ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ကြာနီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာနီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၈ ဦး၊ မ ၂၀၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၂၉ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဥဒေနထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥဒေနထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
မေလ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၃)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၃) ရက် ကျန်သေးသည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၉ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
အခြေခံဂျီဩမေတြီတွင် ဗဟုဂံ (ˈpɒlɪɡɒn) သည် ပြင်ညီသဏ္ဌာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဗဟုဂံသည် မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းများ၏ သတ်မှတ်ထားသည့်ချိတ်ဆက်မှုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏
ထိုမျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းများသည် အကွင်းပုံစံ ကပ်လျက် တည်ရှိကာ ပတ်လမ်း သို့မဟုတ် ဗဟုဂံချိတ်ဆက်မှု (polygonal chain) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
မျဉ်းဖြောင့်အပိုင်းများကို အနားများဟု ခေါ်သည်
အနားနှစ်ခုဆုံရာနေရာကို ထောင့်ဟု ခေါ်သည်
ဗဟုဂံ၏ အတွင်းပိုင်းကို ကိုယ်ထည်(body) ဟု ခေါ်သည်
အနားအရေအတွက် n ခု ရှိသည့် ဗဟုဂံကို n-gon ဟုခေါ်သည်
3-gon -  အနားသုံးနားရှိသည့် ဗဟုဂံကို တြိဂံ ဟု ခေါ်သည်
ဇနီးချောများ ကွန်ရက် သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားမှ ထုတ်လွှင့်သော ဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်
လွန်းထားထား (ဆေးတက္ကသိုလ်) ၏ ဝတ္ထုကို အောင်ပြည် ဖျော်ဖြေရေးအတွက် ဇော်မြင့်ဦး ဇာတ်ညွှန်းရေးပြီး အောင်ဩဘာ ရိုက်ကူးသည်
နေယံ၊ ဖိုးသောကြာ၊ ဇေယျ၊ ကျော်ကျော်၊ စိုးပြည့်သဇင်၊ မြနှင်းရည်လွင်၊ ခင်သဇင်နှင့် မေဘရဏီသော် တို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်
ပထမဆုံး အပိုင်းကို ဇွန်လ ၁၃ ရက်တွင် ထုတ်လွှင့်သည်
ဩဂုတ် ၂၃ တွင်ဇာတ်သိမ်းသည်
မာယာ၊ အမရာမောင်၊ မဒီပျိုမေနှင့် သမ္ဘူခင်ဟူသော အိမ်ထောင်သည် (၄) ဦးမှာ ဇနီးချောများကွန်ရက် (Beautiful Wives' Club) အမည်နှင့် ဖေ့ဘွတ်ပေါ်၌ အဖွဲ့ဖွဲ့ကာ အခြားအမျိုးသမီးများ၏ အိမ်ထောင်ရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးနေသည်
ကျော့ရှင်းကြွေ၊ ဇာမဏီမေ၊ သျှင်နှောင်း၊ ဖွေးလက်စင်ကြယ်၊ ပြာနုနှင်းဆီနှင့် ဆောင်းဆည်းဆာတို့၏ ပြဿနာတို့ကို ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်
တစ်ခါသော် နန်းဆန်ဆန် အမည်နှင့် မိန်းကလေးက သူတို့ (၄) ဦးထဲမှတစ်ဦး၏ ခင်ပွန်းနှင့် ပတ်သက်မိကြောင်း ကိုယ်တွင် မင်ကြောင်ရှိသည်ကို သတိပြုမိကြောင်း ဆိုလာသည်
လေးယောက်စလုံး ကိုယ့်ယောက်ျားကိုယ် တိတ်တဆိတ်ပြန်စစ်ရာ အားလုံးတွင်ပင် မင်ကြောင်ကို တွေ့ရသည်
ဝေခွဲမရဖြစ်နေစဉ် အမျိုးသား (၄) ယောက်ထံမှ အသီးသီးထံ ဖုန်းခေါ်ကာ တိုင်ပင်၍ စနောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသားကာ နိဂုံးချုပ်ထားသည်
မာယာ အဖြစ် ခင်သဇင်အမရာမောင် အဖြစ် မေဘရဏီသော်မဒီပျိုမေ အဖြစ် မြနှင်းရည်လွင်သမ္ဘူခင် အဖြစ် စိုးပြည့်သဇင်
ဖတ်တီ (နမ့်ဖာတဲ)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatti (Namhpartei))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ဒေါင်နောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင်နောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၈ ဦး၊ မ ၆၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
မကျက်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makyetgyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ မကျက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၈ ဦး၊ မ ၁၉၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ပိုလန်နိုင်ငံ သမ္မတ လက်ချ်ကက်ဇင့်စကီ အပါအဝင် စစ်ဘက်အကြီးအကဲများ၊ အဆင့်မြင့်အရာရှိများ တင်ဆောင်လာသော ဆိုဗီယက်ခေတ်လုပ် တူပိုလက်ဂျက်လေယာဉ်သည် ရုရှားနိုင်ငံ၌ ပျက်ကျခဲ့ရာ ပိုလန်သမ္မတ အပါအဝင် လေယာဉ်ပေါ် ပါလာသူ ၉၆ ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်
ဟက်ရှ်တက်ခ် (အင်္ဂလိပ်: Hashtag) ဆိုသည်မှာ လူမှုကွန်ယက်များဖြစ်သည့် တွစ်တာ နှင့် အခြားဘလော့ဂ်များတွင် အလွယ်တကူရှာဖွေနိုင်ရန်ပြုလုပ်ထားသည့် အချက်အလက်များအကြောင်းကို မှတ်သားဖော်ပြသည့်အချက်အလက်ဖြစ်သည်
ဤသုတ်၌ သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်းတို့၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးလေးစားမှုကို မခံယူနိုင် သောမထေရ်နှင့် ခံယူနိုင်သောမထေရ်တို့၏ အင်္ဂါငါးမျိုးစီကို ဟောကြားတော်မူသည်
မင်း၏အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော်လည်း မင်းနှင့်မထိုက်တန်၊ မင်း၏အသုံး အဆောင် ဖြစ်ထိုက်မဖြစ်ထိုက်သော ဆင်နှင့် အာဟုနေယျ အစရှိသောသံဃာ့ဂုဏ်နှင့် ထိုက်မထိုက်သော ရဟန်းတို့ကို ခွဲခြား၍ အကျယ်ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အက္ခမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ် မပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) မပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးနှင့် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ပင်လယ်ဖျံ (Pinniped or Seal) သည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် နေထိုင်သော အသားစားသတ္တဝါတမျိုးဖြစ်ပြီး ရေယက်ပါခြေထောက်များရှိသည်
ကုန်းနေရေနေ ရေငန်နေ နို့တိုက်သတ္တဝါလည်း ဖြစ်သည်
အစွယ်ရှည်ဖျံ၊ နားရွက်ရှည်ဖျံ၊ နားရွက်တိုဖျံဟူ၍ အသွင်အပြင်အရခွဲနိုင်သော မျိုးကွဲ ၃ ခု ရှိသည်
အသေးစိတ်ထပ်ခွဲပါက ၃၃ မျိုးရှိပြီး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများအရ အမျိုး ၅၀ အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်
ဖျံတို့မှာ မူလမျိုးရင်း ၂ ခုမှ ကွဲပြားပေါက်ဖွားလာကြောင်း သမိုင်းစဉ်ဆက် ထင်မြင်ခဲ့ကြသော်လည်း မော်လီကျူးမှပြသော သက်သေတို့အရ အသားစား နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုး မူစတယ်လွိုက်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သိရသည်
ယင်းမျိုးစုမှ လွန်ခဲ့သော နှစ် သန်း ၅၀၀ ခန့်က ကွဲထွက်လာခြင်းတည်း
ဖျံတို့သည် အလျား ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ)၊ အလေးချိန် ၄၅ ကီလို (၉၉ ပေါင်) ရှိသော ဘိုင်ကယ်ဖျံတို့မှသည် အလျား ၅ မီတာ (၁၆ ပေ)၊ အလေးချိန် ၃၂၀၀ ကီလို (ပေါင် ၇၁၀၀) ရှိသည့် တောင်ပိုင်းဆင်ဖျံအထီးတို့အထိ အစားစားရှိ၏
ဖျံမျိုးစိတ်အားလုံး ဖိုမသဏ္ဌာန်ကွဲသည်
ခပ်စင်းစင်းကိုယ်ရှိပြီး ခြေ ၄ ဘက်ဖြင့် အလျားလိုက်ကူးနိုင်အောင် ပြုပြင်ထားသည်
ရေထဲတွင် လင်းပိုင်မျှ မမြန်သော်လည်း အတော်ပင် သက်လုံကောင်းကောင်းနှင့် ဖျတ်ဖျတ်လတ်လတ်ကူးနိုင်သည်
နားရွက်ရှည်ဖျံတို့မှာ ရှေ့ခြေဖြင့် အဓိကယက်သည်
ကျန် ၂ မျိုးတို့က နောက်ခြေကို အားပြုသည်
အစွယ်ရှည်ဖျံနှင့် နားရွက်ရှည်ဖျံတို့သည် ကုန်းပေါ်တက်ပါက နောက်ခြေကို ကိုယ်အောက်၌ထည့်ကာ ကုန်းနေသတ္တဝါများ ခြေလှမ်းသကဲ့သို့ သွားတတ်သည်
သို့ဖြစ်ရာ ယှဉ်ကြည့်ပါက နားရွက်တိုဖျံတို့ ကုန်း၌ လမ်းလျှောက်လျှင် ကြည့်ရဆိုးသည်
နားရွက်ရှည်ဖျံတမျိုးသာ မြင်သာသောနားရွက်ရှိသည်
ဖျံတို့သည် အာရုံခံကောင်းပြီး အမြင်အကြားအာရုံမှာ လေထဲတွင်ဖြစ်စေ ရေထဲတွင်ဖြစ်စေ စွမ်းသည်
နှုတ်သီး၌ အဆင့်မြင့်သော အနံ့ခံစနစ် ပါသည်
အချို့မျိုးစိတ်တို့မှာ ရေနက်ထဲနေနိုင်အောင် ပြုပြင်ယူထားသည်
အဆီပြင်ထူထူ သို့ ဝမ်းရှေ့အဆီပြင်ဖြင့် ကိုယ်ကို နွေးစေရန် လုပ်တတ်၏
အစွယ်ရှည်ဖျံမှလွဲ၍ ကျန်ဖျံမျိုးစိတ်တို့မှာ သားမွှေးရှိသည်
ထန်းကဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanke)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၈ ဦး၊ မ ၉၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
မဟာဝင်၊ အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်းအစရှိသော မြန်မာကျမ်းဂန်များအရ၊ ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာလောက သည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်သည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသည် မြင့်မိုရ်တောင် ၏ တောင်ဘက် မျက်နှာတွင်ရှိသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်
ပါဠိ ဘာသာအားဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဟု ခေါ်သည်
ယင်းကို မြန်မာမှု ပြုသော် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်၏
မြင့်မိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြု၍ အရှေ့ ဘက်တွင် ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၊ အနောက်ဘက်တွင် အပရဂေါယာ နကျွန်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ္ဗူဒီပကျွန်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဥတ္တရကုရုကျွန်းဟူ၍၊ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် အရံကျွန်းငယ် ၂ဝဝဝ ရှိသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့သည် အခြားကျွန်းများသို့ မသွားရောက်နိုင်သကဲ့သို့ အခြားကျွန်းသားတို့သည်လည်း ဇမ္ဗူ ဒိပ်ကျွန်းသို့ မလာရောက်နိုင်ပေ
ဘုရားရဟန္တာနှင့် စကြဝတေး မင်းတို့သာလျှင် ကြွသွားနိုင်သည်ဟု ဆို၏
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၏ ပမာဏမှာ အရှေ့မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာနှစ်ထောင်၊ အနောက်မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာနှစ် ထောင်၊ မြောက်မျက်နှာအပြင်လည် ယူဇနာနှစ်ထောင်၊ တောင် မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာလေး ထောင်ကျယ်သည်
ထောင့် ကြီးသုံးထောင့်၊ ထောင့်ငယ်သုံးထောင့်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ လှည်းဦး နှိုက်ခင်းအပ်သော ကတ်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ တည်သည်
အချင်း အားဖြင့် ယူဇနာတသောင်း၊ အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာသုံးသောင်း ရှိသည်ဟု လောကပညာတ္တိကျမ်း၊ ဆဂတိဒီပနီကျမ်းတို့တွင် လာသည်
တယူဇနာလျှင် ခုနစ်မိုင်ခန့်ရှိသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့် အရံကျွန်းငယ် ၅ဝဝ တို့တွင် နေကြ သော ကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ မတည်မမြဲချေ
ရံခါ လည်း အသင်္ချေရှည်သည်
ရံခါလည်း ဆယ်နှစ်သာရှည်သည်
ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ်ခုနစ်ရာအမြဲ ရှည်၏
အပရဂေါယာနကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ် ငါးရာအမြဲ ရှည်၏
ဥတ္တရကုရုကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ်တထောင်အမြဲရှည်၏
ဤသို့ သံယုတ္တနိကာယ်အဋ္ဌကထာ တွင်ဆိုလေသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့၏ မျက်နှာမှာ ကျွန်း၏ပုံကိုလိုက်၍ သုံးထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏
အခြားကျွန်းသားတို့၏ မျက်နှာမှာလည်း ထိုအတူပင် ကျွန်းပုံကိုလိုက်၍ အသီးသီးရှိကြ သည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့၏ အဆင်းသဏ္ဌာန်သည် အထူး ထူးအပြားပြားရှိကုန်၏
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် ဟောပြောဆုံးမမည့် ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာသာဝက စသော သူတော်သူမြတ် တို့ ရံခါရှိတတ်သောကြောင့် ဤကျွန်းသူကျွန်းသားတို့ သည် သုဂတိနတ်ရွာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာတိုင်အောင် လားရကုန် သည်
အခြားကျွန်းကြီး ၃ ကျွန်းတွင် ဟောပြောဆုံးမမည့်သူ မရှိသဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းသာများသည်
ထို ကြောင့် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းတွင် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ကူးရာဆိပ်ကမ်းနှင့် တူသောကြောင့် ဘုရားအစရှိသော သူတော် ကောင်းတို့သည် အထူးချီးမွှမ်းတော်မူကုန်သည်
ဤကိုရည်၍ ရှင်မဟာသီလဝံသပုဂ္ဂိုလ်ကျော်က တံတားဦးတည်မော်ကွန်းတွင်၊ 'မိုးနတ်သိကြား၊ မြောက်ကျွန်းသားလည်း၊ တရားကုသိုလ်၊ နှိုင်း၍ဆိုမူ၊ မတူကြဘဲ၊ ရာဆကဲ၍၊ ဖြစ်ခဲစွာမှု၊ ဧဟိပြု၏၊ ဘိက္ခုသံဃာ၊ အရိယာသမိုက်၊ ရှင်တော်ရိုက်လျှင်၊ ဤ၌သီးခြား၊ တည်ထွန်းပွား၏၊ ဦးဖျားပေါပေါ၊ ဖိုလ်မဂ်ဇောဟု၊ သင်္ဘော ဗိမာန်၊ သည်ကခံမှ၊ နိဗ္ဗာန်တူရူ၊ ကူးမှတ်မူသား၊ ဇမ္ဗူ့လကျာ်၊ တို့ကျွန်းသာလျှင်၊ ဆိပ်ညာတဖြောင့် တန်းတန်းတည်း'ဟူ၍ စပ်ဆိုထားလေသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဦးတွင် ဇမ္ဗူ့သပြေပင်ရှိသည်
ထိုဇမ္ဗူ့သပြေ ပင်မှ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေကိုရရှိသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့်တကွသော ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့၏ ဗဟို ပြုရာ မြင့်မိုတောင်တွင် ရောင်ခြည် ၄ ပါးရှိ၏
အရှေ့ဘက် ပိုင်းသည် ငွေအတိပြီး၏
အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် ဖလ်အတိ ပြီး၏
တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ပတ္တမြားညိုအတိပြီး၏
မြောက် ပိုင်းသည် ရွှေအတိပြီး၏
ဤသို့ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာတွင်ဆို၏
ထိုရတနာတို့၏ အရောင်သည် မျက်နှာမူရာ ကျွန်းကြီးကျွန်း ငယ်တို့သို့ ထွန်းပ လွှမ်းမိုးနေလေသည်
ထိုကြောင့် အမြဲစိမ်း လန်းစိုပြည်နေသည်ဟု ဆိုသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့် တကွသော ကျွန်းကြီးကျွန်း ငယ်တို့ကို အုပ်စိုးသောမင်းကို စကြဝတေးမင်း ဟု ခေါ်သည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် အချင်းယဇနာ ၃ဝဝဝ၊ အဝန်းယူဇနာ ၉ဝဝဝ၊ အမြင့်ယူဇနာ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော ဟိမဝန္တာတောင်နှင့် ၈၄ဝဝဝ မျှသော တောင်ငယ်တောင်ထွတ်တို့ရှိ၏
အချင်း ယူဇနာ ၅ဝ ခန့်၊ အဝန်း ယူဇနာ ၁၅ဝ ခန့်ရှိသော အနော တတ္တအိုင်၊ ဆဒ္ဒန္တအိုင်၊ ကုဏာလအိုင်၊ အန္ဒာကိနီအိုင်၊ သီဟပ္ပ ပါတအိုင်၊ ကဏ္ဏမုဏ္ဍအိုင်၊ ရထကာရအိုင်ဟူ၍ အိုင်ကြီး ၇ အိုင်တို့ရှိ၏
အနောတတ္တအိုင်ကိုရံလျက်၊ သုဒဿနတောင်၊ စိတ္တကူဋတောင်၊ ကာဠကူဋတောင်၊ ဂန္ဓမာဒနတောင်၊ ကေလာ သတောင်ဟူ၍ တောင် ၅ လုံးရှိသည်
အနောတတ္တအိုင်၌ ပြွန် လေးသွယ်ရှိ၍ တောင်ဘက်ပြွန်မှ ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ အစီရဝတီ၊ မဟီ၊ သရဘူဟူသော မြစ်ကြီး ငါးစင်တို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် မြို့သစ်ပေါင်း ပထမအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ ဒုတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ၊ တတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ ပေါ်ထွန်းခဲ့ ၍၊ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးလက်ထက်တိုင်သော်၊ မြို့သစ် ၈၄ဝဝဝ တိုးပွားသည်ဟု ဆို၏
သင်္ဘောဆိပ် ကိုးသန်းခြောက် သိန်း၊ ရတနာတည်ရာ ငါးဆယ့်ခြောက်ဌာန၊ ကျေးရွာခရိုင် ကိုးသန်း ကိုးသိန်းရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅ ဦး၊ မ ၃၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၉ ဦးနေထိုင်သည်
နှစ်ဂဏန်း သို့မဟုတ် နှစ်ဂဏန်းထက်ပိုသော ကိန်းတို့၏ မြောက်လဒ်သည် ပေးထားသော ကိန်းနှင့် ညီမျှလျှင် ထိုကိန်းများကို ပေးထားသောကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းများဟုခေါ်သည်  ဥပမာ ၂× ၃ ×၅  ၃ဝ
ထို့ကြောင့် ၂၊ ၃၊ ၅ ဟူသော ဂဏန်းများသည် ၃ဝ ၏ ဆခွဲကိန်းများ ဖြစ်သည်
သာမန်အားဖြင့် ၃ဝ ကို ၁ နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ၃ဝ နှင့်သော်လည်းကောင်း ပြတ်အောင်စားနိုင်သည်
ထိုအပြင် ၃၀ ၏ ဆခွဲကိန်းများ အချင်းချင်းကို မြှောက်၍ရသောမြှောက်လဒ်များဖြစ်သည့် ၆၊ ၁ဝ၊ ၁၅ တို့သည်လည်း ၃ဝ ကိုပြတ်အောင် စားနိုင်သည်
သို့သော် အခြားကိန်းများနှင့် စားလျှင်မူကား အကြွင်းကျန်သည်
ဆခွဲကိန်းများဖြစ်ကြသော ၂၊ ၃၊ ၅ ဂဏန်းများကို ၁ သို့မဟုတ် ဆိုင်ရာဆခွဲကိန်းရင်းမှလွဲ၍ အခြားဂဏန်းများဖြင့် စားလျှင်မပြတ်ချေ
ထို့ကြောင့် ဤဂဏန်းမျိုးကို သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများဟု ခေါ်သည်
ယခု အသုံးပြုလျက်ရှိကြသော ဆယ်လီစိတ်စနစ်၏ အခြေခံကိန်းမှာ ၁ဝ ဖြစ်သည်
၁ဝ ၏ ဆခွဲ ကိန်းများသည် ၂ နှင့် ၅ ဖြစ်သည်
အကယ်၍ အပိုင်းဂဏန်း တစ်ခုတွင် ပိုင်းခြေ၏ ဆခွဲကိန်း များသည် ၂ နှင့် ၅ မှ လွဲ၍ အခြားဂဏန်းများဖြစ်လျှင် ထိုအပိုင်း ဂဏန်းကိုတိကျသော ဒသမဂဏန်း ဖြစ်အောင် ဖွဲ့၍မရနိုင်ပါ
ဤနည်းဖြင့် အပိုင်းဂဏန်းတစ်ခုကို တိကျသော ဒသမဖြစ်အောင် ဖွဲ့၍ရ၊ မရကို ကျွန်ုပ်တို့ စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်သည်
ဆခွဲကိန်းများကို အသုံးပြု၍ အချို့သော အစားပုစ္ဆာများကို လွယ်ကူမြန်ဆန်စွာ တွက်ယူနိုင်သည်
ပုစ္ဆာ – ၃၆၄ ကို ၂၈ နှင့်စားပါ
တွက်နည်း –၂၈ ၏ ဆခွဲကိန်းများမှာ ၄ နှင့် ၇ ဖြစ်ကြသည်
ဤဂဏန်းများသည် ၃၆၄ တွင်ဝင်နိုင်သည်ဟုစိတ်တွင်ယူမှတ်ပြီးနောက် ၃၆၄ ကိုပထမ ၄ နှင့်စားပါ
စားလဒ် ၉၁ ကို ၇ နှင့်ထပ်၍စားပါက ၁၃ ကိုရသည်
ထို့ကြောင့် ၃၆၄ ၏ ဆခွဲကိန်းများမှာ ၄၊ ၇၊ ၁၃ တို့ဖြစ်ကြသည်
၃၆၄  ၇ × ၄ × ၁၃၃၆၄ ÷ ၂၈  ၁၃၂၈  ၇ × ၄ဆခွဲကိန်းဖွဲ့ရာတွင် အောက်ပါအချက်များသည် အလွန်အသုံးဝင်သဖြင့် ၎င်းတို့ကို မှတ်သားထားသင့်သည် –ပေးထားသောကိန်းတွင် ခုဂဏန်းသည် ၂၊ ၄၊ ၆ ကဲ့သို့ စုံဂဏန်းဖြစ်လျှင် ထိုကိန်းကို ၂ ဖြင့်စား၍ ပြတ်သည်
ပေးထားသော ကိန်းသည် ဝ သို့မဟုတ် ၅ နှင့်ဆုံးလျှင် ထိုကိန်းကို ၅ နှင့်စား၍ပြတ်သည်
ပေးထားသောကိန်းတွင်ပါသည့် ဂဏန်းအားလုံး၏ပေါင်းရကိန်းကို ၃ နှင့်စား၍ပြတ်လျှင်၊ ပေးထားသည့်ကိန်းကို ၃ နှင့်စား၍ပြတ်သည်
ပုစ္ဆာ – ၂၇၃ဝ ၏ဆခွဲကိန်းများကို ရှာပါ
တွက်နည်း –၂၇၃ဝ ၏ ခုဂဏန်းသည် ဝ ဖြစ်သောကြောင့် ၂ နှင် ၅ သည် ၎င်းကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းများ ဖြစ်သည်
တစ်ဖန်  ၂ + ၇ + ၃ + ဝ  ၁၂ ဖြစ်ပြီး ၁၂ ကို ၃ နှင့် ပြတ်အောင် စားနိုင်သောကြောင့် ၃ သည်လည်း ထိုကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းဖြစ်သည်
၂၇၃ဝ  ၂၇၃ × ၅ × ၂ ၉၁ × ၃ × ၅ × ၂၉၁ ကိုထပ်မံ၍ ဆခွဲကိန်းဖွဲ့လျှင် ၁၃ နှင့် ၇ ကိုရ သည်
၂၇၃ဝ  ၁၃ × ၇ × ၃ × ၅ × ၂အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးဆိုသည်မှာ ပေးထားသော ကိန်းနှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသည့် ကိန်းအားလုံးကို ပြတ်အောင်စားနိုင်သော အကြီးဆုံးကိန်းဖြစ်သည်
ပုံစံအားဖြင့် ၃၂၊ ၄၈၊ ၇၂ ဟူသော ကိန်းသုံးခုလုံးကို ပြတ်အောင်စားနိုင်သော အကြီးဆုံးကိန်းသည် ၈ ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ၈ ကို ၃၂၊ ၄၈၊ ၇၂ တို့၏ ဆခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးဟုခေါ်သည်
အောက်ပါ ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဆတိုးကိန်းများကို စစ်ဆေးကြည့်ပါ
၆၊ ၁၂၊ ၁၈၊ ၂၄၊ ၃ဝ၊ ၃၆၊ ၄၂၊ ၄၈၈၊ ၁၆၊ ၂၄၊ ၃၂၊ ၄ဝ၊ ၄၈၄၈ သည် ၆ နှင့် ၈ တို၏ ဘုံဆတိုးကိန်းဖြစ်သည်
၂၄ သည်လည်း ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းဖြစ်သည်
ဤဆတိုးကိန်းနှစ်ခုတွင် ၂၄ သည် ၄၈ ထက်ငယ်သောကြောင့် ၂၄ ကို ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးဟုခေါ်သည်
ဆခွဲကိန်းကိုအသုံးပြုကာ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးနှင့် ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံး ကို တွက်ယူနိုင်သည်
ပုစ္ဆာ – ၁၃၅ နှင့် ၂၂၅ တို့၏ အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီး ဆုံးကိုရှာပါ
တွက်နည်း – အထက်ပါဆခွဲကိန်း ဖွဲ့နည်းကို အသုံးပြု၍ ၁၃၅ နှင့် ၂၂၅ ကို ခွဲခြမ်းသောအခါ အောက်ပါဆခွဲကိန်းများကို ရရှိသည်
၁၃၅  ၂၇ × ၅ ၅ × ၃ × ၉၅ × ၃ × ၃ × ၃၂၂၅  ၄၅ × ၅ ၅ × ၅ × ၉၅ × ၅ × ၃ × ၃၎င်းကိန်းနှစ်လုံးကို ပြတ်အောင် စားနိုင်သော ဂဏန်းများမှာ ၅ × ၃ × ၃ တို့ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးသည် ၄၅ ဖြစ်သည်
ပေးထားသည့် ကိန်းတို့၏ အခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးကိုလိုလျှင်၊ ထိုကိန်းများတွင် ပါရှိသော ဆခွဲကိန်းတူများကို မြောက်ယူပါ
၃ × ၃ × ၃ ဟူသော ဆခွဲကိန်းနှင့် ၁၃၅ ကိုစား၍ ပြတ်သော်လည်း၊ ယင်းနှင့် ၂၂၅ ကိုစား၍ မပြတ်ပါ
အကြောင်းမှာ ၃ × ၃ × ၃ သည် ၂၂၅ ၏ ဆခွဲကန်းမဟုတ် ၃ × ၃ သာလျှင် ၂၂၅ ၏ ဆခွဲကိန်းဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
ထိုနည်းတူ ၅ × ၅ သည် ပေးထားသောကိန်း ၂ ခုနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆခွဲကိန်းမဟုတ်
၅ သာလျှင် ကိန်း ၂ ခုလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်
ထို့ကြောင့် ၅ × ၃ × ၃ သာလျှင် ဆခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးဖြစသည်
ပုစ္ဆာ – ၁၂ဝ၊ ၁၄၄၊ ၉၆ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးကို ရှာပါ
အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် ဆခွဲကိန်း ဖွဲ့ယူနည်းဖြင့်၁၂ဝ  ၁၂× ၅ × ၂  ၆ × ၂ × ၅ × ၂ ၃ × ၂ × ၂ × ၅ × ၂၁၄၄  ၃ × ၄၈  ၃ × ၃ × ၁၆ ၃ × ၃ × ၂ × ၂ × ၂ ၉၆  ၃ × ၃၂  ၃ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂ထို့ကြောင့် ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံး  ( ၂ × ၂ × ၂ ×၂ × ၂ ) × ( ၃ × ၃ ) × ၅  ၁၄၄ဝဖြေရှင်းချက်
လိုအပ်သော ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင်  ၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂ ဟူသော ဆခွဲကိန်းပါရှိမှသာလျှင် ထိုဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးကို ၉၆ နှင့်စား၍ ပြတ်မည်
ထိုနည်းတူ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင် ၃ × ၃ ဟူသော ဆခွဲကိန်းမပါလျှင် ထို ဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးကို ၁၄၄ နှင့် ပြတ်အောင်မစားနိုင်ပါ
ထို့နောက် ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင် ၅ ဟူသော ဆခွဲကိန်းမပါရှိလျှင် ထိုဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးကို ၁၂ဝ နှင့်စား၍မပြတ်ပါ
ထို့ကြောင့် လိုအပ်သော ဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးသည် (၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂) × (၃ × ၃) × ၅  ၁၄၄ဝ ဖြစ်သည်
တစ်ရွက်သာရှိသေးသော တမာပင်ကို ဥပမာပြသဖြင့် ယဉ်ကျေးလာသည့် အလွန်ခက်ထန်သော မာန်ရှိသော ဒုဋ္ဌကုမာရမင်းသား အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည် မဟာဝုန်တော စုလစ်မွန်ချွန် တပ်သော ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခုနစ်ထောင် ခုနစ်ရာ ခုနစ်ယောက်သော လိစ္ဆဝီမင်းတို့ အဝင်အပါ ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝီမည်သော မင်းသားတစ်ယောက် ရှိလေ၏
ထိုမင်းသားသည် အမျက်မာန်ကြီး၏၊ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းကြုတ်၏၊ လှံတံဖြင့် ခတ်မိသော မြွေကဲ့သို့ အမြဲ အမျက်ထွက်လေ့ရှိ၏
ထိုမင်းသားရှေ့ဝယ် နှစ်ခွန်း၊ သုံးခွန်းသော စကားကိုမျှ ပြောဆိုဝံ့သူ မည်သူမျှ မရှိ
မိဘတို့လည်း မဆုံးမနိုင်ကုန်
ဆွေမျိုးဉာတိ အဆွေခင်ပွန်းတို့လည်း မဆုံးမနိုင်ကုန်
မိဘတို့သည် ထိုမင်းသားကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ပို့ကာ ဆုံးမတော်မူရန် လျှောက်ထားကြကုန်၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းသားအား “မင်းသား ... သင်သည် သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သော စကားကို မပြောဆိုလင့်၊ နိုင်ထက်ကလူ မပြုလင့်၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း မပြုလင့် -ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသောစကား ပြောဆိုသောသူကို အမိ၊ အဖ၊ သား၊ မယား၊ ညီ၊ အစ်ကို၊ မောင်၊ နှစ်မတို့ပင် မနှစ်သက်ကုန်
အဆွေခင်ပွန်းတို့လည်း မနှစ်သက်ကုန်
ကိုက်မည်လာသော မြွေဆိုး၊ တော၌ထကြွနေသော သူခိုး၊ စားမည်လာသော ဘီလူးကဲ့သို့ ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ကုန်၏
သေသည့်အခြားမဲ့၌ ငရဲသို့ ကျတတ်၏
ယခုဘဝတွင်လည်း အထူးထူးသော အဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ဆင်ထားသော်လည်း မလှ၊ အသားအရေ မျက်နှာ ညှိုးနွမ်း၏
အမျက်ဒေါသကြောင့် မိမိကိုယ်ကို မိမိတို့ သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲ၏
သူတစ်ပါးကိုလည်း သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲ၏
သေလွန်သောအခါ ငရဲသို့ကျတတ်၏
ငရဲမှတက်၍ လူဖြစ်ပြန်လည်း ရုပ်အဆင်းမလှ၊ အနာရောဂါ များတတ်သောစိတ်၊ သနားကြင်နာသောစိတ်၊ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသောစိတ်ကို ဖြစ်စေရမည်”ဟု စသည်ဖြင့် ဆုံးမတော်မူ၏
ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရား တစ်ကြိမ်တည်း ဆုံးမကာမျှဖြင့် မာန၊ ဒေါသကင်းလျက် ယဉ်ကျေးသော စိတ်၊ နူးညံ့ သိမ့်မွေ့သောစိတ် ရှိလေ၏
သူတစ်ပါးကို့ ဆဲရေးပုတ်ခတ်သော်လည်း ပြန်လှန်၍ မကြည့်တော့ဘဲ သည်းခံလေ၏
ထိုအခါ တရားသဘင်ဝယ် ရဟန်းတို့သည် ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသား အကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါ၌သာ ဤဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားကို တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့အောင် ဆုံးမတော်မူသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဆုံးမဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဥဒိစ္စပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ဗေဒင်သုံးပုံ အလုံးစုံ အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးလျှင် လူ့ဘောင်တွင် အနည်းငယ်မျှသာနေ၍ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေလေ၏
ကြာမြင့်လတ်သော် ချဉ်ဆားမှီဝဲအံ့သောငှာ လူတို့နေရာသို့လာ၍ မင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်တော်၌ တည်းခိုးကာ နံနက်အခါ မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွလေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် လေသာပြတင်းမှ ကြည့်လတ်သော် ငြိမ်သက်တည်ကြည်သော ဣန္ဒြေဖြင့် မင်းရင်ပြင်သို့ရောက်နေသော ရသေ့ကိုမြင်၍ “ဤရသေ့၏ သန္တာန်၌ မုချ သူတော်ကောင်းတရား ရှိသည် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ကြံစည်တွေးတောကာ အမတ်တစ်ယောက်ကို ခေါ်၍ အပင့်ခိုင်းလေ၏
အမတ်လည်း ရသေ့ကို နန်းတော်သို့ ပင့်ခဲ့လေ၏
မင်းကြီးလည်း ရသေ့ကို ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် သီတင်းသုံးစေ၍ မိမိတို့ စီရင်ထားသော အထူးထူးသော ဘောဇဉ်ခဲဖွယ်တို့ကို ဘုဉ်းပေးစေပြီးလျှင် ရသေ့အား “အရှင်ဘုရား ... အဘယ်မှာ နေပါသနည်း” ဟ လျှောက်လေ၏
“မင်းကြီး ... ဟိမဝန္တာမှာ နေပါသည်” ဟု ပြောလေ၏
“အရှင်ဘုရား ... ယခု ဘယ်သွားမည်နည်း” ဟု လျှောက်ပြန်၏
“မင်းကြီး ... မိုးလအခါ သင့်လျော်သော ကျောင်းကိုရှာသည်” ဟု ပြောသောအခါ “အရှင်ဘုရား ... သည်လိုဖြစ်လဆင် တပည့်တော်၏ ဥယျာဉ်တော်မှာ သီတင်းသုံးတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားကာ ဝန်ခံစေပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တော်၌ ကျောင်းဆောက်၌ ပရိက္ခရာ လှူဒါန်းလျက် ဥယျာဉ်မှူးကို အပ်နှင်းလေ၏
ရသေ့သည် ထိုအခါမှစ၍ ဥယျာဉ်တော၌သာ နေလေ၏
မင်းကြီးလည်း ရသေ့ထံ အဆုံးအမခံရန် နေ့တိုင်း၊ နေ့တိုင်း နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ် အခစားသွား၏
မင်းကြီးအား ဒုဋ္ဌကုမာရ မည်သော သားတစ်ယောက်ရှိ၏
ထိုမင်းသားသည် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်၏
နိုင်ထက်ကလူ ပြုတတ်၏
မင်းကြီးလည်း မဆုံးမနိုင်၊ ဆွေမျိုးဉာတိ အဆွေခင်ပွန်းတို့လည်း မဆုံးမနိုင်ကုန်၏
ထိုအခါ အမတ်ပုဏ္ဏားတို့သည် အညီအညွတ် စည်းဝေးတိုင်ပင်ကာ မင်းသားကို အကြောင်းအကျိုးပြ၍ ဆုံးမတားမြစ်ငြားသော်လည်း မနာယူလေ၏
မင်းကြီးလည်း ဤမင်းသားကို သီလရှိသော ဆရာရသေ့ကိုထား၍ ဆုံးမနိုင်သောသူကို မမြင်ဟု ကြံစည်ကာ မင်းသားကို ရသေ့ထံသို့ ခေါ်၍ ဆုံးမတော်မူရန် လျှောက်ထားကာ ပြန်ခဲ့လေ၏
ရသေ့လည်း မင်းသားကိုခေါ်၍ ဥယျာဉ်တော်၌ လှည့်လည်သည်ရှိသော် တစ်ဖက် တစ်ရွက်စီအားဖြင့် နှစ်ရွက်သာ ထွက်သေးသော တမာပင်ပေါက်ကို မြင်၍ “မင်းသား ... ဤတမာပင်ပေါက်၏ အရွက်ကိုစား၍ သိအောင် ပြုလော့” ဟု ခိုင်းလေ၏
မင်းသားလည်း တမာပင်ပေါက်၏ အရွက်ငယ်တစ်ရွက်ကိုစား၍ အရသာကိုသိလျှင် ထွီ -ဆို၍ ထွေးပစ်လေ၏
ထိုအခါ ရသေ့သည် “မင်းသား ... အဘယ်သို့နေသနည်း” ဟု မေးရာ “အရှင်ဘုရား ... ဤသစ်ပင်ငယ်သည် ယခုပင်လျှင် လတ်တလော သေစေတတ်သော အဆိပ်နှင့်တူ၏၊ ကြီးသည်ရှိသော် လူများစွာကို သတ်လတ္တံ့” ဟု လျှောက်ထားကာ တမာပင်ငယ်ကိုနုတ်၍ လက်ဖြင့်နယ်ပြီးလျှင် “အို ရှင်ရသေ့ ... ဤသစ်ပင်ငယ်ကား နှစ်ရွက်သာ ထွက်သေး၏၊ မြေမှ လက်လေးသစ် မကြီးသေး၊ ကြီးလာသည်ရှိသော် အသို့ဖြစ်လတ္တံ့နည်း၊ အရွက်ကား လတ်တလော သေစေတတ်သော အဆိပ်နှင့်တူသည် ဖြစ်ရာ၏” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
ထိုအခါ ရသေ့သည် ဒုဋ္ဌကာမာရမင်းသားအား -“မင်းသား ... တမာပင်ငယ်ကား ယခု ငယ်စဉ်ပင် ဤမျှလောက် ခါးလှ၏၊ ကြီးလာလျှင် ဘယ်လောက်ခါးလှမည် မသိ
တမာပင်ကိုမှီ၍ အဘယ်မှာလျှင် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်နိုင်အံ့နည်းဟု သင်သည်ပင် နုတ်၍ လက်ဖြင့်နယ်ကာ စွန့်ပစ်သေး၏
သင်မင်းသားကိုလည်း တမာပင်ငယ်ကို နုတ်ပစ်သကဲ့သို့ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ဤမင်းသားကား ငယ်စဉ်ကပင် ဤမျှလောက် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သေး၏
ကြီး၍ မင်းဖြစ်သောအခါ အဘယ်မျှလောက် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်လာမည် မသိ
ဤမင်းသားကိုမှီ၍ ငါတို့အား အဘယ်မှာလျှင် အကျိုးစီးပွားဖြစ်နိုင်အံ့နည်းဟု သင့်အား မင်းအဖြစ်ကို မပေးမူ၍ တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်ကြကုန် လတ္တံ့” –ထို့ကြောင့် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သော အမူအရာကို စွန့်၍ သတ္တဝါတို့အပေါ်မှာ သည်းခံခြင်း၊ ချစ်ခြင်း၊ သနားခြင်းကို ဖြစ်စေလော့ဟု ဆုံးမလေ၏
ဒုဋ္ဌကုမာရမင်းသားည် တစ်ကြိမ်တည်း ဆုံးမကာမျှဖြင့် မာန်မာနမရှိ
သည်းခံခြင်း၊ ချစ်ခြင်း၊ သနားခြင်းနှင့် ပြည့်စုံလေ၏
နူးညံ့သိမ်မွေ့လေ၏
အဘလွန်လျှင် မင်းအဖြစ်ကိုရ၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုကာ ကုသို်လ်ကောင်းမှုတို့ကို အားထုတ်လျက် သေလွန်သောအခါ ကံအားလျော်စွာ လားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ဒုဋ္ဌကုမာရမင်းသားသည် - ယခုအခါ ဒုဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသား
မင်းကြီးသည် - အာနန္ဒာ ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) မာန်စောင်ကကြီး၊ အမျက်ကြီး၊ မုန်းတီးခံရမည်
(၂) တန်ဆာဆင်ကြ၊ သွင်မလှ၊ သေကငရဲပြည်
(၃) ခါး, ငယ်စဉ်ခါ၊ ခါး,ကြီးလာ၊ တမာတရထည်
ဧကပဏ္ဏဇာတ် ပြီး၏
ဂီတာ (အင်္ဂလိပ်: Guitar) ဟူသည် ကြိုးတပ် တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုကြိုးများအား လက်ဖြင့် တီးခတ်ရသည်
ဂီတာ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများမှာ ကိုယ်ထည်၊ လက်ကိုင်၍ ကြိုးများအား ဖိထိန်းရန်အတွက် ပြားသော လက်ကိုင်တန်း တစ်ခု၊ ထိုကြိုးများအား ထိန်းချုပ်ထားရန်အတွက် ထိန်းချူပ်ဘားများ နှင့် ကြိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်
ပုံမှန်အားဖြင့် ဂီတာ တစ်ခုအား သစ်သား သို့မဟုတ် ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်
ထို့ပြင် ဂီတာကြိုးအား သံမဏိ သို့မဟုတ် နိုင်လွန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားကြသည်
ဂီတာကြိုးများကို များသောအားဖြင့် ညာလက်ချောင်းကလေးများဖြင့် လည်းကောင်း၊ အထူးပြုလုပ်ထားသော ဂစ်တာတီးရန် ပလတ်စတစ်ပြားကလေးများဖြင့် လည်းကောင်း ခတ်ယူတီးခတ်ကြသည်
သို့သော် အချို့သည် ဘယ်လက်ဖြင့် တီးခတ်ကြသေးသည်
ထိုသို့ တီးခေတ်မှုပုံစံကို ကြိုးခတ်ခြင်းဟူ၍ ခေါ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခေါ်အဝေါ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ ခေါ်ဝေါ်သော "Plectrum" ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်သည်
ဘယ်လက်သည် ဂီတာ၏ (ပြားသော လက်ကိုင်တန်း)လည်တိုင်အား ကိုင်ထားရပြီး တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဘယ်လက်မှ လက်ကိုင်တန်းပေါ်ရှိ ဂစ်တာကြိုးလေးများအား လက်ဖြင့် ဖိနိုပ်ထားရရပြီး ညာလက်မှ ဂီတာကြိုးများအား အပေါ်အောက် ဆွဲ၍ တီးခေတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြိုးကလေးများအား တစ်ချောင်းခြင်း ခတ်၍ တီးခြင်းဖြင့် အသံထွက်ပေါ်စေသည်
လက်အနေအထားပြောင်းခြင်းဖြင့် ဂီတာအသံ၊နုတ်များအား ပြောင်းလဲနိုင်သည်
မည်သို့ပင် ဖြစ်စေကာမူ ဂီတာသည် ယနေ့ခေတ် လူကြီး၊ လူငယ်များ အကြိုက်တွေ့၍ ဝယ်ယူရ လွယ်ကူခြင်း၊ တီးခတ်ရ လွယ်ကူခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များ ရေပန်းစားသော တူရိယာ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်
ယနေ့ ဂီတာများ၏ ခေတ်စားမှုသက်တမ်းသည် တိုတောင်းသည်ဟု သင်ယူဆနိုင်သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်နှင့် ချီသည့် ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားလေသည်
ရှေးယခင်က အာရှမိုင်းနားဟူ၍ ခေါ်တွင်သည့် အီဂျစ်ပြည်၌ လွန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၁၀၀ဝခန့် အေဒီ၆၀ဝ ခန့်လောက်မှ ဂီတာနှင့် နီးစပ်သော ရုပ်ကြွင်းတွေကို တွေ့ ရှိခဲ့သည်
သမိုင်းအထောက်အထားတွေအရ ဂီတာရဲ့ အစောဆုံးတူရိယာဟာ အာရပ်နိုင်ငံတွေကနေ စတင်ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားခဲ့ပြီး ဂီတာဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှေးဂရိလူမျိုးများ အမြတ်တနိုး တီးခတ်ခဲ့ကြတဲ့ ကီသာရာ(KITHARA) တူရိယာမှ ဆင်းသက်လာသည် ဟူ၍လည်း လက်ခံထားကြသည်
အေဒီ ၇၁၁ တွင် မူးဝါး(MOOR) ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများသည် အာဆီးရီးယန်း၊ပါရှန်းနှင့် ဟီးဘရူးနိုင်ငံများကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကြသည်
ထိုအချိန် နောက်ပိုင်းတွင် ဂစ်တာဖြစ်လာမယ့် တူရိယာဟု မှန်းဆရသည့် ရက်ဘတ် (REBEC) တူရိယာ အပါအဝင် ကြိုးတပ်တူရိယာ အမျိုးမျိုးကို စပိန်နိုင်ငံကို ယူဆောင်သွားကြလေသည်
ထိုတူရိယာသည် ယနေ့ခေတ် မြင်တွေ့ရသော ဂစ်တာပုံစံနှင့် လုံးဝမတူသေးဘဲ အရွယ်အစား သေးငယ်ပြီး တယောပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ပိုမိုဆင်တူလေသည်
ဂစ်တာရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့်ဖွဲ့စည်း ပြုလုပ်ထားပုံများသည် တီးခတ်သည့် အခါ လွယ်ကူစေရန်နှင့် ခေတ်မှီစေရန်အတွက် မိမိစိတ်ကြိုက်﻿ပြုလုပ်ခဲ့ကြသောအခါ ၎င်း၏ခိုင်မာသည့် သမိုင်းကြောင်းသည်လည်း ဝေဝါးမှေးမှိန်စေခဲသည်
၁၂ ရာစုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲများကလည်း ယနေ့ခေတ်ဂစ်တာနှင့် တူသည့် ကြိုးတပ်တူရိယာတခုကို ဥရောပ တစ်လွှားတွင် ပြန်နှံ့သွားခဲ့သည်
ထိုတူရိယသည် နှစ်ပင်စီပူးထားသည့် ကြိုး ၄ စုံ၊ စုစုပေါင်းကြိုး ၈ ချောင်း တပ်ထားသော တူရိယာဖြစ်ပြီး ဂစ်တန် (GITTERN) ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်
စောင်းသမား ခရီးသွားများ၊ ကဗျာဆရာ ခရီးသွားများ၊ အဆိုတော်ခရီးသွားများသည် ထိုတူရိယာနှင့်တွဲပြီး သူတို၏ ခံစားဖွဲ့သီဆိုမှုများကို အလယ်ခေတ် (AD 600-1450) တလျှေက်လုံး သီဆိုတီးမှုတ်ခဲ့ကြလေသည်
ဂစ်တာ၏ တိကျခိုင်မာသော သမိုင်းကြောင်းအား ၁၃ ရာစု စပိန်နိုင်ငံမှ မူးဝါးလူမျိုးများ၏ သီဆိုဖျော်ဖြေပွဲများမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည် ဆိုလေသည်
နှစ်ပေါင်း ၃၀ဝမျှ ကြာညောင်းပြီး နောက် ၁၆ ရာစု စပိန်နိုင်ငံ၌ တီးခတ်မှု ပုံစံသစ်၊ ဟန်သစ်များ အပြိုင်အဆိုင်တိုးတက်လာပြီး ဂစ်တာအမျိုးအစားအနေဖြင့် အနည်းဆုံး ၃ မျိုးမျှ ခေတ်စားခဲ့သည်
ထိုအရာများမှာ ကြိုး ၆ စုံ စုစုပေါင်း ၁၂ ကြိုးတပ် ဗီဟူလာ (VIHVELA) ထိုတူရိယာနှင့် တွဲဖက်တီးခတ်ရန်အတွင် သင်္ကေတဇယားဖြင့် ရေးသားထားသော နှစ်ယောက်တွဲတီးလုံး၊ သီချင်း၊ အကသီချင်းများ အပါအဝင် စုစုပေါင်း စာအုပ် ၇ အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ကြိုး၅စုံ၊ စုစုပေါင်း ၁ဝ ကြိုးတပ် ဂစ်တာရာအက်စပါနိုလာ(GUITRRA ESPANOLA) ၁၆ ရာစု နောက်ပိုင်းမှနေ၍ ၁၇ ရာစုတလျှောက်လုံး ခေတ်စားခဲ့ပြီး လူးတ်(LUTE) တူရိယာ၏ နေရာတွင် အစားထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်
ဂစ်တာရာအက်စပါနိုလာကော့ဒ်နှင့် တီးရန်အတွက်ပင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှာတော့ ပြင်သစ်ကို စိမ့်ဝင်ပျံနံ့ သွားခဲ့သည်
ကြိုး ၄ စုံ၊ စုစုပေါင်း ကြိုး ၈ ချောင်းတပ် ဂစ်တာရာ (GUITARRA) တို့ဖြစ်သည်
၁၇ ရာစုတွင် ဂစ်တာ၏အခန်းကဏ္ဍသည် အရှိန်အဟုန်နှင့် ပြန့်ပွားဖို့ အစပျိုးသည့် ကာလ တခုပင် ဖြစ်သည်
ကော့ဒ်ဖြင့် တီးသည့် စနစ်များမှ အနုစိတ်ပိုမိုချဲ့ထွင်ကာ ပို၍စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းသော လက်ချောင်းများဖြင့် တီးခတ်ရသည့် ဂန္ထဝင်ဂစ်တာ(CLASSICAL) တီးခတ်ဟန်များ အစားထိုးဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၁၈ ရာစုမှာတွင်မူ ပြောင်မြောက်ထူးချွန်သော ဂစ်တာပညာရှင်များ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကြပြီး ဂီတပညာရှင်ကြီး ပါဂါနီနီ (NICCOLO PAGANINI 1788-1840) သည် တယောသာမက ဂစ်တာကိုလည်း ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သည့် ပါရမီရှင်တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများ၏ ဂီတခေါင်းဆောင်တွေဖြစ်ကြသော ဟေဒင် (FRANZ JOSEPH HAYDN 1732-1809)၊ ရူးဘတ်၊ (FRANZ SCHUBERT 1797-1828)၊ ဝက်ဘာ (CARL MARIA VON WEBER 1786-1926)၊ ရိုဆိုနီ (GIOACHINO ROSSINI 1792-1868) တို့သည် ဂစ်တာအတွက် ဂီတသင်္ကေတ များကို ရေးစပ်တီထွင် ပေးခဲ့ကြသည်
ထိပ်တန်းလက်မှု ပညာရှင်ကြီးဖြစ်သော စထရာဒီဗားရီးယပ်သည် သူ့ရဲ့နာမည်ကျော် တယောတွေနည်းတူ ဂစ်တာတွေကိုလည်း အထူးပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်
၁၉ ရာစု အစောပိုင်းမှာ စပိန်နိုင်ငံသား ဖာနန်ဒိုဆော (FERNANDO-SOR 1778-1839) ဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာအထိ ကျော်ကြားအောင်မြင်ခဲ့တဲ့ ဂစ်တာပညာရှင်တဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး သူနဲ့ ခေတ်ပြိုင်တွေ ဖြစ်ကြတဲ့ ဒီယွန်ဆီယိုအာကွေဒို (DIONISIO AQUADO)၊ မဲတီအိုကာကက်ဆီ (MATTEOCARCASSI)၊ ဖာဒီနန်ကာရူလီ (FERDINAND CARULLI)၊ မူရိုဂျူလီယန်နီ (MAURO GIULIANI) တို့ဟာလည်း နာမည်ကျော် ဂစ်တာပညာရှင်ကြီးတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်
ဖာနန်ဒိုဆောနဲ့ သူ၏ ခေတ်ပြိုင်တွေဟာ သင်တန်းကျောင်းတွေ ဖွင့်လှစ်ပို့ချခြင်း၊ ဂီတပွဲတွေ တင်ဆက်ခြင်း စတဲ့ကြိုးပမ်းမှူတွေနဲ့ ဂစ်တာပညာကို ပြန့်ပွားဖို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်
အဲ့ဒီနောက်ပိုင်း ဖရန်စစ်စကိုတားရက်ဂါ (FRANCISCO TARREGA 1852-1909) ဟာ အထူးချွန်ဆုံး ဂစ်တာသမားအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရပြီး မျက်မှောက်ခေတ် ဂန္ထဝင် ဂစ်တာသမား များကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ တဦးဖြစ်သည်
စည်ပင်တိုးတက်လာကာစ အမေရိကန်၌ စွန့်စားသွားလာသူများ၊ နယ်မြေသစ်ရှာဖွေသူများ စသူတို့သည် လှည်းတန်းရှည်ကြီးတွေနှင့် လှည့်လည်သွားလာကြပြီး စခန်းချ အပန်းဖြေသည့်အခါတွင် မီးပုံဘေး၌ ဂစ်တာတီး၍ အမောဖြေ ကြသည်
ဤသို့ဖြင့် ဂစ်တာဟူသော တူရိယာသည်လည်း အမေရိကန်၏ နေရာ အနှံ့အပြား လိုက်ပါခဲ့ရပြီး ၁၉ရာစု အကုန် ၁၉၀ဝပြည့်နှစ် တစ်ဝိုက်တွင်မူ အမေရိကန်လူမည်း၏ ရင်တွင်းခံစားချက်များမှ ပေါက်ဖွားလာသော အာဖရိကနွယ်သည့် ရက်ဂေးနဲ့ ဘလူးစ် အမျိုးအစား ဂီတများ အစပျိုးအားယူနေပြီဖြစ်သည်
ကျေးလက်တောနေသူများ၏ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတွေတိုင်း၌လည်း ဂစ်တာနှင့် တယောသည် မပါမဖြစ် အသုံးပြုနေကြပါပြီ ဖြစ်သည်
ဖာနန်ဒိုဆော မှ စတင်ပြန့်ပွားခဲ့သည့် ဂန္ထဝင်ဂစ်တာ တီးဟန်တွေများသည်လည်း အဆင့်ဆင့်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး စပိန်လူမျိုး အဲန်ဒရက်ဇရိုးဘီးယား (ANDRES SEGOVIA 1893-1987)၏ ၁၉၂၈ နယူးယောက်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဂန္ထဝင်ဂီတပွဲ မှစပြီး ဂစ်တာကို ကမ္ဘာက အာရုံစိုက် လာကြသည်
ဇရိုးဘီးယားဟာ သူ့ဘဝလျောက်လုံး ဂစ်တာကို အမြတ်တနိုး တီးခတ်ခဲ့ပြီး ဂစ်တာဂန္ထဝင် တေးသီချင်းပေါင်း များစွာကို ဖွဲ့ဆိုရေးစပ် ခဲ့သည်
သူ့ရဲ့ဂစ်တာ လေ့ကျင့်ခန်းများကို အမေရိကန်တွင်ရှိသော ကျောင်းပေါင်း ၁၆၀၁ ကျောင်းမှာ သင်ကြားပို့ချနေဆဲ ဖြစ်သည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစတွင် ဂစ်တာရဲ့ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမူကို တဟုန်ထိုးတိုးတက်စေခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တခုမှာ ရှာလီခရစ်စတငသည် ဂစ်တာရဲ့အသံကို ပစ်ကပ် (PICK UP) တပ်ဆင်ပြီး အထူးချဲ့ထွင်ပေးတဲ့ အသံချဲ့စက်နဲ့ တွဲဖက်ပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်မှ စပြီး ဂစ်တာသံ၏ အတိုးအကျယ်ကို လိုအပ်သလို လုပ်နိုင်သော အနေအထားကို တဆင့်ပြီးတဆင့် ပြောင်းလဲတိုးတက်ရောက်ရှိ လာသည်
ရော့ခ်အင်ရိုး (ROCK AND ROLL) လူငယ်အဆိုတော် ပရက်စလေသည် ၁၉၅၆ မေလမှာ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် (HEARTBREAK HOTEL) ဓာတ်ပြားနှင့် ထိပ်ဆုံးကို ရောက်ရှိခဲ့ပြီး သူ့ရဲ့ဂစ်တာလွယ်ပြီး သီချင်းဆိုဟန်များကြောင့် လူငယ်ထုကြားမှာ ဂစ်တာသည် အရှိန်အဟုန်နဲ့ ပြန့်ပွားခဲ့သည်
၁၉၆ဝ နှစ်များတွင် ရိုးရာဘလူးစ် (TRADITIONAL BLUES)နှင့် ခေတ်ပေါ်ဂီတ (WHITE POP MUSIC) ရောမွှေထားသော (RHYTHM AND BLUES (or) R n B) ဂီတ အမျိုးအစား ခေတ်စားလာခဲ့ပြီး လူမည်း ဂစ်တာသမား ချပ်ဘာရီ (CHUCK BERRY)၏ လက်သံများသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ပေါ် ဂီတစာအုပ်များ အပေါ်တွင် ဩဇာလွှမ်းမိုး သက်ရောက်ခဲ့သည်
ပရက်စလေ၏ သီချင်းတွေကြားတွင် ကြီးပြင်းသည့် လူငယ်များမှနေ၍ ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ပေါ့နဲ့ ရော့အဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် (BEATLES 1960) သည် ကမ္ဘာတွင် အကြီးအကျယ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဂစ်တာကို ခေတ်ပေါ်ဂီတ၏ အဓိကမဏ္ဍိုင် တူရိယာ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိအောင် ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ကြပြန်သည်
(COUNTRY) နဲ့ (JAZZ) ဂစ်တာအကျော်အမော် တွေဖြစ်ကြသော ချက်အက်ကင် (CHET ATKINS)၊ မာ့ခ်နော်ဖလာ (MARK KNOPFLER)နှင့် ရွိုင်းကလာစ် (ROY CLARK) တို့နှင့်အတူ ကမ္ဘာကျော် ဂစ်တာတီးဝိုင်း VENTURES တို့၏ ဂစ်တာလက်သံများသည် ဂစ်တာဝါသနာရှင်အများအပြားကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြန်သည်
ယနေ့ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားကောင်းနေသော ROCK ဂီတ၏ Distortion အသံ၊ Feedback အသံ၊ wah wah effect စသည်တို့၏ ဖခင်ကြီးတဦးမှာ လူမည်းဂစ်တာသမား ဂျင်မီဟန်းဒရပ် (JIMMI HENDRIX 1942-1970) ပင် ဖြစ်တော့သည်
သူ၏ဘယ်ဖက်ဖြင့် ဂစ်တာကို ကျွမ်းကျင်စွာ တီးခတ်ခဲ့သည့် ဟန်ပန်များဟာလည်း လူငယ်ပရိသတ်တွေကို အရူးအမူးဖြစ်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာကျော် ဂစ်တာကုမ္ပဏီကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဂစ်ဘဆင် (GIBSON)၊ ဖန်ဒါ (FENDER) တို့ဟာလည်း ဂစ်တာအမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကို ပုံစံပေါင်းမြောက်မြားစွာဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြပြန်သည်
ယနေ့ခေတ် အချိန်အခါတွင် လျှပ်စစ်ဂစ်တာ (ELECTRIC GUITAR) များ၏ အသံကို အမျိုးမျိုးပြောင်းနိုင်သော စက်(GUITAR EFFECT PROCESSOR )၊ အသံချဲ့စက် (AMPLIFIER) များအား တဆင့်ထက်တဆင့် ပိုမိုကောင်းမွန် တိုးတက်လာအောင် တီထွင်ဖန်တီး အသုံးပြုနေကြသည်
ယနေ့ ဂီတအမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည့် ဂန္ထဝင်ဂီတ (CLASSICAL)၊ စပိန်ဖလန်မန်ကို (FLAMINCO)၊ ဘလူးစစ် (BLUES)၊ ဂျက်ဇ် (JAZZ)၊ ကလပ်စစ်ရော့ခ် (CLASSIC ROCK)၊ ရော့ခ်အဲန်ရိုး (ROCK n ROLL)၊ ရစ်သန်အဲန်ဘလူးစ် (R n B)၊ ကျေးလက်ရော့ခ် (COUNTRY ROCK)၊ ဟာ့ဒ်ရော့ခ် (HARD ROCK)၊ ဟဲဗီးရော့ခ် (HEAVY ROCK)၊မယ်တယ်ရော့ခ် (METAL ROCK)၊ လိုက်ရော့ခ် (LIGHT ROCK)၊ အော်တာရော့ခ် (ALTERNATIVE ROCK)၊ အင်ဒီရော့ခ် (ANDI ROCK) စသည့် အမျိုးအစားများစွာတို့တွင် ဂစ်တာကို လုံးဝမပါမဖြစ် တီးခတ်ကြရပြီး ဂစ်တာနှင့် ပတ်သတ်သည့် စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းများ အားလုံး ကိုလည်း အပြိုင်အဆိုင် ဆက်လက်တီထွင် ထုတ်လုပ် တီးခတ် နေကြသည့်အတွက် ဂစ်တာတူရိယာ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာလည်း နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ တိုင်အောင်ဆက်လက် ရှင်သန်နေဦးမည်ပင် ဖြစ်သည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြည်လုံးကျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
ပခန်းကြီးကျောင်း (ကျောင်းတော်ကြီးဟု သိကြ) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဦးဖိုးတုတ်နှင့် ဒေါ်ဖဲတို့က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သစ်သားကျောင်းတော်ကြီး ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်ကြီးတွင် ကျွန်းတိုင်လုံးပေါင်း ၂၅၄ တိုင် ပါဝင်ပြီး တိုင်လုံးများ၏ အမြင့်သည်၅၀–၉၀ လက်မ (၁,၃၀၀–၂,၃၀၀ မီလီမီတာ) ရှိကြသည်
ကျောင်းတော်ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရသည် ကျောင်းတော်ကို အခြားသော ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ စံပြကျောင်းတော်များနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရန် တင်ပြခဲ့သည်
ဗန်ကူးဗားကျွန်း၏အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ကနေဒါ၏အစိတ်အပိုင်း ပြည်နယ်ဖြစ်သည့် ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာတို့တည်ရှိသည်
ကျွန်း၏အရှည်မှာ ၄၆၀ ကီလိုမီတာ (၂၉၀ မိုင်)ဖြစ်ပြီး  အကျယ်မှာ ၁၀၀ကီလိုမီတာ ( ၆၂မိုင်) နှင့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ ၃၂၁၃၄စတုန်းကီလိုမီတာ ( ၁၂,၄၀၇စတုရန်းမိုင်)ရှိသည်
ထိုကျွန်းသည်အမေရိကတိုက်အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်
ဗန်ကူးဗားကျွန်းကို မီးတောင် နှင့် အနည်ကျကျောက် များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီးယခုပျောက်ကွယ်သွားသော ကူလာ သမုဒ္ဒရာကျောက်တန်း ပေါ်တွင်ကမ်းလွန်တွင်ဖွဲ့စည်း ထားသည်
55 ခန့်လောက် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းသန်းတစ် microplate သည့်လူမျိုးများအားကုလပြား၏ subducted အောက်က မြောက်အမေရိက တိုက်ကြီးရဲ့ margin အကြီးအ strain အတူ
ထို့ကြောင့်ကူလာပြား၏မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ကိုမြောက်အမေရိက၏အနောက်ဘက်စွန်းတွင် စုဆောင်းပြီး ပေါင်းစပ်လိုက်သည်
ဤ မြေ မျက်နှာသွင်ပြင်များသည်ကူလာပြားဆက်လက်ဆက်လက်မှုအောက်မှ အပြင်းအထန်အပြင်းအထန်တိုက်ခတ် ခံရခြင်းကြောင့် အင်ဆူလင်တောင်တန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
Strathcona Park ပတ် ၀ န်းကျင်ရှိတောင်တန်းဒေသအများစုသည် tholeiitic ခေါင်းအုံး နှင့် breccias အစဉ်လိုက်ဖြစ်သော Karmutsen ဖွဲ့စည်းခြင်း ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ဗန်ကူးဗားကျွန်းတစ်ဦးဖြစ်လာသည်ကတည်းက accretionary သပ် မြောက်အမေရိကတိုက်ကြီးရက်နေ့တွင်, လူမျိုးများအားကုလပြားအပြည့်အဝပြုလုပ်နှင့်များ၏အကြွင်းအကျန်အောက် subducted ထားပါတယ် Farallon ပြား ခြင်း, Juan က de Fuca ပြား, ယခုကျွန်းအောက်တွင်ဖော်ပြထားသော subducting နေကြသည်
ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့်ဗန်ကူးဗားကျွန်းသည်ကနေဒါနိုင်ငံတွင်ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအရှိဆုံးဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်
ကျွန်း၏ကမ်းခြေရှိ subduction ဇုန် သည်မီးကွင်း ၏အပိုင်းဖြစ်သည်
အဆိုပါဧရိယာအိမ်ရှင်သိထားပြီး megathrust ငလျင် ကနောက်ဆုံးသည့်ဖြစ်ခြင်း, အတိတ်ကာလ 1700 ၏ Cascadia မြေငလျင်
ဗန်ကူးဗားကျွန်းတောင်တန်း ၏အရှေ့ဘက်ရှိ တားမြစ်ထားသည့်ကုန်းပြင်မြင့် သည် ၁၉၄၆ ဗန်ကူးဗားကျွန်းငလျင် ၏ ဗဟိုချက် ဖြစ်ပြီး ၇.၃ မှတ် ပမာဏအတိုင်းအတာအတိုင်းအတာဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံတွင်အများဆုံးမှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်
နာဂဒီပပုရာဏဝိဟာရ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မြောက်ပိုင်းစီရင်စုနယ် ဂျက်နာခရိုင် (Jaffna) တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဗုဒ္ဓသာသနာ့နယ်မြေ ၁၆ ခု (Solosmasthana) တွင် ဤစေတီတော်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်
ခေတ်ပြိုင်ကာလ သမိုင်းများအရ စေတီတော် တည်ရှိသည့် နေရာသို့ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီး ငါးနှစ်မြောက်တွင် ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်
မြတ်စွဘုရားသည် ရန်လိုနေသည့် နဂါးမင်းနှစ်ဦးဖြစ်သည့် Chulodara နှင့် Mahodara အကြားတွင် နေကာ ငြိမ်းအေးအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
မဟာဝံသကျမ်းနှင့် တမီဗုဒ္ဓဘာသာမော်ကွန်းမျာအရ ရှေးဟောင်းသမိုင်းများတွင် စိန်စီခြယ်ထားသည့် ပလ္လင်နှင့် ဗုဒ္ဓ၏ ခြေတော်ရာပါရှိသည့် ကျောက်တုံးတစ်ခုသည် Nainativu (နဂဒီးပ) ကျွန်းတွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်
ထိုနေရာသို့ အိန္ဒိယမှ ဘုရားဖူးများသည် သွားရောက်ကာ လည်ပတ်ဖူးမြော်ကြသည်
စေတီတော်တည်ရှိရာနေရာသည် မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီး ငါးနှစ်မြောက်အချိန်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြိမ်အဖြစ် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ လာခဲ့ရာနေရာဖြစ်သည်
နဂါးမင်းနှစ်ပါးဖြစ်သည့် Chulodara နှင့် Mahodara တို့၏ အကြားတွင် သီတင်းသုံးကာတရားထိုင်ခဲ့သည်
ရန်မူလာသည့် နဂါးမင်းတို့သည် မြင်သည့်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် တန်ခိုးကို အသုံးပြုကာ ကောင်းကင်ထက်တွင် သီတင်းသုံးနေခဲ့သည်
ထိုအခါ နဂါးမင်းတို့သည် အံ့အားသင့်ခြင်း ပျော်ရွှင်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်
မြတ်စွာဘုရားသည် နဂါးတို့ကို တရားဟောကြားသည့်အခါတွင် နဂါးမင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြကာ အရိုအသေပေးခဲ့ကြသည်
နဂါးမင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပလ္လင်ကို လှူဒါန်းကာ မြတ်စွာဘုရားအပေါ်၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူများ ဖြစ်သွားကြသည်
ဤဝိဟာရကို Devanampiya Tissa နှင့် ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်း လက်ထက်များတွင် ပြင်ဆင်မှုများ၊ အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာကိုလည်း မြင့်မြတ်သည့်နေရာတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်စေခဲ့သည်
ဝက်တိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာရှည် (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မစိုးရိမ်ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တ ကောဝိဒါဘိဝံသကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့၊ အသည်ကြီးရပ်နေ ခမည်းတော် ဦးမောင်စီ၊ မယ်တော် ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ ၁၂၈၉ ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် (၈)ရက်နေ့မှာ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
၁၃၀၈-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ ပညာသင်ကြားခဲ့သော ကျောင်းတိုက်များဓနုဖြူမြို့ ခင်မကန်ကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်၊သာသနဓဇ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ စေတိယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ၊ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ (သကျသီဟ) ဓမ္မာစရိယ၁၃၁၇-ခုမှ ၁၃၆၆−ခုနှစ်တိုင် နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကြာ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်၌ စာပေများပို့ချခဲ့သည်
နွေရာသီ အထူးသင်တန်းအဖြစ် ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာ၊ ငွေကြာရံပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တွင်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ စာပေများပို့ချခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် ဓမ္မာစရိယတန်းဆိုင်ရာ၊ ဝိနည်းကျမ်းအဖွင့်ဖြစ်သော ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာကျမ်းပို့ချရာ၌ အထူး အောင်မြင်ကျော်ကြားသည်
ဆရာတော်ကြီး၏ ၎င်းစာဝါပို့ချရာတွင် စာလိုက်သံဃာများ အလွန်များပြားလှသဖြင့် ကျောင်းရှေ့ သစ်ပင်များအောက်ကပင်လျင် သံဃာတော်များ စာဝါလိုက်ကြရသည်
ဆရာတော်ကြီးသည် သူ့ခေတ်သူ့ခါအတွင်း အအောင်မြင်ဆုံး ပါရာဇိကဏ်ကျမ်းဆိုင်ရာ စာချအကျော်တစ်ပါးအဖြစ် မှတ်တမ်းပြုနိုင်သည်
““တိပိဋကပါဠိ မြန်မာအဘိဓာန်” ကျမ်းပြုအဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာတော်ကြီး၏ အမျိုးဘာသာ သာသနာနှင့်စပ်ဆိုင်လာလျှင် တက်တက်ကြွကြွ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပါဝင်ပြောဆိုလေ့ရှိသော သဘောထားကြောင့် ၁၉၉၀ ခု၊ စစ်အစိုးရအား သံဃာတော်များက ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ဓမ္မနည်းလမ်းကျကျ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနကံ ဆောင်ရာဝယ် ဦးဆောင်ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် စွပ်စွဲကာ မတရားသဖြင့် ထောင်သုံးနှစ်  (၂၂) လကြာ အကျဉ်းချခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်
မစိုးရိမ်ပါရာဇိကဏ်အဖြေ ပ-ဒု-တ သုံးတွဲမစိုးရိမ်သီလက္ခန်အဖြေမစိုးရိမ် အဋ္ဌသာလိနီအဖြေတိပိဋက ပါဠိမြန်မာ အဘိဓာန်ကျမ်းဆရာတော်ဘုရားသည် -မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက် ပိဋကနယူပဒေသကျောင်း မစိုးရိမ် ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ မဟာနာယက စာချဆရာတော်၊ယဉ်ပုံပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ မဟာနာယက၊ရှမ်းပြည်နယ် မန်းပြိန်းကျောင်းတိုက်၏ ပဓာနမဟာနာယက၊တိပိဋက အဘိဓာန်ကျမ်းပြုအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သာသနာ့တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သက်တော်ဝါတော် ကြီးမြင့်ပြီဖြစ်သော်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ မြန်မာပြည်က ပျောက်ကွယ်မည့်အရေး တွေ့မြင်ရသောအခါ၌ မျက်နှာလွှဲ မနေနိုင်အားပဲ အားတက်သရော ရှေ့တန်းမှပါဝင်ကာ ဟောပြောစည်းရုံး ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ နေဆဲဖြစ်သည်
၂၀ဝ၇ အောက်တိုဘာ ၂၇ တွင် ထူထောင်ခဲ့သော ပြည်ပရောက် မြန်မာရဟန်းတော်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သာသနာ့မောဠိ - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာရဟန်းတော်များ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ပဓာနစေရ ဆရာတော်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မစိုးရိမ်တိုက်ဟောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဦးကောဝိဒါဘိဝံသ သက်တော် (၈၁) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၆၂) ဝါသည် ယမန်နေ့ နေ့လယ် ဒေသစံတော်ချိန် (၁) နာရီ (၇) မိနစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ ဘရွတ်ကလင်းအရပ်ရှိ ဆေးရုံတခု၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသွားသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂင့်ဂဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၆၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်လယ်သက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinlelthet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ပင်လယ်သက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လယ်သက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးလောက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ulauk)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ခေါင်ဖူးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်ဖူးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၆ ဦး၊ မ ၈၈၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၉၃ ဦး နေထိုင်သည်
ယန်းမိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းဖျန်မြို့နယ်၊ မိုင်းတွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟတဘူတာ  (波田駅 ဟတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင်၊ မဆွတ်မိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဥတ္တရအလင်းတန်း (northern lights) ဆိုသည်မှာ ညဉ့်ကောင်းကင်ယံတွင် လှပစွာ ဖြာထွက်သော ရောင်စုံ အလင်းတန်းများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
၎င်းအလင်းတန်းများကို Aurora အလင်းတန်းများဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်
ဥတ္တရအလင်းတန်းများသည် လွန်စွာ ထူခြားဆန်းပြားသည်သာမက မှော်ပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသည်ဟုပင် ထင်မှတ်မှားလောက်အောင် လှပပေသည်
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ အပြင်ဘက်တွင် မြင်တွေ့နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကမ္ဘာမြောက်ဘက်စွန်းနှင့် တောင်ဘက်စွန်း ဒေသများတွင်သာ မြင်တွေ့ရလေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် aurora (သို့) northern lights ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ နေမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်သည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်ကလေးများ ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ရောက်ရှိလာပြီး လေထုထဲမှ မော်လီကျူးများနှင့် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်
ဥတ္တရအလင်းတန်းများနှင့် နေပြောက်ဖြစ်စဉ် (sunspot activity) ဆက်နွယ်မှုကို ၁၈⁠၈၀ ခုနှစ်တွင် စတင်လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပြုလုပ်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများ၏ အကျိုးကျေးဇူးကြောင့် နေမှ အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်အမှုန်လေးများသည် solar wind ဟုသော ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြောင်း သိရှိလာခဲ့ကြသည်
နေ၏ မျက်နှာပြင် အပူချိန်သည် ၅၈၀၀ ကယ်ဗင်ထိ ပူပြင်းပြီး ၎င်းအပူချိန်သည် ဓာတ်ငွေ့မော်လီကျူးများ အချင်းချင်း ပွတ်တိုက်မှု အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်၍ ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲကြသည်
နေသည် မိမိဝင်ရိုးပေါ်တွင် လှည့်ပါတ်နေသည်ဖြစ်ရာ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ချိန်တွင် အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်အမှုန်များသည် နေမှ လွတ်ကာ အာကာသသို့ လွင့်စဉ်သွားကြသည်
ထိုဖြစ်စဉ်ကို solar wind ဟုခေါ်ပြီး အဆိုပါနည်းလမ်းဖြင့် ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ လျှပ်စစ်ဆောင် အမှုန်များ ရောက်ရှိလာကြသည်
သို့သော် အားပြင်းသော ကမ္ဘာသံလိုက်စက်ကွင်းကြောင့် ၎င်းလျှပ်စစ်ဆောင် အမှုန်များသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်သို့တိုက်ရိုက် မကျရောက်နိုင်ပဲ သံလိုက်စက်ကွင်းအားအပျော့ဆုံးဖြစ်သည့် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများသို့ လမ်းကြောင်းသွေဖည်သွားကြသည်
ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ကမ္ဘာပေါ်မှ ဓာတ်ငွေ့အမှုန်များနှင့် နေမှ လွင့်စဉ်လာသော လျှပ်စစ်ဆောင် အမှုန်များ ပွတ်တိုက်မှုဖြစ်ပြီး northern lights ဟုခေါ်သော ဥတ္တရအလင်းတန်းများ ထွက်ပေါ်လာကြသည်
Northern Lights ကို ကမ္ဘာတောင်ဘက်စွန်း နှင့် မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တွေ့နိုင်ပြီး မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော northern lights များကို 'aurora borealis' ဟုခေါ်ပြီး တောင်ပိုင်းတွင် 'aurora australis' ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်
aurora အလင်းတန်းများကို အရောင်မျိုးစုံဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အစိမ်းနုရောင်နှင့် ပန်းရောင်များမှာ အတွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သည်
ထို့ပြင် အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အပြာ နှင့် မရမ်းရောင် များကိုလည်း တွေ့ရတက်သည်
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်များနှင့် ပွတ်တိုက်သော ဓာတ်ငွေ့အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ဥတ္တရအလင်းတန်းများ၏ အရောင်သည် ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်
တွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သော ဥတ္တရအလင်းတန်းအရောင်ဖြစ်သည့် စိမ်းဝါရောင်နု⁠နုသည် ကမ္ဘာမြေပြင်အထက် မိုင် ၆၀ တွင်ရှိသော အောက်ဆီဂျင် မော်လီကျူးများ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်
အလွန်တွေ့ရခဲသော အနီရောင် သီးသန့် Aurora အလင်းတန်းများသည် အမြင့်ပေ မိုင် ၂၀၀ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသော အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့မှုန်များ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်
နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များသည် အပြာနှင့် ကြက်သွေးအလင်းတန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်
အလင်းတန်းများသည် ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် တည်ရှိနိုင်ပြီး အချို့မှာ အကွက်ပုံစံ (သို့မဟုတ်) ပြန့်ကျဲနေသော တိမ်တိုက်ပုံစံ၊ အချို့မှာ တံခွန်ပုံစံ၊ စက်ဝန်းပြတ်ပုံစံ၊ လှိုင်းထလှုပ်ရှားနေသော ပြတင်းပေါက်ခန်းဆီး ပုံစံ အစရှိသဖြင့် ပုံသဏ္ဍန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ကောင်းကင်ယံတွင် ခပ်မှိန်မှိန် အရောင်များဖြာထွက်လေ့ရှိသည်
ဥတ္တရအလင်းတန်းဖြာထွက်မှုသည် အမြင့်ပေ မိုင် ၅၀ မှ မိုင် ၄၀၀ အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်
အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို တောင်ဘက်စွန်းနှင့် မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် အတွေ့ရများသည်
ကမ္ဘာအနောက်ဘက်ခြမ်း တောင်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည့် နယူးအော့လန်း(New Orleans) ဒေသများတွင် တွေ့ရသော်လည်း ကမ္ဘာအရှေ့ခြမ်း တောင်ဘက်စွန်းဒေသများတွင်မှာ ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ
ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကြည့်ရှုခံစားရန် အကောင်းဆုံးနေရာများမှာ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများ(Yukon၊ Nunavut အစရှိသော ဒေသများ) နှင့် အလက်စကာပြည်နယ်(Alaska) အနောက်မြောက်ဘက်တို့ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ဂရင်းလန်ကျွန်း(Greenland) နှင့် အိုက်စလန်နိုင်ငံ(Iceland) တောင်ဘက်စွန်းဒေသများ၊ နော်ဝေးနိုင်ငံ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ဆိုက်ဘေးရီးယား(Siberia)၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်
ကမ္ဘာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော Aurora အလင်းတန်းများသည် အန္တာတိကတိုက် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသောကြောင့် မြင်တွေ့ခဲလှသည်
ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို အလင်းရောင်နည်းပါးသော နေရာများတွင်လည်း ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်
လူနေနည်းသော မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများ ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်
Aurora ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှုဖြစ်စဉ်သည် ရာသီစက်ဝန်းကဲ့သို့ ထပ်ကာတလဲ⁠လဲဖြစ်နေသည်ကို သုတေသီများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး အချိန် ၁၁ နှစ်ကြာတိုင်း တစ်ကြိမ် ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှု အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်လေ့ရှိသည်
နောက်ဆုံးရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှု အမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီသည် ရောင်စဉ်တန်းများကို ကြည့်ရှုရန် အလွန်ကောင်းသော ရာသီဖြစ်သည်
ညတာရှည်ပြီး တိမ်ကင်းစင်သောညများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကြည့်ရှုရန် အခွင့်ကောင်းဖြစ်သည်
ဥတ္တရအလင်းတန်း ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးအချိန်မှာ ဒေသစံတော်ချိန် ညသန်းခေါင် အချိန်ဖြစ်ပေသည်
ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရသော အလင်းတန်း 'Aurora borealis' သည် 'မြောက်ဘက်ဒေသ၏ အရုဏ်ဦး' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်
ရောမတို့၏ ဒဏ္ဍာရီလာ Aurora သည် အရုဏ်ဦးနတ်သမီးတစ်ပါး ဖြစ်လေသည်
လူမျိုးစုအသီးသီးတွင် ရောင်စဉ်တန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဒဏ္ဍာရီများရှိကြသည်
အေဒီ ၁⁠၁၀၀ မှ ၁၄၀၀ ခန့်က ရောင်စဉ်တန်းများဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် စစ် သို့မဟုတ် အငတ်ဘေး၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဟု မှတ်ယူကြသည်
နယူးဇီလန်ကျွန်းမှ Maori ဟုခေါ်သော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် အပါအဝင် အချို့ ဥရောပတိုက်သားများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများသည် မီးရှူးမီးတိုင် သို့မဟုတ် မီးပုံပွဲမှ ရောင်ပြန်ဟပ်သော အလင်းများဟုပင် ထင်မြင်ယူဆခဲ့ကြသည်
Winconsin ဒေသရှိ Menominee အင်ဒီးယန်းမျိုးနွယ်စုတို့ကမူ အလင်းတန်းများသည် manbai'wok ဟုခေါ်သော မုဆိုးနှင့် တံငါသည်များ၏ ဝိဉာဉ်များ တည်နေရာကို ညွှန်ပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
အလာစကာဒေသရှိ Inuit လူမျိုးတို့ကလည်း အလင်းတန်းများသည် ၎င်းတို့ အမဲလိုက်ရာမှ ရရှိလာသော သားကောင်များ၏ ဝိဉာဉ်များဟု ယုံကြည်ကြသည်
Aurora ရောင်စဉ်တန်းများသည် ၎င်းတို့လူမျိုးစု၏ စိတ်ဓာတ်ကို ဖော်ကြူးနေသည်ဟု ယုံကြည်သော မျိုးနွယ်များလည်းရှိကြပေသည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ (Nakhon Ratchasima) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အီဆန်ဒေသ၏ အဓိက မြို့ကြီးလေးမြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
big four of Isanဟု လူသိများကြသည်
ကိုရတ် korat ဟုလည်း အများကခေါ်ကြသည်
နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်နှင့် မောင်နဂရရာဇသီမာခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်၏ အဓိကနေရာလည်းဖြစ်သည်
ကိုရတ် ကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ယခင်က လာအိုတိုင်းပြည်နှင့် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်တို့၏ နယ်နိမိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာ လည်းဖြစ်သည်
လာအိုစကားပြောကြသည့် အီဆန်တို့၏ နေရာလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် မြို့၏ တည်နေရာမှာ 14°58.5′N 102°6′Eတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ မြူနီစီပယ် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၄၂၆၄၅ ဦး ရှိသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် နဂရရာဇသီမာ၏ အနောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန်နိုအမ် ခရိုင်တွင် သီမာ (သိမ်) နှင့် ကိုရတ်ခပူရ ဆိုသော မြို့၂မြို့ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ထိုအမည်များမှ နာမည်ယူထားကြခြင်းများလည်း ဖြစ်သည်
မြို့ကို ခိုရတ် (Thai: โคราช) အဖြစ် လူသိများကြပြီး ရှေးခမာတို့၏ အတိုကောက် နာမည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၄ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီက နဂရရာဇသီမာဒေသများသည် ခမာလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်
ခမာဘာသာစကားအရ Nokor Reach Seyma သို့မဟုတ် Nokor Reach Boreiနှင့်  Koreach.ဟု သိကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယဘုရင် နရီလက်ထက်၌ ထိုဒေသအနီးတွင် မြို့သစ်တည်စေပြီး အယုဒ္ဓယ၏ အရှေ့မြောက် မျက်နှာစာအတွက် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းများ၌ နခွန် ရတ်ချာစီမာကို အယုဒ္ဓယ၏ ဒုတိယ အဆင့်ရှိ မြို့အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အယုဒ္ဓယ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဘိုရိုမကော့ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ပါးမှ ခိုရတ်နှင့် အခြား အရှေ့ဘက်ဒေသများကို စိုးစံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
သို့သော် သွန်ဘူရီ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ဘုရင်သက်ဆင်မှ သူ၏ ဗိုလ် ၂ ဦးဖြစ်သူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သော သွန်ဒေါင်း နှင့် ဘွန်မတို့ကို သွားရောက် သိမ်းပိုက်ခိုင်းလေသည်
မင်းသားကို ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၁၇၆၈ တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သွန်ဒေါင်းမှာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ရာမမင်းဆက်၏ ပထမမြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်လာသည်
ခိုရတ်မြို့မှာ ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကြောင့် လာအိုနှင့် ခမာတို့၏ နယ်မြေများကို စောင့်ကြည့်ရန် တည်ရှိသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းဘုရင် အန်နိုဗောင်က ဆိုင်ယမ်တို့ အင်အားနည်းနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ခိုရတ်မြို့ကို ရာမ ၃ ဘုရင် လက်အတွင်းမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ အမျိုးသမီးဖြစ်သူ လေဒီမို၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရုပ်တုထား၍ ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
မြို့၏ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးဟောင်းကို ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ပုံစံရေးဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုသူမှာ နရီဘုရင်၏ နရီမဟာရာဇာနန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်သွန်အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးတွင်လည်း နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် အရေးပါခဲ့သည်
၁၉၀၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုင်ယမ် တော်ဝင်နိုင်ငံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းများအရ နဂရရာဇသီမာနှင့် ဘန်ကောက်ဆက်သွယ်သော ရထားလိုင်းအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ လမ်းဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၂ ထိုင်းတော်လှန်ရေးအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ ဗီယက်နမ်စစ်အတွင်း ကိုရတ်တော်ဝင်လေကြောင်းလိုင်းဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၊ နယူးဇီလန် တော်ဝင်လေတပ်များ ဆင်းသက်ရာ နေရာဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း လေဆိပ်မှာ အရပ်ဘက်လေဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် နဂရရာဇသီမာလေဆိပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရွားဆုံး ဟိုတယ်မတော်တဆမှုဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပလာဇာ ဟိုတယ် ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၃၇ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီ ၃ ခုရှိသည်
နွေရာသီမှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ၊ ဆောင်းရာသီမှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် ကိုရတ်ဒေသ၏ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ   ၁၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၆၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ၁၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)အထိ ကျဆင်းတတ်သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေးပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်
အီဆန်ဒေသ၏ စပါး၊အုံး (tapioca)နှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာဖြစ်သည်
အီဆန်ဒေသသည် ၎င်းကုန်စည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်အပိုင်းတွင် တစ်ဝက်မျှအထိ ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်
ထိုထုတ်ကုန် ၃ မျိုးသည် အီဆန်ဒေသတွင်း ၇၀၀၀၀၀ မိသားစုကို အလုပ်အကိုင် အခင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်
ထို့အပြင် နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ Seagate Technology၏ disk drives ထုတ်လုပ်ရာ ၂ မြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းသည် နခွန် ရတ်ချာစီမာ၌ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၂၁၀၀ကို အလုပ်အကိုင်ပေးနိုင်သည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ အီဆန်ဒေသ အတွက်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်လာသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၃ ခုလုံးမှာ မြို့၏ ဈေးအကြီးဆုံး ဆိုင်များတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည်
၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းတွင် စတုရန်းမီတာ ၁ သန်းရှိသော လက်လီအရောင်းနေရာကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်
နဂရရာဇသီမာလေဆိပ်သည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ အချိန်တွင် ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်းနှင့် ချင်းမိုင်သို့ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခရာဘီနှင့် ဟတ်ယိုင်သို့ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်၊ ဆိုးလ်-အင်ချွန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြို့ တစ်ခုခုသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမြို့သည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သော ဘန်ကောက်နှင့် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့နှင့် နွိုင်ခိုင်မြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့တွင် အဓိက ဘူတာရုံ နှစ်ရုံရှိသည်
မွတ်ခမွန်ထရီလမ်းပေါတွင် နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံနှင့် ဝက်အာရာစရစ်လမ်းပေါ်တွင် သနွန်ချီရလမ်းဆုံ ဘူတာရုံတို့ တည်ရှိသည်
နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံမှာ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ကပင် ခိုရတ် ဘူတာရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်မှ ဘန်ကောက်မှ နဂရရာဇသီမာ လမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုဘူတာရုံမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့ရှိ သချန် ဘူတာရုံ မဖွင့်မီ အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ မက ရထားလမ်းဆုံး ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ခိုရတ် ဘူတာရုံမှ နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံအဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိမှန်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မူလ သစ်သားဆောင် နေရာတွင် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၆၀ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော ကိုရတ်-ခွန်ခမ် ၂ လမ်းသွား မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမ လေးခုမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုင်းအဝေးပြေးလမ်းမ၂ သည် နဂရရာဇသီမာမြို့ အနီးက ဖြတ်သွားသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နဂရရာဇသီမာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ကားလမ်းမတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်နေပြီး ၂၅၀ ကီလိုမီတာခရီးကို ၂ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ ဧရိယာအတွင်း တက္ကသိုလ် ၄ ခုရှိသည်
ဆူရနရီ နည်းပညာတက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ ရာဂျာဘတ် တက္ကသိုလ်ရာဇမင်္ဂလ အီဆန် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဗွန်ချဗာလစ်ခူ တက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ စိန့်မေရီ ကောလိပ်ဆူရာသမ် ပီတစ်ကျောင်းရတ်ချ်ဆီမာကျောင်းဆူရာနရီ ဝတ်သရကျောင်းအမှတ် (၂) ဆူရနရီ နဂရရာဇသီမာကျောင်းဘွန်ဝပ်သနာကျောင်းစိန့်မေရီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးကောလိပ်နဂရရာဇသီမာ Assumptionကျောင်းမာရီ ဗစ်သရကျောင်း-နဂရရာဇသီမာဆာရာဆတ် ဝီတေ့ နဂရရာဇသီမာကိုရတ်ပစ်တရာခွန် နဂရရာဇသီမာကျောင်းအန်ဂလို စင်ကာပူ နိုင်ငံတကာကျောင်း (ကိုရတ် နယ်မြေ)Fort Suranaree HospitalSaint Mary's HospitalKorat Memorial HospitalBangkok-Ratchasima HospitalPo-Pat HospitalPo-Pat 2 HospitalMaharat Nakhon Ratchasima HospitalThe Golden Gate Hospitalနှစ် (၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်းမှာ  ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော်၈၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစား အဆောက်အဦးများတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ နဂရရာဇသီမာပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ နှစ် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်ဖြစ်သော ထိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နေသည့် နဂရရာဇသီမာ ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်
ထိုကွင်းမှာ ပရိသတ် ၂၄၆၄၁ ဝင်ဆံ့သည်
ထိုင်း ဘောလီဘော လိဂ်၏ လေးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံဖြစ်သော Nakhon Ratchasima the Mall နှင့် ထိုင်း အမျိုးသမီး ဘောလီဘောလိဂ်၏ သုံးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံ Nakhon Ratchasima the Mallတို့မှာ နဂရရာဇသီမာမြို့မှ ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့၏ နေ့စဉ်သတင်းစာမှာ ကိုရတ်နေ့စဉ် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော ကိုရတ်ပို့စ်မှာ တစ်လတစ်ခါ ထုတ်ဝေသည်
ကိုရတ်ပို့စ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဆိုဒ်နှင့် လူမုကွန်ယက် စာမျက်နှာ ရှိပြီး ပွဲများ၊ အစားအသောက်များ၊ အားကစားနှင့် ဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
"Expats in Korat  Nakhon Ratchasima"သည် လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် လွန်စွာ စည်ကားလှသော အဖွဲ့ဖြစ်ကာ နဂရရာဇသီမာ၏ နေ့စဉ်ဘဝများနှင့် ပက်သက်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
ဝက်ကြီးအင်း (အလယ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetgyiinn(Middle))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
အောက်ပါတို့သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ စာရင်း ဖြစ်သည်
Wikimedia Commons ရှိ Buddhist monasteries in Bangladesh နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ
ဝက်တောပြင်ရွာမရွာ
ဆခုံယန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sakhonyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တက္ကသိုလ်ကြယ်ပွင့် (၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ ကွယ်လွန်) သည် အမျိုးသား စာပေဆုရ တက္ကသိုလ် ကထိက၊ သိပ္ပံစာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်ဝေဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနမှ အငြိမ်းစား ကထိက ဖြစ်သည်
၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်တိုက်ခန်းအတွင်း ဇနီးဖြစ်သူနှင့် အတူ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်
ရီလေတီဗီတီသီအိုရီ စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ် စာပေဗိမာန်စာမူ ဒုတိယဆုရရှိခဲ့ပြီး စူပါကြိုးမျှင်လေးသီအိုရီ စာအုပ်ဖြင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု (သုတပဒေသာ၊ ရိုးရိုးသိပ္ပံ) ရရှိခဲ့သည်
ထို့အပြင် အိုင်းစတိုင်း၊ ကွမ်တမ်သီအိုရီ၊ စကြဝဠာ အနှံ့ သဘာဝအမှန်တရား ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း၊ M-သီအိုရီနှင့် ကော်စမောလော်ဂျီ အစရှိသဖြင့် ရူပဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သည်
ရီလေတီဗီတီသီအိုရီ  (၁၉၇၃)ကွမ်တမ်သီအိုရီ (၂၀၀၀)စူပါကြိုးမျှင်လေးသီအိုရီ (၂၀၀၁)အိုင်းစတိုင်း သူ့ဘဝ၊ သူ့အလုပ်၊ သူ့ဩဇာ (၂၀၀၂)နယူထရီနို (၂၀၀၅)စကြဝဠာကြီး၏ ခေတ်ကြီး ငါးခေတ် (၂၀၀၉)'စကြဝဠာစုံအနှံ့ သက်ရှိရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း (၂၀၁၁)ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် အိုင်းစတိုင်း သဘောချင်းတိုက်ဆိုင်အဆို (၂၀၁၂)စကြဝဠာ အနှံ့ သဘာဝအမှန်တရား ရှာပုံတော်ဖွင့်ခြင်း (၂၀၁၄)M-သီအိုရီနှင့် ကော်စမောလော်ဂျီ (၂၀၁၄)သိပ္ပံပညာရှင် မွေးမြူနည်းနှင့် အိုင်းစတိုင်း (၂၀၀၁၊ အခြားစာရေးဆရာများနှင့်)
ဩမသဝါဒသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သုဒ္ဓပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၊ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏
ထိုအချိန်တွင် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်တို့သည် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် ရဟန်းတို့နှင့် ငြင်းခုံကြ၏
ထိုသို့ ငြင်းခုံသည့်အခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သီလမြတ်နိုးသည့် ရဟန်းတို့ကို အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အမည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အတတ်ပည်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အနွယ်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အသွင် ‘ပုံသဏ္ဌာန်’ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဆဲရေးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၏
ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့ကြ၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဟုတ်မှန်ပါသလား” ဟု မေး၏
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့လည်း “ဟုတ်မှန်ပါသည်” ဟု ဖြေ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏
“ထိခိုက်နာကျင်အောင် ပြောဆိုခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ဆင်စခန်းရွာ သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ဇမ္ဗူ့သပြေ (Syzygium) သည် မျိုးရင်း Myrtaceae ရှိ ပန်းပွင့်သော အပင် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်
ယင်းမျိုးစုတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ခန့်ပါဝင်ပြီး  အာဖရိကတိုက်၊ တောင်အာရှနှင့် ပစိဖိတ်အထိ တွေ့ရှိရသည်
အပင်အများစုသည် အမြဲစိမ်းသစ်ပင်များဖြစ်ကြသည်
ဓနသိဒ္ဓိရွာ (အင်္ဂလိပ်: Danatheikdi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ နေရဉ္စယျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နေရဉ္စယျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၇ ဦး၊ မ ၁၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းဇင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗန်းမော်ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
ခင်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinthar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
Monosodium glutamate (MSG) လို့ခေါ်တဲ့ ဟင်းခတ်မှုန့်ပါ
ဟင်းထဲ ထည့်ချိုပါတယ်
တရုတ်ဆိုင်တွေမှာ သိပ်သုံးပါတယ်
ဂတ်မော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gatmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ ဂတ် မော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်ဖိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wethpoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြင်းပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နဂဝမြို့  (長和町 နဂဝ −မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၆၀၀၃ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၂.၆ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၈၃.၈၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
န-လက်ခုပ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Na-Letkhokepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၁ ဦး၊ မ ၁၉၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ရစ်ကံလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yitkanlay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ရစ်ကံလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရစ်ကံလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၇ ဦး၊ မ ၁၂၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
ငှက်မရှိသော ဗာဝေရု တိုင်းပြည်၌ ဦးစွာ ရောက်သော ကျီးငှက်သည် ဥဒေါင်းမရောက်မီ လာဘ်လာဘပေါများ၍ ဥဒေါင်းငှက် ရောက်သောအခါ လာဘ်လာဘ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တိတ္ထိတို့သည် ဘုရားမပွင့်မီ လာဘသက္ကာရကို များစွာရကုန်၏
ဘုရားပွင့်တော်မူသည်ရှိသော် နေထွက်သောအခါ ပိုးစုန်းကြူးတို့ကဲ့သို့ လာဘသက္ကာရ ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ တိတ္ထိတို့အကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါ၌သာ ဂုဏ်ရှိသူတို့ မဖြစ်ပေါ်မီ ဂုဏ်မရှိသူ မြတ်သောလာဘ် မြတ်သော အခြံအရံကိုရ၍ ဂုဏ်ရှိသူတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ပျောက်သော လာဘသက္ကာရ၊ ပျောက်သော အခြံအရံ ရှိသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဤသို့ဖြစ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဥဒေါင်းမျိုး၌ဖြစ်၍ ကြီးပြင်းလတ်သော် လှပတင့်တယ်လျက် တော၌ ကျက်စားကာ နေ၏
ထိုအခါ အချို့ကုန်သည်တို့သည် ဒိသာကာက ကျီးကိုယူ၍ ဗာဝေရုတိုင်းသို့ သွားကြကုန်၏
ထိအခါ ဗာဝေရုတိုင်းဝယ် ငှက်မည်သည် မရှိလေ
လာတိုင်း၊ လာတိုင်းသော သူတို့သ် တောင်း၌ထားသော ကျီးကိုမြင်းလျှင် ဤငှက်သည် အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏ဟု ချီးမွမ်းကြကုန်လျက် ကုန်သည်တို့ကို “အဆွေတို့ ... ဤငှက်ကို အကျွန်ုပ်တို့အား ပေးခဲ့ကြပါကုန်၊ အဆွေတို့တိုင်းပြည်မှာ တစ်ပါးသော ငှက်ကို ရကြပါလတ္တံ့” ဟု ပြောကြ၏
“အမောင်တို့ ... ယူလိုလျှင် အဖိုးဖြင့် ယူကြကုန်လော” ဟု ပြော၏
“အမောင်တို့ ... မပေးနိုင်ပါ” ဟု ပြောသောအခါ၊ နှစ်သပြာ ပေးပါမည်၊ သုံးသပြာ ပေးပါမည် စသည်ဖြင့် အစဉ်အတိုင်း တိုး၍ တိုး၍ ပေးသွားရာ အသပြာတစ်ရာ တိုင်အောင် ပေး၍ ဝယ်ယူကြရကုန်၏
ကျီးကိုရလျှင် ထိုဗာဝေရုတျိုင်းသားတို့သည် ရွှေချိုင့်တွင်ထည့်၍ အထူးထူးသော ငါး၊ အမဲ၊ သစ်သီးတို့ဖြင့် ကျွေးမွေးပြုစုကြကုနတ်၏
အခြားငှက် မရှိရာအရပ်၌ မသူတော်တရား ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ကျီးသည်ပင်လျှင် မြတ်သော လာဘ်လာဘ အခြံအရံ အကျော်အစောကို ရလေ၏
နောက်တစ်ဖန် ကုန်သည်တို့သည် ဥဒေါင်းတစ်ကောင်ကို ဖမ်းယူပြီးလျှင် လက်ဖျစ်တီးသံဖြင့် တွန်မြည်အောင်၊ လက်ခုပ်တီးသံဖြင့် ကအောင် သင်ပြကာ ဗာဝေရုတိုင်းသို့ ယူသွားကြပြန်၏
လူအများ စည်းဝေးရောက်လာကြသော အခါ ထိုဥဒေါင်းသည် လှည်းဦးတွင် ရပ်ပြီးလျှင် သာယာစွာသော အသံဖြင့် တွန်မြည်ကာ ကလေ၏
လူတို့သည် ဥဒေါင်းကိုမြင်လျှင် ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏
ထိုအခါ လူတို့သည် “အဆွေတို့ ... ဤငှက်ကိုလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား ပေးပါကုန်” ဟု တောင်းကြပြန်၏
ကုန်သည်တို့သည် “အမောင်တို့ .... ကျီးကိုလည်း ယူကြပြီ၊ ယခု ဥဒေါင်းကိုလည်း တောင်းကြပြန်ပြီ၊ သင်တို့နေရာသို့ ငှက်ကို ယူမလာဝံ့အောင် ဖြစ်နေပြီ” ဟု ပြော၏
“အဆွေတို့ ... မှန်ပါသည်၊ သို့သော်လည်း ဤငှက်ကို ပေးပါကုန်” ဟု တောင်းကြပြန်၏
ထိုအခါ ကုန်သည်တို့သည် အဖိုးကို တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားစေသဖြင့် အသပြာ တစ်ထောင်တိုင်အောင် ပေး၍ ဝယ်ကြရကုန်၏
ဥဒေါင်းကိုကား ရတနာ ခုနစ်ပါးဖြင့် စီခြယ်အပ်သော ရွှေချိုင့်၌ထား၍ ငါး၊ အမဲ၊ သစ်သီးကြီးငယ်၊ ပျားရည်၊ ပေါက်ပေါက်၊ သကြား စသည်တို့ဖြင့် ကျွေးမွေး ပြုစုကြကုန်၏
ဥဒေါင်းသည် မြတ်သော လာဘ်လာဘ အခြံအရံ အကျော်အစောတို့ကို ရလေ၏
ဥဒေါင်းရောက်သောအခါမှ စ၍ ကျီးအား လာဘသက္ကာရ ဆုန်ယုတ်လေ၏
ကြည့်ရှုရုံမျှပင် အလိုမရှိကြကုန်
ကျီးသည် ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို မရလတ်သော် (ကာကာ) ဟု မြည်လျက် ပျံသွား၍ မစင်စွန့်ရာ မြေ၌ ကျက်စားရလေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် နှစ်ပါးသော ဝတ္ထုတို့ကို ဆက်စပ်ပြီးလျှင် ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ -“ရဟန်းတို့ ... ဦးစွန်းရှိ၍ အသံသာသော ဥဒေါင်းကို မမြင်ရသေးခြင်းကြောင့် ဗာဝေရုတိုင်းသားတို့သည် ကျီးကိုပင် ငါး၊ အမဲ၊ သစ်သီးကြီးငယ်တို့ဖြင့် ပူဇော်ကြကုန်ပြီ၊ ဦးစွန်းရှိ၍ အသံသာသော ဥဒေါင်းငှက် ဗာဝေရုတိုင်းသို့ ရောက်လာကြသောအခါ၌ကား ကျီးအား လာဘသက္ကာရ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့၏၊ တရားမင်းဖြစ်၍ လောကသုံးပါး၌ အရောင်အဝါကို ပြုတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် မပွင့်ပေါ်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး များစွာသော ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့ကို ပူဇော်ကြကုန်၏၊ ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံနှင့်တူသော သံရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါး တရာတော်ကို ဟောသောအခါ၌ကား တိတ္ထိတို့အား လာဘသက္ကာရသည် ဆုတ်ယုတ်ခဲ့၏” –ဟု ရဟန်းတို့အား ဟောကြားဆုံးမမူ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ကျီးသည် - ယခုအခါ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ
ဥဒေါင်းသည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ဒေါင်းကိုမမြင်း၊ ကျီးကိုပင်၊ များဖြင်ပူဇော်ကာ
(၂) ဒေါင်းရောက်လာငြား၊ ကျီးလာဘ်ပါး၊ ဒေါင်းအားပူဇော်ကာ
(၃) ဘုရားပွင့်ငြား၊ တိတ္ထိများ၊ ယုတ်ပါးလာဘ်လာဘ
(၄) ဘုရားကိုပင်၊ လာကတွင်၊ များဖြင့်ပူဇော်ကာ
ဗာဝေရုဇာတ် ပြီး၏
ယန်းလူး (လမ်းခွဲအာခါ)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanglu (Lankhweahkar))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၁၅ ဦး၊ မ ၈၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ ဆင်ကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အာစီ ပေ ၁၂၀ ရှည် ၁၂၁ (ဆင်ကူး)ကို ၂၀၁၆-၁၇ တွင် တည်ဆောက်ပြီး၊ ကားသွားလာနိုင်သည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ထောင်စု ၂၅၅၊ စုစုပေါင်း ၁၂၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ခိုးမကလေးသည် မြန်မာသဘင်လောကတွင် အဆိုအက နှစ်ဌာန၌ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သူ သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သူ၏ငယ်မည်မှာ မရွှေမျှင် ဖြစ်၍၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၌ ဖွားမြင်၏
ဆင်ခိုးမကလေးသည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် သေးသေးသွယ်သွယ်နှင့် အသားအရေ ညိုစိမ့်စိမ့်ရှိ၍၊ ချောမောလှပ ယဉ်ကျေးသည်
ငယ်စဉ်ကပင် အကတတ်မြောက်၍၊ မြေဝိုင်းမင်း သမီးဖြစ်ခဲ့၏
ပထမဦးစွာ တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ လယ်တော်အုပ်နှင့် အကြောင်းပါ၍၊ 'ညာဘွား'နှင့် 'သက် ထား'အမည်ရှိသော သားနှစ်ယောက်ကို ရသည်
ထို့နောက် ၁၂၃၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် မန္တလေးသို့ တက်ရောက်ရာ၊ ရနောင်မင်းသားမြင်၍ သိမ်းပိုက်မည်ပြုလေသည်
ထိုအခါ ဆင်ခိုးမကလေးက 'ကျွန်မမှာ ငယ်လင် ယောက်ျား လက်ရှိဖြစ်သည်
သူနှင့်ကွာရှင်းပြီးမှ အသိမ်းအပိုက်တော်ခံဝံ့ပါမည်'ဟုလျှောက်၍၊ ရနောင်မင်းသားသည် သားအကြီး ညာ ဘွားကို မန္တလေးတွင်ထားခဲ့စေပြီးလျှင် တောင်တွင်းကြီးသို့ လယ်တော်အုပ်နှင့် ကွာရှင်းရန် ဆင်ခိုးမကလေးကို ပြန်လွှတ် သည်
တောင်တွင်းကြီး၌ လယ်တော်အုပ်နှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် ဆင်ခိုးမကလေးသည် မိန်းမတစ်ဦးအား ငွေ ၅ဝဝိ ပေး၍၊ မိမိခင်ပွန်းဟောင်းကို မိမိကိုယ်စား ပြုစုရန်မှာကြားပြောဆိုရလေသည်
ဤသို့စီစဉ်နေခိုက်တွင်ပင် ရနောင်မင်းသားက ကြာသည်ဟု ခြေမြန်တော်များလွှတ်၍ တောင်တွင်းကြီးမှ ဆင်နှင့်တင်၍ ခေါ်စေသည်
ယင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ဆင်ခိုးမ ကလေးဟု တွင်သည်
လယ်တော်အုပ်မှာကား ဆင်ခိုးမကလေးကို တမ်းတ၍ ရူးမတတ်ဖြစ်လျက် ကျန်ရစ်ရှာလေသည်
ရနောင်မင်းသားသည် ဆင်ခိုးမကလေးအား လွန်စွာမြတ်နိုးတော်မူသဖြင့် ဇနီး ၆ ယောက်တွင် အထူးပြု၍ အိမ်တော်သော့ကိုအပ်သည်
ရနောင်မင်းသားနှင့် သင့်မြတ်၍ ဖွားမြင်သော သားတော်တစ်ပါးမှာ အခါလည်အရွယ်တွင် သေဆုံးသွားသည်
ရနောင်မင်းသားသည် မှုပြစ်မကင်း၍ ရာဇဝတ်တော် သင့်သောအခါတွင် ဆင်ခိုးမကလေးသည်လည်း ရိုက်ဒဏ် ၁၃ ချက်ခံရ၏
ထို့နောက် ရွှေလှံဗိုလ်အိမ်တွင် ခြေချင်းခတ်၍ အချုပ်ချထားရာမှ သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီးအမိန့်နှင့် လွှတ်လိုက်လေသည်
ဆင်ခိုးမကလေးသည် မိဘုရားခေါင် ကြီး၏ ချစ်မြတ်နိုးခြင်းကို ခံယူရ၏
'ဆင်ခိုး၊ ယိုးဒယားသင်စေ'ဟု မိန့်တော်မူ၍၊ ယိုးဒယားရာမ ဆရာဦးဖိုးမြထံတွင် ၃နှစ် ပညာသင်ယူရလေသည်
မိဘုရားခေါင်ကြီးက 'နိုင်ငံတော်တွင် ဆင်ခိုးအပြင် မင်းသမီးမရှိစေနှင့်'ဟုပင်မိန့်၍ မြှောက်စား တော်မူသည်
အကျဉ်းခံနေရသော ရနောင်မင်းသားသည် မိမိကိုယ်ကို ကတ်ကျေးနှင့်ထိုး၍ အဆုံးစီရင်လိုက်ပြီးသည့်နောက်၌ မိဘုရားခေါင်ကြီးက ဆင်ခိုးမကလေးကို အိမ်ထောင်သစ်ချထားပေးမည်အပြုတွင် ဆင်ခိုးမကလေးက မိမိ၏ ခင်ပွန်းဟောင်း ရှိသေးကြောင်းနှင့် လျှောက်တင်သဖြင့် တောင်တွင်းကြီးရှိ လယ်တော်အုပ်ကို အမြန်ခေါ်စေ၍ ပြန်လည်လက်ဆက် ပေးလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်တို့ အုပ်စိုးသောအခါ ဆင်ခိုးမကလေးသည် နာမည်ကြီး ဇာတ်တော်ကြီးထွက် မင်းသမီးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မိမိပညာကို မတိမ်ကောစေအောင် ဇာတ်ထောင်၍ ကပြရင်း ရှာဖွေစားသောက်ခဲ့ရရှာလေသည်
မန္တလေး အပျက်တွင် အရှင်နှစ်ပါး ပါတော်မူကြောင်းကို ဖွဲ့နွဲ့သီဆိုခဲ့ရာ ဆုလာဘ်များစွာရခဲ့၏
ထို့ပြင်လည်း ရတနာဂီရိစံ သီပေါမင်း တရားကြီး၏ သမီးတော်များနားထွင်းမင်္ဂလာ ကျင်းပခဲ့စဉ်က ရတနာဂီရိသို့ သွားရောက်အသုံးတော်ခံခဲ့ရသည်
ထို့နောက် ကြည့်မြင်တိုင်ငါးကျော်ဖိုမှ အရပ်လူကြီး မောင်မောင်ဘနှင့် အကြောင်းပါ၍ သားတစ်ယောက်ရ၏
သားအကြီး မောင်ညာဘွားသည် လူရွှင်တော်ဘဝမှ ဆိုင်း ဆရာဖြစ်လာပြီးနောက် ကုန်သည်လုပ်သည်
သားအငယ် မောင်သက်ထားမှာမူ မိခင်ပညာကိုဆက်ခံ၍ ဇာတ်မင်းသား ဖြစ်လာသည်
နတ်မောက်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းနှင့် တောင် တွင်းကြီးနယ်တွင် ဆင်ခိုးမကလေး၏အမည်ကို အထူးလူသိ များသည်
ဆင်ခိုးမကလေးသည် အဆိုအကပညာတွင် ပိုင်ပိုင် နိုင်နိုင်ရှိ၍၊ လက်ညှိုးထိုးကရာ၌ အလွန်ယဉ်ကျေး၏
အထူး သဖြင့် 'ခရာသံ'ဒိုးပတ်အက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုလေ သည်၊ အရွယ်ကြီးသည့်အချိန်တွင် စီးပွားရေးချို့တဲ့၍၊ မိမိပညာ ၏ တန်ဖိုးကို အကျိုးမခံရဘဲ၊ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက် ၇ဝ ကျော်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သွားလေသည်
ပုဂံတွင် အနော်ရထာမင်း လွန်၍ သားတော်စောလူးမင်းနန်းတက်လျှင် စောလူးမင်း၏ နုနယ်မှုကိုအခွင့်ကောင်းယူပြီး အောက်အရပ်မှ မွန်တို့ကို စုစည်းပုန်ကန်သည့် ငရမန်ကန်းမှာ မွန်လူမျိုးဖြစ်သည်
စောလူးမင်းနှင့် ငယ်သူငယ်ချင်းများဖြစ်သဖြင့် ပဲခူးကို စားစေသည်ဟုလည်းဆိုသည်
မွန်ဘာသာအားဖြင့် ရမန် မှာ မွန်လူမျိုးဖြစ်ပြီး ကန်း မှာ မြန်မာဘာသာအားဖြင့် ကင်း ဖြစ်သဖြင့် မွန်လူမျိုးတို့၏ အကြီးအကဲတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
မကြာခဏ ကြွေအံပစ်ကစားခြင်းကို နှစ်ဦးဆုံတိုင်း ကစားလေ့ရှိသည်
တစ်ကြိမ်တွင် ငရမန်ကန်းက ချည်းနိုင်သဖြင့် စောလူးကစိတ်တွင်မကျေမနပ်ဖြစ်သည်
ငရမန်ကန်းကလည်းထိုမကျေနပ်မှုကို ကြီးထွားစေရန် ပရိယာယ်ဖြင့် စကားနာထိုးရာ နောက်ဆုံးတွင် စောလူးက “ငရမန်ကန်း..သင်ယောက်ျားကောင်းမှန်လျှင် သင်အပိုင်စားရတဲ့ ပဲခူးကနေ ငါ့ကိုပုန်စားချေ” ဟုဆိုလေရာမှ ငရမန်ကန်း၏ ပုန်ကန်မှုစလေသည်
(စောလူးမင်းနှင့်ကြွေအံကစားစဉ် တစ်ချီတွင်ငရမန်ကန်းနိုင်သွားလေရာ ငရမန်ကန်းက လက်ပမ်းပေါက်ထ၍ခတ်သည် (လက်ခမောင်းခတ်သည်) ဟုဆိုသည်
ထိုအခါ ဘုရင်ဖြစ်သူစောလူးက ကြွေအံတစ်ပွဲနိုင်ကာမျှဖြင့် ဤမျှဝင့်ဝါမောက်ကြွားရမည်လောဟုအမျက်ဝင်ကာ သင်တစ်ကယ်အစွမ်းအစရှိပါကငါ့ကိုပုန်စားချေဟု ဆိုကြောင်းမှတ်သားရဖူးပါသည်
နှစ်ဦးသားစစ်ပြိုင်ရာ ပြည်တော်သာကျွန်းတိုက်ပွဲတွင်လည်း ပရိယာယ်ဖြင့်ပင် ပုဂံတပ်ကို အနိုင်ယူပြီး စောလူးမင်းကို အမိဖမ်းနိုင်ခဲ့သည်
ငရမန်က သစ်တပ်တည်၍တပ်စွဲထားသည်ဆို၏
(စောလူးမင်းမရှိ၍ တိုင်းရေးပြည်ရာမငြိမ်မသက်ရှိရာတွင် မူးမတ်များက ကျန်စစ်သားကိုမင်းပြုရန်တိုင်တွန်းသော်လည်း ကျန်စစ်သားကလက်မခံပဲ ငါ၏အရှင်ကိုရှာဖွေကယ်တင်ဦးမည်ဆိုကာ ငရမန်၏တပ်စခန်းအတွင်းခိုးဝင်၍ အချုပ်နှောင်တွင်းမှစောလူးမင်းအား ကယ်တင်ရန်ကြံသည်
သို့ရာတွင် စောလူးမင်းကတွေးမိသည်မှာ ကျန်စစ်သားကို ငါလည်း မျက်ဖူးသည်၊ ငါ့ဖခင်လည်း အမျက်ထားဖူးသည်၊ ယခုငါ့အား သတ်ရန်လာရောက်ခိုးယူခြင်းဖြစ်ရာသည်
ငရမန်ကား ငါနှင့် နို့စို့ဖက်ဖြစ်၍ငါ့အားမသတ်ရာ ဟူ၏
ထို့ကြောင့် ကျန်စစ်သားငါ့ကိုခိုးယူလေပြီဟုအော်ဟစ်အသိပေးလေရာ ကျန်စစ်သားက "ကျေးဇူးမသိသော မင်းဆိုးမင်းညစ် ကျွန်သဘောက်၏လက်တွင် ခွေးသေဝက်သေ သေရစ်ပေရော့" ဟုဆိုကာပစ်ချထားလျက်ကိုယ်လွတ်တိမ်းရှောင်သွားခဲ့သည်
နောက် ငရမန်ကန်းသည် စောလူးမင်းကိုကွပ်မျက်လိုက်သည့်အတွက် ကျန်စစ်သား မင်းဖြစ်လာပြီး ပုန်ကန်မှုများကို ဆက်လက်နှိမ်နှင်းရာ ငရမန်ကန်းလည်းရေကြောင်းမှစုန်ဆင်းပြေးရလေသည်
သို့ရာတွင် ကျန်စစ်သား၏ လေးသည်တော် မုဆိုးငစဥ့်က လမ်းခရီးမှပုန်းကွယ်စောင့်လတ်၍ ထူးဆန်းသော ငှက်မည်သံပြုရာ တင်းတိမ်ကိုမပြီးစူးစမ်းသောငရမန်လည်း မြှားထိမှန်ကာ သေရလေသည်
ငရမန်ကာန်းသည် အနော်ရထာမင်းက မွန်၊ မြန်မာနှင့် ပျူအင်အားစုများကို ပေါင်းစည်း၍ တည်ထောင်ထားခဲ့သော ပုဂံနိုင်ငံတော်ကို ပြိုကွဲအောင်ကြံစည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ငရမန် ကာန်းသည် စောလူးမင်း၏ အထိန်းတော်သား ဖြစ်သည်
အနော်ရထာမင်း နတ်ရွာစံ၍ စောလူးမင်းနန်းတက်သောအခါ နို့စို့ဖက်ဖြစ်ဘူးသူ ငရမန်ကာန်းအား ယုံကြည် ချစ်ခင်သည့် အလျောက် ပဲခူးမြို့ကို စားစေသည်
ပဲခူးမြို့သည် ထိုစဉ်က ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးဖြစ်၍ အလွန်စည်ပင် ဝပြော ချမ်းသာသော မြို့ကြီးဖြစ်လေသည်
မွန်နှင့် မြန်မာတို့ ရောနှောနေထိုင် စီးပွားရှာသောမြို့လည်း ဖြစ်သည်
ထိုကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ပုဂံ၌လည်း မွန်များ၊ ပျူများ၊ မြန်မာများ ရောပြွန်း၍ နေထိုင်ကြကြောင်းကို မွန်၊ မြန်မာ၊ ပျူစာများဖြင့် ကျောက်စာထိုးထားခဲ့သည်တို့ကို ထောက်၍ သိနိုင်သည်
ငရမန်ကာန်းသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ စည်ပင်သာယာသော ပဲခူးမြို့ကို အုပ်ချုပ်ရသည်မှစ၍ လောဘရမ္မက် တက်လာကာ ပိုင်နိုင်စွာ မင်းလုပ်လိုဟန်တူ၏
လူအင်အား၊ ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းလှသော ပဲခူးမြို့ကို အားကိုးပြု၍ ပုန်ကန်ရန် အကြံရှိ၏
တစ်ခါသော်စောလူးမင်းနှင့် ငရမန်ကာန်းတို့ အန် ကစားကြရာတွင် ငရမန်ကာန်းနိုင်၍ မလန်းပေါက် (လက်ပမ်း ပေါက်) ထ၍ ခတ်၏
စောလူးမင်းက အန်တစ်ပွဲမျှနိုင်သည် ကို မလန်းပေါက်ထ၍ ခတ်သည်
ယောက်ျားဟုတ်နိုးသော် ပဲခူးနှင့် ပုန်စားလေဟု ငရမန်ကာန်းအား မိန့်တော်မူသည်
ငရမန်ကာန်းလည်း မူလကပင် အကြံရှိသူဖြစ်၍ ပဲခူးသို့ သွားပြီးသော် ရဲမက်ဗိုလ်ပါစုရုံးလျက် ရေအားကြည်းအားဖြင့် ပုဂံသို့ ချီလာလေ၏
ငရမန်ကာန်းတပ်သည် ပြည်တော်သာကျွန်း(မိကျောင်းရဲ အောက်ရှိ ကျွန်းတောကျွန်း)သို့ ရောက်သော် ခေတ္တစခန်းချ၏
ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် ရဲမက်ဗိုလ်ပါ ဆင်လုံးမြင်းရင်း အများ နှင့် ကျန်စစ်သားကို တပ်ဦးချီစေပြီး စောလူးမင်းသည် နောက် တပ်ပြုလျက် လိုက်၏
ကျန်စစ်သား၏ စစ်အရာ၌ လိမ္မာ သည်ကို သိသဖြင့် ငရမန်ကာန်းသည် အကြံပြု၍ ဤသို့ စီရင်သည်
ရွှံ့ညွန့်ထူပြော၍ ဆင်ခင်း မြင်းခင်း မသာသော အရပ်တွင် ဆင်စီး၍ စစ်ဆင်ဟန် အရုပ်ပြုလုပ်ထား၏
စောလူးမင်း စစ်တပ်သည်တို့ မိုးချုပ်မှ ရောက်လာရာ၊ ငရမန် ကာန်းသည် လရောင်ဝိုးဝါးတွင် တိုက်စစ်ဆင်လေသည်
စောလူးမင်းသည် အရုပ်ကို အကယ်ထင်မှတ်၍ တိုက်လေသော် စီးတော်ဆင် ရွှံ့သို့ကျ၍ ကျွံချေ၏
စောလူးမင်းလည်း ဆင် ထက်မှ ဆင်းသက်ပြေးရကာ စစ်တပ်ပျက်လေသည်
ကျန်စစ် သားလည်း ပုဂံသို့ ဆုတ်ရ၏
ငရမန်ကာန်းလည်း စောလူးမင်း နှင့် ကျန်စစ်သားကို မရလျှင် မမေ့မလျော့ မနေကောင်းဟု စစ်သည်ဗိုလ်ပါတို့နှင့် အလုံအခြုံတပ်မြို့ပြုကာ နေလေသည်
ငရမန်ကာန်းသည် စောလူးမင်းအား ပုန်းအောင်းရာနေရာကို သိရှိဖမ်းမိလျှင် အကျဉ်းချထားလျက် ရေအား ကြည်းအားဖြင့် ဆန်တက်လေသည်
ပုဂံတောင် မြင်းကပါးအရပ်တွင် တပ်ကြီး တည်၍ စခန်းချစဉ် ကျန်စစ်သားသည် ငရမန်ကာန်း တပ်တွင်း သို့ ဝင်၍ စောလူးမင်းအား ခိုးယူရာ မအောင်မြင်ချေ
ငရမန် ကာန်းကား စောလူးမင်းကို ပျူမင်းထီး ငှက်ကြီး ခေါင်းမြှုပ်ရာ အနုရာဓမည်သော အရပ်တွင် ကွပ်မျက်လိုက်၏
ယင်းသို့ ကွပ်မျက်ပြီးနောက် ပုဂံတွင် မင်းပြုရန် ရေအား ကြည်းအားဖြင့် မြို့သို့ ချဉ်းကပ်လေသည်
ထိုအခါ မှူးမတ်တို့က ကျန်စစ်သား သည် လယ်တွင်းတစ်ဆဲ့တစ်ရွာကို ချုပ်၍ မင်းပြုနေသဖြင့် ကျန်စစ်သားကို စစ်ထိုး၍အောင်မှ မင်းပြုပါဆိုလျက် မြို့ တံခါးကို မဖွင့်ဘဲ အခိုင်အလုံ နေကြ၏
ငရမန်ကာန်း သည် ကျန်စစ်သားကို လုပ်ကြံဦးမည်ဟု ရေအားကြည်းအားဖြင့် ဆန်တက်၍ အင်းဝတည်ရာအရပ်၌ တပ်တည် နေလေသည်
ထိုအခါ ကျန်စစ်သားသည် အင်းဝအရပ်သို့ချီ၍ ငရမန်ကာန်း ကို တိုက်၏
အင်းဝစစ်ပွဲ၌ ငရမန်ကာန်း အရေးနိမ့်သဖြင့် မြင်းကပါသို့ ဆုတ်ရလေသည်
ကျန်စစ်သားလည်း ရွှေစည်းခုံ တောင်တွင် တပ်တည်၍ နေ၏
တစ်ဖန် မြင်းကပါ၌ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပြန်ရာ ငရမန်ကာန်း တပ်ဆုတ်ရပြန်လေသည်
ငရမန်ကာန်း စုန်ပြေးကြောင်းကို ကျန်စစ်သားသိလျှင် မုဆိုးငစဉ့်ကို လိုက်၍ လုပ်ကြံစေ၏
မုဆိုးငစဉ့်လည်း ငရမန်ကာန်းကို ရွာသာ အောက်တွင်မီ၍ ရေသဖန်းပင်ထက်မှ သာယာလှသောငှက်၏ အသံကဲ့သို့မြည်၏
ငရမန်ကာန်းလည်း ရွှေဖောင်တံခါးကို ဖွင့်၍ သာယာသောအသံရှင် ငှက်ကို ကြည့်စဉ် ချောင်းနေ သော ငစဉ့်ကလေးနှင့်ပစ်ရာ မျက်စိကိုမှန်၍ အသက်ဆုံးရ လေသည်
ထိုငစဉ့်ကူးအရပ်တွင် ငရမန်ကာန်းဆုံးလျှင် သူ၏ တပ်ပျက်လေသည်
မွန်၊ မြန်မာ၊ ပျူတို့၏ ပုဂံနိုင်ငံတော်ကြီး လည်း ပြိုကွဲခြင်းအန္တရာယ်မှ လွတ်ခဲ့လေသည်
ဦးတက်စိန်ကို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၇ တွင် ညောင်လေးပင်နယ်၊ ကျောက်တံခါးမြို့၌ မွေးဖွားပြီး၊ ငယ်မည် မောင်စံတင် ဖြစ်သည်
အလုပ်အကိုင် လူရွှင်တော် ဖြစ်သည်
လူရွှင်တော် မဖြစ်မီက ပုလိပ် ဖြစ်ဖူးသည်
လူရွှင်တော် ဦးချစ်စရာ၏ ဖခင် ဖြစ်သည်
လူရွှင်တော်ဦးတက်စိန်၏ ငယ်ဘဝသည် ဘိုခေတ်ဟု ခေါ်သော ကိုလိုနီခေတ်တွင် မွေးသည် ဖြစ်၍ အလွန် ဆင်းရဲခဲ့သည်
မိခင်ဖြစ်သူနှင့် အတူနေ၍ လယ်လုပ်၊ နွားကျောင်း၊ ထင်းခွေ၊ ရေခပ်ရင်းဖြင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းပညာရေးကို သင်ပြီး ကြီးပြင်းခဲ့သည်
နွားပျောက်မှု ဖြစ်ရာမှ ဂါတ်တဲ၌ ပုလိပ်၏ အမျိုးစုံ နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရရာ၊ ပုလိပ် ဖြစ်ချင်သွားခဲ့သည်
သို့နှင့် လူဆိုးထိန်းကို ငွေတမူးနှင့် စွပ်ကျယ်အင်္ကျီ တထည် ကန်တော့လိုက်ရာ ဥုံဖွ ပုလိပ် ဖြစ်သွားသည်
ညောင်လေးပင် ဒီအက်စ်ပီ ဆရာဘကြင်က "မြန်မာ့ကျက်သရေဆောင်" ဟူသော အမည်ဖြင့် ဇာတ်ထောင်ရာ၊ သဘင်ဝါသနာ ပါသော နှုတ်သွက်လျှာသွက် ကိုစံတင်သည် သံစေ့ အမည်နှင့် လူရွှင်တော် စတင် ကခွင့် ရခဲ့သည်
ရွှေမန်းတင်မောင်၊ ဦးအောင်မောင်းတို့နှင့် အပြိုင် ဖြစ်သည်
ပညာသင်ကာစ ဖြစ်၍ လေမမှန်၊ မျက်နှာ မမှန်သေး၍ သူ့ကို "သံစေ့မဖြစ်သေးဘူး၊ ခဲမူးစေ့"ဟု ခေါ်ကြသည်
နှစ်ပါးခွင်ထဲ၌ ပြက်လုံးများ မှားသွားလျှင် လူကြီးများက "မင်းကိုတော့ အပြစ်မတင်ပါဘူး၊ မင်းဆရာကိုသာ ရိုက်ချင်တော့တာပဲ"ဟု ပြောသည့်အပြင် "ဒီကလေး ဆရာနဲ့ သမားနဲ့ ကြီးလာတာတော့ ဟုတ်ပါတယ်နော်"ဟုလည်း ကော်ကြသည်
ပရိသတ်ရှေ့တွင် ဖြစ်၍ မျက်ရည်ကျသည် အထိ ကြုံခဲ့ရသည်
လူရွှင်တော် ဘဝဖြင့် လူကြိုက်များ ထင်ရှားလာသောအခါကျမှ သူ့ဆရာက "ဒီလို နာအောင် ရှက်အောင် ပြောမှ မခံချင်စိတ်နဲ့ ကြိုးစားတော့မှာပေါ့၊ ပို့ပေးနေရင် မင်းနာမည် မကြီးဘူး၊ ငါ လက်ဖက်ရည် အဝသောက်ရမယ်"ဟု ဖွင့်ပြောပြသည်
ဦးတက်စိန်၏ တွဲဖက် လူရွှင်တော်မှာ သံလုံး ဖြစ်ပြီး၊ သံလုံးညီမှာ ဥပန်း ဖြစ်သည်
၎င်းညီသည် လူပြက်ဘဝကနေ၍ ရမည်းသင်းမြို့၌ ပြဇာတ်ထိပ်တင်စိန်အောင်လွင် ဟူ၍ မင်းသား ဖြစ်သွားသည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် ကိုယ်ပိုင် ဇာတ်ထောင်သည်
လေကြောင်းအန္တရာယ် ရှိသည့်အတွက် ညပွဲမှ နေ့ပွဲ ပြောင်းကခဲ့ကြသည်
ဗုံးသံ သေနတ်သံကြားဝယ် ရဲဆေးတင်ရင်း အရက်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သွားသည်
ထိုအတွင်း ဦးချစ်စရာကို မွေးသည်
အရှင်ဣသိမုဂ္ဂဒါယကထေရ်  သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဣသိမုဂ္ဂဒါယကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
အီတလီ-စပိန်နွယ်ဖွား ရေကြောင်းခရီးသွားလာသူ ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်စ် နှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့သည် အာရှတိုက်ဒေသသို့ ရေကြောင်းခရီးဖြင့်သွားရောက်၍ ဟင်းခတ်အမွှေးကြိုင်များရှာဖွေရန် ကန်ထရိုက်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်
ငမိုးရိပ်ဘူတာ သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂခါးဒေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gahkarday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ ဟိုတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓမ္မပါလရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammaparla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀၃ ဦး၊ မ ၂၄၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
တခိုမြို့ (多古町 တခိုမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၅၅၉၀ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၁၅  ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၇၂.၆၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ဝက်သုံးအိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetthoneaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ မကြီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၉ ဦး၊ မ ၁၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ကကိုင်းဘောရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kakaingbaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၆၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၂၀ ဦး နေထိုင်သည်
ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈–၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကဗျာလွတ်အကကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
အမည်ရင်းမှာ မသောင်းတင် ဖြစ်သည်
ဩဘာသောင်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအကဝါသနာထုံခဲ့သည်
သဘင်မျိုးရိုးမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူက အားပေးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ရောက်၍လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကလေးဘဝကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော်ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၊ ယိမ်းတွင် ပါဝင် ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရသည်
ဩဘာသောင်း ၁၃ နှစ် သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေး သို့ ပြောင်းရွေ့လာကြသည်
အကအခုန် ဝါသနာကြီးသည့် သမီးဖြစ်သူကိုလည်းအဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်း ပေါက်⁠ပေါက်ဖြစ်စေရန် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်⁠ပေါက်တန်း ဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံ အဆိုအကပညာများ သင်ကြားခဲ့ရသည်
ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှသဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၁၄ နှစ် သမီးအရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်
ဆရာဖြစ်သူ ရွေး ချယ်ပေးသည့်အမည်မှာ ဩဘာသောင်းတင်ဖြစ်သော်လည်း နောက်တွင် ဩဘာသောင်း အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်
ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများမှ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များ သီဆိုရ၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော တေးသံဖြင့် ညက်ညက်ညောညော ကကြသော်လည်း ဩဘာသောင်း အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ တေးထပ် မြိုင်ထတို့ကို ပစ်ပယ်ပြီး ယောက်ျားများ စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် စန်ကွေထူး၊ ဘာဂီတင်၊ ကာတစ်စသည့် သီချင်းများ သီဆိုကပြခဲ့ရာ အဆိုအတီး မြူး⁠မြူးကြွကြွ၊ အက ကလည်း သွက်သွက်လက်လက်ဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သည်
ဩဘာသောင်းအငြိမ့် ကလေရာတွင် ကျောင်းသားများ၊ ကာလသားများ ဝိုင်း⁠ဝိုင်းလည်ခဲ့သည်အထိ စန်းထခဲ့သည်
သို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသမီးကို အရူးအမူးဖြစ်နေကြသည့် လူငယ် များကို သတိပေးသောအနေဖြင့်ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်ဆိုသည့် သီချင်း သီဆို၍ ဥက္ကာသေနမယ် ရူပဇာတ်ကို ကပြခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်
အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင် အကောင်းဆုံး၊ ဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း အကောင်းဆုံးဟု အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်
မင်းသမီးမထွေးလေး၊ မင်္ဂလာ သိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ် စသည် ထင်ရှားသောမင်းသား မင်းသမီးများ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှ အဆိုအကပညာများ သင်ယူခဲ့သည်
ဩဘာသောင်း ကိုယ်တိုင် စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယောဂီတတူရိယာများ တီးနိုင်သူဖြစ်သည်
ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီးကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ခေါ်ယူ သင်ကြားပေးသည်
ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြရာမှ ခြေလက်ခေါင်းခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် လှပညက်ညောသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်
အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်  မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူသင်ကြားခဲ့ရသည်
ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ကဗျာလွတ်အကကိုလည်း မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် တီထွင့်ခဲ့ရာ မြန်မာအကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်
ကဗျာလွတ်မိခင်ကြီး ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
စက္ကဝါက် (အင်္ဂလိပ်: Shelduck) သည်  ဟင်္သာမျိုးနွယ်ဝင် (ဘဲ)ငှက်များအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ သုံးနှုန်းသော အမည်နာမဖြစ်သည်
ပါဏဗေဒအလိုအရ အန်နာတီဒီး (Anatidae) မျိုးရင်း၊ တဒ္ဒေါနီနီး (Tadorninae) မျိုးရင်းခွဲမှ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရင်းတူ (ဘဲ)ငှက်များအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်
မျိုးစုဝင် ငှက်အများစုသည် ကြီးမားသော ဘဲနှင့် ဘဲငန်း ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ မျိုးစဉ်- "အန်စာရီဖောမီး (Anseriformes)" အတွင်း ပါဝင်ကြသည်
စက္ကဝါက် ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ပါဠိစကား "စက္ကဝါက"မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တောင်ပေါက်ဓာန်တွင် "၎င်းစက္ကဝါက်ငှက် ဟူသည် မြစ်နား၊ ကမ်းနား၌ အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍ နေတတ်သော....ငှက်မျိုးပင်တည်း" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်း တောင်ပေါက်ဓာန် အနက်ဖွင့်ဆိုမှုအပေါ်  မှီငြမ်း၍လည်း မြန်မာဝစ်ရှင်နရီ၌ "အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍နေတတ်သော ရေဘဲတစ်မျိုး" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြောင်းတူသံကွဲဖော်ပြချက်တွင် "ဟင်္သာ" ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ဖွင့်ဆိုထားသည်
ထို့အပြင် ပါဏဗေဒအလိုအရ ၎င်းမျိုးတူငှက်အားလုံးသည်"Tardona" ဟူသော မျိုးစုထဲတွင်ပါဝင်ကြသောကြောင့် စက္ကဝါက် သည် ယင်းငှက်များအားလုံးကို ခေါ်ဆိုနိုင်သော အမည်ဖြစ်သည်
အောက်ပါဇယားသည် HBW နှင့် BirdLife International Illustrated Illustrated Checklist of the Birds of the World မှ ရယူထားခြင်းဖြစ်သည်
သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်၍ ပေးလှူသောဆွမ်းကို စားသောရဟန်းသည် မကောင်းမှုဖြင့် လိမ်းကျံ၏ဟု စွပ်စွဲသော သူကြွယ်မိုက်အား တရားပြ၍ ဆိုဆုံးမသော ရသေ့အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည်ဝယ် စုလစ်မွန်ချွန်တပ်သော ဇရပ်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သီဟမည်သော စစ်သူကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ ဥပါသကာအဖြစ် ဖိတ်ကြားပြီးလျှင် နတ်ဖြန်နေ့ဝယ် အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ကာ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား သားပြွမ်းဆွမ်းကို လှူဒါန်းလေ၏
နိဂဏ္ဌသည် ဆွမ်းလှူကြောင်းသိလျှင် အမျက်ထွက်ကာ နှလုံးမသာသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ညှဉ်းဆဲလိုသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းဂေါတမကားသိလျက် ရည်းမှန်း၍သတ်သော အသားကိုစားသည်ဟု ကဲ့ရဲ့၏
ထို နိဂဏ္ဌ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသောစကား သံဃာ့ဘောင်၌ ထင်ရှားလေ၏
မြတ်စွာဘုရား ကြားတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... နိဂဏ္ဌသည် ယခုအခါ၌သာ ရည်းမှန်း၍သတ်သော အသားကို စားသည်ဟု ကဲ့ရဲ့သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ကဲ့ရဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာ၌နေ၍ တစ်နေ့သ၌ ချဉ်ဆားမှီဝဲရန် ဗာရာဏသီပြည်သို့သွား၍ နက်ဖြန်နေ့၌ မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်လေ၏
ထိုအခါ သူကြွယ်တစ်ယောက်သည် ရသေ့ကို ညှဉ်းဆဲမည်ဟု အိမ်တွင်းသို့ပင့်လျက် အမဲသားဟင်းဖြင့် ဆွမ်းလုပ်ကျွေး၏
ဆွမ်းဘုဉ်ပေးပြီးလျှင် “အရှင်ရသေ့ ... သင့်ကိုရည်မှန်း၍ သတ်အပ်သော အမဲသားမှန်းသိလျက် သင်စားဘိသည်၊ ဤအကုသိုလ်သည် ငါတို့အားသာ မဖြစ်စေလင့်၊ သင့်အားလည်း ဖြစ်စေသတည်း” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် -“အရှင်ရသေ့ ... သီလမရှိသောသူသည် သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းဆဲပုတ်ခတ် သတ်ဖြတ်၍ အလှူကိုပေးလှူဘိ၏
ဤသို့သောသဘောရှိသောဆွမ်းကို စားသော ရဟန်းသည်လည်း မကောင်းမှုဖြင့် လိမ်းကျံ၏” – ဟု - စွပ်စွဲပြောဆိုပြန်၏
ရသေ့သည် သူကြွယ်၏ စကားကိုကြားလျှင် သူကြွယ်အား -“ဒါယကာ ... သီလမရှိသူသည် သားမယားကိုသတ်၍ အလှူကိုပေးလှူစေကာမူ ပညာရှိသည် ထိုဆွမ်းကိုစားသော်လည်း မကောင်းမှုဖြင့် မလိမ်းကျံနိုင်” ဟု တရားဟောပြီးလျှင် နေရာမှထ၍ ဖဲသွားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ သူကြွယ်သည် - ယခုအခါ နိဂဏ္ဌ
ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) သတ်၍လှူမှု၊ လှူခံစု၊ အကုလိမ်းကျံလား
(၂) သားကိုသတ်လှူ၊ အကုမြူ၊ ခံသူမလိမ်းသား
ဗာလောဝါဒဇာတ် ပြီး၏
ဟင်းလွန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinlunt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ဟန်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟန်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၇ ဦး၊ မ ၁၄၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ငတရော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngatayaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ငတရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှင်ဥစ္ဆုခဏ္ဍိကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥစ္ဆုခဏ္ဍိကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဌာန ဆိုသည်မှာ အချို့သောနိုင်ငံများတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများကို သုံးနှုန်းသော အခေါ်ဝေါ်ဖြစ်သည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး သုံးစွဲခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံ၌ သုံးစွဲလျက်ရှိသည်
အမေရိကန်၌ အလာဆကာ ပြည်နယ်အား အလာဆကာ ဌာနဟု သုံးစွဲခဲ့ဖူးသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်တွင် သက်တမ်း အရှည်ကြာဆုံး နိုင်ငံရေး ပါတီ ဖြစ်သည်
အစိုးရမှ အသိအမှတ် မပြုသော မြေအောက် ပါတီဖြစ်၍ ယခုအခါ မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်ကို အခြေပြု၍ ပါတီ၏ မပြီးဆုံးသေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နေသည်
အစိုးရ၊ လူထုနှင့် မြန်မာသတင်း မီဒီယာ များက ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ရည်ညွှန်း၍ (ဗကပ) ဟု အတိုကောက် ခေါ်ဆိုကြသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် မာ့ခ်ဝါဒ၊ လီနင်ဝါဒ၊ မော်စီတုန်း အတွေးအခေါ်ကို ၎င်းပါတီ၏ သဘောတရား အခြေခံနှင့် လမ်းညွှန်အဖြစ် ခံယူကျင့်သုံးသည်
လက်ရှိတွင် ပစ္စည်းမဲ့ နိုင်ငံတကာ ဝါဒကို လက်ခံ၍ ပါတီ၏ တော်လှန်သော ပြည်ချစ်ဝါဒ ကို ကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်
သမိုင်းအတွေ့အကြုံ အရ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲကို ရွေးချယ်စရာ လမ်းတစ်ခု အဖြစ် အမြဲတမ်း ထားရှိသော နိုင်ငံရေး ပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဘားလမ်း(ခ) မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်းရှိ အခန်းငယ် တစ်ခန်းတွင် အောက်ပါ ၇ ဦး တွေ့ဆုံကာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို မြေအောက် ပါတီအဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
သခင်အောင်ဆန်းသခင်ဗဟိန်းရဲဘော်ဘတင် ခေါ် ဂိုရှယ်သခင်စိုးသခင်လှဖေ နောင်အခါ ဗိုလ်လက်ျာရဲဘော်ထွန်းမောင် ခေါ် ဒေါက်တာနတ်သခင်ဗိုလ်ထို စတင် တည်ထောင်စဉ်ကာလ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ယခုအချိန်အထိ အစဉ်အဆက် ခေါင်းဆောင်များမှာ...အတွင်းရေးမှူး သခင်အောင်ဆန်းအတွင်းရေးမှူး သခင်စိုးအတွင်းရေးမှူး သခင်သိန်းဖေဥက္ကဋ္ဌ သခင်သန်းထွန်းဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဗသိန်းတင်အတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်ကြင်မောင်လက်ရှိ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်ထွန်းဆက်ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ သည် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပါဝင်ခဲ့သော ပါတီကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်
(၁၉၄၂-၄၅) အထိ ဖက်ဆစ် ကမ္ဘာ့ ဖက်ဆစ်ဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ကြိုတင် ပြင်ဆင် စည်းရုံးခဲ့သည်
သခင်စိုးနှင့် သခင်သန်းထွန်းတို့ အင်းစိန်ထောင်တွင် ထိမ်းသိမ်းခြင်း ခံထားရစဉ် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၌ အင်းစိန် ကြေညာစာတမ်းတွင် ဖက်ဆစ်ဝါဒသည်သာ လာလတ္တံသော ကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ အဓိက ရန်သူ ဖြစ်ကာ ထိုရန်သူအား နှိမ်နင်း နိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်တို့မှ တည်ထောင်သည့် ဆိုဗီယက် ရုရှား ပါ ပါဝင်သင့်သော မဟာမိတ်အဖွဲ့ကြီး ဖွဲ့စည်း သင့်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့ကြသည်
ထို ဖက်ဆစ်ဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေးကြီး ပြီးဆုံးမှသာ မြန်မာပြည် လွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲကို ပြန်လည် စတင်မည်ဟု ဆိုခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အဆိုပါ အယူအဆသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ အယူအဆနှင့်မူ မကိုက်ညီခဲ့ချေ
သခင်အောင်ဆန်းနှင့် လူငယ် တစ်စုတို့မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒ တိုက်ဖျက်မှု မပြီးဆုံးခင်မှာပင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသင်ရန် အလို့ငှာ တိတ်တဆိတ် ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြရာ နောင်အခါ ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်
ထို့နောက် သခင်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်၍ ဘီအိုင်အေ ခေါ် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကို တည်ထောင်၍ ဂျပန်တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာပြည်ကို အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ ပြန်လည် သိမ်းယူပြီးနောက် ဂျပန် အစိုးရ၏ ဩဇာခံ ရုပ်သေးအစိုးရ တစ်ရပ်ကို ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် တပ်မတော်မှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထို ဂျပန်တပ်မတော် မြန်မာပြည်တွင်း ဝင်ရောက်လာသည်နှင့် သခင်စိုးသည် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသသို့ တောခိုကာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် လှည့်လည် စည်းရုံးနေခဲ့သည်
အစိုးရ အဖွဲ့တွင်း လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်နေသော သခင်သန်းထွန်း ထံမှလည်း လိုအပ်သော သတင်း အချက်အလက်များ ရရှိနေခဲ့သည်
အခြား ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်သိန်းဖေနှင့် သခင်တင်ရွှေ တို့ကလည်း ၁၉၄၂တွင် အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ၏ ဒေးဒရဲမြို့တွင် ပထမအကြိမ် ပါတီကွန်ဂရက်ကို သခင်စိုး ဦးဆောင်၍ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သည့် ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ဘီဒီအေမှ စတင်သော တစ်ပြည်လုံး ပုန်ကန်ထကြွသည့် ဖက်ဆစ် ဂျပန် တော်လှန်ရေး ကြီးတွင် ကွန်မြူနစ် များကလည်း ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
မန္တလေးတိုင်းမှ အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ ကွန်မြူနစ် ဗိုလ်မှူး တစ်ဦးဖြစ်သော ဗိုလ်မှူးဗထူးကမူ တော်လှန်ရေးကြီး မစတင်မီ သုံးပတ်အလို မတ်လ ၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ တော်လှန်နေ ခဲ့ပြီဖြစ်သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ တော်လှန်ရေး ပါတီ (နောင်အခါ ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ) တို့ စုပေါင်း၍ ဖက်ဆစ် တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ (ဖဆပလ) ကို ဂျပန် စစ်ရှုံးပြီး တစ်နှစ်အလွန် အင်္ဂလိပ် အုပ်ချုပ်ရေး ပြန်လည် စတင်နေစဉ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ အင်္ဂလိပ်လက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ စုပေါင်း တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြ လေသည်
၁၉၄၅ တွင် အမေရိကန် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သူ အားရ်လ် ရပ်ဆဲလ် ဘရောက်ဒါက ဖက်ဆစ်ဝါဒနှင့် နယ်ချဲ့ဝါဒ ယိုယွင်း အားနည်းလာသည်နှင့် အတူ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးသည် အဓိက လိုအပ်ချက် မဟုတ်တော့ပေဟု ဆိုသော သူ၏ ဘရောက်ဒါ ဝါဒကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
သခင်စိုး၏ အတွင်းရေးမှူး နေရာကို ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသော သခင်သိန်းဖေက ရန်ကုန်မြို့ ဗားကရာလမ်းတွင် ၁၉၄၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ် ပါတီ ကွန်ဂရက် တွင် တင်သွင်းခဲ့သည့် ပို၍ ကောင်းမွန်သော တူညီသည့် နားလည်မှုနှင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်မှု ဟူသည့် ပါတီ၏ နည်းဗျူဟာစာတမ်းအရ ပါတီသည် ဘရောက်ဒါ ဝါဒသို့ ယိမ်းယိုင်ကာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးလမ်းကြောင်းသို့ ဦးတည်နေကြောင်း သခင်စိုးမှ စွပ်စွဲ၍ ပါတီမှထွက်ကာ အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (သို့) ကွန်မြူနစ် ပါတီ (ဗမာပြည်) ကို ခွဲထွက် တည်ထောင် ခဲ့သည်
ပါတီဝင် အများစုမှာမူ သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေတို့ ဦးဆောင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ (အလံဖြူ) တွင် ကျန်ရစ်ကာ ဖဆပလနှင့် ဆက်လက် လက်တွဲခဲ့ကြသည်
အလံဖြူဆိုသည့် အမည်မှာ အလံနီနှင့် ယှဉ်၍ သုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း အလံဖြူ ဟူသော အမည်ကို ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ တရားဝင် လက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ
နှောင်းပိုင်း အင်္ဂလိပ် အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ နောက်ကွယ်တွင် သခင်သန်းထွန်း မှ အကြံပေးနေသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်များ ရှိပြီး ဦးနုနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ခေါင်းဆောင်သော ဆိုရှယ်လစ် ပါတီနှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့သည် ဖဆပလအတွင်း သဘောထား တိုက်ဆိုင်ခြင်း မရှိကြတော့ပဲ လက်ဝဲ ညီညွတ်မှု ကင်းမဲ့သွားကြသည်
သခင်စိုးနှင့် သခင်ဘတင် တို့ ၁၉၄၅ စက်တင်ဘာတွင် ဘရောက်ဒါဝါဒ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံရပြီး ဖြစ်သော အိန္ဒိယ ကွန်မြူနစ် ပါတီ ကို သွားရောက် ဆက်သွယ်ပြီး အပြန်တွင် သခင်စိုးက လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး သည်သာ ရှေ့သို့ တိုးတက်အောင် လုပ်နိုင်ပေမည် ဟု စည်းရုံးခဲ့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီလည်း ဘရောက်ဒါ ဝါဒကို စွန့်ပယ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် သခင်အောင်ဆန်းက ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီအကြား လက်ဝဲ ညီညွတ်မှု ရရှိရန် ကြိုးစားခဲ့ သော်လည်း သဘောထား မတိုက်ဆိုင်မှုများ ဖြစ်ကာ ဆိုရှယ်လစ်တို့က သခင်သန်းထွန်းကို ဇူလိုင်လတွင် ဖဆပလ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ဖိအားပေးသည်
အဆိုပါ အဖြစ်အပျက်မှ နောက်ဆုံးတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ဖဆပလအဖွဲ့ကြီး အတွင်းမှ ထုတ်ပစ်လိုက်သည် အထိ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ထိုသို့ ထုတ်ပစ်ရခြင်းကို သခင်နု၏ ရှင်းလင်းချက်အရ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ဖဆပလ၏ သဘော မပါဝင်ပဲ တစ်ပါတီတည်းက လူထုအုံကြွမှုကို ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ်နှင့် အခြား နေရာများတွင် မရပ်မနား ဝါဒ ဖြန့်နေခဲ့မှုကြောင့်ဟု ဆိုသည်
ထို့နောက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ပြင်ပတွင် သီးခြားမြေပေါ်ပါတီတခုအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ကာ သခင်အောင်ဆန်းနှင့် ဆိုရှယ်လစ်များကို "နယ်ချဲ့ဝါဒ အောက်တွင် ဒူးထောက် ကြပြီ"ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်
သခင်ဗသိန်းတင်နှင့် ကျောင်းသား ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင် အောင်ကြီး တို့သည် ၁၉၄၇တွင် လန်ဒန်၌ ကျင်းပသော ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ ကွန်မြူနစ်ပါတီများ ကွန်းဖရင့်သို့ သွားရောက် တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များ ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ အမတ်လောင်း ၂၅ဦး ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၇ဦးသာ ပါလီမန်တွင် နေရာ ရခဲ့သည်
၁၉ ဇူလိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် သူ၏ အစိုးရ အဖွဲ့ လုပ်ကြံခံရခြင်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကိုပါ တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ထပ်တူ ထပ်မျှ တုန်လှုပ်ချောက်ချား စေခဲ့သည်
သို့သော်ငြားလည်း ပါတီ အနေနှင့် ဖဆပလနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ မြန်မာပြည်ကို လွတ်မြောက်စေရန် ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်ရန် ကိုမူ အယုံအကြည်ကင်းမဲ့လျက် ရှိခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကား လက်ဝဲ နှစ်ပါတီ ညီညွတ်ရေးကို အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးစား၍ မအောင်မြင်သေးမီ နယ်ချဲ့၏ လုပ်ကြံခြင်းကို ခံလိုက်ရ လေတော့သည်
ဦးနုက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မကွယ်လွန်မီ အင်္ဂလိပ် အစိုးရနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်များကို ဗြိတိသျှ နန်းရင်းဝန် အက်တလီနှင့် လန်ဒန်တွင် တွေ့ဆုံကာ (နု-အက်တလီ စာချုပ်) ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ချုပ်ဆို၍ အဆုံးသတ် နိုင်ခဲ့သည်
အဆိုပါ စာချုပ်ကြောင့် (ကွန်မြူနစ်များက အတုအယောင်ဟု ဆိုခဲ့ကြသည့်) လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ သော်လည်း လက်ျာ-ဖရီးမင်း ကာကွယ်ရေး စာချုပ်အရ သုံးနှစ်တာ ဗြိတိသျှ စစ်သင်တန်း အစီအစဉ်များကို ထည့်သွင်း၍ တိုင်းပြည်အား ဗြိတိသျှ၏ စစ်မဟာမိတ်အဖြစ် ကျန်ရှိစေရန် ပြုလုပ်ထားခဲ့သည်
အဆိုပါ အကြောင်းအရာမှာ ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ဗြိတိသျှတို့ ပေးသည့် လွတ်လပ်ရေးသည် မြန်မာပြည်အား အပြည့်အဝ လွတ်လပ်ခွင့် မပေးကြောင်းနှင့် ဦးနု၏ အညံ့ခံမှု အဖြစ် တင်ပြသော သက်သေ ဖြစ်လေသည်
ပိုလန် နိုင်ငံတွင် စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပထမ ကိုမင်ဖောင်အစည်းအဝေးတွင် ဆိုဗီယက် ကိုယ်စားလှယ် အန်ဒရိုင်း ဇဒန်နော့ဗ် က သူ၏ တင်ပြချက်တွင် ကမ္ဘာနိုင်ငံများအား အပိုင်း နှစ်ပိုင်း ခွဲခြား၍ ပြောကြား သွားသည်
အမေရိကန် ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီ ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည့် နယ်ချဲ့များ အုပ်စုနှင့် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု မှ ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီဝါဒ လက်ကိုင်ထားသော နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်သည့် အုပ်စု ဟူ၍ ခွဲခြား သွားသည်
သူက ကမ္ဘာစစ်ကြီးကြောင့် နယ်ချဲ့နိုင်ငံကြီးများက အားနည်းနေသော်လည်း သူတို့၏ ကိုလိုနီ ဟောင်းများတွင် မြန်မာပြည်နှင့် အိန္ဒိယတွင် နယ်ချဲ့ ဩဇာခံ အမျိုးသား ဓနရှင်များကို အာဏာ ပေးအပ်ခြင်း ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့တွင် လွပ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို တိုက်ခိုက် ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ဩဇာကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးစားနေကြပြီ ဟု သတိပေးသွားသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ရက်နေ့ အမျိုးသားနေ့တွင် ဦးနုက ဆိုရှယ်လစ် တပ်ပေါင်းစုကြီး တစ်ခု ဖွဲ့စည်းရန် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော်များ (လွပ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲမှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သစ္စာခံ စစ်ပြန်များ) ကို အကြံပြုခဲ့သည်
ကွန်မြူနစ် များက ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် မြန်မာပြည်ကို ကျန်ရှိနေစေသည့် စာချုပ်ကို ကန့်ကွက်ရန် မဲဆွယ်ခဲ့မှုများနှင့် ဦးနု၏ ကွန်မြူနစ်များ၏ လက်နက်စုဆောင်းနေမှု အပေါ် ဝေဖန်မှုများကြောင့် အဆင်ပြေပြေ မဖွဲ့စည်း နိုင်ခဲ့ချေ
ဒီဇင်ဘာလတွင် ထွက်ခဲ့သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ဂိုရှယ်၏ စာတန်းတွင် ထိုစဉ် နိုင်ငံရေး အခြေအနေနှင့် တော်လှန်ရေး ဗျူဟာ တစ်ခုကို လွန်ခဲ့သော ဇန်နဝါရီလမှ "နောက်ဆုံး အာဏာ သိမ်းယူမှု" ဆိုသည့် ဆောင်ပုဒ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းကာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထို့နောက် "ကျွန်အဖြစ်နှင့် ထိမ်းချုပ်ထားမည့် စာချုပ်ကို ဆွဲဆုတ်မည့် အမျိုးသား တော်လှန်ရေး"ကို တိုက်ပွဲ ခေါ်ခဲ့လေသည်
ဗြိတိသျှများ အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများ ပိုင်ဆိုင်သည့် လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း၊ မြေရှင်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ လက်ရှိ အစိုးရကို ပြည်သူ့အစိုးရနှင့် အစားထိုးခြင်း၊ တိုက်ပွဲဝင်နေသော ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီ မှုများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အင်္ဂလို-အမေရိကန် နယ်ချဲ့ အုပ်စိုးမှုကို တွန်းလှန်နိုင်ရန်၊ စသည့် အချက်များကို အကောင်အထည် ဖော်ရန်အတွက် ရန်ကုန်နှင့် အခြား မြို့တော်များမှ အလုပ်သမားများနှင့် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၏ သပိတ်မှောက်မှုများနှင့် ကျေးလက် တောရွာများကို ကာကွယ်ရန် ပြည်သူ့ရဲဘော်များပါ ပါဝင်သည့် တပ်နီတော် တစ်ခု ဖွဲ့စည်းကာ ပြောက်ကျားစစ်ကို ဆင်နွှဲမည်ဟု ကြေညာခဲ့လေသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်၏ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ နောက်ခံထားသည့် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများ သမဂ္ဂ ကွန်ဂရက်က စတင် သပိတ်မှောက်ကာ လူဦးရေ ၇၅၀၀၀ ခန့် ပါဝင်သော ချီတက် ဆန္ဒပြမှု ကြီးလည်း ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဆင်းရဲသားများ အဖွဲ့ ဦးဆောင်၍ ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်
ဦးနုက အထက်ပါ ဖြစ်ရပ်များကြောင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်များကို ၂၇ မတ်လ၊ တော်လှန်ရေးနေ့တွင် ဆန္ဒပြ လှုပ်ရှားမှုကြီး လုပ်ရန် စီစဉ်သည်ဟု ဆိုကာ ဖမ်းဆီးလိုက်သည်
သို့သော်လည်း ၂၈ရက်နေ့ မနက်ပိုင်း ဝင်ဖမ်းရာတွင် ဗားကရာလမ်းမှ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ရုံးချုပ်တွင် မည်သည့်ခေါင်းဆောင်မျှ ရှိမနေခဲ့ကြတော့ပါ
ထိုကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ် ဖမ်းပွဲကြီးကြောင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အခိုင်အမာ ဌာနချုပ်အား ပျဉ်းမနားသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို တစ်ဖန် ပြန်လည် စတင်ခဲ့လေတော့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် လက်နက်ကိုင်မြေအောက်တော်လှန်ရေးပါတီဖြစ်သွားခဲ့သည်
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြေပေါ်ပါတီ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်မှာ ပါတီ သမိုင်း တစ်ခုလုံး အတွင်းတွင်မှ ထို ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်သာ မြေပေါ်ပါတီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ၈ လ အတွင်းမှာပင် မြန်မာပြည်သည် ပြည်တွင်းစစ်နွံအတွင်းသို့ ထပ်မံ သက်ဆင်းရ ပေတော့သည်
သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ်များ၊ ရခိုင် အမျိုးသားတပ်များနှင့် မူဂျာဟစ် ရခိုင်၊ မူဆလင် များက ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မတိုင်မီကတည်းက စောစီးစွာ စတင် သူပုန်ထနေ ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်
ပြည်သူ့ရဲဘော် များတွင်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလ၌ ကြေညာခဲ့သော ဦးနု၏မူ ကို လက်ခံသူများက ရဲဘော်ဝါ အဖြစ်၊ လက်မခံနိုင်သူ ပြည်သူ့ရဲဘော် အများစုက ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်လရောင် ဦးဆောင်၍ ရဲဘော်ဖြူ အဖြစ် ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်
ဦးနုနှင့် သူ၏ အစိုးရသည် ကွန်မြူနစ် သူပုန်ထမှုကို ခုခံရန်အတွက် တိုင်းရင်းသား တပ်များကို ပြည်၊ သရက်၊ ပျဉ်းမနား တို့တွင် ဖြန့်ထားသည်
ထို့နောက် မွန်သူပုန်ထမှု ကလည်း ကရင်နှင့် ပူးပေါင်းသည်
ပအိုဝ်းနှင့် ရှမ်းများကလည်း ခွဲထွက်ရေးနှင့် သူပုန်ထကြသည်
ကရင် ရိုင်ဖယ် တပ်များ အပါအဝင် အခြား ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ရန်အောင်နှင့် ဗိုလ်ရဲထွဋ်စသည့် ကွန်မြူနစ် စစ်ဗိုလ်များက ဦးဆောင်သည့် အစိုးရ တပ်မတော် ဗမာ ရိုင်ဖယ် တပ် တပ်ရင်း ၃ရင်းကလည်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ပူးပေါင်းရန် တောခိုကုန်ကြသည်
သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ် ပါတီက ရုရှ မတ်စ်-လီနင် ဝါဒ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ထိုအချိန်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ မော်စီတုန်း၏ တရုတ် ကွန်မြူနစ် လမ်းစဉ်ကို လက်ခံထားကြသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီက မော်ဝါဒီများ ဦးဆောင်၍ ကျေးရွာများတွင် ပြောက်ကျား အခြေခံ စခန်းများ တည်ဆောက်ကာ ကျေးရွာများကို အခြေပြု၍ မြို့တော်များကို သိမ်းမည် ဟု ပြင်ဆင်သည်
ကွန်မြူနစ်ပါတီက ထောက်ခံထားသော မြေပေါ် လက်ဝဲပါတီဖြစ်သည့် အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်လွင်နှင့် သခင် ချစ်မောင် တို့ ဦးဆောင်သည့် ဆင်းရဲသား ပါတီကိုလည်း ရန်ကုန် သတင်းစာ များက လျှို့ဝှက်-ကွန်မြူနစ်၊ ဆိုရှယ်လစ် အနီ စသဖြင့် အမည်တပ်ကြသည်
၁၉၅၆ တွင် လက်ဝဲနိုင်ငံရေး အင်အားစုများက အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစုကို တည်ထောင်၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်သော်လည်း ၃၅% သာ နိုင်၍ နေရာအနည်းငယ်သာ ရရှိခဲ့သည်
ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပေါလစ်ဗျူရို၏ ပါတီ၏ ရပ်တည်မှုအတွက် တိုက်ခိုက်မည် ဟူသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဗဟို ကော်မတီ၏ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖြူးမြို့တွင် တွင် ကျင်းပသော အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုလိုက်သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဌာနချုပ်ကို ပျဉ်းမနား-ရမည်းသင်း ဧရိယာ၊ စစ်တောင်းမြစ် အနီးရှိ တောတွင်းတွင် ဆက်တိုက် ရွှေ့ပြောင်း ခဲ့ကြသည်
တခါတရံတွင် မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မြင်းခြံတို့၏ အကြားတွင် ရှိခဲ့သည်
လယ်သမားများ၏ အကြွေးများကို လျှော်ပစ်ခြင်း၊ လယ်ယာ ပြန်လည် ဝေခြမ်းရေး ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ထား နိုင်ခဲ့သည့် နယ်မြေများတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်
တောခိုခဲ့သည့် ၁ နှစ်အတွင်း ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် ပြောက်ကျား တပ်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်ကို ဗဟိုပြု၍ စစ်ရေးမှူး၊ နိုင်ငံရေးမှူးများဖြင့် စုံလင် ညီမျှစွာ ဖွဲ့စည်းထားသည့် မော်ဝါဒီ လက်နက်ကိုင်တပ် တစ်ခုအဖြစ် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ စက်တင်ဘာတွင် ပြည်သူ့ တပ်မတော် (ကွန်မြူနစ် တပ်မတော်ဖြစ်သည်) ကို အစိုးရ တပ်မတော်မှ တောခိုလာသည့် လက်နက်ကိုင် တပ်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထို ပြည်သူ့ တပ်မတော်သည် လက်နက် တပ်ဆင် ထားသော လူ ၁၀၀၀ စီ ပါရှိသည့် အဓိက တပ်မကြီး လေးခုနှင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ပြည်တွင်းစစ်ကြီးတွင် ပါဝင်နေသော အဖွဲ့များကို ဖဆပလ အစိုးရ၊ ကွန်မြူနစ်နှင့်-ပြည်သူ့ ရဲဘော်များ နှင့် တိုင်းရင်းသားများ ဟူ၍ ခွဲခြားထားနိုင်သည်
ကရင်အမျိုးသားများ ဦးဆောင်သော တပ်သည် ရန်ကုန်မြို့ အင်းစိန်အထိ သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် ရန်ကုန်ကိုပါ ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ တွင် ဦးနုအစိုးရ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အစိုးရ တပ်မတော် တစ်ခု တည်းမှာပင် ၁၃၅၂ဦး သေဆုံး၍ ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ခန့်မှန်းခြေ ၃၄၂၄ ဦး သေဆုံးသည်
ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်မှုများသည် ၁၉၅၅ တွင် အရှိန်ကျလာကာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီက ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ညီညွတ်ရေး လမ်းစဉ်ကို ရှေးရှုလာခဲ့သည်
ထို ငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုသည် မြေပေါ်မှ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ထောက်ခံသူများ၊ ကူညီသူများနှင့် သခင်သန်းထွန်း၏ ၁၉၅၆ တွင် ဖဆပလ အစိုးရကို တောင်းဆိုချက်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်
စစ်ပန်းမှုသည် မညီညွတ်သော လက်ဝဲပါတီ နှစ်ခုလုံးနှင့် ရှေးရိုးစွဲဝါဒီ များကိုပါ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး ဖြစ်ပေါ်ရန် အားပေးခဲ့သည်
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ကော်မတီသည် ၁၉၅၈တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကိုယ်စား အစိုးရနှင့် စကားပြောရန် အခွင့်အရေးရခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၅၆ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် အရ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု လည်း ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက်၊ ဖဆပလနှင့် ကွန်မြူနစ် ရင်ကြားစေ့ရေးအတွက် အတော်အတန် လုပ်နိုင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတကာ အခြေအနေတွင် တရုတ်ပြည်၌ မော်စီတုန်း၏ ကွန်မြူနစ်များ အနိုင်ရသည့်အခါ အမေရိကန်ကူညီ ထောက်ပံ့သည့် အတိုက်အခံ ကူမင်တန်တရုတ်တပ်များသည် နှစ်ဖက်ညှပ်၍ ပြည်မကြီးကို ပြန်လည် သိမ်းယူရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ယူနန်နယ်ကို ဖြတ်၍ မြန်မာပြည်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်း အတွင်း ခိုဝင် လာကြသည်ကြောင့် မြန်မာပြည်သည် အရှေ့တောင်အာရှ စာချုပ်အဖွဲ့ကို မဝင်ဖြစ်ခဲ့ပေ
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၅ ရုရှားခေါင်းဆောင် ခရူးရှက်ဖ်က ဗမာပြည်ကို တတိယ ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများ ထဲတွင် တိုးတက်မှုရှိသော စံပြနိုင်ငံ တစ်ခုအဖြစ် ထောက်ခံပေးခဲ့သည်
ဦးနုက ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကို တိုက်စစ်ဆင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ဒီမိုကရေစီ အတွက် လက်နက်ကိုင်ခြင်း မူကို သူ၏ အကျိုးအမြတ် အတွက် အောင်မြင်စွာ အသုံးချ နိုင်ခဲ့သည်
တပ်မတော်ကို အသုံးချ၍ ၁၉၅၆ တွင် ပခုက္ကူနယ်မြေ၌ အောင်သူရ စစ်ဆင်ရေး၊ ပုသိမ်တွင် အောင်တေဇ စစ်ဆင်ရေး တို့ကို အတော်အတန် အောင်မြင်စွာ စစ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ တွင် ရခိုင် အမျိုးသား သူပုန်များ လက်နက်ချသည်
ထို့နောက် ပအိုဝ်း၊ မွန်နှင့် ရှမ်းကွန်မြူနစ်များ လက်နက်ချသည်
အစိုးရ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက် အရ စစ်တွေနယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် တပ်စွဲထားသော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ၈၀၀ ခန့်အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၅၅၀၀ ခန့် အလင်းဝင်ခဲ့သည် ဟု ကြေညာသည်
၁၉၅၈ တွင် ဖဆပလသည် ဦးနုနှင့် သခင်တင်တို့ ဦးဆောင်သော သန့်ရှင်းဖဆပလ နှင့် ဦးဘဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ခေါင်းဆောင်သော တည်မြဲဖဆပလ ဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ကွဲထွက်သွားသည်
ထို့နောက် တရားဝင် အတိုက်အခံ ပါတီ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုပါ ခွင်ပြုခဲ့ကြရာ ပြည်သူ့ရဲဘော် ပါတီလည်း တရားဝင် ပေါ်ပေါက်လာသည်
ဦးနုသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဝါဒကို လက်ကိုင်စွဲ၍ လူထုထောက်ခံမှု ရရှိနေသော်လည်း တစ်ဖက်က တပ်မတော် အကြီးအကဲ များနှင့် အတူ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ပင်မ နိုင်ငံရေး အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာမှုကို စိုးရိမ်နေကြသည်
ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ၊ ကြေးမုံ သတင်းစာနှင့် ရန်ကုန်နေ့စဉ် သတင်းစာ တို့လည်း အပိတ်ခံလိုက်ရသည်
တပ်မတော်က ကွန်မြူနစ်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ရန်သူ ဟူ၍ ဓမ္မန္တရာယ်ဟု အမည်ရသည့် စာအုပ် ထုတ်ဝေ၍ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေးတိုက်ပွဲများလည်း မပြတ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခွင့် ကို အားပေးသယောင် ဟန်ဆောင်သည့် မျက်နှာဖုံးကို ခွာချရန် ဟူသည့် ဝါဒဖြန့် ပန်းဖလက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်
သို့သော်လည်း တပ်မတော်အတွက်မူ စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေးများထက် ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အတွင်း စစ်မြေပြင် ထိုးစစ်များက ပိုမို အောင်မြင်မှု ရစေခဲ့သည်
၁၉၄၉ မတ်လတွင် ဖဆပလကို ဖြုတ်ချရန် ပြည့်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦးကို ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော်များနှင့် တော်လှန်သော ဗမာ့ တပ်မတော် (တောခို တပ်မတော်သားများ) သုံးပွင့်ဆိုင် သိမ်းပိုက်ထားသော ပြည်မြို့တွင် ဖွဲ့စည်းသည်
သုံးပွင့်ဆိုင် မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်းခြင်း စာချုပ်ကို သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်စိုးနှင့် ဗိုလ်ဖိုးကွန်း တို့က မုံရွာမြို့အနီးရှိ အလောင်းတော် ကဿပရွာ တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးသည်
သဘောတူညီချက်တွင် နယ်မြေ ပိုင်းခြားမှုနှင့် လက်တွဲ တိုက်ပွဲဝင်ရေးသာ အဓိက ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သခင်ဇင်နှင့် မန်းဘဇံ တို့၏ သဘောတူညီချက် အရ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံတို့ အပစ်အခတ် ရပ်စဲသည်
သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၏ မေလမှ အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစု ဖွဲ့စည်းမှ စစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မဟာမိတ် အဖြစ်ကို ရောက်ရှိသည်
ထို့နောက် ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံတွင် မန်းဘဇံ ဦးဆောင်သော မော်ဝါဒီ ကရင် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး ပါတီဟု ပေါ်ထွက်လာသည်
လက်ဝဲ ကရင် အမျိုးသား များသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဦးဆောင်သော ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည့် ပင်မ ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံနှင့် ကင်းကွာကာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပိုမို နီးနီးကပ်ကပ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်
အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစုတွင် မွန် ပြည်သူ့ တပ်ဦး အလင်းဝင်သွား ပြီးနောက် အသစ် ဖွဲ့စည်းသည့် နိုင်ရွှေကျင် ဦးဆောင်သောမွန်ပြည်သစ် ပါတီ၊ မတ်လ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော ချင်းအမျိုးသား ဦးဆောင် ပါတီနှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ကရင်နီ အမျိုးသား တိုးတက်ရေး ပါတီတို့ ပါဝင်သည်
ထို တပ်ပေါင်းစုသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံက အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး တည်ထောင်ရန် အလို့ငှာ ခွဲထွက်သွားသည် အထိ တည်တံ့ခဲ့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အာဏာရယူရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားများ၏ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် စသည်ဖြင့် နိုင်ငံရေး ဝါဒ ကွဲပြားခြားနား မှုများကိုမူ ညှိနှိုင်း၊ ဖြေရှင်းရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ
ဦးနုနှင့် ပထစ ပါတီသည် လူများစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သဖြင့် ပထစ အစိုးရ ဟူ၍ အာဏာရရှိသည်
ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ်သည် ရှမ်းစော်ဘွား တစ်ဦးဖြစ်သော လွပ်လပ်သည့် မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက် ဦးဆောင်သည့် ဖက်ဒရယ် လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းပြည်အား တစ်စစီ ဖြိုခွဲရန် ကြိုးပမ်းသည်ဟု ထောက်ပြ၍ မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အာဏာ သိမ်းသည်အထိ စုစုပေါင်း (၂)နှစ်သာ ကြာမြင့်ခဲ့ပေသည်
မြေပေါ် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့များ၏ ဆန္ဒပြမှုကြီးများလည်း နောက်က ဆက်တိုက် လိုက်ပါလာကြသည်
ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်များနှင့်၊ တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များအား ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ၏ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခြင်းကိုလည်း လက်နက်နှင့် အကြမ်းဖက် ဖြိုခွဲကာ ကျောင်းသား ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခြင်းဖြင့် တပ်မတော်၏ ထိမ်းချုပ်မှု အောက်မှ မြန်မာပြည် သမိုင်းကို စတင်ခဲ့တော့သည်
ရဲဘော် သုံးကျိပ်ဝင်နှင့်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ဗဟို စစ်ရေး ကော်မတီဝင် ဖြစ်သော ဗိုလ်ရဲထွဋ်သည် ဖဆပလ မပြိုကွဲခင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲကတည်းက ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သူသည် ဗိုလ်ရဲမောင်၊ ဗိုလ်စိန်တင် တို့နှင့်အတူ ဆွေးနွေးပွဲကို လက်ခံသည်
ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံလည်း စောဟန်တာသာမွှေး ဦးဆောင်သော ကရင့် တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် ကွဲထွက်သည်
ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲသို့ ပထမဆုံး လာရောက်သော အုပ်စုမှာ ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ လာသော သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ် ပါတီဖြစ်သည်
တွေ့ဆုံပွဲ ၃ ပွဲ အပြီးတွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီဖက်မှ ဆွေးနွေးပွဲကို ရပ်တန့်လိုက် သဖြင့် အလံနီများ ဩဂုတ် ၂၀ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေသို့ ပြန်သွား ကြလေတော့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ ၃ ဖွဲ့မှာ ဇူလိုင်လနှင့် စက်တင်ဘာလတို့တွင် တရုတ်ပြည်မှ လေယဉ်နှင့် ဆိုက်ရောက်သည်
ဗိုလ်ဇေယျ၊ ရဲဘော်အောင်ကြီး၊ သခင်ပုနှင့် သခင်ဗသိန်းတင် တို့ ပါဝင်သည်
ပေကျင်းပြန် ပါတီဝင်များသည် ၁၅ နှစ်တာ သက်တမ်း၌ ပြန်လည် စည်းလုံးကာ ပါတီ၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သော ပေါက်ခေါင်းမြို့အနီး ပဲခူးရိုးမ၌ ကျင်းပသည့် ဗဟို ကော်မတီဝင် များ၏ သမိုင်းဝင် ဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ ကြသည်
တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် ဆွေးနွေးပွဲကို စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် ရဲဘော်ဌေး ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့က စတင် ဆွေးနွေးသည်
ပြည်သူ့ တပ်မတော် (ကွန်မြူနစ်) အုပ်ချုပ်ရေးမှ ဗိုလ်ဇေယျသည် ဩဂုတ် ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဆိုက်ရောက်သည်
ဒုတိယ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး အဖွဲ့ကို သခင်ဇင်၊ ပေါလစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင်နှင့် အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစု တို့က အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ အနေနှင့် စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စုပေါင်း ဆွေးနွေးကြသည်
အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစုနှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့နှင့် ဆွေးနွေးပွဲများသည် ရှမ်း၊ ကချင် စသည့် တိုင်းရင်းသား တပ်များနှင့် ဆွေးနွေးပွဲများကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
ဆွေးနွေးပွဲသည် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီက အောက်ပါအချက် လေးချက်ကို တောင်းဆိုခဲ့ရာ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပဲ ရပ်တန့်သွားသည်
လက်နက်ကိုင် တပ်များအားလုံး သတ်မှတ်နယ်မြေမှာသာ လှုပ်ရှားရမည်
အခွင့်မရှိပဲ သတ်မှတ်နယ်မြေမှ ထွက်ပိုင်ခွင့်မရှိ
အဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ကိုင်နေသော လုပ်ငန်းစဉ်အားလုံးကို ရပ်တန့်ရမည်
ဘဏ္ဍာငွေ ရှာဖွေရေးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အားလုံးကို ရပ်တန့်ရမည်
ဆွေးနွေးပွဲ ကာလအတွင်းတွင် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ဦး မှဖွဲ့စည်း၍ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း ကျော်ဇောတို့က ထောက်ခံသော ပြည်သူ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကော်မတီက နိုဝင်ဘာ လဆန်းတွင် မင်းလှမှ ရန်ကုန်အထိ ချီတက်သော ခြောက်ခရိုင် ငြိမ်းချမ်းရေး ချီတက်ပွဲကြီး ဖြစ်ပေါ်အောင် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်
ချီတက်သူများသည် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော ဆောင်ပုဒ်များကို ကြွေးကျော်ခဲ့ကြသည်
အစား အသောက်များကိုမူ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂနှင့် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်တို့မှ တာဝန်ယူ ကောက်ခံပေး ခဲ့သည်
အဆိုပါ လူဦးရေ ၂၀၀၀၀၀ ခန့် ပါဝင်သော ချီတက်သည့် လူထုများ ရန်ကုန် မြို့တော်ခန်းမသို့ ရောက်ရှိသောအခါ တရားဟောသူများက အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထောက်ခံ၍ နယ်မြေနှင့် လက်နက်များကို ရှိရင်းစွဲအတိုင်း ဆက်လက် ကိုင်စွဲထားရန် ပြောခဲ့ကြသည်
ဤငြိမ်းချမ်းရေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲသို့ လာခဲ့ကြသော်လည်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစု တို့မှ ကိုယ့်စားလှယ်များက ဆွေးနွေးပွဲ အောင်မြင်မည်မဟုတ်ဟု ဆွေးနွေးပွဲ မတိုင်မည်ကတည်းက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်
ရန်ကုန်မြို့တော်သို့ ရောက်ပြီး အနည်းငယ် ဆွေးနွေးပြီးသည်နှင့် ထိုဆွေးနွေးပွဲမှာ အဖြစ် ရုပ်ပြ ပြုလုပ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည် ဟု နားလည်ခဲ့ကြသည်
သို့သော်လည်း မိသားစုများနှင့် မိတ်ဆွေများအား ပြန်လည်တွေ့ဆုံ ဆက်သွယ်ရန် အခွင့်အရေးတော့ ရပေသည်ဟု အဆိုးထဲမှ အကောင်းကို ထုတ်ယူခဲ့ကြသည်
ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ မအောင်မြင်ခြင်း၊ စစ်ရေး တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပူးပေါင်းထားသော ပြင်းထန်သည့် နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တပ်မတော် အစိုးရ၏ ဗမာ့နည်း ဗမာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ကြေညာချက်ကို လက်ကိုင်ထားကာ ကွန်မြူနစ်ဟောင်းများ၏ အာဏာသိမ်းမှု အပြီးတွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီကို တည်ထောင်သည်
ထိုအခါ ဂိုရှယ်၊ ရဲဘော်ထွေး၊ ဗိုလ်ရန်အောင် တို့က လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး၏ လိုအပ်မှုကို ပြန်လည် မေးခွန်း ထုတ်လာကြသည် သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဇင်၊ သခင်ချစ် နှင့် ဗိုလ်ဇေယျ တို့က ရဲဘော်အောင်ကြီး ဦးဆောင်သော "ပေကျင်းပြန်" များ၏ အထောက်အပံ့ ရရှိ၍ ဗဟို ကော်မတီ၏ အစည်းအဝေးကို နတ္တလင်း မြို့တွင် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာ ၁၄ရက်နေ့အထိ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်
ထို အစည်းအဝေးတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင် ၂၀ တွင် ၁၁ ဦးသာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်
ဆိုဗီယက်နှင့် တရုတ်သဘောထား ကွဲလွဲမှုတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ၁၉၅၅ ဆိုဗီယက် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး ဝါဒကို ကျောခိုင်းကာ တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ထောက်ခံ၍ ရပ်တည်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က ဗမာပြည် တောခို လက်နက်ကိုင် တပ်များဖြစ်ကြသော ကွန်မြူနစ်များနှင့် တိုင်းရင်းသား တပ်များသည် ဝါဒရေးရာအရ မလေ့လာသည်များ ရှိသော်လည်း နည်းဗျူဟာပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌမော်၏ ပြောက်ကျားစစ်ကျမ်းကို လေ့လာ တိုက်ခိုက်နေရ သူချည်းသာဖြစ်သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ကွန်မြူနစ် ပါတီကို မထောက်ခံသော်လည်း မတ်စ်-လီနင် ဝါဒကိုမူ ပစ်ပယ်ခြင်း မပြုခဲ့ပဲ မတ်စ်-လီနင် ဝါဒနှင့် မော်စီတုံး အတွေးအခေါ် ကို ပါတီ၏ အတွေးအခေါ်အဖြစ် ထားရှိကာ အနီရောင် နယ်မြေများအဖြစ် ကျေးလက်တောရွာများကို အခြေပြုကာ မြို့ပြကို သိမ်းပိုက်သော ဝါဒကို ပြန်လည် ကျင့်သုံးခဲ့ပြန်သည်
အဆိုပါ ဝါဒကို ဖြန့်ဝေရန် နိုင်ငံရေး ပထမဆုံး နိုင်ငံရေး သင်တန်းကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၆၆၊ ဩဂုတ် ၁၆ အစည်းအဝေးအရ တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ လမ်းစဉ်ကို လိုက်၍ တပ်နီလူငယ် များကို ဖွဲ့စည်း၍ တက္ကသိုလ်နှင့် အထက်တန်းအောင် ကျောင်းသား လူငယ်များကို ပါတီ ဌာနချုပ်တွင် ထားရှိမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၆၇ တွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီး သခင်သန်းထွန်းသည် တရုပ်ပြည်၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်ကာ ဖောက်ပြန်ရေး သမားများအား ဖြုတ်ချရန် ဟူသည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးတစ်ခု ဖန်တီးခဲ့လေသည်
ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးအား အများစုက ဖြုတ်၊ထုတ်၊သတ် လမ်းစဉ် ဟု ခေါ်တွင်သည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်၏ ဧပရယ် ၂၇ တွင် ဂိုရှယ်နှင့် ရဲဘော်ဌေးကို ပေါလစ်ဗျူရိုမှ ထုတ်ပယ်ကာ ဂိုရှယ်ကို ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်ပေး၍ ရဲဘော်ဌေးကိုလည်း သူ၏ သား ကိုယ်တိုင် ပါဝင်သော ရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့နှင့် သေဒဏ် ပေးစေခဲ့သည်
ထိုအခါ ရဲဘော်ဘခက် ကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ အဆင့်မြင့် ရာထူးမှ ပါတီဝင်များမှာ သခင်သန်းထွန်း၏ ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးကြီး၏ အန္တရာယ် အငွေ့အသက်ကို ရရှိလာပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ပါတီကို စွန့်ခွာကုန်ကြသည်
သခင်သန်းထွန်းသည် ဆက်လက်၍ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ တွင် ပါတီအတွင်းစည်း တော်လှန်ရေး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ကာ နိုင်ငံ တစ်ဝှန်းလုံးရှိ ပါတီဝင်များအား မိမိတို့ နယ်မြေအလိုက် ဖြုတ်၊ ထုတ်၊ သတ်များ ဆောင်ရွက်ကြရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်
ဤသို့ဖြင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ရန်အောင် သည်လည်း ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးကြီး၏ သားကောင် ဖြစ်သွားခဲ့လေတော့သည်
အထက်ပါ ပါတီဝင်များကို သေဒဏ်ပေးရာ၌ တပ်နီလူငယ်များကို ဦးဆောင်၍ ရှင်းလင်းရေးကို အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သော ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းမှာလည်း ပါတီ စင်ပြိုင်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် သေဒဏ်ပေးခံရသည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂမှ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သော ဗိုလ်ရန်အောင်၏ တူ အောင်သိန်းနိုင်၊ လူထု ဦးလှနှင့် လူထု ဒေါ်အမာတို့၏ သား၊ လက်ရှိ ပါတီခေါင်းဆောင်တဦးဖြစ်သူ ရဲဘော်ဖိုးသံချောင်း၏ အစ်ကို စိုးဝင်းတို့သည်လည်း ဗိုလ်ထွန်းငြိမ်းပြီး နောက်တစ်လတွင် ရှင်းလင်းခံလိုက်ရ လေသည်
တပ်မတော်ကလည်း ပါတီအတွင်း ရှုပ်ထွေးမှု အခွင့်အရေးကို ယူ၍ ထိုးစစ်များ ဆင်ရာ ၁၉၆၈ ၏ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျသည် ပြည်-သာယာဝတီ နှစ်ခုကြားတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင် ကျဆုံးခဲ့လေတော့သည်
ဂိုရှယ် ကဲ့သို့ အိန္ဒိယသား ပါတီတည်ထောင် ကတည်းက ပါလာသူ တစ်ဦးဖြစ်သော ဒေါက်တာနတ် မှာလည်း ၁၉၆၈ ၌ပင် ဖြူးမြို့နားရှိ ပဲခူးရိုးမ တောထဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်
အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်သည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ပုံရိပ်ကို များစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သည်၊ ၁၉၆၃ နောက်ပိုင်းမှ တောခိုလာသည့် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များကိုပါ သေဒဏ်ပေး ခဲ့သည့်အတွက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ လူထု ရှေ့တွင် နာမည် ပျက်ခဲ့လေတော့သည်
ထို့ကြောင့် အစိုးရကို လက်မခံနိုင်သည့် ကျောင်းသား လူငယ်များမှာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို သွားရောက် ခိုဝင်သင့်သည့် အဖွဲ့အစည်းဟု အယုံအကြည် မရှိကြတော့ပဲ တိုင်းရင်းသား နယ်မြေများကိုသာ သွားရောက်ခဲ့ကြ သည်ကို ၈၈၈၈ အရေးအခင်းမှ တောခို ကျောင်းသားများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပေသည်
ကွန်မြူနစ် ပါတီ ကိုယ်၌လည်း အဆိုပါ လမ်းစဉ်ကြောင့် အမာခံ ပါတီဝင် ၁၀၀ ခန့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်
၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်၏ ပြင်းထန်သော စစ်ဆင်ရေးများကို ခုခံ ဆုတ်ခွာရင်း (နောင်အခါ တပ်မတော်သို့ အလင်းဝင်သွားသော) သူ့ ကိုယ်ရံတော် မြကြီး၏ လုပ်ကြံမှုကို ခံလိုက်ရသည်
ထိုသို့လုပ်ကြံသူ မြကြီးသည် အစိုးရကစေလွှတ်ထားသော ထောက်လှမ်းရေးဟု ပြောဆိုမှုများလည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှိခဲ့သည်
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အထူးချွန်ဆုံး နိုင်ငံရေးသမားများ ထဲတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်၍ အကြီးကျယ်ဆုံး လွတ်လပ်ရေး ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနီးပါးမျှ နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော သခင်သန်းထွန်းသည် လွပ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ အဆင့်တိုင်းနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်း တွင် သူ၏ ပုံရိပ်များ ချန်ထားခဲ့ကာ အသက် ၅၇ နှစ်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ စတုတ္ထမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေရင်း ကျဆုံးသွားခဲ့သည်
တရုတ်နှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ တို့၏ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေမှုက တရုတ် အစိုးရအား ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ အာဏာမရခင် ကတည်းက ကွန်မြူနစ် ပါတီချင်း ကူညီရေး မူကို ပြန်လည် ဖော်ဆောင်၍ အတိအလင်း ကူညီလာစေရန် ဖန်တီးလာခဲ့သည်
ရလဒ်အဖြစ် ကူညီရန် သဘောတူကြပြီး နောက်နှစ်တွင် ကရင့် တော်လှန်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သော အစိုးရ ကချင် ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်း ၁ ၏ ဗိုလ်မှူး နော်ဆိုင်းနှင့် သူ၏ တပ်သား ၃၀၀ သည် တရုတ်ပြည်တွင်း ခိုဝင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ ပြန်ဝင်လာခဲ့ကာ နယ်မြေအချို့ကို သိမ်းပိုက်၍ အရှေ့မြောက် စစ်ဌာန၏ စစ်ဒေသ ၃၀၃ ဟု သတ်မှတ်လိုက်သည်
ကိုးကန့် ခေါင်းဆောင် ဖုန်ကြားရှင်မှလည်း နယ်မြေများ တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၍ စစ်ဒေသ ၄၀၄ ကိုလည်း ဆက်လက် တည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်
မြောက်ဘက်တွင်မူ စစ်ဒေသ ၂၀၂ကို ရွှေလီမြစ် တလျှောက်တွင် သတ်မှတ်လိုက်သည်
သို့သော် စစ်ဒေသ ၁၀၁ အဖြစ် တိုင်ရင်း နှင့် ဇလမ်းတို့ကို ကချင် လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ ကွဲထွက်သောအခါ ခက်ခဲစွာ သိမ်းယူ ရရှိသည်
ထို့နောက် တောင်ဘက် နယ်စပ်အတိုင်း တောက်လျှောက် ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ရာ ၁၉၇၀ ၏ မလတ် ၂၈ ရက်နေ့၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ တော်လှန်ခြင်း နှစ်ပတ်လည် နေ့တွင် ကြူကုတ်ကို သိမ်းယူရရှိပြန်သည်
ထို့နောက် ၀ တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းမှ မောင်းမူ ကို မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရရှိသည်
လူထုအုံကြွမှု၏ နှစ်ပတ်လည် ၁၉၇၁၏ မတ်လတွင် ပြည်သူ့အသံ ကို တရုတ်နိုင်ငံ အတွင်းမှ စတင် ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် အခြား စင်ပြိုင် တပ်များ အနေနှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထောက်ခံကူညီသော စစ်ဘုရင် လော်ဆစ်ဟန် နှင့် သူ၏ ကာကွယ်ရေး တပ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် တပ်မတော်မှ ထောက်ခံ ကူညီသော စော်ဘွား မိသားစုမှ ဂျင်မီရန်း ခေါင်းဆောင်သော တပ်တို့ အလျှိုလျှို ပေါ်လာကြသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သုံးနှစ် အထိမ်းသိမ်းခံထားရ ရာမှ လွတ်မြောက် လာသော ဦးနုတို့ ၁၉၆၉ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်သော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ပါတီမှ ပံ့ပိုးသော ပြည်ချစ် တပ်များလည်း ပေါ်ပေါက် လာကြပြန်သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီအတွက်မူ အခြား ဗမာလူမျိုးများသာ ဦးဆောင်သော ဖဆပလ၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီတို့ ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသား များနှင့် ပတ်သက်၍ လူမျိုးရေး ပြဿနာများ ရှိနေခဲ့သည်
ပါတီသည် ပါတီ၏ တော်လှန်ရေးအား အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တော်လှန်ရေးကြီး တစ်ခုအဖြစ် မြေရှင်စနစ်၏ ဖိနှိုပ်မှု၊ နယ်ချဲ့စံနစ်နှင့် တပ်မတော် ဗျူရိုကရက်တစ်အရင်းရှင် စံနစ်တို့ကို လက်နက်ကိုင် တော်လှန်၍ ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီကို ရရှိရန် တိုက်ခိုက်နေခြင်း ဖြစ်သည်
အခြား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးပေါင်းစုံတို့သည်လည်း အလုပ်သမားနှင့် ဆင်းရဲသား မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ အခြေခံလူတန်းစား ပစ္စည်းမဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု ရှိသော ဗမာပြန် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှု အောက်တွင် ကြိုးပမ်းရမည်ဟု ယုံကြည်သည်
တိုင်းရင်းသား တော်လှန်သူများမှာ ဖက်ဒရယ် စနစ်ကို ရှေ့တန်းမတင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ပူးပေါင်းနေရခြင်းကို မေးခွန်းထုတ်လာ ကြသည်
တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တပ်များမှ ၁၉၆၈ မှစတင်ကာ တရုတ်ပြည်ကို သွား၍ အကူအညီ အထောက်အပံ့များ တောင်းဆိုသော အခါ တရုတ် အစိုးရမှ အတင်း ဖိအားပေး၍ ကွန်မြူနစ် ပုန်ကန်မှုနှင့်သာ ပူးပေါင်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်
အကူအညီ အထောက်အပံ့များသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှသာ တစ်ဆင့် ရခဲ့ကြပြီး စစ်သင်တန်းများပါ ပေးခဲ့သောအခါ အယူဝါဒပိုင်း ဆိုင်ရာတွင်လည်း လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိလာခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် တိုင်းရင်းသား တပ်များထဲ၌ ကွန်မြူနစ် ထောက်ခံသော တပ်များနှင့် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်သော တပ်များဟူ၍ ကွဲထွက်လာကြသည်
၁၉၇၃ တွင်မူ ၀ နယ်မြေမှ ပန်ဆန်း နယ်စပ်ရွာတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်ကို တည်ထောင်သည်
လာအို နိုင်ငံနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော နယ်မြေအား ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း နှစ်ပတ်လည် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ၈၁၅ စစ်ဒေသဟု အမည်ပေးခဲ့သည်
ရှမ်းပြည်နယ် တပ်မတော်၏ အင်အား ၁၀၀၀ မျှ ရှိသော ဗိုလ်ခွန်မြင့် ဦးဆောင်သည့် တပ်က လာရောက် ပူးပေါင်း၍ ကျိုင်းတုံ နယ်မြေတွင် တပ်မ ၁၇၈ ကို တည်ထောင်သည်
တောင်ကြီး၏ မြောက်ဘက်ကို စစ်ဒေသ ၁၀၈ အဖြစ် ထိမ်းချုပ်ထားရန် စီမံကိန်းတွင်တော့ တပ်မတော်၏ ၁၉၆၉-၇၀ တိုက်စစ်များကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် တပ်မတော် ဗိုလ်မှူး စိုးမောင်နှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့ဝင် သခင်တင်ထွန်းတို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ကျဆုံးခဲ့သည်
အရှေ့မြောက်တိုင်း စစ်ဌာန၏ အခြေခံ နည်းဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပါတီ၏ ပင်မ ဌာနချုပ် ဖြစ်သည့် မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်းနှင့် တရုတ် နိုင်ငံနှင့် လွယ်ကူစွာ ဆက်သွယ်နိုင်မည့် မြန်မာပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း ကချင် လွပ်လပ်ရေး အဖွဲ့မှ ပုန်ကန်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တပ်မတော်မှ ပုန်ကန်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ နှင့် မြန်မာ့ တပ်မတော်တို့၏ ထိုးစစ်များကြောင့် ဆက်သွယ်ထားရန် ခက်ခဲလာခဲ့ပေသည်
သို့သော် ရရှိသော အထောက်အပံ့ဖြင့် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည်၊ တိုက်တိုင်းအောင် တပ်ရင်း ၇ရင်းကို ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ပဲခူး ရိုးမ၊ အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနနှင့် ရခိုင် ပြည်နယ်တို့တွင် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်
တပ်မတော်က ထိုကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ လူအင်အား ဖြည့်တင်းနေမှုများနှင့် အသစ်ပေါ်လာသော အရှေ့မြောက် စစ်ဒေသကို တုံ့ပြန်ရန် မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်းရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဗဟိုပြု၍ လက်နက်ကိုင် ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူ များအား အစိုးရဖက်မှ စစ်ဆင်သော စစ်ဆင်ရေးကြီး ပြုလုပ်သည်
ရိက္ခာဖြတ်၊ အထောက်အပံ့ဖြတ်၊ သတင်း အချက်အလက် ဖြတ်တောက်ရေးနှင့် လူသစ် စုဆောင်းရေး ကို မလုပ်နိုင်အောင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ တပ်များအား လူထု၊ ကျေးရွာများနှင့် အဆက်ဖြတ်ပစ်သော ဖြတ်လေးဖြတ် စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်
ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အနီရောင် နယ်မြေများမှ လွတ်မြောက်သွားသော အရပ်သားများတွင်လည်း အခြားနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်း ထွက်ခွာခွင့်၊ ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခွင့် (သို့) တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်တို့ ရှိလာကြသည်
နိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများတွင်လည်း အဖြူရောင်၊ အညိုရောင်၊ အနက်ရောင် နယ်မြေဟူ၍ လက်နက်ကိုင် အတိုက်အခံများ ထိမ်းချုပ်မှု ပမာဏနှင့် သတ်မှတ်သည်
ထို့နောက် အခြား နယ်မြေများတွင် သတ်မှတ်နယ်မြေပြင်ပ တွင် တွေ့ရှိရသော မည်သည့် ရွာသားကို မဆို အမေးအမြန်းမရှိ ပစ်ခတ်ခွင့်ရှိသည့် လုံခြုံရေး စည်းကျပ် နယ်မြေများ အဖြစ် တပ်မတော်က သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ကျေးရွာများတွင် ပြည်သူ့စစ် များကို ဖွဲ့စည်းထားကာ စစ်တပ်ကိုလည်း ရွာတိုင်းတွင် စခန်း ချထားသည်
ထို့နောက် ကွန်ယက်သဖွယ် ကင်းစင်များ တည်ဆောက်ထားကာ မပြတ် ကင်းလှည့်နေစေသည်
တပ်မတော်၏ အထက်ပါ အစီအစဉ်များသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီိအပေါ် အတော်အတန် ထိရောက်မှု ရှိခဲ့သည်
အထောက်အပံ့နှင့် တပ်သားသစ်များ ပြတ်တောက်လျက် ရှိသော လက်နက်ကိုင် အတိုက်အခံများကို တိုက်ခိုက်ရန် တပ်မတော်မှ အထူး တိုက်ခိုက်ရေး တပ်စုသစ် အနေနှင့် နယ်မြေခံ တပ်ရင်းမဟုတ်သော စစ်ဌာနချုပ်မှ တိုက်ရိုက် ခန့်ခွဲသည့် ခြေမြန်တပ်မ (သို့) အပေါ့စား ခြေလျင်တပ် များကို အသုံးပြုခဲ့သည်
ပထမဆုံး အသုံးပြု တိုက်ခိုက်မှု အနေနှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ခြေမြန်တပ်မ ၇၇၊ ထို့နောက် ၁၉၆၇-၆၈ တွင် ၈၈နှင့် ၉၉ ဆက်တိုက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်
၁၉၆၈၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် ဖြတ်လေးဖြတ်၏ ပထမအဆင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို ခြေမြန်တပ်မ ၈၈ ကို ဖြန့်ကျက်ခြင်းဖြင့် စတင်သည်
ထို ၈ နှစ်အတွင်းတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်နှင့် ပဲခူးရိုးမမှ တပ်များမှာ များပြားစွာ ကျဆုံးခဲ့ကာ တောင်များတွင် လူ နေထိုင်မှု မရှိတော့သလောက် ဖြစ်သွားခဲ့သည်
တပ်မတော် ဖြတ်လေးဖြတ်၏ နောက်ဆုံး စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သော အောင်စိုးမိုး စစ်ဆင်ရေး တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်းမှ လုံးဝ မောင်းထုတ် နိုင်ခဲ့လေတော့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်၏ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သခင်ဇင်နှင့် သခင်ချစ် တို့မှာ ခြေမြန်တပ်မ ၇၇ ၏ ဝိုင်းရံ ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံနေရစဉ် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရင်း ကျဆုံးခဲ့ရသည်
ကျဆုံးချိန်တွင် နှစ်ဦးစလုံးမှာ အသက် ၆၀ ခန့်ရှိကြပြီ ဖြစ်သည်
ခေါင်းဆောင် အသစ်အနေနှင့် ၁၉၇၅ မေလတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတည်းက ပေါလစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင်နှင့်၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်နေခဲ့သော တရုတ် နိုင်ငံ အခြေပြု ခေါင်းဆောင် သခင်ဗသိန်းတင် ကို ခန့်အပ်သည်
သခင်ဖေတင့်နှင့် မော်စကိုမှ သင်တန်းပေးထားသော ခင်မောင်ကြီးတို့ကို ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌများ အဖြစ် ခန့်အပ်ရန် ဆုံးဖြတ်သည်
သခင်ဗသိန်းတင်ကလည်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည့် လမ်းစဉ်ကိုပင် ကြေညာသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ပစ္စည်းမဲ့ တိုက်ပွဲ ဖြင့် နယ်ချဲ့ တစ်ပိုင်း ဖြစ်နေသော တိုင်းပြည်ကို ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ရဦးမည်
သို့သော် အလုပ်သမားနှင့် အခြေခံလူတန်းစား မဟာမိတ်များနှင့် မြို့နေဓနရှင်၊ အမျိုးသား အရင်းရှင် များ၊ တိုးတက်သော ဒီမိုကရက်များနှင့် တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ ပါဝင်သော မဟာမိတ်များနှင့် လက်တွဲ တိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာသည်
၁၉၇၆ ၏ ဇူလိုင်လတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ အတွက် ထူးထူးခြားခြား တစ်ပန်းသာမည့် ဝါဒဖြန့်ချိရေး စစ်ဆင်မှု တစ်ခုကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်
အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဒေသအပြင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် အနောက် မြောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ် နှင့် တောင်ပိုင်း တနင်္သာရီ တိုင်းတို့တွင် ထိမ်းချုပ်ထားနိုင်မှု ရှိနေသေးသည်
သခင်ဗသိန်းတင်သည် အဆိုပါ ကျန်ရှိနေသော တပ်များရှိသည့် အနောက်ပိုင်းကို ဦးတည်တိုက်ကာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် အနောက်ဘက်စွန်းမှ ပြောက်ကျား စခန်းများနှင့် ဆက်စပ်မိ အောင် လုပ်ရန် "၇၅၁၀ အစီအစဉ်"ကို ၁၉၇၅ တွင် ရေးဆွဲသည်
ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုသည် သံလွင်မြစ်မှ တန်ယန်းဒေသ အထိကို ဇွန်လတွင် ခြေမြန်တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူး တစ်ဦးနှင့် တပ်အင်အား အတော်များများ ကျဆုံးခဲ့သည် အထိ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၇၅ နှောင်းပိုင်းတွင် ကွန်မြူနစ် ၈၁၅ တပ်မက တပ်မတော် ၈၈ ခြေမြန်တပ်မကို မိုင်းယောင်းနယ်တွင် လာအို နယ်စပ် တစ်လျှောက်ရှိ တောင်တန်းများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် အကြီးအကျယ် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်
နောက်နှစ်တွင် ရှမ်း တပ်သားများနှင့် တပ်မ ၇၆၈ကို ဖွဲ့စည်း၍ အရှေ့ ရှမ်းပြည်နယ် တပ်မတော်မှ စစ်နယ်မြေ တစ်ခုတွင် စခန်းချသည်
အခြား တပ်မတစ်ခုမှာ ရွှေလီမြစ်ကို ဖြတ်၍ ရွှေဘို မြို့ကို ချီတက်ရန် ကြိုးစားသည်
တပ်မ ၆၈၃မှာမူ တပ်မဟောင်း ၁၀၈ ရှိခဲ့ရာ မန္တလေး၏ မြောက်ဘက်ဒေသကို ဆက်လက် ထိုးဖောက်နေသည်
ထိုအချိန်တွင် ဗမာ့ ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်းအရာရှိဟောင်း ဗိုလ်သက်ထွန်းက ချင်းအမျိုးသား များနှင့် ဗမာ အမျိုးသားများ ပါဝင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနကို ကွပ်ကဲသည်
၁၉၈၀ ၏ ဇူလိုင်လတွင် ခြေမြန်တပ်မ ၆၆မှ တောင်တန်းများကို ဝင်ရောက်ရှင်းလင်း ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် သူ၏ တပ် အကျွင်းအကျန်ကို ဖမ်းဆီရရှိကာ ဖိအားပေး အလင်းဝင်စေခြင်းဖြင့် အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာန အဆုံးသတ်သည်
တပ်မတော်၏ ပင်မ စစ်ဆင်ရေးကြီးသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၏ နိုဝင်ဘာလတွင် သံလွင် အရှေ့ပိုင်းမှ ပန်ဆန်းမြို့ကို အပေါ်စီးမှ မြင်နေရသော ၃၀ ကီလိုမီတာ အဝေးမှ တောင်ကုန်းများကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်သည်
၁၉၈၀ တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ အဓိက စစ်ဆင်ရေး နှစ်ခုနှင့် တွေ့ကြုံရကာ တောင်ပိုင်း ၂၅၀ မိုင်ခန့် အကွာမှ မူဆယ်နှင့် မုံယောင်း တို့ကို လက်လွှတ်ရသည်
နှစ်ဖက်စလုံးမှ အကျအဆုံး များကြသော်လည်း တိကျသော အဖြေ မပေါ်ပဲ ဆက်လက် တောင့်ခံထား ကြသည်
ထို့နောက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ၁၀ နှစ်တာ ကူညီထောက်ပံ့သည့် ကွန်မြူနစ် ပါတီခြင်း ကူညီရေး သဘောတူညီမှု ကလည်း ကုန်ဆုံးချိန်သို့ ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်သောကြောင့် သံလွင်၏ အနောက်ပိုင်းရှိ စခန်းများမှာ ထောက်ပံ့ရန် အလွန် အလှမ်း ကွာဝေးလွန်းသည်သာ မက ခုခံကာကွယ်ရန်လည်း ခက်ခဲလာသည်
ထို့ကြောင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ စိတ်ဓာတ်သာ ရှိတော့သော်လည်း စစ်ရေးတွင်မူ ဗမာ့တပ်မတော်ကို ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ရန် ခက်ခဲလာ ပေတော့သည်
ကိုးကန့်နှင့် ဝနယ်များကိုသာ အဓိက အုပ်ချုပ်နေရ သောအခါ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ သည် အစိုးရ အဆက်ဆက်က တွေ့ကြုံလာခဲ့သော ဘိန်းဖြူ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ပြဿနာနှင့် တိုက်ရိုက် တွေ့ကြုံလာရသည်
လော်ဆစ်ဟန်နှင့် ခွန်ဆာတို့၏ မြန်မာ့ တပ်မတော်မှ ထောက်ပံ့အားပေး တည်ထောင်သော တပ်များလည်း ဘိန်းကုန်ကူးရာတွင် ပါဝင်ကြသည်
၁၉၇၀ အစပိုင်းတွင် ဗမပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ဘိန်းပင်များကို ဖျက်ဆီးသည့် စီမံကိန်းများ ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဘိန်းပင်များ၏ အမြတ်မှ ၂၀% အခွန်ကောက်၍ စည်းကမ်း တင်းကြပ်မှုကို လျှော့ချကာ တရုတ်ပြည်၏ အထောက်အပံ့မရရှိ တော့သောကြောင့် လျော့နည်းလာသော ပါတီ စရိတ်ကို ကျားကန်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရသည်
နယ်မြေခံ ဘိန်းဘုရင်များကို ထိမ်းချုပ်ထားကာ ပါတီကို အားပြု ထောက်ပံ့နေရခြင်းသည် မော် ဝါဒကို လက်ကိုင်ထားသော ပါတီ တစ်ခု အနေနှင့် နိုင်ငံရေးအရ အရှက်ရစေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
၁၉၈၅ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ တတိယ ကွန်ဂရက်တွင်မူ ဘိန်းနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများနှင့် ပတ်သက်သော ဥပဒေကို မိတ်ဆက်သည်
ပါတီဝင်များ အနေနှင့် မူးယစ်ဆေး ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတွင် ပါဝင်ခွင့် မရှိ၊ လက်ကား ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားသော မူးယစ်ဆေး ရောင်းဝယ်သူ ကုန်သည်များကို သေဒဏ်ပေးမည်ဟူသည့် ဥပဒေဖြစ်သည်
ထိုဥပဒေသည် ၁၉၈၉ တွင် ပါတီကို လုံးဝ မရပ်တည်နိုင် တော့သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သော တပ်တွင်းပုန်ကန်မှု ဖြစ်ခဲ့ရသည့် အကြောင်း တစ်ချက်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၇၈၏ နိုဝင်ဘာလတွင် ပန်ဆန်း၌ ကျင်းပသော ပေါလစ်ဗျူရို အစည်းအဝေးတွင် သခင်ဗသိန်းတင်က နိုင်ငံရေး အစီခံချက် ကို တင်ပြသည်
ထို အစီရင်ခံချက်ကို ဗဟို ကော်မတီက ၁၉၇၉ တွင် အတည်ပြုသည်
ထို အစီရင်ခံချက်သည် ပါတီ၏ ၁၉၈၅ ပါတီ၏ တတိယ ကွန်ဂရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ပါတီ၏ ရည်မှန်းချက်များ၏ အခြေခံပင် ဖြစ်သည်
တတိယ ကွန်ဂရက်သည် ရန်ကုန်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပါတီဝင် ၅၀၀၀ ခန့်သာ ရှိနေစဉ်တွင် ၁၇၀ သာ တက်ရောက်ခဲ့သော ဒုတိယ ကွန်ဂရက်နှင့် နှစ် ၄၀ ခြားသည်
ထို အစီရင်ခံချက်မှ အချက်များမှာ...ပါတီတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ၁၉၅၅ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး လမ်းစဉ်နှင့် ၁၉၆၄ ပါတီတွင်း တော်လှန်မှု လမ်းစဉ်တို့ကို ပါတီ၏ လမ်းစဉ် အမှားများ အဖြစ် တင်ပြသည်
မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီ အုပ်စိုးသော မြန်မာနိုင်ငံသည် နယ်ချဲ့၊ မြေရှင် ပဒေသရာဇ် နှင့် ဗျူရိုကရက်တစ် အရင်းရှင် နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်
လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး၏ အဓိက အတွေးအခေါ်ကို မတ်စ်-လီနင်-မော် ဝါဒဟု ထားရှိရင်း တရုတ်ပြည်၏ အောင်မြင်မှုကို နမူနာယူမည်
ဆိုဗီယက်တို့၏ ဆိုရှယ်လစ် နယ်ချဲ့ဝါဒနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တို့၏ ဝါဒများမှာ အမေရိကန် နယ်ချဲ့ ဝါဒကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတွင် ခမာရု အစိုးရ တက်လာသည့်အခါတွင် ထောက်ခံခဲ့၍ ဗီယက်နမ် အစိုးရကိုပါ စာရေး၍ ဆွေးနွေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ပါတီ၏ အထွေထွေလမ်းစဉ်ကို နှစ်၃၀ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး၏ အတွေ့အကြုံကို အခြေခံ၍ ဆွဲသားနိုင်ခဲ့သည်
တယူသန် အုပ်စုခွဲဝါဒ (sectarianism)၊ လက်ဝဲ နှင့် လက်ယာ သွေဖည်ရေးဝါဒ (leftist and rightist deviationism) တို့အား သတိပေးဆန့်ကျင်သည်
ပါတီ၏ အခြေခံမူကို ကမ္ဘာ့ အခင်းအကျင်း ပြောင်းလဲမှုနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင်သည်
ပါတီ တည်ဆောက်မှု အသစ်၊ စစ်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတို့ကို သင်ယူရရှိသည်
ပါတီဝင် စုဆောင်းရေး အနေနှင့် အနည်းဆုံး ရွာတစ်ရွာမှ ပါတီဝင် တစ်ဦးရရှိရန် စည်းရုံးမည် ဟူသည့် ၁၉၆၄ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြည့်မီအောင် မဖြည့်ှဆည်းနိုင်ခဲ့ခြေ
ခံစစ်လိုင်း အသစ်သည် ဗျူဟာပိုင်းဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး ဖြစ်သင့်ခဲ့သော်လည်း ပါတီက အားနည်း၍ ရန်သူက အင်အား ကြီးမားနေခဲ့သည်
ဗမာပြည်သည် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲသော ကိုလိုနီတစ်ပိုင်း၊ ပဒေသရာဇ် တစ်ပိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သောကြောင့် မညီမျှသော နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများ ရှိနေခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် မြေယာတော်လှန်ရေး၏ လယ်လုပ်သူ လယ်ပိုင်ရေး ဆောင်ပုဒ်သည် ပြည်သူတို့၏ စစ်ပွဲ၌ အခြေခံ ဖြစ်နေသေး၍ အနီရောင် အုပ်စိုးသည့် နယ်မြေများက မြို့များကို ဝိုင်းထားနိုင်ရန် လိုအပ်သေးသည်
ရုရှ အောက်တိုဘာ တော်လှန်ရေးကို နမူနာယူသည့် လမ်းစဉ်ကို နမူနာ မယူတော့ပဲ "သပိတ်စုံ သူပုန်ထ" လမ်းစဉ်ကိုသာ ဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်
ဗမာပြည်သည် ၁၉၇၉ ဟာဗားနား ဆိုဗီယက်နှင့် ဗီယက်နမ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် တရုတ် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဟွန်ဟွာသည် ရန်ကုန် မြို့တော်သို့ လာရောက် လည်ပတ်သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကမူ မုံယောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုနှင့် တုံ့ပြန်သော်လည်း လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကို ပြန်ဖျက်ပြီးနောက်မှ စက်တင်ဘာ လတွင် ဆွေးနွေးရန် သဘောတူသည်
ပထမဆုံး ဆွေးနွေးပွဲမှာ ဘေဂျင်းတွင် ကျင်းပသည်
ဒုတိယ ဆွေးနွေးပွဲတွင်မူ ကွန်မြူနစ်အတွက် သခင်ဖေတင့်နှင့် မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီ ဖက်မှ ဗိုလ်မှူးအေးကိုတို့က မေလတွင် လားရှိုးမြို့၌ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်
ဗိုလ်မှူးအေးကိုဖက်မှ တောင်းဆိုမှုများမှာ...၁ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ဖျက်သိမ်းရမည် ၂  ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ် ဖြစ်သော ပြည်သူ့ တပ်မတော်ကို ဖျက်သိမ်းရမည်  ၃  ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ သိမ်းပိုက်ထားသော လွတ်မြှောက်ဒေသများကို လက်လွှတ်ရမည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေမှ ဗမာပြည်အား တစ်ပါတီစံနစ်ဖြင့်သာ ဦးဆောင်မည် ဖြစ်သဖြင့် အခြား ပါတီ အားလုံး ဖျက်သိမ်းရမည် ဟူသည့် အပိုဒ် ၁၁ ကို ထောက်ပြ ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်လေသည်
ကချင် လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့နှင့်အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး ကာလကို မေလ ၃၁ ရက်နေ့ အထိ သတ်မှတ်၍ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့်မူ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် မရှိခဲ့ပါ
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ရေဒီယိုလိုင်း ပြည်သူ့အသံ ကမူ ပြည်တွင်းစစ်ကို ရပ်စဲ၍ ပြည်တွင်း စည်းလုံး ညီညွတ်မှုနှင့် ပါတီပြိုင် စံနစ်ကို ထောက်ခံကာ ဒီမိုကရေစီကို တည်ဆောက်သည့် ဖက်ကို စတင် ထုတ်လွှင့်စ ပြုလာသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ထိုအချိန်တွင် အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် အင်အား ၁၅၀၀၀ ခန့် ရှိနေသေးသည်
တပ်မတော်ကလည်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီအား စစ်ဆင်သည့် ထိုးစစ်ကြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ပြန်လည် ထိုးစစ်များ ဆင်ရာ ကျိုင်းတုံ-တန်ယန်း ဧရိယာတွင် ရာပေါင်းများစွာ ကျဆုံးသည်
သို့သော်လည်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ခြင်းတော့ မရှိပေ
ဗမာ ပါတီများ ဖြစ်သော တပ်မတော်၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ နှစ်ဖက်လုံးသည် ၁၉၇၆ တွင် တည်ထောင်သော အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး၏ ကြီးထွားလာမှု အပေါ်တွင် ထိပ်တိုက် စိမ်ခေါ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗမာလူမျိုး များကို ထုတ်ပယ်ထား၍ ကရင်၊ မွန်၊ ကချင်၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်း၊ ကယန်း၊ ၀၊ နှင့် လားဟူတို့ အားလုံးသည် အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦးအဖြစ် စည်းလုံး ထားကြ သောကြောင့် ဖြစ်ရာ ဗမာ ပါတီများအတွက် အန္တရာယ် ရှိလာနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
အဓိကအားဖြင့် ကချင် လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့နှင့် မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီတို့၏ ၁၉၈၃၊ မအောင်မြင်သော ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ အပြီးတွင် ပိုမို အင်အားကောင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအချက်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး နှင့် ၁၉၈၆ တွင် သဘောတူညီချက် တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့လေသည်
မြန်မာပြည်အား တိုးတက်မှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံများ စာရင်းတွင် ၁၉၈၇ ၌ ထည့်သွင်းသည်
၁၉၈၈ တွင် မြန်မာပြည် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် အစိုးရက ငွေစက္ကူ တရားမဝင် ကြေညာမှုများမှ စတင်၍ ၁၉၈၈ အရေးအခင်းများ စတင် ဖြစ်ပေါ်သည်
တစ်နိုင်ငံလုံး ပါဝင်လာသော အထွေထွေ သပိတ်နှင့် ဆန္ဒပြပွဲများမှာ ဩဂုတ်လ ၈ ရက် ၁၉၈၈ တွင် စတင်ရာ တပ်မတော်မှ ကျောင်းသားနှင့် လုပ်သား ပြည်သူ ထောင်ပေါင်း များစွာတို့ကို ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ် နှိုမ်နင်းခဲ့ကာ အဆိုပါ ၈၈၈၈ ဆန္ဒပြပွဲများသည် နိုင်ငံတော် မတည်မငြိမ် ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ဝါဒဖြန့်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်သည် ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်
ပေါလစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင် ရဲဘော်ထွန်း ခေါ် ရဲဘော်ကြင်မောင်က ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏မြေအောက် လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့ ၄၈၂၈ ပါတီကော်မတီကို ဦးစည်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်
ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော၏ သားမက် ရဲဘော်သက်ခိုင် ပါဝင်သော အဆိုပါအဖွဲ့သည် မြို့များအတွင်း၌ လျှို့ဝှက်စွာ လှုပ်ရှားသည်
သို့သော် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေး၏ ထောက်လှမ်း သိရှိခြင်းနှင့် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်
ရှစ်လေးလုံးလူထုလှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် မြေအောက် ၄၈၂၈ ပါတီကော်မတီတို့၏ အခန်းကဏ္ဍကြီးကြီးမားမားပါရှိကြောင်း အစိုးရတပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးက စွပ်စွဲခဲ့ကာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် နီးစပ်သူတချို့က တစွန်းတစ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုများရှိသော်လည်း အငြင်းပွားမှုများရှိခဲ့သည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီကို ဖော်ဆောင်ရန် ပါတီစုံ စံနစ်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခုကိုသာ ကြွေးကျော် တောင်းဆို လာသည်
သို့သော်လည်း ဒီမိုကရေစီ ဝါဒကို လက်ကိုင်ထားကြသော ဦးနုနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ မှာမူ လက်တွဲ လုပ်ကိုင်ရန် အခက်အခဲ ရှိနေခဲ့ကြသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် အလံနီ ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့မှ ကွန်မြူနစ် ဟောင်းကြီးများနှင့် လက်ဝဲဝါဒ ထောက်ခံသူများသည် ထို ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုကြီးနှင့် သပိတ် ကော်မတီများကို အားပေး ကူညီ ထောက်ခံခဲ့ကြသည်
ရဲဘော်ကြင်မောင် ကမူ ၈၈၈၈ လှုပ်ရှားမှုကြီးအတွင်း ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှု မရှိခဲ့ပါ
၁၉၄၈ မှ ၁၉၈၉ အထိ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဖြင့် ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီနှင့် ဆိုရှယ်လစ် လူ့ဘောင် တစ်ခုကို ရယူနိုင်ရန်အတွက် မြောအောက် နိုင်ငံရေး ပါတီ တစ်ခုအဖြစ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်
၁၉၈၉ တွင်မူ ပါတီတွင်း သူပုန်ထမှုများကြောင့် ပါတီ အင်အား အလွန့်အလွန် လျော့နည်းသွားရာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို ဘယ်လိုမှ ဆက်လက် ပြုလုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပဲ ခေါင်းဆောင်များပါ တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံသို့ သွားရောက် ခိုလှုံခဲ့ကြရပါတော့သည်
ပြည်သူ့အာဏာနှင့် အရေးတော်ပုံဂျာနယ်များကို မြေအောက်စာစောင်များအဖြစ် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်
ဖော်ပြနိုင်သော ပါတီဝင်များမှာ စုစုပေါင်း ၃၀၀၀ ခန့်သာ ရှိတော့သည်
ပါတီသည် အဝင်ခက်၊ အထွက်လွယ်သော စံနစ်ဖြင့် ပါတီဝင် အသစ်များကို ဆက်လက် လက်ခံလျက် ရှိသည်
နိုင်ငံရေး ကျွမ်းကျင်သူ အချို့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် အနာဂတ်တွင် လာလတ္တံ့သော ကြီးမားသည့် ဆန္ဒပြပွဲကြီးများတွင် နောက်ခံ ကျောရိုးကြီး တစ်ခု အဖြစ် စစ်အာဏာရှင်တို့အား ကြီးမားစွာ ခြိမ်းချောက် လာနိုင်သည့် ပါတီအဖြစ် နောက် တစ်ဖန် ပြန်ဖြစ်လာဦးမည်ဟု ခန့်မှန်းသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာမူ မပြီးဆုံးသေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် အခြေခံ လူတန်းစားအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေဆဲသာ ဖြစ်လေသည်
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ Archived 8 March 2009 at the Wayback Machine.ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ပါတီ ပေါ်လစီ E-book) Archived 21 August 2008 at the Wayback Machine.ရဲဘော်သုံးကျိပ် (မြဒေါင်းညို)တိုင်းပြည်က နုနု မုန်တိုင်းက ထန်ထန် (ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တင်မောင်)တာတေစနေသား (ဦးနု)ပါတီ ပေါ်လစီ Archived 21 August 2008 at the Wayback Machine.ပြည်ချစ်ဝါဒ လမ်းစဉ် ကြေညာချက် Archived 21 November 2008 at the Wayback Machine.
လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂ဝ ကျော် ကာလက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး စက်ရုပ် တီထွင်သူ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦး ပေါ်ပေါက် ခဲ့ဖူးပါသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းဖြစ် ပစ္စည်း အပိုင်းအစများဖြင့် ပြုလုပ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စက်ရုပ်မှာ အတိုင်းအတာ တခု အထိ အောင်မြင် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရ၏
ယင်းစက်ရုပ်ကို တီထွင်ခဲ့သူမှာ စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံမှ လက်ထောက် ကထိက ဆရာ ဦးကြည်ဆိုသူ ဖြစ်သည်
ဆရာဦးကြည်ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့၌ ဦးဘလှိုင်၊ ဒေါ်အမာတို့က ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်က ထားဝယ်မြို့ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာ ဆည်းပူး လေ့လာခဲ့သူ ဦးကြည်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ပညာထူးချွန်သူ ဖြစ်ပြီး ဆယ်တန်း အောင်မြင်သော အခါ အင်းစိန် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်
ထိုစဉ်က စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီးမှာ ဦးဘရှင် ဖြစ်သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘရှင်အား ဆရာကြီး အန့်ခင်က ဆက်ခံခဲ့သည်
ဦးအန့်ခင်သည် မိမိကိုယ်တိုင် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံကျောင်းဆင်း ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်ပြီး ကျောင်းသားများ အပေါ် အထူး အလေးထားသူ ဖြစ်သည်
ကိုယ်တိုင်လည်း စာသင်ခန်းများ၌ စာဝင်သင်လေ့ ရှိသည်
ဆရာကြီး ဦးအန့်ခင်၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သူ ဦးကြည်သည် အင်းစိန် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံတွင် မြို့ပြ ဘာသာရပ်ဖြင့် ပညာ ဆည်းပူးခွင့် ရရှိခဲ့သည်
ဦးကြည် တက်ရောက် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည့် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံကျောင်းကြီးမှာ ထိုစဉ်က အရှေ့တောင် အာရှနိုင်ငံများ၏ အားကိုး အားထားပြုရရာ ပိုလီ တက္ကနစ် ကျောင်းတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားစသည့် နိုင်ငံများမှ ကျောင်းသားအချို့ လာရောက် ပညာ ဆည်းခဲ့ကြသည်
၁၈၉၅ ခုနှစ်ကပင် Government Engineering School အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော ကျောင်းကြီးဖြစ်၏
ယခင်က Mr. Brown, Mr. F.H.O.'s Conner Mitchell, Mr. A.P. Morris, Mr. Shaw စသည့် နိုင်ငံခြားသား မျက်နှာဖြူများကသာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ဆရာကြီး ဦးဘလှီ လက်ထက်မှ စ၍ မြန်မာလူမျိုး ကျောင်းအုပ်ကြီးများ ခန့်ထားလာသည်
ဆရာကြီး ဦးဘလှီကို ဆက်ခံသည့် ဆရာကြီး ဦးဘရှင်၊ ဦးအန့်ခင်နှင့် ဦးမောင်ကြီး စသူတို့မှာ ဦးကြည်၏ ဆရာရင်းများ ဖြစ်ကြသည်
ဆရာကြီးများ ကိုယ်တိုင် တပည့်များအား စေတနာ အပြည့်ဖြင့် ပညာသင်ကြား ပေးခဲ့ကြရာ ယင်းကျောင်းတော်ကြီးမှ ကျောက်စာဝန် ဦးမြ၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်း၊ ရုရှား သံအမတ်ကြီး ဦးမျိုးမြင့် စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ပညာ သင်ယူ ပြီးမြောက်ခဲ့ကြသည်
နည်းပြဆရာ ဦးကြည်သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံမှ A.G.T.I. (Civil) ဒီပလိုမာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ သည်
ထို့နောက် ယင်းကျောင်း၌ပင် နည်းပြဆရာ အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့၏
(စာရေးဆရာ သိပ္ပံ ဘထွေးမှာလည်း ထိုကျောင်းမှပင် ဦးကြည်နှင့် တနှစ်တည်း ကျောင်းဆင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်)
ဆရာ ဦးကြည်သည် ၁၉၇ဝ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ် အတွင်း ကလော စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံသို့ လက်ထောက်ကထိက အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရ၏
ထို့ပြင် အမေရိကန် နိုင်ငံသို့လည်း နှစ်ရှည်သင်တန်း သွားရောက်တက်ခဲ့ရရာ ထိုစဉ်ကပင် စက်ရုပ် တီထွင်ရန် အကြံ ရရှိခဲ့၏
နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ပညာ ဆည်းပူး လေ့လာစဉ်အတွင်း မိမိ ဝါသနာပါရာ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကိုလည်း ရှာဖွေ လေ့လာခဲ့သည်
ဆရာဦးကြည်သည် အင်းစိန် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံ၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် အတွင်း စက်ရုပ် တီထွင်ရန် အသေးစိတ် အစီအစဉ်များ ရေးဆွဲတော့သည်
ဆရာသည် မြို့ပြ ဘာသာရပ် (Civil Engineering) ဖြင့် ပညာ ဆည်းပူး ခဲ့ရသော်လည်း စက်မှု ပညာရပ် (Mechanical Engineering) ကို ပိုမို စိတ်ဝင်စားမှု ရှိနေပါသည်
ဆရာ၏ တပည့် ကျောင်းသားများကလည်း မိမိတို့ ဆရာ စက်ရုပ် တီထွင် ပြုလုပ်မည် ဆိုသဖြင့် အားတက်သရော ပါဝင် ကူညီကြသည်
ဆရာဦးကြည်သည် ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲပြီးနောက် တပ်ဆင်မည့် စက်ကိရိယာများကို တပည့်များ၏ အကူအညီဖြင့် ကြိုတင်ရှာဖွေ စုဆောင်းတော့၏
ထို့နောက် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အခက်အခဲများကို အဘက်ဘက်မှ စဉ်းစားသည်
နိုင်ငံရပ်ခြားမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသား ထုတ်ဝေသော စက်မှု လက်မှု ဘာသာရပ် ဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကိုလည်း ရှာဖွေ ဖတ်ရှုခဲ့၏
တဖက်မှလည်း တပည့်များအား စာသင် မပျက်ခဲ့ပေ
အားလုံး အဆင်သင့် ဖြစ်သော အခါ ဆရာ ဦးကြည်၏ စက်ရုပ် တီထွင်မှု လုပ်ငန်း စတင်တော့သည်
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆင်းချိန်တွင် ဆရာ ဦးဆောင်သော စက်မှု လက်မှု ဝါသနာ ပါသည့် ကျောင်းသားများ စုဆောင်းကာ စက်ရုပ်ကို တီထွင် လုပ်ဆောင်ကြသည်
ဆရာသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်က လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်ဖြင့် ကျောင်းဆင်းခဲ့သူ ကျောင်းသားဟောင်း ဦးခင်မောင်က ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဆွံ့အ နားမကြားသူများ အတွက် အသုံးပြုရန် နားကြား အထောက်အကူပြု ကိရိယာ တီထွင် ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်ကိုလည်း အားကျနေဟန် ရှိသည်
ထို့ပြင် ဆရာကိုယ်တိုင် နိုင်ငံရပ်ခြား၌ သင်တန်း တက်ရောက်စဉ်က အနောက်နိုင်ငံများတွင် လူ့အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို တီထွင် ထုတ်လုပ် ရောင်းချနေခြင်းကို အားကျခဲ့၏
သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားသော နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုတွင် စက်ရုပ်များကို တီထွင် ဖန်တီးကြ၏
ယင်းသို့ တီထွင် လုပ်ဆောင်ကြခြင်းမှာ မြင့်မားလာသော အလုပ်သမားခများအား ဖြေရှင်းသည့် အနေဖြင့် တီထွင်ကြခြင်း ဖြစ်ကြောင်း စီးပွားရေး ပါရဂူများက ထောက်ပြကြ၏
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကုမ္ပဏီများမှ တီထွင် ထုတ်လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံကျောင်းဆင်း လက်ထောက် ကထိက ဆရာတဦးက ဦးဆောင်၍ တီထွင် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
စက်ရုပ် တီထွင်မှု အတွက် ကုန်ကျစရိတ် အားလုံးကို ထိုစဉ်က စက်မှု စိုက်ပျိုးနှင့် အသက်မွေး ပညာ ဦးစီးဌာနမှ စိုက်ထုတ် ပေးခဲ့သည်
ဆရာဦးကြည်နှင့် သူ၏တပည့် ကျောင်းသားများသည် အခက်အခဲပေါင်း များစွာ အကြားမှ ကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြရာ ခြောက်လ အကြာတွင် စက်ရုပ် တရုပ်ကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင် နိုင်ခဲ့ကြ၏
ပထမဆုံး တီထွင် ထုတ်လုပ်သော စက်ရုပ်မှာ ဆေးမှုတ် လုပ်ငန်းတွင် အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည့် စက်ရုပ် ဖြစ်သည်
သာမန်အားဖြင့် အန္တရာယ် များလှသည့် မော်တော်ကား ဆေးမှုတ် လုပ်ငန်းတွင် ဆရာ ဦးကြည်၏ စက်ရုပ်က ကောင်းစွာ ကူညီ ပေးနိုင်ခဲ့သည်
စက်ရုပ်သည် ကောင်းမွန်စွာ ထိုင်နိုင်၊ ထနိုင်၊ လမ်းလျောက်နိုင်ပြီး သူလုပ်ဆောင်ရမည့် ဆေးမှုတ် လုပ်ငန်းကိုလည်း တိကျသေချာ အရည်အသွေး ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင် ပေးနိုင်ခဲ့သည်
ယင်းစက်ရုပ်ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု ပြပွဲ၌ ပညာရေး ပြခန်းတွင် ပြသ ပေးခဲ့သည်
ပွဲတော်လာ ပရိသတ်များမှာ အထူးကျေနပ် နှစ်သက်ကြပြီး တအံ့တဩ ဖြစ်ကြရ၏
ပြပွဲ တခုလုံးတွင် စက်ရုပ်မှာ ရေပန်းအစားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ဆရာ ဦးကြည်သည် ဆေးမှုတ် လုပ်ငန်းသုံး စက်ရုပ်ကို တီထွင်ပြီးနောက် အခြား အရည်အသွေး မြင့်မားသည့် စက်ရုပ် တရုပ်ကို ဆက်လက် တီထွင် ပြန်ပါသည်
ဆရာသည် မူလကပင် တီထွင်မှုကို ဝါသနာပါသူ ဖြစ်ရာ ဆရာကြီး တီထွင်မှုများမှာ မှတ်တမ်း တင်ခံရလေ့ ရှိသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အင်ဗွိုင်းခန်းမ (ယခု တပ်မတော် ခန်းမ) ၌ ကျောင်းပေါင်းစုံ စက်မှု လက်မှု ပြပွဲ ကျင်းပ ပြုလုပ်ရာ အင်းစိန် စက်မှု လက်မှု သိပ္ပံမှလည်း ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ဆရာဦးကြည်၏ အလိုအလျောက် အဖွင့်အပိတ် တံခါးနှင့် လက်ဖက်ရည်ရောင်းစက်၊ Remote Control ဖြင့် မောင်းနှင်သော မော်တော်ကားတို့မှာ လာရောက် ကြည့်ရှုကြသူ ပရိသတ်အများ နှစ်သက် သဘောကျခဲ့ကြ၏
စက်မှု လက်မှု ပြပွဲကို ရက်သတ္တပတ်ကြာ ယှဉ်ပြိုင် ပြသခဲ့ရာ အင်းစိန် အင်ဂျင်နီယာ သိပ္ပံပြခန်းကို လူကြိုက်များ ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က Remote Control စနစ်မှာ သုံးစွဲခြင်း မရှိသေး သဖြင့် ဆရာဦးကြည်၏ တီထွင်မှုကို ချီးကျူးမကုန် ဖြစ်ကြ၏
ဆရာသည် လက်တွေ့ လောကတွင် အသုံးဝင်သော အာလူး အကောင်းနှင့် အပုပ်အား ရွေးချယ်သော စက်၊ ဘီစကွတ်မုန့် အမျိုးအစား အဆိုးအကောင်း ရွေးချယ်သည့် စက်များကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သေး၏
ဆရာသည် စက်ရုပ်အား လူတို့၏ အမိန့်ပေး စကားကို နာခံနိုင်ရန်နှင့် စကား ပြန်လည် တုံ့ပြန်နိုင်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်း ခဲ့သော်လည်း မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီ အစိုးရ လက်ထက်တွင် စရိတ်စက ကြီးမားခြင်း၊ အားပေး ကူညီမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် လက်လျှော့ခဲ့ရ၏
ဆရာ၏ ပြိုင်ပွဲ စက်ရုပ်သည်ပင် ထိုစဉ်က သာမန် ပြသရန်သာ ခွင့်ပြု ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်
ဆရာဦးကြည်သည် လက်ထောက် ကထိက အဖြစ်မှ အောင်ဆန်း စက်မှု လက်မှုနှင့် အထွေထွေ ပြုပြင်ရေးကျောင်း ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
ဆရာ အငြိမ်းစား ယူသွားသော အခါ တပည့်များက ဆရာ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး မေတ္တာ စေတနာများကို သိရှိကြသည့် အလျောက် ဆရာအား လာရောက် ဂါရဝ ပြုကြ၏
ဆရာသည် ယခုအခါ တပည့်ရင်း ဖြစ်သူ၏ အရုဏ်ဦး ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ၌ လက်ထောက် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် တာဝန် ယူဆောင်ရွက်ရင်း တပည့်များအား ကူညီနေဆဲ ဖြစ်သည်
ယင်းမာပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ချပ်ကရာဆီယာ တာဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူနှင့် ချပ်ကရာ ဆီယာဗီလူတီနာ ရိုးမာဟု ခေါ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံးသည် အတော်များများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြရာ ထိုနှစ်မျိုးစလုံးကိုပင် ယင်းမာပင်ဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်
မျိုးစိတ်ခုဖြစ်သည့် ချပ်ကရာဆီယာ ဗီလူတီနာ ရိုးမာယင်းမာပင်မျိုးသည် ရွှေဘိုမြို့ကဲ့သို့ သွေ့ခြောက်၍ မိုးပါးသောဒေသများတွင် ပေါက်လေ့ရှိ သည်
ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှင့် ချပ်ကရာဆီယာတီဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူမျိုးစိတ်၏ ကွာခြားချက်မှာ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်၏ အရွက်ကလေးများတွင် ကတ္တီပါမွှေးကဲ့သို့ အမွှေးနုကလေးများ ရှိ၍ အကိုင်းကလေးများလည်း ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် အပွင့်တည်ပုံတွင်လည်း တစ်မျိုးစီဖြစ်သည်
ထိုမျှမကသေး၊ အပင်ကလည်း ငယ်၍ အသားမှာလည်း ပို၍မာပြီးလျှင် အခြား မျိုးစိတ်တစ်ခုလောက် မလှချေ
ထိုယင်းမာပင်မျိုးသည် ပေပေါင်း ၃ဝဝဝ ခန့်ထိ မြင့်သော နေရာများ၌ပင် ပေါက်ရောက် နိုင်လေသည်
ထိုယင်းမာပင်မျိုးကို မန္တလေး မေမြို့လမ်း တစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်
ယင်းမာပင်သည် လှပ၍ များသောအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ပြီးလျှင် လုံးသည့်ပင်စည် ရှိတတ်သည်
ထို့အပြင် ထိပ်ပိုင်း သည် ဖြာလျက် ငှက်မွှေးပုံသဏ္ဌာန် အရွက်များ ရှိသည်
အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည့်အခါတွင် အပင်၏အမြင့်သည် ပေပေါင်း ၁၁ဝ ထိ ရှိတတ်၍ လုံးပတ်သည်လည်း ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေအထိ ရှိတတ်သည်
ကသာနှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင်များတွင် ယင်းမာပင်များ အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရလေသည်
ယင်းမာပင်၏ အရွက်များသည် များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက်ကြွေသော အရွက်များ ရှိတတ်သော်လည်း အမြဲစိမ်းတောများတွင် ပေါက်ရောက်သောအခါ၌မူ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း၌သာ အရွက်များ ပြတ်လပ်တတ်သည်
ယင်းမာပင်၏ အခေါက်ရောင်မှာ သံချေးရောင်မှ အမည်း ရောင်အထိ ရှိတတ်သည်
ထို့အပြင် အတော်နက်နက်လည်း ကွဲနေတတ်သည်
အရွက်သစ်တို့၏ အရောင်မှာ ပန်းရောင်ဖြစ်သော အစွန်းရွက် တစ်စုံမှလွဲ၍ ခပ်စိမ်းစိမ်းဖြစ်သဖြင့် ထိုအပင်ကို အလွယ်တကူနှင့် သိသာနိုင်ပေသည်
အခေါက်၏ အရသာမှာ ဖန်သော်လည်း အတွင်း၌ နီနေ၍ ထောင်လိုက်အဖြူကြောင်းကလေးများကို မြင်နိုင်လေသည်
အရွက်များသည် ငှက်မွှေးပုံပင်ဖြစ်၍ အရွက်နုကလေးများ ၁ဝ ခုမှ ၂၄ ခုထိရှိတတ်ပြီးလျှင် ထိုအရွက်နုကလေးများသည် များသောအားဖြင့် ရွက်လွှဲပေါက်တတ်ကြသည်
ထိုအရွက်နု ကလေးများသည် နှစ်လက်မမှ ငါးလက်မအထိ ရှည်တတ်ပြီးလျှင် အပေါ်မျက်နှာပြင်သည် ချောမွတ်၍ အောက်မျက်နှာပြင်တွင် အမွှေးနုများရှိသည်
(ချပ်ကရာဆီယာဗီလူတီနားရိုးမာ မျိုးစိတ်တွင် အကိုင်းကလေးများ၊ အရွက်များနှင့် ပန်းခိုင်များ တွင် အမွေးနုကလေများရှိသည်
ယင်းမာပင်ငယ်များ၏ အရွက်များသည် နှစ်ခါငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည့်အပြင် အရွက်နု ကလေးများကလည်း ရွက်ခြား လက်ထွက်ကြလေသည်
ဧပြီ- မေလတွင် ပန်းပွင့်များ ပွင့်လာသည်
အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်၍ လက်မဝက်ခန့် ရှည်သည်
ယင်းမာသီးတွင် အမြှောင်း နှစ်ခု၊ လေးခု၊ ငါးခု ရှိတတ် ပြီးလျှင် ကြက်ဥပုံ၊ သို့မဟုတ် အီလစ်ပုံ ဖြစ်သည်
အရှည်တစ်လက်မခွဲခန့် ရှိသည်
ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း မှည့်သည်
အစေ့ကလေးများကြွေကျသောအခါ လေက သယ်ဆောင်သွားသည်
ကွဲလျက်ရှိသော အသီးတောင့်များသည် ကွဲပြီးနောက် အပင်တွင်ဆက်၍ အချိန်အတန်ကြာ တည်ရှိနေတတ်ကြသည်
အစေ့မှာ ပြား၍ အညိုရောင် ဖြစ်သည်
ကျယ်ပြန့်၍ အမြှောင်းကဲ့သို့ ပါးပြီးလျှင် အစေ့၏ နှစ်ဆခန့်ရှည်သော အတောင်ပါ ရှိသည်
အစေ့များကို အစေ့ ကွဲပြီးလျှင် အရိပ်အတွင်း၌ တဖြည်းဖြည်း သွေ့ခြောက်မသွားမီ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ သို့မဟုတ် မတ်လအတွင်းတွင် စုသိမ်းသင့်သည်
အလေးချိန် တစ်ပေါင်ရှိသော အစေ့များမှ ယင်းမာပင် ကလေးပေါင်း ၁၄၅ဝ ခန့် ရမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ပျိုးခင်းများတွင် အစေ့များမှ အညှောက်ကလေး များသည် ၁ဝ ရက်၊ ၁၅ ရက်အကြာတွင် ထွက်လာတတ်သည်
အပင်ငယ်များ လေးလက်မ မှ ခြောက်လက်မထိ ကြီးလာကြသောအခါ တွင် မိုးဦးကျ၌ စိုက်ပျိုးသင့်သည်
ပျိုးပင်ကလေးများသည် ပထမတစ်နှစ်အတွင်း၌ တစ်ပေမှ တစ်ပေခွဲအထိ အတော်အကြီး မြန်သည်
ဒုတိယနှစ်အတွင်းတွင် သုံးပေကိုးလက်မမှ ခြောက်ပေ ဆယ်လက်မအထိ အကြီးအလွန်မြန်သည်
တတိယနှစ်တွင် ဆယ်ပေအထိ မြင့်လာတတ်သည်
ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည် လည်း ငါးလက်မမှ ခြောက်လက်မအထိ ရှိလာတတ်သည်
ခြောက်နှစ်ကြာသောအခါတွင် ၁၈ ပေအထိ မြင့်လာတတ်ပြီးလျှင် ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည်လည်း တစ်ပေခွဲအထိ ကြီးလာ တတ်လေသည်
မိုးကုန်လောက်တွင်မူ ပျိုးပင်များကို စိုက်ပျိုးလျှင် ပထမ ပူသော လများတွင် ရေလောင်းပေးသင့်သည်
အရိပ်အတွက် လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင် စိုက်လျှင် တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်ကို ပေ ၄ဝ ခန့် ခွာ၍ စိုက်သင့်သည်
ယင်းမာသားသည် ခွဲစ စိတ်စတွင် အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၍ လေ၊ အလင်းတို့နှင့် တွေ့ထိဖန်များလျှင် ညိုဝင်းသောအရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်
အိမ်အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် ပွတ်ခံရန် ကောင်းသောသစ်သားဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယင်းမာသားကို များသောအားဖြင့် အိမ်ဆောက်ရာ၌ ထုပ်နှင့် လျောက်များအတွက် အသုံးချလေ့ရှိကြသည်
မှန်ကူကွက်များ၌ တပ်ဆင်ရန် လှပသော သစ်သားလည်း ဖြစ်သည်
ပျဉ်ပြားငယ်များ ခွဲစိတ်၍ရသော သစ်သား ဖြစ်သဖြင့် စည်များ ပြုလုပ်နိုင်သည်
ထို့အပြင် ပန်းပုထုရန်ကောင်းသော သစ်သားလည်း ဖြစ်ပေသည်
အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) သည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ နည်းနာသဘောများကို အသုံးပြု၍ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ (topological spaces) ကို လေ့လာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းသာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ခတောက်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကျီးစင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၇ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဇန်ဂီနာကန် (တမ်းပလိတ်:Lang-am) သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အမ်ဟာရာဒေသ၏ အဝိဇုန်၏ တည်နေရာ 10°54′50″N 36°58′00″E  တွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ဝကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းကန်သည် ကက်ဆာနှင့် အင်ဂျိဘာရာမြို့နှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိသည်
Addis Ababa-Bahir Dar လမ်းမကြီးမှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀၀ မီတာတွင် တည်ရှိသည်
ကန်၏ အချင်းသည် အကြမ်းအားဖြင့် ၁ ကီလိုမီတာ ရှိသည်
အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၁၆၆ မီတာ ရှိသည်
ဤကန်သည် အီသီယိုးပီးယားတွင် ရှာလာကန် ပြီးပါက ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံးကန် ဖြစ်သည်
ဤကန်သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲပြိုလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
မကျီးစင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ တင်းတိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် စစ်ကိုင်းမြို့ပေါ်ရှိ တင်းတိပ်ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ဂက်နန်း − ဖုဂျိအိုခဘူတာ  (岳南富士岡駅 ဂက်နန်း − ဖုဂျိအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ဖုဂျိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဗာရူန် ဆောဗ်တီ - बरुन सोबतीဗာရူန် ဆောဗ်တီ သည် အိန္ဒိယ ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ သရုပ်ဆောင် မင်းသား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ တွင် ဒီ အချစ် ကို ဘာ နာမည် ပေးသင့်လဲ တွင် အာရ်နဝ် သိင်္ဃ ရာဣဇဒ  အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် Tanhaiyan ၊ The Great Indian Dysfunctional Family  စသည်တို့ တွင်လည်း သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
အမှု—နံ့သာထုံအပ်သော နှမ်းမှုန့်ညက်ဖြင့် ပွတ်တိုက်၍ ရေချိုးမှု
ထိုသို့ရေချိုးမှုကြောင့် “ကာမစည်းစိမ်ကို ခံစားသော လူဝတ်ကြောင် မိန်းမများလိုပါပဲကလား”ဟု လူတို့က စွပ်စွဲခဲ့ကြသဖြင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဝါသိတကေန ပိညာကေန နဟာယေယျ, ပါစိတ္တိယံ
နံ့သာဖြင့် ထုံအပ်သော နှမ်းမှုန့်ညက်ဖြင့် ရေချိုးသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
ပဉ္စမသိက္ခာပုဒ်သည် နံ့သာအလှရည်တို့ကို ရေ၌ ရောစပ်၍ ချိုးခြင်းမှ တားမြစ်သော သိက္ခာပုဒ်တည်း၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ကား နံ့သာထုံအပ်သော နှမ်းမှုန့်တို့ဖြင့် ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်၍ ရေချိုးခြင်းမှ တားမြစ်သည်၊ သိက္ခာပုဒ် ၂-ပါးလုံးပင် မာလာဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏသိက္ခာပုဒ်နှင့် တထပ်တည်း ကျရကား ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီတို့သာမက-သာမဏေများလည်း နံသာရောသော ရေဖြင့်လည်းကောင်း, နံ့သာထုံထားသော နှမ်းမှုန့်ညက် ဆပ်ပြာဖြင့်လည်းကောင်း, ရေမချိုးကောင်း၊ နှမ်းမှုန့်ညက်သည် သွေးကိုကြည်လင်စေတတ်၏
ထိုကြောင့် ရှေးကနှမ်းမှုန့်များဖြင့် ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်လေ့ရှိကြသည်
နံ့သာ မထုံအပ်သော နှမ်းမှုန့်ညက်ဖြင့်ပွတ်တိုက်ခြင်းကား အနာပတ္တိ
ဆက်ဦးအံ့-ယခုခေတ် များစွာသော ဆပ်ပြာတို့သည် ဝါသိတက ဆပ်ပြာများဖြစ်ကြ၏၊ ထိုဆပ်ပြာတို့ကား (မှန်မှန်ပြောရလျှင်) မသုံးအပ်ကြချေ၊ အများထက်ထူးခြား၍ ကိုယ်နံ့ဆိုးဝါးသူများ ရှိတတ်၏
ထိုသူများအတွက်ကား ဤဆပ်ပြာမွှေးများ အပ်ပါ၏၊ ကိုယ်နံ့ မဆိုးဝါးဘဲလျက် ဆပ်ပြာမွှေးများကို သုံးစွဲလို၍ ကိုယ်နံ့ဆိုးဝါးသူဖြစ်အောင်လည်း မိမိကိုယ်ကို မကြံဆောင်သင့်၊ ထို့ကြောင့် ရောဂါထူး မရှိသူတို့မှာ မျက်နှာသစ် ရေချိုးစသည်တို့၌ အမွှေးနံ့ မထင်ရှားသော ရိုးရိုးဆပ်ပြာများကိုသာ သုံးစွဲသင့်ကြပေသည်
သက္ကရာဇ် ၂၂၁-ခု၊ သားတော် ယဉ်မင်းပိုက် နန်းတက်သည်
ဂူ(၅)လုံး တည်တော်မူသည်
မင်းစည်းစိမ် (၂၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်
ထင်းပုံကွင်းရွာ၊ သဲဖြူ
ဒင်္ဂါးဆိပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dingarseik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ တံတားဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တံတားဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၉၅ ဦး၊ မ ၃၈၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၁၅ ဦး နေထိုင်သည်
မြန်မာနက္ခတ်ကျမ်းများအရ ကောင်းကင်တွင် နက္ခတ် ၂၇ လုံးရှိသည်
မြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက် မတိုင်မီက အဘိဇိဟူသော နက္ခတ်တစ်လုံးပါ နက္ခတ် ၂၈ လုံးရှိခဲ့၍၊ နောင်တွင် အဘိဇိ နက္ခတ် ပျောက်ကွယ်သဖြင့်၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံးသာ ကျန်သည်
နက္ခတ် ၂၇ မှာ-အဿဝဏီနက္ခတ်ဘရဏီနက္ခတ်ကြတ္တိကာနက္ခတ်ရောဟဏီနက္ခတ်မိဂသီနက္ခတ်အဒြနက္ခတ်ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်ဖုသျှနက္ခတ်အသလိဿနက္ခတ်မာဃနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဟဿဒနက္ခတ်စိတြနက္ခတ်သွာတိနက္ခတ်ဝိသာခါအနုရာဓနက္ခတ်ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မူလနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်သရဝဏ်နက္ခတ်ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်သတ္တဘိသျှနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်ရေဝတီနက္ခတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ် ၂၇ လုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ နက္ခတ်လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့မှာ တစ်ကျမ်းနှင့် တစ်ကျမ်း မတူညီသော်လည်း၊ အများအသိအမှတ်ပြုသော လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်
ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များမှာအဿဝဏီနက္ခတ်မှာ မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန် ခြောက်လုံးရှိ၍၊ တူရာသီစန်းယှဉ် နက္ခတ်ဖြစ်သည်
အဿိ မည်သောနတ် အစိုးရသည်
ဘရဏီနက္ခတ်မှာ ခုံလောက်သဏ္ဌာန် ၃ လုံး၊ ဗီရဏီနတ်သမီး၏ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်သည် ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယမမင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ကြတ္တိကာ နက္ခတ်မှာ ကြယ်ငယ်စု သဏ္ဌာန် ၇ လုံးရှိသည်
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်ဟုလည်းကောင်း၊ သူခိုးနက္ခတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်
ယင်းနက္ခတ်ကို မီးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆို၏
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးသည် ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ရောဟဏီ နက္ခတ်မှာ ငါးကြင်းသဏ္ဌာန် ၁ဝ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဗြဟ္မာနတ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်
မိဂသီ နက္ခတ်မှာ လိပ်ခေါင်းသဏ္ဌာန် ၃ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သသီ အမည်ရှိသော လနတ်သား စောင့်ကြောင်းဆိုသည်
အဒြနက္ခတ်မှာ လိပ်လက်သဏ္ဌာန် ၁ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပရိမိသွာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အထက်ပါ နက္ခတ်သုံးလုံးကား ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်မှာ အဖန်တလဲလဲ မိုးကို ရွာစေတတ် သောကြောင့် ထိုသို့ ခေါ်သည်
လုံးရေ ၅ လုံးရှိ၍၊ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သင်္ဘောသဏ္ဌာန် ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို အဒိတိ နတ်သမီးအစိုးရကြောင့် ဆိုသည်
ဖုသျှနက္ခတ်မှာ ကျွေးမွေးခြင်း၊ ပွားများခြင်းအနက်ကို စွဲ၍၊ ဖုဿ၊ ဖုသျှဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
နက္ခတ်လုံးရေ ၁ဝ လုံး ရှိ၍၊ ငှက်ချေးခံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဇီဝဂြိုဟ် နတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အသလိဿ နက္ခတ်မှာ ခက်ရင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဖဏိမည်သော မြွေနတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မာဃနက္ခတ်မှာ သံကောက်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပီတရာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီ နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယောနိနတ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည် ဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဟဿဒနက္ခတ်မှာ လက်ဝါးနှင့်တူ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်ငါးချောင်း သဏ္ဌာန် ၅ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
စိတြနက္ခတ်မှာ ပုလဲသဏ္ဌာန် ၁ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တဗ္ဗနတ် အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
သွာတိ နက္ခတ်မှာ ကသစ်ပွင့် သဏ္ဌာန် ၂ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပဝနမည်သော လေနတ်မင်း အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဝိသာခါ နက္ခတ်မှာ ပတ်ဆိုင်းဝိုင်းသဏ္ဌာန် ၁၄ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သက္ကာနီမည်သော သိကြား မိဖုရား သုဇိတာ အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အနုရာဓ နက္ခတ်မှာ နဂါးလည်ဆစ်သဏ္ဌာန် ၁၅ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို မိတ္တမည်သော နတ်အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မှာ နဂါးချက်မဟု ခေါ်၍၊ ၅ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မူလနက္ခတ်မှာ ၄ လုံး ရှိ၍၊ နဂါးအမြီးဟု ခေါ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို နိရတိ ရက္ခိုသ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာသဠ် နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာသဠ် နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တောယရေနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဿိဒေဝနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ သရဝဏ်နက္ခတ်မှာ မြားသဏ္ဌာန် (ဝါ) မောင်ရင်ဆိုင်းထမ်း သဏ္ဌာန် သုံးလုံးတန်းလျက် ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဟရိ မည်သော ပိဿနိုးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်မှာ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝသုနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
သတ္တဘိသျနက္ခတ်မှာ ဆုံကြီးသဏ္ဌာန် ၆ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝရုဏနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ်သုံးလုံးကား မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွားလေသည်
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပြုဗ္ဗပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ နွားခြေ နွားလက်နှင့် တူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်
ဥတ္တရာ ပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ် သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်ဟုဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဇဒေဝနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း သို့မဟုတ်၊ အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးကြောင်း လည်း ဆိုသည်
ရေဝတီနက္ခတ်မှာ မြှုံးသဏ္ဌာန် ၉ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်မှာ အဿဝဏီမှစ၍ ရေသော် ၂၇ လုံးမြောက် နောက်ဆုံး နက္ခတ်ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပုမာနတ်အစိုးရ ကြောင်းဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
နက္ခတ် ၂၇ လုံးတို့သည် ရာသီစက်လှည့်၍၊ အစဉ်အတိုင်း တစ်ရာသီမှ တစ်ရာသီသို့ ကူးဝင်ကြရာ၊ တစ်ရာသီလျှင် ၂ လုံး တစ်ပါဒ်အားဖြင့်၊ ၁၂ ရာသီတွင် နက္ခတ်စက်တစ်ပတ်လည်မိ၍၊ တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
၁၂ ရာသီ စန်းယှဉ်နက္ခတ်များမှာ ရာသီ အလိုက် ၁၂ လုံးရှိသည်
ဖက်ဆက်လက်  သက္ကူပြင်ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကလေး) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်၏ တောင်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ ကလေး−ဂန့်ဂေါ ကားလမ်း၏ အနောက်ဘက် ထိုမာကျေးရွာအုပ်စု၊ သာယာဝတီ ကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ကလေး)တွင် ဘာသာရပ်အသီးသီးအတွက် ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက်ရောက်နိုင်သည်
၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ကလေး) အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(ကလေး) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကလေး) အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (Civil Engineering)အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (Electronic Engineering)လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (Electrical Engineering)စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (Mechanical Engineering)
ဓနုကတိုက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danukataik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ဓနုကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓနုကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၂ ဦး၊ မ ၂၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၅ ဦး နေထိုင်သည်
သခင်ဘသောင်း (၁၉ဝ၁ - ၁၉၈၁) သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်‌ရေး ကြိုးပမ်းကြရာတွင်  အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို စတင်တည်‌ထောင်သူ ဖြစ်သည့်အပြင် စာရေးဆရာလည်းဖြစ်သည်
သခင်ဘသောင်းသည် မကွေးခရိုင် နတ်မောက်မြို့နယ် ဖုံကုန်းရွာ ဇာတိဖြစ်၍၊ ၁၂၆၂ ခုနှစ် တပို့တွဲ လပြည့်ကျော် ၅ ရက် (၁၉ဝ၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်) ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သူဖြစ်သည်
ဖခင်မှာ သီပေါမင်း လက်ထက် နန်းတွင်းလက်ဖက်ရည်တော် ဖြစ်၍၊ နောင်တွင် တောင်တွင်းကြီး စစ်ကဲအဖြစ် အမှုထမ်းရသော ဦးမြစ် ဖြစ်သည်
မိခင်မှာ ဖုံကုန်းရွာသူ ဒေါ်လေးခင် ဖြစ်သည်
ဦးမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ချိန်က ပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သော နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နောင်အခါတွင် မြို့သစ်၊ ပန်းထိန်း၊ ငါးဖဲ၊ တောင်တွင်း (သရက်)၊ လယ်ဝေးတို့တွင် မြို့အုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ဦးမြစ်၊ ဒေါ်လေးခင်တို့၏ သားသမီး ၄ ယောက်အနက် သခင်ဘသောင်းသည် ဒုတိယသား ဖြစ်သည်
သခင်ဘသောင်းသည် တောင်တွင်းကြီး ဗိမာန်ကျောင်း၊ မြို့သစ် ဆရာဦးစိုးမင်း၏ တိုင်းရင်းမြန်မာမူလတန်းကျောင်း၊ တောင်တွင်းကြီး အစိုးရအလယ်တန်းတွင် ပထမရသည့်အတွက် ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်ခံရသည်
သတ္တမတန်းတွင်လည်း ပညာသင်ဆု (စကောလားရှစ်) ရသည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်သွားရာ၊ ၁၉၁၉ ခုနှစ်က ဟုမ္မရူး တောင်းရန် ဘိလပ်သို့ သွားရောက် ခဲ့သော "ဘေ-ပု-ရှိန်" ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းရှိန်က သခင်ဘသောင်းကို ကြည့်ရှု စောင့်ရှောက်ခဲ့ရသည့်အလျောက်၊ ဦးထွန်းရှိန်ထံမှ ဝံသာနု စိတ်ဓာတ် အမွေရခဲ့သည်
၁၉၂၀ - (၁၀)တန်းတွင် ပညာသင်စဉ် ပထမကျောင်းသားသပိတ်တွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းမှထွက်ခဲ့သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာသော ဝှိုက်ကော်မတီကို ကန့်ကွက်သည့် အတွက် ထောင်ကျသည်
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝေလမင်းသား လာရောက်ရာ၊ ထိုသို့ မလာရောက်မီ နယ်နှင်ခံရသူများတွင် သခင်ဘသောင်းလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် အမိန့်ဖီဆန်မှုဖြင့် ထောင်ကျသေးသည်
သခင်ဘသောင်းသည် မန္တလေး၊ ရွှေဘို၊ ပုသိမ် မြို့များရှိ အမျိုးသားကျောင်းများတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ထို့နောက် ၁၉၂၄ - ၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပိုင် နယူးဘားမားသတင်းစာ၌ လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ကင်းဝန်မင်းကြီး ပိဋကတ်တိုက် တွင်လည်း လက်ထောက်ပိဋကတ်တိုက်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ထိုစဉ် ဂန္ထလောကမဂ္ဂဇင်းက ကြီးမှူးကျင်းပသော ဘာသာပြန် ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာ၊ ပြိုင်ပွဲ ခြောက်ကြိမ်တွင် ပထမဆု ငါးကြိမ်ရသည်
၁၉၂၉ - ၃ဝ တွင် 0utlines of General History ကို "ကမ္ဘာ့ရာဇဝင်ချုပ်" အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုသည့်အတွက် ဝေလမင်းသားစာပေဆုချီးမြှင့် ခံရသည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်ဦးတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် ဘာသာပြန်နည်းပြဆရာအဖြစ် တစ်နှစ်ခန့် ဆောင်ရွက်သည်
သခင်ဘသောင်းသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် "သခင်" အမည်ကို စတင် သုံးစွဲခဲ့သည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် မေလတွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ကြေညာစာတမ်း၊ နိုင်ငံပြုစာစု အမှတ် (၁) ကို ထုတ်ဝေသည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံး စတင်တည်ထောင်သူများတွင် သခင်ဘသောင်းသည် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာလူငယ်များအစည်းအရုံး အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘို၌ ဒိုင်အာခီဥပဒေပြု လွှတ်တော်အမတ်လောင်းအဖြစ် တရားဟောသည့်အတွက် ထောင်ကျခဲ့ရာ၊ ထောင်ထဲတွင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့သည်
သခင်ဘသောင်းသည် နိုင်ငံရေးလောကတွင် ကျင်လည်ရင်း စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်
ပြင်သစ် စာရေးဆရာ မော်လယဲ (Moliere) ၏ Le Medecin Malgre Lui ကို မှီငြမ်း ပြုသော သခင်ဘသောင်း၏ "ဆရာဝန်ပါဘဲ" ပြဇာတ်သည် ခေတ်သစ် မြန်မာ ပြဇာတ်သမိုင်းတွင် အစောဆုံး ပြဇာတ်တပုဒ် အဖြစ် ထင်ရှားသည်
သောမတ်ဟာဒီ (Thomas Hardy) ၏ Tess of the Dubervilles ကို မှီငြမ်း ပြုသော "ပန်းသာမစာဥ" ဝတ္ထုသည်လည်း အထူးထင်ရှားသည်
ကမ္ဘာကျော် "တထောင့်တညပုံပြင်များ (၁၉၅၈)" ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော အခြားစာပေများမှာ ရေနံဝတ္ထု ပထမပိုင်း (Oil by Upton Sinclair)၊ တိုက်သင်္ဘော ဝံပုလွေ (၁၉၄ဝ)၊ အဖေ့အမွေ ပြဇာတ်နှင့် တိုင်းပြည့်ရန်သူ ပြဇာတ် (Ibsen ၏ ပြဇာတ်များ)၊ အမေလေး၊ ခြေလေးချောင်း တော်လှန်ရေး (Animal Farm by George Orwell)၊ သူခိုးအာမက် (၁၉၆၁) (Thief of Bagdad)၊ မျက်မမြင်တိုင်းပြည် (၁၉၆ဝ) (The Country of the Blind by H.G.Wells)၊ ဒေးဗစ်ကော့ပါးဖီး(၁၉၆၁) (David Copperfield by Charles Dickens)၊ ကမ္ဘာပတ်လည်ရက်ရှစ်ဆယ် (Round the World in Eighty Days by Jules Verne) [၁၉၅၉ - ၆ဝ၊ ယူနက်စကို ဘာသာပြန်ဆုရသည်] ကော်ဇောတော်နှင့် ဗေဒင်ပညာရှိ၊ ဂြိုဟ်စီးဂြိုဟ်နင်း၊ နေပြိုင်သူရဲ၊ ဗမာ့ဒုန်းယာဉ်၊ လောကနိဗ္ဗာန် (Igor Gouzenko ရဲ့ The Fall of a Titan )၊ ဒီမိုကရေစီဆိုတာ၊ ဗိုလ်တင်းပုတ်ပြည်ဝင်၊ ဗုဒ္ဓ၏ စကြဝဠာတရား (၁၉၇၅) စသည်တို့ ဖြစ်သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်က ကျင်းပသော ဘာသာပြန်စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ၌ "ဘာသာပြန်သူတဦး၏ အတွေ့အကြုံနှင့် ထင်မြင်ချက်များ" စာတမ်းကို တင်သွင်းခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးဌာန အသံလွှင့်ရုံ၌ အမှုထမ်းသည်
ပြန်ကြားရေးဌာနတွင် စာပေစိစစ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လူမှုဆက်ဆံရေးတပ်က ထုတ်ဝေသော "မြန်မာနှင့်ကမ္ဘာ" စာစောင်တွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်က စ၍ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဌာနချုပ်တွင် ဖွင့်လှစ်သော စာပြုသင်တန်းများတွင် ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားမှုကို သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်
သခင်ဘသောင်းကို ဘာသာပြန် ထူးချွန်သူ ဆရာကြီးအဖြစ် မြန်မာ စာပေလောကက သတ်မှတ်ကြသည်
ဆရာကြီးသည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာ ထူးချွန်သူဖြစ်လေရာ မူရင်းစာရေးဆရာ၏ အာဘော်ကို မိအောင် ထိထိမိမိ ပြန်ဆိုနိုင်သူဖြစ်လေသည်
ဆရာကြီး၏ ပန်းသာမစာဥ၊ တစ်ထောင့်တစ်ညပုံပြင်များ၊ ခြေလေးချောင်းတော်လှန်ရေး စသော ဝတ္ထုများသည်  ဘာသာပြန်ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာပြန်မှန်း မသိနိုင်လောက်အောင် လက်စွမ်းပြထားသော ဝတ္ထုများဖြစ်သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော နိုင်ငံ့ ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ရရှိသည်
သခင်ဘသောင်းသည် ၁၃၄၃ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဇနီး ဒေါ်သန်းကြည်နှင့် သား တစ်ယောက်၊ သမီး တစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ပန်းသာမစာဥဗုဒ္ဓ၏စကြဝဠာတရားဆရာဝန်ပါပဲ(ပြဇာတ်)တိုင်းပြည့်ရန်သူ(ပြဇာတ်)အမေလေးခြေလေးချောင်းတော်လှန်ရေးတစ်ထောင့်တစ်ညသူခိုးအာမတ်ကမ္ဘာ့ရာဇဝင်ချုပ်ကမ္ဘာပတ်လည်ရက်ရှစ်ဆယ်ဘာသာပြန် စာပေ
ပန်းသာ မစာဥ - သခင်ဘသောင်း၊ သတ္တမ အကြိမ်၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ စာအုပ် အမှတ် - ၂၅၆၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၂ဝဝရ
ရင်းတောလေးရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ဇင်းတိုင်လေးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zintainglay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်
ကင်းစုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kinsu)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ပိန်းနဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန်းနဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၇၀ ဦး၊ မ ၅၀၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၂၅ ဦး နေထိုင်ပြီးမွန်လူမျိုးအများဆုံးနေထိုင်ပါတယ်
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂၇ ) ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲခဲ့သည်
ဗြိတိသျှစစ်တပ်များ လည်း မြန်မာပြည်တွင်း ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာကြသည်
ထိုအချိန်မှာ စစ်အတွင်းကာလ ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်
မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန် ဗြိတိသျှ စစ်သေနာပတိ၏ လက်အောက်၌ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ ( Civil Affairs Service ( Burma ) ) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ အုပ်ချုပ်စေသည်
၎င်းကို ကက်စ်ဘီ [ C.A.S ( B )] အုပ်ချုပ်ရေးဟု ခေါ်ကြသည်
မြန်မာပြည်သူတို့သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို မလိုလားပေ
ထို့ကြောင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ် နေသူရိန်ပွဲရုံ၌ လူထုစည်းဝေးပွဲကြီးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့သည်
တိုင်းရင်းသား လူမျိုးပေါင်းစုံ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
၎င်းနေသူရှိန် အစည်းအဝေးကြီးမှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အမြန်ဆုံး ရပ်စဲပစ်ရန် တစ်ခဲနက်တောင်းဆိုကြသည်
၁၉၄၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ( ၁၅ ) ရက်နေ့တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရပ်စဲပေးခဲ့သည်
မြန်မာပြည်၏ စစ်ပြေးဘုရင်ခံ ဆာရက်ဂျီရယ် ဒေါ်မန်စမစ်သည် ၁၉၄၅ ခု၊ ဧပြီလ ( ၁၆ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်
သူနှင့်အတူ ဆင်းမလား စီမံကိန်း ဆိုသည်ကိုလည်း ယူဆောင်လာခဲ့သည်
ဆာဒေါ်မန်စမစ်နှင့် ဗြိတိသျှ စစ်ပြေးအစိုးရသည် အိန္ဒိယအစိုးရ နွေရာသီ ရုံးစိုက်ရာ ဆင်းမလားမြို့တွင် ရှိခဲ့စဉ်က မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်မိပါက မည်သို့မည်ပုံ အုပ်ချုပ်မည်ကို စီမံချက်များ ပရိုဂျက်များ ရေးဆွဲခဲ့သည်
ဆင်းမလားမြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော ကြောင့် ဆင်းမလားစီမံကိန်း ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်
ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်ပြီး မကြာမီ အင်္ဂလန် သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ တင်ပြ၍ သဘောတူညီချက် တောင်းခံရန် ဖြစ်သည်
၎င်းစီမံချက်ကို ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခု၊ မေလ ( ၁၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က စက္ကူဖြူစာတမ်း ( White Paper ) အနေဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို စက္ကူဖြူစာတမ်းဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်
ဆင်းမလား စီမံကိန်းတွင် အချက်ပေါင်း ( ၇ ) ချက်ပါဝင်သည်
စီမံကိန်းအရ စစ်ပြီးကာလ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ဆိုကာ ပရိုဂျက်များ ချမှတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှအရင်းရှင်ကြီးများ ပြန်လည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် အစီအစဉ် လုပ်ပေးသည်
လက်ဝါးကြီးအုပ် အရင်းရှင်များ ပြန်လည်ရှင်သန်အောင် အားပေးသည်
ရည်ရွယ်ချက်မှာ စီးပွားရေးတွင် ဗြိတိသျှတို့ ထင်သလို ချယ်လှယ်ခေါင်းပုံဖြတ်ခွင့် ရစေရန် စီမံပေးခြင်း ဖြစ်ပေသည်
၎င်းစီမံကိန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးမည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း နှစ်ကာလ အပိုင်းအခြား တိတိကျကျ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိချေ
ထို့ပြင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး မပေးမီ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ဘုရင်ခံက အာဏာကျင့်သုံး၍ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်သည်
ဤပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ချေ
‘၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာပြည်အစိုးရအက်ဥပဒေ’ ( The Government of Burma Act 1935 ) ၏ ပုဒ်မ ၁၃၉ အရ ဘုရင်ခံအား ‘မိမိကြိုက်နှစ်သက်သလို စီရင်အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ’ ( Discretionary ) ပေးအပ်၍ အုပ်ချုပ်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ပုဒ်မ ၁၃၉ သည် ဘုရင်ခံ လက်သုံး ပုဒ်မပင် ဖြစ်ပေသည်
ဆင်းမလား စီမံကိန်းအရ ဆိုလျှင် ပြည်သူတို့ တောင့်တနေသော လွတ်လပ်ရေး ပန်းတိုင်သို့ နှေးကွေးသော ခြေလှမ်းများဖြင့်သာ တက်လှမ်းနိုင်ကြပေမည်
အဆင့်ဆင့်တက်လှမ်းကြပြီးမှ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အတွင်း၌ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝကို မြန်မာပြည်မက ရရှိမည်
‘တောင်တန်းသား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ’ ကိုမူ ဘုရင်ခံ ကိုယ်တိုင်က သီးခြား အုပ်ချုပ်ထားမည် ဖြစ်သည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆင်းမလား စီမံကိန်း၏ ‘သတ္တမအချက်’ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်
‘မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော မြန်မာလူမျိုးတို့နှင့် ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ နိုင်ငံရေး တိုးတက်မှု အဆင့်အတန်း မတူကြသူတို့ နေထိုင်ရာ ရှမ်းပြည်နယ်မြေများနှင့် လူမျိုးစုတို့ နေထိုင်ရာ တောတောင်ထူထပ်သည့် နိုင်ငံ အစွန်အဖျားဒေသများ ပါဝင်သည့် ခြွင်းချန်နယ်မြေများ’ ( Scheduled Areas ) ကိုမူ ထိုလူမျိုးများက မိမိတို့ နေထိုင်သော ဒေသများကို ပြည်မနှင့် သင့်လျော်သော ပုံစံဖြင့် ပူးပေါင်းလိုကြောင်း မိမိတို့ ဆန္ဒကို ထုတ်ဖော်ခြင်း မပြုသေးမီ အတောအတွင်း ဘုရင်ခံက အထူးစီမံ အုပ်ချုပ်ထားလိမ့်မည်’
ထိုအချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာပြည်မကို မတတ်သာ၍ လွတ်လပ်ရေး ပေးရစေကာမူ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် တောင်တန်းဒေသများကို ဆက်လက် ကျွန်ပြုချုပ်ကိုင်ထားရန် ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းသည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ သွေးခွဲအုပ်ချုပ်ရေး မူဝါဒ အရ ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် နိုင်ငံရေး နိုးကြွမှု မတူညီသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ဆက်လက်သွေးစုပ် အမြတ်ထုတ်ရန် ကြံစည်ခဲ့သော ‘ကျွန်သက်ရှည်ရေး စီမံကိန်း’ ပင်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက ကန့်ကွက်ကြသည်
အလုပ်သမားများက ကန့်ကွက်ကြသည်
တောင်သူလယ်သမားများလည်း မလိုလားကြ
အမျိုးသားတပ်ဦးဖြစ်သည့် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးကလည်း ဆန့်ကျင်သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ( ၁၇ ) ရက်နေ့တွင် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီး၏ ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံကြီးကို ရွှေတိဂုံအလယ်ပစ္စယံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်
လူထု တစ်သိန်းကျော် တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုညီလာခံကြီးမှ စက္ကူဖြူစာတမ်း ခေါ် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ကြောင်း တစ်ခဲနက် အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်
ထို့နောက် များမကြာမီ မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းလုံး စက္ကူဖြူစာတမ်း ကန့်ကွက်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အတွက် သပိတ်တိုက်ပွဲများ ဆင်နွဲကြသည်
၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ( ၅ ) ရက်နေ့တွင် အစပြုခဲ့သော ပုလိပ်အမှုထမ်း သပိတ်ကြီးမှ စ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမှုထမ်း ပေါင်းစုံ သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြလေသည်
စက္ကူဖြူစာတမ်း မီးရှို့ပွဲတစ်ရပ်ကိုလည်း စက်တင်ဘာလ ( ၂၁ ) ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
အမှုထမ်းပေါင်းစုံတို့၏ အထွေထွေ သပိတ်ကြီး၏ ဒီရေသည်
ဗြိတိသျှ တို့၏ ဗြူရိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေး စက်ယန္တရားကို ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှ တို့ အုပ်ချုပ်ရေး၌ ကြီးမားသော အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့တော့သည်
ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သော ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ၁၉၄၆ ခု၊ ဇွန်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မှ သင်္ဘောဖြင့် ပြည်တော်ပြန်ရတော့သည်
သူ၏ ဘုရင်ခံသစ် အဖြစ် ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်ကို ခန့်အပ်ရလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန်မှာ မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိနေသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမရှိဘဲ မဖြစ်ကြောင်း ဗြိတိသျှ အစိုးရ ရိပ်စားမိလာသည်
ထို့ကြောင့် စက္ကူဖြူစာတမ်းအစား မူဝါဒ အသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးရန် စီစဉ်ကြတော့သည်
သို့ဖြင့် ဘုရင်ခံသစ် ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးအား အစိုးရအဖွဲ့သစ် ဖွဲ့စည်းရန် ပြန်လည် အုပ်စိုးသည့် ကာလ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အရေးပါခဲ့သော ဆင်းမလား စီမံကိန်းသည် မြန်မာပြည်သူတို့၏ စွမ်းအားကို မကျော်လွှားနိုင်ဘဲ ပျက်ပြားသွားခဲ့ရပေသည်
တင်ကျီးငှက် (အင်္ဂလိပ်: Cormorant) သည် ‌ခြေ‌ချောင်းများကြားတွင် အ‌ရေပြားရှိ သော ငှက်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်
‌ရေတွင်ငုပ်၍ ငါးများကိုအစာ အဖြစ် လိုက်လံဖမ်းဆီး စား‌သောက်တတ်သည်
တင်ကျီးငှက် သည် ဇီဝ‌ဗေဒ အလိုအားဖြင့် ‘ဖယ်လာ ကရိုကိုရက်စီဒီး’ မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံးတွင် တင်ကျီးငှက်အမျိုး မျိုးကို ‌တွေ့နိုင်သည်
အများအားဖြင့် တင်ကျီးငှက်တို့သည် ပင်လယ်ကမ်း‌ခြေတွင် ‌နေ‌လေ့ရှိကြ‌သော်လည်း မြစ်များနှင့် အိုင် များတွင်လည်း မကြာခဏ‌တွေ့ရတတ်သည်
ငှက်ကြီးဝံပိုနှင့် တင်ကျီးငှက်သည် နီးစပ်သည်
တင်ကျီးငှက်ကြီးမျိုးသည် အလျားလက်မ ၃၀ မကရှည်သည်
တင်ကျီးငှက်အားလုံးတွင် သန်မာ၍ရှည်‌သော နှုတ်သီးနှင့်‌တောင်ပံများရှိသည်
နှုတ်သီး၏ အဖျား ‌ကောက်သည်
အမြီးရှိအ‌မွှေးများသည် အနည်းငယ်ဖွင့် ထား‌သော ယပ်‌တောင်ကဲ့သို့ ပြန့်ကားလျက်ရှိသည်
တင်ကျီးငှက်တို့သည် အများအားဖြင့် ‌ရေငုပ်၍ ငါးဖမ်းရာ၌ ‌ရေထဲတွင် ကြာရှည်စွာ‌နေနိုင်ကြသည်
‌ရေကူးရာတွင် အ‌ရေ ပြားရှိသည့် ‌ခြေများကို အသုံးပြုသည်
ပျံသန်း‌သောအခါ ‌ရေ မျက်နှာပြင်နှင့်ကပ်၍ပျံသန်းပြီးလျှင် ငါးများကို ဖမ်းယူတတ်ကြ သည်
သို့မဟုတ်လျှင်လည်း ရေပေါ်တွင် ကိုင်းလျက်ရှိ‌သော သစ်ကိုင်း‌ပေါ်တွင်နားကာ ငါး‌ပေါ်လာမည်ကို ‌စောင့်‌မြော်‌နေ တတ်သည်
အစာစားရာတွင် ‌လောဘတကြီး စားမျို‌လေ့ရှိ သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တင်ကျီးငှက်သည် အလျား ၃၂ လက်မခန့်ရှိ သည်
သား‌ပေါက်ချိန်ဖြစ်‌သော စက်တင်ဘာလဆန်းမှ ဒီဇင် ဘာလလယ်အထိ ပါးနှစ်ဘက်နှင့် နံ‌ဘေးတို့တွင် အဖြူ‌ရောင်ရှိ သည်
ထို့‌ကြောင့် တင်ကျီးငှက်ကို မှတ်မိရန် လွယ်ကူသည်
ငှက်ငယ်များသည် ပို၍အ‌ရောင်ညိုပြီးလျှင် ‌အောက်ပိုင်းတွင် အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်
‌ဘေးဘက်နှင့်တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ်အလယ် ပိုင်းတွင် အညိုကွက်များရှိတတ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တင်ကျီးငှက်မျိုးသည် ‌ရေချိုသက်သက်တွင် သာ ကျက်စားသည့် ငှက်မျိုးဖြစ်သည်
မြစ်များနှင့် အိုင်များ တွင် အုပ်ဖွဲ့ကာ‌နေကြသည်ကို မကြာခဏ ‌တွေ့ရတတ်သည်
ပျံသန်းရာတွင် လည်ပင်းကို‌ရှေ့သို့ဆန့်ထုတ်ပြီး‌နောက် အ‌တောင် ကို မှန်မှန်ရိုက်ခတ်ကာ အ‌တော်မြန်မြန်ပျံသည်
ပျံရာ၌ တည့် တည့်ပျံသည်
နား‌နေသည့်အခါတွင် ဝမ်းဘဲများကဲ့သို့ ရေပေါ်၌ မနားဘဲ၊ ကမ်း‌ခြေ‌ပေါ်၌၎င်း ‌ကျောက်တုံးများ ‌ပေါ်၌၎င်း သစ်ပင်များ‌ပေါ်၌၎င်း နား‌နေ‌လေ့ရှိသည်
ထိုကဲ့သို့ နား‌နေ ခိုက်တွင် အ‌တောင်များကိုဖြန့်၍ ‌နေလှန်း‌လေ့ရှိသည်
ကုန်း ‌ပေါ်၌ ‌လျှောက်သွားသည့်အခါ ငှက်ကြီးဝံပိုကဲ့သို့ ကိုယ်ကို မတ်မတ်ထား၍ သွားတတ်ကြသည်
သို့‌သော် ‌ခေတ္တမျှသာ လျင်မြန်စွာ သွားနိုင်သည်
‌ရေကူး‌သောအခါ ‌ခေါင်းကိုမတ်မတ် ထားလျက် ကိုယ်ကိုနှစ်၍ကူးသည်
ထိတ်လန့်သည့်အခါ၌ ကိုယ်ကို‌ ရေအောက်သို့နှစ်၍ ‌ခေါင်းနှင့်လည်တံသာ ‌ဖော်ထား သည်
‌ရေငုပ်ကျွမ်းကျင်‌သော်လည်း ‌ရေထဲ၌ စက္ကန့် ၆၀ ထက် ပို၍ ‌နေခဲသည်
ငါးဖမ်းအလွန် လျင်မြန်သည်
မိသည့်အစာကို မမျိုမီ အများအားဖြင့် ရေပေါ်သို့ယူလာတတ်သည်
အစာကို ‌ခေါင်းပိုင်းမှစ၍ မျိုချ‌လေ့ရှိသည်
‌ရေပြင်မှထ၍ အပျံတွင် ‌တောင်ပံများကို ရိုက်ခတ်ရုံမျှမက ‌ခြေများဖြင့်လည်း ယက်ကန် ပေးကြသည်
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ ရေကြည်
ဘန့်ကွန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ခုတ်ရွာ၊ စမ္ဘာလေ
၁၂၇၃ (၁) ရက်
Computer security လောကမှာတော့ phishing ဟာ ဥပဒေဖောက်ဖျက်တာ တစ်ခုပါပဲ
credit card ရဲ့usernames,password များကို လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ဖြစ်စေ စိတ်ဝင်စားသည့်အရာကို ဆွဲဆောင်ပြီးတော့ဖြစ်စေ online ပေါ်ကနေ ရယူသွားခြင်းဖြစ်ပါတယ်
phishing ဆိုသည်မှာ fishing နှင့် pish ကို ပေါင်းထားသော စာလုံးပါ
အခြား နာမည်ကြီး social website တွေ online payment processors တွေ ဒါမှမဟုတ် IT administrator တွေကို ရည်ရွယ်ပြီး တိုက်ခိုက်ပါတယ်
Phishing ကို ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ email ကနေ ထင်ယောင်ထင်မှား စာအနေနဲ့ဝင်ရောက်တတ်ပါတယ်
တစ်ခါတစ်လေ email ကနေတဆင့် website အတုအယောင်တွေ ရဲ့ link တွေကိုပေးပြီး တကယ့်အစစ်အမှန်လို့ ထင်အောင် ဖန်တီးတတ်ပါတယ်
ဥပမာအားဖြင့် နာမည်ကြီး social website ရဲ့ ပုံစံအတိုင်းဖန်တီးပြီးတော့ users တွေကို ထင်ယောင်ထင်များဖြစ်အောင် လုပ်တတ်ပါတယ်
တစ်ခါတစ်လေ website ကို exploits လုပ်ပြီးတော့လည်း users တွေကို website အတုအယောင်တွေဆီ ပြောင်းခေါ်သွားနိုင်ပါတယ်
ဦးဖြိုးဝေစုရွာ၊ တမော့ကြီး
ဦးတိုရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Utoywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်မှစ၍ ဒင်္ဂါးများကိုအသုံးပြုကြသည် ဆိုသည်
မြန်မာတို့သည် ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရကို ပါဠိစကားလုံး  ဋင်္က မှ ထုတ်ယူသုံးစွဲဟု အဆိုရှိသည်
ဘုရင့်တံဆိပ်လက်ရာရှိသောငွေကြေး ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်
အချို့ကလည်း မြန်မာအခေါ် ဒင်္ဂါးသည် သက္ကတဘာသာ တင်္က  ဟူသောစာလုံးမှ ရွေ့လျားလာသည်ဟုဆိုသည်
ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရသည် မြန်မာစကား အသုံးအနှုန်းထဲ၌သာမက စာပေ၊ ကဗျာ ၊ လင်္ကာတို့၌ပင် ပါဝင်နေသဖြင့် မြန်မာတို့နားရည်ဝနေသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သည်
မြန်မာလင်္ကာဆရာကြီး ဖိုးသူတော်ဦးနု၏ အင်္လကာတစ်ခုတွင် ဒင်္ဂါး - ဒင်္ဂါး အရင်းစကားမှာ ဘင်္ဂလားအခေါ် မျက်နှာပွင့်ဆေး သူပါလျှင် ရင်အေးစေတတ်တာမို့ အနုဆေးလို့လဲခေါ်လောက်ပါရဲ့  ဟူ၍တွေ့ရလေသည်
ထို့ထက်ရှေးကျသော ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၂ ခုနှစ်တွင်နန်းတက်သော ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ရှင်ကုမာရ ရေးသားသော ဓမ္မရာသီပျို့တွင် ဆန်းကြယ်တင့်တယ် တံဆိပ်ခတ်သား ကျပ် - မတ် - မူး - ပဲ သုံးစွဲဖွယ်မူ ဒင်္ဂါးပြ၍ အကုဋေမျှ ရာမကသား  ဟုစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်
ဒင်္ဂါးနှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် အတွဲ ၂ (ဆ - န)၌ တံဆိပ်ခတ်နှိပ်၍ အလေးချိန်နှင့်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ကာ သွန်းလုပ်ထားသော ရွှေငွေ စသည့် သတ္တုပြား  ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်
စက်ကွေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkwayt)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ စာတိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စာတိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၄၆ ဦး၊ မ ၃၉၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ခြဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinche)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၇၃ ဦး၊ မ ၅၈၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ပက်မခန်း  (မြောက်ကုန်း)ရွာ၊ ပက်မခန်း
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ရဟန်းမတို့နှင့် စည်မဲ့ကမ်းမဲ့ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရောရောနှောနှော နေသော မောဠိယဖနရဟန်းကို ရဟန်းတော်တစ်ပါး၏ လျှောက်ထားမှုကြောင့် ခေါ်တော်မူ၍ “ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းပြုသူသည် ဤကဲ့သို့ မနေသင့်ပုံ၊ မိမိနှင့် ထိုရဟန်းမတို့၏ အပြစ်ပြောသူ, ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်သူတို့အပေါ်၌ ကာမဂုဏ်ကို မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အလိုဆန္ဒနှင့် အကြံအစီဝိတက်တို့ကို ပယ်ရှားရန်၊ (ရာဂ, ဒေါသကြောင့်) စိတ်ပြောင်းလဲဖောက်ပြန်မှု မဖြစ်အောင်, ယုတ်မာသောစကားကို မပြော မိအောင်, (ထိုသူတို့အပေါ် ကရုဏာနှင့်ယှဉ်သော) အကျိုးစီးပွားကိုလိုလားသောစိတ်, မေတ္တာစိတ်ကိုပွားများလျက် မပစ်မှားပဲနေနိုင်အောင် ကျင့်ရမည်”ဟု မိန့်ကြားတော် မူပါသည်
(မောဠိယဖဂ္ဂုနရဟန်းသည် ဘုရားရှင်အပေါ် မကျေနပ်မှု ဖြစ်လေ၏)ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား “ပဌမဗောဓိ (ရှေ့ပိုင်း ဝါတော် ၂၀)က ရဟန်းတော်များသည် မိမိစိတ်ကိုနှစ်သက်ကျေနပ်စေနိုင်ကြပုံ၊ ဆုံးမမှုမပြုရပဲ သတိပေးရုံမျှဖြင့် ပြီးစီးကြပုံကို လမ်းချော လမ်းကောင်းပေါ်၌ အာဇာနည်မြင်းကသော ရထားမောင်းနှင်သော ဥပမာ၊ ရွာနိဂုံးနှင့် မနီးမဝေးသော ကြက်ဆူပင်များ ဖုံးအုပ်နေသော အင်ကြင်းတောကိုရှင်းလင်းသော ဥပမာ၊ သာဝတ္ထိမြို့သူ ဝေဒေဟိကာအိမ်ရှင်မ နှင့် ကာလီကျွန်မတို့အကြောင်း၊ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သောရဟန်းကို စိတ် မနှစ်မြို့ (စိတ်မချမ်းသာ)စရာ စကားများနှင့် ထိတွေ့သည့်အခါမှ “နူးညံ့သူ, နှိမ်ချသူ, ငြိမ်းအေးသူ” ဟု သိနိုင်ပုံ၊ ပစ္စည်းလေးပါးရရှိမှုကြောင့် ပြောဆိုရလွယ်ကူသောရဟန်းကို “သောဝစဿတာ”ဟု မဆိုနိုင်ပုံ၊ ဓမ္မကိုသာ အလေးဂရုပြု အရိုအသေပြု မြတ်နိုးသော ရဟန်းကိုသာ “သောဝစဿတာ”ဟု ဆိုသင့်ပုံ၊ သောဝစဿတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ကျင့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူပါသည်
သူတစ်ပါးတို့က မိမိအား ပြောဆိုသောစကားလမ်းကြောင်း ၅-မျိုး၊ ထိုစကား လမ်းကြောင်းတို့ဖြင့် မိမိကို ပြောဆိုသည့်အခါ ပြောဆိုသူအပေါ်၌ “မိမိ၏စိတ်ကို (ပင်ကိုယ်သဘာဝမှ) ဖောက်ပြန်မသွားအောင်, ယုတ်ညံ့သောစကားကို မပြောဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းသင့်ပုံ၊ အကျိုးစီးပွားဖြင့်စောင့်ရှောက်လျက်, မေတ္တာပွားများလျက်, မေတ္တာကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်မှုမရှိပဲ ရန်မရှိ ဆင်းရဲမရှိ မြေကြီးထုပမာ စိတ်ကိုဖြန့်လျက် နေနိုင်အောင် ကျင့်ရမည်”၊ ကောင်းကင်၌ အရုပ်ရေးရန်လာသော ဥပမာ၊ မြက်မီးရှူးဖြင့် ဂင်္ဂါမြစ်ရေကို ပူလောင်စေရမည်ဟု ပြောဆို၍လာသော ယောက်ျားဥပမာ၊ လဲဝါဂွမ်းတမျှနူးညံ့လှသောကြောင်တွေကို ကျွိကျွိ ဗြိဗြိအသံမြည်အောင်ပြုလုပ်မည်ဟု လာသော ယောက်ျားဥပမာတို့ဖြင့် ထိုသူတို့အပေါ်၌ မေတ္တာ, ကရုဏာပွားလျက် ကျင့်သုံးနေရမည်
နှစ်ဖက်သွားရှိသောလွှဖြင့် မိမိကိုဖြတ်တောက်လာသောခိုးသူ လူသတ်သမား အပေါ် စိတ်မဆိုးပဲ မေတ္တာ, ကရုဏာပွားများ၍ နေရမည်၊ ဤကကစူပမသုတ် ဩဝါဒကို မပြတ်နှလုံးသွင်းခြင်းသည် ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်
အဋ္ဌကထာ၌-ဝေလာသုံးမျိုးအဖွင့်၊ မောဠိယဖဂ္ဂုနရဟန်းက ဘုရားရှင်၌ ကျေနပ်မှုမရှိပုံ၊ တောင့်တမှု (ပတ္ထနာ) ဥပမာသုံးမျိုး၊ ဝိကာလဘောဇန ၂-မျိုး၊ မလိုအပ်သည့်အရာကို ရဟန်းတို့အားပယ်စွန့်စေတော်မူရာ၌ ဘုရားရှင်၏ ဆောင်ရွက်တော်မူပုံ ၂-မျိုး၊ ပဌမဗောဓိရဟန်းတော်များ သုဗ္ဗစဖြစ်ကြပုံ၊ သစ်ပင်ကြီးပွားအောင် လုပ်နည်း၊ ဂုဏ်နှင့် အပြစ်တို့ ပျံ့နှံ့ ပုံသဘာဝတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဋီကာ၌-အန္တရာ-သဒ္ဒါသည် စိတ္တ-၏ ပရိယာယ်၊ အပ္ပ-သဒ္ဒါ အဘာဝ အနက်ဟောပုံတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဦးတင်ဖေသည် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့တည်ထောင်သူများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် စတင်တည်ထောင်စဉ် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့မှ တာဝန်မှ အနားယူသည့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ခဲ့သည်
ဦးတင်ဖေသည် ဦးတန်ယုဆိုင်၏ ညီမဖြစ်သူ သိန်းဆိုင်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဆင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၀ ဦး၊ မ ၂၂၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ခြံရွာ'(အင်္ဂလိပ်: Wetchan)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ တောင်စုံမတက်ချောင်းကတုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယာခိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yarkhaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ လိပ်ဆံခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ဆံခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၂ ဦး၊ မ ၁၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၈၂ ဦးနေထိုင်သည်
သဒ္ဒဗေဒတွင် စကားသံ (အင်္ဂလိပ်: phone) ဆိုသည်မှာ စကားလုံး(များ)၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်အတွက် အရေးပါသည်ဖြစ်စေ အရေးမပါသည်ဖြစ်စေ၊ သိသာထင်ရှားသော မည်သည့်စကားပြောသံမဆို (သို့) အမူအရာတစ်ရပ် ကိုဆိုလိုသည်
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် သံရင်း (phoneme) ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားတစ်ခုခုတွင်ရှိသော စကားသံကိုဆိုလို၏
အကယ်၍ ထိုဘာသာစကား၌ သံရင်းတစ်ခုကို အခြားသံရင်းတစ်ခုဖြင့် အစားထိုးပါက စကားလုံးလည်း ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်
စကားသံသည် ပကတိသဘောဖြစ်၍ သီးသန့်ဘာသာစကားတစ်ခုခုအတွက်သာ မဟုတ်ပေ
ထိုဘာသာစကားအတွက်သာ ကန့်သတ်ထားသည်မဟုတ်ပါ
သို့ရာတွင် သံရင်းသည်ကား ထိုသီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကားကိုသာ ရည်ညွှန်း၍ သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ပေသည်
ဥပမာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားရှိ စကားလုံးများဖြစ်သည့် kid နှင့် kit တို့၏ အဆုံးသတ်အသံသည် သိသာထင်ရှားသော သံရင်း d နှင့် t တွင်ဆုံး၏
ထို့ကြောင့် သံရင်းပြောင်းလျှင် အနက်ပြောင်း၍ စကားလုံးလည်း ပြောင်းလဲပေမည်ဖြစ်သည်
သို့သော် p သံများမတူညီမှုကို ကြည့်လျှင် pun ([pʰ]) ကို သံပြင်း (ဓနိတ) အသံဖြင့် ရွတ်ဆို၍ spun ([p]) ကို သံပျော့ (သိထိလ) အသံဖြင့် ရွတ်ဆိုသည်
ထိုသို့ p သံများ ရွတ်ဆိုရာ၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၌ စကားလုံး၏ ဝိသေသနှင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အကျိုးသက်ရောက်ခြင်းမရှိသောကြောင့် [pʰ] ကို [p]နှင့် အစားမထိုးနိုင်သလို [p] ကိုလည်း [pʰ] နှင့်အစားထိုးရန်မဖြစ်နိုင်ပေ
ထို့အတွက်ကြောင့် [pʰ] နှင့် [p] တို့သည် သိသာထင်ရှားသော စကားသံ (phones) နှစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအတွက်မူ သိသာထင်ရှားသော သံရင်းများ (phonemes) မဟုတ်ကြပေ
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဟင်ဒူနစ်စတန်နီဘာသာစကား၌ တူညီသောအသံနှစ်သံကို ဖလှယ်ကြည့်သောအခါ စကားလုံးမတူတော့ပေ
ဥပမာ [pʰal] (फल) သည် သစ်သီး အနက်ရပြီး [pal] (पल) သည် တိုတောင်းသောအချိန် ဟူ၍ဖြစ်သည်
CIIL 2008 မြန်မာစကားတွင်လည်း ဖို့ [pʰ] နှင့် ပို့ [p] မှာ အနက်ကွဲပြားသည်
ထို့ကြောင့် ထိုစကားလုံးများသည် ၎င်းတို့နှင့်ဆိုင်သော ဘာသာစကားများအတွက် ကွဲပြားသောသံရင်း များဖြစ်ကြ၏
အထက်ပါတွေ့မြင်ခဲ့ရသည့်အတိုင်း စကားသံ (phone) ထက် သံရင်း (phoneme) ဆိုသည်က အရေးအသားစနစ်တွင် မပြည့်စုံစေကာမူ စံပြအနေဖြင့် ညွှန်းဆိုနိုင်သော စကား၏ အင်္ဂါရပ်ဖြစ်သည်
စကားပြောဘာသာစကားများအဝန်းအဝိုင်း၌ စကားသံ (phone) တစ်ခုသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ စနစ်တကျ မစိစစ်ထားသော၊ သရုပ်မခွဲထားသော အသံတစ်ခုဖြစ်သည်
Loos 1997 စကားသံသည် စကားရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်၍ သိသာထင်ရှားသော ရုပ်ပိုင်း (သို့) သိမြင်နားလည်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများ ပိုင်ဆိုင်ကာ သဒ္ဒဗေဒ စကားဆိုင်ရာ လေ့လာစိစစ်ခြင်း၏ အခြေခံကျသော အသေးဆုံးအပိုင်းအဖြစ် ထမ်းဆောင်ပေးသည်
စကားသံများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သရများ (သို့) ဗျည်းများ ဖြစ်ကြသည်
စကားသံအပေါ်အခြေခံသော သဒ္ဒဗေဒဆိုင်ရာ အသံဖလှယ်ခြင်းကို လေးထောင့်ကွင်း ([ ])  ဖြင့် ဖော်ပြ၍ သံရင်းကို အခြေခံသော အသံဖလှယ်မှုကို မျဉ်းစောင်းနှစ်ခု ( ) ဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
စကားသံ (ရံခါ သံရင်းများလည်းအပါအဝင်) ကို နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ (IPA) သင်္ကေတများဖြင့် များသောအားဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြကြသည်
ဥပမာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် spin ဆိုရာ၌ စကားသံလေးသံပါဝင်၍ ၎င်းတို့မှာ [s], [p], [ɪ] နှင့် [n] တို့ဖြစ်ကာ သဒ္ဒဗေဒအရဖော်ပြခြင်းမှာ [spɪn] ဖြစ်၏
pin တွင် စကားသံသုံးသံရှိကာ ဖော်ပြလိုလျှင် ဤသို့ဖြစ်၏
ပထမအသံသည် သံပြင်းဖြစ်၍ [pʰ] ဖြင့်ရေးသားရမည်
ထို့ကြောင့် သဒ္ဒဗေဒကိုယ်စားပြုဖလှယ်ခြင်းပုံစံမှာ [pʰɪn] ဖြစ်သည်
စကားသံများကို တူညီသောသံရင်း၏ အသံများဟု ယူဆပါက ၎င်းတို့ကို ထိုသံရင်း၏ အခြားသံ (allophone) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် [p] နှင့် [pʰ] တို့ကို သံရင်းတစ်ခု၏ အခြားသံများဟူ၍ ယူဆသည်
သံရင်းကို p ဖြင့်ရေးသားနိုင်၏
ထိုစကားလုံးနှစ်လုံးအား သံရင်းဆိုင်ရာ အသံဖလှယ်မှုမှာ  spɪn နှင့် pɪn ဖြစ်သည်
ဤ၌ သံပြင်းသည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာအတွက်) မထင်ရှားသဖြင့် မပြသတော့ပေ
ထနောင်းသာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရှားကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒရက်စဒန်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆက်စွန်နီ လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်
ချက်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်အနီး အယ်လ်ဘီမြစ်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒရက်စဒန်မြို့ - Dresden
ထနောင်းလှရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaunghla)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ နဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၄ ဦး၊ မ ၁၉၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ပင့်ကူသည် လေကိုရှူ၍ အသက်ရှင်သည့် ခြေဆစ်များသတ္တဝါဖြစ်ပြီး၊ ခြေချောင်း ရှစ်ချောင်းနှင့် ချီလစ်ဆာရီ (Chelicerae) ခေါ် အဆိပ်စွယ်များ ပါရှိသည်
ပင့်ကူအများစုသည် "ပင့်ကူမျှင်" ဟုခေါ်သော ပိုးချည်မျှင် ထုတ်နိုင်စွမ်းရှိကြသည်
အာရက္ကနစ် (Arachnids) ဟု သိပ္ပံအမည်ပေးထားသည့် တိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်း၏ မျိုးစဉ်တစ်ခုဖြစ်သော ပင့်ကူသည် တိရစ္ဆာန်မျိုးစဉ်အားလုံး၌ သတ္တမမြောက် မျိုးစိတ်အရေအတွက် အများဆုံးဖြစ်သည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မျိုးရိုးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည့် ပညာရှင်များက မတူညီသည့် ပင့်ကူအမျိုးအစားကွဲ နှစ်ဆယ်ကျော်အား စတင်အဆိုပြုခဲ့ကြရာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပင့်ကူမျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၉၆၂၃ မျိုးကို မျိုးရင်းစုစုပေါင်း ၁၂၉ ခုအတွင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်ဟုသိရသည်
အန္တာတိကတိုက်ကလွဲ၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျန်တိုက်ကြီးများအားလုံး၏ (ပင်လယ်ရေထုနှင့် လေထုမှအပ) နေရာဒေသနီးပါးတိုင်းတွင် ပင့်ကူများ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်
ပင့်ကူ အားလုံးနီးပါးသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး အင်းဆက်များအား အများဆုံး ဖမ်းယူစားသောက်လေ့ရှိကြသည်
သားကောင်ကို အမဲလိုက်ရာတွင်လည်း နည်းလမ်းမျိုးစုံသုံးလေ့ရှိကြသည်
အချို့က ထောင်ချောက်ဆင်ဖမ်းရန် ပင့်ကူအိမ်ဆောက်လုပ်ကြပြီး အချို့က သားကောင်ထံသို့ ပင့်ကူကြိုးမျှင်ပစ်၍ဖမ်းကြသည်
အချို့သော ပင့်ကူများမှာ မြေတွင်း၌ ဦးစွာပုန်းအောင်းနေကာ အနီးအနားမှဖြတ်သွားသည့် သားကောင်အား ပြေးထွက်ဖမ်းကြသည်
အချို့မှာမူ ပင့်ကူမျှင်ဖြင့် ပိုက်ကွန်တစ်ခုရက်လုပ်ပြီး ဖြတ်သွားသည့် သားကောင်အား ထိုပိုက်ကွန်ဖြင့် ကွန်ပစ်သကဲ့သို့ ပစ်၍ဖမ်းယူကြသည့် ပင့်ကူမျိုးလည်းရှိ၏
အချို့မှာ ခပ်ဝေးဝေးသို့ပင် ခုန်နိုင်ကြပြီး သားကောင်အနီးအနားသို့ တိတ်တဆိတ်ချဉ်းကပ်ကာ ခုန်အုပ်၍ဖမ်းယူကြသည်
ပင့်ကူ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ရှေ့ပိုင်း (Cephalothorax) နှင့် ဝမ်းဗိုက်ပိုင်း (Abdomen) ဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ခွဲခြားကြည့်နိုင်သည်
ပင့်ကူ၌ အင်းဆက်များကဲ့သို့ ဦးမှင်များ မပါရှိပေ
ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ ပို၍ အဆင့်မြင့်သည့် အချို့ပင့်ကူများ၌ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ပင် ပါရှိလေ၏
အခြားသော ခြေဆစ်များ သတ္တဝါ အများစုနှင့် မတူညီသည်မှာ ပင့်ကူ၏ ခြေထောက်များတွင် ဆန့်ထုတ်နိုင်သည့် ကြွက်သားများ မပါရှိခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုလုပ်ဆောင်ချက်မျိုး လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဟိုက်ဒရောလစ် ဖိအားကဲ့သို့ ခြေထောက်များအား လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်
အရွယ်ရောက်ပြီးသော ပင့်ကူငယ်များသည် ၀.၁ လက်မ (၄ မီလီမီတာ) ထက် သေးနိုင်ပြီး၊ အကြီးဆုံး ပင့်ကူများသည် ခန္ဓာကိုယ်အရှည် ၁၀ လက်မကျော်အထိပင် ရှိနိုင်သည်
အကြီးဆုံးပင့်ကူ၏ အလေးချိန်မှာ ဂရမ် ၁၅၀ (၅.၃ အောင်စ) ရှိသည်ဟု သိရသည်
ပင့်ကူများအနက် ထရန်ကျူလာ ပင့်ကူ (Tarantulas) နှင့် ဟန့်စ်မန်း ပင့်ကူ (Huntsman) မျိုးနွယ်များမှာ အရွယ်အားဖြင့် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်
အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ အချို့ ဟန့်စ်မန်း ပင့်ကူများသည် ခြေထောက် ပတ်လည်တဝိုက် အရွယ်အစားအကွာအဝေး ၁၀ လက်မ နှင့် ၁၂ လက်မ (၂၅၀ မှ ၃၀၀ မီလီမီတာ) ကြားအထိရှိကြသည်
ပင့်ကူအများစုတွင် ခန္ဓာကိုယ်ရှေ့၌ မျက်လုံးလေးစုံပါကြသော်လည်း မျိုးရင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကွဲပြားမှုရှိသည်
ရှေ့တွင်ရှိသော ပင်မမျက်လုံးများသည် ပုံရိပ်များဖော်နိုင်စွမ်းရှိသည်
ခုန်ပျံပင့်ကူများသည် အင်းဆက်များအထဲမှ အဝေးသို့မြင်နိုင်စွမ်း အကောင်းဆုံးဖြစ်သည့် ပုစဉ်းရင်ကွဲများထက်ပင် အမြင်အာရုံ ဆယ်ဆပိုကောင်းကြသည်
ပင့်ကူ၏ မျက်လုံးများတွင် တယ်လီဖိုတို (Telephoto) ဟုခေါ်သည့် မှန်ဘီလူးကဲ့သို့သော အရာများ အတွဲလိုက်ပါရှိသည့်အပြင် အလွှာ လေးလွှာပါသော မျက်ကြည်လွှာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
၎င်းမျက်လုံးများဖြင့် ပုံရိပ်လှည့်လည်ရယူကာ အဆင့်တစ်ဆင့်ချင်းစီတွင် ရယူထားသည့် ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်၍ မြင်ကွင်းကျယ် ပုံရိပ် ဖော်နိုင်စွမ်းလည်းရှိကြသည်
သို့ရာတွင် အားနည်းချက်မှာ ပုံရိပ်ဖမ်းခြင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များသည် အတော်ပင် နှေးကွေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဆေးထိုးအပ်များကဲ့သို့ပင် အစွယ်များထဲတွင် အခေါင်းပေါက်ပါရှိပြီး အဆိပ် ထိုးသွင်းမှုပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်
ပင့်ကူများသည် ၎င်းတို့၏အစာအတွက် အမဲလိုက်ရာ၌ သားကောင်ကို အဆိပ်ထိုးသွင်းရန် အစွယ်များကို အသုံးပြုကြသည်
အချို့ပင့်ကူများ၏ အဆိပ်သည် သားကောင်များ၏ အာရုံကြောစနစ်ကို ဖျက်ဆီးကြပြီး၊ အချို့ပင့်ကူများ၏ အဆိပ်မှာ သားကောင်၏ ခန္ဓာကိုယ်တစ်သျှူးများကို ဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းရှိကြသည်
"တနည်းအားဖြင့် ပင့်ကူ ဆိုသည်မှာ အစာအတွက် အမဲလိုက်ရာ၌ အဆိပ်ကိုအသုံးပြုသည့် သားရဲတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်
"ပင့်ကူများသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး အင်းဆက်နှင့် အခြားခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ (အခြားပင့်ကူများ အပါအဝင်) ကို စားလေ့ရှိကြသည်
ပင့်ကူ အများစုသည် ၎င်းတို့၏ အစွယ်များဖြင့် အဆိပ်ကိုသုံး၍ သားကောင်ကို အမဲလိုက်ကြသည်
ပင့်ကူများသည် ၎င်းတို့ထက် ခန္ဓာကိုယ်အရွယ်အစား ကြီးမားသည့် သားကောင်များကို အမဲလိုက်ခဲသည့်အပြင် ၎င်းတို့ထက် အလွန်သေးငယ်သော သားကောင်များကိုလည်း လွယ်လွယ်ကူကူ ဖမ်းယူနိုင်စွမ်းမရှိကြပေ
ပင့်ကူအများစုသည် မိတ်လိုက်ချိန်မှလွဲ၍ သားကောင်ဖမ်းချိန်အပါအဝင် ကျန်အချိန်များတွင် တစ်ကောင်တည်းသာ နေထိုင်ကြသော်လည်း အသိုက်အအုံများဖြင့် နေထိုင်ကျက်စားကြသည့် အနည်းစုသော ပင့်ကူမျိုးများလည်းရှိသည်
ပင့်ကူများသည် အခြားမျိုးရင်းဝင် ပင့်ကူများသာမက၊ မျိုးရင်းတူ ပင့်ကူများကိုပါ အစာအဖြစ် စားလေ့ရှိကြသည့် ဇာတ်တူသားစားတတ်သော သတ္တဝါလည်းဖြစ်သည်
မုဆိုးမပင့်ကူနက် (Black widow spider) ဟုခေါ်သော မျိုးစိတ်သည် ထိုကဲ့သို့ နာမည်တွင်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပင့်ကူအမများသည် ၎င်းတို့နှင့် မိတ်လိုက်သည့် ပင့်ကူအထီးများအား မိတ်လိုက်ပြီးချိန်၌ စားပစ်လေ့ရှိကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ထိုကဲ့သို့ကိစ္စမျိုးသည် အခြားမျိုးစိတ်များတွင်လည်း ဖြစ်လေ့ရှိသည်
ပင့်ကူမျိုးစိတ် တစ်ခုစီတွင် ၎င်းတို့အချင်းချင်းတွေ့ဆုံဆက်သွယ်ရာတွင်သုံးသည့် ကိုယ်ပိုင်နည်းလမ်း အသီးသီးစီရှိကြသည်
အချို့မျိုးစိတ်များ၏ အထီးများသည်  အစားခံရမည့် အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် မိတ်လိုက်ချိန်တွင် သူတို့၏ ပေါင်းသင်းဖက် ပင့်ကူအမ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ချိတ်ထားရန်  အရှေ့ခြေထောက်များတွင် ထူးခြားသည့် ချိတ်များပါရှိသည်
အချို့သောမျိုးစိတ်မှ ပင့်ကူထီးများကမူ မိမိတို့အစား ပင့်ကူအမ စားသောက်ရန် အစာတစ်ခုခု ယူလာပေးကြသည်
အချို့အနည်းငယ်မျှသော မျိုးစိတ်များမှ ပင့်ကူထီးများမှာ ပင့်ကူအမ၏ ပင့်ကူအိမ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ပင့်ကူအိမ်များ ပြုလုပ်ကြသည်
အချို့မျိုးစိတ်များတွင် ပင့်ကူအထီးသည် ပင့်ကူအမ မဖမ်းနိုင်လောက်အောင်ပင် အဆများစွာ သေးငယ်ကြလေသည်
"ပင့်ကူလောကသည် အမ ကြီးစိုးသည့် ကမ္ဘာလောကပင် ဖြစ်၏
"ပင့်ကူအများစုမှာ အသားစား သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်သော်လည်း ဘက်ဂီးရာ ကစ်ပလင်ဂီ (Bagheera kiplingi) ဟုခေါ်သော ခုန်ပျံပင့်ကူ မျိုးစိတ်တစ်မျိုးမှာမူ ၎င်း၏ အစာအာဟာရ  ၉၀% အား အကေးရှားပင်မှ ပမာဏ အသင့်အတင့်ထွက်ရှိတတ်သော အစိုင်အခဲပုံစံ အပင်ထွက်ပစ္စည်းတစ်မျိုးမှ ရယူလေသည်
ပင့်ကူအိမ် သို့မဟုတ် ကွန်ယက်ပုံပင့်ကူအိမ် သားကောင်ဖမ်းရာ၌ ပင့်ကူများသုံးလေ့ရှိသည့် လူသိအများဆုံးနည်းလမ်းမှာ ပင့်ကူအိမ်ဆောက်လုပ်၍ ထောင်ချောက်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည်
ပင့်ကူအိမ်များကို နေရာချဆောက်လုပ်ခြင်းဖြင့် တူညီသည့် ဧရိယာတစ်ခုထဲ၌ ပင့်ကူ အများအပြားသည် မတူညီသော အင်းဆက်များကို ထောင်ချောက်ဆင်ဖမ်းယူနိုင်စေသည်
ပြင်ညီအပြားပုံစံ ပင့်ကူအိမ်များသည် အပင်အောက်မှ ပျံတက်လာသည့် ပိုးကောင်များကို ဖမ်းရန် ထောင်ချောက်ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ အပေါ်အောက် ဒေါင်လိုက် အပြားပုံစံ ပင့်ကူအိမ်များသည် ပျံသန်းလာသော ပိုးကောင်များကို ထောင်ချောက်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည်
ပင့်ကူအိမ်ဆောက်လေ့ရှိသည့် ပင့်ကူ မျိုးစိတ်များတွင် အများစုမှာ အမြင်အာရုံမကောင်းကြပေ၊ သို့သော် တုန်ခါမှုကို အာရုံခံရာ၌ အလွန်ကောင်းမွန်ကြသဖြင့် ၎င်းတို့ဆောက်လုပ်ထားသော ပင့်ကူအိမ်၏တုန်ခါမှုမှတဆင့် သိမြင်နိုင်စွမ်းရှိကြလေသည်
ရေအောက်တွင် အိမ်ဆောက်သော ပင့်ကူ ရေပင့်ကူ (Argyroneta aquatica) မျိုးစိတ်တွင် ပင့်ကူ အမများသည် ဖမ်းမိထားသော သားကောင်များကိုစားရန်၊ မိတ်လိုက်ရန်နှင့် သားပေါက်ရန်အတွက် "ရေငုပ်ခေါင်းလောင်း" (Diving Bell) ဟုခေါ်ကြသော  လေပူစီဖောင်းကဲ့သို့ ရေအောက် ပင့်ကူအိမ်တစ်မျိုးကို ဆောက်လုပ်ကြသည်
၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်းနီးပါး ခေါင်းလောင်းအတွင်း၌သာ နေကြပြီး၊ သားကောင်များမှ ခေါင်းလောင်းအား လာထိသည့်အခါ သို့မဟုတ် ခေါင်းလောင်းကို ကျောက်ချထားသည့် ပင့်ကူမျှင်အား လာထိသည့်အခါမှသာ သားကောင်ကို ဖမ်းရန် ထွက်လာလေ့ရှိသည်
အချို့ပင့်ကူများသည် ရေကန်များနှင့် ရေအိုင်လေးများ၏ ရေမျက်နှာပြင်ကို ၎င်းတို့၏ "ပင့်ကူအိမ်ပိုက်ကွန်" အဖြစ် အသုံးပြုကာ ရုန်းကန်နေစဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေမျက်နှာပြင်တုန်ခါမှုများမှတဆင့် ပိတ်မိနေသော ပိုးမွှားများကို အာရုံခံထောက်လှမ်းကြသည်
ပိုက်ကွန်ပုံ ပုံသွင်းထားသော ပင့်ကူအိမ် ကွန်ပုံသွင်း (Net-casting) ပင့်ကူမျိုးများသည် သေးငယ်သည့် ပိုးမျှင်များလုံးထွေးထားသည့်ဟန် ပင့်ကူအိမ်များကို ရက်လုပ်ကြပြီး ၎င်းပိုက်ကွန်ကို လောက်လေးကဲ့သို့ လိုသလိုထိန်းကျောင်းပစ်ထုတ်၍ သားကောင်ကို ထောင်ချောက်ဆင်ဖမ်းယူကြသည်
အဖုံးပါသည့် တွင်းပေါက် ပင့်ကူအိမ် ထောက်ချောက်များ လီဖီစတီဒေး (Liphistiidae) မျိုးစု၊ တန်နီဇီဒေး (Ctenizidae) မျိုးရင်းဝင် ပင့်ကူများနှင့် ထရန်ကျူလာ ပင့်ကူ (Tarantula) များမှာ ခြုံခိုအမဲလိုက်သည့် သားရဲများဖြစ်သည်
တံခါးကဲ့သို့ အဖုံးများပါသည့် တွင်းပေါက်များပြုလုပ်ကြပြီး ထိုတွင်းပေါက်၏ပတ်လည် ဝန်းကျင်တွင် သားကောင်များရောက်ရှိနေခြင်းကို သိရှိနိုင်ရန် ပင့်ကူမျှင်များဖြင့် ဝန်းရံ၍ ထောင်ချောက်ဆင်ကြပြီး တွင်းပေါက်အတွင်း၌ ပုန်းအောင်းကာ သားကောင်အား ခြုံခိုစောင့်ဆိုင်းကြသည်
ကဏန်းပင့်ကူများ အချို့သော ခြုံခိုအမဲလိုက်တတ်သည့် ပင့်ကူများ အထူးသဖြင့် ကဏန်းပင့်ကူအများစုမှာမူ ထောင်ချောက်အကူအညီမပါဘဲ သားကောင်ကို ဖမ်းနိုင်စွမ်းရှိကြသည်
ပျားကို အမဲလိုက်သည့် အချို့သော ကဏန်းပင့်ကူ မျိုးစိတ်များသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ကိုပင် မြင်နိုင်စွမ်း၊ ချိန်ညှိနိုင်စွမ်းရှိကြသည်
ထိုပင့်ကူများသည် ဝတ်ရည်စုပ်ရန်နှင့် ဝတ်မှုန်ကူးရန်လာသည့် ၎င်းတို့၏အစာ သားကောင်ဖြစ်သော ပျားကလေးများ မမြင်နိုင်စေရန် ပုံသဏ္ဌာန်အသွင်ယူတုပထားသော ပန်းပွင့်များနှင့် လိုက်ရောညီထွေဖြစ်နေစေရန် ၎င်းတို့ခန္ဓာကိုယ်၏ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ပမာဏကို ချိန်ညှိနိုင်စွမ်းလည်းရှိကြသေးသည်
ဝံပုလွေပင့်ကူများ၊ ခုန်ပျံပင့်ကူများ၊ ငါးဖမ်းပင့်ကူများနှင့် ကဏန်းပင့်ကူအချို့သည် သားကောင်ကိုလိုက်လံဖမ်းယူရာ၌ အမြင်အာရုံကိုသာ အဓိကအားထားကြသည်
ဝံပုလွေပင့်ကူများ ဝံပုလွေပင့်ကူသည် အများအားဖြင့် ပိုးကောင်တစ်ကောင် အနားရောက်လာသည်အထိစောင့်ပြီး ရောက်လာချိန်၌ လျင်မြန်စွာဖမ်းယူကြသည်
ထို့နောက် ရှေ့ခြေထောက်များဖြင့် ပိုးကောင်ကို ဖမ်းချုပ်ထားပြီး  အဆိပ် ထိုးသွင်းကြသည်
ခုန်ပျံပင့်ကူများ ခုန်ပျံပင့်ကူများတွင် အမြင်အာရုံဖမ်းယူနိုင်သည့် အလွန်ကောင်းသော မျက်လုံးများရှိကြသည်
၎င်းပင့်ကူများမှာ ပိုးကောင်၏အနီးသို့ တတ်နိုင်သမျှချဉ်းကပ်ပြီး အပေါ်မှ ခုန်အုပ်၍ဖမ်းလေ့ရှိပြီး  သစ်ပင်များ၊ ချုံပုတ်များနှင့် နံရံများတစ်ဖက်မှ တစ်ဖက်သို့ ခုန်၍ သားကောင် လိုက်လံရှာဖွေကြရာ တစ်ခါတရံတွင် တစ်ဖက်ဆီသို့ မရောက်ဘဲ ပြုတ်ကျတတ်ကြသည်
သို့သော် ထိုပင့်ကူများ၌ ထိုသို့မဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်လေ့ရှိသော နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ တစ်ဖက်သို့မခုန်မီ ၎င်းတို့ရပ်နေသောနေရာ၌ လုံခြုံရေးခါးပတ်ကြိုး (Safety Belt) ကဲ့သို့သော ပိုးမျှင်ထုတ်၍ချိတ်ဆွဲထားပြီး ခုန်သည့်အခါတွင် ပင့်ကူမျှင်ထုတ်သည့်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းမှ တစ်ခါတည်း ပင့်ကူမျှင်ထုတ်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်လေ၏
အခြားပင့်ကူများကို အမဲလိုက်သည့် အလေ့အထ ခုန်ပျံပင့်ကူမျိုးစုဝင်အချို့သည် အခြားပင့်ကူများကိုသာ အစာအတွက် အမဲလိုက်လေ့ရှိကြသည်
ပင့်ကူ၏ လိင်ဖြင့် မျိုးပွားခြင်းနှင့် မျိုးအောင်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သော်လည်း တိုက်ရိုက်နည်းဖြင့်မဟုတ်ကြပေ
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရလျှင် အထီးသည် သုက်ပိုးအား အမ ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ လိင်အင်္ဂါဖြင့် ထိုးသွင်း၍ ထည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြားပြုလုပ်ရသည့် ကြားခံအဆင့်တစ်ခုရှိသေးသည်
မြေပြင်ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည့် အာ့သရိုပေါ့ဒ်များကဲ့သို့ ပင့်ကူအထီးများသည် သုက်လှောင်အိတ် (Spermatophores) ဟုဆိုသည့် အရန်သင့်ထုပ်ပိုးထားသော သုက်ပိုးထုပ်များကို မထုတ်လုပ်နိုင်ပေ
ထိုလုပ်ဆောင်ချက်အစား သုက်ပိုးထည့်ရန် ပင့်ကူမျှင်ထုတ်ကို သီးခြားထုတ်ပြီး ၎င်းထဲသို့ သုက်ပိုးထုတ်လွှတ်ကာ ထိုမှတဆင့် အမ၏ မျိုးပွားအင်္ဂါထံ ပို့ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် ပင့်ကူ အထီးများသည် ပိုးပန်းမှုပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ဓလေ့ထုံးတမ်းဆန်သည့် လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် မျိုးမအောင်မီတွင် အမများ၏ အစားခံရခြင်းမရှိစေရန် ကာကွယ်ကြသည်
အချို့မျိုးစိတ်များမှ ပင့်ကူအထီးများသည် ၎င်းတို့အတွက် အန္တရာယ်ပေးနိုင်ချေနည်းသော အရွယ်ရောက်စ မြီးကောင်ပေါက် ပင့်ကူအမများနှင့်သာ မိတ်လိုက်ရန် စိတ်အားထက်သန်ကြသည်
ပင့်ကူ အမျိုးအစားပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည့်အနက် လူကို အသက်အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည့် အမျိုးအစား အရေအတွက်မှာမူ ဆယ်ဂဏန်းမျှသာရှိသည်
ပင့်ကူတစ်ကောင် အကိုက်ခံရလျှင် အများအားဖြင့် နာကျင်မှုကို ခံစားရမည်ပင်ဖြစ်သည်
ပင့်ကူအများစုသည် ၎င်းတို့၏သားကောင်ကိုအမဲလိုက်ရာတွင် သေစေနိုင်သည့် အဆိပ်ကိုသုံးကြသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်
ထို့ကြောင့် အချို့သော ပင့်ကူများ၏အဆိပ်သည် အားအင်ယုတ်လျော့နေသူများနှင့် ဓာတ်မတည့်မှုရှိသူများအတွက် အသက်အန္တရာယ်ရှိစေနိုင်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ဆစ်ဒနီ  ဖန်နယ်ဝဘ် ပင့်ကူ (Atrax robustus) အမျိုးအစား ပင့်ကူများ၏ အကိုက်ခံရမှုကြောင့် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ သေဆုံးခဲ့သူပေါင်း ၁၃ ဦးရှိပြီဟု သိရသည်
ချဲ့ရန် ပုံကိုထိပါ
သူပြောင်လျှင် ခေါင်ကွန့်လို့ချီ ကိုယ်ရည်သွေး တေးထပ်ရေးသူ စလေဆရာကြီး ဦးပုညသည် ရတု
ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ မော်ကွန်းတို့ကို စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ နေလအလား အလွန်ထင်ရှား၍ ကျော်ကြားသော ကဗျာ့ဝိဒူ ပါရဂူမြောက် ချီးပလောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်
ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၀ရက်)  ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က သာယာဝတီမင်းတရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်
ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထူး ဟူ၍ အချို့က ဆိုကြသည်
စလေမြို့ သူကြီးရိုး၊ ပုညသမန်းမျိုး၌ သက္ကရာဇ် မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် သာယာဝတီမင်း၏ အကြီးတော် အရာရှိဖြစ်သော (အဖ)ဦးမြတ်ထွား၊ (အမိ) ဒေါ်ဆုံတို့မှ ဖွားမြင်လေသည်
ဦးပုညအား မွေးဖွားချိန် ထိုနေ့၌ မုံရွေးဆရာတော်၊ ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်တို့ ရွှေစက်တော်က အပြန် ဦးမြတ်ထွားအိမ်ကို ဝင်တော်မူကြခိုက်၊ ကြုံကြိုက်သဖြင့် ထိုသူငယ်သည် လောကီရေးရာတွင် ကျော်ဇောထင်ရှားလတ်မည်
ဥပစ္ဆေဒကကံနှင့်မူ မကင်းလွတ်တတ် ဟူ၍ ရှေ့ပြေးနိမိတ် ဖတ်ကြားတော်မူကြကြောင်း အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသည်
ဦးမြတ်ထွားနှင့် ဒေါ်ဆုံတို့သည်ကား မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်ဟု ဆို၏
(ဦးပုညဖွားသောနှစ်မှာ အမှတ်အသားမတူကြပါ  အချို့က ၁၁၆၉-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၃-ခု၊ အချို့က ၁၁၇၈-ခုဟူ၍လည်း ကွဲပြားကြသေးသည် )အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်
တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်
ညာဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏
ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်
သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်
လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်
၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်
ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း
ပထမ (၅)နှစ်သား၌ စလေမြို့ တိုက်စုရပ် (ခင်ကြီးစ) ထံတွင်၎င်း၊ဒုတိယ  ၆-နှစ် အရွယ်မှစ၍ အမရပူရမြို့၊ တူမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဒီပထံတွင် ပညာသင်ကြားသည်
တတိယ စလေမြို့ (ခင်ကြီးသာ)ထံ ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ ရှင်သာမဏေပြုသည်
စတုတ္ထ ပုဂံမြို့ ရွှေကျောင်း၊ ဒလခင်ကြီးထံ၌ (၃)နှစ်ကြာမျှ ဗေဒင်ကို သင်ယူလေသည်
ပဉ္စမ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော် ထံတွင် သာမဏေပြု၍ ရှင်အမည်မှာ ပုညာဘိဓဇ ဖြစ်သည်
ယင်းအမည်ကိုစွဲ၍ နောင်တွင် ဦးပုညဟု တွင်ခြင်းဖြစ်သည်
ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်
သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄-ခုနှစ်တွင် ရှင်ပုညအား စလေ၊ ပုခန်းငယ် ၂-မြို့အုပ်က ရဟန်းဒါယကာခံ၍ ရဟန်းပြုပြီးသော် ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်
ဗေဒင်မေးသူ၊ မေတ္တာစာရေးခိုင်းသူ၊ ဆေးဝါးတောင်းသူ ဒကာမတို့အဆည်းအကပ်ထူသည် နှင့် စလေမြို့အုပ်မင်းက သံသယမကင်းရှိခဲ့သောကြောင့် လူပျိုမလှည့်ကြောင်း မေတ္တာစာ၊ ပြန်ပေးစာတို့ဖြင့် ထင်ရှားစေနိုင်ခဲ့သည်
ကဗျာဉာဏ်ရွှင်ပုံကိုလည်း  'ကဗျာဉာဏ်အာဘော်ကလည်း ကလော်တိုင်းထွက်သောကြောင့်' ဟု သူကိုယ်တိုင် မိန့်ဆိုခဲ့သည်
၁၂၀၃-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သာယာဝတီမင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်
ရန်ကုန်၌ ခေတ္တနေပြီးနောက် အမရပူရမြို့၊ ဗန်းမော်တိုက်၊ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံ ၌ သာမဏေပြုပြန်သည်
အမရပူရမြို့ ဗန်းမော်တိုက်မှာပင် ပြန်လည်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် တရားစာ၊ မေတ္တာစာများကို စတင်ရေးသားလေသည်
၁၂၁ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့၍ ကနောင်မင်းသားထံတွင် ခစားရသည်
၁၂၁၆-ခုလောက်တွင်စလေမြို့ သူကြီးရာထူးကို သူကြီးဟောင်း မောင်ကြူနှင့် အပြိုင်လုသည်
သာသနာပိုင်ဦးဉေယျစစ်ဆေးရာ ဦးပုညသည်သာ သူကြီးရိုးမှန်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ အနိုင်ရသည် ဟုဆိုကြသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုခန့်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အရှိန်အဝါဖြင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်
မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် လက်ဖက်ရည်တော်တွင် အမှုထမ်းရသည်
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ရတနာပုံ မန္တလေးမြို့၌ စိုးစံတော်မူသောအခါတွင် စလေဆရာကြီး ဦးပုညအား စာဆိုတော်အရာ `မင်းလှသင်္ခယာ´ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ရွာစည်ရွာကို ပေးသနားတော်မူသည်
လစာတော်ငွေ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ၆၀၀-ကျပ်နှင့် ဝင်း၊ မြေ၊ နေအိမ် ဆောက်လုပ်သနားတော်မူခြင်းလည်း ခံရသည်
၁၂၂၈-ခုနှစ် မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်းတွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်
မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်
စလေဦးပုညသည် ဦးသာအိုး ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟူ၍ လူသိများလေသည်
အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျားနှင့် ပညာအုပ် ဦးဖိုးစိန် စသူတို့၏ စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဤအတိုင်း ရေးသားကြလေသဖြင့် အထက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ခိုင်မာတည်မြဲ နေလေသည်
သို့သော် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ မဟာဆွေသည် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ထုတ် "ရတနာပုံ နေပြည်တော်သတင်းစာ" တွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ဘိုးဝဇီရ ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းကာ " ဘိုးဝဇီအတ္ထုပ္ပတ္တိ " စာတစ်အုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ်ထဲတွင် ဦးပုည အဆုံးစီရင်ခံရပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘိုးဝဇီရ ပြောသော အချက်တစ်ချက်ပါလေသည်
ထိုအချက်ကား အခြား မဟုတ်
ဘိုးဝဇီရသည် ဦးသာအိုး၏ သားဖြစ်သူ မောင်မောင်လေးအား ပညာသင်ကြားပေးရသည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဦးသာအိုး နှင့် ခင်မင်ခဲ့လေသည်
တနေ့သော် ဦးသာအိုး၏ အိမ်သို့ သူရောက်၍ " နေပါဦး ဘဘ ရဲ့
စလေဆရာကြီး ဦးပုညကို ဘဘ ကွပ်မျက်တယ် ဆို" ဟု ဦးသာအိုးကို မေးကြည့်လေသည်
ထိုအခါ ဦးသာအိုးက" အိမ်း .. ဘဘ က ကံမကောင်းချင်တော့ ဒီလို အစွပ်အစွဲ ခံရတာပါပဲကွယ်၊ ဘဘက မြို့ဝန်ပေကိုး
စင်စစ်မတော့ တပယ်မင်းသား အမိန့် နဲ့ လက်မရွံ့တို့ သတ်တာပါပဲ
မင်းတရားကြီး မကျေနပ်မှန်းသိလို့ ဘဘ အပေါ်လှည့်ချထားတော့ မင်းသားကိုလည်း မစွပ်စွဲဝံ့လို့ သည်အတိုင်း နေရတာပါပဲ" ဟု ဖြေခဲ့လေသည်
စလေဦးပုည၏ ဖွားရာဇာတိမှာ စလေမြို့ဖြစ်ပြီး စလေမြို့၌ သူကြီးမျိုးရိုးနှစ်မျိုးရှိရာတွင် မဟာသမန်းရိုးမျိုး မဟုတ် ပုညာသမန်းရိုးမျိုး ဖြစ်လေသည်
ခမည်းတော်ကား ဦးမြတ်ထွား၊ မယ်တော်ကား ဒေါ်မိန်းကလေးဟု ခေါ်လေသည်
၎င်းတို့မှ သားနှစ်ယောက်ဘွားမြင်ရာ သားအကြီးမှာ ဦးပုည ပင်တည်း
ငယ်မည်မှာ (မောင်ပုတ်စည်)ဟု ခေါ်သည်
သားအငယ်မှာ မောင်လှိုင်းဟု ခေါ်သည်
ဦးပုညသည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃-ခုနှစ်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဘွားမြင်လေသည်
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ အသက် (၁၅)နှစ် ရောက်သော် သာသနာတော်တွင် ရှင်သာမဏေပြု၍ သင်ကြားတတ်မြောက်သင့်သော ပညာရပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃-ခုနှစ်၊ သာမဏေဝါ (၃၅)ဝါအရတွင် မိမိအလိုအလျှောက် လူဝတ်လဲ၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အပါးတော်မှာ ခစားထမ်းရွက်လေရာ ဘုရင်မင်းမြတ် အားရနှစ်သက်တော် မူသဖြင့် လက်ဘက်ရည်တော် ပခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု၊ ရွာစည်ရွာစားအရာ၊ မင်းလှသီရိသင်္ခယာ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည့်ပြင် တစ်နှစ်လျှင် လစာရန်ပုံငွေ (၆၀၀)ကျပ်နှင့်တကွ ဝင်းခြံမြေ အိမ်များပါ ဆောက်လုပ်၍ အသနားတော်မြတ် ခံရလေသည်
ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၁-ခု၊ အသက် (၅၈)နှစ်အရွယ်တွင် အပြစ်အလျှောက် အကျဉ်းထားရာတွင် ဘဝတပါးသို့ ပြောင်းကာ ကွယ်လွန်လေသည်
ထိုစာနှစ်အုပ်ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော စာတစ်အုပ် ဖော်ပြစရာ ရှိပါသေးသည်
ထိုစာအုပ်ကို မန္တလေး ရတနာပုံခေတ်တွင် ဂျိမ်းဂျော့စကော့ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်က ရေးထုတ်လေသဖြင့် အချိန်ကာလချင်း နီးစပ်နီးကပ်နေလေသည်
ဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး စိန်ဂျွန်း (ဆရာမတ်) ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
သူသည် မြန်မာစကား၊ မြန်မာမှုကို ကျွမ်းကျင်၏
မန္တလေးသို့ အရောက်ပေါက် ရှိ၏
၁၈၈၂ ခုနှစ် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်ကား သူ့အတွေ့ကြုံများ ကို စုစည်းလျက် " ရွှေရိုး " ကလောင်အမည် ခံယူ၍ The Burman, His Life and Notions အမည်ဖြင့် နှစ်တွဲပေါင်း စာအုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ် ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၉၂ တွင် ပါရှိသည်မှာ "ဦးပုညသည် နာမည် အကြီးဆုံး ခေတ်ပေါ်စာရေးဆရာ ဖြစ်၏ သူ့ကို ယခင်မင်းလက်ထက်တွင် တပယ်မင်းသားက အဆုံးစီရင် ခဲ့လေသည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်
ပဒုမပြဇာတ်ဂင်္ဂါမာလပြဇာတ် (ရေသည်ပြဇာတ်)ဝိဇယပြဇာတ်ကောသလပြဇာတ်ဝေဿန္တရာပြဇာတ်မဟော်ပြဇာတ်ဝါသုဒေဝပြဇာတ်ကုသပြဇာတ်(တစ်ပိုင်း ရေးဆဲ)ရေသည်ပြဇာတ်တို့ ဖြစ်သည်
လှေအလှူခံမေတ္တာစာပြန်ပေးမေတ္တာစာဒေါနဆီမေတ္တာစာလူပျိုမလှည့်ကြောင်းမေတ္တာစာဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဝတ္ထုစာရေးတံဆွမ်း လှူရသော သူအိုမ ဝတ္ထုသိဝရာဇ်မင်းကြီး ဝတ္ထုဥပမာလေးဦး ဝတ္ထုအလောင်းတော်ယုန်မင်း ဝတ္ထုဝိသယှသူဋ္ဌေး ဝတ္ထုအဘယမာတာ ဝတ္ထုကုဒါလပဏ္ဍိတ ဝတ္ထုသင်္ခပုဏ္ဏား ဝတ္ထုသောနဒိန် ဝတ္ထုကာကဝလိယ ဝတ္ထုခေမာမိဖုရား ဝတ္ထုသူရဲကောင်းကောဋတိမ္ဗရ ဝတ္ထုဂေါပါလ ဝတ္ထုဗြဟ္မဒတ်မင်း ဝတ္ထုသုဏိသာဝိမာန ဝတ္ထုပဉ္စသီလသမာဒါနိယမထေရ် ဝတ္ထုသာမညဘိက္ခု နှင့် မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ ဝတ္ထုဓဇဒါယကာ ဝတ္ထုခင်ပုပ်ငှက် ဝတ္ထုဧကဒီပိက ဝတ္ထုရှင်သီဝလိ ဝတ္ထုသုဘဒ္ဒရဟန်း ဝတ္ထုပဉ္စပေါသထ ဝတ္ထုအာဠဝက ဝတ္ထုမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ယူခဏ်း ဝတ္ထု
ဆင်ကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ပေါက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၀ ဦး၊ မ ၁၂၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းဆုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinsoke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကင်းဆုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းဆုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆ ဦး၊ မ ၁၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
နိုင်ငံကျော်အမေရိကန်စာရေးဆရာ အပ္ပတန်ဗီးလ ဆင်ကလဲယားကို ၁၈၇၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဘော်လတီမိုးမြို့၌ မွေးဖွား၏
နယူးယောက်မြို့ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားပြီးလျှင်၊၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုကိုလမ္ဗီးယားတက္ကသိုလ်မှ ရယူခဲ့လေသည်
အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားသည် စာရေးဆရာအဖြစ်ဖြင့်သာ ထင်ရှားသည်မဟုတ်၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်သူ အနေဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ထိုဝါဒကိုပြန့်ပွားအောင်ပြုစု သော နိုင်ငံရေးသမားအဖြစ်ဖြင်လည်း ကျော်ဇောထင်ရှားသည်
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၌ ဆင်ကလဲယားသည် အမေရိကန်ရှိ ဆိုရှယ်လစ် ပါတီနှင့် ဆက်သွယ်ပြီးလျှင်၊ ထိုပါတီ၏ ကူညီအားပေးချက် အရ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်၌ ရှီကာဂိုမြို့ရှိ အမဲသားထုတ်လုပ်ရေးလုပ် ငန်း အခြေအနေများကို လေ့လာခဲ့သည်
သူမြင်ခဲ့သိခဲ့နားလည် ခဲ့သော အခြင်းအရာများကို ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် 'တော'ဝတ္ထုကြီး ၌ ဇာတ်ကွက်ဇာတ်လမ်းဆင်ကာ ရေးသားဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ထိုဝတ္ထုသည် ကမ္ဘာ ကျော်ဝတ္ထုဖြစ်လာသည်
ထိုဝတ္ထု၌ စက်ရုံအလုပ်သမားများ၏ ဘဝအခြေအနေ နိမ့်ကျပုံများနှင့် တကွ ယင်းတို့၏ လူတမ်းစေ့နေထိုင်ရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ထင်မြင်ချက်များကိုပါ ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားသည်
ထိုဝတ္ထု ထွက်ပေါ်လာသောအခါ ဝတ္ထုပါ အချက်အလက်တို့သည် တကယ့်အဖြစ်အပျက်နှင့် လွန်စွာနီးစပ် သောကြောင့် သားသတ်ရုံလုပ်ငန်းအခြေအနေနှင့် စည်သွတ်စား စရာအကြောင်းများကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရတို့က မစုံစမ်းဘဲ မနေနိုင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်
အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားကိုယ်တိုင်က လည်း နိုင်ငံရေးတွင် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေ ခိုက်ဖြစ်ရာ အစိုးရတို့သည် စုံစမ်းခြင်းများ အပြီးတွင် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် သန့်ရှင်းသော အစားအစာအက်ဥပဒေကို လွှတ်တော်၌ တင်သွင်းရလေသည်
ထိုဥပဒေလည်း အတည်ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားသည် 'ရေနံ' ဝတ္ထုကို ရေးသား ထုတ်ဝေသည်
ယင်းဝတ္ထုသည် 'တော'ဝတ္ထု ကြီးကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာကျော်ကြားသည်
ထိုဝတ္ထု၌ အရင်းရှင်တို့ ၏သဘာဝကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်
ထို့နောက်၌ကား အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားသည် အရင်းရှင်စနစ်အောက်၌ရှိသော သာသနာ ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ သတင်းစာလောက၊ ပညာသင် ကြားရေးစနစ်၊ အနုပညာရပ်များနှင့်တကွ လူထုတစ်ရပ်လုံးသည် မည်ကဲ့သို့သော အခြေ၌တည်နေသည်ကို ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍၊ ဝတ္ထုပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ရေးလေသည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားသည် လန္နီ ဗတ်ဟူသော ဇာတ်ဆောင်သူကို မဏ္ဍိုင်ပြု၍၊ ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှ သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသည့်ခေတ်အထိ ဖြစ်ပျက်သမျှ သော သမိုင်းခြင်းရာတို့ကို ဝတ္ထုစာအုပ် ၁ဝ အုပ်ဖြင့် မှတ် တမ်းတင်ခဲ့သည်
ထိုသမိုင်းဝတ္ထုအနက် ဟင်္သာကိုးသောင်း ဇာတ်ခင်း၍၊ အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးနေသော လူတို့၏ ခြင်းရာကို ဖော်ပြသည့် 'နဂါးစွယ်'ခေါ် ဝတ္ထု(၁၉၄၂)မှာ 'ပူလစ်ဇာဆု'ကို ဆွတ်ခူးခဲ့လေသည်
နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက်သူအနေဖြင့် အပ္ပတန် ဆင်ကလဲ ယားသည် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်၌ 'စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ဒီမိုကရေစီ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အစည်းအရုံး'၏ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့အစည်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်၌လည်း ကော်လိုရားဒိုး ကျောက်မီးသွေး သပိတ်ကိစ္စတွင် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါဝင် ဆင်နွဲခဲ့သည်
ထိုအကြောင်းကို အခြေခံ၍ 'ကျောက်မီးသွေး ဘုရင်'ခေါ် ဝတ္ထုကြီးကို ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ရေးသားခဲ့သေးသည်
ဆင်ကလဲယားသည် ပြည်သူတို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်အတွက်လည်း အရေးဆိုခဲ့၍၊ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်၌ အမေရိကန်ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေးသမဂ္ဂခွဲကို တည် ထောင်ခဲ့သည်
အပ္ပတန် ဆင်ကလဲယားသည် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် တွင်၎င်း၊ ၁၉၂ဝ ခုနှစ်တွင်၎င်း ဆိုရှယ်လစ်အဖြစ်ဖြင့်အောက် လွှတ်တော်အမတ်အတွက် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံခဲ့သည်
၁၉၂၂ ခုနှစ်၌လည်း အထက်လွှတ်တော်အမတ်အတွက် အရွေးခံခဲ့ သည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်တစ် ကြိမ် ကာလီဖိုးနီးယားနယ် ဘုရင်ခံရာထူးအတွက်လည်း အရွေးခံသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ကာလီဖိုးနီးယားနယ်၌ ဆင်းရဲခြင်းကို ငြိမ်းစေရန်ဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် ကာလီ ဖိုးနီးယားဘုရင်ခံရာထူးအတွက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏နာမည် တင်သွင်းထောက်ခံခြင်းကို ခံယူခဲ့ရ၏
သို့သော် မည်သည့် အခါမျှ ရွေးကောက်ခြင်း မခံခဲ့ရရှာချေ
နစ် ဝုဒမန်း (အင်္ဂလိပ်: Nick Woodman) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်ပြီး ဂိုးပရို လုပ်ငန်း တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်
၁၉၇၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် ဒင်း ဝုဒမန်းနှင့် ကွန်စပ်ဆီယွန် ဆော့ကာရက် တို့မှ မွေးသည်
ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ မန်လိုပါ့ (Menlo Park) နှင့် အက်သာတန် (Atherton) တို့တွင် ကြီးပြင်းသည်
၁၉၉၂ ခုတွင် မိခင်က အာဝင် ဖက်ဒါမန်းနှင့် လက်ထပ်သည်
မန်လို ကျောင်းမှ ၁၉၉၃ ခုတွင် အထက်တန်းအောင်သည်
ပုံဖော်အနုပညာ (Visual Arts) ဘာသာနှင့် ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ဘွဲ့ရသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝတွင် လုပ်ငန်းသစ်နှစ်ခု စဖူးသည်
ပထမတစ်ခုမှာ နှစ်ဒေါ်လာထက်မပိုသော အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများရောင်းသည့် EmpowerAll.com အမည်နှင့် ဝက်ဆိုက် ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုမှာ သုံးသူများအား လက်ငင်းငွေသားရနိုင်သည့် Funbug အမည်ရှိ ဂိမ်းနှင့် မားကတ်တင်းပလက်ဖောင်း ဖြစ်သည်
နှစ်ခုလုံး မစွံပေ
ဩစတေးလျနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့သို့ လှိုင်းစီးသွားလျှင် သူ၏လှုပ်ရှားမှုတို့ကို  ၃၅−မမ ကင်မရာကို လက်တွင် သားရေကြိုးဖြင့်စည်းကာ ရုပ်သံရိုက်ရသည်
အားကစားသုံး ကင်မရာများမှာ ဈေးမြင့်သဖြင့် လက်လှမ်းမမီ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်
ထို့ကြောင့် ကိုယ်၌ချည်ကာ ရိုက်ကူးနိုင်မည့် ကင်မရာကို ဖန်တီးရန် ကြံသည်
လုပ်ငန်းစရန် ဖခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၂၀၀ ၀၀၀) ချေးသည်
မိခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၃၅ ၀၀၀) နှင့် အပ်ချုပ်စက်ကို ငှားသည်
ကားနှင့် ဂျေး၏ ဆွဲကြိုးကို ရောင်းကာ ဒေါ်လာ (၁၀ ၀၀၀) ထပ်ဖြည့်သည်
ပထမဆုံး ဂိုးပရို၏ ထုတ်ကုန်မှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီ ဟိုးတက် (Hotax) မှ ၃၅−မမ ကင်မရာကို သူဖန်တီးထားသည့် ခါးစည်းနှင့် တွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၀၄ ခုတွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက အားကစားပြပွဲတစ်ခုအတွက် ကင်မရာ (၁၀၀) ဝယ်သည်
ထို့နောက်တွင်မူ အရောင်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ဆခန့် တက်လာသည်
၂၀၁၂ ခုတွင် (၂၃) သိန်း ရောင်းရသည်
အမြတ်မှာ ၂၀၀၄ ခုတွင် ဒေါ်လာ (၁၅၀ ၀၀၀) ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ရောက်သော် (၃၅၀ ၀၀၀) အထိ ဖြစ်လာသည်
၂၀၁၂ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထိုင်ဝမ် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်သော ဖော့ကွန်း (Foxconn) က လုပ်ငန်း၏ (၈.၈၈) ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေါ်လာ သန်း (၂၀၀) နှင့် ဝယ်သည်
သို့ဖြင့် ဒေါ်လာ သန်း (၂၂၅၀) တန်သော လုပ်ငန်း ဖြစ်လာသည်
၂၀၁၄ ခု၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် အများပိုင်ကုမ္ပဏီပြုကာ ရှယ်ယာတစ်ခုကို ဒေါ်လာ (၃၁.၃၄) နှင့် အရောင်းပိတ်သည်
၂၀၁၄ ခုတွင် ဂိုးပရို၏ အမြတ်ငွေ (၁၂၈) သန်းသာ ရချိန်၌ နစ်က (၂၃၅) သန်း ယူခဲ့ရာ လစာအမြင့်ဆုံး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် စာရင်းဝင်သွားသည်
၂၀၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် လူထုအား ကတိပြုသည့် ပြောကြားချက်ဖြစ်နှင့် မညီဟုဆိုတာ ဥပဒေလုပ်ငန်းတစ်ခုက တရားစွဲသည်
စတော့ဈေးများ ကျသည့်နောက် လုပ်အားစု၏ (၇) ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော အလုပ်နေရာ (၁၀၀) ကို လျှော့ချရသည်
ဝန်လျှော့ခြင်းကို ၂၀၁၇ ခု၊ မတ်လအထိ လုပ်ရသည်
၂၀၁၈ ရောက်သော် ဒရုန်းထုတ်ကုန်များကို ထုတ်တော့မည်မဟုတ်ဟု ကြေညာသည်
လက်ရှိကာလ၌ ဂိုးပရိုကို ရောင်းချရန် အသင့်ရှိသည်ဟု ဝုဒမန်းက ကြေညာသည်
အားနက်အင်ယန်း (Ernst & Young) စွန့်ဦးတီထွင်ဆုကို ၂၀၁၃ ခုတွင် ရသည်
အဖိုးနည်းဝန်ပါ ကန်ကော်ဒါ ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် နည်းပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အမ်မီဆုကို ဂိုးပရိုနှင့်ပင် ၂၀၁၄ ခု၌ ရသည်
ဂျေး ကော်လီနှင့် လက်ထပ်ရာ သားသမီး ၃ ယောက်ရှိပြီး ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဝုဒဆိုက်မြို့၌ နေထိုင်လျက် ရှိသည်
ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ကို ၁၈၉၃ ခု၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့(၁၂၅၅ ခုနှစ်၊ကဆုန်လဆန်း(၁၀)ရက်)တွင် ဖွားမြင်သည်
မြောင်းမြမြို့ ဆေးဆရာကြီး ဦးဘိုးစာ၊ ဒေါ်မြစ်တို့၏ သားဖြစ်သည်
မွေးချင်း(၄)ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသားဖြစ်သည်
မြောင်းမြမြို့ ဆရာဦးမောင်မောင် ကျောင်းတွင် သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး သတ္တမတန်းကို အထူးအောင်မြင်သဖြင့် စကောလားရှစ် (ခေါ်) ပညာသင်ဆုကို ရခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ စိန်ပေါလ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားရာ ၁၀ တန်းကို အထူးအောင်ကာ ပညာသင်ဆုရပြန်သည်
ပညာသင်ဆုရကာ ၁၆ နှစ်အရွယ်မှာပင် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ တက်ရောက်ပညာသင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဘီအေ အထက်တန်း သင်နေဆဲ ငယ်စဉ်ကစွဲကပ်ခဲ့သည့် မျက်စိဝေဒနာကြောင့် တက္ကသိုလ်မှ နုတ်ထွက်ခါ ပေါင်းတည်နှင့် ဟင်္သာတမြို့များမှာ ကျောင်းဆရာအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဦးဘချိုသည် ကျောင်းထွက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ်၁၂၈၂-ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားတက္ကသိုလ် ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်၍ ပေါင်းတည်မြို့နှင့် ဟင်္သာတမြို့များတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
အမျိုးသားကောလိပ်များဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အစိုးရအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ပြီး အမျိုးသားကောလိပ်တွင် မြန်မာစာသင်ကြားပို့ချခဲ့သည်
၁၉၂၀ တွင် ဒေါ်လှမေနှင့် လက်ထပ်သည်
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မြို့မအမျိုးသားကျောင်း (သရက်တော) ၌ ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးဘချိုသည် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော စာပေ ဗဟုသုတ တို့တွင် နှံ့စပ်သူ ဖြစ်၏
မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း၊ နှစ်ပါးကြည်ဂျာနယ်၊ ဗန္ဓုလဂျာနယ် များတွင် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ဝင်ရောက် ရေးသားခဲ့ရာမှ စာနယ်ဇင်းလောကထဲ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း ရေကျော်ရပ်တွင် စာပုံနှိပ်တိုက်တစ်ခု ဖွင့်လှစ် တည်ထောင် ကာ ၁၉၂၅ တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ် ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
သူ၏ ဒီးဒုတ်ဂျာနယ် ကို အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ၊ အမျိုးသား ပညာရေး၊ အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းရေး တို့အတွက် ရှေ့တန်းအောင်လံ ဂျာနယ် တစ်စောင် ဟု သိခဲ့ကြသည်
ထိုဂျာနယ်၏ အမည်ကို သူ့အမည်တွင် တွဲပြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ဟု အများက သိခဲ့ကြသည်
“ဒီးဒုတ်ဦးဘချို” အမည်အပြင် “ဒိုးဒိုးဒေါက်” “ကျူကောက်” “ကေသာ” “စပယ်” “ဥက္ကလာ-မခင်စိန်” “အမိုက်မလေး” စသော အမည်များဖြင့်လည်း ဝတ္ထုဆောင်းပါး များစွာကို ရေးသားခဲ့သေးသည်
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျောင်းသားသပိတ်အရေးတော်ပုံကြီးပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အစိုးရအလုပ်မှ နုတ်ထွက်၍ အမျိုးသားပညာရေးလောကထဲသို့ ဆရာလွန်း(ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း)နှင့်အတူ ဇောက်ချလုပ်ကိုင်သည်
တဖက်ကလည်း မြန်မာရီဗျူး(The Burmese Review)ဂျာနယ် ကို ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင်စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ထိုဂျာနယ်ထဲတွင် ဒီးဒုတ် အမည်နှင့် ပစ္စရလက္ခတ်ကျမ်း ဟူသောအခန်းကို အပတ်စဉ်ရေးသားလာရာမှ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ဟူ၍ လူသိများလာသည်
ထို့ပြင် ဈေးဂေဇက်၊ ဆယ်လံအာဝါးအခန်း နှင့် ဒီးဒုတ်စာတိုက်ခန်း အခန်းများကို အာဝီဇ္ဇန်းရွှင်ရွှင်ဖြင့် တစ်ဦးတည်း ဒိုင်ခံရေးသားရာမှ ဂျာနယ်လည်းရောင်းအားတက်လာသလို ဒီးဒုတ်ဦးဘချို နာမည်ပိုကြီးလာခဲ့ရသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၈ (ခရစ်နှစ် ၁၉၃၆ ခုနှစ်) တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် သတင်းစာဆရာ အသင်းကြီး ဖြစ်ပေါ်ရေးကို အထူးအားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပေသည်
စစ်မဖြစ်မီ တစ်နှစ်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁၃၀၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် စာရေးဆရာများ အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံရပေသေးသည်
ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ပြုစုခဲ့သော စာပေများတွင် စမအဖွင့်ကျမ်း၊ ဦးပုည-သာသနာလျှောက်အဖြေ၊ ဂီတဝိသောဓနီကျမ်း၊ ဗွေသီဟာဝတ္ထု၊ တိုင်းပြု-ပြည်ပြု စသည်တို့လည်းပါဝင်ခဲ့သည်
ကိုလိုနီခေတ်တလျှောက်လုံး တိုင်းပြည်အကျိုးမျှော်ကိုးကာ စာနယ်ဇင်းမှ ထောက်ပြဝေဖန်ရေးသားခဲ့သော်လည်း အခွင့်အရေးသမား မဟုတ်သဖြင့် မည်သည့်ရာထူးကိုမျှ လက်ခံဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိဘဲ မိသားစုဘဝကို မပြည့်မစုံနှင့်သာ ရပ်တည်ခဲ့သည့်အပြင် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးကိုသာ ဇောက်ချလုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ထိုအချိန်က မြန်မာပြည်မှာ အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်အစီရင်ခံစာအရ`ခွဲရေး၊တွဲရေး´ဂယက် ပြင်းထန်နေချိန်တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ် က`တွဲရေး´ဘက်ကရပ်တည်ရေးသားခဲ့သည်
မြန်မာ့အလင်း နှင့် သူရိယ ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာကြီးများက`ခွဲရေး´ဘက်က ရပ်တည်ရေးသားနေသဖြင့် နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာတစ်စောင် ထွက်ရှိဖို့ လိုအပ်လာသည်အတွက် ဝတ်လုံဦးကျော်မြင့် နှင့် တိုင်ပင်ကာ`မြန်မာ့ဇေယျာ ပုဂ္ဂလိက သတင်းစာ´ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ(၁၈)ရက်နေ့၌ ထုတ်ဝေနိုင်လိုက်သည်
ပြောင်းလဲလာသော ကမ္ဘာ့အခြေအနေအရ ကမ္ဘာစစ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပွားတော့မည်ကို သိသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့အား ထိရောက်စွာဆန့်ကျင်နိုင်စေရေးအတွက် ၁၉၃၈ခု အောက်တိုဘာ(၂၃)ရက်နေ့တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်ကိုလည်း နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာအဖြစ်ပြောင်းလဲထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဒီးဒုတ်သတင်းစာသည် အမျိုးသားရေးရှုဒေါင့်မှနေ၍ ရေးသားခဲ့သဖြင့် ဘုရင်ခံလုံခြုံရေး တစ်ချက်လွှတ် ဥပဒေအရ ဦးဘချို ထိန်းသိမ်းခံခဲ့သည်
ထောင်ကျစဉ်ကာလအတွင်း အစာငတ်ခံဆန္ဒပြခဲ့သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မြို့မဆရာကြီး ဦးဘလွင်၊ သခင်နု၊ ဒေါ်မြစိန် (အမ်အေ၊ ဘီလစ်) တို့နှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ မိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်
ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုသည် ဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်၊ လောကဓာတ်ပညာများကိုလည်း လိုက်စားခဲ့သည်
မြန်မာ့သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ၊ အဲ၊ အန်၊ အိုင်ချင်း၊ ဧချင်းတို့ကိုလည်း ပိုင်နိုင်စွာသီဆိုနိုင်ရုံသာမက သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံများကို မူမှန်အတိုင်းဖြစ်စေရန် ဂီတဝိသောဒနီကျမ်းကိုလည်း တည်းဖြတ်ခဲ့သည်
ဂီတအရာတွင် နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ဂီတဖခင်ကြီး ဟုခေါ်ကြသည်
၁၉၃၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ(၂၅)ရက်တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုနု နှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၊အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ ကိုအောင်ဆန်း တို့အား ကျောင်းထုတ်ခံရခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဒုတိယအကြိမ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးပေါ်ပေါက်လာရာ တက္ကသိုလ်သပိတ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ပါဝင်ခဲ့ရသည်
ထိုနှစ် မေလ(၂၈)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားတက္ကသိုလ်တည်ထောင်ရေးကော်မတီတွင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာများအသင်း(BJA)ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက်ဆော်ဩခဲ့သူဖြစ်ပြီး သတင်းစာဆရာ၊သတင်းထောက်တို့ စောင့်ထိန်းလိုက်နာရမည့်`မိမိတို့တာဝန်၊လွတ်လပ်ခြင်း၊မှန်ကန်သောသတင်းကိုပေးခြင်း၊တရားမျှတခြင်းနှင့်ဟီရိဩတ္တပ္ပတရား စောင့်ရှောက်ခြင်းများကိုလိုက်နာရမည်´ ဟူသည့် ဝတ္တရား(၅)မျိုးကို ချမှတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဦးဘချိုသည် ဂျပန်ခေတ် အစိုးရ လက်ထက်တွင် အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ လုံးဝ လွတ်လပ်ရေးရရှိရေးကြိုးပမ်းရန်အတွက်၊ ဖ-ဆ-ပ-လ အဖွဲ့ချုပ်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်သည်
တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မတီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သခင်မြတို့နှင့် အတူ အထူးအပင်ပန်းခံ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ချင်းပြည်နယ် ထီးလင်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ချင်း-ဗမာ ချစ်ကြည်ရေး ကျောက်တိုင်ဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်စားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအနေဖြင့်လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ  ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ  အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေတွင်အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေး ပထမဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခု၊ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့၊နံနက် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့်အတူ လုပ်ကြံခံရပြီး မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သည်
အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၅၄)နှစ်ရှိပြီး ဇနီးဒေါ်လှမေနှင့် (သမီးလေးယောက်) မခင်နု၊ မခင်ပု၊ မေမေခင်၊ ခင်ခင်ဦးတို့ ကျန်ရစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ပင်လယ်သက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လယ်သက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ( ရှမ်း: ၼႃႈလိၼ် ထၼု ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ အင်္ဂလိပ်: Danu Self-Administered Zone ) သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၅၆ (ခ) အရ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ် နှင့်ပင်းတယမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဖြစ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ပင်းတယ မြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ် နှစ်မြို့နယ် ပါဝင်ရာ- ရွာငံမြို့နယ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈,၃၄၈ အိမ်၊ လူဦးရေ ၈၂,၅၃၂ ဦးရှိပြီး၊ပင်းတယမြို့နယ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇,၅၄၄ အိမ်၊ လူဦးရေ ၇၉,၃၀၃ ဦးရှိသည်
တခွန်တိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takhuntaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၉၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၉၀ ဦး နေထိုင်သည်
ယင်းရှေ့ရွာ၊ လိပ်ပေါင်ဆွဲ
ငါးပုဏ္ဏားကို ပါဏဗေဒအရ 'ပိုလီနီမပ် ပါရာဒီစိအပ်(Polynemus paradiseus)'ဟု ခေါ်သည်
ငါးပုဏ္ဏားသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟင်းလျာအဖြစ် အသုံးများသော ပင်လယ်ငါးမျိုး ဖြစ်၏
ကိုယ်ပြား၍ အမြီး ပိုင်းကျဉ်း၏
နှာတံဝိုင်း၍ ကျယ်ပြန့်၏
အမြီးခွစောက်နက်၏
ရင်ဆူးတောင်ရှိ ဆူးမျှင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်နေကြသည်
ထိုဆူး တောင်ရင်း၌ ဆူးမျှင်အလွတ် ၇ ချောင်းရှိသည်
ထိုဆူးမျှင်များ အနက် အပေါ်ဆုံး ၃ မျှင်သည် အသန်ဆုံးနှင့် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်
ယင်းတို့သည် ငါးကိုယ်ထက်ပင် နှစ်ပြန်လောက် ရှည်ကြသည်
ကိုယ်လုံး၌ ရွှေရောင်ရှိ၍ ကျောပိုင်းတွင် မွဲပြာ ရောင်သန်းနေ၏
ဆူးတောင်ရောင်မှာလည်း ရွှေရောင်ပေါက်နေကြသည်
ငါးပုဏ္ဏား၏ ကိုယ်အရှည်မှာ ၉ လက်မခန့်အထိ ရှိသည်
ထိုငါးမှာ အရသာရှိ၍ အသားနူးညံ့သည်
ထန်ပီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thangpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဟရင်းထန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟရင်းထန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၃၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင် (Orcaella brevirostris) သည် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ မြစ်ကြီးများဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ် ဂင်္ဂါမြစ် နှင့် မဲခေါင်မြစ် တို့အပြင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ မဟာခန်မြစ်ကြီးထဲတွင် တွေ့ရှိရသည့် လင်းပိုင်မျိုးစိတ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ကျက်စားနေထိုင်လေ့ရှိသော နေရာများမှာ ဗန်းမော်နှင့် မန္တလေးမြို့အကြားရှိ မြစ်ပိုင်းအတွင်းတွင် ဖြန့်ကြက်သွားလာ ပေါက်ဖွား ရှင်သန်လျက်ရှိသည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်သည် ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော ပြယုဂ် တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များကို ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင်ရှိသော ရေချိုလင်းပိုင် အားလုံးကို ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ဟု စတွေ့သည့်သူက ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့သော ငါးမျိုးစိတ်အသစ်တစ်ခု အနေနှင့် ကမ္ဘာတွင် မှတ်တမ်းပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
လက်ရှိ ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ငါးလုပ်ငန်းဌာနနှင့် World life conservation မှ ထိန်းသိမ်းထားသော အကောင် ၇၀ ခန့်ရှိနေသည်
မင်းကွန်း၊ မန္တလေးမြောက်ဘက်ရှိ မြင်ဇွန်းရွာအနီးတွင် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက သူတို့၏ ဘိုးဘွား လက်ထက်ကတည်းက လင်းပိုင်များ၏ အကူအညီနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ငါးဖမ်းလာခဲ့ကြသည်
လင်းပိုင်များသည် တံငါသည်လှေများကို သိ၏
သစ်သားချောင်းလေးနှင့် လှေကို ခေါက်လိုက်လျှင် လင်းပိုင်များသည် အနားကို ကပ်လာကြသည်
ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားနေသော လင်းပိုင်များသည် တံငါသည်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ငါးဖမ်းပေးလေ့ရှိကြသည်
လင်းပိုင်များသည် ငါးရှိသော နေရာများကို သွား၍ အမြီးလေးနှင့် အချက်ပြလိုက်တာနှင့် တံငါသည်များက ကွန်ပစ်၍ ငါးဖမ်းကြသည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ ထိန်းသိမ်းရေးနားလည်မှု စာချွန်လွှာ (MOU)တစ်ရပ်ကို ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းတွင် ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာနနှင့် သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ (WCS)တို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကျက်စားရာ မတ္တရာမြို့နယ် မြေစွန်းကျေးရွာ၌ အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်
ထို့ပြင် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ အတွင်း၌ မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့အကြား ၇၂ ကီလိုမီတာကို ဧရာဝတီလင်းပိုင် ထိန်းသိမ်းဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ထို့အတူ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ မြစ်အတွင်းဖြန့်ကြက် နေထိုင်မှုကို အပြည့်အဝသိရှိနိုင်ရန် ၂၀၀၂-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလများက ပထမဆုံးအကြိမ် လေ့လာမှုပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်နှင့် မင်းကွန်း ကြား၌ လင်းပိုင် (၃၇) ကောင် တွေ့ခဲ့ကြောင်း၊ မှတ်တမ်းပြုနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် မန္တလေးနှင့် ဗန်းမော်ကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အတိုင်း အစုန်အဆန် လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လင်းပိုင် (၅၉) ကောင်၊ ၂၀၀၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် (၇၂) ကောင်ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်
မန္တလေးမြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း၌ ရှားပါးမျိုးတုံးတော့မည် ဖြစ်သော ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ မှီတင်းနေထိုင်နေကြသည်
Orcaella brevirostris ဟု သိပ္ပံအမည်ပေးထားသော လင်းပိုင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄-မျိုးသာ ကျန်ရှိတော့သည့် ရေချိုလင်းပိုင်ငါးများအနက်မှ ရှားပါးမျိုးနွယ်ဝင် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း လွန်ခဲ့သည့် ရာစုနှစ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း နေထိုင်ကြသည့် ရေချိုလင်းပိုင်ငါး အရေအတွက် ၆၀% အထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်
ယခုအချိန်တွင် ရရှိနိုင် သမျှသော အကောင်းဆုံး ခန့်မှန်းထားသည့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်ငါး အရေအတွက်မှာ ၅၉ ကောင်သာ ဖြစ်သည်
ဤလင်းပိုင်ငါးများသည် ၂ မီတာမှ ၂.၇၅ မီတာအထိ အလျားရှိကြပြီး၊ အပြာနက်မှောင်အရောင်နှင့် မီးခိုးရောင်အရင့် အရောင်ရှိကြသည်
ဤလင်းပိုင်ငါးများသည် လူများနှင့် ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်း၍ ပူးပေါင်းဆက်ဆံမှု ရှိကြပြီး၊ ဤအချက် မှာ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ဆက်ဆံရေးအတွက် လေ့လာမှုပြုရန် အထူးအခွင့်ကောင်း ဖြစ်သည်
ငါးများ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှု ပုံစံပြောင်းလာခြင်း၊ ရေ အရည်အသွေးကျဆင်းလာခြင်း၊ မြစ်ကြောင်းရေစီးများ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ၎င်းရေသတ္တဝါများ အရေအတွက်လည်း ကျဆင်းလာနေပါသည်
ဧရာဝတီမြစ်၊ မေခ၊ မေလိခ မြစ်များတွင် ဆည်များ တည်ဆောက်မည်ဆိုပါက မူလကတည်းက ရှားပါးမျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်နေသော ဧရာဝတီလင်းပိုင်ငါးများ ရှားပါးပျောက်ကွယ်စေရန် ခြိမ်းခြောက်မှုကြီး ဖြစ်နေစေသည်
ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာနနှင့် သားငှက် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ (WCS) တို့ ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေး ကင်းလှည့်အစီအစဉ် ၂၀၀၉-၁၀ ခုနှစ် ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်း အကြား ဧရာဝတီမြစ် အစိတ်အပိုင်း၊ မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ အကြား ၇၄ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေးနယ်မြေတွင် စက်တင်ဘာ၌ ပြန်လည်စတင်နေပြီဖြစ်သည်
ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လတွင် ခရီးစဉ်၌ အသုံးပြုသော လှေ၊ မော်တော်များ ကြံ့ခိုင်ရေးဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးစဉ် အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းစသည် တို့ကို ပြုလုပ်ကြပြီး အဆိုပါအစီအစဉ်ကို နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလမှ ဇွန်လ အထိ တစ်လလျှင်နှစ်ကြိမ်၊ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ပတ်ခန့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေတွင် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ကြခြင်းဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေးကင်းလှည့်အစီအစဉ်၌ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအတွင်းရှိ ကျေးရွာ များတွင် ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ပတ်သက်သော ပညာပေးလုပ်ငန်းများ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ၊ ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနမှ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒများအကောင်အထည်ဖော်ခြင်း လုပ်ငန်းများ၊ ငါးသုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ တရားမဝင်ငါးဖမ်းနည်း များဖြစ်သည့် ရှော့တိုက်ခြင်း၊ မိုင်းခွဲခြင်း၊ အဆိပ်ချခြင်းများကို နေ့ညကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင် သဘာဝလေ့လာခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်သည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင် သဘာဝလေ့လာခြင်း (Behavior Budget) တွင် အစာရှာခြင်း (Feeding) ၊ ခရီးသွားခြင်း (Travelling)၊ အနားယူခြင်း (Resting)၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း (Socializing) တို့ပါဝင်ပြီး ဧရာဝတီ လင်းပိုင်အုပ်နှင့် မီတာ ၅ဝ အကွာ အဝေးရှိ လေ့လာရေးမော်တော်ပေါ်မှ နေ၍ နှစ်နာရီခန့် တောက်လျှောက် ကြည့်ရှုလေ့လာ မှတ်တမ်းတင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်
မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြားတွင် ဧရာဝတီလင်းပိုင် ၇၂ ကောင်ခန့်ရှိပြီး ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၌ လင်းပိုင် ၁၆ မှ ၁၈ ကောင်ခန့်ရှိရာ မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြားရှိ လင်းပိုင်အရေအတွက်၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြစ်သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဧရာဝတီ လင်းပိုင်နှင့် ပတ်သက်သော လေ့လာမှုများကိုစတင်ခဲ့ပြီး မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ ကြားဒေသတွင် လင်းပိုင် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခြင်း၊ လူနှင့်လင်းပိုင် ပူးပေါင်း၍ ငါးဖမ်းသည့် ဓလေ့စရိုက်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ရေလုပ်သားတို့ အကျိုးတူ ပူးပေါင်း ငါးဖမ်းသည့် ရိုးရာ အလေ့အထကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ငါးမျိုးပြုန်းတီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော တရားမဝင် ငါးဖမ်းဆီးခြင်းများ (လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ခြင်း၊ မိုင်းခွဲခြင်း၊ အဆိပ်ချခြင်း) နှင့် မြစ်ချောင်းများအတွင်း ရွှေတူးဖော်မှုများ ပပျောက်စေရန် ဧရာဝတီလင်းပိုင် မျိုးမသုဉ်းစေရေးအတွက် ပြည်သူများက ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်း ကာကွယ်လာစေရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေကို သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေဖြစ်သည့် မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ အကြားသို့ မန္တလေးမြို့မှ စက်တပ် ရေယာဉ်ဖြင့် ဆန်တက်၍လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမှ စဉ့်ကူးမြို့သို့ ကားဖြင့် သွားရောက်ပြီး စက်တပ်ရေယာဉ်ဖြင့် စုန်ဆင်း၍လည်းကောင်း သွားရောက် လေ့လာနိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်သာ ရှိသော ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် လက်ပစ်ကွန် ရေလုပ်သားတို့ ပူးပေါင်း ငါးဖမ်းဆီးသည့် သဘာဝဓလေ့စရိုက် နှင့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကို နိုင်ငံခြား ခရီးသွားဧည့်သည်များ လာရောက် ကြည့်ရှုလေ့လာကြကြောင်း သိရသည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင် ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေသတ်မှတ်ပြီး နယ်မြေအတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းရေးပညာပေး ကင်းလှည့် အစီအစဉ်များကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ကျက်စားသည့် မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကင်းလှည့်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ နေထိုင် ကျက်စားသည့် နယ်မြေဧရိယာများ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်များအပေါ် ကျရောက်နေသည့် အန္တရာယ်များ လျော့ကျခြင်း၊ လင်းပိုင်များ၏ အုပ်စုပမာဏ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့် အတူငါးဖမ်းဆီးကြသည့် လက်ပစ်ကွန် ရေလုပ်သားများ ငါးဖမ်းဆီးနိုင်သည့် နယ်မြေဧရိယာ ကျယ်ဝန်းလာပြီး ရေလုပ်သားဦးရေ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့်အတူ ငါးဖမ်းဆီးသည့် လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်း၊ ဒေသတွင်းရှိ ပြည်သူ လူထုထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ အသိပညာများ တိုးပွားလာပြီး၊ လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်း ပါဝင်လာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့် ငါးဖမ်းဆီးသည့် လုပ်ငန်းများကို ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လာရောက်ကြည့်ရှုကြ သဖြင့် ဧရိယာနယ်မြေအခွန်အခများ ရရှိခြင်း၊ ရေလုပ်သားများနှင့် ဒေသခံကျေးရွာများ ဖွံ့ဖြိုးစည်ပင်ခြင်းစသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိပေမည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း၊ ရခိုင်ကမ်းမြောင်ဒေသ၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် မြိတ်ကျွန်းစုတို့တွင် တွေ့ရသည်
ကမ္ဘာတွင် ဩစတြေးလျတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ နယူးဂီနီ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဒေသ၊ ဂင်္ဂါမြစ်၊ အင်ဒိုနီးရှား မဟာခမ်မြစ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်တို့ရှိ မဲခေါင်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တို့ တွင်လည်း တွေ့ရသည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင်တို့ကို တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်လည်ကောင်း၊ မြစ်ကြီး (၃) စင်းဖြစ်သော မဲခေါင်မြစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘော်နီယိုကျွန်းရှိ မဟာခမ်မြစ်တို့တွင်လည်းကောင်း တွေ့နိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဈေးတန်းအွမ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaytanaum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၃ ဦး၊ မ ၇၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဂတ်ရောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Gatyawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ဒိန်ဆိန်း (ဒိန်ဆိန်းပါ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒမ်ခါရွာ(အင်္ဂလိပ်: Damhkar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်၊ အင်ခင့်ဝါကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟင်္သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ နေရာခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်ခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဉတ်လျှင် ၂-ကြိမ်မြောက်ရှိသော ကမ္မဝါစာဖြင့် ပြုအပ်သော ကံ၊ ဉတ်လျှင် ၂-ကြိမ်မြောက်ရှိသောကံ၊ ဉတ်တစ်ကြိမ် ကမ္မဝါစာ တစ်ကြိမ်ဖြင့် ပြုအပ်သောကံ၊ ဉတ္တိဒုတိယကံ
ယင်း ဉတ္တိဒုတိယကံကို -(၁) ရဟန်းတို့အား လာဘ်မရအောင် အားထုတ်ခြင်း, ရဟန်းတို့၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုလုပ်ခြင်း, ရဟန်းတို့အား နေရာမရအောင် အားထုတ်ခြင်း, ဆဲရေး ရေရွတ်ခြင်း, ရဟန်းအချင်းချင်း ကွဲပြားအောင် ကုံးတိုက်ခြင်း, ဘုရားရှင်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆိုခြင်း, တရားတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆိုခြင်း, သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆိုခြင်းဟူသော အင်္ဂါ ၈-ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာအား သပိတ်မှောက်ကံပြု၍ နှင်ထုတ်သော အရာဌာန၊ (၂) ကောင်းမွန်စွာ ပြုကျင့်သော ဥပါသကာအား သပိတ်မှောက်ကံကို ပြန်လှန်သည်၏ အစွမ်းဖြင့် သွတ်သွင်းသော အရာဌာန၊ (၃) သိမ်သမုတ်ခြင်း, တိစီဝရိတ်သင်္ကန်းနှင့် ညဉ့်ကင်း၍ နေနိုင်ခြင်း အကျိုးငှါ သမုတ်ခြင်း, ဂိလာနရဟန်းအား အခင်းသစ်ကို ပြုခြင်းငှါ သမုတ်ခြင်း, ဆွမ်းညွှန်ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, ကျောင်းခံယူထိုက်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, ဘဏ္ဍာစိုးရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, သံဃိက သင်္ကန်းကို ခံထိုက်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, သင်္ကန်းကို ဝေဖန်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, ယာဂု သစ်သီး ခဲဖွယ်ကို ဝေဖန်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, အပ်စသော အနည်းငယ်သော ဝတ္ထုပစ္စည်းကို အလိုရှိသောသူအား စွန့်တတ်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, မိုးရေခံ သင်္ကန်းကို ခံယူထိုက်သော ရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, သံဃိကသပိတ်တို့ကို ခံယူထိုက် သောရဟန်းဟူ၍ သမုတ်ခြင်း, အရံစောင့် သာမဏေတို့ကို စေခိုင်းတတ်သော ရဟန်း ဟူ၍ သမုတ်ခြင်းဟူသော သမ္မုတိပေးရာ ဌာန၊(၄) ကထိန်သင်္ကန်းပေးရာ, သေသော ရဟန်း၏ သင်္ကန်းစသည်တို့ကို ပေးရာဌာန၊(၅) ကထိန်နှုတ်ရာဌာန၊ (၆) ကုဋိနေရာ ကျောင်းနေရာတို့ကိုပြောကြားရာဌာန၊ (၇) တိဏဝတ္ထာရကသမထ, မောဟာရောပနကံ စသော ကမ္မလက္ခဏာအရာဌာန၊ ဤ ၇-ပါးသော အရာဌာနတို့၌ ထားအပ်လေသည်
ကံ ၄-ပါးတို့တွင် အပလောကနကံကို ပန်ကြား၍သာလျှင် ပြုအပ်၏၊ ဉတ္တိကံ, ဉတ္တိ ဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့ဖြင့် မပြုအပ်၊ ဉတ္တိကံကိုလည်း ဉတ်တစ်ကြိမ် ရွတ်ဖတ်သဖြင့်သာ ပြုအပ်၏၊ တစ်ပါးသော အပလောကနကံ, ဉတ္တိဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့ဖြင့် မပြုအပ်၊ ထို့အတူ ဉတ္တိစတုတ္ထကံကိုလည်း ဉတ်တစ်ကြိမ် ကမ္မဝါစာ ၃-ကြိမ်ရွတ် ဖတ်သဖြင့်သာ ပြုအပ်၏၊ တစ်ပါးသော အပလောကနကံ စသည်ဖြင့် မပြုအပ်၊ ဉတ္တိ ဒုတိယကံကိုကား ပန်ကြား၍ ပြုအပ်သည်လည်း ရှိ၏၊ မပြုအပ်သည်လည်း ရှိ၏၊ သိမ် သမုတ်ခြင်း, သိမ်နှုတ်ခြင်း, ကထိန်သင်္ကန်းကို ပေးခြင်း, ကထိန်နှုတ်ခြင်း, ကုဋိနေရာကို ပြောကြားခြင်း, ကျောင်းနေရာကို ပြောကြားခြင်း, ဤ ၆-ပါးသော ကံတို့ကား ဂရုကံများဖြစ်ကြ၍ ပန်ကြား၍ပြုခြင်းငှါ မအပ်ကုန်၊ ဉတ်တစ်ကြိမ် ကမ္မဝါစာတစ်ကြိမ် ရွတ်ဖတ်၍သာ ပြုအပ်ကုန်၏
ကြွင်းသော ၁၃-ပါးသော သမ္မုတိ, သေနာသနဂ္ဂါဟာပကသမ္မုတိ, မတကစီဝရ ဒါနသမ္မုတိ-စသည်တို့ကား လဟုကံများဖြစ်ကြ၍ ပန်ကြား၍လည်း ပြုခြင်းငှါ အပ်ကုန်၏
ဉတ္တိကံ ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့ဖြင့်ကား မပြုအပ်ကုန်
ဖနိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Phaneng)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဖနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖနိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၀ ဦး နေထိုင်သည်
တက္ကသိုလ် မြတ်စိုး သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ တက္ကသိုလ်ဆရာ၊ သီချင်းရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ကာ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာနတွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် မြတ်စိုးသည် အဖ ဦးဘိုးချစ် (အငြိမ်းစား တိုင်းပညာဝန်)၊ မိခင် ဒေါ်သန်းတို့မှ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
အမည်ရင်း ဦးမြင့်ကြည် ဖြစ်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ စတင်တက်ရောက်ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနသို့ စတင်ဝင်ရောက်၍ မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ ဗထူးစစ်တက္ကသိုလ်၊ ပုသိမ် ကောလိပ်၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာနတို့တွင် တာဝန်များ အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူ ခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
တက္ကသိုလ်မရောက်မီ စစ်ပြီးစ ဂျာနယ်၊ စာစောင်အချို့တွင် မောင်သာယာ အမည်ဖြင့် စတင်ကလောင်သွေးခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ရောက်ပြီးနောက် တက္ကသိုလ် မြတ်စိုးအမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမည်ရင်းဖြင့်လည်းကောင်း ချိုတေးသံ၊ ဂီတ ပဒေသာ၊ ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည့်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ရသစာတမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်
စာပေနှင့်ယှဉ်လျက် ဂီတကို ဝါသနာအလျောက် လေ့လာခဲ့သည်
စန္ဒရားနီနီ အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့အတွက် သီချင်းများကို ပင်တိုင် ရေးသားခဲ့ရာ သံလွင်ဦး၊ သပြေညို၊ မိုးနဲ့စစ်သား၊ မေတ္တာကန်မွန်၊ အသည်းလမ်းကလေးမှာ လျှောက်လာပါ၊ ကြင်စဦး စသည့်သီချင်းများ ဖြစ်သည်
သုတေသနစာတမ်းများအဖြစ် ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာဂီတ(၁၉၆၈)၊ မြန်မာဂီတ ၁၉၂၀-၇၀(၁၉၇၀)၊ မြန်မာဂီတကို နိုင်ငံခြားဂီတ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပုံ (၁၉၇၃)၊ Three Yodaya Songs Representing Thai Element In Myanmar Classical Music(၁၉၉၆) တို့ကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်
မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း (ပ၊ ဒု) (၁၉၉၂)၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး စနစ်ပြောင်းကာလ ၁၉၆၂-၁၉၇၄ (ပ၊ ဒု၊ တ) (၁၉၉၃)၊ သဗ္ဗဂီတက္ကမ ပကာသနီကျမ်း (၁၉၉၃)၊ ဦးဂုဏ်ဘဏ်၏ မြန်မာ့ဂီတ အခြေခံ အတွဲ (၁၊ ၂) (၁၉၉၉-၂၀ဝ၁)၊ တေးရေး ပညာရှင်ကြီးများ၏ ခေတ်ဟောင်း တေးသီချင်းများ (အတွဲ ၁ မှ ၈) (၁၉၉၅-၂၀ဝ၆) တို့ကို တည်းဖြတ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်မူ မဟာဂီတ (၂၀ဝ၅ ပုံနှိပ်မူ) ကို ဦးဆောင်တည်းဖြတ်ခဲ့သည်
ယခုအခါ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
၂၀ဝ၂ ခုနှစ်တွင်  မြန်မာ့တေးဂီတ အနုစာပေသမိုင်း စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆုနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်  စာပေနှင့် ဂီတ၊ ဂီတနှင့်စာပေ စာအုပ်ဖြင့် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်း စာပေဆုတို့ ရခဲ့သည်
၂၀၁၃-ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာ ဆုရရှိသည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) က ဂုဏ်ထူးဆောင် စာပေပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်းသည်
ဒဂုန်နတ်ရှင် (၁၂၆ဝ – ၁၃၅ဝ) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၁၁ ရက် (၁၈၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်) တွင် ဆရာကြီး ဒဂုန်နတ်ရှင်ကို မန္တလေးမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရှိန်း၊ ဒေါ်ခင်အိုကြီးတို့ဖြစ်သည်
ဆရာကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးမောင်မောင်ကြီး ဖြစ်သည်
ဆရာကြီးသည် သုံးနှစ်သား အရွယ်ကပင် မြန်မာစာပေ စတင် သင်ကြားပြီး ရှင်သာမဏေဝတ်ဖြင့် သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ် စသည့် လောကုတ္တရာ စာပေများကို ဆည်းပူးသည်
ထို့နောက် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြားသည်
ဆရာကြီးသည် ငယ်စဉ်ကပင် စာပေ ဝါသနာ ပါခဲ့ပြီး မြန်မာစာပေ၊ အင်္ဂလိပ် စာပေများကို ဖတ်ရှု လေ့လာခဲ့သည်
အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်က ဉာဏ်ကျယ် အုန်းဖေ ခေါ် ဝတ္ထုတပုဒ် စမ်းသပ် ရေးသားခဲ့ဖူးသည်
ဂီတကိုလည်း လေ့လာ လိုက်စားခဲ့သည်
ပျဉ်းမနားတွင် နေထိုင်စဉ် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ ကန်ဦးဆရာတော်၊ ဟံသာဝတီ ဦးနတ်သား၊ ဝံသရက္ခိ ပိဋကတ်တိုက် ဆရာလှ စသော ပညာရှိများထံ ဆည်းကပ်ပြီး မြန်မာစာပေ၊ ပါဠိ စာပေများ လေ့လာ လိုက်စားခွင့် ရခဲ့သည်
ပျဉ်းမနား၌ပင် သီတင်းသုံးလျက် ရှိသော ပုခန်း ဆရာတော်နှင့် လယ်တီ ဆရာတော်တို့ထံ ဆည်းကပ်ပြီး လောကုတ္တရာ ဆိုင်ရာ ခဲရာခဲဆစ် ပြဿနာများကို မေးမြန်း လေ့လာ ဆည်းပူးခွင့် ရခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် မြန်မာစာပေ နှံ့စပ်သော ကန်ဦးကျောင်း ဆရာတော်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မြန်မာ စာပေ အခြေခံ ကောင်းကောင်း ရခဲ့သည်
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက် ကြေးနန်း အင်ဂျင်နီယာ ဌာန မင်းကြီးရုံးတွင် အမှုထမ်းသည်
မကြာမီ အလုပ်ထွက်၍ ပညာ ဆက်လက် သင်ကြားရင်း မော်ဒန် ဘားမားတိုင်း သတင်းစာတွင် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
တက္ကသိုလ် သပိတ်မှောက်ပြီးချိန်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ နေရှင်နယ် ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း "ပျဉ်းမနား ဦးမောင်မောင်ကြီး"၊ "မန်းကြည်" ကလောင် အမည်များဖြင့် ကဗျာများ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသည်
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းသို့ ကဗျာများ ရေးသား ပေးပို့ရာ မဂ္ဂဇင်း မန်နေဂျာက "ဒဂုန်နတ်ရှင်" ဟူ၍ ကလောင်အမည် မှည့်ပေးရာမှ ထိုအမည်ကို လက်ခံ သုံးစွဲသည်
ရန်ကုန် မြန်မာအဆွေ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီက ရိုက်သော ဇာတ်ကားများအတွက် သီချင်းများကို ပျဉ်းမနားမှ ရေးသားပေးပို့ရာ ကုမ္ပဏီက နှစ်သက်သည့်အတွက် ရန်ကုန်သို့ ခေါ်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်
မြန်မာအဆွေ အတွက်လည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးရသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ရုပ်ရှင် ရိုက်ရာတွင် လိုက်ပါ သွားခဲ့ဖူးသည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတိုက်မှ နုတ်ထွက်သည်
ထို့နောက် ဗဟိုသိပ္ပံ မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ် သိပ္ပံ မဂ္ဂဇင်း၊ တိုးတက်ရေး မဂ္ဂဇင်း၊ ဆယ်သန်း ဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မောရိယ နေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ရန်ကုန် နေ့စဉ် သတင်းစာနှင့် စတူးဒင့်ဝေါ အင်္ဂလိပ် သတင်းစာတို့တွင် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကမ္ဘာ့ ဆက်ဆံရေး အဖွဲ့ကြီး အတွင်းရေးမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ အဖွဲ့၊ ငါးပါးသီလ လုံခြုံရေး အဖွဲ့တို့တွင် ကော်မတီဝင်၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ကော်မတီဝင် စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည်
ဆရာကြီးသည် စာအုပ်စာတမ်း များစွာ ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
အိမ်ထောင်ဦး ရှုဖွယ်ကျမ်း ('သူရသတ္တိ' အမည်ဖြင့် ထပ်မံ ဖြည့်စွက်သည်)၊ အချစ်ဂဏ္ဍိ၊ ယောက်ျား၊ ခြင်္သေ့စိတ်၊ လူ့သွေးခေါ် သွေးတိုးကျမ်း၊ ဓာတ်ချုပ်ရောဂါ ကုထုံးကျမ်း၊ ဆရာဝန် ဒိုင်ယာရီ (သုံးတွဲ)၊ သုတကြေးမုံ၊ လောကနိဗ္ဗာန်၊ စိတ်ပညာကျမ်း (ခြောက်တွဲ)၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ကွမ်းဓလေ့၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆင်တန်ဆာ၊ အကြံသစ်၊ အာဇာနည်၊ ပါနောက်၏ ရုပ်ကြီးစင်၊ စာပေဝတ်ဆံ (ရှစ်အုပ်)၊ မြန်မာ့လုပ်ငန်း ဆယ်ပွင့်ပန်း၊ ဒဂုန်နတ်ရှင်၏ ဘဝခရီးစဉ်၊ ရတနာပုံ နိဒါန်း၊ ဘာသာရေး အမွေအနှစ်များ၊ စာပေ အမွေအနှစ်များ စသည်တို့ ဖြစ်သည်
မြန်မာစာပြု စာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိဖြင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် သုတပဒေသာ ဆုကို လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာ ကိန်းဂဏန်း သင်္ချာ စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၈၃ ခုတွင် အမျိုးသား စာပေဆုကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ၁၃၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် (၁၉၈၉ ခု၊ မတ်လ ၁၂ ရက်) နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဆင်ခုန်းတိုင် (ကုလား)ရွာ၊ ဆင်ခုန်းတိုင်
ကင်းကြက်ရှာစွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinkyetsharsun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ဆပ်ကယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငပြေမအပေါ်စုရွာ၊ ငပြေမ
အွန်လိုင်းတွင် မြန်မာစာကို ယူနီကုဒ်စနစ် ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာကြ
ငါးသိန်းတန် CDMA-450800MHz ဖုန်းကြိုတင် ငွေဖြည့်ကတ်များ၊ အမျိုးအစားမခွဲထုတ်
ပြေတီဦးနှင့် အိန္ဒြာကျော်ဇင် လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲကို (၆)ပွဲ စတင်ကျင်းပ
နေတိုးကိုယ်တိုင်ရေး "စေ့ထားသော တံခါးများ"အမည်ရှိ စာအုပ်ထွက်
ရတနာပုံ ဆိုက်ဘ်ဘာစီးတီး၌ နဝမအကြိမ်မြောက် မြန်မာအိုင်စီတီ ပြပွဲကျင်းပ
အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်မည့် McWill အမည်ရှိ 3.5G မိုဘိုင်း ဖုန်းလိုင်းသစ် စတင်ရောင်းချ
စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ မောင်ဝဏ္ဏ ကွယ်လွန်
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ထက်ထက်မိုးဦးသည် စစ်လွန်း၀တီထက် ခေါ် သမီးရတနာ ဖွားမြင်
၂၀၀၉ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(အကယ်ဒမီ) ချီးမြှင့်ပွဲအား နေပြည်တော်မြို့တော်ခန်းမရှိ လေဟာပြင်ကဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပ
နေတိုး၊ စိုးပြည့်သဇင် အကယ်ဒမီရ
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနမှူးဟောင်း ပါမောက္ခ ဒေါက်တာစိန်ထွန်းအသက် (၇၁) နှစ် ကွယ်လွန်သည်
အီဂျစ် လူထုဆန္ဒပြပွဲ စတင်ဖြစ်ပွား
စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဟန် (ဆရာ ဇော်ဂျီ)၏ဇနီး ကြီးကြီးစော (ခ) ဒေါ်စောရင် အသက် (၁၀၅) နှစ် ကွယ်လွန်သည်
NLD ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ် [www.nldburma.org|www.nldburma.org ]ကို အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာ အင်တာနက်တွင် စတင်
နေပြည်တော်၌ နံနက်(၈ : ၅၅)နာရီတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ပေါင်း(၂၀)အတွင်း ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ စတင်ကျင်းပ
ရုပ်ဝတ္ထုတစ်ခု၌ ဆဲလ်အချက်ပြခြင်းနှင့် ကိုယ်အားကိုယ်ကိုး ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်ခြင်းစသည့် ဇီဝဖြစ်စဉ်များ ပါရှိခြင်းသည် "သက်ရှိ"(ဖြစ်ခြင်း)၏ ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သည်
နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် (သေဆုံးသွားသဖြင့်) ဤသို့သော ဇီဝဖြစ်စဉ်များ ရပ်တန့်သွားသောကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဤသို့သော ဇီဝဖြစ်စဉ်များသည် ကနဦးကတည်းက လုံးဝကင်းမဲ့သောကြောင့်ဖြစ်စေ ၎င်း ရုပ်ဝတ္ထုများကို "သက်မဲ့"ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်
အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ မှိုများ၊ ပရုတ်တင့်စ်များ(protists)၊ အာခိယာ(archea)၊ ဘက်တီးရီးယားအစရှိသဖြင့် သက်ရှိပုံစံအမျိုးမျိုး တည်ရှိသည်
ဤသို့သော သက်ရှိများကို လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရပ်ကို ဇီဝဗေဒဟု ခေါ်သည်
သက်ရှိ(ဖြစ်ခြင်း)၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များကို ကာလကြာရှည်စွာ စိန်ခေါ်နေသော အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကွဲပြားခြားနားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မျိုးစုံကို တွေ့ရှိနိုင်သည်
ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ "သက်ရှိခြင်း"သည် ရုပ်ဝတ္ထုတစ်ခုမဟုတ်ပဲ၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်နေသောကြောင့်လည်း တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်၌ရှိနေနိုင်သော သက်ရှိဝတ္ထုများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများအကြောင်းကို မသိရှိနိုင်သေးခြင်းကလည်း ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ပြုရာ၌ ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာစေသည်
ဒဿနိကဗေဒအားဖြင့် "သက်ရှိ"(ဖြစ်ခြင်း)၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို ထုတ်ဖော်ဖွင့်ဆိုကြရာ၌လည်း၊ အရာဝတ္ထုများကို သက်ရှိသက်မဲ့ခွဲခြားရာတွင် တခြားဗေဒများကဲ့သို့ပင် အခက်အခဲများတွေ့ကြသည်
တရားဥပဒေအားဖြင့် "သက်ရှိ"(ဖြစ်ခြင်း)၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် လူတစ်ယောက်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် သေဆုံးသည်ဟု ကြေညာမည်ဟူသော ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဤဆုံးဖြတ်ချက်၏ ဥပဒေအကြောင်းအရ အကျိုးဆက်များကို အဓိကအာရုံထားကာ ဖော်ပြကြပြီး၊ ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များအပေါ် အချေအတင်ဝေဖန်ဆွေးနွေးကြသည်
"သက်ရှိ"၏ အများစုသဘောတူသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အတိအကျမရှိသောကြောင့်၊ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရှိ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အများစုမှာ "သရုပ်ဖော်"(descriptive) ဖွင့်ဆိုချက်များသာ ဖြစ်သည်
သက်ရှိသည် ၎င်းနေထိုင်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအတွင်း၌ ၎င်း၏ ဖြစ်တည်မှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ တိုးမြှင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုခိုင်မာစေသောဟူသော ဝိသေသလက္ခဏာကို ပြသနိုင်မှုရှိသူ ဖြစ်သည်
ဤဝိသေသလက္ခဏာ၌ အောက်ပါစရိုက်များအားလုံး သို့မဟုတ် အများစုကို မြင်နိုင်သည်
ဟိုမီယာစတေးစစ် (Homeostasis)  အမြဲတမ်း အတွင်းပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို ပုံသေဖြစ်နေရန် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဥပမာ - ပူအိုက်ချိန်တွင် ချွေးများထွက်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်တွင်းအပူချိန်ကို သဘာဝအတိုင်း လျှော့ချခြင်းရုပ်ဖွဲ့စည်းမှု (Organization)  ဆဲလ်တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော သက်ရှိ၏ အခြေခံယူနစ်များဖြင့် ရုပ်ဖွဲ့စည်းမှု ရှိခြင်းဇီဝဖြစ်စဉ် (Metabolism)  အဲန်နာဘော်လစ်စင်မ် (anabolism)ဟုခေါ်သော ဓာတုပစ္စည်းများကို စွမ်းအင်သုံး၍ ဆယ်လူလာ အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းဟူသည့်  ဇီဝဝတ္ထုပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ကက်တာဘော်လစ်စင်မ် (catabolism)ဟုခေါ်သော အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို ဖြိုခွဲကာ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ခြင်းဟူသည့် ဇီဝဝတ္ထုဖြိုခွဲခြင်းဖြစ်စဉ်
သက်ရှိအရာများသည် ဟိုမီယာစတေးစစ် (homeostasis)ဟုခေါ်သည့် အတွင်းပတ်ဝန်းကျင် ဟန်ချက်ညီမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အသက်ရှင်ခြင်းနှင့်ဆက်စပ်သော အခြားဖြစ်ရပ်များကို ပြုလုပ်ရန် စွမ်းအင် လိုအပ်သည်
ကြီးထွားလာမှု (Growth)  ဇီဝဝတ္ထုပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်စဉ် (anabolism)ကို ဇီဝဝတ္ထုဖြိုခွဲခြင်းဖြစ်စဉ် (catabolism)ထက် ပိုမြန်သောနှုန်းရှိရန် ထိန်းသိမ်းခြင်း
လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်ပြုပြင်ခြင်း (Adaptation)  မိမိသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုအပေါ် တုံ့ပြန်မှုသည် တသမတ်တည်းမဟုတ်ပဲ လိုက်လျောညီထွေ ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း
ဤစွမ်းရည်သည် ဆင့်ကဲတိုးတက် ပြောင်းလဲလာမှုရှိခြင်း ဖြစ်စဉ်(evolution)၏ ပဓာနအခြေခံ ဖြစ်ပြီး၊ သက်ရှိများ၏ မျိုးရိုးလိုက်မှု (heredity)၊ အစားအစာနှင့် ပြင်ပအချက်များကလည်း ၎င်းစွမ်းရည်အပေါ် သက်ရောက်ဆုံးဖြတ်မှု ရှိသည်
လှုံ့ဆော်မှုများကိုတုံ့ပြန်ခြင်း (Stimuli)  တုံ့ပြန်မှုဆိုသည်မှာ ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိ သက်ရှိရုပ်စု (unicellular organism)တစ်ကောင်၏ ပြင်ပဓာတုပစ္စည်းများ လာရောက်ထိတွေ့သည့်အခါ၌ ကျုံ့ခြင်းမှအစ၊ ဆဲလ်များစွာဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော သက်ရှိရုပ်စုများ (multicellular organisms) ၏ အာယတန (senses) အားလုံးပါဝင်သော ရှုပ်ထွေးသော တုံ့ပြန်မှုများအထိ ပါဝင်သည်
အဆိုပါတုံ့ပြန်မှုတို့ကို ရွေ့လျားမှုအားအနေဖြင့် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်
ဥပမာ၊ အပင်တစ်ပင်၏ အရွက်များသည် နေရောင်ခြည်ရှိရာသို့ ဦတည့်ခြင်းစသည့် အပင်အလင်းတုံ့ပြန်မှု သို့မဟုတ် ဖိုတိုတျိုပစ်စင်မ်(phototropism)၊ သက်ရှိရုပ်စုများ၏ ဓာတုပစ္စည်းများအပေါ်တုံ့ပြန်မှု သို့မဟုတ် ကီမိုတပ်က်စစ် (chemotaxis)
မျိုးပွားခြင်း (Reproduction)  တစ်ဦးတည်း သက်ရှိအသစ်များကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း (asexual reproduction)၊ သို့မဟုတ် မိဘနှစ်ဦးမှ လိင်မှုပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် သက်ရှိအသစ်များကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း (sexual reproduction)ဟူသော သက်ရှိအသစ်များ မျိုးပွားလာစေနိုင်မှုဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများ (physiological functions) ဟုခေါ်သော ဤရှုပ်ထွေးသော ဖြစ်စဉ်များတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်များအပေါ် အခြေခံပြီး၊ သက်ရှိဖြစ်တည်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အချက်ပြခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း ယန္တရားများ (signaling and control mechanisms) ပါဝင်သည်
ဗိုင်းရပ်စ်များကို သက်ရှိဟု မှတ်ယူသင့်မသင့်မှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်သည်
၎င်းတို့ကို သက်ရှိပုံစံများ (forms of life)ဟု မှတ်ယူမည့်အစား ပုံတူပွားသူများ (replicators) အဖြစ် အများအားဖြင့် ယူမှတ်ကြသည်
၎င်းတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇရုပ်များ (genes)ကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ သဘာဝရွေးချယ်ခြင်း (Natural selection)ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမှုရှိခြင်းတို့ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တိုင် ပုံစံတူကောင်များပွားခြင်း (self-assembly) ပုံစံတူကောင်များ ဖန်တီးလေ့ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊  "သက်ရှိအုပ်စု အစွန်းပိုင်းရှိ သက်ရှိရုပ်စုများ" (organisms at the edge of life) အဖြစ်လည်း ဖော်ပြကြသည်
သို့သော် ဗိုင်းရပ်စ်များသည် ဇီဝဖြစ်စဉ်များကို ကိုယ်တိုင်မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ရှင်သန်ပွားများရန် အိမ်ရှင်ဆဲလ် လိုအပ်သည်
အိမ်ရှင်ဆဲလ်များအတွင်းရှိ ဗိုင်းရပ်စ်တို့၏ မိမိကိုယ်တိုင် ပုံစံတူကောင်များပွားခြင်း (self-assembly)သည် သက်ရှိများ၏ မူလအစ (origin of life) ကိုလေ့လာမှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သက်ရှိများသည် ကိုယ်တိုင် မျိုးပွားနိုင်သော အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများ (organic molecules) အနေနှင့် စတင်ခဲ့သည်ဟူသော အယူအဆကို အထောက်အကူပြုနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
အောင်လံမြို့ ရွာထောင်ရွာတွင် အဖဦးစိန်၊ အမိ ဒေါ်မြဆွေတို့မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ် ၊ နယုန်လတွင် မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးဉာဏ်မောင် ဖြစ်သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့တွင် တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင်မဂင်လာဒုံဗိုလ်သင်တန်း ( ဒုတိယပတ် ) ကို တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဂျပန်ပြည်သို့ လေကြောင်းပညာတော်သင်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရပြီး ဗမာ့လေတပ်မတော်တွင် တစ်ချိန်က အမှုထမ်းခဲ့သည့် ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းဒန်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးလှိုင်စသူတို့နှင့် အတူ သွားရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဂျပန်လက်နက်ချပြီးနောက် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဗမာပြည်အပျော်တမ်း တပ်မတော်သို့ လေယာဉ် သား ဗိုလ်လောင်း အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလထဲတွင် တပ်တွင်းမှ မသကငာ်၍ ပုဒ်မ ( ၅ ) နှင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ထောင်ထဲတွင် ၎င်းင်းသည် အစာငတ်ခံ ဆန်ဒပြခဲ့ဖူးသည်
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အချုပ်ခံထားရာမှ ဦးစီးချုပ်က လေတပ်တွင် ပြန်လည် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် လွှတ်သည်တွင် အောက်စ်ဖို့၌ လေယာဉ်သင်တန်းကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂၀ ) ရက်နေ့တွင်မူ လေတပ်မတော်မှ အခြား တပ်ဖွဲ့ဝင် ( ၁၅ ) ဦးအား ဦးစီးခေါင်းဆောင်၍ တောခိုသွားခဲ့သည်
တောခိုသောင်းကျန်းသူများက ပြည်နှင့် သရက်ခရိုင်တို့ကို သိမ်းပိုက်၍ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းဖွဲ့စည်းနေစဉ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ( ဗကပ ) တို့၏ ပြည်သူ့လေတပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်က လေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် ဗိုလ်ညွှန့်ဝေက တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်
ယင်းနောက် တောင်တွင်းကြီး နယ်အတွင်း စက်ပျက်၍ ထိုးဆင်းခဲ့သည့် ဘီအိုစီပိုင် နော့စ်မင်းလေယာဉ်ငယ်တစ်စီးအား သိမ်းပိုက်ပြင်ဆင်၍ ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်ကိုယ်တိုင် အာလံ ( ယခု အောင်လံ ) မြို့သို့ မောင်းနှင်ယူဆောင်ခဲ့ပြီး လေတပ်သားသစ်များ စုဆောင်း၍ သင်တန်းပေးခဲ့သည်
အစိုးရတပ်များက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် အာလံမြို့အား မသိမ်းပိုက်မီ လေယာဉ်ပျံအား ဖျက်ဆီး မီးရှို့ခဲ့သည်
တောတွင်းရှိ ပြည်သူ့လေတပ်မတော်ပျက်စီးပြီးသည့်နောက် ၎င်းင်းသည် အစိုးရတပ်မတော်တွင်းသို့ ထိုးဖောက်စည်းရုံးရန်တာဝန်များကို သခင်သန်းထွန်း၏ ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ထို့နောက်ရန်ကုန်မြို့ပေါ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြေအောက်စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများကို လာရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလ ( ၉ ) ရက် နေ့၌ တာမွေမြို့နယ် မဂျစ်လမ်း ( ယခု သမိန်ဗရမ်းလမ်း ) ၌ စစ်ထောက်လှမ်းရေး ဗိုလ်ကြီးကြည်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်
၎င်းင်းအား စစ်ခုံရုံးမှ စစ်ဆေး၍ ထောင်ဒဏ် ( ၃ ) နှစ် အပြစ်ပေးခဲ့သည်
ယင်းနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ( ၂၇ ) ရက်နေ့တွင် အထူးလျော့ရက်များဖြင့် ရန်ကုန်ထောင်ကြီးမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်
လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ၁၉၆၀ -၆၃ ထိ မသုံးလုံး ကုမ်ပဏီမန်နေဂျာ ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သမ်မတ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဘုရင့်နောင်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဘုရင့်ရုံမန်နေဂျာအဖြစ် အသီးသီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် ဂျပန်ခေတ် လေကြောင်းပညာသင်ဘဝက အတွေ့အကြုံများကို ‘စစ်အတွင်းလေကြောင်းပညာသင်အတွေ့အကြုံ’ စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စာပေဗိမာန် သုတပဒေသာ ( ဝိဇ်ဇာပညာရပ် ) ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် အောင်လံမြို့ ရှေ့နေ ဦးသိန်းဖေ၊ ဒေါ်နုတို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးကြည်နှင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ကာ သားသမီး ( ၅ ) ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်
သားသမီးများမှာ ကိုဇော်ဦး ( မစိုးစိုးမြင့် )၊ ကိုဇော်တူး ( မ အမာကြည် )၊ မသီတာ ( ကိုသက်ထွန်းစိန် )၊ မစန်ဒာ ( ကိုမင်းနိုင် )၊ မမြတ်သူဇာ ( ကိုဘိုဘို ) တို့ ဖြစ်ကြသည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင်မီးသဂြငိ်ုလ်ခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးကြည်သည် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်ထက် ဦးစွာ ၃၁ - ၁ -၇၈ နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်
ကွယ်လွန်ချိန်၌ သားသမီးများနှင့် မြေး ( ၆ ) ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
သားဖြစ်သူ ကိုဇော်ဦး၏ ပြောပြချက်
X သို့မဟုတ် x သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၂၄-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်
အက်ခ်စ် () ဟူ၍ အသံထွက်သည်
1 ASCII encoding အပေါ်အခြေခံပြီး ၎င်းနှင့် အမျိုးအစားဆင်တူသော encoding များ (DOS, Windows, ISO-8859 and Macintosh မိသားစုတွင်ပါဝင်သော encoding များ)
ဦးကောင်းကျော်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ukaungkyawsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ သဲကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၇ ဦး၊ မ ၇၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဉာဏ်လမ်းပေါ်လျှောက် လူတစ်ယောက်အကြောင်း သည် ဆန်းလွင်ရေးသားခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာစာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤစာအုပ်တွင် ဦးဆန်းလွင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ လွဲမှားနေသော အယူအဆများ၊ ယုံကြည်ချက်များကို ရေးသား ဖော်ပြထားသည်
စာအုပ်ပါခေါင်းစဉ်အတိုင်း ဉာဏ်လမ်းပေါ်လျှောက်ကြမည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အတွေးအခေါ်မှား အယူအဆမှားများကို သုံးသပ်တင်ပြထားသည်
တခွဲကျဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takhwekye)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ဒိုးတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒိုးတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၉ ဦး၊ မ ၂၂၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်(အင်္ဂလိပ်: Central European Summer Time)(CEST)၊ အချို့အခြေအနေများ၌ ဗဟိုဥရောပ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော စံတော်ချိန်(Central European Daylight Time၊ CEDT))ဟု ညွှန်းဆို၊ ကို ဗဟိုဥရောပ စံတော်ချိန်(CET; UTC+01:00)အား အသုံးပြုသော အချို့သော ဥရောပနိုင်ငံများတွင် နွေရာသီ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်
၎င်းသည် UTC+02:00နှင့် ကိုက်ညီမှရှိပြီး အရှေ့ဥရောပ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်၊ တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်၊ အီဂျစ် စံတော်ချိန်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသစံတော်ချိန်တို့နှင့်လည်း တူညီသည်
ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အခြားသောအမည်များအဖြစ် အလယ်ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်(Middle European Summer Time၊ MEST)၊ ဗဟိုဥရောပ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော စံတော်ချိန်(Central European Daylight Saving Time၊ CEDT) နှင့် ဘရာဗိုချိန် (နေတိုး သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ၏ ဒုတိယမြောက်အက္ခရာ) အစရှိသဖြင့် အသုံးပြုကြသည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဥရောနွေရာသီစံတော်ချိန်အား 01:00 UTC (02:00 CET နှင့် 03:00 CEST) တွင် မတ်လ နောက်ဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့နှင့် 01:00 UTC  တွင် အောက်တိုဘာလ နောက်ဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့အတွင်း ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် တသမတ်တည်းမဟုတ်ပဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၂၀၂၁ မှစ၍ ဥရောပတွင် နွေရာသီစံတော်ချိန်အား ပယ်ဖျက်ပြီး ဆောင်းရာသီစံတော်ချိန်အား တနာရီရှေ့တိုး၍ တနှစ်ပတ်လုံး အချိန်အား ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပြုချက်များ ရှိခဲ့သည်
ဖော်ပြပါနိုင်ငံများနှင့် ဒေသများအတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုကြသည်
အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှစ၍အင်ဒိုရာနိုင်ငံ၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊၁၉၇၉ ခုနှစ်မှစ၍ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ (metropolitan)၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ပြင်သစ်နိုင်ငံ (metropolitan)၊၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ဂျာမနီနိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ဂျီဘရော်လ်တာ၊၁၉၈၂ ခုနှစ်မှစ၍ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍အီတလီနိုင်ငံ၊၁၉၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ကိုဆိုဗို၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍လစ်တန်စတိန်းနိုင်ငံ၊၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ၊၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍မော်လတာနိုင်ငံ၊၁၉၇၄ ခုနှစ်မှစ၍မိုနာကိုနိုင်ငံ၊၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊၁၉၇၇ ခုနှစ်မှစ၍မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍နော်ဝေးနိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ပိုလန်နိုင်ငံ၊၁၉၇၇ ခုနှစ်မှစ၍ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ၊၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊၁၉၇၉ ခုနှစ်မှစ၍ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ၊၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍စပိန်နိုင်ငံ၊၁၉၇၄ ခုနှစ်မှစ၍ (အနောက်ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အသုံးပြုသော ကနေရီကျွန်းစုမှလွဲ၍)ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊၁၉၈၀ ခုနှစ်မှစ၍ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍ဗာတီကန်စီးတီး၊၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင် ယခင်က ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုခဲ့သည်
လစ်ဗျားနိုင်ငံ၊ ၁၉၅၁–၁၉၅၉၊ ၁၉၈၂–၁၉၈၉၊ ၁၉၉၆–၁၉၉၇၊ ၂၀၁၂–၂၀၁၃လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၈–၁၉၉၉ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၊ ၁၉၉၃–၁၉၉၅တူနီးရှားနိုင်ငံ၊ ၂၀၀၅–၂၀၀၈အချိန်ဇုန်
သက်ကယ်ချင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thatkeichinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ချောင်းကမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းကမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၆ ဦး၊ မ ၈၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအမည်မှာ သက်ငယ်ချင်းကုန်း ဖြစ်သည်
ပကြဲစံပြရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakyesanpya)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ ချိကယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓာတုဟရိဘုဉ္ဇယကျောင်းတော် (မြန်မာ: ဓာတုဟရိဘုဉ္ဇယ ဝရမဟာဝိဟာရ; ပါဠိ: Dhātuharibhuñjaya Varamahāvihāra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Lamphun တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော် ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် မူလက ၁၁ ရာစုတွင် ဖြစ်သည်ဟု  သတ်တမ်းသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ကျောင်းတော်၏ အဓိကစေတီတော်သည် ၉ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည်
ဝက်ဖိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wethpoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဆူးဝင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဝင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၄ ဦး၊ မ ၃၈၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
ကြက်သွန်ပွင့်ကဲ့သို့ အဖြူပွင့် ပွင့်သည်
အပွင့်ရိုးတံရှည်သည်
မကောင်ထိန်ရော့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makawnghtingyawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကွမ်ရှင်မာကျယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်စွယ် (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinswei(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်စွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တကောင်းထောင့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takaunghtaunt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓညဝတီ၊ ဟံသာဝတီ၊ ရတနာပူရ၊ ရတနာသီခ၊ နရသေဌ် နင်း၊ မင်းဆက်မင်းတို့၊ နှိမ်နင်းတိုက်ဖျက်၊ လက်နက်နိုင်ငံ စီမံချဲ့ထွင်ကြပုံများကို မှတ်တမ်းသဖွယ် တင်ထားအပ်သော အရေးတော်ပုံ ကျမ်းငါးစောင်အနက် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ ကျမ်းသည်လည်း တစ်စောင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်
ထိုကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒွါရဝတီမြို့ သာသနာပြုဆရာတော် ကဝိသာရာဘိသီရိပဝရ အဂ္ဂမဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု စီရင်ပြုစုခဲ့လေသည်
ထိုကျမ်းတွင် ဓညဝတီဒုတိယမြို့တည် ကံရာဇာကြီးမင်းမှ ၂၈ ဆက်မြောက် မင်းသီရိရာဇာ လက်ထက်မှစ၍၊ မဟာ သမ္မတမင်းလက်ထက် (၁၁၄၆ ခုနှစ်)အထိ၊ ရခိုင်မင်းများ လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပျက်ပုံများကို မှတ်တမ်းတင်ထားလေသည်
ရခိုင်ပြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တစပ်တည်း တည်နေသော် လည်း၊ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ၊ ခရီး အထောက်အလှမ်း မသင့်ခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာတို့က ရခိုင်ကို အတိုက်အခိုက် နည်း ပါးခဲ့သည်
တိုက်ခိုက်ပြန်လျှင်လည်း၊ အရှည်အကြာ သိမ်းပိုက် မထားနိုင်ချေ
ပုစံအားဖြင့်ဆိုရလျှင်၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရခိုင်ကိုတိုက်၍၊ ဘုရင် မင်းခေါင်၏ သားမက်တော် နော်ရထာကို လောင်းကြက်မြို့ တွင် နန်းတင်သည်
သို့သော် သံတွဲစားသည် ပဲခူးမင်း ရာဇာ ဓိရာဇ်၏ အကူအညီဖြင့် ဘင်္ဂါလီကုလား တဆယ့်နှစ်မြို့ (ဘင်္ဂလား)သို့ ပြေးလေသူ နောင်တော် နရမိတ်လှမင်းအား ပြန်၍နန်းတင်လေသည်
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ခရီးအထောက်အလှမ်း မသင့်သော်လည်း ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မင်းများနှင့် အဆက်အဆံရှိကြောင်း၊ ရခိုင်တို့ က သွား၍တိုက်ခိုက်သည့်အခါလည်းရှိ၍၊ ကုလားတို့က ထိပါး လာသည့်အခါလည်းရှိကြောင်းများ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
သက်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာခြင်း၊ ယင်းတို့အား တိုက်ထုတ်ခြင်း အကြောင်းများလည်း ယင်းအရေးတော်ပုံ ကျမ်း၌ တွေ့ရသည်
ထိုကျမ်းကြီးတွင် ရခိုင်မင်းတို့၏ စစ်မက်ရေးများ၊ တပ်ဆင် တပ်ခွဲပုံများ၊ စစ်ဆင် စစ်တက်ပုံများ ပါဝင်သော်လည်း ပညာရှိ အမတ်ကြီးဝိမလ၊ အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်တို့၏ လျှောက် ထားချက်များက ပိုမိုများ ပြားစွာပါဝင်သည်
ယင်းသည့် လျှောက်ထားချက်များသည် ပြည်ရေးပြည်ရာ မင်းရေးမင်းရာ နန်းတွင်းရေး နန်းတွင်းရာများအတွက် အရေးသင့်ရာကို အမတ် ကြီးက မင်းတို့ ချင့်ချိန်ဝေဖန်ရန် လျှောက်တင်ချက်များ ဖြစ် သည်
လျှောက်ထားချက်များတွင် ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ ထုံးတမ်းဓလေ့များ၊ အတိတ်နိမိတ်ဖတ်ပုံများ၊ မြန်မာ့ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များ၊ စာကားပုံများလည်း အများအပြား ပါဝင်သည်
ပုံစံဆိုရလျှင် ဒသရာဇာမင်း၏ ဘိသိက်ခံအခန်းတွင် ဘိသိက် ပွဲွကျင်းပပုံကို အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားများနှင့်တကွ အသေးစိတ်ဖော် ပြထားလေသည်
ရခိုင်ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်း လက်ထက် ၁၁၄၆ ခုနှစ်တွင် အမရပူရပြည့်ရှင် ဘိုးတော်ဘုရားမင်းသည် သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအား ရခိုင်သို့ချီတက် သိမ်းပိုက် စေသည်တွင်၊ ဓညဝတီ၌ ရခိုင်မင်းဆက်ပြတ်၍၊ ဓညဝတီအရေး တော်ပုံကျမ်းသည် ထိုအကြောင်းဖြင့် အပြီးသတ်လေသည်
ယင်းသည့်အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် ပျို့လင်္ကာသမိုင်းတို့နှင့် အထွတ်ညီသော ရာဇဝင်ကြီးက ကောက်နုတ်၍ စကားပြေ အရေးအသားဖြင့်၊ ခန့်ညား ခမ်းနားစွာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်
ဥဂ္ဂါဗလရာဇာ သည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၆၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၆၈၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်
ခကြားတိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hkakyarto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၁ ဦး၊ မ ၃၅၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဓနုန်းမြောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Danoainmyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်၊ ဓနုန်းမြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓနုန်းမြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်
ပခပ်အင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakhatinn)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မောင်မယ်ရှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပန်းချီကို အနောက်တိုင်းစနစ်ဖြင့် ရေးဆွဲရာတွင် အနာက်တိုင်း ပန်းချီကျော်ကြီးများ၏ အဆင့်အတန်းကိုမီသော မြန်မာပန်းချီကျော်ကြီးကား ဦးဘဉာဏ်ပေတည်း
ဦးဘဉာဏ်သည် မြန်မာ့ပန်းချီ လောက၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဦးဘဉာဏ်၏ ခေတ်မတိုင်မီက မြန်မာ ပန်းချီလောကသည် ပန်းချီနှင့် ပိုစတာကို မခွဲခြားနိုင်သေးသော အခြေအနေ၊ အလှသက်သက်သာ မှုန်းခြယ်တတ်သေးသော အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်
ဦးဘဉာဏ်၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြမှုကြောင့် မြန်မာပန်းချီလောကတွင် ဆီဆေး၊ ရေဆေး၊ မင်၊ ခဲ၊ အက်ချင်း၊ ပိုစတာ၊ ဒီဇိုင်းစသည်တို့ကို ခွဲခြားနားလည်ကာ သရုပ်ခွဲ ရေးဆွဲနိုင်အောင် တိုးတက်လာကြသည်
စံပြပုံများ ရေးဆွဲခြင်း၊ သဘာဝကို လေ့လာရေးဆွဲခြင်းတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လာကြသည်
ဦးဘဉာဏ်သည် ပြည်ပိုင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက နိုင်ငံခြားသို့အစိုးရစရိတ်ဖြင့် ပညာတော်သင်များ ရှားရှား ပါးပါး စေလွှတ်နေသည့်ခေတ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်စသော အနောက်တိုင်းသို့ ၂ ကြိမ်တိုင်အောင် ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်၍ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သော ပန်းချီပါရမီရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်ကို ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ရက်‌နေ့တွင် အဖ ဦးဘအို အမိ ‌ဒေါ်ညိုတို့မှ ပန်းတနော်မြို့တွင် ‌မွေးဖွားခဲ့သည်
မြန်မာအနုပညာရှင် ဦးဘိုး‌မောင်ထံမှ ပန်းချီပညာ ကို အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ‌လေးနှစ်တိုင် ‌အောင် သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ‌မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ‌နော်မန်‌ကျောင်း၌ ပန်းချီပညာကို ဆက် လက်သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ Royal College of Art ၌ ပန်းချီ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် Spenlove School of Modern Painting (Yellow Door Studio) ၌ ဆက်လက်၍ ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်Royal Etcher ‌အောင် လက်မှတ်ကို လန်ဒန်မှ ရရှိခဲ့သည်
ယင်း‌နောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ရန်ကုန်‌ကောလိပ်တွင် အနုပညာသင်ကြားသူဆရာအဖြစ် အလုပ်လုပ် ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားရပြီး ဥ‌ရောပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်၍ ပန်းချီ‌ရေးဆွဲရင်း ပန်းချီပညာကို ဆက်လက်ဆည်း ပူးခဲ့သည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်သည် အ‌နောက်တိုင်းအကယ်ဒမစ်ပန်းချီကို တည်‌ထောင်သူနှစ်ဦး အနက်မှတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ဦးမှာ ဦးဘ‌ဇော် (၁၈၉၁-၁၉၄၃)ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် သု‌တေသီ ရာမညကို⁠ကိုနိုင်၏ မြန်မာ့ပန်းချီသမိုင်း စာအုပ်ရှိ ကိုလိုနီ‌ခေတ် ဘိလပ်‌ရောက် မြန်မာပန်းချီဆရာ များ၊ အခန်း(၄)၌ (ဆရာဦးဘဉာဏ်သည်)မြန်မာ့ ပန်းချီ‌လောကတွင် ဆီ‌ဆေး‌ရေးနည်းတစ်‌ခေတ် ဆန်းသစ်ထူ‌ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဆရာကြီး၏ ဆီ‌ဆေး‌ရေးချက်နှင့် ဓားချက်ကိုမှီသူ မ‌ပေါ်‌သေး‌ပေ ဟု ‌ရေးသား‌ဖော်ပြထား သည်
ထို့အပြင် (ဆရာဦးဘဉာဏ်သည်) မြန်မာ့ ပန်းချီ‌လောကတွင် ‌ရှေ့‌ဆောင်ဖြစ်လာပြီး ‌ရေ‌ဆေး၊ ဆီ‌ဆေး၊ မင်၊ ခဲ၊ ‌ကြေးပုံနှိပ်(Etching)၊ ပိုစတာ၊ ဒီဇိုင်း စသည့်တို့ကို ခွဲခြားနားလည်၍ တိုးတက် လာသည်
စံပြလူပုံ ‌ရေးဆွဲခြင်း၊ သဘာဝပုံများ ‌ရေးဆွဲခြင်းများလည်း ‌ပေါ်လာသည် ဟု ဆက် လက်‌ရေးသား ‌ဖော်ပြထားသည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်၏ ဂန္ထဝင်လက် ရာများ အထူးပန်းချီပြပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ့် မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း(‌ရေခဲဆိုင်ကားမှတ်တိုင်)ရှိ ယဉ်‌ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ပန်းချီပန်းပုခန်းမတွင် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်‌နေ့မှ ၁၃ ရက်‌နေ့အထိ ပြသခဲ့သည်
ပန်းချီပါရမီရှင် ဦးဘဉာဏ်၏ မိဘများမှာ မအူပင်ခရိုင်၊ ပန်းတနော်မြို့နေ ဦးဘအိုနှင့် ဇနီး ဒေါ်ညိုတို့ဖြစ်ကြသည်
ဦးဘအိုနှင့် ဒေါ်ညိုတို့တွင် (၁) မောင်ဘကြည်၊ (၂) မောင်ဘဟန်၊ (၃) မောင်ဘစံ၊ (၄) မောင်ဘဉာဏ်၊ (၅) မမမြ၊ (၆) မောင်တဖန်ဟူ၍ သားသမီး ၆ ယောက်ရှိရာ၊ ဦးဘဉာဏ်သည် စတုတ္ထ မြောက် သားဖြစ်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
ငယ်စဉ်က ပန်းတနော်မြို့ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်း၌ စာပေပညာ သင်ကြားဆည်းပူးသည်
သို့သော် မောင်ဘဉာဏ်သည် ကျောင်းနေစဉ်ကပင် စာပေသင်အံ လေ့ကျက်မှုထက် ရုပ်ပုံဆွဲခြင်းကို ပို၍ စိတ်သန်ပြီးလျှင် ပန်းချီပညာ အထုံပါရမီ ပါကြောင်းကို ထိုစဉ်ကပင် အရိပ်အရောင် ပြခဲ့လေသည်
ကျောင်းမှထွက်လျှင် ပန်းတနော်မြို့ရှိ ပန်းပုနှင့် စပ်ဆရာ ဦးဘိုးမောင်ထံတွင် မိမိဝါသနာနှင့် နီးစပ်သဖြင့် အလုပ်သင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်
မောင်ဘဉာဏ်သည် ဦးဘိုးမောင်ထံမှ ရှေးမြန်မာ ပန်းချီရေးဆွဲနည်း တို့ကို လေ့လာဆည်းပူးသည်
ပန်းချီပါရမီ ပါလာသူ ဖြစ်သဖြင့် မောင်ဘဉာဏ် ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများသည် မူလပုံပန်း သွင်ပြင်လက္ခဏာတို့ကို တထပ်တည်း ပေါ်လွင်စေသည်
ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ပုံတူကား ရေးဆွဲရာ၌ မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာကို အထူးတလည် လူကြိုက်များခဲ့သည်
ယင်းသို့ဦးဘိုးမောင်ထံတွင် လုပ်ကိုင်နေစဉ် တစ်နေ့တွင် မအူပင်မှ အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်သည် နယ်လှည့်ယင်းပန်းတနော်သို့ရောက်လာသည်
ထိုအရေးပိုင်သည် ပန်းချီပညာကို ဝါသနာပါ၍ လေ့လာလိုက်စားသူ ဖြစ်သည်
ပန်းချီကားများ ရောင်းသောဆိုင်တွင် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကိုတွေ့လျှင် လက်စွမ်းလက်စကို သဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူတွေ့ဆုံသည်
အရေးပိုင်က မိမိရှေ့တွင်ပင် မြန်မာနရားရုပ်ကို မောင်ဘဉာဏ်အား ရေးဆွဲစေရာ မောင်ဘဉာဏ်က ရှေးရိုးမြန်မာပန်းချီစံနစ်အတိုင်း ကျကျနနရေးဆွဲပြသည်
ထိုအခါ အရေးပိုင်သည် အလွန်နှစ်ခြိုက်သဘောကျသွားကာ ရွှေဒင်္ဂါးများ ဆုချသည်
ထိုအရေးပိုင်သည် မောင်ဘဉာဏ်အား ရွှေဒင်္ဂါး ဆုချရုံဖြင့် မကျေနပ်သေးပေ
ပန်းချီအလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ် မောင်ဘဉာဏ်ကို မြေတောင် မြှောက်ပေးလိုသည်
ထို့ကြောင့် မောင်ဘဉာဏ်အား အစိုးရ အထောက်အပံ့ဖြင့် မော်လမြိုင်မြို့ပုံဆွဲဆရာဖြစ် သင်ကျောင်းသို့သွားရောက် သင်ကြားရန် စီစဉ်ပေးလေသည်
မောင်ဘဉာဏ် မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်လာသောအခါ၊ စိန်မက်သယူးကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသည် မစ္စတာ အီး၊ ဂျီ၊ အင်၊ ကင့်ချ်ဖြစ်သည်
မစ္စတာကင့်ချ်သည် ပန်းချီအနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ပန်းချီအလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ်ကလေးများကို မြေတောင် မြှောက်ပေးနေသော စေတနာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်လေသည်
နောင်အခါ မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
မစ္စတာကင့်ချ်သည် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်စလက်နများကို တွေ့ရသောအခါ၊ နှစ်ခြိုက်အားရခြင်းဖြစ်၍ မိမိကျောင်းသို့ပြောင်းရွှေ့စေပြီးလျှင် မောင်ဘဉာဏ်အား ပန်းချီပညာကို ဆက်လက် သင်ကြားပေးသည်သာမက အင်္ဂလိပ်စာကိုပါ သင်ပေး လေသည်
ထိုစဉ်က မောင်ဘဉာဏ်သည် စာသင်းခန်း နံရံတွင် ပန်းဘဲမောင်တင့်တယ် ဇာတ်ထုပ်နှင့် ကင်းထောက်လုလင် ရုပ်ပုံများကို ဆေးရောင်စုံ ခြယ်လှယ်ရေးဆွဲခဲ့ရာ၊ မြင်တွေ့သူအပေါင်းတို့များစွာနှစ်ခြိုက် သဘောတွေ့ကြလေသည်
ပန်းချီပါရမီ ပါလာသော မောင်ဘဉာဏ်သည် မိမိအား ကူညီဝိုင်းဝန်း ပြုစုပျိုးထောင်ပေးမည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို မိမိကိုယ်တိုင်က မကြိုးစားရဘဲ ဆက်ကာဆက်ကာ တွေ့ရသည်
လန်ဒန်မြို့မှ မစ္စတာ ရေးလန်ကတ်စတာ အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ ဧည့်သည်တော်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်ရှိလာရာ၊ မြန်မာပြည်အတွင်း လှည့်လည်သွားလာစဉ် မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်လာသည်
ထိုအခါ စိန်မက်သယူးကျောင်းမှ မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကို တွေ့မြင်သွားသည်
ရန်ကုန်မြို့သို့ပြန်ရောက်သောအခါ ဘုရင်ခံအား မောင်ဘဉာဏ်၏ ပန်းချီအလားအလာ ရှိပုံကို ပြောပြသွားသည်
ထို့ကြောင့် ဘုရင်ခံသည် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကို ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုပြီးနောက် မောင်ဘဉာဏ်အား ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ရန် စီစဉ်ပေးသည်
ထိုအခါ မစ္စတာ ကင့်ချ်ကလည်း မောင်ဘဉာဏ်အား ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ပါမောက္ခ အီး၊ အင်၊ ဝပ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည်
ပါမောက္ခ ဝပ်သည်လည်း ပန်းချီအနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ဘားမား အတ်ကလပ်ခေါ် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ကိုဘဉာဏ်သည် ( ခရစ် ၁၉၁၈-၁၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ) ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိလာပြီးသော် ရန်ကုန်အစိုးရကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
ထိုနောက် ပါမောက္ခဝပ်ထံတွင် ဆေးရောင်ကိုင်နည်း စသည်တို့ကို ထပ်မံဆည်းပူးသည်
ထိုအတောအတွင်း ကိုဘဉာဏ် ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများကို ဧရာဝတီ မီးသင်္ဘောကုမ္ပဏီမှ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အရာရှိ ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်က ဝယ်ယူချီးမြှင့်သည်
ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်သည်လည်း ပန်းချီအနုပညာကို မြတ်နိုးသူဖြစ်၍ မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကိုတည်ထောင်ပေးသူတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်
ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများသည် တိုးတက်လာလေရာ၊ ထိုစဉ်က ဂျူဗလီဟောတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော မြန်မာပြည် လက်မှုပညာပြပွဲများသို့ တင်သွင်းပြသနိုင်ခဲ့၍၊ ဆုတံဆိပ်များစွာ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခဝပ်၏ တိုက်တွန်းထောက်ခံချက်အရ မြန်မာပြည်အစိုးရက ကိုဘဉာဏ်အား ပန်းချီပညာတော်သင် အဖြစ် ဘိလတ်သို့ စေလွှတ်လေသည်
ဒုသနသောဟု ဖက်ဆစ်မျာကိုပြောသည်အင်္ဂလန်တွင် ဦးစွာ၌ ရွိုင်ရယ်ကောလိပ် အော့အတ် ပန်းချီတော်ဝင် ကျောင်းကြီးတွင် အက်ချင်း ( ကြေးပြားပေါ် ပုံထွင်းခြင်း ) ပညာကို ၁ နှစ်နှင့် ၆ လခန့်သင်ကြားသည်
ရွိုင်ရယ်အက်ချာခေါ် ဘွဲ့လက်မှတ် ရခဲ့သည်
ထို့နောက် ပန်းချီကျော်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော မစ္စတာဖရင့် စပင်းလပ် ထံတွင် သင်ကြားဆည်းပူး သည်
ထိုစဉ်အခါကပင် ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများသည် ဗြိတိသျှ ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင် တင်သွင်းပြသနိုင် လောက်အောင် အဆင့်အတန်း တိုးတက်လာသည်
ဗိလတ် ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင် တော်ရုံအဆင့်အတန်းရှိသော ပန်းချီကားများပြပွဲ မသွင်းနိုင်ချေ
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ပညာတော်သင် နှစ်စေ့၍ မြန်မာပြည်သို့ပြန်ရောက်လာပြီး ရန်ကုန်အစိုးရကျောင်းတွင် ပြန်လည်အလုပ်လုပ်သည်
သို့သော် ဆရာကိုဘဉာဏ်သည် အင်္ဂလန်၌ ၃ နှစ်ကျော်ခန့်သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ရသော ပန်းချီပညာကို အားမရ၊ တင်းမတိမ်နိုင်သေးပေ
အနောက်တိုင်း ပန်းချီစနစ်များကို အနောက်တိုင်း၌ ဆက်လက်ဆည်းပူးလိုသေးသည်
ထို့ကြောင့် အထက်လူကြီးများကလည်း ထောက်ခံသဖြင့် ကိုဘဉာဏ်သည် နယ်လှည့် ပန်းချီပညာတော်သင်အဖြစ် ဥရောပနိုင်ငံများသို့သွားရောက်ရန် အစိုးရက ခွင့်ပြုလိုက်လေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အနောက်တိုင်းသို့လာခဲ့ပြန်ရာ ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီ၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ ဟော်လန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဂျာမနီစသော အနောက်တိုင်း နိုင်ငံကြီးများသို့လှည့်လည်ပြီးလျှင် အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ် အမျိုးမျိုးကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့လေသည်
ထိုနိုင်ငံများ၌ လှည့်လည်လေ့လာဆည်းပူးပြီးမှ လန်ဒန်သို့လာခဲ့သည်
လန်ဒန်သို့ရောက်သည့်အချိန်တွင် ၁ နှစ်နှင့် ၆ လမျှ ရှိခဲ့ပြီဖြစ်၍၊ မြန်မာပြည် အစိုးရက ထောက်ပံ့ကြေးပေးရန် ကန့်သတ်ထားသော ကာလအပိုင်းအခြား စေ့နေပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ထောက်ပံ့ကြေး ရပ်စဲလိုက်လေသည်
ထောက်ပံ့ကြေး ရပ်စဲလိုက်သော်လည်း အင်္ဂလန်တွင် သောင်တင်နေသော ကိုဘဉာဏ်က စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း မရှိပေ
မိမိပညာကို အားကိုး၍ မိမိဝင်ငွေနှင့်ပင် အင်္ဂလန်၌ ဆက်လက်ပညာဆည်းပူးရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်လိုက်သည်
ထို့ကြောင့် တစ်ဖက်မှ ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲရောင်းချယင်း တစ်ဖက်မှ ပန်းချီပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်
ထို့အချိန်က ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသော ကျောင်းမှာ ယဲလိုးဒိုး ပန်းချီအနုပညာကျောင်း ဖြစ်သည်
အင်္ဂလန်ကဲ့သို့ ပန်းချီအနုပညာသည် ထိတ်ထိတ်ကြဲများ ပေါများသည့် ဒေသတွင် တန်ရုံပန်းချီအခြေခံဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်
ထိုစဉ်က ဘိလတ်တွင် ကိုဘဉာဏ်၏ ပန်းချီကားများသည် တန်ဖိုးအတော်အတန် ရရှိခဲ့ပေသည်
ယင်းကဲ့သို့ ပန်းချီပညာသည် ပေါများသော ဘိလတ်တွင် မိမိပညာဖြင့် အသက်မွေးနေနိုင်သည်ကို ထောက်၍ ကိုဘဉာဏ်၏ ပန်းချီအဆင့်အတန်း မည်မျှမြင့်သည်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် အင်္ဂလန်တွင် ၄ နှစ်နှင့် ၆ လခန့်ကြာခဲ့သည်
ထိုအတွင်း တော်ရုံ ပန်းချီကားများကို အနားသီရန်ပင် လက်မခံသည့် အလွန်ကြီးကျယ်သော နယူးလင်တန် ပန်းချီပြတိုက်မှ ပြပွဲကြီးတွင် ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် မြန်မာလူမျိုး တစ်ဦး၏ ပန်းချီလက်ရာသည် အနောက်တိုင်း ထိပ်တန်းပန်းချီလက်ရာများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လိုက်နိုင်အောင် ကိုဘဉာဏ်က စွမ်းဆောင်ကာ မြန်မာ့ ဂုဏ်ကို ဆောင်ခဲ့သည်
အင်ပိုင်ယာမား ကက်တင်းဘုတ်ခေါ် အဖွဲ့ကြီးက ကြီးမှူးသည့် ပိုစတာပြိုင်ပွဲကြီးတွင်လည်း ကိုဘဉာဏ်သည် ပထမစွဲခဲ့လေသည်
ထို့ကြောင့် ကိုဘဉာဏ်၏ ဆရာဖြစ်သော ပန်းချီကျော်ကြီး မစ္စတာဖရင့် စပင်းလပ် စပင်းလပ်က မိမိထံ ပညာဆည်းပူးကြသည့် တပည့်များအနက် မောင်ဘဉာဏ်သည် ပန်းချီပါရမီ အထူးချွန်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူး၍ လက်စွပ်တစ်ကွင်း ဆုချခဲ့လေသည်
ကိုဘဉာဏ် အင်္ဂလန်တွင် ရှိစဉ်က၊ ပန်းချီအနုပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော အောင်လက်မှတ် အများအပြား ရရှိခဲ့သည်
ရရှိခဲ့သော လက်မှတ်များအနက် ထူးခြားသော လက်မှတ်တစ်စောင်လည်း ပါဝင်သည်
ထိုလက်မှတ်မှာ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်မင်းမြတ်က ဥက္ကဋ္ဌအိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဝေလမင်းသားက အတွင်းအရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော လူသားအချင်းချင်း ကူညီရိုင်းပင်းရေး-တော်ဝင် အသင်းကြီးမှ လက်မှတ်ဖြစ်သည်
ထိုလက်မှတ်ကို ရခဲ့ခြင်းမှာ တစ်ခါသော် ကိုဘဉာဏ်သည် တင်းမြစ်ထဲရှိ ကုန်တွဲကြီးများအပေါ်တွင် ပန်းချီဆွဲနေစဉ် ရေထဲသို့တစ်စုံတစ်ခု ကျသွားသံကြားသဖြင့်၊ ပန်းတနော်သား ရေကူးလျင်သူပီပီ၊ ရေထဲခုန်ဆင်းကယ်လိုက်ရာ၊ ကယ်ဆယ်မိသူမှာ ဂျော့ဘုရင်၏ အနွယ်တော်တစ်ဦး ဖြစ်နေကြောင်း နောက်မှသိရသည်
ထို့ကြောင့် ဂျော့ဘုရင် မင်းမြတ် ကိုယ်တိုင် ဧည့်ခံပွဲကျင်းပပြီးလျှင်၊ ထိုလက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
သို့သော် ကိုဘဉာဏ်သည် ထိုလက်မှတ်ကိစ္စ အတွက် ဝင့်ကြွားခြင်းမရှိခဲ့ချေ
ဦးဘဉာဏ်သည် အင်္ဂလန်တွင် ကျေနပ်လောက်အောင် ပန်းချီပညာကို ဆည်းပူးပြီးနောက် မြန်မာပြည်သို့၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာသည်
ပြန်ရောက် ပြီးနောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရခေတ်၌ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး ဘုရင်ခံဖြစ်သူ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက ဘုရင်ခံအိမ်တော်တွင် ဦးဘဉာဏ်၏ ပန်းချီကားပြပွဲကို ကျင်းပပေးသည်
ထိုပြပွဲတွင် ပန်းချီကားများကို ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်တွင် မကြားဖူးသေးသော ဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချခဲ့ရလေသည်
ထိုနောက်တွင် မြန်မာပြည် ပန်းချီ အသင်းတွင်သာမက ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုတို့နှင့် တွဲဖက်ကာ အမျိုးသား ပန်းချီအသင်းကိုလည်း ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ပြီးလျှင် မိမိ၏ ပန်းချီပညာကို အယုတ်အလတ် အမြတ်မရွေး ပို့ချ သင်ကြားပေး၍  ပညာဖြန့်ဖြူးသည်
ပန်းချီကားများကိုလည်း ရေးဆွဲရောင်းချခဲ့ရာ၊ ထိုခေတ် ထိုအခါက ဝင်ငွေ အလွန်ကောင်းသူ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်
သို့သော် ဦးဘဉာဏ်၏ လက်ရာ ပန်းချီကားများကို ဝယ်ယူကြသူများမှာ များသောအားဖြင့် မျက်နှာဖြူများ၊ တရုတ်သူဌေးများ စသောနိုင်ငံခြားသားများသာ များပြားလေသည်
ယင်းသို့နေထိုင်လာယင်း ဆွေမျိုးကိစ္စအမှုပွေ၍ တရားတပေါင် ဖြစ်ရသဖြင့် စိတ်ထိခိုက်လာပြီးနောက် လူကြီးများ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ် ပန်းချီဘက်ဆိုင်ရာတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်
ဦးဘဉာဏ်သည် အသက် ၄၁ ကျော်အထိ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေလာပြီးမှ အိမ်ထောင်ပြုသည်
ဦးဘဉာဏ်၏ ဇနီးသည်မှာ  ဒေါ်စိန်ခိုင်ဖြစ်လေသည်
ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်၌ အမှုထမ်းနေစဉ် မြန်မာပြည်၍ မပေါ်ပေါက်ဖူးသေးသော နံရံရေးပန်းချီခန်းကို စေတနာဝန်ထမ်း ရေးဆွဲပေးသည်
အေးအေးဆေးဆေး နားနားနေနေ ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်၍ ၃ နှစ်ကြာမှ ပြီးစီးသည်
ထိုပန်းချီခန်းကြီးကို ရေးဆွဲနေစဉ် ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာအာခီဗော ကော့ခရိန်းနှင့် အခြားမျက်နှာဖြူ  အထက်တန်းအရာရှိကြီးများ မကြာခဏ လာရောက်ကြည့်ရှုကြသည်
ဘုရင်ခံ အိမ်တော်၌ ထားရန် ဆီဆေးပန်းချီ ကားကြီး ၄ ချပ်ကိုလည်း ရေးဆွဲပေးသည်
ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်မှ နံရံပန်းချီခန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိပျက်စီးရာ၌ ပါသွားသည်
ဘုရင်ခံအိမ်တော်အတွက် ပန်းချီကားကြီးများကိုမူ ယခုထက်တိုင် သမ္မတအိမ်တော်၌ တွေ့ရသေးသည်
ဂျပန်ခေတ်၌ ဇနီးနှင့်အတူ မော်လမြိုင်သို့သွား၍ နေသည်
သို့သော် အဓိပတိဒေါက်တာဘမော်၏ အစိုးရအမိန့်ဖြင့် ဟယ်လပင်လမ်း (ယခု ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း) တွင် အစိုးရ ပန်းချီသိပ္ပံ လာရောက်ဖွင့်လှစ်၍ ဆောင်ရွက်ပေးရသည်
ဂျပန်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံး ပန်းချီဆွဲသည်ထက် ပုတီးစိပ်နေသည်က များလေသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ မြန်မာပြည်ထဲသို့ပြန်ဝင်စ၊ တော်လှန်ရေးအစပြုနေသော အချိန်တွင် မော်လမြိုင်ဘက်၌ ကျန်ရစ်သော ဇနီးနှင့် သားသမီးများကို သွား၍ခေါ်ယူယင်း မော်လမြိုင်ကတိုးရွာတွင် ဖျားနာ၍ အနိစ္စရောက်သွားလေရာ၊ မြန်မာ့သားကောင်း တစ်ဦးကို စပ်ကူးမတ်ကူး ကာလတွင် အမှတ်မထင်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရလေသည်
ဇနီးနှင့် သားသမီး ၅ ယောက် ကျန်ခဲ့သည်
ဆရာဦးဘဉာဏ်သည် စိတ်သဘောထားကောင်းသည်
ညင်ညင်သာသာ စကား ပြောတတ်သည်
လူနေဟန် သေးသွယ်ပုပြတ်၍ အသားမဖြူ မညိုဖြစ်သည်
မျက်နှာသွယ်၍ အထူးခြားဆုံးမှာ အလွန်တောက်ပကြည်လင်သော မျက်လုံးများဖြစ်သည်
ဆရာ ဦးဘဉာဏ်အာရုံ အထားဆုံးအလုပ်မှာ ပန်းချီဆွဲရန် နှင့် ဘုရားရှိခိုး ပုတီးစိပ်ရန်သာ ဖြစ်လေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီခေတ်က အကျော်တစောဖြစ်ခဲ့သော မဟာဗန္ဓုလပုံတူအတွက် ငွေတစ်ထောင် ဆုပေးသော ပန်းချီကားယှဉ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပုံတူထုလုပ်ရန် အရွေးချယ်ခံရသော ပန်းချီကားရေးဆွဲသူ ဦးဘဖန်သည် ဦးဘဉာဏ်၏ ညီဖြစ်သည်
ဦးဘဉာဏ် ကိုယ်တိုင်မူ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ
မြန်မာပန်းချီလောကတွင် ဆီဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ခြင်းကို ဦးဘဉာဏ်က စနစ်တကျ စတင်ခဲ့သည်
ဦးဘဉာဏ်သည် ဆီဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ရာ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်
အရွယ်ကောင်းစဉ်၌ ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်ရာ၊ အသက်ရှည်ရှည် ရှိနေခဲ့ဦးမည်ဆိုလျှင် မြန်မာပန်းချီလောက၌ တိုးတက်မှု အများအပြားကို ဆောင်ရွက် လိမ့်ဦးမည်ဟု ယုံကြည်ရပေ
ဦးဘဉာဏ်၏ လက်ရာကောင်း ပန်းချီကား အများအပြားတို့သည် နိုင်ငံခြားသို့ရောက်ကုန်သည်
ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ဦးဘဉာဏ်၏ ဇနီးထံတွင် ကျန်ရှိသေးသော ပန်းချီကားများကို ခြုံ၍ ဝယ်ယူလိုက်ပြီးလျှင် နိုင်ငံတော်ပြတိုက်၌ ထိန်းသိမ်းထားလေသည်
ဦးဘဉာဏ်၏ အုတ်ဂူနေရာအား သူကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ကတိုးရွာတွင် ပြန်လည် တွေ့ရှိခဲ့သည်
သူ့အုတ်ဂူ နေရာအား ပြန်လည် မွမ်းမံခြင်းကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ပြီး၊ အသက် (၁၂၀) ပြည့် ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်ပွဲကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကတိုးရွာတွင်ပင် ထပ်မံ ပြုလုပ်သည်
ကတိုးရွာတွင် အမှတ်တရ ရုပ်တုစိုက်ထူခြင်းနှင့် စာကြည့်တိုက် ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
နကပရောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nakaparaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ ဘုန်ခွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရန်ဘက်ဖြစ်သော မြွေနှင့် မြွေပါကို အချင်းချင်း သင့်တင့်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသော ရသေ့အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အမတ် စစ်သူကြီး နှစ်ယောက်တို့သည် သင့်တင့်ညီညွတ်ခြင်း မရှိကုန်၊ အမြဲခိုက်ရန်ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ထိုအမတ် စစ်သူကြီး နှစ်ယောက်အကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ ... ငါဘုရားသည် ယခုအခါသာလျှင် ဤအမတ် စစ်သူကြီး နှစ်ယောက်တို့ကို သင့်တင့်ညီညွတ်အောင် ပြုအပ်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း သင့်တင့်ညီညွတ်အောင် ပြုခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည် ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ရွာငယ်တစ်ခုဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်သည်ရှိသော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာ သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးလျှင် အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်ကို စွန့်ပယ်ကာ ရသေ့ ရဟန်းပြုပြီးသော် အဘိညာဉ် သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၍ ဟိမဝန္တာအရပ်တွင် နေလေ၏
ထိုရသေ့၏ စင်္ကြံဝယ် တောင်ပို့တစ်ခု၌ မြွေပါသည် နေ၏
၎င်းတောင်ပို့အနီးဝယ် သစ်ခေါင်းတစ်ခု၌ မြွေသည်နေ၏
ထိုမြွေ၊ မြွေပါ နှစ်ကောင်တို့သည် အခါခပ်သိမ်း ခိုက်ရန် ဖြစ်ကုန်၏
ရသေ့သည် ထိုမြွေ၊ မြွေပါတို့အား ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်း၌ အပြစ်ကို လည်းကောင်း၊ မေတ္တာကိုပွားစေခြင်း၌ အကျိုးကို လည်းကောင်း ဟောပြောဆုံးမသဖြင့် အချင်းချင်း သင့်တင့်ညီညွတ်စွာ နေကြကုန်၏
ထိုအခါ မြွေသည် အပြင်သို့ ထွက်သည်ရှိသော် မြွေပါသည် မိမိ တွင်းပေါက်ဝတွင် ဦးခေါင်းကို ထုတ်၍ ခံတွင်းကိုဖွင့်ကာ ထွက်သက်၊ ဝင်သက်ကို ဖြစ်စေလျက် အိပ်ပျော်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏
ရသေ့သည် မြွေပါ အိပ်နေသည်ကို မြင်၍ -“အို မြွေပါ ... သင်သည် ရန်သူဖြစ်သော မြွေနှင့် ချစ်ခင်နေသည်ဖြစ်လျက် အစွယ်ကိုဖော်၍ အိပ်ဘိ၏
သင်အား ဘယ်အရပ်မှ ဘေးရန်လာဦးမည်နည်း” ဟု မေးလေ၏
“အရှင် ရသေ့ ... ရန်သူ၌ လည်းကောင်း၊ အဆွေခင်ပွန်း၌လည်းကောင်း ရွံ့ရှားအပ်သည်သာတည်း
အကျွမ်းတဝင် မပြုရာ၊ အဆွေခင်ပွန်းမှ ဖြစ်သော ဘေးသည်လည်း အမြစ်အရင်းကို ဖြတ်တတ်၏” –ဟု ပြောဆိုလေ၏
ထိုအခါ ရသေ့သည် မြွေပါကို “မြွေပါ ... သင်သည် မြွေကို မကြောက်လင့်၊ သင့်ကို ရန်မပြုအောင် ငါပြုလုပ်မည်
ယနေ့မှစ၍ မြွေအပေါ်တွင် ရွံ့ရှားခြင်း မဖြစ်လင့်” ဟု ဆုံးမပြီးလျှင် ဗြဟ္မဝိဟာရ တရားကို ပွားစေ၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားလေ၏
မြွေ၊ မြွေပါ တို့လည်း ကံအားလျော်စွာ လားကုန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ မြွေ၊ မြွေပါတို့သည် - ယခုအခါ ခိုက်ရန် ဖြစ်သော အမတ်စစ်သူကြီး နှစ်ယောက်
ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ငြင်းခုံခိုက်ရန်၊ မသင့်ပြန်၊ ဧကန်အကျိုးယုတ်စွ
(၂) အဆွေ,ရန်သူ၊ ရွံ့ရှားဟူ၊ ကျွမ်းမူမပြုရ
(၃) အဆွေမှဖြစ်၊ ဘေးရန်စစ်၊ ရင်းမြစ်ဖြတ်သည်ပ
နကုလဇာတ် ပြီး၏
ဆင်ကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဆင်ကူးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကူးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၂ ဦး၊ မ ၁၅၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကုန်းရွာ၊ အစုကြီး
ဂနိုင်ဝန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganaingwun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်လေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉၂ ဦး၊ မ ၂၈၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဇနုန်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zanoaintaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ တောင်ခွေးရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ခွေးရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၂ ဦး၊ မ ၆၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
နတ်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်တလန်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ထန်တလန်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်
ထန်တလန်မြို့သည် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါးမြို့မှ ၂၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ကုလားတန်မြစ်သည် ဟားခါးမြို့နှင့် ထန်တလန်မြို့များ အကြားမှ စီးဆင်းကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သွားပြီး ပလက်ဝမြို့နေရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံဖက် ပြန်လည်စီးဆင်းလာကာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်
ထန်တလန်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်နေသည်
အေဒီ ၁၄၅၀ ခုနှစ်တွင် လှောင်ဇန်ရွာဟု တည်ရှိခဲ့ရာမှ အေဒီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် လေးမိုင်ခန့်ကွာဝေးသော တထန်တလန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
တထန်တလန် ဟူသည်မှာ သွေး၊ ချွေးဖြင့် တည်ဆောက်သော ရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
၁၉၆၁-၆၅ တွင် ယခုနေရာသို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တထန်တလန် မှ ထန်တလန် ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက် မှ ၂၁ ရက် နေ့အထိ ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြားတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်(ထန်တလန်)နှင့် စစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် ပလကရပ်ကွက်ရှိ ရဲစခန်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ကလေးတစ်ဦး သေဆုံးပြီး အခြား အရပ်သား ၂ ဦးလည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင်းရှိ စစ်တပ်၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုအား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်(ထန်တလန်) မှ ရှောင်တခင်ဝင်တိုက်သည်
နှစ်ဘက်ပစ်ခတ်ကြသည့်နောက်တွင် အရပ်သား ၄ ယောက် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် ပြန်ဆုတ်သည်တွင် စစ်တပ်မှ လက်နက်ကြီးဖြင့် ရမ်းကား ပစ်ခတ်ရာ နေအိမ်တစ်လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်
မြို့တွင်းတိုက်ပွဲများ ဖြစ်လာသည့်နောက် မြို့ခံအချို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်သို့ ဝင်ကြ၏
အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရ သည် မြန်မာစစ်ဘေးရှောင်တို့ကို လက်မခံ
သို့သော် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အစိုးရက ကယ်ဆယ်နေရာချရေး မစီစဉ်ပေးသော်လည်း ပြန်မပို့ဟု ကြေညာထားသဖြင့် ထိုသို့ ပြေးကြရခြင်းဖြစ်သည်
စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်၌ ဂျွန်ဆင်အောက်မေ့ဖွယ်နှစ်ခြင်းအသင်းတော်ဘုရားကျောင်းသို့ လက်နက်ကြီးကျည်ကျကာ ပျက်စီးမှု ရှိခဲ့၏
ယင်းနောက် စစ်တပ်မှ စစ်ရေးအချက်အချာကျသော နေအိမ်တို့တွင် နေရာယူထားပြီး စစ်ရှောင်နေအိမ်တို့မှ ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းတို့ကို ၎င်းတို့ သဘောရှိ သုံးစားသည်
စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် ထန်တလန်မြို့ PDF နှင့် မြို့ပေါ်တွင် စောင့်ကြပ်နေသော စစ်တပ်မှအဖွဲ့များ ၆ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်
မြို့ပေါ်တိုက်ပွဲ ဖြစ်သောကြောင့် PDF နှင့် စစ်တပ် တစ်ဖက်လုံးက ထန်လန်ပြည်သူတို့၏နေအိမ်များကိုအကာကွယ်ယူပြီး အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
စစ်တပ်မှ ၎င်းတို့တပ်များ သေနတ်ခြင်း ယှဉ်ပစ် ရာတွင် ရှုံးသောအခါတွင်မူ တပ်ခွဲအဆင့်လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ရာ လူနေအိမ်ပေါ်ကျ၍ အိမ်များ မီးလောင်ခဲ့သည်
မီးလောင်နေသောနေအိမ်များအား မီးငြှိမ်းသတ်ရန်ကြိုးပမ်းသည့် ဒေသခံလူငယ်များကို စစ်တပ်ဘက်က ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ထန်တလန် ရာပြည့်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် အသင်းတော် (TCBC) ၏ သင်းအုပ် ဆရာ ပါစတာ ကျူံးဗျက်ဟုမ်း (Pastor Cung Biak Hum) ကျည်ထိသေဆုံးခဲ့သည်
အဆိုပါမီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် နေအိမ် ၁၉ လုံး လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်
နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်နေလူထုတို့ နေရပ်စွန့်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံနယ်စပ်သို့ တိမ်းရှောင်ကြရပြီး မိသားစုတချို့သာ ကျန်ခဲ့၏
PDF တပ်၏ အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ခံရသည့်နောက် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် စစ်တပ်မှ စခန်းချရာပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ထန်တလန်မြို့ရှိ လူထုကို မြို့မှရှောင်ရန် အမိန့်ထုတ်ထားပြီး ၂၁ ရက် နေ့အထိ နောက်ဆုံးအဖြစ် ရက်ချိန်းပေးထားသည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀ နာရီ အချိန်ခန့်မှ စတင်၍ ထန်တလန်မြို့တွင် ဈေးဆိုင်တစ်ခုကို ဖောက်ထွင်းနေသည့် စစ်ကောင်စီ စစ်သားကို ထန်တလန် PDF အဖွဲ့က ပစ်သတ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်မှ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ပြီး နေအိမ်များကို ဝင်ရောက်မီးရှို့ခြင်းများပါလုပ်ဆောင်လာသည်
ထို့ကြောင့် ထန်တလန်မြို့ပေါ်ရှိ Church on the Rock (COTR) ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း နှင့် Presbyterian ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် အိမ်ခြေ ၁၅၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်
ထန်တလန်မြို့ပေါ်တွင် စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ ၁၈၀၀ ကျော်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၀၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်
သို့သော်လည်း စစ်တပ်မှ ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် မြို့လုံးကျွတ်နီးပါးရှိ ပြည်သူများလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇူရမ်ပြည်နယ်ရှိ ကျေးရွာများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်
အလုံဘိုးတော်ကြီး ခေါ် ဗဒုံနတ်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်
ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် နတ်လည်း ဖြစ်သည်
ပဋိက္ကရားပြည်တွင် ကုလားမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါးသည် စစ်ဖြစ်လေရာ ညီတော်ဖြစ်သူ "ပဋိစက္က" သည် အရေးနိမ့်လေသည်
ထိုအခါ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးလာပြီး အနော်ရထာမင်းထံသို့ ဝင်ရောက်ခစားခဲ့သည်
အနော်ရထာမင်းသည် သနားတော်မူသဖြင့် နယ်မြေကို ရှာဖွေပြီး မြို့တည်နေစေရန်နှင့် နှစ်စဉ်မပျက် ရွှေပန်းခိုင်၊ ငွေပန်းခိုင်ကန်တော့ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာများ ဆက်သွင်းရန် မိန့်တော်မူခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ပဋိစက္ကသည် နယ်မြေရှာရန် ထွက်လာခဲ့သည်
မုံရွာဖြစ်လာမည့် နေရာသို့ ရောက်လာသည့်အခါတွင် မုန့်သည်တစ်ယောက်သည် မုန့်ရောင်းကာ လုပ်ကိုင်စားသောက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်
ထို့နောက်တွင် ပဋိစက္ကသည် ထိုအမျိုးသမီးကို မေတ္တာရှိသဖြင့် လင်သားရှိမရှိ မေး၏
မရှိမှန်းသိ၍ သိမ်းပိုက်လေသည်
၎င်းဒေသကို မုန့်သည်မရွာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်
ကာလာပြောင်းလဲလာသည့်အခါ မုန့်သည်ရွာ၊ မုန့်ရွာ၊ မုံရွာ စသည်ဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် နယ်မြေဆက်လက်ရှာဖွေခဲ့၏
မြို့တည်ဖြစ်မည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးနေရာသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါတွင် ယုန်တစ်ကောင်သည် ခွေးကိုလိုက်လျက် ရှိသည်ကို မြင်ကြ၍ "ဟော …. ကြည့်ပ ယုန် …. ကြည့်ပ .... ယုန်" ဟု တအံ့တဩ ဆိုကြသည်
ကာလကြာညောင်းလာသည့်အခါတွင် "ကြည့်ပဒုံ" ဟု တွင်လာခဲ့သည်
၎င်းကြည့်ပယုန် ချုံနေရာကို အောင်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပြီး မြို့တည်ခဲ့သည် မင်းကြီးက သနားတော်မူလိုက်သည့် ကျွဲဖြူသရေကို သေးငယ်သော နန်းမျှင်များ ပြုလုပ်ကာ ထိုသားရေ နန်းမျှင်ကြိုးဖြင့် လေးထောင့်သတ်မှတ်ကာ မြို့တည်ကာ နေခဲ့သည့်
ပဋိစက္ကမင်းသည် စဉ်းစားဉာဏ် ကျယ်ဝန်း၏၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပြည့်စုံ၏၊ လူအများအား မိဘများက ထားရှိသည့် မေတ္တာမျိုးဖြင့် အုပ်ချုပ်သဖြင့် ၎င်းကို "ကုလားဉာဏ်ကြွယ် ဘသူကြွယ်" ဟု ခေါ်ကြသည်
ပဋိစက္ကမင်းသည် အနော်ရထာမင်းအား နှစ်စဉ်ဘဏ္ဍာလက်ဆောင်တော်များ ဆက်သခဲ့သည်
ကာလကြာသည့်အခါတွင် လက်ဆောင်များကို ပေးပို့ဆက်သခြင်း မရှိတော့ဘဲ သုံးနှစ်မျှနေခဲ့လေသည်
(အချို့က သွားရောက်ပို့သည့်သူများက မင်းကြီးထံမပို့ဘဲ လမ်းတစ်ဝက်မှ ဖြတ်ကာ ယူကြသည်ဟုလည်း ဆိုသည်
ထိုအခါတွင် အနော်ရထာမင်းကြီးသည် မှူးမတ်စေတမန်များကို အမိန့်ရာဇသံနှင့် လွှတ်လိုက်၏
ထိုအခါ ပဋိစက္ကသည် အဖမ်းမခံဘဲ ခုခံ၏
သို့သော် မတတ်သာဘဲ ရှုံးနိမ့်ကာ ထွက်ပြေးရလေသည်
ရှေးက သွားလွှမ်းတောင်ဟု ခေါ်ပြီး ယခုအခါ စလွန်းတောင်ဟု ခေါ်သည့် တောင်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင် ပဋိစက္ကသည် ရန်သူ့လက်တွင် သေခြင်းထက် မိမိကိုယ်ကို သတ်၍ သေရသည်က မြတ်သည်ဟု ဆိုကာ မြင်း၏ မျက်နှာကို ပဝါစည်းလေ၏
ထို့နောက်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်အတွင်းသို့ ဒုန်းစိုင်းစီးကာ ခုန်ချခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် သေဆုံးကာ နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်
၎င်းနောက်တွင် မင်းကြီးက ရှေးအခါက ဗဒုံမြို့ ယခု အလုံမြို့တွင် ဘိုးတော်ကြီးအမည်ဖြင့် အပိုင်စား ပေးခဲ့သည်
နတ်ပွဲကို တပေါင်းလဆုတ် ၉ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ နှစ်စဉ်ပြုလုပ်ကြသည်
နတ်ပွဲလာသူများသည် အချင်းချင်း တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက်၊ တစ်လှည်းကို တစ်လှည်း လက်ဖက်ထုပ်၊ မုန့်ထုပ်များဖြင့် ပစ်ပေါက်ကြသော်လည်း ခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားခြင်း မရှိပေ
ရိုးရာအစဉ်အလာအရ ကိုးကွယ်ကြသူများသည် ချက်ထားသည့် ထမင်းအိုး၊ ဟင်းအိုး၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်တို့ကို လှည်းဦးပေါ်တင်ကာ လူတစ်ယောက်က လှည်းထမ်းပိုးကို ကိုင်ကာ မြှောက်ထားပြီး "ဘိုးတော်ကြီးခင်ဗျား မြေးဖြစ်သူ ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးများက လှည်းဦးကန်တော့်ပါသည် ခင်ဗျား" ဟု ဆိုကာ လှည်းဦးကို မြေကြီးပေါ်သို့ ပစ်ချရ၏
သို့သော် အိုးခွက်တို့သည် ဖိတ်စဉ် ကွဲအက်ခြင်း လုံးဝမရှိပေ
သိုးဆောင်းကြီး၊ သိုးဆောင်းလေး၊ နတ်ထိန်း၊ နတ်ကတော်များသည် မီးပုံကြီးကို ဝိုင်းက လှည့်ပတ်ပြီး လက်ဝါးကို ဖြန်ပြီး မီးကင်လိုက်  ရင်ဘတ်ကိုကပ်လိုက် မီးပြန်ကပ်လိုက်နှင့် ပြုလုပ်ကာ ကခုန်ကြသည်
ရင်းဒိန်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yindeinwa)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ရင်းရယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်းရယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၀ ဦး၊ မ ၁၆၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၀ ဦး နေထိုင်သည်
မောင်ဘဂျမ်းသည် ၁၂၆၃ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့ (၁၉၀၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၂၀ရက်နေ့)တွင် ညောင်တုန်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ညောင်တုန်းမြို့မှ ပိုးကုန်သည် ဦးပန်၊ ဒေါ်မြစ်တို့၏ သားသမီး ၆ ယောက်အနက် မောင်ဘဂျမ်းသည် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က ညောင်တုန်းမြို့အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြား ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ကူရှင်ကျောင်းသို့ရွှေ့ပြောင်းပညာဆည်းပူးရာ၊ ထိုကျောင်းမှပင် ဆယ်တန်းအောင်ခဲ့သည်
ခရစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်သို့ရောက်၍၊ အိုင်ဒအေ အထက်တန်းအထိ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့လေသည်
ဦးဘဂျမ်း တက္ကသိုလ်သို့ရောက်သောအခါ မိမိရှေ့၌ထိုင်နေသော ကျောင်းသူများ၏ဆံထုံးပုံအမျိုးမျိုး ၊ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံအမျိုးမျိုး၊ကိုယ်နေကိုယ်ဟန်အမျိုးမျိုး တို့ကိုလေ့လာရေးဆွဲလေ့ရှိသည်
ထို့နောက် ကျောင်းမှထွက်ကာ၊ စက်ရေနွေးအိုး စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်ရုံး ( ဘွိုင်လာ အင်စပက်တော် ချုပ်ရုံး ) တွင် တစ်နှစ်ကျော်ခန့်အလုပ်လုပ်သည်
ယင်းကဲ့သို့အစိုးရဌာန တစ်ခု၌ ဝင်ရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင် ရာ၊ မလွတ်လပ်မှု၊ ချုပ်ချယ်မှုများကို တွေ့ကြုံလာရသည်
ထိုစဉ်အတွင်း ငယ်စဉ်က ဝါသနာပါခဲ့သော ကာတွန်း ပညာကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်
ထို့နောက် အစိုးရအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ကာ၊ ကာတွန်းများကို ရေးဆွဲပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ရန်ကုန် ဂေဇက် သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် မစ္စတာ စမိုင်းထံ တင်ပြသည်
မစ္စတာ စမိုင်းသည် ကာတွန်း ၃ ပုံကို ငွေ ၆ဝ ပေး၍ ယူလိုက်သည်
ထိုအခါမှစ၍ ကိုဘဂျမ်းသည် ပန်းချီ ဗလာအနုပညာဖြင့် အသက် မွေးရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီးသော် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ရာ အချို့ကာတွန်းများကို ရန်ကုန် ဂေဇက်သတင်းစာက ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့လေသည်
တစ်နေ့တွင် မြန်မာကာတွန်းများကို ပထမဆုံး ရေးဆွဲခဲ့သူ မစ္စတာ မာတင်ဂျုန်းနှင့် တွေ့ဆုံရသည်
မာတင်ဂျုန်းသည် မီးရထားဌာန လက်ထောက်မင်းကြီးဖြစ်၍ ပန်းချီအနုပညာ အလွန်ဝါသနာ ပါပြီးလျှင် မိမိ၏ ပညာကိုလည်း ဝေငှဖြန့်ဖြူးပေးသူ ဖြစ်သည်
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ရေဆေးနှင့် အကချင်းပန်းချီတို့ကို နိုင်နင်း၍ ကာတွန်းဘက်တွင် လက်ရာပြောင်မြောက်သူ ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က ဘားမားအတ်ကလပ်ခေါ် မြန်မာပြည် ပန်းချီ အသင်းတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်၍ အသင်းတိုက်တွင် ပန်းချီသင်တန်းများ ပေးနေသည်
မာတင်ဂျုန်းက ကိုဘဂျမ်း၏ လက်စွမ်း လက်စကို တွေ့မြင်သဖြင့် ကိုဘဂျမ်းနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်အောင် စီစဉ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မာတင်ဂျုန်းသည် ကိုဘဂျမ်း၏ လက်စွမ်း လက်စကို တွေ့မြင်ပြီးဖြစ်၍ အလားအလာကို သိသဖြင့် မြေတောင်မြှောက်ပေးလိုသောကြောင့် မိမိ၏ သင်တန်းများသို့လာ၍ တက်ရန်ခေါ်သည်
ထို့ကြောင့် ကိုဘဂျမ်းသည် ပန်းချီ သင်တန်းများကို တက်ရောက်ခဲ့ရာ၊ ထိုစဉ်က ထိုသင်တန်းများတွင် နောင်အခါ ကျော်ကြားသော အနုပညာသည်ကြီးများ ဖြစ်လာကြမည့် ကိုဘဇော်၊ ကိုအုန်းလွင်၊ ဆရာမြ၊ ကိုဟိန်စွန်းတို့လည်း တက်ရောက် ပညာဆည်းပူးလျက် ရှိကြလေသည်
ဦးဘဂျမ်းသည် အနုပညာကို မြတ်နိုးသူဖြစ်သည်
အနုပညာဘက်တွင် ကာတွန်းတစ်မျိုးထဲတွင်သာ ဝါသနာ ထုံသည်မဟုတ်ချေ
ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း၊ စာရေးခြင်းတို့၌လည်း ဝါသနာပါသည်
ဓာတ်ပုံပညာဘက်တွင် အတော်အတန် ခေါက်မိသည်
သုည ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့်လည်း ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့၍ ညီမလေး အမည်ဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထု ထုတ်ခဲ့ဖူးသည်
နာမည်ကျော် ဟာသ·စာရေးဆရာ သော်တာဆွေက မိမိ၏ ဟာသဝတ္ထုအချို့တွင် ဦးဘဂျမ်း၏ စိတ်ကူး၊ အကြံဉာဏ်ပေးချက်များ ပါရှိကြောင်း ဖွင့်ဟဝန်ခံဖူးသည်
ဦးဘဂျမ်းသည် ဘလောက်တိုက် တစ်ခုလည်း တည်ထောင်ဖူး၍ ကိုယ်ပိုင် ကာတွန်းစာ စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်
ဟာသကာတွန်းများသာမက၊ ကြော်ငြာကာတွန်းများ၊ ပုံပြင်ကာတွန်း ရုပ်စုံ များ၏ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်
ပဲရော့ ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံး မြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင် အသူရာ နှင့် ကြက်တောင်ကွ ဇာတ်ကားများကို စီစဉ်ရေးသား ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြိုခေတ်တွင် သုရိယသတင်းစာမှ ဦးဖျောက်ဆိပ် ကာတွန်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာမှ ချရာဏသီ ကာတွန်းများကို အလွန်လူကြိုက်များသည်
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ စိတ်နေစိတ်ထား၊ မြန်မာနိုင်ငံရေး အခြေအနေတို့ကို အထေ့အငေါ့ ကလေးများဖြင့် သရော်ထားခြင်းဖြစ်ရာ၊ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်၍ ထိလှမိလှပြီးလျှင် အကွက်ဆိုက် ခွင်ကျဝင်လှသော ကာတွန်းများ ဖြစ်ကြပေသည်
သူ၏ ကာတွန်းရုပ်များကပင် အသက်ပါပါနှင့် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ကောင်းသည်
အထူးသဖြင့် ဦးဖျောက်ဆိပ် သည် သတင်းစာဖတ် ပရိသတ်၏ ပျော်တော်ဆက် အချစ်တော် ကာတွန်းဇာတ်လိုက်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
စစ်ကြိုခေတ် ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းမှ ကိုပြူးနှင့် မပြုံး၊ စစ်ပြီးခေတ် ယုဝတီဂျာနယ်မှ ဂွက်တော်၊ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းမှ လိပ် ကမ္ဘာမကြီး၊ နှမမုန့်ရောင်း မောင်မုန့်ထောင်း၊ နေကြဉာနန်းရှင် ရောင်စုံကာတွန်း ပုံပြင်တို့သည်လည်း ကလေးပရိသတ်များ၏ အသည်းစွဲများ ဖြစ်ကြသည်
ဦးဘဂျမ်းသည် ငွေထက် စေတနာကို ပဓာနထားသူဖြစ်သည်
သူ့အား အကူအညီ တောင်းလာလျှင် ငွေစကားမပြောဘဲ စေတနာစကားကိုသာ အမြဲပြောသူဖြစ်သည်
အခကြေးငွေ အလွန်နည်းစွာ ယူသဖြင့် တပည့်များက မကြာခဏ ညည်းညူကြရသည်
အစိုးရ ပြန်ကြားရေးဌာနက လစာငွေ ကောင်းကောင်းပေး၍ အမှုထမ်းရန် ခေါ်သော်လည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံခြား၌ ပညာဆည်းပူးရန် အစိုးရက စေလွှတ်မည် ဆိုသော်လည်း လိုလိုချင် ချင်မရှိ ငြင်းဆန်ခဲ့လေသည်
ဆရာ ဦးဘဂျမ်းကား လိုချင်လောဘ နည်းပါးသည်
စိတ်အေးအေးထား၍ ပျော်ပျော် နေတတ်သူ ဖြစ်သည်
ကာတွန်းများဖြင့်သာ သူတစ်ပါးကို ရွှင်ပြုံးစေသည်မဟုတ်၊ အပေါင်းအသင်း မိတ်ဆွေများအား ရွှင်မြူးသော စကားလုံးများဖြင့် ရယ်ပြုံးအောင်လည်း ပြုနိုင်သူဖြစ်သည်
၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့သူ မခင်ကြည် နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်
ဦးဘဂျမ်းနှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် လွန်စွာ ချမ်းမြေ့သာယာခဲ့သည်
ဇနီးသည်အားလည်း အလွန်ကြင်နာမြတ်နိုးသည်
၁၃၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သားဦးယောက်ျားကလေး မွေးဖွားပြီးနောက် မကြာမီ ကွယ်လွန်ရာ ဦးဘဂျမ်းသည် အလွန်စိတ်ထိခိုက်သွားရှာသည်
ထို့ကြောင့် ဦးဘဂျမ်း၏ ဇာတ်လိုက်ကျော်ကြီး ဦးဖျောက်ဆိပ် သည် ရသေ့ဝတ်ဖြင့် ရသေ့ကြီး ဦးဖျောက်ဆိပ် ဖြစ်လာသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဦးဘဂျမ်းသည် ဇနီးသည်အတွက် စိတ်ထိခိုက်ကာ သံဝေဂ ရနေကြောင်း သိရသည်
သို့သော်မရွှင်သည့် နှလုံးဖြင့်ပင် စာဖတ်ပရိသတ်များကို သူ၏ ကာတွန်းဇာတ်လိုက်များဖြင့် ရွှင်ပြုံးနိုင်အောင် ကြိုးစားဆောင် ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၈-၁၉၄၉ ခုနှစ်များတွင် ကရင်သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်တစ်ပြည်လုံး ညှိုးချုံးနေကာ၊ ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေကြသည့် အချိန်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တောင်းပန်ချက်အရ၊ ပြည်သူလူထု စိတ်ဓာတ် မကျဆင်းရလေအောင် ဦးဘဂျမ်းသည် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲ၍ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမြတ်တော်ခွန် ကောက်ယူပုံကို မကျေနပ်သဖြင့်၊ ၃ လခန့်ကာတွန်းများ မရေးဆွဲဘဲ ထိုင်သပိတ် မှောက်နေခဲ့ရာ၊ စာနယ်ဇင်းများနှင့် စာဖတ်ပရိသတ်များ၏ တောင်းပန်မှုကြောင့် ကာတွန်းများ ပြန်လည် ရေးဆွဲကာ အများပြည်သူတို့အာ၊ ရွှင်ပြုံးစေခဲ့ပြန်လေသည်
၁၃၁၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော်ခန့်တွင် အနာ့ပဆုပ်ပေါက်ကာ မကျန်းမမာ ဖြစ်လာပြီးလျှင် အရွယ်ကောင်း၊ နာမည်တက်ဆဲအချိန်၊ ထိုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့( ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့) တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားရာ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနုပညာရှင် သားကောင်းတစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရပေသည်
ဦးဘကလေး ( ရွှေတလေး ) နှင့် ဦးဘဂျမ်းတို့ကဲ့သို့သော အနုပညာရှင်များ ဆုံးရှုံးရခြင်းသည် အစားထိုးရန် ခဲယဉ်းလှသော နိုင်ငံ၏ သားကောင်းများ ဆုံးရှုံးရခြင်းပေတည်း
နိုင်ငံတော် အစိုးရက ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်လေသည်
ဦးဘဂျမ်းနှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့မှ သားတစ်ယောက် ကျန်ရစ်လေသည်
သူ၏ ပြောင်မြောက်သော အနုပညာ ဂုဏ်ကို တသက်သက် အောက်မေ့ နေကြရ ပေတော့မည်
ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းနှင့် လူထုဂျာနယ်ပါ ကိုပြူး မပြုံးတို့၏ မွေးသဖခင်၊ ကြွက်ဖြူကလေး၏ ဘကြီး၊ ဂွတ်ထော်၏ ဦးလေး၊ ဦးဖျောက်ဆိပ်၊ နယ်လီဖျောက်ဆိပ်နှင့် မောင်မြေဇာ တို့ကို အသက်သွင်းခဲ့သူ အသက် (၄၈) နှစ် အရွယ်ရှိ ကာတွန်းဝိဇ္ဇာ ဦးဘဂျမ်းသည် (၁၃၁၄) ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း (၆) ရက် (၁၈၊ ၂၊ ၅၂) နေ့က ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်း (၁၃) လမ်း အိမ်နံပါတ် (၃၇) ၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရှာပြီ ဖြစ်၍ (၂ဝ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တာမွေသုသာန်၌ ဖုတ်ကြည်း သင်္ဂြီုဟ်ပါသည်
ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့ အနုပညာသည် ကာတွန်း ရုပ်ပြောင် ဆရာကြီး တစ်ဦးသည် ဘဝဇာတ်ကို သိမ်းသွား ရှာလေပြီ
ဦးဘဂျမ်း သည်သာ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မဟုတ်လေဘဲ ပညာကို တန်ခိုးကြီးကြီး ပေး၍ ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေးကို အစိုးရက တကယ် တာဝန် ယူသော တိုင်းပြည် တပြည်ပြည်တွင် မွေးဖွားခဲ့သော် ဦးဘဂျမ်း ကဲ့သို့သော ပညာရှင် တဦး ဤမျှ အသက် တိုကောင်းမျှ တိုပေမည်
အသက် ရှည်ခွင့် ရှည်ထိုက်သော အကြောင်းများ မဆုံးပါး သေးလျှင် ပြည်သူ့ အစိုးရက နည်းကုန် လမ်းကုန် အစွမ်းကုန် ကြိုးစား၍ ကုသ ပေးနေ လိမ့်မည်ပင် ထင်မိသည်
ယခု ကဲ့သို့ ကိုယ့် ကျန်းမာရေးကို ကိုယ်လွတ်စွာ စောင့်ရှောက်ခွင့် ပြုမည် မထင်
ဤကဲ့သို့ မကွယ်လွန်မီ မကျန်းမာစ အနေက အေးချမ်း ငြိမ်သက်စွာ အနားယူ ထိုက်သေးသည်
သင့်လျော်သော နေ၊ ရေ၊ လေနှင့် တကွ ဆေးဝါး၊ အစာ အပြည့် အစုံနှင့် နားနေ ရဦးမည် ဆိုလျှင်လည်း အလုပ်သမား တို့၏ အနားယူ စခန်း ကြီးများတွင် ယူစေ ဦးမည်ပင် ဖြစ်လေသည်
သို့သော် ယခုကား ပြည်သူ တို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရွှင်ပြုံး စေ၍ ချမ်းမြေ့ မှုကို ပေးရှာသော အနုပညာ သည်ကြီး တယောက်မှာ "ဘုရား ရဟန္တာတို့ သော်မှ မလွန် ဆန်နိုင်သည့် (၉၆) ပါးသော ရောဂါ ဝေဒနာ တို့ဖြင့် ဘဝ တပါးသို့ ပြောင်းသွား ကွယ်လွန် ရှာခဲ့လေပြီ" တကား
ဦးဘဂျမ်းသည် သူ၏ ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိအရ ကာတွန်းပညာကို သန္ဓေပါ၊ အထုံရှိသူ ပါရမီရှင်ပင် ဖြစ်လေသည်
သို့ရာတွင် ထိုကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဖတ်ရသည်မှာပင် ကြေကွဲစရာ ကောင်းလှပေသည်
စီးကရက် (၂) လိပ် တပြား တန်သည့် ခေတ်က မြေဖြူ (၄) ချောင်းကို တပြားပေး၍ အိမ်နီးချင်းတို့၏ အိမ်ထရံကိုသော်မှ ချမ်းသာ မပေးဘဲ ပုံရေး ကျင့်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရှာ လေသည်
ထို့နောက် ကြီးပြင်းလာသော အခါ၌လည်း အတွင်းဝန် ရုံးစာရေး အလုပ်ကို စွန့်ပယ်၍ ငတ်ပြတ်သည် ကိုလိုနီနိုင်ငံမှ ပညာရှင် ဘဝကို လှလှကြီး ခံယူခဲ့သည်ဟု သူက ဆိုသည်
ဦးဘဂျမ်းသည် ကိုလိုနီ ပညာရေးမှ ပေါက်ဖွားခဲ့သည့် မြင်းကျိုးမ၏ သား အဿတိုရ် ဖြစ်လေသည်
ထို့ကြောင့်ပင် အရင်းရှင် စနစ်၊ နယ်ချဲ့ စနစ်အောက်ရှိ ပြည်သူတို့၏ ဘဝ သံသရာတွင် ကိုးရိုးကားရား၊ ကမောက်ကမများ ဖြစ်ချင်တိုင်း ဖြစ်ပျက် နေကြသည်များကို ဆိတ်ငြိမ်သော ထောင့်တထောင့်မှ နေ၍ လှလှကြီး ဝအောင် သရော်၍ သွားနိုင်သူ ပြည်သူ့ သားကောင်း တယောက် ဖြစ်ပေသည်
ဤတွင် ဦးဘဂျမ်းသည် သူနှင့်အတူ ပြည်သူတို့ ကျင်လည်ရသည့် ဘဝ သံသရာသည် ထိုစနစ်ဆိုးကြောင့် ဤမျှ ကမောက်ကမ နိုင်ရသည် ဟူ၍ကား မသိရှာ
သူသင်ခဲ့ရသည့် ကျောင်းကလည်း ထိုအချက်ကို လုံးလုံးကြီး ဖုံးကွယ် ထားသော ကျောင်း ဖြစ်ပေသည်
ထို့ကြောင့် တခါတရံ ဦးဘဂျမ်းသည် ပြည်သူတို့၏ ကမောက်ကမ လောက၏ တရားခံနှင့် ထိုလောကမှ ရုန်းကန်ရေး လမ်းစဉ်များကို မျက်ချည် ပြတ်၍ သွားရှာသည်
ထိုအချိန်တွင် လူငယ် အချို့က "ဆရာဟာ ကျွန်တော်တို့ကို သိပ်အုပ်ရာ ကျနေပါတယ် ဆရာ" ဟု သူ့အား ချစ်မေတ္တာနဲ့ပင် ဝေဖန် ခဲ့ကြဖူးသည်
ထိုအခါ ဦးဘဂျမ်းက ရိုးသားပွင့်လင်း ရင်းနှီး ချစ်ခင်စွာပင် "ငါကတော့ ငါမြင်သလောက် ရေးတာပဲကွ၊ နို့ပေမဲ့ မင်းတို့ မြင်သလို ငါမြင်အောင်လည်း ပြောကြဦး" ဟု ပြန်ပြောသည်ကို ကြားဖူး ပေသည်
မည်သို့ပင် ဆိုစေ ဦးဘဂျမ်းကို ကျွန်ုပ်တို့က မျိုးချစ် ပုဂ္ဂိုလ် တဦး၊ တာဝန် ကျေပွန်သော ပြည်သူ့ သားကောင်း တယောက်၊ တည်ကြည် ရိုးသား၍ အညှဉ်းဆဲခံ ပြည်သူတွေ ကိုသာ ချစ်ခင်စွာနှင့် စေတနာ ကောင်းထားသော အနုပညာသည်ကြီး ဟူ၍ပင် မြင်နေပါသည်
သူ့ပညာတွင် ဦးဘဂျမ်းသည် နှစ်ဦး မပေါ်သေးသော ပညာသည် ပါပေ
တက်သက်စ စုတ်ချက်များ ရှိသော်လည်း ဦးဘဂျမ်း၏ အရည်အသွေးကို မီဖို့ မနည်း ကြိုးစားရ ဦးမည်ပင် ဖြစ်သည်
ဦးဘဂျမ်း၏ စုတ်တံသည် "ကျွန်တော့် မျက်စိ အောက်မှာ မျက်စိ နောက်စရာ ကိုးရိုး ကားရားတော့ လာမလုပ်နဲ့၊ စုတ်ချက်ဖျားမှာ ကားခနဲ နေသွားရမယ်" ဟု မဆိုသော်လည်း ဆိုဘိ သကဲ့သို့ ထင်ရ ပေသည်
ဦးဘဂျမ်းသည် ယခု ဖစပလ အစိုးရကို ဝေဖန်ရာ၌ အတိုက်အခံ အဖွဲ့များထက် ပိုမို သေးသည်
သူမြင်သမျှကို တချက်မျှ ချမ်းသာပေးဘဲ ထောက်မညှာပင် ဝေဖန် သရော် ခဲ့သည်
တခါက လာဘ်ပေး လာဘ်ယူ ပပျောက်ရေး အတွက် ကာတွန်းများ ဆွဲခိုင်းလို၍ ဝန်ကြီးချုပ် သခင်နုက ဦးဘဂျမ်းအား သူ့အိမ်သို့ လာပါရန် ခေါ်ယူသည်ဆို၏
ထိုအခါ ဦးဘဂျမ်းက ရိုးသားစွာပင် မြင်းလှည်းကလေးဖြင့် ဝင်ဒါမီယာ ဝန်ကြီးများ ရိပ်သာသို့ သွားခဲ့လေသည်
သံဆူးကြိုးနှင့် သေနတ်ကိုင် အစောင့်ကြီးတွေ ချထားသည့် အိမ်နှင့် ခပ်ဝေးဝေးရှိ တံခါးတွင် မြင်းလှည်းကို ရပ်ထားခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် အိမ်သို့ ခြေကျင် ဆင်း၍ လာခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ်က "ခင်ဗျား ဘာနဲ့ လာသလဲ" ဟု မေးရာ မြင်းလှည်းဖြင့် လာကြောင်း ဦးဘဂျမ်းက ဖြေသည်
ဝန်ကြီးချုပ်က "ခင်ဗျား မြင်းလှည်းကလေး ပြန်လွှတ် လိုက်ပါဗျာ" ဟု ပြောသဖြင့် ဦးဘဂျမ်းက "ဘာလဲဗျ၊ အိပ်ရာလိပ် ပြန်ယူ ရတော့မှာလား" ဟု ရယ်မော၍ မေးသည်ဟု ကြားရသည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ ပုဒ်မ (၅) များ ခေတ်စား လှချိန် ဖြစ်သဖြင့် ထောင်ထဲ သွင်းတော့မည် လောဟု သရော်ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က ဦးဘဂျမ်း ဆွဲပေးသည့် ကိုယ့်မုတ်ကိုယ် ထမ်း၍ တရကြမ်း ပြေးရသည့် ခေတ်သစ် ငရဲခန်းများကို ယနေ့တိုင် မြင်ယောင်၍ နေကြ သေးသည်
ဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်း ရုပ်ပြောင် များ အသက်ဝင်ပုံ ကိုမူ ပန်းချီပညာကို ဝေဖန် နိုင်သူ မဆိုထားဘိ၊ လမ်းပေါ်မှ မည်သူက မဆို ကောင်းကောင်းကြီး သိခဲ့သည်
ဤမျှ ဘာကြောင့် အသက်ပါရ သနည်း
ကိုပြုး မပြုံး သည်လည်းကောင်း၊ ဦးဖျောက်ဆိပ် သည်လည်းကောင်း၊ မောင်မြေဇာ သည်လည်းကောင်း မြန်မာ ပြည်သူတို့က မိမိတို့နှင့် အေးအတူ ပူအမျှ ခံစား စံစားနေရသည့် သက်ရှိ ပြည်သူ တယောက်ကဲ့သို့ ထင်မှတ်လျက် ရှိရခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့် နည်းဟု တွေးမိ ကြပေလိမ့်မည်
သူ့ အရုပ် ကလေးများကို သက်ရှိလူသား ပြည်သူတို့နှင့် ဘဝတူတူ ထင်မှတ် ရခြင်းသည် ဦးဘဂျမ်း၏ ပြည်သူ့ ဘဝကို ရိုးသားစွာ ကျင်နာမှု Sincere ဖြစ်မှုကြောင့်ဟု တထစ်ချ ဆိုဝံ့သည်
ဦးဘဂျမ်းသည် ကာတွန်းဆရာ ဆိုသော်လည်း စာပေ အရေးအသားတွင် ညံ့သူ မဟုတ်ပေ
ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု တို့ကို မရေးသော်လည်း ရေးသမျှသည် ကောင်းသည်ချည်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် သူ့ ကာတွန်းများကို စာထည့်သည့် အခါ၌ စာကလေး ဆယ့်လေး ငါးလုံးနှင့် ထိရောက်အောင်၊ မိအောင် ဖော်ပြနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်
သူ့ကာတွန်း မျက်နှာထား သရုပ်ဖော်ပုံကို အခြားသူများ အတုခိုး ခက်သည့် နည်းတူ သူ့စကားလုံး သုံးပုံကိုလည်း တူနိုင်သူ ပေါ်ပေါက်ဖို့ မလွယ်
ချာလီ ချက်ပလင်သည် အထောင်းအထု အကန်အကျောက် များကို ခံရသည့် လူ့နင်းပြား ဘဝကို သရုပ်ဖော်ရာ၌ သူမတူအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သည့် တယောက် တည်းသော ရုပ်ရှင် ပညာသည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ဦးဘဂျမ်း ကလည်း လူနေမှု စနစ်ဆိုး၊ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ဆိုးများ အောက်တွင် ဖြစ်ပျက် နေသော ပြည်သူ တို့၏ ဘဝ သံသရာ ပျက်ချော်ချော် ကရောကမည် များကို ထောက်၍ ပြနိုင်သည့် တယောက် တည်းသာ ရှိသော ကာတွန်း ဝိဇ္ဇာကြီး ဖြစ်သည်
ဦးဘဂျမ်း၏ ပြည်သူ တို့၏ ဘဝ ရုပ်လုံးဖော် ကာတွန်းများမှာ ပြောင်းလဲ နေသော ခေတ် အမျိုးမျိုး၏ ကြေးမုံပြင်များ ဖြစ်သဖြင့် အရုပ်ဖြင့် ဖော်သည့် သမိုင်းကြောင်း အနေဖြင့် သိမ်းဆည်း မှတ်တမ်း တင်နိုင်စေရန်၊ မူပိုင် ရှိသူများက ရေးဆွဲ ထည့်သွင်းသည့် နေ့စွဲနှင့်တကွ စုပေါင်း၍ စာအုပ်များ အဖြစ် ရိုက်နှိပ် စေလိုပေသည်
ဦးဘဂျမ်း သေသော်လည်း ကိုပြူး မပြုံး၊ ကြွက်ဖြူကလေး ဂွတ်ထော်နှင့် ဦးဖျောက်ဆိပ်၊ မောင်မြေဇာ တို့ကား မသေ
တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်တွင် မြန်မာပြည်အနှံ့အပြား၌မီးပုံးများချိတ်ဆွဲခြင်းစသည့် မီးပုံးအလှဆင်ခြင်းများပြုတတ်ကြရာ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၃လမ်း၊ ပြည်သူတို့အခေါ်မှာ (ဦးဘဂျမ်းလမ်း) တစ်လျှောက်တွင်မူ မီးပုံးများအပြင် ဦဘဂျမ်း၏လက်ရာကာတွန်းများနှင့် သတိရအောင်းမေ့ဖွယ်ရာများကို ဖော်ပြခင်းကျင်းလေ့ရှိသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမှာ များသောအားဖြင့် ကူးသန်းသွားလာ ရေးအတွက် တောင်ကို ဖြတ်၍ ဖြစ်စေ၊ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းမှ အခြားတစ်ဖက်သို့ မြစ်အောက်မှဖြစ်၍ဖြစ်စေ ဖောက်လုပ် ထား သည့်လမ်း ဖြစ်သည်
အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက်လုပ်ခြင်းသည် ရှေးအကျဆုံး အတတ် ပညာ တစ်ရပ်တွင် ပါဝင်သည်
ရောမလူမျိုးများ ကောင်းစား စဉ်က ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကိုတူး၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သို့သော် ထိုအခါ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ရေသယ်ယူရန် အတွက်သာ များသောအားဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် ဖောက်လုပ်သော ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းများမှာ နည်းပါး၏
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးရာ၌ ရောမ လူမျိုးတို့သည် ကျောက်များကို ပထမပူလာအောင် အပူတိုက် ပေးပြီးနောက် ရေပက်ဖြန်း ပေးခြင်းဖြင့် ကျောက်ကို လန့်၍ ကွဲစေလေ့ရှိသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း သူတို့သည် ဗင်နီး ဂါး (ရှာလကာရည်)ဖြင့် ပက်၍ ပြိုကွဲသွားအောင် ပြုလုပ်ပေး ကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ တူးဖောက်ရာတွင် အလုပ်တွင် ကျယ်စေခြင်းငှာ တူးယူလိုသည့် နေရာတစ်လျှောက်၌ ပြွန်တွင်း များကိုတူးပေး၍ အလုပ်ကို နေရာပေါင်းများစွာမှ တစ်ပြိုင်နက် တည်း ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများသည် ယခုခေတ်၌ အလွန်ပင် အသုံး ဝင်ကြပေသည်
ကျွန်ုပ်တို့သည် တောင်၊ မြစ် စသော သဘာဝ အတားအဆီးများကို ဖြတ်ကျော်ရန်အတွက် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း များကို လို၏
လူဦးရေ ထူထပ်ပေါများ၍ အသွားအလာ ရှုပ် ထွေးသော မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် ရေပြွန်၊ မိလ္လာပြွန်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ကြိုးများသွယ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ မြေအောက်လူသွားလမ်းနှင့် ဓာတ်ရထား မီးရထားလမ်းများ အတွက် လည်းကောင်း ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုကြရပေသည်
အချို့မြို့ကြီးများတွင် အပေါ်မှ မမြင်ရ သော်လည်း မြေအောက်၌ အဆိုပါဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အမျိုးမျိုး ဖြင့် ရှုပ်ယှက်ခတ်နေတော့၏
ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများကား သိပ္ပံပညာ၏ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော တိုးတက်မှုကိုပြသည့် လုပ်ငန်းများပင် ဖြစ်ကြပေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို မတူးမီ ရှေးဦးစွာ တူးဖော်မည့် နေရာတစ်ဝိုက်တွင် ဘူမိဗေဒဆရာတို့သည် အမျိုးမျိုး စမ်းသပ် ပြီးနောက် မြေအောက်အနေအထားပုံကို ရေးဆွဲကြရသည်
ဤသို့ မြေအောက်အနေအထားပုံ ရေးဆွဲခြင်း အလုပ်သည် အလွန်အရေးကြီး၏
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤပုံကိုကြည့်၍ မြေအောက် အတွင်းသား ဖွဲ့စည်းပုံ အနေအထားနှင့်တကွ ရေထွက်မည့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
ထိုနောက် ဥမင်လိုဏ် ခေါင်း အစအဆုံး နှစ်ဘက်၏အနိမ့်အမြင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း၏ အကျယ်အဝန်းများကို တွက်ချက်ဆုံးဖြတ်ရပြန်သည်
ဤသို့ အတိအကျ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု များ ပြီးစီးသွားသောအခါ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်လေတော့၏
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်ရာတွင် ကျောက်များကို တူးဆွ ဖောက်ခွဲရန် စက်လွန်များ၊ ယမ်းဘီလူးများကို အသုံးပြုကြ ရ၏
ထွက်လာသည့် မြေစာများကို စက်ယာဉ်များဖြင့် သယ် ဆောင်ထုတ်ပစ်ကြရသည်
အလုပ် ကို ၂၄ နာရီပတ်လုံး မရပ်မနား လုပ်လေ့ရှိသည့်တိုင်အောက် တစ်ရက်လျှင် ပေပေါင်း အနည်းငယ်သာ ဖောက်လုပ်ပြီးစီးနိုင်လေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း နက်လာသောအခါ လေသည် အောက်သိုး သိုးဖြစ်လာ၍ အပြင်မှ လေသစ်ကို သွင်းပေးရ၏
အထူး သဖြင့် တောင်များတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်လုပ်နေ သည့်အခါ တစ်ခါတစ်ရံ ရေပူစမ်းများကြောင့် ကျောက်ကြား များမှ အငွေ့တစ်ထောင်းထောင်းထနေသော ရေပူများ ပန်းထွက် လာတတ်သည်
ထိုအခါ ကျောက်ပေါ်သို့ ရေအေးများ ပက် ဖြန်းပေးကြရ၏
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ချောင်းပေါက်လာ သလောဟု ထင်ရလောက်အောင် ရေများပန်းပြီး ဝင်လာတတ် သည်ကို တွေ့ရသည်
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာကျော် ဆင်ပ လုန်ခေါ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးကို ဖောက်လုပ်ခဲ့စဉ်က တစ် နေရာတွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် ဂါလန် ရေတစ်သောင်းကျော် နှုန်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသည့်အတွက် ရေစုတ်စက်များ အလုံ အလောက် တပ်ဆင်ရန် လုပ်ငန်းကို ခြောက်လခန့် ရပ်နားကြ ရသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း မြေထဲမှ အဆိပ်ရှိသော ဓာတ်ငွေ့များ ထွက်လာတတ်၍ မြေပြိုကျသည့်အဖြစ်မျိုးကိုမူ မြေပျော့သော နေရာ များ၌ မကြာခဏပင် တွေ့ကြုံရတတ် လေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးရာ၌ များသောအားဖြင့် လိုက်နာကြ သောနည်းမှာ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကို အပိုင်းများ ပိုင်းခြား၍ တူးယူသည့်နည်းဖြစ်၏
ဤနည်းတွင် အလုပ်သမား အမြောက်အမြားဖြင့် နေရာခွဲ၍ အလုပ်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်နိုင်ကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ပြီးစီးသော အခါ အလုပ်သမားများ ဆင်းရန်နှင့် မြေစာများကို သယ်ယူရန် အသုံးပြုခဲ့သည့် ပြွန်တွင်းများကို တစ်ခါတစ်ရံ ပြန်လည် ပိတ် လိုက်ကြ ၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ထိုပြွန်တွင်းများကို လေဝင်ပေါက် အဖြစ်ဖြင့် ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို တူးပြီးလျှင် တူးပြီးခြင်း ပြိုမကျစေ နိုင်ရန် အတွင်းခံနံရံများ တပ်ဆင်ပေးဖို့လိုသည်
အစပထမ၌ သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်သော အတွင်းခံ အကာအရံများကို ယာယီ တပ်ဆင်ပေးလေ့ရှိ၏
ထိုနောက်မှသာ အုတ်ကျောက်၊သို့မဟုတ် အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အတွင်းခံ နံရံများကို ခံပေး လေ့ရှိသည်
ဤအတွင်းခံ နံရံများသည် မြေကိုလိုက်၍ တစ်ပေမှ ငါးပေအထိ ထူ၏
မြေပျော့ သို့မဟုတ် သဲမြေမျိုး တွင် အထူးထူထပ်စွာ ပြုလုပ်ပေးရ၏
ရေနှင့်နီးသော မြစ်ချောင်းများအောက်ရှိ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများတွင်မူ တစ်ခါ တစ်ရံ တစ်လက်မှ ရှစ်လက်မအထိထူသော ဆလင်ဒါပုံ သံမဏိနံရံများကို ပထမခံပေး၍ ထိုအောက်တွင် တစ်ဖန် အင်္ဂတေဖြင့်ထပ်၍ မွမ်းမံပေးလေ့ရှိသည်
ကျောက်သည် အလွယ်တကူနှင့် မပြိုနိုင်သဖြင့် ကျောက် ဆောင် ကျောက်တောင်များတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက် လုပ်ရန်မှာ အလွယ်ဆုံးဖြစ်၏
တောင်များတွင် ကျောက်ကို ဖောက်၍ တူးဖော်နေကြစဉ် တစ်ခါတစ်ရံ မြေသားနှင့်တွေ့၍ ထိုမြေသားသည်တူးနေရင်းမှပင် အထက်မှ တောင်၏ အလေးကြောင့် ပြိုကျ လာတတ်သည်
ထိုသို့ ပြိုကျသောနေရာကို အလွန်ခိုင်ခံ့သော သစ်သားထောက်များကို မဆိုထားနှင့် သံမဏိ ထောက်များနှင့် ခံပေးသည့်တိုင်အောင် အလေးဒဏ်ကို မခံနိုင်သည့်အတွက် ကောက်ကွေးကာ ပုံပျက်သွားလေ့ ရှိသည်
သို့သော် လူတို့သည် အင်္ဂတေနှင့် သံမဏိကို တွဲဘက်ပြီး အမျိုးမျိုး စမ်းသပ် ကြိုးစားကြရာ နောက်ဆုံး၌ ထိုအခက်အခဲ မျိုးကို ကျော်နင်းအောင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်
လန်ဒန်မြို့တွင် မြေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို တူးစဉ် က သံမဏိဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လမ်းထွင် ပြွန်ကြီးတစ်မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သည်
ပြွန်၏ရှေ့ဘက် အနားစောင်းကို ထက် အောက်လုပ်ထား၍ ပြွန်ကို ရေဖိအားစက်ဖြင့် တွန်းပေးသော အခါ မြေထဲသို့ နစ်ဝင်သွားသည်
အလုပ်သမားများသည် ပြွန်ထဲ၌ ပြွန်ရှေ့ ဘက်ရှိ မြေများကိုတူး၍ ပြွန်နောက်ဘက်မှ ထုတ်ပစ်ကြသည်
ဤသို့ တူးဖော်ရင်း ပြွန်နောက်ဘက်၌ ဥမင်၏ အတွင်းခံနံရံကို ဆောက်လုပ်ယူသွားသည်
လမ်းထွင် ပြွန်တစ်ခုလျှင် ခြောက်ပေမှ ပေ ၃ဝ အထိ ရှည်၍ တန် ၄ဝ မှ ၈ဝ အထိ လေး၏
ပြွန်အတွင်း၌ နံရံကဲ့သို့ ထောင်လိုက် အကာအဆီး တစ်ခုပါရှိ သည်
ထိုနံရံတွင် တံခါးများ တပ်ဆင်ထား၍ ရုတ်တရက် ရေပန်းထွက်သောဘေးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာပါက အဆိုပါ တံခါးများကို လျင်မြန်စွာ ပိတ်လိုက်နိုင်သည်
အချို့သောပြွန်မျိုးတွင်မူ အလုပ်သမားများ တူးဖော်နေကြသော နေရာများရှိမြေမှ ရေမထွက်နိုင်အောင် လေကို ဖိအားကြီးစွာဖြင့် သွင်းပေးထားသည်
ရေတိမ်သော အရပ်ဒေသများတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူး လိုသောအခါ ပထမရေအောက်မြေပြင်တွင် မြေတူးစက်ဖြင့် မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ပေးသည်
ထိုနောက် ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများတွက် အမာခံဖြစ်သော ပြောင်းလုံးပုံ သံမဏိ ပြွန်လုံးကြီးများကို ဖောင်များဖြင့် ရေတွင်မျှောယူ၍ အဆိုပါ မြောင်းထဲသို့ ချပေးသည်
သံမဏိပြွန်များကို ဆက်ပေးပြီး နောက် အတွင်းအပြင် နှစ်ဘက်စလုံးတွင် အင်္ဂတေများဖြင့် မံပေးသောအခါ ရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖြစ်လာသည်
အမေရိကန်ထောင်ပြည်စု ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ရှိ ပိုစီဥမင် လိုဏ် ခေါင်းကို ထိုနည်းဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပေသည်
တစ်ခါတစ်ရံ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကို ဖောက်လုပ်သည့်အခါ တစ်နေရာတည်းမှ နေ၍ အစအဆုံးတောက်လျှောက် မဖောက်ပဲ ထိပ်နှစ်ဘက်မှ ပြိုင်တူ ဖောက်လာပြီးမှ မြေအောက်တစ်နေရာတွင် တွေ့ဆုံ ဆက်စပ်ယူကြသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမှာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အဲ့လပတောင်ရှိ ဆင်ပလုန် ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းပင် ဖြစ်၏
အရှည် ၁၂ ၁၄ မိုင်ရှိ၍ စတာလင်ပေါင် သုံးသန်းမျှ ကုန်ကျခဲ့၏
၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင် ဆောက် လုပ်ရာ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင်မှ ပြီးစီးလေသည်
ဤဆင်ပလုန် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းအပြင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ အခြားဥမင်လိုဏ် ခေါင်း ၆ဝဝ ကျော်မျှ ရှိပေသေးသည်
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ အရှည်ဆုံး မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း မှာ ကက်စကိတ်တောင်ကို ဖောက်လုပ်ထားသော ကက်စကိတ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်၍ ရှစ်မိုင်ခန့်ရှည်၏
ထိုဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အတွက် ဒေါ်လာ ၁၆ သန်းမျှ ကုန်ကျသော်လည်း ဖောက်လုပ် ရာတွင် ၁၈ လခန့်သာ ကြာခဲ့လေသည်
အခြားထင်ရှားသော ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများလည်း အများပင် ရှိလေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ယာဉ်ရထားများ သွားလာရန်သာ မဟုတ်၊ ရေသယ်ဆောင်ရန် အတွက်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးတစ်ခုမှာ မာဆေး နှင့် ရုန်းမြစ်ကို ဆက်ထား၍ လေးမိုင်ကျော်ကျော်မျှသာ ရှည် သော်လည်း သာမန်မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းထက် ခြောက်ဆ မျှ ကြီးလေသည်
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကာလီဖိုးနီးယား တောင်ပိုင်းရှိ မြို့များသို့ မိုင်ပေါင်း ၂၄ဝ ကျော်ဝေးသော ကော်လိုရာဒိုမြစ်မှ ရေသယ်ပေးသည့်ကော်လိုရာဒိုရေသွယ်ပြွန် ကြီးသည် ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အထပ်ထပ်ကို ကျော်ဖြတ် ခဲ့ရ၍ အဆိုပါ ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတို့၏ စုစုပေါင်း အရှည်မှာမိုင်ပေါင်း ၁ဝ၈ မိုင်မျှ ရှိလေသည်
ဒဲလဝဲယားမြစ်မှ နယူးယော့မြို့သို့ ရေသွယ်ပေးသော အနောက်ဘက် ကက်စကီး ရေသွယ်ပြွန် တွင်မူ ၈၅ မိုင်မျှရှည်သော ရေသွယ်ဥမင်လိ်ုဏ် ခေါင်းတစ်ခုပါရှိ၍ ယင်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံးရေသွယ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းပင်ဖြစ်၏
နယူးယော့မြို့သည် ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အလျောက် အနီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြို့များသို့ လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်ရန် ကျွန်းကို ဝိုင်းရံထားသည့် မြစ်များအောက်မှ မြေအောက်ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းအများပင် ဖောက်လုပ်ထားရလေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို မည်သည့်ခေတ်ကစ၍ မည်သည့် ကိစ္စများကြောင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြပုံကို ပြဆိုခဲ့ပြီ
ယခုအခါ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၌ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း များကို ဖောက်လုပ်အသုံးချလျက် ရှိ၍ နောင်တွင်လည်း ဖောက်လုပ်ဦးမည်ဖြစ်၏
သို့ရာတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက် လုပ်ရာ၌ တွေ့ကြုံ ရတတ်သော အခက်အခဲများသည် တစ် နေရာနှင့်တစ်နေရာ မတူပဲ ကွဲပြားလေ့ရှိသည့်အတိုင်း ထို အခက်အခဲများကို လက်တွေ့ အောင်မြင်စွာ ကျော်နင်း ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာ၏ အံ့ဩချီးကျူးဘွယ် တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေတော့သည်
ဥမင် (Tunnel)ဆိုသည်မှာ မြေအောက် (သို့မဟုတ်) ရေအောက်ဖြတ်လမ်း တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ရေပြင်ညီ လမ်းကြောင်းများဖြစ်သည်
ယေဘူယျအားဖြင့် ၎င်း၏ အလျားသည် အကျယ်ထက် အနည်းဆုံးနှစ်ဆ ရှိသော မြေအောက်လမ်းကို ဥမင်အဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ကြသည်
ထို့ပြင် လမ်း၏ ဘေးဘက်နံရံအားလုံး အပိတ်ဖြစ်ရမည့်အပြင် အဆုံးများ၌ ဝင်ထွက်ပေါက်များ ပါရှိရမည်ဖြစ်သည်
အချို့သော မြို့ပြစီမံကိန်း ရေးဆွဲသူများက ဥမင်တစ်ခုသည် အနည်းဆုံး အလျား ၀.၁ မိုင်(၀.၁၆ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားရမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြပြီး ထို့ထက်တိုတောင်းပါက မြေအောက်အခန်းငယ် အဖြစ်သာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် အချို့သော မြေအောက်ဘူတာရုံများ၊ မြေအောက် ဖြတ်လမ်းများသည် အလျားနှင့်အနံကွာဟချက် မကြီးမားပေ
ဥမင်များတွင် လမ်းသွားလမ်းလာနှင့် စက်ဘီးစီးသူများအတွက် လမ်းကူးလူသွားဥမင်များ၊ မော်တော်ကားလမ်းဥမင်များ၊ ရထားလမ်းဥမင်များနှင့် ရေလမ်းဥမင်များ၊ ရေပေးဝေအတွက် ရေသွယ်ဥမင်များ၊ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူသော ဥမင်များနှင့် ရေဒီယို၊ ကြေးနန်း အစရှိသည့် ဆက်သွယ်ရေး ဆက်ကြောင်းဥမင်များ စသည်များလည်း ရှိသည်
အချို့သော ဥမင်များသည် တနေရာမှ တနေရာသို့ သွားလာရန်သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန် ဖောက်လုပ်ထားသော လျှို့ဝှက်ဥမင်များ ဖြစ်ကြပြီး အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်းခံတပ်များတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်
အရှည်လျားဆုံးသော ရေလမ်းဥမင်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ စတန်းအိတ်(ခ်ျ) ဥမင် (Standedge Tunnel)ဖြစ်ပြီး၊ သုံးမိုင်ကျော် (၅ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်
ရေလမ်းဥမင်များအနက် အရွယ်အစား အကြီးဆုံးဥမင်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မာဆေးလ်နှင့် ရိုနေးတူးမြောင်း (Marseille-Rhône Canal)၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသော ရော့ဗ်ရေလမ်းဥမင် ဖြစ်သည်
ဥမင်အလျား ၇ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားပြီး ဥမင် အမိုးခုံးထိအမြင့်မှာ ၁၅.၄ မီတာနှင့် အကျယ် ၂၂ မီတာရှိကာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် လမ်းကူးလူသွားဥမင်များနှင့် အခြားသော ကားလမ်းဖြတ်ဥမင်များကို မြေအောက်လမ်းကူးဥမင် (subway)ဟု သုံးနှုန်းကြပြီး ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် မြေအောက်မီးရထားလမ်းစနစ် ကိုခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ဥမင်များကို လုပ်ငန်းသဘာဝအလိုက် အမျိုးအစား ၅ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်းတို့မှာ-သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဥမင်များ၊ဆက်သွယ်ရေးဥမင်များ၊သတ္တုတူးဖော်ရေးဥမင်များ၊ရေအားသုံးနည်းပညာဆိုင်ရာ (Hydro technical) ဥမင်များနှင့်သီးခြားရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဖောက်လုပ်သော ဥမင်များ ဟူ၍ဖြစ်သည်
ထိုဥမင် အမျိုးအစားများတွင် ဥပမာအားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဥမင်များကို ကားလမ်းဥမင်များ၊ ရထားလမ်းဥမင်များနှင့် မီထရိုပိုလီတန် ဥမင်များစသည်ဖြင့် ထပ်မံ၍ အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည်
တည်နေရာ အနေအထားအားဖြင့်လည်း ကျောက်တောင်ဖောက် ဥမင်များ၊ ရေအောက်ဥမင်များ၊ မြို့ပြဥမင်များ စသည်ဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သလို၊ မြေအောက်အနက်ပေအားဖြင့်လည်း အနက်တိမ်သော ဥမင်များ၊ အနက်ပေများသော ဥမင်များ စသည်ဖြင့်လည်း ခွဲခြားနိုင်သေးသည်
ဥမင်တူးဖော်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခု စတင်ရာတွင် မြေအနေအထားများကို ပြည့်စုံစွာ စူးစမ်းလေ့လာခြင်းသည် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
လေ့လာတိုင်းတာချက်များမှ ရရှိသောအဖြေများပေါ် မူတည်၍ ဥမင်တူးဖော်ရမည့် နည်းလမ်း၊ စက်ပစ္စည်းအမျိုးအစားများနှင့် မြေသားကြံခိုင်မှုလုပ်ငန်း အမျိုးအစားများကို ရွေးချယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဥမင်တူးဖော်နေစဉ်အတွင်း ကြုံတွေ့လာနိုင်သည့် မြေအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ငန်းခွင် အန္တရာယ်များကို ကောင်းစွာ လျော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ကနဦး လုပ်ငန်းအဆင့်များတွင် ဥမင်တည်ဆောက်ရန် သင့်လျော်သည့် မြေအနေအထားနှင့် မြေအောက်ရေ တည်ရှိမှု အခြေအနေများကို သိရှိခြင်းဖြင့် ဥမင်လမ်းကြောင်း၏ ရေပြင်ညီနှင့် ဒေါင်လိုက်ဖြတ်ပိုင်းပုံများကို အကဲဖြတ် အတည်ပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်
အချို့သော အခြေအနေများတွင် သမရိုးကျ လေ့လာမှုများနှင့် လုပ်ငန်းခွင် တိုင်းတာမှုများသည် မြေထုကျောက်သားများ၏ သဘာဝဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပြတ်ရွေ့ဇုန် (fault zone) များ၏ တည်နေရာ အတိအကျ၊ ပျော့ပြောင်းသော မြေလွှာများ၏ ပြောင်းလဲမှုများ စသည်တို့အပေါ် လုံလောက်သော အချက်အလက်များ ရယူနိုင်မှု မရှိပေ
ထိုအချက်သည် ဖြတ်ပိုင်းပုံ အရွယ်အစားကြီးမားသော ဥမင်များဖောက်လုပ်ရာတွင် အထူးသတိပြုရမည့် အချက်ဖြစ်သည်
ထိုသို့သော ပြဿနာများကို ကျော်လွှားရန် ဖောက်လုပ်မည့် ဥမင်၏ ဝင်ရိုးတလျှောက် (သို့) ဘေးဘယ်ညာမှ ရှေးဦးဥမင်ငယ် (Pilot tunnel) သို့မဟုတ် စမ်းသပ်ဥမင်ငယ် (Leading adit) များကို ပင်မဥမင်ကြီး၏ ရှေ့မှ ၂ ကီလိုမီတာခန့် ကြိုတင်တူးဖော် စမ်းသပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ပင်မဥမင်ကြီး၏ ဖြတ်ပိုင်းပုံ အတွင်း (သို့) ၁၀ မှ ၅၀ မီတာအကွာမှ အပြိုင် ရှေးဦးဥမင်ငယ်များ တူးဖော်ခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းအတွက် မသင့်လျော်သော အခြေအနေများ၊ မြေအနေအထား မကောင်းသော အပိုင်းများကို အချိန်မီ ကြိုတင်သိရှိ ဖော်ထုတ်နိုင်ပြီး ပင်မဥမင်၏ အနားတလျှောက် မြေသားများကို ကြံ့ခိုင်မှုကောင်းစေရန် Cementation ကိုလည်း ကြိုတင် လုပ်ဆောင်ထားနိုင်သည်
စမ်းသပ်တွင်း (Borehole) နှင့် pit opening တို့ကို အသုံးပြု၍ ကွင်းဆင်းတိုင်းတာရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်သလို ဘူမိ-ရူပဗေဒနည်းလမ်းများ (Geophysical exploration methods)ကို အသုံးပြု၍လည်း မြေသားထုကို လေ့လာကြသည်
ကွင်းဆင်း တိုင်းတာရေးလုပ်ငန်းတွင် အဓိက အသုံးပြုသောနည်းမှာ ဒေါင်လိုက်၊ ရေပြင်ညီနှင့် လျှောစောင်း သဏ္ဌာန် စမ်းသပ်တွင်းများ တူးဖော်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဥမင်များကို ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း၊ မြေပျော့မှသည် ကျောက်သားစသည့် မြေအမျိုးမျိုးတွင်လည်းကောင်း၊ မြေအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း တူးဖော်ဆောက်လုပ်ကြသည်
တူး-ဖို့ ဖောက်လုပ်နည်းသည် မြေအနက်တိမ်သော ဥမင်များ (shallow tunnels) များကို ဖောက်လုပ်ရာတွင် အရိုးရှင်းဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်
ပထမဦးစွာ ဥမင်ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းတလျှောက် မြေပေါ်မှ မြောင်းတူးထုတ်ပြီး ထိုမြောင်းအတွင်း ဥမင်ကိုတည်ဆောက်ကာ အပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဥမင်အမိုးခုံးသည် ၎င်းအပေါ်မှ ဖို့မြေနှင့် အခြားသော လမ်းအစရှိသည့် အဆောက်အအုံများမှ ကျရောက်လာမည့် ဝန်အားကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည် ရှိရန်လိုအပ်သည်
တူး-ဖို့ နည်းလမ်းကို ဖောက်လုပ်ပုံ နည်းလမ်းများအရ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်-အောက်-အပေါ် ဖောက်လုပ်နည်း - ဖောက်လုပ်မည့် ဥမင်လမ်းကြောင်းတလျှောက် မြောင်းတူးဖော်ပြီး ထိုမြောင်းထဲတွင် ဥမင်ကို ဆောက်လုပ်နည်းဖြစ်သည်
ဥမင်နံရံ (lining)ကို မိုနိုလစ်သစ် ကွန်ကရစ် (monolithic concrete) ခေါ် လုပ်ငန်းခွင်နေရာတွင် တိုက်ရိုက်သွန်းလောင်းခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ကြိုတင်အားဖြည့် ပုံသွန်းလောင်းထားသော ကွန်ကရစ် (Precast-concrete) နံရံဘလောက်တုံးများ၊ အမိုးခုံးများဖြင့် ဖြစ်စေ အခြားသော သံမဏိ အစရှိသည့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ ဆောက်လုပ်တပ်ဆင်သည်
(ရှေးယခင် ကွန်ကရစ် မပေါ်သေးမှီက ကွန်ကရစ်အစား အုတ်များကို အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်)
ဥမင်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးသောအခါ အပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့သည်
အပေါ်-အောက် ဖောက်လုပ်နည်း- ဤနည်းတွင် ပထမဦးစွာ ဥမင်၏ ဘေးနံရံများကို မြေမျက်နှာပြင်ထက်မှစတင်၍ မြေထိန်းနံရံ (Diaphragm wall, slurry walling) သို့မဟုတ်၊ တဆက်တည်းရှိသော ပိုင်တိုင်များ (continuous bore piles) နှင့် အခြားသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ဆောက်လုပ်သည်
ထို့နောက် ဥမင်အမိုးခုံး ဆောက်လုပ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော အနက်ထိရောက်အောင် မြေတူးထုတ်ပြီး ဥမင်အမိုးခုံးကို တိုက်ရိုက်သွန်းလောင်း၍ဖြစ်စေ၊ ကြိုတင်သွန်းလောင်းထားသော ကွန်ကရစ်တုံးများကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ပြီး ၎င်းအပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့သည်
ထိုနေရာတွင် ကားလမ်းနှင့် အခြားသော အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်ကြသည်
ထို့နောက် ဆောက်လုပ်ပြီး နံရံနှင့် အမိုးခုံးများအောက်မှ မြေကြီးကို ဆက်လက်တူးဖော်ပြီး ကျန်ရှိသော ဥမင်အစိတ်အပိုင်းများကို ဆောက်လုပ်တပ်ဆင်သည်
မြေအနက်တိမ်သော ဥမင်များကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ဖောက်လုပ်ကြပြီး အများစုမှာ မြေအောက်ရထား ဘူတာရုံဥမင်များဖြစ်ကြသည်
ဥမင်တူးဖောက်စက် (Tunnel boring machine-TBM) သည် ဥမင်တူးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်သော လုပ်ငန်းအဆင့်များအားလုံးကို အဆင့်မြင့် ထိန်းချုပ်စနစ်များ အသုံးပြု၍ ပေါင်းစပ်တပ်ဆင်ထားသော စက်ဖြစ်သည်
မာကျောသော ကျောက်လွှာများမှသည် ပျော့ပြောင်းသော မြေအမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ ဥမင်ဖောက်စက် အမျိုးမျိုးရှိသည်
၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ များသောအားဖြင့် cylinder ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီီး အခြားပုံသဏ္ဌာန်များ (ဥပမာ- ဘဲဥပုံ၊ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ၊ စတုရန်းပုံ) လည်းရှိသည်
TBM တွင် အဓိကပါဝင်သော စက်ပစ္စည်း အစိတ်ပိုင်းများမှာ rotating cutting wheel, chamber (TBM ပုံစံ အမျိုးအစား ပေါ်မူတည်၍ ပုံစံ၊ အရွယ်အစား ပြောင်းလဲသည်)၊ တူးဖော်ပြီး မြေစာများကို သယ်ထုတ်သော စနစ်၊ TBM ကို ရှေ့သို့တွန်းရွှေ့ပေးသော hydraulic jacks များ၊ ဥမင် အတွင်းသား နံရံများ (Lining) ကို တတ်ဆင်သော erector, လေဝင်လေထွက် ပိုက်လိုင်းများ ပါရှိသည်
အခြားသော စနစ်များမှာ Lining segment block များကို ဥမင်တူးဖော်ရာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ သယ်ပို့ပေးသော စနစ်နှင့် လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်မှု စနစ်များ ဖြစ်သည်
ဥမင်ဖောက်စက် (TBM) ကို အသုံးပြုသော ဥမင်ဖောက်လုပ်နည်းကို Shield tunneling method ဟု ခေါ်ပြီး စက်စွမ်းအားအသုံးပြုတူးဖော်နည်း (Mechanized tunneling) တွင်ပါဝင်သည်
လက်ရှိ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး TBM များမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်ဟဲမြို့တွင် ဖောက်လုပ်နေသော ချန်ဇင်း(Changxing) မြစ်ဖြတ်ဥမင် တည်ဆောက်ရေး၌ အသုံးပြုနေသည့် ဥမင်ဖောက်စက်များ ဖြစ်ကြပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Mixshield များဖြစ်ကာ ဂျာမနီနိုင်ငံ အခြေစိုက် Herrenknecht ကုမ္ပဏီက ထုတ်လုပ်သည်
အချင်း ၁၅.၄၃ မီတာ အရွယ်အစားရှိသည်
NATM- (New Austrian Tunneling Method) သည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကြား ကာလများတွင် ဩစတြီးယား နိုင်ငံ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ယခင်ရှိပြီးဖြစ်သော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးဖော်မှု နည်းလမ်းနှင့် ကွဲပြားစေရန် ထိုအမည်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် Salzburg မြို့၌ ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဤနည်းလမ်းကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများမှာ Ladislaus von Rabcewicz၊ Leopold Muller နှင့် Franz Pacher တို့ ဖြစ်ကြသည်
NATM ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခု၏ ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသော ကျောက်သား (မြေလွှာ) တို့မှ သက်ရောက်လာမည့် Geological stress များကို ထိုဥမင်လိုဏ်ခေါင်း၏ Stability အား ထိန်းသိမ်းရာတွင် ပြန်အသုံးချနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်
NATM ဆိုသည်မှာ loading သက်ရောက်မှုခံနေရစဉ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်သား(မြေလွှာ) တို့၏ ပြုမူပုံ သဘော၊ သဘာဝများနှင့် ဥမင်တစ်ခုကို တူးဖော်နေစဉ်အတွင်း မြေအောက် ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု၏ သဘော သဘာဝများနှင့် ဖြစ်ပျက်ပုံများကို စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်သော ချဉ်းကပ်မှုပုံစံ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်
Directory of the world's longest tunnels Archived 3 April 2009 at the Wayback Machine. by categoryITA-AITES International Tunnelling AssociationTunnels & Tunnelling International magazineTunnel Builder
ဟန် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူ (တရုတ်: 汉高祖;၂၅၆ ဘီစီ – ၁ ဇွန်လ ၁၉၅ ဘီစီ), ငယ်မည် လျိုပန်း (刘邦) သည် ဟန်နိုင်ငံတော် ၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ် နှင့် ဟန်မင်းဆက်ကို ထူထောင်သူဖြစ်ကာ ၂၀၂ ဘီစီ မှ ၁၉၅ ဘီစီ ထိ အုပ်ချူပ်စိုးစံခဲ့သည်
သူသည် တရုတ်ပြည် သမိုင်းတွင် သာမန် အညတရ ဘဝမှ နိုင်ငံတည်ထောင်သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
အာဏာမရမီ လျိုပန်းသည် ချင်မင်းဆက်တွင် သာမန် ကင်းလှည့်အရာရှိ တစ်ဦးအဖြစ် သူ၏ မွေးရပ်မြေ  ချူပြည်နယ်မှ ပေ့ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော သူ၏ မွေးရပ်မြို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ပထမဆုံး ဧကရာဇ် ၏ သေဆုံးမှု နှင့် ချင် ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော် ၏ နိုင်ငံရေး အရှုပ်အထွေးများ ဖြစ်ပွားလာသောအခါ လျိုပန်းသည် သူ၏ အစိုးရ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီး ချင်ကို ပုန်ကန်သည့် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ခံယူခဲ့သည်
သူသည် အခြားပုန်ကန်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ ရှန်းယု အား ချင်၏ အဓိက မြေ ကို ကျူးကျော်ရာတွင် အသာစီးရယူနိုင်ခဲ့ပြီး  ချင်၏ နောက်ဆုံး ဧကရာဇ် ၏ နန်းစွန့်မှုကို လက်ခံခဲ့သည်
ချင်နိုင်ငံ ကျဆုံးပြီးနောက် ပုန်ကန်သူ တပ်ဖွဲ့တို့၏ တရားဝင်မဟုတ်သော်လည်း တင်မြှောက်ထားသော ခေါင်းဆောင်သဖွယ် ဖြစ်နေသော ရှန်းယုသည် ယခင် ချင်ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော်ကို နိုင်ငံ ၁၈ နိုင်ငံအဖြစ် ပိုင်းခြားလိုက်ပြီး လျိုပန်းကို "ဟန်ဘုရင်"(တရုတ်: 漢王; ပင်ယင်: Hàn Wáng) ဟူသော ဘွဲ့ပေးကာ နွမ်းပါးခေါင်းပါးလှသည့် ပါးရှု နယ်မြေ( ယခုခေတ် စီချွမ် နှင့် ချုံချင်း) တို့ကို အတင်း အဓမ္မ လက်ခံစေခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် လျိုပန်းသည် သူ၏ စစ်တပ်ကို ဦးဆောင်ကာ ချင်သုံးနယ် ကို သိမ်းလိုက်ခြင်းဖြင့် များပြားလှသော စစ်အင်အားစုတို့သည် တရုတ်ပြည်ကို အုပ်စိုးရန်အတွက် စစ်ခင်းကြသောကြောင့် ချူ နှင့် ဟန် ယှဉ်ပြိုင်မှု ဟု လူသိများသည့် ပြည်တွင်းစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်
၂၀၂ ဘီစီတွင် လျိုပန်းသည် ဂိုင်းရှား တိုက်ပွဲ ကို အောင်နိုင်ခြင်းဖြင့် ရှန်းယု ကို အနိုင်ယူကာ တရုတ်ပြည်လုံးကို စုစည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဟန်မင်းဆက်ကို ပထမဆုံးတည်ထောင်သူ ဧကရာဇ် အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်
သူ၏ နန်းသက် တစ်လျှောက်တွင် လျိုပန်းသည် အခမဲ့ အလုပ်ခိုင်းစေခြင်း တို့ကို လျှော့ချခဲ့ပြီး ကွန်ဖြူးရှပ် ဝါဒ ကို တိုးတက်စေကာ အခြားသော လုပ်ဆောင်မှုများတွင် လျိုမျိုးနွယ် မဟုတ်သည့် လက်အောက်ခံ နယ်များမှ ပုန်ကန်မှုများကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်
သူသည် လက်ထပ်ခြင်းဖြင့် မဟာမိတ်ခြင်း ကိုလည်း ဟန်ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော် နှင့် ရှုံးနူ အကြားတွင် ဟန်ပြ ငြိမ်းချမ်းရေး တစ်ရပ် ကိုလည်း ၂၀၂ ဘီစီတွင် ပိုင်ဒန်း စစ်ပွဲ ကိုရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အစပြု ပြဋ္ဌာန်းစေခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် ၁၉၅ ဘီစီတွင် ကွယ်လွန်ပြီး သားတော် လျိုရင်းသည် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်
ဟန်နန်းတွင်း ဒဏ္ဍာရီတွင် လျိုပန်းသည် အဝါရောင် ဧကရာဇ် မှ ဆင်းသက်သော ဒဏ္ဍာရီလာ ဧကရာဇ်ရောင် ၏ မျိုးဆက်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ၎င်းသည် ရှေးတရုတ်မိသားစုများအကြားတွင် မိုးမြေမှ ပေးအပ်သော အုပ်စိုးမှုအာဏာကို ကြေညာရာတွင် သုံးကြသည့် အလေ့တစ်ရပ်ဖြစ်သည်
လျိုပန်းကို စစ်ဖြစ်ပွားနေသည့်နယ်မြေများခေတ် နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင်  ချူနယ်၊ ပေ့ခရိုင်(沛郡)၊ ဖန်မြို့(丰邑) ၊ ကျုန်းယန်မြို့ (中阳里)၊ဖန်းယုရွာ(枌榆社)တွင် သာမန် အညတရမိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်
မိဘများ၏ အမည်ကို သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းမတင်ထားပါ
သူတို့ကို "လျိုတိုင်ကုန်း" (刘太公; lit. "Old Sir Liu") နှင့် လျိုအာအို(刘媪၊lit. "Old Madam Liu")
ဒဏ္ဍာရီတွင် လျိုပန်းကို မမွေးမီ သူ၏ မိခင်သည် မိုးမိခဲ့သည့် အဝါက် တံတားအောက်တွင် မိုးခိုနေခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင် မိုးကြိုး ပစ်ချခဲ့ပြီး ကောင်းကင်အလုံးစုံသည် မှောင်မဲသွားခဲ့သည်
လျိုပန်း၏ ဖခင်သည် ဇနီးသည်အား အိမ်သို့ ခေါ်ရန် လာကြိုသောအခါဝယ် နဂါးသည် သူမအထက်ဝယ် အုပ်မိုးနေခဲ့သည်ကို မြင်လေသည်
သူမသည် ကိုယ်ဝန်ရလာခဲ့ပြီး များမကြာမီ လျိုပန်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မှတ်တမ်းများအရ ကလေးငယ်လျိုပန်းသည် စကားတည်သည်
သည်းခံရိုကျိုးမှု ရှိသည်
သို့သော်လည်း ငယ်ငယ်က ပေါ့ပေါ့နေ ပေါ့ပေါ့စားပုံစံနှင့်နေခဲ့သည်
စာဖတ်ခြင်းကိုလည်း မနှစ်သက်၊ လယ်ယာနှင့် အလုပ်ကြမ်း ကိုလည်း စိတ်မဝင်စားပေ
အမြဲတမ်း ပြဿနာရှာလေ့ရှိသည်
ထို့ကြောင့် သူ၏ ဖခင်ကြီးသည် အပျင်းထူလေ့ရှိသည့် လျိုပန်းကို "လူရှုပ်လေး"ဟု မကြာခဏ ခေါ်ခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် ထိုပုံစံတွင် ဆက်နေခဲ့ပြီး သူ့ညီ၏ မိသားစု အပေါ်တွင် စားဝတ်နေရေးအတွက် မှီခိုခဲ့သည်
အသက်အရွယ်ကြီးမြင့်လာသောအခါ သူသည် သခင်ကြီး ကျင်းလင် ၏ အပါးတော်မြဲဟောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ကျန်းအာ(တရုတ်: 张耳,  — ၂၀၂ဘီစီ) နှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့ရုံသာမက အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့သည်
ကျန်းအာသည် ထိုအချိန်က အနီးအနားရှိ ဝေဟွမ်နယ်တွင် ရာဇဝတ်တရားသူကြီး ဖြစ်သည်
ချင်နိင်ငံသည် ချူနိုင်ငံကို အနိုင်ယူလိုက်သောအခါ ကျန်းအာသည် ပုန်းရှောင်ခဲ့သည်
လျိုပန်းသည်လည်း နေအိမ်သို့ ပြန်ခဲ့သည်
မကြာမီတွင် သူသည် အနီးအနားရှိ ပေ့ခရိုင် ရှိ စီရွှီအဆောက်အဦး(泗水亭)တွင် ဒေသခံ ဥပဒေအရာရှိတစ်ဦးအဖြစ် အမည်တင်သွင်းခံရပြီး များမကြာမီ ရာထူးကိုလက်ခံရယူခဲ့သည်
ထိုနေရာတွင် သူသည် သူ၏ မိတ်ဆွေများဖြစ်သူ၊ ရှောင်ဟီ နှင့် ကောဝ်ရှန်း တို့၏ လက်အောက်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
သူ၏ မိတ်ဆွေများသည် သူ့၏ လူမိုက်ဆန်ဆန်အပြုအမူများအတွက် မကြာခဏ ဖုံးကွယ်ပေးခဲ့သည်
သို့သော်လည်း လျိုပန်းသည် နယ်မှ အုပ်ချူပ်ရေးအရာရှိများနှင့် နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးတစ်ခုကို ရယူခဲ့ပြီး ထိုဒေသတွင် နာမည် တစ်လုံးတွင်ခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် တစ်ချိန်က ရှန်ယန် မြို့တော်တွင် လုပ်အားပေးရန် စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်
ထိုအခါ သူသည် ချင်ရှီဟွမ်တီ ၏ နိုင်ငံအဝန်း တိုင်းခန်းလှည့်လည်တော်မူခြင်းကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ခဲ့သည်
နန်းတွင်း၏ ဂုဏ်အရှိန်အဝါကို အားကျသော ကြောင့် သူသည် ဤသို့ ကြွေးကြော်ခဲ့သည်
"ကောင်းပေစွ၊ ယောက်ျားကောင်းတစ်ယောက်သည် ဤသို့ ဖြစ်အပ်သည်(嗟乎，大丈夫当如此也)"တစ်နေ့တွင်မူ  ရှန်ဖု ခရိုင် မှ ပေ့ခရိုင်သို့ မကြာသေးမီကမှ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သော လွီဝမ်း (吕文၊လွီကုန်း吕公ဟုလည်း ခေါ်သည်) ဟုခေါ်သည့် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ မျိုးရိုးမြင့်အိမ်တော်မှ ဆင်းသက်လာသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် ဒေသခံအရာရှိများကို ဧည့်ခံပွဲကျင်းပပေးခဲ့သည်
လွီဝမ်းအတွက် လက်ဆောင်လက်ခံသည့်တာဝန်ကို ယူထားသည့် ရှောင်ဟီသည် "ဒင်္ဂါး ၁၀၀၀ တန်ဖိုးရှိသည့် လက်ဆောင် မဆက်သသူများသည် ခန်းမအပြင်ဘက်တွင် နေရာယူကြရမည်" ဟု ကြေညာလိုက်သည်
လျိုပန်းသည် ထိုနေရာကို မည်သည့် လက်ဆောင်မှ မယူပဲ သွားရောက်ခဲ့ပြီး "ငါ ဒင်္ဂါး ၁၀၀၀၀ ပေးတယ်"ဟု ဆိုခဲ့သည်
လွီဝမ်းသည် လျိုပန်းကို လွန်စွာလေးစားသွားခဲ့ပြီး ချက်ချင်းပင် မတ်တပ်ရပ်ကာ ကြိုဆိုခဲ့သည်
ထို့နောက် ခန်းမထဲသို့ ကြိုဆိုကာ မိမိဘေးတွင် ထိုင်စေခဲ့သည်
ရှောင်ဟီက "လျိုပန်း သည် လေးလေးနက်နက် ပြောခြင်းမဟုတ်ပါ"ဟု ဆိုသော်လည်း လက်မခံခဲ့ပေ
လွီဝမ်းသည် လျိုပန်းကို အောက်ပါစကားကို ဆိုခဲ့သည်
"ငါသည် များစွာသော လူတို့ကို နိမိတ်ဖတ်ခဲ့ပေးဖူးသော်လည်း သင့်ကဲ့သို့ ထူးခြားသူကို မမြင်စဖူးပါ"
လွီဝမ်းသည် သူ၏ သမီး လွီကျီး ကို လျိုပန်းနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားစေခဲ့သည်
လွီကျီးသည် လျိုပန်းအတွက် လျိုယင်း (နောင်တွင်  ဧကရာဇ် ဟွီ)နှင့် သမီးတစ်ဦး (နောင်တွင် လု မင်းသမီး ယွမ်) ကို မွေးဖွားပေးခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် ရာဇဝတ်သားတစ်စုကို လီတောင်သို့ ချင်ရှီဟွမ်တီ၏ အထိမ်းအမှတ်ပြခန်း ကို တည်ဆောက်ရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်၍ ခေါ်ဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်
သို့ရာတွင် ရာဇဝတ်သားအချို့သည် ခရီးလမ်းတွင် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ကုန်သောအခါ လူပန်းသည် ထိုအချိန်က ရာဇဝတ်သားများကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းသည် ချင်၏ ဥပဒေတွင် သေဒဏ်ထိုက်သည့်အတွက် အသက်ဘေးကို ကြောက်လန့်ခဲ့သည်
သူသည် ကျန်ရာဇဝတ်သားများကို ထပ်လွှတ်လိုက်သောကြောင့် ဝရမ်းပြေးဖြစ်သွားသည်
သူလွှတ်လိုက်သော ရာဇဝတ်သားအချို့သည် အလွန်ပင် လေးစားကြည်ညိုကြသောကြောင့် သူတို့အလိုအလျောက် လျိုပန်းထံ ခိုလှုံကြလေသည်
ဒဏ္ဍာရီတွင် သူတို့သည် လူအချို့ကို အဆိပ်ငွေ့ဖြင့် သတ်ဖြတ်လေ့ရှိသည့် မြွေနဂါးဖြူကြီးကို တွေ့ကြုံခဲ့သည်
မူးနေသည့် လျိုပန်းသည် ထိုညတွင်ပင် ထိုမြွေနဂါးကို သတ်ခဲ့သည်
နောက်တစ်နေ့ မနက်ခင်းတွင် အဖွားအိုတစ်ဦးသည် လမ်းမဘေးတွင် ငိုနေသည်ကို မြင်ခဲ့သည်
လျိုပန်း၏ လူများသည် ထိုအဖွားအိုအား အဘယ့်ကြောင့် ငိုကြွေးနေရကြောင်းမေးခဲ့သော အခါ သူမသည် ဤသို့ ပြန်ဖြေခဲ့သည်
"ငါ့သား အဖြူရောင် ဧကရာဇ်၏ သားတော်သည် အနီရောင် ဧကရာဇ်၏ သားတော်၏ လက်ချက်ဖြင့် ဆုံးရှာလေပြီ"
များမကြာမီ သူမသည် ထူးခြားစွာပင် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်
ထိုအဖွားအို၏ ထူးခြားသော စကားများကို ကြားပြီးနောက် လျိုပန်း၏ နောက်လိုက်များသည် လျိုပန်းကို နောင်တွင် ဧကရာဇ် ဖြစ်လာမည့် သူဟု ယုံကြည်ကြကာ ပို၍ လေးစားကြည်ညိုလာခဲ့သည်
ထိုဖြစ်ရပ်ကို "နဂါးဖြူသတ်ပွဲ၏ ပုန်ကန်ခြင်း"(တရုတ်: 斬白蛇起義) ဟု လူသိများသည်
လျိုပန်း နှင့် သူ၏ နောက်လိုက်တို့သည် မန်ဒန်းတောင် (芒碭山 ၊ယခုခေတ် ယုံချန်း ၊ရှန်ချူ၊ဟီနန်) တွင် အခြေချကာ ခံတပ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် သူ၏ မိတ်ဆွေဟောင်းများဖြစ်သော ရှောင်ဟီ နှင့် ကောဝ်ရှန်း ကဲ့သို့သော ပေ့ခရိုင်မှ မိတ်ဆွေများနှင့် လျှို့ဝှက်အဆက်အသွယ်ရှိသေးသည်
၂၀၉  ဘီစီတွင် ချန်ရှန် နှင့်ဝူဂွမ် တို့သည် တဇီချန်း ဆူပူအုံကြွမှု ကို စတင်ကာ ချင်မင်းဆက်ကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်
ပေ့ခရိုင်၏ နယ်ပိုင် သည် ပုန်ကန်မှုတွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်ရန် စဉ်းစားခဲ့ပြီး ရှောင်ဟီ နှင့် ကောဝ်ရှန်းတို့၏ အကြံကြောင့် သူသည် ဖန်းခွိုင် (လျိုပန်း၏ အမျိုး) ကို လျိုနှင့် သူ၏ နောက်လိုက်များကို သူ့အား အားပေးထောက်ခံရန်အတွက် ရည်ရွယ်၍ တိုက်တွန်းစေခြင်းငှာ စေလွှတ်ခဲ့သည်
၂၀၈ ဘီစီတွင် ချင်အာရှီ၏ လက်ထက်၌ ယခင်ရန်၊ ချီ နှင့် ဝေ့ နယ်တို့မှ တော်ဝင်မိသားစု မျိုးဆက်များသည်  ချင်ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော်ကို ပုန်ကန်ကြသည်
သူတို့၏ အကြောင်းပြချက်သည် လွန်ခဲ့သော် နှစ်နှစ်ဆယ်ခန့်က  ချင်၏ စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်ခံလိုက်ရသော သူတို့၏ နိုင်ငံကို ပြန်လည်စုစည်းရန် ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ဝူ(ယခုခေတ် ကျန်းစု) တွင် ရှန်းလျန်သည်လည်း ပုန်ကန်ထကြွကာ  ကျုန်းကျင်း ကို "ဒုတိယမြောက် ဘုရင် ဟွိုင်"(楚後懷王)  အဖြစ် ယခင်  ချူပြည်နယ်၏ ရာဇပလ္လင်တွင် ဘုရင်အဖြစ်နန်းတက်စေသည်
လျိုပန်းသည် ရှန်းလျန်ထံတွင် စုစည်းကာ ချူတွင် အချိန်အတော်ကြာ ခစားခဲ့သည်
ဒင်းတောင်စစ်ပွဲတွင် ရှန်းလျန် ကျဆုံးပြီးနောက် ဒုတိယမြောက် ဘုရင် ဟွိုင်သည် ကျန်းလျန်၏ တူရှန်းယု နှင့်  စုန့်ရိကို ချင်၏ စစ်ထိုးခြင်းကို ခံနေရသည့် ကျောက်ပြည်နယ်ကို စစ်ကူပေးရန်အတွက် စေလွှတ်ခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် " ဝူအန်း နယ်စား"(武安侯) ဘွဲ့ကို လက်ခံရရှိကာ ချင်ကို တိုက်ခိုက်မည့် စစ်တပ်ကို ဦးဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသည်
ဂွမ်ကျုံး (ချင်၏ အဓိက နယ်မြေ) ကို အလျင်ဆုံး ဝင်ရောက်နိုင်သူသည် "ဂွမ်ကျုံးဘုရင်" ဘွဲ့ကို လက်ခံနိုင်မည်ဟု ဟွီဘုရင်က ကတိပြုခဲ့သည်
၂၀၆  ဘီစီတွင် လျိုပန်းသည်ရှန်းယုကို ဂွမ်ကျုံးသို့ အရောက်ချီရာတွင် အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့ပြီး ချင်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည့် ရှန်းယန်ကို ရောက်ရှိခဲ့သည်
ချင်၏ နောက်ဆုံး ဧကရာဇ် ဖြစ်သော ကျီယင်းသည် လျိုပန်းထံ လက်နက်ချကာ ချင်မင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် သူ၏ စစ်သည်များကို အပြစ်ကင်းမဲ့သော ပြည်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ သူတို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သော မြို့များကို မြေလှန်လုယက်ခြင်းများကို တင်းကြပ်သော အမိန့်များကို ထုတ်ပြန်ခြင်းများဖြင့် တားမြစ်စေသည်
ငြိမ်းချမ်းခြင်း နှင့် တည်ငြိမ်မှုသည် လျိုပန်း၏ တပ်များ နေရာယူထားသော အချိန်တွင် ရှန်းယန်မြို့၌ ယာယီ စိုးမိုးခဲ့သည်
ရှောင်ဟီသည် ချင်နန်းတော်ရှိ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းများနှင့် အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စုစည်း၍ လုံခြုံစွာ သယ်ပို့စေရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ရှန်းယုသည် လျိုပန်း၏ ဂွမ်ကျုံးသို့ အပြင်းနှင်ရာတွင် မိမိကို အသာစီးရယူနိုင်ခဲ့သည်ကို မကျေနပ်ခဲ့ပေ
သူ၏ အကြံပေး ဖန်ကျန် နှင့် လျိုပန်း၏ တပ်ထဲတွင် ခိုဝင်နေသည့် သူလျှိုတစ်ဦးဖြစ်သည့် ကောဝ်ဝူရှန်း (曹無傷) တို့၏ သွေးထိုးမှုကြောင့် သူသည် လျိုပန်းကို ထောင်ချောက်ဆင်၍ သတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
စားသောက်ပွဲတွင် လုပ်ကြံရန် လျှို့ဝှက်စွာဖြင့် ကြံစည်နေရင်း သူသည် လျိုပန်းကို စားသောက်ဧည့်ခံပွဲသို့ ဖိတ်ခေါ်ဟန်ဆောင်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ရှန်းယု၏ ဦးလေး ရှန်းဘို သည် လျိုပန်း၏ နည်းဗျူဟာရှင်  ကျန်းလျန် ၏ မိတ်ဆွေအရင်း ဖြစ်နေခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ရှန်းဘိုသည် သူ၏ တူကို စားပွဲတွင် လျိုပန်းကို သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ကိုယ်တိုင်အမိန့်မပေးရန် ဆွဲဆောင်တိုက်တွန်းနိုင်ခဲ့သည်
ရှန်းယု၏ အဆုံးအဖြတ်မခိုင်မာမှုကို မကျေနပ်သည့် ဖန်ကျန်သည် ရှန်းယု၏ တစ်ဝမ်းကွဲ ရှန်းကျွမ်း ကို ဓားရေးအက ကနေဟန် ဆောင်ပြီး အခွင့်အရေးရစဉ် လျိုပန်းကို သတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ရှန်းဘိုသည် ဓားရေးအကတွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်ခဲ့ပြီး လျိုပန်းထံသို့ သူ့တူ၏ ဓားရွယ်မိတိုင်း ထိုဓားကို ဝင်ကာခဲ့သည်
သေဘေးကို မြင်သော ကျန်းလျန်သည် အပြင်ကို တိတ်တဆိတ် ထွက်ခဲ့ပြီး လျိုပန်း၏ ယောက်ဖလည်း ဖြစ်၍ ကိုယ်ရံတော် လည်းဖြစ်သည့် ဖန်းခွိုင်  ကို ခေါ်ခဲ့သည်
ဖန်းခွိုင်သည် စားပွဲတော်ကို ထုခွဲကာ ရှန်းယု၏ ယုတ်မာသည့် အကြံအစည်ကို ရှန်းယုရှေ့တွင်ပင် ဖွင့်ဟ ဆဲဆိုခဲ့သည်
ဖန်းခွိုင်၏ စွပ်စွဲမှုကို ခံရ၍ အရှက်ရသော ရှန်းယုသည် ဓားရေးအကကို ရုပ်သိမ်းစေ၍ ဖန်းခွိုင်ကို ရဲရင့်သစ္စာရှိသောကြောင့် ဟူ၍ ဆုချခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် ထို့နောက် အပေါ့အပါးသွားချင်ဟန် ပြုကာ ထိုအခွင့်အရေးကို သုံး၍ ရှန်းယု၏ တပ်မှ မကြေညာပဲ ထွက်ပြေးခဲ့သည်
သူ နှင့် သူ၏ တပ်သည် ရှန်းယန်မှ ချက်ချင်းထွက်၍ အနောက်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်
ရှန်းယုသည် ရှန်းယန်သို့ ဝင်ကာ လုယက်ခြင်း၊မြို့ကို ဖျက်ဆီးကာ အီပန်းနန်းတော်ကို မီးတိုက်ခဲ့သည်
မဟာ သမိုင်းပညာရှင် မှတ်တမ်းများ သည် ထိုအဖြစ်တွင် ဧကရာဇ်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ချန်လှပ်ထားပြီး ရှန်းယု၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ပါဝင်သည့် အဖြစ်တစ်ခုကို ပြန်လည် ထောက်ပြခဲ့သည်
လျိုပန်းသည် ရှန်းယု၏ လူများလက်မှ လွတ်မြောက်စေရန် အပြင်းအထန် အားထုတ်ရာတွင် သူ၏ ရထားလုံးကို ဝန်ပေါ့စေရန် အတွက် သူ၏ သားသမီးများကို တွန်းချခဲ့သည်
ရှန်ယန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် ရှန်းယုသည် မိမိကိုယ်ကို "အနောက်ပိုင်း ချူ ၏ အထွတ်အထိပ် ဘုရင်"ဟု ကြေညာပြီး ယခင် ချင် ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော်ကို ၁၈ ပြည်ထောင် အဖြစ် ပိုင်းခြားလိုက်သည်
လျိုပန်းအတွက်  ဒုတိယမြောက် ဟွိုင် ဘုရင်မှ ကတိပြုထားသည့် ဂွမ်ကျုံးဒေသသည် ရှန်းယုမှ ယခင် ချင်စစ်သူကြိး ၃ ဦးကို ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
လျိုပန်းမှာမူ အစွန်အဖြားနေရာ ဖြစ်သည့် ပါးရှုဒေသ(ယခုခေတ် စီချွမ်)ရှိ ဟန်ကျုံးဖက်သို့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခြင်း ခံရပြီး "ဟန် ဘုရင်" ဘွဲ့(漢王)ကို ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
၂၀၆ ဘီစီအီး နောက်ပိုင်းတွင် ချီ ပြည်ထောင်တွင် ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပေါ်သောအခါ ရှန်းယုသည် အနောက်ပိုင်း ချူ မှ ပုန်ကန်မှုကို နှိမ်နင်းရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်
လျူပန်းသည် အခွင့်အရေးကို အရယူကာ ဂွမ်ကျုံးကို ကျူးကျော်ပြီး အနိုင်ယူလိုက်သည်
ထို့နောက် နေပြည်တော် ဖန်ချန်း (彭城;ယခုခေတ် ကျူကျိုး၊ ကျန်းစု)အပါအဝင် ချူ နယ်မြေ အများအပြားကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
၂၀၆-၂၀၂ ဘီစီအီး မှစတင်ပြီး လျိုပန်းသည် ရှန်းယုနှင့် တရုတ်ပြည်ကို စိုးမိုးနိုင်ရေးအတွက် သမိုင်းဝင် ချူ-ဟန် အားပြိုင်မှုဟု ခေါ်သည့် အင်အားပြိုင်ဆိုင်မှု စတင်ခဲ့သည်
တစ်ချိန်တည်းပင် တခြားသော ပြည်ထောင်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သိမ်းသွင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်
၂၀၃ ဘီစီအီးတွင် ရှန်းယု နှင့် လျိုပန်းသည် ဟုန် တူးမြောင်း စာချုပ် ဟု လူသိများသည့် ခေတ္တစစ်ပွဲရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် တစ်ရပ်ကို သဘောတူညီကြခြင်းဖြင့် တရုတ်ပြည်ကို ဟုန်တူးမြောင်းမှ စတင်ပိုင်းခြားကာ အရှေ့ နှင့် အနောက် နှစ်ပိုင်းပိုင်းလိုက်ပြီး ထိုနှစ်ပိုင်းသည် ချူ နှင့် ဟန် ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အသီးသီး တည်ရှိကြသည်
လအနည်းငယ် အကြာတွင် လျိုပန်းသည် သဘောတူညီချက်ကို ပယ်ဖျက်၍ ရှန်းယုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
၂၀၂ ဘီစီအီးတွင် ရှန်းယုသည် လျိုပန်းကို ဂိုင်းရှားတိုက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ချူသည် ဟန်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်
ထိုအခါ လျိုပန်းသည် မိမိ၏ လက်ဝယ် ထိုစဉ်က တရုတ်ပြည် မြေ အတော်များများကို သိမ်းယူထားနိုင်ပြီး ဖြစ်သည်
၂၀၂ ဘီစီအီးတွင် လျိုပန်းသည် ထီးနန်းကို ရယူရန် တွန့်ဆုတ်နေခဲ့သော်လည်း မိမိ၏ ငယ်သားများ၏ အားပေးထောက်ခံမှုဖြင့် ဧကရာဇ် အဖြစ် နန်းတက်ခဲ့သည်
သူသည် သူ၏ မင်းဆက်ကို "ဟန်" ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး သမိုင်းတွင် "ဧကရာဇ် ကောင်းကျူ" (သို့မဟုတ် "ဧကရာဇ် ဂေါင်") ဟု အမည်တွင်လေသည်
မြို့တော်မှာ "လော့ရန်" ဖြစ်ပြီး ( နောင်သော် ချန်အန်း သို့ ရွှေ့ခဲ့) ဖြစ်ပြီး တရားဝင် ဇနီး လွီကျီး ကို မိဖုရားခေါင်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သူတို့၏ သား လျိုယင်းကို အိမ်ရှေ့စံ မင်းသား အဖြစ် လည်းကောင်း တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော် စတင်ထူထောင်ရာတွင် အားထုတ်ကြိုးပမ်း ပါဝင်ခဲ့ကြသောသူ၏ ငယ်သားတို့ကို ဆုလာဘ် ချီးမြှင့်လိုခဲ့သည်
သို့ရာတွင် ထိုအကြံသည် တစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကြာညောင်းခဲ့သည်
အကြောင်းမှာ သူ၏ ငယ်သားတို့သည် ဆုလာဘ်တော် ချီးမြှင့်သည့် ပမာဏကို သဘောမတူညီကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဧကရာဇ်က ရှောင်ဟီ ၏ အားထုတ်ရမှုသည် ပိုများသည်ဟု ထင်မြင်ပြီး ရှောင်ဟီကို "ကျန် နယ်စားကြီး" ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ပြီး သိုလှောင်ထားသည့် ရိက္ခာများထဲမှ အများဆုံး ပမာဏကို သူ့အား ပေးသည်
အချို့သူများသည် ထိုသို့ ဆုပေးခြင်းကို ကန့်ကွက်ကြသည်
အကြောင်းမှာ ရှောင်ဟီသည် တိုက်ပွဲတကာတို့တွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် သူ၏ အားထုတ်ရမှုသည် အများဆုံး ဟု သူတို့ ထင်မြင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဧကရာဇ် ကောင်းကျူက ရှောင်ဟီသည် ဆုလာဘ် အများဆုံး ရသင့်သည်ဟု ပြန်လည် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်
အကြောင်းမှာ သူသည် ရှန်းယုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အားလုံးကျင့်သုံးရမည့် မဟာဗျူဟာကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည့် အတွက် ဖြစ်သည် ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်
သူသည် ကောဝ်ရှန်း ကိုလည်း တိုက်ပွဲတွင် အားထုတ်မှု မြင့်မားခဲ့သည် ဟု မိန့်ဆိုခဲ့ပြီး သူနှင့် အခြားသူတို့ကို ထိုက်သင့်စွာ ဆုလာဘ်များ ချပေးခဲ့သည်
ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် သူ၏ စစ်တပ်များကို ဖျက်သိမ်းပြီး စစ်သည်တို့ကို နေအိမ်သို့ ပြန်ခွင့်ပြုခဲ့သည်
ဂွမ်ကျုံးတွင် နေထိုင်သူများသည် အခွန်အခ နှင့် အခမဲ့လုပ်အားပေးရခြင်း တို့မှ ၁၂ နှစ်တာ ကင်းလွတ်မည်ဖြစ်ပြီး မိမိတို့၏ နေအိမ်သို့ ပြန်သူများသည် ၆ နှစ်တာ ကင်းလွတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း နှင့် သူတို့အဖို့ အစိုးရမှ တစ်နှစ်တာ ထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်
သူသည် စစ်ပွဲကာလတွင်းက ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုကြောင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို ကျွန်အဖြစ်ရောင်းစားခဲ့ရသည့် သူများကိုလည်း လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်
၁၉၅ ဘီစီအီးတွင် ဧကရာဇ်သည် အမိန့်တော် နှစ်ခု ထုတ်ပြန်သည်
ပထမဆုံး တစ်ခုသည် အခွန်အခ နှင့် အခမဲ့လုပ်အား ပေးဆောင်ရခြင်းကို လျှော့ချသည့် အမိန့်စာဖြစ်သည်
ဒုတိယတစ်ခုသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း၏ ၁၀လပိုင်းတွင် လက်အောက်ခံ မင်းများမှ နန်းတွင်းသို့ ဆက်သရမည့် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ ပမာဏကို သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ကောက်ခံသည့် မြေခွန်ကိုလည်း ရိတ်သိမ်းရရှိသည့် ဆန်စပါးတို့၏ ၁၁၅ နှုန်းဖြင့် လျှော့ချ ကောက်ခံစေသည်
သူသည် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်မှုကိုလည်း ပုဂ္ဂလိကပိုင် အဖြစ်သိမ်းလိုက်သည်
ငယ်ရွယ်စဉ်က ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် စာဖတ်ခြင်းကို မနှစ်သက်ခဲ့ပဲ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒကို အထင်အမြင်သေးခဲ့သည်
ဧကရာဇ် ဖြစ်လာသည့် အခါတွင်လည်း ထိုအတိုင်းပင် ရှိခဲ့ရာ စာပေပညာရှင် လုကျား(သို့မဟုတ် လုကု)နှင့် တွေ့သည့်အချိန်ကျမှ ပြောင်းလဲသွားသည်
လုကုသည် ၁၂ တွဲရှိသည့် ကျင်းရု(新語) အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်တွင် တိုင်းပြည်ကို ကြမ်းတမ်း၍ ပြင်းထန်သော ဥပဒေများဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း(ချင်မင်းဆက်တွင် ထိုအတိုင်း အုပ်ချုပ်သည်)ထက် အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်ခြင်း၊ ဖြောင့်မှန်စွာ အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြင့် ရနိုင်သော အကျိုးတို့ကို ရေးသားဖွဲ့ဆိုထားသည်
လုကုသည် ထိုစာအုပ်၏ အတွဲ တစ်တွဲကို ရေးသားပြီးတိုင်း ဧကရာဇ် ရှေ့တော်မှောက်တွင် ဖတ်ပြခဲ့သည်
ဧကရာဇ်သည် များစွာ နှစ်သက်ခဲ့လေသည်
ထိုသို့ဖြင့် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူ နန်းစံစဉ်ကာလတွင် ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒသည် တိုးတက်ပြန့်ပွား၍ (ချင်ခေတ်ကာလက) ဥပဒေ ဝါဒ၏ နေရာတွင် တိုင်းပြည်၏ အတွေးအခေါ် မူဝါဒ အနေဖြင့် အစားထိုးလာခဲ့သည်
လုကု အပါအဝင် ကွန်ဖြူးရှပ် စာပေပညာရှင်များကို အစိုးရအဖွဲ့တွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်
ဧကရာဇ်သည် ချင်ခေတ်မှ အချို့သော ဥပဒေများကို ပြန်လည် ပြုပြင်ပြီး အချို့သော ပြစ်ဒဏ်များကိုမူ လျှော့ချစေခဲ့သည်
၁၉၆ ဘီစီအီးတွင် ယင်းပု ၏ ပုန်ကန်ခြင်းကို နှိမ်နင်းပြီးနောက် သူသည် ကွန်ဖြူးရှပ်၏ မွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သည့် ရှန်တုန်းကို ဖြတ်သွားစဉ် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်ကြီးကို အရိုအသေပြုရန် အတွက် အခမ်းအနားတစ်ခုကို ကိုယ်တော်တိုင် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
သူ၏ နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည်  မောင်းမတော် ချီ ကို အလေးထားပြီး မိဖုရားခေါင်ကြီး လွီကျီး ကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည်
သူ၏ အရိုက်အရာဆက်ခံမည့် မိဖုရားခေါင်ကြီး မှ ဖွားမြင်သည့် လျိုယင်းသည် တိုင်းပြည် အုပ်စိုးမည့်သူတစ်ဦး အနေဖြင့် ပျော့ညံ့လွန်းသည် ဟု သူထင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် သူသည် လျိုယင်းကို မောင်းမတော် ချီ မှ ဖွားမြင်သည့် လျိုယုရီ  နှင့် အစားထိုးရန် ရည်ရွယ်ရင်း ရှိခဲ့သည်
လွီကျီးသည် ပူပန်သောကရောက်ရသောကြောင့်  ကျန်းလျန် ကို သူမ သားတော်၏ အရိုက်အရာ မြဲစေရန် ကူညီစေရေးအတွက် အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်
ကျန်းလျန်သည်  ရှန်တောင်တော်၏ သူရဲ လေးဖော်ကို ထောက်ခံပေးခဲ့ပြီး လျိုယင်းကို ကူညီ စေခဲ့သည်
၁၉၅  ဘီစီအီးတွင် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူ၏ ကျန်းမာရေးသည် ဆိုးဝါးလာသည်အ့လျောက် သူသည် လျိုယင်း နေရာတွင် လျိုယုရီ နှင့် အစားထိုးရန် ပိုမို စိတ်စောလာခဲ့သည်
ကျန်းလျန်သည် ဧကရာဇ်ကို ကန့်ကွက်ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း လျစ်လျူရှုခံရသောအခါ  သူ၏ ကျန်းမာရေးကို အကြောင်းပြ၍ မင်းမှုထမ်းဘဝမှ အနားယူခဲ့သည်
အိမ်ရှေ့စံ၏ ဆရာဖြစ်သည့် ရှုစွန်း တုန် နှင့် ကျိုးချန်းသည်လည်း ဧကရာဇ် ၏ အထက်ပါ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်
ကျိုးချန်း မှ ဤသို့ ပြောဆိုခဲ့သည်
"ကျွန်တော်မျိုးသည် အငြင်းအခုံပြုရာတွင် သိပ်မတော်ပါ
သို့ရာတွင် ယခုလို ဆုံးဖြတ်ချက်သည် မကောင်းမှန်း သိပါသည်
အကယ်၍ အရှင်သည် အိမ်ရှေ့စံကို နန်းချသော် ကျွန်တော်မျိုးသည် အရှင့်၏ အမိန့်တော်ကို လိုက်နာတော့မည် မဟုတ်ပါ" ကျိုးချန်းသည် စကားလွန်သွားသော်လည်း သူ့တွင် စကားထစ်သည့် ပြဿနာရှိသည့်အတွက် သူ၏ ပြောပုံသည် ဧကရာဇ် အဖို့ ရယ်စရာပင် ဖြစ်နေပေတော့သည်
ဧကရာဇ်သည် ရယ်မော၍ သိပ်မကြာမီ ရှန် တောင်တော်၏ သူရဲ လေးဖော်သည် နန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခစားခဲ့သည်
ဧကရာဇ်သည် သူတို့ကို တွေ့သောအခါ အလွန် အံ့ဩခဲ့သည်
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုသူတို့ကို ဧကရာဇ်သည် ယခင်က သိမ်းသွင်းခဲ့ဖူးသော်လည်း ထိုသူတို့က မည်သည့်အခါကမျှ လက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ထို သူရဲ လေးဖော်သည် လျိုယင်းသည်သာ အိမ်ရှေ့စံအဖြစ် ရှိနေသေးလျှင် သူ့ကို အနာဂတ်တွင် ကူညီ ဖေးမပါမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်
ဧကရာဇ်သည် လျိုယင်းတွင် ဤသူတို့၏ အားပေးထောက်မမှုကို ရရှိထားသောကြောင့် အလွန် နှစ်ခြိုက်ကာ  အိမ်ရှေ့စံ ပြောင်းလဲမည့် အတွေးကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်
တမ်းပလိတ်:ထပ်မံလေ့လာရန်ဟန် နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်  ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် မင်းသားများနှင့် လက်အောက်ခံ ပဏ္ဏာဆက် ဘုရင်များကို နိုင်ငံတော်ကို ထိရောက်စွာ  အုပ်ချုပ်နိုင်စေရန်အတွက် နယ်မြေများကို အပိုင်စားပေးအပ်ကာ စေခိုင်းခဲ့သည်
နန်းတွင်း မင်းမျိုးနွယ် နှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ဘုရင်များ ရှိသည်
ချူ ဘုရင် ဖန်းယွီ၊ ဟွိုင်နန် ဘုရင် ယင်းပု၊ကျောက် ဘုရင် ကျန်းအာ ၊ ချန်းရှား ဘုရင် ဝူယွီ တို့ ဖြစ်သည်
ဟန်ကျင် နှင့် ဖန်းယွီတို့သည် ပုန်ကန်သည် ဟု မတရား စွပ်စွဲခံရကာ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံရ၍ သူတို့၏ မိသားစုများနှင့် တကွ ကွပ်မျက်ခံရခဲ့သည်
ယင်းပု နှင့် ဇန်တုသည်  ပုန်ကန်ကြသော်လည်း နှိမ်နင်းခံရကြကာ ကွပ်မျက်ခံရသည်
ဝူယွီ နှင့် ကျန်းအာ သာ သက်ရှိထင်ရှား ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်
မြောက်ပိုင်းမှ ရှုံးနူတို့သည်  ချင် မင်းဆက် ကတည်းကပင် ရန်စွယ်တစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်
ချင်ရှီဟွမ်သည်  စစ်သူကြီး မန်ကျန်း ကို ချင်ဧကရာဇ် နိုင်ငံတော်၏ မြောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကာကွယ်ရေးကို ကြည့်ရှုထိန်းသိမ်းရန် နှင့် မဟာ တံတိုင်းကြီး တည်ဆောက်ရန် အတွက် စေလွှတ်ခဲ့သည်
မန်ကျန်းသည် ရှုံးနူတို့ကို နယ်စပ်ဒေသတစ်လျှောက်တွင် လှုပ်ရှားထကြွနေခြင်းမှ ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်
သို့သော် ချင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်တွင် ရှုံးနူတို့သည် တောင်ပိုင်းသို့ ချီတက်ရန် အခွင့်ကောင်းယူ၍ နယ်စပ်တစ်ခွင်ကို ထိပါးလေသည်
၂၀၁  ဘီစီအီးတွင် ဟန်ကျင်း(ဟန် ဘုရင်) သည် ရှုံးနူခေါင်းဆောင် ချန်ယု ဆီသို့ သစ္စာဖောက်ပြီး ခိုလှုံခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် ရှုံးနူတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ချီလာခဲ့သော်လည်း ပိုင်တန်း တိုက်ပွဲတွင် ရန်သူတို့၏ ဝိုင်းရံ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသည်
ချန်ပင်း၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူပြီး မိုဒု၏ ဇနီးသည်ကို လာဘ်ထိုးခြင်းဖြင့် သူမ၏ ခင်ပွန်းကို စစ်သည်များ ရုပ်သိမ်းစေသည်
မိုဒုသည်လည်း စစ်သည်များ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်
နေပြည်တော်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် သူကောင်းမျိုးဝင် အမျိုးသမီးတို့ကို ရှုံးနူခေါင်းဆောင်တို့နှင့် လက်ဆက်စေခြင်း နှင့် လက်ဆောင်ဆက်သခြင်းအားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူသည့် ဟီချင်း နည်းဥပဒေကို စတင်ခဲ့သည်
ဧကရာဇ် ကောင်းကျူသည် ယင်းပုကို နှိမ်နင်းသည့် စစ်ဆင်ရေးတွင် အမှတ်တမဲ့ ပစ်ခတ်လိုက်သည့် မြားတစ်စင်း၏ ထိခိုက်မှုကို ခံလိုက်ရသည်
သူသည် ထိုအချိန်မှစ၍ အလွန်တရာ နာမကျန်းဖြစ်လာပြီး သူ၏ အတွင်းဆောင်ထဲတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ခဲ့ပြီး သူ၏ ကိုယ်ရံတော်များကို သူနှင့်တွေ့ဆုံသူတိုင်းနှင့် တွေ့ခွင့်ပြုရန် ငြင်းဆန်စေခဲ့သည်
ရက်များစွာကြာသောအခါ ဖန်းခွိုင်သည် နန်းဆောင်သို့အတင်းဝင်ခဲ့သဖြင့် အခြားသောနောက်လိုက်နောက်ပါတို့သည်လည်း သူ့နောက်မှ လိုက်ဝင်ခဲ့ကြလေသည်
သူတို့သည် ဧကရာဇ်၏ အိပ်ယာထက်တွင် လဲလျောင်းနေပြီး မိန်းမစိုးတစ်ဦး၏ ပြုစုခြင်းကိုသာ ခံနေခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်
ဖန်းခွိုင်သည် အောက်ပါအတိုင်းပြောခဲ့သည်
"ဧကရာဇ် အရှင်သည် နိုင်ငံတော်ကို သိမ်းပိုက်သောအခါ မည်မျှ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရှိပါသနည်း
ကျွန်တော်မျိုးတို့ မည်မျှ နွမ်းလျခဲ့ပါသနည်း
အရှင့်၏ ကျွန်တို့သည် အရှင်မင်းကြီး နာမကျန်းဖြစ်နေသည်ကို ကြားသိရသောအခါ မည်မျှ ပူပင်ခဲ့ရပါသနည်း
သို့သော်လည်း အရှင်မင်းကြီးသည် ကျွန်တော်မျိုးတို့ကို တွေ့ရန် ငြင်းဆန်ရုံသာမက မိန်းမစိုးတစ်ယောက်၏ အဖော်ပြုမှုကို ပိုနစ်သက်ခဲ့သည်
အရှင်မင်းကြီးသည် ကျောက်ကော်၏  အဖြစ်ကို မေ့လျော့နေပါသလော" ဟု ပြောလေရာ ဧကရာဇ် မင်းကြီးသည် ရယ်မော၍ အိပ်ယာမှ ထကာ မိမိ၏ အမှုထမ်းတို့ကို တွေ့ဆုံလေသည်
ဧကရာဇ် ကောင်းကျူ၏ ကျန်းမာရေးသည် တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ ယိုယွင်းလာရာ မိဖုရားခေါင်ကြီး လွီကျီးသည် နာမည်ကျော် သမားတော်တစ်ဦးကို ပင့်ဖိတ်ကာ ကုသစေသည်
ဧကရာဇ်သည် သူ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သိလို၍ မေးမြန်းရာ သမားတော်က သူ၏ ရောဂါကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ကြောင်း ပြန်ဖြေကြားသည်
သို့ရာတွင် ဧကရာဇ်သည် ထိုအဖြေကို မနှစ်မြို့ပဲ သမားတော်ကို အောက်ပါအတိုင်း ကြိမ်းမောင်းသည်
"ငါသည် ဤ နိုင်ငံတော်ကို အဝတ်တစ်ထည် ကိုယ်တစ်ခု ဖြင့် ဓားတစ်စင်းကို ဆောင်ကာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်မှာ မိုးမြေ၏ အလိုပင် မဟုတ်ပါလော့
ငါ၏ အသက်သည် မိုးမြေ၏ အလိုသာတည်း
ပျန်းချွီပင် ရှိစေကာမူ  အချည်းနှီးသာတည်း" ဟု ဆိုလေသည်
သူသည် ဆေးကုသမှု ခံရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး သမားတော်ကို ပြန်လွှတ်ခဲ့သည်
သူ မကွယ်လွန်မီ [ချောင်ရှန်း]] သည် [[အမတ်ချုပ်ကြီး [တရုတ်ပြည်]|  အမတ်ချုပ်] အဖြစ် ရှောင်ဟီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ၏ နေရာတွင် ဆက်ခံနိုင်ပြီး ဝမ်လင်းသည် ချောင်ရှန်း၏ နေရာတွင် ဆက်ခံနိုင်သည် ဟု ဆိုခဲ့သည်
ဝမ်လင်းသည် သူ၏ တာဝန်တို့ကို ကျေပွန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငယ်ရွယ်သေးသည် ဟု ဆိုနိုင်သည့်အတွက်  ချန်ပင်းသည် ဝမ်လင်းကို ကူညီထောက်မပေးရမည်ဟု မိန့်မှာခဲ့သည်
သို့သော် ချန်ပင်းသည် သူကိုယ်တိုင်လည်း အမတ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး၏ ရာထူးတာဝန်များကို ထမ်းရွက်နိုင်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်
သူသည် ကျိုးပိုကိုလည်း စစ်သေနာပတိရာထူးအတွက် သင့်တော်သူဟု မှတ်ချက်ချခဲ့သည်
သူသည် ချန်းလီနန်းတော် (長樂宮) တွင် ဇွန်လ ၁ ရက် ၁၉၅   ဘီစီအီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး နောင်တွင်  ဧကရာဇ် ဟွီ ဟု အမည်တွင်မည့် လျိုယင်းမှ သူ၏ နေရာတွင် ဟန် နိုင်ငံတော်၏ ဧကရာဇ် အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်
မာန်ဟုန်ပြင်းသော လေ ကို ဖွဲ့သော သီချင်း သည်  ၁၉၅   ဘီစီအီးတွင် ယင်းပု၏ ပုန်ကန်ထကြွမှုကို နှိမ်နင်းပြီးနောက် လျိုပန်းမှ သူ၏ မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်သောအခါ  စပ်ဆိုသော သီချင်း ဖြစ်သည်
သူသည် စားပွဲကို ပြင်ဆင်ပြီး သူ၏ ငယ်သူငယ်ချင်းများကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်
အတန်ကြာ သောက်စားကြပြီးနောက် လျိုပန်းသည် ကုချင်းကို တီးခတ်ကာ မာန်ဟုန်ပြင်းသော လေ သီချင်းကို သီဆိုခဲ့သည်
လျိုတွမ်၊ ဖခင် ဧကရာဇ် (太上皇帝 劉煓၊ ၂၇၁ ဘီစီ - ၁၉၇ ဘီစီ)မိဖုရားခေါင်ကြီး ကျောက်လင်း၊ ဝမ် မိသားစု (昭靈皇后 王氏), ကိုယ်ပိုင်အမည် ဟန်ရှီ (含始)မိဖုရားများ နှင့် သားသမီးများ
မိဖုရားခေါင်ကြီး ဂေါင်၊ လွီ မိသားစု (高後 呂氏၊ ၂၄၁ ဘီစီ - ၁၈၀ ဘီစီ)၊ ကိုယ်ပိုင်အမည် ကျီး (雉)မင်းသမီး လုယွမ် (魯元公主; ၁၈၇ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုယင်း၊ ဧကရာဇ် ရှောင်ဟွီ (孝惠皇帝 劉盈၊ ၂၁၀ ဘီစီ - ၁၈၈ ဘီစီ)မိဖုရားခေါင်ကြီး ဂေါင်၊ ဘို မိသားစု (高皇后 薄氏၊ ၁၅၅ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုဟန်း၊ ဧကရာဇ် ရှောင်ဝမ် (孝文皇帝 劉恆၊ ၂၀၃ ဘီစီ - ၁၅၇ ဘီစီ)ဖုရန်၊ ချောင် မိသားစု (夫人 曹氏)လျိုဖေး၊ ချီ မင်းသား တောက်ဝှီ (齊悼惠王 劉肥၊ ၂၂၁ ဘီစီ - ၁၈၉ ဘီစီ)ဖုရန်၊ ချီ မိသားစု (夫人 戚氏၊ ၂၂၄ ဘီစီ - ၁၉၄ ဘီစီ)၊ ကိုယ်ပိုင်အမည် ရီ (懿)လျိုလုရီ၊ ကျောက် မင်းသား ယင်း (趙隱王 劉如意၊ ၂၀၈ ဘီစီ - ၁၉၄ ဘီစီ)ကျောက် မိသားစုမှ သခင်မ  (趙氏၊ ၁၉၈ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုချန်း၊ ဟွိုင်နန် မင်းသား လီ (淮南厲王 劉長၊ ၁၉၉ ဘီစီ - ၁၇၄ ဘီစီ)အမည်မသိလျိုဟွီ၊ ကျောက် မင်းသား ကုန်း (趙共王 劉恢၊ ၁၈၁ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုယူ၊ ကျောက် မင်းသား ယူ (趙幽王 劉友၊ ၁၈၁ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုကျန်း၊ ရန် မင်းသား လင်း (燕靈王 劉建၊ ၁၈၁ ဘီစီ ကွယ်လွန်)လျိုပန်းသည် Koei မှ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိသည့် Romance of the Three Kingdoms XI ဗီဒီယိုဂိမ်းတွင် အထူး ဇာတ်ကောင်များ အနေဖြင့် ပါဝင်သည့် သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ် ၃၂ ယောက်တွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
သူ ၏ ဘဝဇာတ်လမ်းကိုလည်း များလှသော ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲများ နှင့် ရုပ်ရှင်များတွင် ပုံဖော်ခြင်းခံရသည်
(ချူ-ဟန် အားပြိုင်မှု#အနုပညာသရုပ်ဖော်မှု ကို ကြည့်ပါ)
ဟန်မင်းဆက်မိသားစု ဆင်းသက်ပုံ သစ်ပင်ချူ-ဟန် အားပြိုင်မှုလူ မိသားစုမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း
ဩဂုတ်လ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၂၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၂၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၄၀) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၉၆၇ ‐ ၁၉၆၇ စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ၊ စားနပ်ရိက္ခာ ရှားပါးပြီး အငတ်ဘေးကြုံရသဖြင့် စစ်တွေမြို့လမ်းပေါ်တွင် ဆန္ဒပြကြသူများကို စစ်တပ်က ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းသဖြင့် လူ ၃၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်
၁၉၂၆ – ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို၊ ကျူးဘားလူမျိုး ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမား၊ ၁၅ ဦးမြောက် ကျူးဘားနိုင်ငံ သမ္မတ၂၀၂၂ – မောင်ပေါ်ထွန်း၊ အမျိုးသားစာပေဆုရ မြန်မာ စာရေးဆရာ (၁၉၃၅ မွေးဖွား)
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ အကွေတန်း
ရစ်ခ် နဲ့ မော်တီ (အင်္ဂလိပ်: Rick and Morty) သည် အမေရိကန် အန်နီမေရှင်းရုပ်မြင်သံကြားစီးရီးဖြစ်သည်
ဂျက်စတင် ရွိုင်လန်း အဖြစ် ရစ်ခ် ဆန်းချက်ဇ် (Rick Sanchez)  မော်တီ စမစ် (Morty Smith)ခရစ် ပါနဲလ် အဖြစ် ဂျယ်ရီ စမစ် (Jerry Smith)စပန်ဆာ ဂရမ်မာ အဖြစ် Summer Smithစာရာ ချယ်လ်ကီ အဖြစ် ဘတ် စမစ် (Beth Smith)
စာရေးဆရာ မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင် မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်ကြွယ် ဖြစ်သည်
အဖ မြန်မာ့ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် နှင့် အမိ ဒေါ်အမာ (ခေါ်) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းတို့မှ ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက် ရန်ကုန်တိုင်း ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့
ဩစတြေးလျတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ပုများ (Casuariiformes) () သည် မပျံသန်းနိုင်သောငှက် မျိုးစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး cassowary မျိုးစိတ် ၃ ခုနှင့် ကျန်ရှိနေသည့်တစ်ခုတည်းသောမျိုးစိတ် ငှက်ကုလားအုတ်ပုတို့ ပါဝင်သည်
ယင်းတို့ကို Casuariidae မျိုးရင်းတစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် ၂ ခု Dromaiidae အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်
ယင်းငှက်အဖွဲ့ဝင်များသည် ဩစတြေးလျတိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်
သို့သော် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့သည့် မျိုးစိတ်များက အခြားသောနေရာများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြဟန်ရှိသည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ ပန်းတိမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတိမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးဝမြို့နယ်၊ အောက်တောကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Wa National Unity Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖျက်သိမ်းလိုက်သော နိုင်ငံရေး ပါတီဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ပါတီကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကောမရှင်တွင် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရခဲ့သည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ နှင့် ဝလစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍  ဝ အမျိုးသားပါတီ အဖြစ် ပူးပေါင်း တည်ထောင်ခဲ့သည့်အတွက်   ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၂ ရက်နေ့တွင်ပါတီအဖြစ်မှ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အရှေ့ အာဖရိကရှိ အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ခ် ဒေသတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ နိုင်ရိုဘီမြို့ ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အီကွေတာပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ အနောက်ဘက်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ နှင့် တောင်ဘက်တွင် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ တို့ တည်ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၂၂၄,၄၄၅ စတုရန်းမိုင် (၅၈၁,၃၀၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူဦးရေ ၄၄ သန်းမျှ ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပူနွေးပြီး စိုစွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်
ထိုမှ ကုန်းတွင်း မြို့တော် ရှိရာသို့ ဝင်ရောက်သွားလျှင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ပေါများသည့် ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်၏ ရာသီဥတုမျိုး သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်
နိုင်ရိုဘီတွင် အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိပြီး  အမြဲတမ်း နှင်းဖုံးလွှမ်းနေသော တောင်ထွဋ် ၃ ခု ရှိသည့် ကင်ညာတောင်သို့ နီးကပ်လာသည် နှင့် အမျှ ပို၍ အေးလာသည်
ထိုမှ ကုန်းတွင်းသို့  ဆက်လက် ဝင်ရောက်သွားလျှင် ဝိတိုရိယအိုင် အနီးတဝိုက်တွက် ပူနွေးပြီး စိုစွတ်သော အပူပိုင်း ရာသီဥတုသို့ တဖန်ပြန်၍ ပြောင်းလဲ သွားသည်
ထိုမှတဆင့် အနောက်ပိုင်းရှိ တောအုပ်နှင့် တောင်ထူထပ်သော နေရာတွင် သမမျှတသော ရာသီဥတုသို့ တဖန် ပြောင်းလဲသွားသည်
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော အရှေ့မြောက် ဒေသမှာ ကန္တာရနီးပါးမျှ ဖြစ်သော ခြောက်သွေ့ရေရှား ရပ်ဝန်းဒေသ ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ရေချိုအိုင် ဖြစ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသ ရေကန်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည့် ဝိတိုရိယအိုင်သည် အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ၊ တန်ဇေးနီးယား နိုင်ငံတို့နှင့် ပိုင်နက် ဝေမျှ ထားသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ နှင့် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံတို့နှင့် အတူ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ကြည့်ရှုရန် အတွက် ထင်ရှားပြီး အရှေ့နှင့်အနောက် ဆာဗို အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ မာဆိုင်းမာရာ၊ နာကူရူးကန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်၊ အာဘာဒဲ အမျိုးသား ဥယျာဉ် အစရှိသည့် တောရိုင်း တိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသနှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ်များကြောင့်လည်း ထင်ရှားသည်
ထို့ပြင် လာမူး ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ လည်း ရှိပြီး နိုင်ငံတကာ ရွက်လှေပြိုင်ပွဲ နှစ်စဉ်ကျင်းပရာ ဖြစ်သော ကီလီဖီ ကမ်းခြေ ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာကျော် ကမ်းခြေများလည်း ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ ပါဝင်သော အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ခ် ဒေသမှာ ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်ဦး ကာလ ကတည်းက လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
အေဒီ ပထမ ထောင်စုနှစ်တွင် အနောက်-အလယ် အာဖရိကမှ ဘန်တူ တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှု ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ယနေ့ခေတ်နိုင်ငံများ၏ နယ်နိမိတ်မှာ နိုင်ဂါ-ကွန်ဂို ဘာသာစကားများ၊ နိုင်လို-ဆာဟာရ ဘာသာစကားများ၊ အာဖရို-အေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ ဆုံဆည်းရာ ဒေသ ဖြစ်သဖြင့် အာဖရိကတိုက်ကြီး၏ လူမျိုး နှင့် ဘာသာစကားတို့ ရောပြွမ်းရာ ဒေသဖြစ်သဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသည် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစုံရှိရာ နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဥရောပသား နှင့် အာရပ်တို့ ခေတ်သစ် အစောပိုင်းကပင် မွမ်ဘာဆာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဥရောပသားတို့က ၁၉ ရာစု အစပိုင်းကပင် နိုင်ငံ အတွင်းပိုင်းသို့ စူးစမ်း ရှာဖွေ ခဲ့ကြသည်
ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာက အရှေ့အာဖရိက ပရိုတက်ထရိတ် ကို ၁၈၉၅ တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၀ တွင် ကင်ညာကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ်စတင်ခဲ့သည်
ကင်ညာ သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်
၂၀၁၀ ဩဂုတ်လ ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ အပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် ကင်ညာသည် တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ၄၇ ခု အဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ပြီး ရွေးချယ်ခံ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက အုပ်ချုပ်ကြသည်
မြို့တော် နိုင်ရိုဘီမြို့မှာ ဒေသအတွင်း စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ အရှေ့တောင် အာဖရိကနှင့် အလယ်အာဖရိကတွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် အားဖြင့် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးမှာ အဓိက စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး  ရှေးယခင်ကတည်းက လက်ဖက် နှင့် ကော်ဖီတို့ကို အဓိက တင်ပို့ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဥရောပသို့ ပန်း များ တင်ပို့ရောင်းချလျက် ရှိသည်
ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းမှာလည်း နိုင်ငံ၏ အဓိက စီးပွားရေး မောင်းနှင်အား တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်
ကင်ညာသည် အရှေ့အာဖရိက အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်
အခြားသော အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကင်ညာတွင် နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး ပိုမို တည်ငြိမ်မှု ရှိသည်
နိုင်ငံ၏ အမည်မှာ ကင်ညာတောင် ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီ: နိုင်ငံ၏ထင်ရှားသော အမှတ်အသားနှင့် အာဖရိကတိုက်တွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်
စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၂၄,၀၈၁ မိုင် (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၅၈၀,၃၆၇ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄၇ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြ်စပြီး မာဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၏ နောက်မှ ကပ်၍ လိုက်သည်
မြောက်လတ္တီကျု ၅° မှတောင်လတ္တီကျု ၅° အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၃၄° မှ ၄၂° အတွင်း တည်ရှိသည်
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှ အစပြုလျှက် မြေနိမ့်ဒေသများမှာ အတွင်းပိုင်း ကုန်းမြေမြင့် အဖြစ် တဖြည်းဖြည်း မြင့်မားသွားသည်
ကုန်းမြေမြင့်များမှာ ကင်ညာတောင်ကြား ဒေသဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ပိုင်းတွင် ကောင်းမွန်သော စိုက်ပျိုးမြေများ ရှိရာ ကုန်းမြေမြင့် တစ်ခု ရှိသည်
ကင်ညာကုန်းမြင့်ဒေသတွင် အာဖရိကတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဒေသများ ပါဝင်သည်
ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ကင်ညာတွင် အမြင့်ဆုံးနှင့် အာဖရိကတိုက်ပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သော ၁၇,၀၅၇ ပေ (၅,၁၉၉ မီတာ) အမြင့် ရှိသော ကင်ညာတောင် ပါဝင်ပြီး ရေခဲတောင်များလည်း ရှိသည်
၁၉,၃၄၁ ပေ ( ၅,၈၉၅ မီတာ) မြင့်သော ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်ကို ကင်ညာနိုင်ငံမှ လှမ်းမြင်နိုင်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အပူပိုင်းမှ အစပြုလျှက် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် သမမျှတသော ရာသီဥတု ရှိကာ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကန္တာရဆန်သော ရာသီဥတု ရှိသည်
လတိုင်းတွင် နေသာပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး နွေရာသီနှင့် ကိုက်ညီသော အဝတ်အထည်များကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်
အတွင်းပိုင်း မြင့်သော ဒေသများတွင် ညဘက် နှင့် မနက်အစောပိုင်းတွင် အေး လေ့ ရှိသည်
မိုးရွာချိန် ရှည်လျားသော ရာသီဥတုမှာ မတ်၊ဧပြီလမှ မေ၊ ဇွန်လ အထိ ဖြစ်သည်
မိုးရွာချိန် တိုတောင်းသော ရာသီဥတုမှာ အောက်တိုဘာလမှ နိုဝင်ဘာ ဒီဇင်ဘာ အထိ ဖြစ်သည်
မိုးရွာသွန်းမှုမှာ တခါတရံ သည်းထန်ပြီး အများအားဖြင့် နေ့လယ်ပိုင်း နှင့် ညနေပိုင်းများတွင် ရွာလေ့ ရှိသည်
မိုးရွာသွန်းသောလများတွင် အပူချိန်မှာမူ မြင့်နေမြဲ ဖြစ်တတ်သည်
အပူဆုံး အချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလ နှင့် မတ်လ ဖြစ်ပြီး မိုးရွာချိန် ရှည်လျားသော ရာသီဥတု မတိုင်မီ ဖြစ်သည်
အအေးဆုံးမှာ ဇူလိုင်လတွင် ဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လ အလယ်အထိ အေးတတ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော စားကျက် မြောက်မြားစွာ ရှိပြီး အပြာရောင် ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ နှင့် အခြား ဘိုဗစ်(ကျွဲနွားနှင့် မျိုးနွယ်တူ) သတ္တဝါများ နှစ်စဉ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ပါဝင်နေကြဖြစ်သော မာဆိုင်းမာရာကဲ့သို့သော ဒေသများ အပါအဝင် ဖြစ်သည်
နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ဝိုင်းဘိစ် ကောင်ရေ ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် အစာရှိရာ နေရာကို ခက်ခဲကြမ်းတမ်း ရှည်လျားစွာ ပြောင်းရွှေ့ရင်း သေဆုံးကြသည်
အာဖရိက၏ သတ္တဝါကြီး၅မျိုး ဖြစ်သော ခြင်္သေ့၊ ကျားသစ်၊ အာဖရိကကျွဲ၊ ကြံ့ နှင့် အာဖရိကဆင် အားလုံးကို ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည်
အခြားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ [[တွားသွားသတ္တဝါများ နှင့် ငှက်များကိုလည်း ကင်ညာရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ်များ နှင့် အမဲလိုက်ရာ နေရာများတွင် တွေ့ရသည်
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ အတွင်း သတ္တဝါတို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းမှု (အထူးသဖြင့် ဝိုင်းဘိစ်များ၏ ရွှေ့ပြောင်းမှု) တွင် တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ သန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်လေ့ ရှိကြသည်
ကင်ညာသည် ကမ္ဘာ့ သဘာဝ အံ့ဖွယ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဝိုင်းဘိစ် သတ္တဝါများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၁.၅ သန်းမျှသော ထိုသတ္တဝါများသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မိုင် ၁၈၀၀ ကျော်မျှ ကွာဝေးသော တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ ဆရင်ဂတီ မှ မာဆိုင်းမာရာ အထိ ရေနှင့်အစာ ရှာဖွေရန် ပုံမှန် လက်ယာရစ် ရွှေ့ပြောင်းလေ့ ရှိကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း၂၀၀ ကျော် မီဆိုဇိုးရစ်ခေတ်က ကြီးမားသော မိကျောင်း ရုပ်ကြွင်းများ ကို တွေ့ရှိထားသည်
ထို ရုပ်ကြွင်းများကို ယူတားတက္ကသိုလ် နှင့် ကင်ညာ အမျိုးသားပြတိုက်မှ အဖွဲ့များ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ ဩဂုတ်လ အတွင်း တာကာနာကန် အနီး လိုကီတောင် ချောက်ကမ်းပါးတွင် တူးဖော်ရှာဖွေရာမှ တွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်
အရှေ့အာဖရိကတွင် တွေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ အရ ပရိုင်းမိတ်များသည် ထိုဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း ၂၀ ကျော် ကတည်းက လှည့်ပတ်သွားလာနေခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်
လတ်တလော ကင်ညာနိုင်ငံ၏ တာကာနာရေကန် အနီး တွေ့ရှိချက်များ အရ ဟိုမိုဟက်ဘီလစ် (လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈သန်းမှ ၂.၅ သန်းကြား) နှင့် ဟိုမို အီရပ်တပ် (လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈သန်း မှ နှစ်ပေါင်း ၃သိန်းခွဲ ကြား)  အစရှိသော ယနေ့ခေတ်လူတို့ တိုက်ရိုက်  ဆင်းသက်ရာ လူတူသတ္တဝါများ ပလေစတိုဆင်း ခေတ်က နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ် တာကာနာ ရေကန်တွင် တူးဖော်ရှာဖွေ နေစဉ်အတွင်း ရစ်ချက် လီကီး သည် ကာမိုရာ ကီမူးနှင့် အတူ နှစ်ပေါင်း ၁.၆ သန်း သက်တမ်းရှိသော ဟိုမိုအီရပ်တက် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း တာကာနာလူငယ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လူတို့၏ သမိုင်းသက်တမ်း အစမှ စ၍ လူသားတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
ယနေ့ခေတ် ကင်ညာနေရာတွင် ပထမဆုံး နေထိုင်ကြသူများမှာ မုဆိုးနှင့်စုဆောင်းရှာဖွေသူ အုပ်စုများဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ခွိုင်ဆန် စကားပြောသူများ နှင့် နီးစပ်သည်
ထိုလူများ နေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာသူများမှာ ကူရှစ်တစ် စကားပြောသော ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရေး နှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်သည်
ဟိုလိုစင်းခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဒေသတွင်း ရာသီဥတုမှာ ခြောက်သွေ့မှုမှ စိုစွတ်မှုသို့ ပြောင်းလဲလာသဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရန် အခွင့်သာလာခဲ့သည်
ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ယနေ့ခေတ် ကင်ညာနိုင်ငံမှ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသူများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်သော နိုင်လိုတစ် စကားပြော ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးမွေးမြူသူများ ယနေ့ခေတ် တောင်ဆူဒန် နေရာမှ ကင်ညာနေရာသို့ စတင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံရှိ နိုင်လိုတစ် စကားပြောသော လူမျိုးစုများတွင် ဆမ်ဘူရူလူမျိုး၊ လူးအိုလူမျိုး၊ တာကာနာလူမျိုး၊ မာဆိုင်းလူမျိုး စသည်တို့ ပါဝင်သည်
အေဒီ ပထမ ထောင်စုနှစ် အတွင်း ဘန်တူစကားပြောသော လယ်သမားများ ဒေသတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်
ဘန်တူများသည် ယနေ့ခေတ် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း နှင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ဒေသများ ဖြစ်သော ဘီနူးမြစ် တလျှောက်ရှိ အနောက် အာဖရိက ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်
ဘန်တူတို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးတွင် တိုးတက်မှုများနှင့် သံထည်လုပ်ငန်းများကို ဒေသအတွင်းသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်
ကင်ညာတွင် ရှိသော ဘန်တူလူမျိုးများတွင် ကီကူရူးလူမျိုး၊ လူယာ လူမျိုး၊ ကမ်ဘာလူမျိုး၊ ကီဆီးလူမျိုး၊ မီရူးလူမျိုး၊ အမ်ဘိုလူမျိုး၊ အမ်ဘီရီးလူမျိုး၊ ဝါဒါဝီဒါ-ဝါတူဝီတာလူမျိုး၊ ဝါပိုကိုမိုလူမျိုး နှင့် မီဂျီကန်ဒါ လူမျိုး တို့လည်း ပါဝင်သည်
ဂရိတ်လိတ်ဒေသတွင် ၁၅ ရာစု အထိ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်သွားသော ဆီရီကွာလူမျိုး များမှာလည်း ယခင်က ထင်ရှားသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ အတွင်းပိုင်းမှ ထင်ရှားသော သမိုင်းမတင်မီခေတ်က နေရာများတွင် တာကာနာရေကန်၏ အနောက်ပိုင်းရှိ နာမိုရာတွန်ဂါ ရှေးဟောင်းနယ်မြေ နှင့် မီဂိုရီ ကောင်တီရှိ တံတိုင်းခတ် နေထိုင်ရာ သင်မ်လိချ် အိုဟင်ဂါ နယ်မြေတို့ ဖြစ်သည်
ကင်ညာ ကမ်းရိုးတန်းသည် ပန်းပဲဆရာများ နှင့် လယ်သမားများ၊ မုဆိုးများ၊ တံငါများ ကျင်လည်ကျက်စားရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ထိုသူတို့မှ ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ငါးဖမ်းခြင်း သံထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများ နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းတို့ဖြင့် အထောက်အကူ ပေးခဲ့သည်
အာရေဗျ တောင်ပိုင်းမှ အာရပ်တို့သည် ကမ်းရိုးတန်းတွင် နေထိုင်သော ဘန်တူလူမျိုး တို့ကြားတွင် ဝင်ရောက်အခြေချကြပြီး မွမ်ဘာဆာ၊ မာလင်ဒီ နှင့် ဇမ်ဇီဘာ တို့အပါအဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့ကြသည်
အာရပ်မှ ရွေ့ပြောင်းလာသူတို့က အစ္စလာမ် ဘာသာကိုလည်း ထိုဒေသနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်
ထိုသို့ ယဉ်ကျေးမှုများ ရောနှောခြင်းကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဒေသခံ ဘန်တူတို့၏ ဆွာဟီလီ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဘာသာစကားတို့တွင် အာရပ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှု သိသာစွာ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်
ကီလ်ဝါ ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေသည် သည် ကီလ်ဝါဟု ခေါ်သော ယနေ့ခေတ် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နေရာတွင် အခြေပြု အုပ်စိုးခဲ့သော ဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေ ဖြစ်သည်
ထိုအုပ်ချုပ်မှု ၏အာဏာ အမြင့်မားဆုံး အချိန်တွင် ဩဇာအာဏာမှာ ကင်ညာအပါအဝင် ဆွာဟီလီ ကမ်းရိုးတန်း တစ်ခုလုံးကို ဖြန့်ကျက်ထားနိုင်ခဲ့သည်
ထိုဆူလတန် စော်ဘွားနယ်မြေကို ၁၀ ရာစုတွင် အီရန်တောင်ပိုင်း ရှီရဇ် ဒေသမှ ပါရှား ဆူလတန် တစ်ဦး ဖြ်စသော အလီ အစ်ဘ် အယ်လ် ဟာဆန် ရှီရာဇီ  က တည်ထောင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်း ဆက်ခံသည့် ဆူလတန်များသည် သန္တာကျောက်ဖြင့် ဗလီများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ကြေးပြားများကိုလည်း စတင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်
ဆွာဟီလီတို့သည် မွမ်ဘာဆာကို အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်ခု အဖြစ်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အနီးအနားရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများသာမက ပါရှား၊ အာရေဗျ နှင့် အိန္ဒိယရှိ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာ နေရာများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ပြုခဲ့ကြသည်
၁၇ ရာစု နောက်ပိုင်း ဆွာဟီလီ ကမ်းရိုးတန်းကို အိုမာနီ အာရပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီး တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်သည့် အခါတွင် အိုမန် နှင့် ဇန်ဇီဘာရှိ စိုက်ခင်းတို့ရှိ အလုပ်သမား လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် အာရပ်တို့က ကျွန်ရောင်းဝယ်မှုကို စတင်ခဲ့ကြသည်
အစပိုင်းတွင် ရောင်းဝယ်သူတို့မှာ အိုမန်မှသာ အဓိက လာကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဇန်ဇီဘာမှလည်း အများအပြား လာရောက်ကြသည်
ထို့အပြင် ပေါ်တူဂီ တို့ကလည်း အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်၍ ကျွန်အရောင်းအဝယ်ပြုရာတွင် ဗြိတိသျှ ကျွန်စနစ် ဖျက်သိမ်းရေး သမားတို့၏ ကြားဖြတ်နှောင့်ယှက်မှုကို ကြုံရသဖြင့် အိုမန်နှင့် ဇန်ဇီဘာတို့ ထံမှ ကျွန်များကို စတင် ဝယ်ယူခဲ့ကြလေသည်
ဆွာဟီလီ ဘာသာစကား၊ အာရပ်ဘာသာ စကားပါဝင်သော ဘန်တူ ဘာသာစကား၊ ပါရှား ဘာသာစကားနှင့် အခြား အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတောင်ပိုင်းမှ အငှားသုံးသော စကားလုံးများဖြင့် ခြားနားသော လူမျိုးတို့ အခြား ကုန်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်
ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားတွင်လည်း ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ ငှားသုံးသော စကားလုံးများ ရှိသည်
ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာ အတွင်း ကင်ညာကမ်းရိုးတန်းသည် ကုန်သည်မှားနှင့် စွန့်စားသွားလာသူများအတွက် အိမ်ရှင် အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်
ကင်ညာကမ်းရိုးတန်းတွင် စီတန်း တည်ရှိနေသော မြို့ပြများတွင် မာလင်ဒီ လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်
ထိုမြို့မှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ဆွာဟီလီတို့၏ အရေးပါသော နေထိုင်ရာ အဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့ပြီး တစ်ချိန်က အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသတွင် မွမ်ဘာဆာနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ထင်ရှားခဲ့သည်
မာလင်ဒီသည် သာမန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသားများ အတွက် ဖော်ရွေသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ပင် ဖြစ်သည်
၁၄၁၄တွင် မာလင်ဒီရှိ ဆွာဟီလီ ဆူလတန်က စူးစမ်းရှာဖွေသူ ကျန်းဟီ၏ ခရီးစဉ်တွင် တရုတ်ပြည် မင်မင်းဆက်နှင့် သံတမာန် ဆက်ဆံရေး စတင်ခဲ့သည်
မာလင်ဒီ အာဏာပိုင်တို့သည် ၁၄၉၈တွင် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာဖွေသူ ဗတ်စကို ဒဂါးမား ကိုလည်း လက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြသည်
ဇမ်ဇီဘာရှိ ဆူလတန်၏ ကမ်းရိုးတန်း ပိုင်ဆိုင်မှု အပေါ်တွင် ဂျာမန်တို့က အထိန်းသိမ်းခံ နိုင်ငံ အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ရာမှ ကင်ညာ၏ ကိုလိုနီ သမိုင်းကြောင်း စတင်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိက ကုမ္ပဏီ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ဂျာမန်တို့က ၁၈၉၀ တွင် ဗြိတိန်သို့ ကမ်းရိုးတန်း ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပေးအပ်ရာမှ ဗြိတိသျှတို့၏ နေမဝင် အင်ပါယာ တပ်မတော် ၏ လှုပ်ရှားမှု ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသော ကင်ညာ-ယူဂန်ဒါ ရထားလမ်းကို ဗြိတိသျှတို့က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်
ထို ရထားလမ်းအား အချို့သော ဒေသခံ လူမျိုးတို့က လက်မခံပဲ ကန့်ကွက် တော်လှန်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် နန်ဒီ လူမျိုးများက ၁၈၉၀ မှ ၁၉၀၀ ထိ ဆယ်နှစ်တိုင်အောင် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့က ရထားလမ်းကို ပြီးဆုံးအောင် ဖောက်နိုင်ခဲ့သည်
နန်ဒီတို့သည် ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ခြင်းကို နှောင့်ယှက်သော ပထမဆုံးသော ဒေသခံများ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၂၀ တွင် အရှေ့အာဖရိက အထိန်းသိမ်းခံ နိုင်ငံအား ကိုလိုနီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ထိုဒေသရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ကို အစွဲပြုကာ ကင်ညာဟု အမည်သစ် ပေးခဲ့သည်
ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်နေစဉ်တွင် လိုအပ်သော ကျွမ်းကျင်သည့် လုပ်သားများ အတွက် အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသား အမြောက်အမြား ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်
၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက် အိန္ဒိယသားများမှာ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး နောင်တွင် အစ်စမေးလ် မူဆလင် နှင့် ဆစ်ခ် အစရှိသော ကင်ညာရှိ သိသာထင်ရှားသော အိန္ဒိယ အုပ်စုများ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဆာဗိုနယ်ကို ဖြတ်၍ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်နေစဉ်တွင် အချို့သော အိန္ဒိယ ရထားလမ်း အလုပ်သမားများနှင့် ဒေသခံ အာဖရိက အလုပ်သမားများမှာ ဆာဗို လူသားစား ခြင်္သေ့များ ဟု အမည်ရသော ခြင်္သေ့ နှစ်ကောင်၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်
၁၉၁၄ ဩဂုတ်လ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သော အခါတွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့ အာဖရိက ဘုရင်ခံ နှင့် ဂျာမန် အရှေ့အာဖရိက ဘုရင်ခံတို့ နုနယ်သေးသော ကိုလိုနီများကို တိုက်ပွဲများမှ ကင်းလွတ်ရန်အတွက် ယာယီ မပစ်ခေတ်ရေး သဘောတူညီမှု ရယူခဲ့သည်
ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး ပေါလ် ဗွန် လက်တောင်း ဗော်ဘက်ခ် သည် ဂျာမန် စစ်တပ်များကို ဦးဆောင်၍ ဗြိတိသျှတို့၏ အရင်းအမြစ်များကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ဂျာမနီ နိုင်ငံနှင့် လုံးဝ အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်နေသော်လည်း ဗွန်လက်တောင်း သည် ထိရောက်သော ပြောက်ကျားစစ်ကို ဆင်နွဲနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ်းလွန် တွင်နေထိုင်၍ ဗြိတိသျှတို့၏ ရိက္ခာများကို လမ်းမှ ဖြတ်တောက်၍ လုံးဝ မရှုံးနိမ့်ဘဲ ရှိနေခဲ့သည်
နောက်ဆုံး ၁၉၁၈ ခုနှစ် စစ်ကြီး ပြီးဆုံးပြီး ၁၄ ရက် ကြာသည့် အခါတွင်မှ ယနေ့ခေတ် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ နေရာဖြစ်သော မြောက်ရိုဒီးရှားတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်
ဗွန်လက်တောင်း ကို ဖမ်းမိနိုင်ရန်အတွက် ဗြိတိသျှ တို့သည် အိန္ဒိယမှ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ စစ်တပ်ကို ပို့လွှတ်ခဲ့ပြီး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ကုန်းတွင်းပိုင်းကျသော နေရာများမှ ရိက္ခာများကို သယ်ပို့နိုင်ရန် အထမ်းသမား အမြောက်အမြားကို အသုံးပြုခဲ့ရသည်
ကယ်ရီယာကော့ပ် ဟုခေါ်သော စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အာဖရိကသား ၄ သိန်းကျော်ကို အသုံးပြုခဲ့ရာ ထိုသူတို့၏ ရေရှည် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှု အတွက် အထောက်အပံ့ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် အတွင်းပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ဗြိတိသျှ နှင့် အခြား ဥရောပ လယ်သမားတို့ အခြေချခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့မှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက် တို့ကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာ လာခဲ့ကြသည်
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူ လူဖြူ  ၃၀,၀၀၀ ခန့် အထိ ရှိလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံစီးပွားရေး အပေါ်တွင် သူတို့၏ ပံ့ပိုးမှုကြောင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပြောရေး ဆိုခွင့် ရလာခဲ့ကြသည်
အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့် ဒေသတွင် ယခင်ကတည်းက ကီကူယူး လူမျိုး တစ်သန်းခန့် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ရွှေ့ပြောင်း လယ်သမားများ အဖြစ် နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ဥရောပတို့၏ ဥပဒေအရ မြေယာပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရှိ ပေ
နောက်မှ အခြေချ နေထိုင်သူတို့က သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန် ရွှေ့ပြောင်း လယ်သမားတို့ ကော်ဖီ စိုက်ပျိုးမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး တဲခွန် ကောက်ခံခဲ့သဖြင့် မြေယာမရှိသူတို့မှာ သူတို့၏ လုပ်အားအတွက် ပြန်ရသည်မှာ နည်းသည်ထက်နည်းလာခဲ့သည်
ထိုဒေသတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ သဖြင့် မြို့ကြီးများသို့  အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်
၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် ကင်ညာ၌ နေထိုင်သော လူဖြူ  ၈၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အဲလိဇဘက် ၂ ဘုရင်မကြီး နှင့် သူမ၏ ခင်ပွန်း ဖိလစ် မင်းသားတို့ ကင်ညာနိုင်ငံ ထရီးတော့ပ် ဟိုတယ်တွင် အပန်းဖြေခရီး လာရောက်နေခိုက်တွင် သူမ၏ ဖခင် ဆဌမမြောက် ဂျော့ရှ် ဘုရင် အိပ်နေရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
မင်းသမီးငယ်သည် သူမ၏ ခရီးစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အိမ်သို့ အမြန်ပြန်ကာ ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အဲလိဇဘက် ဘုရင်မ ၂ သည် ဝက်မင်စတာ ဘုရားကျောင်းတွင် ဘိသိက်ခံခဲ့ပြီး လူတစ်ဦးက သူမသည် အာဖရိကရှိ သစ်ပင်ပေါ်သို့ မင်းသမီး အဖြစ် တက်သွားပြီး ဘုရင်မ အဖြစ် ပြန်ဆင်းလာခဲ့သည်ဟု တင်စားပြောဆိုလေသည်
မောမော ပုန်ကန်မှု (၁၉၅၂-၁၉၅၉) ၁၉၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အထိ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို တွန်းလှန်သော မောမော ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပေါ်သဖြင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ဘုရင်ခံမှ ဘုရင်၏ အာဖရိက ရိုင်ဖယ်တပ် အပါအဝင် ဗြိတိသျှနှင့် အာဖရိကတပ်များကို တောင်းခံ ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှ တို့သည် သူပုန် နှိမ်နှင်းရေးကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် မေ လမှ စတင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျော့ရှ် အားစ်ကိုင်း မှ ကိုလိုနီ တပ်များကို ဦးဆောင်ခဲ့ကာ ဝင်စတန် ချာချီ က နောက်မှ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်
ဂျင်နရယ် ချိုင်းနား ဟု အမည်ရသော ဝါအူဟီအူ အီတိုတဲ ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅တွင် ဖမ်းဆီးရမိပြီး နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများမှ မောမော တပ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုမို နားလည် သိရှိခဲ့သည်
ဗြိတိသျှ တို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်း များစွာ ပြင်ဆင် စီမံခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ တွင် အန်ဗေးစစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်
ထိုစစ်ဆင်ရေးမှ နိုင်ရိုဘီကို စစ်ရေး အရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တွင်းနေသူတို့ကို စိစစ်ကာ မောမော ထောက်ခံသူများကို အကျဉ်းစခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်
အိမ်စောင့်တပ်များတွင် အာဖရိက သစ္စာခံများ ပါဝင်ပြီး ဗြိတိသျှ စစ်တပ်နှင့် ဘုရင်၏ ရိုင်ဖယ်တပ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြား စစ်တပ်များ မပါဝင်သဖြင့် အစိုးရ၏ နည်းဗျူဟာ များတွင် အချက်အချာ ဖြစ်လာခဲ့သည်
အရေးပေါ် အခြေအနေ အပြီးတွင် အိမ်စောင့်တပ်များမှ မောမောသူပုန် ၄,၆၈၆ ဦးကို သတ်ပစ်ခဲ့ပြီး သူပုန် စုစုပေါင်း၏ ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၁တွင် နိုင်အာရီတွင် ဒီဒန် ကီမာသီကို ဖမ်းဆီးရမိပြီးနောက် မောမောတို့၏ ရှုံးနိမ့်ခြင်း အပြီးသို့ တိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ရေးတိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်
ထိုအချိန်များ အတွင်း မြေပိုင်ဆိုင်မှု နှင့် ပတ်သက်သော စနစ်များကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ထိုအထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ သစ္စာခံများကို ဆုပေး၍ မောမောများကို ဒဏ်ပေးသော ဆွင်နာတန် အစီအစဉ်ပင် ဖြစ်သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့မှ ဥပဒေပြု ကောင်စီသို့ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်သော ပထမဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှတို့က အစွန်းမရောက်သော ဒေသခံ ပြိုင်ဖက်တို့ကို အာဏာလွှဲပေးရန် မျှော်လင့်ထားခဲ့သောလည်း ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစုမှ ဂျိုမို ကင်ညတ်တာက ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် ကင်ညာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီ အချိန်ကလေးတွင် အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကင်ညာစစ်တပ်မှ မြောက်ပိုင်းနယ်စပ် ခရိုင်တွင် နေထိုင်ပြီး မြောက်ဘက် ဆိုမာလီ သမ္မတနိုင်ငံရှိ သူတို့၏ မျိုးနွယ်တူများနှင့် ပူးပေါင်းချင်သော ဆိုမာလီ သူပုန်များနှင့် ရှီဖတာစစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲရသည်
၁၉၆၇ အောက်တိုဘာလ အာရှုရာ ကြေညာချက်ဖြင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို သဘောတူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၉ ခုနှစ်အထိ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု မရှိဘဲ ဖြစ်နေခဲ့သည်
နောက်ထပ် ကျူးကျော် ဝင်ရောက်မှုများကို တွန်းလှန်နိုင်ရန် အတွက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာသည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံနှင့် ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး ယခုထိတိုင် အသက်ဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ဂျိုမို ကင်ညတ်တာသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်
မွိုင်ခေတ် (၁၉၇၈-၂၀၀၂) ၁၉၇၈ ခုနှစ် ကင်ယတ်တာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင်သည် ၁၉၇၉၊ ၁၉၈၃ နှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင်ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်သူ မရှိဘဲ သမ္မတ အဖြစ် ဆက်လက် အရွေးခံခဲ့သည်
ထိုရွေးကောက်ပွဲများမှာ တစ်ပါတီ စနစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အောက်တွင် ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၈၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကို တစ်နှစ်စော၍ ကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက် မအောင်မြင်သော စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
မအောင်မြင်သော အာဏာသိမ်းမှုမှာ လေတပ်မှ ရာထူးငယ်သော ဝါရင့် တပ်သား အဆင့်ရှိ ဟဲဇာကိုင်းယား အိုချူ ကာမှ ဦးဆောင်စီမံ၍ လေတပ် အတွင်းမှ စစ်မှုထမ်း အမိန့်ဖြင့် ဝင်ရောက်နေသော တပ်သားများ အဓိက ပါဝင်သည်
အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုကို ဆိုမာလီ စစ်ဘက် အရာရှိဟောင်း ဖြစ်သော စစ်ဦးစီးချုပ် မာမု မိုဟာမက် ဦးဆောင်သော တပ်များ မှ လျင်မြန်စွာ နှိမ်နင်း နိုင်ခဲ့သည်
ထိုတပ်ဖွဲ့များတွင် ရဲဘက်မှ စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ် ဂါရစ်ဆာ လူသတ်ပွဲ အပြင် ကင်ညာတပ်များသည် ၁၉၈၄ တွင် ကင်ညာ အရှေ့မြောက် ခရိုင်မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်သော ဝါဂဲလာ လူသတ်ပွဲကို ကျူးလွန် ခဲ့ကြသည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုလူသတ်ပွဲများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ဆေးရန် တရားဝင် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လျှို့ဝှက်မဲပေးစနစ် အစား မဲပေးသူများက မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်သော အမတ်၏ နောက်တွင် တန်းစီသည့် စနစ်ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးခဲ့သည်
ထိုအချက်ကြောင့် ဒီမိုကရေစီ မဆန်သော အစိုးရ၏ သရုပ်ကို အမြင့်မားဆုံး ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရန် လှုပ်ရှားမှုများ အနှံ့အပြား ဖြစ်လာခဲ့သည်
ပါတီတစ်ခုတည်းကိုသာ ခွင့်ပြုသော ပုဒ်မ အပါအဝင် အခြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပုဒ်မ အများအပြားကို ရွေးကောက်ပွဲပြီး နှစ်များတွင် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်
၁၉၉၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် ပင် ပြန်လည် အရွေးခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် မွိုင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဆက်လက် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ပဲ အတိုက်အခံ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ "အမျိုးသား သက်တန့် ညွန့်ပေါင်း" မှ ယှဉ်ပြိုင်သော မွိုင်း ကီဘာကီ မှ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ အဖြစ် ဒေသခံ နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည်သူများမှ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အလှည့်အပြောင်း အချိန်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နှစ် ဆက်တိုက် မိုးခေါင်ခဲ့ပြီး နှစ် ၆၀ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး မိုးခေါင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် အနောက်မြောက် တာကာနာ ဒေသတွင် အထိခိုက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပြီး အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဒေသအတွင်းရှိ ကျောင်းများကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ရသည်
ထို ကပ်ဘေးကို ၂၀၁၂ အစောပိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများဖြင့် ကျော်လွန် နိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့များမှ ရေပေးမြောင်းများတူးဖော်ခြင်း နှင့် အပင်မျိုးစေ့များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်း အပါအဝင်  ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
ကင်ညာသည် သမ္မတ ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
သမ္မတသည် နိုင်ငံ၏ခေါင်းဆောင် နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ပါတီစုံ စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်
အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို အစိုးရက ကျင့်သုံးသည်
ဥပဒေပြု အာဏာကို အစိုးရနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပါလီမန် အောက်လွှတ်တော် သို့ အပ်နှင်း ထားသည်
တရားစီရင်ရေးမှာ အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် ဥပဒေပြုရေးတို့မှ သီးသန့်ဖြစ်သည်
ယခင်က အထူးသဖြင့် ယခင် သမ္မတ ဒင်နီယယ် အာရပ် မွိုင် လက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းမှ တရားစီရင်ရေး၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်ဟု စိုးရိမ်မကင်း ရှိခဲ့ကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့ ၏နိုင်ငံအသီးသီးတို့၏ အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သော နေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် ခြစားမှုများ ကိုတိုင်းတာသော အဂတိ လိုက်စားမှု နိုင်ငံများ နှိုင်းယှဉ်စာရင်း တွင် အနိမ့်ပိုင်း၌ ကျရောက်သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၆ နိုင်ငံတွင် နံပါတ် ၁၃၉ နေရာတွင် ရှိနေပြီး အမှတ်အားဖြင့် ၂၇၁၀၀ ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း ကင်ညာ အစိုးရ အဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး အတွက် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှု အချို့ ရှိလာသည်
ဥပမာ အားဖြင့် လွတ်လပ်သော ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင် အသစ် ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပို၍ အသေးစိတ်ကျစွာ ပြင်ဆင်နိုင်ရန် အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး ဥပဒေကို လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ပွင့်လင်းသော ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများက လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေး ရကတည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစု မှ နိုင်ငံရေးပါတီများ ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့ဖြစ်သော အမျိုးသား သက်တန့် ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာ လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့သည်
သမ္မတ မွိုင်း ကီဘာကီ လက်ထက်တွင် အာဏာရလာသော ညွန့်ပေါင်း အစိုးရသစ်သည် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ဖြစ်ပေါ်ရန်၊ ခြစားမှု တိုက်ဖျက်ရန်၊ ပညာရေး တိုးမြှင့်ရန် နှင့် အခြေခံ ဥပဒေကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရန် ကိစ္စရပ်များကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်
အချို့သော ကတိများသာ လက်တွေ့ အကောင်အထည် ပေါ်လာခဲ့သည်
မူလတန်း ပညာရေးမှာ အခမဲ့ ဖြစ်လာသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ အထက်တန်း ပညာရေး အတွက် ကုန်ကျ စရိတ်ကို အစိုးရမှ များစွာ ထောက်ပံ့မည် ဟု အစိုးရမှ ကြေညာချက် ထုတ်ခဲ့ပြီး အစိုးရမှ ကျောင်းလခ အားလုံးကို ပေးခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ကင်ညာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်
ထိုရွေးကောက်ပွဲမှာ သမ္မတ၊ ပါလီမန် နှင့် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အားလုံး အတွက် ဖြစ်သည်
ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲမှာ လွတ်လပ်ပြီး ယေဘူယျအားဖြင့် တရားမျှတသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
ထိုရွေးကောက်ပွဲမှ သိသာသော ပြောင်းလဲမှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ထိုအထဲမှ ကောက်နှုတ် တင်ပြရလျှင်-မိမိတို့ နေရာ အတွက် ပြန်လည်ယှဉ်ပြိုင်သော အမတ် ၁၉၀ ဦး ထဲမှ ၇၁ ဦးသာ ပြန်၍ အရွေးခံရသည်
မိမိတို့ နေရာအတွက် ပြန်လှည်ယှဉ်ပြိုင်သော ဝန်ကြီး ၂၀ ဦး ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် အတွက် တရားဝင် အတိုက်အခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ကင်ညာ အာဖရိက အမျိုးသားတပ်ပေါင်းစုမှာ ၆၂ နေရာမှ ၁၄ နေရာသို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် အများဆုံး အဖြစ် အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် အဓိက အငြင်းပွားကြသော ပြဿနာများမှာ-ဒေသအလိုက် ဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေများ ခွဲဝေပေးမှုအမတ်တို့၏ လစာ တိုးမြှင့်မှု၉ ကြိမ်မြောက် ပါလီမန်မှ အတည်ပြုအတည်မပြု ခဲ့သော ဥပဒေများဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင်မှု လက်ရှိသမ္မတ ကီဘာကီသည် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီမှ နေ၍ ပြန်လည်အရွေးခံရန် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ဘက်မှာ အဓိက အတိုက်အခံ ပါတီဖြစ်သော လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ  ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများက ရွေးကောက်ပွဲသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံနှုန်း မမီ ဟု ပြောဆို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်
လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ပြီး အသစ်ဖွဲ့စည်းသော လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ-ကင်ညာမှ အရွေးခံသူ ကာလွန်ဇို မတ်စ်ယိုကာ ထံသို့ အရေးပါသော မဲအရေအတွက် ၈ ရာခိုင်နှုန်း ပါသွားခဲ့ပြီးနောက် အပြီးသတ် ယှဉ်ပြိုင်မှုမှာ လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အရွေးခံသူ ရိုင်လာ အိုဒင်ဂါနှင့် ကီဘာကီတို့ နှစ်ဦးသာ ဖြစ်သည်
ကင်ညာ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဌာနချုပ်တွင် မဲရေတွက်နေစဉ် အိုဒင်ဂါ ထောက်ခံသူများသော မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲများ ဦးစွာ ရောက်ရှိလာသဖြင့် အိုဒင်ဂါ မှာ ပထမတွင် မသိမသာ မဲ အသာရနေခဲ့ပြီး နောက်တွင် သိသိသာသာ မဲ အသာရလာခဲ့သည်
မဲများကို ဆက်လက်ရေတွက်နေခဲ့ပြီးနောက် ကီဘာကီ ထောက်ခံသူများသော မဲဆန္ဒနယ်မှ မဲများ ရောက်လာသော အခါတွင် ကီဘာကီမှ မဲ အရေအတွက် အမီလိုက်လာခဲ့ပြီးနောက် သိသိသာသာ ကျော်တက်သွားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ကင်ညာရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက် မှားယွင်းသည်ဟု ဆိုပြီး  ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
အိုဒင်ဂါက မိမိဘာသာ ပြည်သူ့ သမ္မတ ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး မဲပြန်လည်ရေတွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများမှ လူမျိုးရေး အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသဖြင့် လူ ၁၀၀၀ ခန့် သေဆုံးပြီး လူ ၆၀၀,၀၀ ခန့် မိမိတို့ နေအိမ်မှ စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်
ထိုအငြင်းပွားမှုမှ ၁၉၉၂ နှင့် ၁၉၉၇ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဖြ်စပွားခဲ့သော နောက်ခံအခြေအနေများ ဖြစ်သည့် မြေယာခွဲဝေမှု နှင့် ဆိုင်သော တင်းမာမှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်
လူ သိန်းပေါင်းများစွာတို့သည် မိမိတို့၏ မြေမှ ဖိအားပေး နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရပြီး ဒေသ အတွင်းသို့ လက်နက်များ တင်သွင်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်
၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် မျှော်လင့်၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးဖူးချုပ်ဟောင်း ကိုဖီ အာနန်း ဦးဆောင်သော အာဖရိကရှိ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များက နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းအတွက် ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေတစ်ခုကို ညှိနှိုင်း ရှာဖွေ ပေးခဲ့ကြသည်
ရွေးကောက်ပွဲ အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အစိုးရနှင့် လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ အနာဂတ်တွင် ထိုသို့သော အခြေအနေများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် အတွက် အစီအစဉ်များကို စတင်ခဲ့ကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် အမှန်တရား၊ တရားမျှတမှုနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ကော်မရှင်မှ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲများ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများမှ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ စတင်ခြင်း နှင့် ကင်ညာ အမျိုးသား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးတို့ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ကီဘာကီ နှင့် အိုဒင်ဂါတို့ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့ရန် သဘောတူညီချက် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက် အရ အိုဒင်ဂါသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထို သဘောတူညီချက် အရ ပါလီမန် အတွင်း ပါတီတို့၏ အင်အားပေါ်မူတည်၍ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပါတီ နှင့် လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီ နှစ်ခု စလုံးမှ အမတ်များကို အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီး ခန့်အပ်ရန် ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ဒု-သမ္မတ တစ်ဦး နှင့် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦး ခန့်အပ်ရန်လည်း သဘောတူညီကြသည်
ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများ အပြီးတွင် ပါလီမန်မှ ထိုသဘောတူညီချက်ကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး ညွန့်ပေါင်း အစိုးရမှာ လက်ရှိ လွှတ်တော် သက်တမ်း ကုန်သည် အထိ သို့မဟုတ် တစ်ဘက်ဘက်မှ ထိုသဘောတူညီချက်မှ နုတ်ထွက်သည် အထိ သက်တမ်းရှိမည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
ဝန်ကြီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အသစ်တွင် အစိုးရ၏ ယန္တရားများကို စီမံခံ့ခွဲနိုင်ရန် အတွက် အာဏာနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် ပါဝင်ပြီး လွှတ်တော်တွင် အမတ်ရာခိုင်နှုန်းများသော ပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ရွေးချယ်ခံ လွှတ်တော် အမတ်မှ ဦးဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်
ကိုဖီအာနန်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂမှ ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသော သူ၏ အဖွဲ့၊ အာဖရိက သမ္မဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ဂျာကာယာ ကီကွီတီတို့ ယခင်က ပြိုင်ဘက်များ သဘောတူ လက်မှတ်ထိုးပွဲသို့ အတူတကွ ခေါ်ဆောင်လာသည်ကို နိုင်ငံတော် ရုပ်သံမှ ထုတ်လွှင့်၍ တကမ္ဘာလုံးမှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်
၂၀၀၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ တွင် ပါတီနှစ်ဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ အာဏာ ခွဲဝေရေး သဘောတူညီမှုနှင့် ပတ်သက်သော အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်
အာဖရိကတွင် အတည်ငြိမ်ဆုံးနှင့် အကြွယ်ဝဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော နိုင်ငံအား ပြန်လည် ကယ်ဆယ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ကင်ညာ ဥပဒေပြု အမတ်များမှ အာဏာခွဲခြမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွက် တခဲနက် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်
သဘောတူညီချက်မှ ကီဘာကီ၏ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပါတီနှင့် အိုဒင်ဂါ၏ လိမ္မော်ရောင် ဒီမိုကရက်တစ် လှုပ်ရှားမှု ပါတီတို့ကို အတူတကွ ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး အာဏာကို အညီအမျှ ခွဲဝေယူထားသော မဟာ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းမှု အတွက် အရိပ်လက္ခဏာ ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်တွင် သမ္မတ ကီဘာကီသည် ဝန်ကြီး ၄၁ ဦးပါဝင်သော မဟာ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ၎င်း၏ လက်ထောက် ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦး ပါဝင်သည်
ဒု-ဝန်ကြီး ၅၀ ဦး အပါအဝင် အစိုးရ အဖွဲ့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ရိုဘီမြို့ နိုင်ငံတော် အိမ်တော်တွင် ဒေါက်တာ ကိုဖီ အာနန်း နှင့် အခြား ဖိတ်ကြားထားသော ဂုဏ်သရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှေ့မှောက်တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဖယ်ရှားရန်  နှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင်သမ္မတ၏ အခွင့်အာဏာကို လျှော့ချရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြောင်းလဲရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ရန် လျာထားသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအတွက် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပြွ ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်မှာ ထောက်ခံမဲ အများအပြား အသာရပြီး အတည်ဖြစ်လာခဲ့သည်
တခြားပြင်ဆင်ချက်များ နှင့် အတူ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်တွင် ဒေသခံ အစိုးရများသို့ အခွင့်အာဏာ ပိုမိုပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့အား နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးများ ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်
ထို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်တွင် နိုင်ရိုဘီမြို့ အူဟူရူ ဥယျာဉ်တွင် အမြောက် ၂၁ ချက် ပစ်ဖောက် ဂုဏ်ပြုမှု အပါအဝင် ပျော်ရွှင်ဖွယ် အခမ်းအနား အဖြစ် တရားဝင် အတည်ပြု ကြေညာခဲ့သည်
ထို အခမ်းအနားကို အာဖရိက ခေါင်းဆောင် အများအပြားက ချီးမြှောက်ခဲ့ကြပြီး နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝန်းမှ ချီးကျူးခဲ့ကြသည်
ထိုနေ့မှ စ၍ ဒုတိယ သမ္မတနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသက်ဝင်လာခဲ့သည်
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အသစ်နှင့် အတူ သမ္မတ ကီဘာကီမှာ ရွေးကောက်ခံနိုင်သည့် သက်တမ်းကျော်လွန်သွားသဖြင့် တတိယ သက်တမ်း ရွေးကောက်ခံပိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် အူဟူရူ ကင်ယတ်တာမှာ မတ်လ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မဲအရေအတွက် ၅၀.၅၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်
နိုင်ငံတကာ ခေါင်းဆောင်များ လည်ပတ်ခြင်း သမ္မတ ကင်ယတ်တာနှင့် ဒု-သမ္မတ ဝီလီယမ် ရူတို တို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်တရားရုံးတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး အရေးအခင်းများ အတွက် တရားရင်ဆိုင် နေရသဖြင့် ကင်ညာနိုင်ငံသား တစ်ဦး၏ သားဖြစ်သူ အမေရိကန် သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမား က ၂၀၁၃ ခုနှစ် အာဖရိက ခရီးစဉ် အတွင်း ကင်ညာနိုင်ငံကို အလည်အပတ် မပြု ခဲ့ပေ
ထိုနှစ် နွေရာသီ နှောင်းပိုင်းတွင် ကင်ယတ်တာသည် တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင် ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တရုတ်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံတွင် တစ်ထောက်နားခဲ့သော်လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကိုမူ သမ္မတ အဖြစ် အလည်အပတ် မပြုခဲ့ပေ
ကင်ညာနိုင်ငံသည် တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကောင်တီ ၄၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ထိုကောင်တီများကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသစ်အရ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက ဦးဆောင် အုပ်ချုပ်သည်
ထို ကောင်တီ ၄၇ ခုသည် ယခု အခါ နိုင်ငံ၏ ပထမ အဆင့် တိုင်းဒေသကြီးများ အဖြစ် ရှိကြသည်
ယခင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အဟောင်းအရ ကင်ညာ နိုင်ငံတွင် ပြည်နယ် ၈ ခု ရှိပြီး သမ္မတမှ ခန့်အပ်သော ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး များက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်
ထို ပြည်နယ်များကို ခရိုင်များ အဖြစ် ဆက်လက် ပိုင်းခြား ကြသည်
ကောင်တီ တစ်ခုချင်းစီတွင် မဲဆန္ဒနယ်များ ပါဝင်ကြသည်
၂၀၁၀တွင် ယာယီ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မဲဆန္ဒနယ်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့ကာ ၎င်း၏ အစီရင်ခံစာအရ မဲဆန္ဒနယ် အသစ် ၈၀ ခုကို ထပ်မံ ဖြည့်သွင်းရန် အဆိုပြုခဲ့သည်
၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီက ကင်ညာနိုင်ငံတွင် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း ၂၁၀ ခု ရှိခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အတိုးတက်ဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ကြွယ်ဝသော မြို့နေ လူဦးရေ တချို့တဝက်ကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံအား ချမ်းသာသောနိုင်ငံဟု အထင်ရောက်စရာ ရှိသည်
သို့သော်လည်း ကင်ညာနိုင်ငံသည် ဆင်းရဲသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံ တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း အားဖြင့် ၀.၅၁၉ မျှသာ ရှိ၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၆ နိုင်ငံတွင် အဆင့် ၁၄၅ မျှသာ ရှိကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ကျဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
၃၈ ရာခိုင်နှုန်းသော ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့မှာ လုံးဝ ဆင်းရဲမွဲတေလျက် ရှိကြသည်
အရေးပါသော စိုက်ပျိုးမွေမြူရေး ကဏ္ဍမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်ပြီး ထုတ်ကုန် စွမ်းရည်ပြည့်ဝမှု မရှိပေ
၇၅ ရာခိုင်နှုန်းသော အလုပ်သမားတို့ ထိုကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသဖြင့် အစားအသောက် ဖူလုံပြီး ဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများ၏ အလုပ်သမား ၃ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်များပြားလှသည်
အနောက်နိုင်ငံများမှ အလှူရှင်များ၏ အစိုးရနှင့် ပတ်သက်ပြီး မျှော်လင့်ထားသလို ဖြစ်မလာ၍ စိတ်ပျက်မှုများ ရှိသော်လည်း စီးပွားရေးသည် များစွာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်ကို တွေ့ရသည်
ခရီးသွား လုပ်ငန်းအားဖြင့် အလွန် ကောင်းမွန်ပြီး၊ ပညာရေး နှင့် ဆက်သွယ်ရေးတို့တွင် အတော်အတန် ကောင်းမွန်ကာ မိုးခေါင်သည့်နှစ်များ အပြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍ အထူးသဖြင့် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးမှုတွင် လက်ခံနိုင်လောက်သည့် အနေအထား ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်မျှ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြား ကြွေးမြီများကို များစွာ လျော့ချနိုင်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ထိုအရာများမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး အငြင်းပွားမှုများ နှင့် နောက်ဆက်တွဲ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်
အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကရှိ အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံမှာ ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍ၌ ကြောက်မခန်းလိလိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်းက အလျှင်အမြန် တိုးချဲ့လာသော ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကြောင့် ဖြစ်ကာ ယခုတွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်
သို့သော်လည်း ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ သော စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်များမှာ စိတ်မချရသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး ထိုကဏ္ဍတွင် ပြည်တွင်း အလုပ်သမား၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်
(စီးပွားရေး နိမ့်ကျသော နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရတတ်သော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အတွက် အဓိက တွန်းအားဖြစ်သော အစားအသောက် လုံခြုံမှု မရှိခြင်း ဖြစ်သည်
နိုင်ငံ လူဦးရေ အတော်များများမှာ ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုနှင့် အမြဲကြုံတွေ့နေရပြီး အစားအသောက် အထောက်အပံ့များပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရသည်
စက်ရုံနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းမှာ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိပြီး အသေးငယ်ဆုံးသော ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်
ကင်ညာသည် ယခင်က လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်ရှိပြီး လောင်စာဆီ ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍတွင်  အစိုးရ၏ ဈေးနှုန်းနှင့် ပတ်သက်သော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်
သို့သော်လည်း လတ်တလော ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေ အရ အစိုးရ အနေနှင့် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သော ဂျုံမှုန့်၊ ရေနံဆီ နှင့် ဟင်းချက်ဆီ စသည်တို့တွင် ဈေးနှုန်းကို ဆုံးဖြတ်ခွင့် နှင့် ထိန်းချုပ်ခွင့် ရှိလာသည်
ယခု မရှိတော့ပြီ ဖြစ်သော ကင်ညာ စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်ခြင်း အားဖြင့် အရှေ့အာဖရိက၏ အကျိုးအမြတ် အများဆုံး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဆာဖရီကွန် ကဲ့သို့သော ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီများ ပုဂ္ဂလိက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများအပြားဖြင့် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ခန့်မှန်းချက်အရ စီးပွားရေး မျှော်မှန်းချက်မှာ အကောင်းဖက်တွင် ရှိပြီး ၄-၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် တန်ဖိုး တိုးတက်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်
အထူးသဖြင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် တိုးချဲ့မှု နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍ ပြန်လည် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၄.၃ ရာခိုင်နှုန်း စီးပွားရေး တိုးတက်မှု ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း ခဲ့သည်
.၁၉၉၆ မတ်လတွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် ယူဂန်ဒါးနိုင်ငံ တို့မှ သမ္မတများ အရှေ့အာဖရိကအစုအဝေး ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အရှေ့အာဖရိက အစုအဝေး ၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ ကုန်သွယ်ခွန် နှင့် အကောက်ခွန်များ ညီတူညီမျှ ရှိရန်၊ လူများ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်ရန် နှင့် ဒေသအတွင်း အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ဖြစ်သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် အရှေ့ အာဖရိက နိုင်ငံ ၃ ခုတို့ အကောက်ခွန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
ပိုမိုထိရောက်ပြီး အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိစေသော နည်းပညာ-အသိပညာ-တတ်ကျွမ်းမှုကို အခြေခံသော ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းဖြစ်သည့် စက်ရုံနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်သမားထု၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသော်လည်း ကျန်ရှိနေသော စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးသည်
ကင်ညာသည် အရှေ့နှင့် အလယ်အာဖရိကရှိ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်သည်
နိုင်ရိုဘီ စတော့ အိတ်ချိန်း သည် ဈေးကွက် အရင်းပြုခြင်း အားဖြင့် အာဖရိကတွင် စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိသည်
ကင်ညာ၏ ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ကင်ညာ ဗဟိုဘဏ်က ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပြီး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် လုပ်ငန်းပေါင်း ၄၃ခု အပြင် အခြားသော ဘဏ်မဟုတ်သည့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည့် အပေါင်ခံ ကုမ္ပဏီများ၊ ငွေစုငွေချေး အဖွဲ့အစည်း ၄ ခု နှင့် နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်ရေး လုပ်ငန်းပေါင်း များစွာ ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန်၏ ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးသော ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍတွင် ကမ္ဘာလှည့်  ခရီးသွား လုပ်ငန်းမှာ အဓိက ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှ စ၍ နှစ်အတော်များများတွင် ပုံမှန် ဖွံ့ဖြိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များသို့ အရောက်တွင် နိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်
ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း ဒေသရှိ ကမ်းခြေများ နှင့်  အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အလွန်ကျယ်ပြန့်ပြီး ၈၀၃၄ စတုရန်းမိုင် (၂၀,၈၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသော အရှေ့ နှင့် အနောက် ဆာဗို အမျိုးသား ဥယျာဉ်တို့ အဓိက ပါဝင်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများက ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ အတွက် အဓိက ဆွဲဆောင်မှု ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာလှည့်  ခရီးသွား လုပ်ငန်းသည် ယခင် နှစ်အနည်းငယ်က သိသိသာသာ ပြန်လည်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု အရှိန်အဟုန် ရလာစေရန် အဓိက ပံ့ပိုးပေးသော အစိတ်အပိုင်းပင် ဖြစ်သည်
ယခုအခါ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံခြား ဝင်ငွေ ရရှိရာ ကဏ္ဍ ဖြစ်ပြီး ပန်း၊ လက်ဖက် နှင့် ကော်ဖီ တင်ပို့မှုတို့က နောက်မှ လိုက်သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်းမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၈၀၃ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ရရှိခဲ့သော အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၉၉ သန်းမှ တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်သည်
ယခုအချိန်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၌ ဈေးဝယ်ရန်ကုန်တိုက်များ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် ဟိုက်ပါမတ်ကတ်ကြီး ၂ ခုလည်း ကင်ညာတွင် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (ဂျီဒီပီ) အား ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ပံ့ပိုးသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သစ်တော လုပ်ငန်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း အပါအဝင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် ဂျီဒီပီ၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိပြီး လစာရရှိသော အလုပ်သမား၏ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ပြည်ပပို့ကုန် အမြတ်ငွေ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း မျှ ရှိသည်
အဓိက ဝင်ငွေရသော ကောက်ပဲသီးနှံများမှာ လက်ဖက်၊ ဟော်ရီကာချာ ကောက်ပဲသီးနှံများ နှင့် ကော်ဖီ တို့ ဖြစ်သည်
ဟော်ရီကာချာ ကောက်ပဲသီးနှံများ နှင့် လက်ဖက်တို့သည် အဓိက ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာသော ကဏ္ဍများ ဖြစ်ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ပြည်ပပို့ကုန်၏ တန်ဖိုးအများဆုံး နှစ်ခု ဖြစ်သည်
အစားအသောက်အတွက် အဓိက ဖြစ်သော ပြောင်းကဲ့သို့သော အသီးအနှံများမှာ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲပေါ် များစွာ မူတည်နေသည်
စိုက်ပျိုးနိုင်စွမ်း လျော့ကျမှုကြောင့် အစားအသောက် အကူအညီများ အခါအားလျော်စွာ လိုအပ်လျက် ရှိသည်
ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မိုးခေါင်မှုကြောင့်  လူ ၁.၈ သန်း အတွက် အစားအသောက် အကူအညီ လိုအပ်ခဲ့သည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခြောက်သွေ့ဆန်သော ဒေသများအတွက် ကောက်ပဲသီးနှံ သုတေသန အဖွဲ့ မှ ဦးဆောင်သော ယာယီပူးပေါင်းအဖွဲ့ တစ်ခုမှ လယ်သမားများအား ခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် ပဲစင်းငုံ အမျိုးအစားအသစ်များကို ပြောင်းအစား စိုက်ပျိုးရန် အတွက် ကူညီရာတွင် အောင်မြင်မှု အချို့ ရခဲ့သည်
ပဲစင်းငုံသည် မိုးခေါင်မှုကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ပြီး နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၆၅၀ မီလီမီတာ အောက်နည်းသော ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
နောက်ဆက်တွဲ စီမံကိန်းများမှ ပဲတောင့်ရှည်ကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ဒေသအတွင်း မျိုးစေ့ ထုတ်လုပ်မှု နှင့် စိုက်ပျိုးရေး ဆိုင်ရာ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသူများ၏ ကွန်ယက်ကို တိုးတက်စေခြင်းဖြင့် အားပေးအားမြှောက် ပြုခဲ့သည်
ထိုသို့ ပြုလုပ်ရာတွင် နိုင်ရိုဘီနှင့် မွန်ဘာဆာတို့၌ ထုတ်လုပ်သူနှင့် လက်ကားရောင်းချသူများကို ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း နှင့် ထုတ်လုပ်သူတို့၏ ရောင်ဈေးကို ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ တိုးမြှင့်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်
ပဲစင်းငုံကို စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်း ကြောင့် လယ်သမား အချို့တို့အား လက်ကိုင်ဖုန်း မှစ၍ စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေ နှင့် မွေးမြူနိုင်သော တိရစ္ဆာန်များ အထိ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ပိုင်ဆိုင်စေသဖြင့် ဆင်းရဲတွင်းမှ လွတ်မြောက်ရန် အတွက် လမ်းစကို ဖွင့်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊  နာနတ်လျှော်၊ ဆေးဂန္ဓမာ၊ ပြောင်းနှင့် ဂျုံတို့ကို အာဖရိကရှိ အအောင်မြင်ဆုံး စိုက်ပျိုးရေး ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်
မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများမှာ ခြောက်သွေ့ဆန်သော ကန္တာရဒေသများ မှ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ဒေသများ အထိ လုပ်ကိုင်ကြသည်
အုန်းသီး၊ နာနတ်သီး၊ သီဟိုဠ်စေ့၊ ချည်၊ ကြံ၊ နာနတ်လျှော် နှင့် ပြောင်း တို့ကို မြေနိမ့်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်
သို့သော်လည်း ကင်ညာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အစားအစာ ဖူလုံမှုနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော ဆင်းရဲမွဲတေမှုတိုကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် ထိရောက်မှု အဆင့်တစ်ခုသို့ မတက်လှမ်းနိုင်သေးပေ
၅၃ ရာခိုင်နှုန်းသော နိုင်ငံသားများမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု စံသတ်မှတ်ချက်အောက် နိမ့်ကျနေကြပြီး နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် အမြဲတစေ ကြုံတွေ့နေရပြီး အစားအသောက် အကူအညီ ပေါ်တွင် မှီခိုနေရသည်
ဆိုးရွားသောလမ်းများ၊ မလုံလောက်သော ရထားလမ်းများ၊ ထိထိရောက်ရောက် အသုံးမပြုနိုင်သော ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး နှင့် ဈေးကြီးသော လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးတို့ကြောင့် ခြောက်သွေ့ ဒေသနှင့် ခြောက်သွေ့ဆန် ဒေသများကို ဝေးလံခေါင်းပါးသော ဒေသများ အဖြစ် တည်ရှိစေပြီး အချို့ဒေသများရှိ လယ်သမားများမှာ ဈေးကွက်သို့ မတင်ပို့နိုင်သဖြင့် အစားအသောက်များ လယ်ကွင်းအတွင်း၌ပင် ပုပ်သိုးပျက်စီးခြင်းနှင့် ကြုံတွေ့ရသည်
ထို့ကြောင့်၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ နှင့် စက်တင်ဘာလ နောက်ပိုင်းတွင် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှ ကင်ညာအတွက် ကင်ညာနိုင်ငံသားများ အမည်ရသော အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ဒေသတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း အဖွံ့ဖြိုးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် ဂျီဒီပီ၏ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှကိုသာ ပံ့ပိုးပေးသည်
ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများမှာ မြို့ပြဒေသကြီးများ ဖြစ်သော နိုင်ရိုဘီ၊ မွမ်ဘာဆာ နှင့် ကီဆူမူး တို့တွင် စုပြုံတည်ရှိနေကြပြီး အစားအသောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည့် သီးနှံများ အချောသပ်ခြင်း၊ ဘီယာ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကြံကြိတ်ခြင်း နှင့် လူသုံးကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်
ယခုအခါ အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာနေသော ဘိလပ်မြေ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း ရှိနေသည်
ကင်ညာတွင် ပြည်ပမှ တင်ပို့လာသော လောင်စာဆီ အကြမ်းစားများကို လောင်စာဆီနှင့် သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် လောင်စာဆီ အချောထုတ် လုပ်ငန်းလည်း ရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် ပြည်တွင်း ဈေးကွက် အတွက် ရည်ရွယ်သည်
ထို့အပြင် ဒေသအတွင်း ဂျွာကာလီဟု ရည်ညွှန်းကြသော အိမ်သုံးပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ယာဉ် အစိတ်အပိုင်းများ၊ လယ်ယာသုံး ပစ္စည်းများ ကို စနစ်တကျ မဟုတ်သော နည်းလမ်းဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသော လုပ်ငန်းများလည်း သိသာထင်ရှားစွာ ရှိပြီး ချဲ့ထွင်နေကြသည်
ကင်ညာသည် အမေရိကန် အစိုးရ၏ အာဖရိက ဖွံ့ဖြိုးရေး နှင့် အခွင့်အလမ်းဖန်တီးရေး ဥပဒေတွင် အထောက်အပံ့ရသော နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်သဖြင့် ယခုနှစ်ပိုင်းများတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများအား အထောက်အပံ့ ဖြ်စသည်
ထိုဥပဒေ အသက်ဝင်သော ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကင်ညာမှ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့ရောင်းချသော အဝတ်အထည်မှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄၄ သန်းတန်ဖိုးမှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၇၀ အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်
အခြား ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အထောက်အကူပြုသော အရာများမှာ စက်ကိရိယာများနှင့် ကုန်ကြမ်း အတွက် အကောက်ခွန် ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခြင်း အစရှိသော အစိုးရမှ စီစဉ်ပေးသော အခွန်အကောက် သတ်မှတ်ချက်များပင် ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် အများစုမှာ တာနာမြစ် အထက်ပိုင်း ဆည်များနှင့် အနောက်ဘက် တာကွယ်ချောက်ဆည် ရှိ ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံများမှ လာသည်
ကျန်ရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများကို ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ လောင်စာဆီသုံး လျှပ်စစ် စက်ရုံ၊ နိုင်ရိုဘီမြို့ အနီး အော်လ်ကယ်ရီးယားရှိ မြေကြီးအပူချိန်သုံး လျှပ်စစ် စက်ရုံ နှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံမှ တင်သွင်းခြင်းတို့ ဖြင့် ရရှိသည်
၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ကင်ညာရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အသုံးပြုမှုမှာ ၁,၁၄၂ မက်ဂါဝပ် ရှိသည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်က ကင်ညာပါဝါ ကုမ္ပဏီ အမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နိုင်ငံပိုင် ကင်ညာလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီက လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုကို လုပ်ဆောင်ပြီး ကင်ညာပါဝါ ကုမ္ပဏီက နိုင်ငံအတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွှတ်ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်
မိုးခေါင်မှုကြောင့် ရေစီးလျော့နည်းသည့် အခါတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မလုံလောက်မှုနှင့် အမြဲတစေ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်ရန် အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံမှ နျူးကလီးယား စွမ်းအင်သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား စက်ရုံကို ၂၀၁၇ တွင် တည်ဆောက်နိုင်ရန် ရည်မှန်းလျက် ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ တာကာနာ တွင် ရေနံများ ရှိကြောင့် သက်သေအခိုင်အမာ ရှိပြီး စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဟု လတ်တလော တွေ့ရှိထားသည်
တူလ်လိုး ရေနံ ကုမ္ပဏီမှ ခန့်မှန်းချက်အရ ကင်ညာတွင် ရေနံ စုစုပေါင်း ၁၀ ဘီလီယံ စည်ခန့် ရှိမည်ဟု ဆိုသည်
အခြား ရေနံထွက်ရှိသော ဒေသများ ရှိမရှိကို ဆက်လက် ရှာဖွေလျက် ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် လက်ရှိတွင် လိုအပ်သော လောင်စာဆီကြမ်းများကို တင်သွင်းလျက် ရှိသည်
အရှေ့အာဖရိက၏ အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော ကင်ညာနိုင်ငံတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် ရေနံ ထိန်းသိမ်းဖယ်ချန်မှု မရှိပဲ ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရ ၂၁ ရက်စာ ဆီ ထိန်းသိမ်းဖယ်ချန်ခြင်းသာ ရှိသည်
လောင်စာဆီ တင်သွင်းမှုမှာ နိုင်ငံ သွင်းကုန်၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိသည်
၂၀၁၃ ခုနှစ် သမ္မတ ကင်ယတ်တာ ဘေဂျင်းမြို့သို့ အလည်အပတ်သွားရောက်ချိန် ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်သံအမတ် လျူဂွမ်ယွမ်၏ ကင်ညာနိုင်ငံ ကက်ပီတယ် အက်ဖ်အမ် ရေဒီယို ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အဆိုအရ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထိ ကင်ညာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ ၄၇၄ မီလီယံ ဒေါ်လာရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အများဆုံးသော နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး ကူးလူးဆက်ဆံမှုမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၈၄ ဘီလီယံ အထိ ရှိသည်
ထိုသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ချိန်တွင် သမ္မတရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သမ္မတ ကင်ယတ်တာ နှင့်အတူ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ၆၀ ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကင်ညာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း မွမ်ဘာဆာ ဆိပ်ကမ်းမှ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ယူဂန်ဒါး သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည့် ရထားလမ်းဖောက်ရန် အစီအစဉ်နှင့် ဒေါ်လာ ၁.၈ ဘီလီယံ တန်သော ဆည် ဆောက်ရန်အတွက် တရုတ်တို့ထံမှ ထောက်ပံ့ကူညီမှု ရရန် မျှော်လင့်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ ဩစတြေးလျ ဘေ့စ်အရင်းအမြစ် ကုမ္ပဏီ၏ ကုမ္ပဏီခွဲ ဖြစ်သော ဘေ့စ် တိုက်တေနီယမ် ကုမ္ပဏီမှ  တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပထမဆုံး တင်ပို့မှု အဖြစ်  အီလ်မန်နိုက် (ilmenite)  ၂၅,၀၀၀ တန်ကို ကင်ညာ ကမ်းရိုးတန်းမြို့ ကီလ်ဖီကီမှ တဆင့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ထိုတင်ပို့မှုမှ ကင်ညာနိုင်ငံ အတွက် ကင်ညာသျှီလင် ၁၅ ဘီလီယံ မှ ၂၀ ဘီလံယံ အထိ ဝင်ငွေ ရမည်ဟု မျှော်မှန်းရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာ အစိုးရသည် ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀ ဟုအမည်ရသော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အစီအစဉ်ကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၃၀ ခုနှစ်တွင် အာရှကျားများ နှင့် တန်းတူ ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု လုပ်ဆောင်ချက် အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀တွင် ရာသီဥတု အပြောင်းလဲကို အဓိက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အချက်အဖြစ်မှ ဖယ်ချန် ထားခဲ့ခြင်းမှာ လစ်ဟာမှုသာ ဖြစ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြု ကြေညာခဲ့သည်
စာမျက်နှာ ၂၀၀ မျှ ရှိသော အစီအစဉ်ကို ရာသီဥတုနှင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး ဆိုင်ရာ အသိပညာ ကွန်ယက်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ကင်ညာ အစိုးရ၏ ဗွီးရှင်းအဖြစ် ကာဗွန်ပမာဏ အနည်းငယ်ဖြင့် ရာသီဥတုကို မထိခိုက်စေဘဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် လမ်းကြောင်းကို ချပြခဲ့သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ် အစီအစဉ် ကို ဖော်ထုတ်ပြသရာတွင် စီမံကိန်း၊ အမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး နှင့် ဗွီးရှင်း ၂၀၃၀ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးမှ အသစ်ပြောင်းလဲရေးဆွဲသော အစီအစဉ်တွင် ရာသီဥတုနှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စသည် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း ဖြ်စမည်ဟု အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တိုက်ရိုက် ဖြစ်ပြီး ခိုင်မာသော အစီအစဉ် အကောင်အထည်ဖော်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံကို ဖန်တီးနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေသော ကိစ္စအဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဟုလည်း အသေအချာ ပြောကြားခဲ့သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ တာကာနာ ကောင်တီတွင် ရေနံများ ရှိသည်ဟု အခို်ငအမာ သက်သေရှိသည်
သမ္မတ မွိုင် ကီဘာကီက ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် အင်ဂလို-အိုင်းရစ်ရှ် ကုမ္ပဏီ ရေနံ ရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သော တာလိုး ရေနံကုမ္ပဏီက ရေနံများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍မူ ၃ နှစ်ခန့် လေ့လာပြီးမှ အတည်ပြုရမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် တရုတ်သမ္မတ ဟူကျင်တောင်း က ရေနံရှာဖွေရေး စာချုပ်တစ်ခုကို ကင်ညာနိုင်ငံနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုစာချုပ်မှာ တရုတ်၏အလျင်အမြန် ကျယ်ပြန့်လာသော စီးပွားရေးသို့ အာဖရိကမှ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ စီးဝင်လာစေရန် အတွက် ရည်ရွယ်သော သဘောတူညီချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
ထိုသဘောတူညီချက်မှ တရုတ်နိုင်ငံပိုင် ကမ်းလွန် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် တရုတ်အမျိုးသားကမ်းလွန်ရေနံ ကော်ပိုရေးရှင်း (စီအန်အိုအိုစီ) အား ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ရေနံရှာဖွေရန် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် ကင်ညာနိုင်ငံ နယ်စပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း ရေပြင်တွင် ပထမဆုံး အစမ်းတွင်းများ တူးဖော်ခဲ့သည်
ရေနံများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း တရားဝင် ခန့်မှန်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း များလည်း ရှိခဲ့သည်
ကလေးသူငယ်များအား အလုပ်ခိုင်းစေမှုမှာ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် နေရာအနှံ့အပြားတွေ့ရသည်
အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ကလေးအများစုကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတွင် တွေ့ရသည်
၂၀၀၆ခုနှစ် ယူနီဆက်ဖ်၏ ခန့်မှန်းချက်အရ မာလင်ဒီ၊ မွမ်ဘာဆာ၊ ကာလီဖီ နှင့် ဒီယာနီ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများရှိ မိန်းကလေး ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဟု ဆိုသည်
ကျားမ နှင့် ကလေးသူငယ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကလေးသူငယ်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အရာရှိ ၉၀၀ ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ကလေး အလုပ်သမား ပြဿနာမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ပညာသင်ရန် အခက်အခဲရှိမှု၊ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ အားနည်းမှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
ကင်ညာသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် အမှတ် ၈၁ ဖြစ်သော စက်ရုံဆိုင်ရာ အလုပ်သမား စစ်ဆေးရေး နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် အမှတ် ၁၂၉ ဖြစ်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား စစ်ဆေးရေး တို့ကို သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်
ကင်ညာနိုင်ငံတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံကို တွေ့ရပြီး အာဖရိကရှိ အဓိက လူမျိုးနွယ်စု နှင့် ဘာသာစကားကွဲ အများစု ကို တွေ့ရသည်
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူမျိုးစုပေါင်း ၄၂ ခုမျှ ရှိပြီး ဘန်တူလူမျိုး (၆၇%)၊ နိုင်လိုတစ် လူမျိုး (၃၀%) တို့မှာ ဒေသခံ နေထိုင်သူ အများစု ဖြစ်ကြသည်
ကူရှစ်တစ် လူမျိုးများမှာ လူနည်းစု ဖြစ်ပြီး အာရပ်လူမျိုး၊အိန္ဒိယလူမျိုး နှင့် ဥရောပသားများမှာလည်း လူနည်းစု ဖြစ်ကြသည်
စီအိုင်အေ ကမ္ဘာ့အချက်အလက်များ စာအုပ်အရ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမျိုးစုများမှာ ကီကူရူး ၂၂%၊ လူယာ ၁၄%၊ လူယို ၁၃%၊ ကလန်ဂျင်း ၁၂ %၊ ကမ်ဘာ ၁၁%၊ ကီစီး ၆%၊ အခြား အာဖရိကသား ၁၅% နှင့် အာဖရိကသား မဟုတ်သော အာရှ၊ ဥရောပနှင့် အာရပ်လူမျိုးများမှာ ၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်
နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူဦးရေ အများစုမှာ လူငယ်များဖြစ်ပြီး ၇၃% သော နေထိုင်သူများမှာ အသက်၃၀ အောက် ဖြစ်ကြကာ လူဦးရေတိုးနှုန်း လျင်မြန်လျက် ရှိသည်
ယခင် ရာစုနှစ် အတွင်း ၂.၉ သန်းမှ သန်း ၄၀ သို့ တိုးပွားလာသည်
ကင်ညာရှိ လူမျိုး အများစုများမှာ ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ လူမျိုးစု အတွင်း သူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်
အခြား လူမျိုးစုများနှင့် ဆက်သွယ်ရာတွင်မူ ရုံးသုံးဘာသာစကား နှစ်ခု ဖြစ်သော အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှင့် ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားတို့ကို သင့်လျော်သလို အသုံးပြုကြသည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကျောင်းများ နှင့် အစိုးရ ဌာနများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်
မြို့ပြများကြား နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့မှာမူ ဘာသာစကား အများအပြား မပြောတတ်ကြဘဲ ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကိုသာ ပြောဆိုကြသည်
အက်သနိုလော့ဂျ် ၏ အဆိုအရ ကင်ညာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား ၆၉ မျိုး ရှိသည်
ဘာသာစကား အများစုမှာ နိုင်ဂါ-ကွန်ဂို ဘန်တူ ဘာသာစကားခွဲနှင့် နိုင်လို-ဆာဟာရ နိုင်လိုတစ် ဘာသာစကားခွဲတို့တွင် ပါဝင်ကြပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဘန်တူလူမျိုးများ နှင့် နိုင်လိုတစ်လူမျိုးများ အသီးသီး ပြောဆိုကြသည်
ကူရှစ်တစ်နှင့် အာရပ်လူမျိုးစုတို့ အသုံးပြုသောဘာသာစကားများမှာ အာဖရို-အာရှ မိသားစုတွင် ပါဝင်ကြပြီး အိန္ဒိယနှင့် ဥရောပ နေထိုင်သူတို့ အသုံးပြုသော ဘာသာစကားများမှာ အင်ဒို-ဥရောပ မိသားစုတွင် ပါဝင်ကြသည်
ထို့ပြင် ကင်ညာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နို်ငရိုဘီမြို့တွင် ကီဘဲယာဟု ခေါ်သော ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး ကျူးကျော်ရပ်ကွက် ရှိသည်
ထိုကျူးကျော် ရပ်ကွက်တွင် ဒေသခံ ၁၇၀,၀၀၀ မှ ၁ သန်း အထိ နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်
မြောက်ဘက် ဒါဘတ်ရှိ ယူအင်န်ဟိတ်ချ်စီအာရ်တွင်လည်း လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ကို နေရာချထားပေးသည်
ကင်ညာရှိ လူဦးရေ အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် (၈၃%) များ ဖြစ်ကြပြီး ၄၇.၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပရိုတက်စတင့်များ ဖြစ်ကာ ၂၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လက်တင်ဘုရားကျောင်းမှ အခွဲ ရိုမန်ကက်သလစ်များ ဖြစ်ကြသည်
အရှေ့အာဖရိက ပရက်ဘီစတီးယန်း ဘုရားကျောင်းမှ ကင်ညာနှင့် အနီးဝန်းကျင် နိုင်ငံတို့တွင် ကိုးကွယ်သူ ၃ သန်းမျှ ရှိသည်
ထို့အပြင် ကွန်ဆာဗေးတစ် ပြုပြင်ရေး ဘုရားကျောင်းများ ဖြစ်သော အာဖရိက ဧဝံဂေလိ ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း၊  လွတ်လပ်သော ကင်ညာ ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း နှင့် အရှေ့အာဖရိက ပြုပြင်ရေး ဘုရားကျောင်း များလည်း ရှိကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသား ၆၁၂,၂၀၀ ဦးမှာ ရှေးရိုးစွဲ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
မှတ်သားဖွယ်ရာ တစ်ခုမှာ ကင်ညာတွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် စစ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်သော ကွေကာ ခရစ်ယာန် ဂိုဏ်းဝင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများဆုံ ဖြစ်ပြီး ၁၃၃,၀၀၀ ဦး ရှိသည်
အခြားသော ဘာသာ ယုံကြည်သက်ဝင်သူများမှာလည်း အတော်အသင့် ရှိပြီး မွတ်စလင် ၁၁.၂%၊ ဘာသာမဲ့ ၂.၄% နှင့် အာဖရိက ရိုးရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ ၁.၇% ရှိသည်
ကင်ညာ၏ မွတ်စလင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုဒေသရှိ လူဦးရေ၏ ၅၀% ဖြစ်သည်
မွတ်စလင် ၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အာ့မဒီယာ ဖြစ်ပြီး၊ ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရှီယာ့ ဖြစ်ကာ အခြားသော ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂိုဏ်းမရှိသော မွတ်စလင်များ ဖြစ်၍ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဆွန်နီ မူစလင်များ ဖြစ်သည်
ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ၏ အနောက်ပိုင်း ဒေသများမှာ ခရစ်ယာန် အများစု ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသ၏ အပေါ်ပိုင်းမှာ နိုင်ငံအတွင်း မူစလင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ထိုဒေသတွ်င လူများစု ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာ အဖြစ် တည်ရှိသည်
ထို့အပြင် ကင်ညာတွင် ဟိန္ဒူ လူဦးရေ အများအပြား ရှိပြီး ၃ သိန်းခန့် ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ အတွင်း စီးပွားရေးတွင် အချက်အချာ ကျသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများ ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယမှ လာကြသူများ ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ဗဟိုင်း ဘာသာဝင် အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်
ကျေးလက် နှင့် ဝန်ထမ်းမလုံလောက်သော မြို့ပြရှိ ဆေးပေးခန်း၊ ကျန်းမာရေး ဌာန နှင့် ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများသို့ လာရောက် ကုသကြသော လူနာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သူနာပြုများက ကုသကြသည်
ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ရောဂါများအတွက် ဆေးခန်း အရာရှိများ၊ ဆရာဝန်များ နှင့် အထူးကုများ ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ အမျိုးသား စာရင်းအင်း ဗျူရို၏ မှတ်တမ်းအရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၌ လူဦးရေ ၄၃ သန်းအတွက် အသိအမှတ်ပြု သူနာပြု  ၆၅,၀၀၀၊ ဆေးခန်း အရာရှိ ၈,၆၀၀ နှင့် ဆရာဝန် ၇,၀၀၀ ရှိသည်
(ထိုစာရင်းတွင် သေဆုံးသွားသူများနှင့် ကျန်းမာရေး နယ်ပယ်တွင် ဆက်လက် မလုပ်ကိုင်တော့သူများ ပါဝင်သဖြင့် စာရင်းဇယား အမှန်မှာ ထိုထက် နည်းနိုင်သည်
ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုများ ရရှိ သော်လည်း ကင်ညာသည် စိန်ခေါ်မှုများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်
လူ့သက်တမ်း ခန့်မှန်းခြေမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၅၅ နှစ်သို့ လျော့ကျသွားပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှင့် ယှဉ်လျှင် ၅ နှစ်မျှ လျော့ကျသွားခြင်း ဖြစ်သည်
မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀၀ လျှင် ၄၄ ဦးမျှ ရှိသဖြင့် မြင့်မားဆဲဟု ဆိုနိုင်သည်
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ကလေးမွေးဖွားရာတွင် ၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်များက စောင့်ကြပ်မွေးဖွားပေးနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများမှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုနှင့် ကြွယ်ဝမှု ဖြန့်ဝေခြင်း စသည်တို့နှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသား တစ်ဝက်ခန့်မှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်၏ အောက်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်
ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါများ ဖြစ်သည့် ငှက်ဖျား၊ ဟိတ်ချ်အိုင်ဗွီအေအိုင်ဒီအက်စ်၊ နျူမိုးနီးယား၊ ဝမ်းရောဂါနှင့် အာဟာရ ချို့တဲ့ခြင်းမှာ ကြီးစွာသော ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး ဖြစ်ပြီး ကလေးသူငယ်များကို အဓိက သေဆုံးစေသည့် အကြောင်းအရာ ဖြစ်ကာ သေဆုံးမှုများစွာ အတွက် တရားခံဖြစ်သည်
အများနှင့် ဆိုင်ရော ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် ပေါ်လစီ မခိုင်မာခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်း၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်း မလုံလောက်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း နှင့် ခေါင်းဆောင်မှု ညံ့ဖျင်းခြင်းတို့သည် အဓိက အပြစ်တင်ရန် အချက်များ ဖြစ်သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီတွေ့ရှိမှုမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ၏ ၆.၃% အထိ ရှိသည်
သို့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် UNAIDS ၏ အစီရင်ခံစာ အရ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပြန့်ပွားမှု နှင့် ဆက်စပ်၍ ကင်ညာတွင် တိုးတက်မှုများ ရှိလာပြီး အိတ်ချ်အိုင်ဗွီတွေ့ရှိမှုမှာ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အတွင်း လူငယ်များ နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများတွင် လျော့နည်းလာသည်ဟု ဆိုသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ကလေးမွေးဖွားနှုန်းမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးလျှင် ကလေး ၄.၄၉ ဦးမျှ ဖြစ်သည်ဟု ၂၀၁၂ တွင် ခန့်မှန်းရသည်
ကင်ညာအစိုးရ၏ ၂၀၀၈-၀၉ စစ်တမ်း အရ စုစုပေါင်း ကလေးမွေးဖွားနှုန်းမှာ ၄.၆ %  ဖြစ်ပြီး လက်ထပ်ပြီး အမျိုးသမီးများတွင် ပဋိသန္ဓေ တားဆီးခြင်းမှာ ၄၆ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်
မိခင် သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ မြင့်မားပြီး အမျိုးသမီး မအင်္ဂါစေ့ ဖြတ်တောက်ခြင်း နှင့် တစိတ်တပိုင်း သက်ဆိုင်နေသည်
ထို လုပ်ဆောင်မှုမှာ ယခုအခါ လျော့နည်းလာပြီး နိုင်ငံ ခေတ်မီတိုးတက်လာမှု အပြင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုအပြုအမူကို တားမြစ် ပိတ်ပင်လိုက်ခြင်း ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်
လွတ်လပ်သော ကင်ညာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပညာရေး စနစ်ကို ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီတို့က စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် ကင်ညာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင် အိုမင်ဒဲ ကော်မရှင်ဟု အမည်ရသော အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသော အပြောင်းအလဲများကို စတင်ပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်
ထိုကော်မရှင်မှ ထိုအချိန်တွင် အရေးပါသော ကိစ္စရပ်များ ဖြစ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုတို့ကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်
သမိုင်းနှင့် ပထဝီတို့တွင် ပါဝင်သော သင်ရိုးများကို ပြောင်းလဲခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံ၏ စုစည်းမှုကို ညွှန်းဆိုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်
၁၉၆၄ မှ ၁၉၈၅ အတွင်း ၇-၄-၂-၃ စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်
မူလတန်းတွင် ၇ နှစ်၊ အထက်တန်း အငယ်ပိုင်းတွင် ၄ နှစ်၊ အထက်တန်း အကြီးပိုင်းတွင် ၂ နှစ် နှင့် တက္ကသိုလ်တွင် ၃ နှစ် တို့ဖြစ်သည်
ကျောင်းအားလုံးတွင် တူညီသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ရှိသည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတမှ လမ်းညွှန်သော ဒုတိယ တက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်မည့် အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဒုတိယတက္ကသိုလ် တစ်ခု ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် နှင့် ပညာရေး စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အတွက် နည်းလမ်းရှာဖွေနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်
ကော်မတီမှ ၇-၄-၂-၃ စနစ် အစား ၈-၄-၄ စနစ် (မူလတန်းတွင် ၈နှစ်၊ အထက်တန်းတွင် ၄ နှစ် နှင့် တက္ကသိုလ်တွ ၄ နှစ်) ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံးရန် အဆိုပြုခဲ့သည်
၁၉၈၅ တွင် ၈-၄-၄ စနစ်ကို အစပြုခဲ့ပြီးနောက် ၇-၄-၂-၃ စနစ်ကို မူအားဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သော်လည်း စနစ်ဟောင်းမှ နောက်ဆုံးအသုတ် ကျောင်းသား များမှ ကင်ညာ တက္ကသိုလ်များမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှသာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
လက်ရှိ ၈-၄-၄ စနစ်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စတင်ခဲ့သည်
ထိုစနစ်မှ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ဘာသာရပ်များကို အလေးအနက် ထားခဲ့ပြီး စနစ်သည် အနေဖြင့် ကျောင်းမှ ထွက်သွားသူများ အနေဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် အရပ်ဘက် ကဏ္ဍများတွင် အလုပ်ရရှိနိုင်ရန် အတွက် ယူဆ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကင်ညာ အစိုးရမှ မူလတန်း အခမဲ့ ပညာရေးကို ကြေညာခဲ့သည်
ရလဒ်အနေဖြင့် မူလတန်းတွင် ကျောင်းအပ်သူ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တိုးတက်လာခဲ့သည်
အထက်တန်းနှင့် အဆင့်မြင့်တန်း ပညာရေး အတွက်မူ ကျောင်းလခ ပေးရန် လိုအပ်နေသေးသဖြင့် ကျောင်းအပ်မှု သိသာစွာ များပြားမလာပေ
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ကျောင်းလခ အားလုံးကို အကုန်ခံပြီး အထက်တန်းပညာရေးကို အထောက်အပံ့များစွာ ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
ကလေးများသည် အသက် ၅ နှစ်အရွယ်အထိ မူကြိုကျောင်းများကို ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများတွင် တက်ရောက်ကြသည်
မူကြိုမှာ ၁ နှစ်မှ ၃ နှစ် (ကေဂျီ၁၊ ကေဂျီ၂၊ ကေဂျီ၃)အထိ ကြာတတ်ပြီး ယခုလတ်တလောတိုင်အောင် အစိုးရက အထောက်အပံ့ပေးမည့် ပေါ်လစီ မရှိသဖြင့် မိဘများက အခကြေးငွေ အကုန်ခံရသည်
ကေဂျီ၃ ပြီး၍ ကလေးငယ်များ ပထမတန်းသို့ တက်ရောက်နိုင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်သည့်အခါ မူကြိုကျောင်းဆင်းပွဲကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်
အခြေခံပညာ အတန်းမှာ ၆ နှစ်မှစ၍ ၁၂ နှစ်မျှ ကြာမြင့်ကာ မူလတန်းတွင် ၈ နှစ်နှင့် အထက်တန်းတွင် ၄ နှစ် ဖြစ်သည်
အစိုးရကျောင်းများတွင် မူလတန်း ပညာရေးမှာ အခမဲ့ ဖြစ်၍ မူလတန်း ပြီးဆုံးသည့် အခါတွင် လူငယ်အတတ်သင်ကျောင်းများ သို့မဟုတ် ကျေးရွာ ပေါ်လီတက်ခနစ်များကို တက်ရောက်နိုင်သည်
သို့မဟုတ်ပါက မိမိတို့ အစီအစဉ်ဖြင့် စက်ချုပ်၊ လက်သမား၊ ကားပြင်၊ အုတ်စီ၊ ပန်းရန် စသည့် အလုပ်များတွင် အလုပ်သင် အဖြစ် လေ့လာကြသည်
အထက်တန်းအောင်မြင်ပါက ပေါ်လီတက်ခနစ်များ သို့မဟုတ် နည်းပညာ ကောလိပ်များတွင် ၃နှစ်မျှ ဆက်လက် တက်ရောက်နိုင်ပြီး သို့မဟုတ်ပါက တက္ကသိုလ်သို့ တိုက်ရိုက်တက်ရောက်၍ ၄ နှစ်မျှ ဆက်လက် သင်ကြားနိုင်သည်
ပေါ်လီတက်ခနစ် သို့မဟုတ် ကောလိပ်များမှ အောင်မြင်သူများမှာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး တစ်နှစ် သို့မဟုတ် နှစ်နှစ် အတွေ့အကြုံရှိပါက အထူးပြု အဆင့်မြင့် ဒီပလိုမာများကို ရယူနိုင်သည်
သို့မဟုတ်ပါက တက္ကသိုလ်သို့လည်း ဆက်လက် တက်ရောက်နိုင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များတွင် ဒုတိယနှစ် သို့မဟုတ် တတိယနှစ်မှ စ၍ တက်ရောက်နိုင်သည်
အလုပ်ရှင် အများအပြားမှာ အဆင့်မြင့် ဒီပလိုမာ လက်မှတ်ကို ဘွဲ့လက်မှတ် အနေဖြင့် လက်ခံကြပြီး အချို့ တက္ကသိုလ်များတွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းသို့ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် အမြန် ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိကြသည်
ကင်ညာရှိ အများနှင့်ဆိုင်သော တက္ကသိုလ်များမှာ အလွန်စီးပွားဖြစ် လုပ်ဆောင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ပြီး အထက်တန်းအောင်မြင်သူထဲမှ အနည်းငယ်မျှကိုသာ အစိုးရမှ ထောက်ပံ့သော ပညာသင်ဆုဖြင့် မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်သည်
အများစုမှာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်များသို့ ဝင်ရောက်ကြပြီး ထိုဘာသာရပ်များမှာ သင်ကြားပို့ချရန် အတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ နည်း၍ ဖြစ်သည်
သို့မဟုတ်ပါက မိမိဘာသာ အကုန်အကျ ခံပြီး ကျောင်းလခကို အပြည့်ပေး၍ တက်ရောက်နိုင်သည်
အရည်အချင်းမှီသော်လည်း အရွေးမခံရသော ကျောင်းသားများမှာ အလယ်အလတ်တန်း ဖြစ်သော ဒီပလိုမာ ပရိုဂရမ်များကို အစိုးရ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်နှင့် ပေါ်လီတက်ခနစ်များတွင် တက်ရောက်ရန် ရွေးချယ်ကြသည်
နိုင်ငံ၏ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ လူဦးရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်
အသက် ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ် အထိ ကလေးငယ်များအတွက် ရည်ရွယ်ဖွင့်လှစ်သော မူကြိုကျောင်းများမှာ ပညာရေး စနစ် ၏ အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပထမတန်းသို့ တက်ရောက်ရန် အဓိကကျသော လိုအပ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်
မူလတန်း ပြီးမြောက်သည့် အခါတွင် ကျောင်းသားများမှာ ကင်ညာမူလတန်းပညာရေး အောင်လက်မှတ် (ကေစီပီအီး) အတွက် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုကြရပြီး ထိုစာမေးပွဲမှ အထက်တန်းသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည် သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာသင်ကျောင်းများသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည် စသည်တို့ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်
မူလတန်း နေသည့် အသက်အရွယ်မှာ ၆နှစ် ၇နှစ် မှ ၁၃နှစ် ၁၄နှစ် အထိ ဖြစ်သည်
အထက်တန်းသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်သူများမှာ လေးနှစ်ပြီးသည့် အခါတွင် ကင်ညာအထက်တန်းပညာရေး အောင်လက်မှတ် (ကေစီအက်စ်အီး) ကို ဖြေဆိုကြရပြီး ထိုစာမေးပွဲမှ တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည်၊ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပညာ သင်ကြားနိုင်မည် သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်နိုင်မည် စသည်တို့ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်
ကျောင်းသားများမှာ မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ၈ ဘာသာကို ရွေးချယ် ဖြေဆိုနိုင်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်၊ ဆွာဟီလီ နှင့် သင်္ချာတို့မှ မယူမနေရ ဘာသာရပ်များ ဖြစ်သည်
ပေါင်းစပ် ဝင်ခွင့် စိစစ်ရေး အဖွဲ့မှာ အစိုးရ တက္ကသိုလ်များသို့ တက်ရောက်မည့် ကျောင်းသားများကို ရွေးချယ်ရန် ဖြစ်သည်
အစိုးရ ကျောင်းများ အပြင် နိုင်ငံ အတွင်း ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းပေါင်းများစွာ ရှိပြီး အများစုမှာ မြို့ပြတွင် ဖြစ်သည်
ထို့အတူ နိုင်ငံတကာကျောင်း အချို့လည်း ရှိပြီး ကင်ညာနိုင်ငံ ပြည်ပမှ ပညာရေး စနစ် အမျိုးမျိုးတို့ကို သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားသော ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
လူမျိုးစုစွဲဝါဒသည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အဓိက ပြဿနာ တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း လူမျိုးစုများ၏ ပုံသေကားကျပုံစံနှင့် ဒေသအလိုက် စကားပြော အသံထွက် ကွဲပြားခြားနားမှုများမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရယ်ရွှင်ကြည်နူးဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
လူမျိုးကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းကို ကင်ညာတွင် ရိုင်းစိုင်းသည်ဟု မခေါ်နိုင်ပေ
ကင်ညာရှိ ထင်ရှားသော လူမျိုးများမှာ ကမ်းရိုးတန်းဒေသမှ ဆွာဟီလီ လူမျိုးများ၊ မြောက်ဘက်မှ တိရစ္ဆာန်မွေးသော လူမျိုးစုများ နှင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းမှ အမျိုးမျိုးသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်
မာဆိုင်းလူမျိုးများမှာ ကင်ညာတွင် လူနည်းစု ဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကြောင့် လူသိများကြသည်
မာဆိုင်းလူမျိုးများသည် သူတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အထက်ပိုင်းကို ကြီးကျယ်စွာ ဆင်ယင်ခြင်းနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာ အများအပြား ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်
ကင်ညာတွင် များပြားလှသော ဂီတ၊ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ပြဇာတ် များ ရှိသည်
ကင်ညာ၏ မီဒီယာမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ခိုင်မာမှု ရှိပြီး ကင်ညာနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ နောက်ဆုံးရ သတင်းများကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ တင်ဆက်နိုင်စွမ်း ရှိရုံသာမက နောက်ဆုံးရ အထူးသတင်းများ၊ စီးပွားရေး သတင်းများ၊ အားကစား သတင်းများ နှင့် ဖျော်ဖြေရေး သတင်းများကိုလည်း တင်ဆက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်
ထင်ရှားသော သတင်းစာများတွင်ဒေးလီးနေးရှင်း (နေးရှင်း မီဒီယာ ဂရု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ဈေးကွက်ဝေစု အများဆုံး ရရှိထားသည်
စတန်းဒတ်စတားပီးပဲလ်အရှေ့ အာဖရိက အပတ်စဉ်တိုင်းဖ လီယို  တို့ ဖြ်စကြသည်
ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ယက်များတွင်ကင်ညာ ရုပ်မြင်သံကြား ကော်ပိုရေးရှင်း (Kenya Broadcasting Corporation (KBC))စီတီဇင် တီဗွီကင်ညာ တယ်လီဗီးရှင်း နက်ဝပ် (KTN)အင်န်တီဗွီ (နေးရှင်း မီဒီယာ ဂရု၏ အစိတ်အပိုင်း)ကစ်စ် တယ်လီဗွီးရှင်းကေ၂၄ တယ်လီဗွီးရှင်းကျူ  - တီဗွီကက်စ် - တီဗွီ တို့ ပါဝင်သည်
အဆိုပါ မြေပြင် ရုပ်သံလွှင် ဌာနများ အားလုံးမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ် စနစ်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ကြသည်
ဂူဂီးဝ တီအောင်ဂို (Ngũgĩ wa Thiong'o)သည် ကင်ညာနိုင်ငံ ရှိ စာရေးဆရာများတွင် လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်
သူ၏ စာအုပ်ဖြစ်သော မငိုနဲ့ ကလေး (Weep Not, Child) စာအုပ်မှာ ဗြိတိသျှ လက်အောက်တွင် ရှိသော ကင်ညာနိုင်ငံမှ ဘဝကို ခြယ်မှုန်း ရေးသားထားသည်
ထိုဇာတ်လမ်းမှာ မောမောတို့ကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံသားတို့ အပေါ် သက်ရောက်မှုများ အကြောင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုစာအုပ်တွင် ကိုလိုနီစနစ်၊ ပညာရေး နှင့် အချစ်တို့ကို ရောနှော ဇာတ်လမ်း ဆင်ထားသဖြင့် အာဖရိကရှိ လူသိအများဆုံး စာအုပ်များတွင် တစ်အုပ် အပါအဝင် ဖြစ်သည်
အမ်.ဂျီ.ဗာဆန်ဂျီ (M.G. Vassanji) ၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဝတ္ထု ဖြစ်သော ဗီကရမ်လော ကြားမှ ကမ္ဘာ (The In-Between World of Vikram Lall) စာအုပ်မှာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဂေလာဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းမှာ ကင်ညာနိုင်ငံရှိ အိန္ဒိယမျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူ တစ်ယောက်နှင့် သူ၏ မိသားစုတို့၏ကင်ညာနိုင်ငံ ကိုလိုနီ စနစ်မှ ကိုလိုနီ ခေတ်လွန်စနစ်သို့ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်း ကူးပြောင်းလာသော အခါတွင် လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်ရမှုတို့ကို ဝတ္ထုဆန်ဆန် ရေးသားထားသော မှတ်တမ်း တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ စာပေဂျာနယ် တစ်ခု ဖြစ်သော ကွာနီ သည် ခေတ်ပြိုင် စာပေများကို ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်
ကင်ညာတွင် ဒေသတွင်း ဘာသာစကား ၄၀ကျော်ကို အခြေခံသော ရိုးရာဂီတ အမျိုးမျိုး တို့အပြင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော ဂီတပုံသဏ္ဌန်များ ရှိသည်
ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသောသော ဂီတတွင် ဂစ်တာသည် အဓိကကျသော တူရိယာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂစ်တာ ရစ်သမ် မှာ အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး ဒေသခံ စည်းချက်များနှင့် နိုင်ငံခြား စည်းချက်များ ရောနှောနေသည်
အထူးသဖြင့် ကွန်ဂိုသားတို့၏ ကာဗာချာ ရစ်သမ်တွင် တွေ့နိုင်သည်
ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသော ဂီတတွင် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု နှင့် လတ်တလောတွင် ပညာပြထားသော ဂစ်တာ ဆိုလိုများလည်း ပါဝင်သည်ကို တွေ့ရသည်
ဂျွာကာလီ အပါဝင် ဟစ်ပ်ဟော့ပ် အဆိုတော် အများအပြားလည်း  ရှိသည်
သီချင်းစာသာများမှာ အများအားဖြင့် ဆွာဟီလီ သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်
ကွန်ဂိုသား ဂီတသမားတို့ထံမှ ရယူထားသော လင်ဂါလာ ဘာသာစကားဖြင့် စာသားများလည်း လတ်တလော ပေါ်ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်
သီချင်းစာသားများကို ဒေသသုံး ဘာသာစကားများဖြင့်လည်း ရေးဖွဲ့ကြသည်
မြို့ပြ ရေဒီယိုများမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အင်္ဂလိပ်သီချင်းများကိုသာ ထုတ်လွှင့်လေ့ ရှိပြီး ဒေသသုံး ဘာသာစကားများဖြင့် ထုတ်လွှင့်သော ရေဒီယို အသံလွှင့်ဌာနများလည်း ရှိသည်
ထိုမျှသာမက ကင်ညာတွင် ခရစ်ယာန် ဂေါ်စပယ် ဂီတများလည်း ပျံ့နှံ့လာသည်ကို တွေ့နိုင်သည်
ဒေသခံ ဂေါ်စပယ် ဂီတသမားများတွင် ကင်ညာဘွိုင်းကာရယ် မှာ ထင်ရှားသည်
၁၉၆၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းများမှ စ၍ ဘင်ဂါ ဂီတသည် ထင်ရှားလာပြီး အထူးသဖြင့် ဝိတိရိယရေကန် တဝိုက်ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်
ဘင်ဂါဆိုသော စကားလုံးကို ပေါ့ပ် ဂီတ မည်သည့်အမျိုးအစားကို မဆို ရည်ညွှန်းရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်
ဘေ့စ်ဂီတာ၊ ဂစ်တာ နှင့် ပါကပ်ရှင်းတို့မှာ အသုံးများသော တူရိယာများ ဖြစ်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် အာကစား အများအပြားကို လုပ်ဆောင်ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ခရစ်ကက်၊ ကားပြိုင်ခြင်း၊ ဘောလုံး၊ ရပ်ဂ်ဘီ နှင့် လက်ဝှေ့တို့ ပါဝင်သည်
သို့သော်လည်း ကင်ညာသည် တာလတ်နှင့် တာဝေးပြေး အားကစားသမားများအတွက် ထင်ရှားသည်
ကင်ညာသည် အိုလံပစ် ကစားပွဲနှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ ကစားပွဲတို့ အတွက် အမျိုးမျိုးသော အကွာအဝေးတို့အတွက် ချန်ပီယံများကို အမြဲတစေ မွေးထုတ်ပေးလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် မီတာ ၈၀၀၊ မီတာ ၁၅၀၀၊ မီတာ ၃၀၀၀၊ မီတာ ၅၀၀၀၊ မီတာ ၁၀၀၀၀ နှင့် မာရသွန် တို့ ဖြစ်သည်
ကင်ညာ အာကစားသမားများ အထူးသဖြင့် ကာလန်ဂျင်း လူမျိုးတို့မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပြေးပြိုင်ပွဲများအတွက် မော်ရိုကိုနှင့် အီသီယိုးပီးယားတို့၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုကြောင့် နေရာ အရ လျော့နည်းသွားသော်လည်း နေရာ အများအပြားကို ရယူထားဆဲ ဖြစ်သည်
ကင်ညာ၏ ထင်ရှားသော အားကစားသမားများထဲတွင် ဘော့စတွန် မာရသွန် ချန်ပီယံဆု နှစ်ကြိမ်နှင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ နှစ်ကြိမ် ရရှိထားသော ကက်သရင်း ဒရဲဘာ၊ ယခင် မာရသွန် ကမ္ဘာ့စံချိန် တင်ခဲ့သူ ပေါလ် တာဂတ် နှင့် ဂျွန်ဂူဂီတို့ ပါဝင်သည်
ကင်ညာနိုင်ငံသည် ဘေဂျင်း အိုလံပစ်တွင် ဆုတံဆိပ် အချို့ ရရှိခဲ့ပြီး ရွှေ ၆ခု၊ ငွေ ၄ ခု နှင့် ကြေး ၄ ခု ဖြစ်ကာ ၂၀၀၈ အိုလံပစ်အတွင်း အာဖရိက၏ အအောင်မြင်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်
အာကစား သမား အသစ်များတွင် အာရုံစိုက်မှု ခံရသူများမှာ အမျိုးသမီး မီတာ ၈၀၀ ရွှေတံဆိပ် ဆုရှင် ပန်မလာ ဂျယ်လီမို နှင့် အမျိုးသား မာရသွန်ပွဲတွင် အနို်ငရခဲ့သော ဆင်မြူရယ် ဝန်ဂျူရူ တို့ ဖြစ်ကြသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအောင်မြင်နေသော အပြေး အားကစားကို ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သူမှာ အနားယူသွားပြီဖြစ်သော  ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များမှ အိုလံပစ် နှင့် ဓနသဟာယ အားကစားပွဲ ချန်ပီယံဟောင်းကစ်ပ်ချိုဂ ကေနို ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နောက်တွင် ဓနသဟာယ ကစားပွဲချန်ပီယံ ဟင်နရီ ရိုနို က ကမ္ဘာ့စံချိန် ပေါင်းမြောက်မြားစွာကို ဆက်တိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ကင်ညာ အာကစားသမား အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကင်ညာကစားသမား အမြောက်အမြား ဘက်ပြောင်းခြင်းဖြင့် ကြုံတွေ့နေရပြီး အထူးသဖြင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံ နှင့် ကာတာနိုင်ငံများသို့ ဖြစ်သည်
ကင်ညာ အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ဘက်ပြောင်းခြင်းကို တားဆီးရန် ကြိုးစားသော်လည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး အနေဖြင့် ဘားနတ် လာဂတ်က အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထို့သို့ ဘက်ပြောင်းချင်း အများစုမှာ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖြင့် သက်ဆိုင်နေသည်
အချို့သော ကင်ညာ အပြေးသမားများမှာ နိုင်ငံ၏ အလွန်အားကောင်းသော ကိုယ်စားပြု အသင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အရည်အချင်း မမှီနိုင်သော်လည်း အခြားနိုင်ငံများကို ကိုယ်စားပြုရန်မူ လွယ်ကူနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
ကင်ညာ၏ အမျိုးသမီး ဘော်လီဘော အသင်းမှာ အာဖရိက တွင် ထင်ရှားပြီး ကလပ်အသင်းများ နှင့် နိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု အသင်း နှစ်ခုစလုံး ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်း အာဖရိကတိုက်၏ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲများတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
အမျိုးသမီး ဘော်လီဘော အသင်းမှာ အိုလံပစ် နှင့် ကမ္ဘာ့ ဖလားတို့တွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း သိသာထင်ရှားသည့် အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ
ခရစ်ကက်မှာ အခြားထင်ရှားပြီး အောင်မြင်သော အားကစား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ကင်ညာ ခရစ်ကက် အသင်းသည် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ကတည်းက ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
သူတို့သည် ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး ခရစ်ကက် အသင်း အချို့ကို အနိုင်ရခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ် အဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ကင်ညာ၏ ရပ်ဂ်ဘီ အသင်းမှာလည်း လူကြိုက်များပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပသော ဆာဖာရီ ဆဲဗင်း ပြိုင်ပွဲမှာ အထူးထင်ရှားသည်
ကင်ညာ၏ အမျိုးသား အသင်းမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ အဆင့် ၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ကင်ညာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းမှာလည်း ဒေသအတွင်း အားကောင်းသော အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း ကင်ညာ ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်အတွင်း အငြင်းပွားမှုများကြောင့် အောင်မြင်မှုကျဆင်းခဲ့ရသည်
ထို့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာ့ ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်၏ ပိတ်ပင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ် မတ်လတွင်မှ ပြန်လည် ကစားခွင့် ရရှိခဲ့သည်
ကားပြိုင်ပွဲများတွင်မူ ကင်ညာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွ်င အခက်ခဲ အကြမ်းတမ်းဆုံးဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသော ကမ္ဘာကျော် ဆာဖာရီ ရယ်လီ ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သည်
ထိုပြိုင်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် ဖယ်ချန်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ကင်ညာမှ ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး ရယ်လီ ကစားသမားများမှာ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်
ထိုရယ်လီ ပြိုင်ပွဲမှာ အာဖရိက ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၏ တစိတ်တဒေသ အဖြစ် နှစ်စဉ် ကျင်းပမြဲ ဖြစ်သော်လည်း လာမည့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ကမ္ဘာ့ ရယ်လီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိရန် မျှော်လင့်လျက် ရှိကြသည်
ကင်ညာသားတို့သည် တစ်ရက်လျှင် သုံးနပ် စားကြပြီး မနက်ခင်းတွင် မနက်စာ၊ နေ့ခင်းတွင် နေ့လယ်စာနှင့် ညဘက်တွင် ညစာတို့ ဖြစ်ကြသည်
ထိုအတွင်းတွင် မနက် ၁၀ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် နှင့် ညနေ ၄ နာရီ လက်ဖက်ရည်ချိန် တို့လည်း ရှိသည်
နံနက်စာတွင် လက်ဖက်ရည် သို့မဟုတ် ယာဂုနှင့် ပေါင်မုန့်၊ ချာပါတီ၊ မာဟာမရီ၊ အာလူးပြုတ် သို့မဟုတ် ကန်စွန်းဥပြုတ် တို့ကို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်
နေ့လယ်စာနှင့် ညစာ အတွက်မူ လူ အများစုမှာ အူဂါလီ နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့ချဉ်၊ အသား၊ ငါး သို့မဟုတ် အခြားသော ပြုတ်ချက်စာများ ကို စားသုံးကြသည်
ကင်ညာအနောက်ပိုင်းရှိ လူယာ၊ လူအို နှင့် ကလန်ဂျင်းလူမျိုး များမှာ ရိုးရာ အစားအစာများ အတွက် လိုင်းဟု ခေါ်သော ပြာမှ ရသော ဟင်းခတ်တစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး မာဆစ်ဟု ခေါ်သော ရိုးရာ နို့ သောက်စရာ တစ်မျိုးကို သောက်သုံးကြသည်
ထိုဒေသအတွင်း လည်ချောင်း ကင်ဆာ အဖြစ်များမှု အတွက် လိုင်းမှာ တရားခံ ဖြစ်သည် ဆိုသည့် အချက်ကိုမူ တိတိကျကျ မပြောနိုင်သေးပေ
နိုင်ရိုဘီ အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်မူ စတီးယား၊ ကေအက်ဖ်စီ၊   ဆပ်ဝေး အစရှိသော အမြန်ပြင်ဆင် ချက်ပြုတ်ပေးသည့် စားသောက်ဆိုင်များ ရှိသည်
နေ့လယ်စာအတွင်း ထုတ်ပိုးယူသွားနိုင်သည့် ထင်ရှားသော ဖစ်ရှ်အင်န်ချစ်ပ် ( ငါးနှင့်အာလူးကြော်) စားသောက်ဆိုင်များလည်း ရှိသည်
ညီနောင်ရွာ၊ ညီနောင် (ဟေမန်)
မွတ်စလင်တို့၏ သာသနာရေးပွဲတော်များကို အစ်ပွဲဟုခေါ်တွင်၏
တမန်တော် မို့ဟမ္မဒ်သခင် (စွလ္လမ်) သည် မဒီနာမြို့တော်သို့ရွှေ့ပြောင်းတော်မူပြီးနောက် အစ်ပွဲတော် ၂ ခုကို သတ်မှတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်
ပထမ အစ်ပွဲတော်နေ့သည်  အာရဗီနဝမလဖြစ်သော ရမ္မဇန်၌ မွတ်စလင်တို့သည် ရိုဇဟ်ခေါ် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြ၏
ထိုရမ္မဇန်လကုန်၍ အာရဗီဒသမလဖြစ်သော ယှောင်ဝါလ်လဆန်း ၁ ရက် နေ့တွင် ရိုဇာဟ်ဝါကျွတ်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဒွလ်ဖိသစ်ရ် ပွဲတော်ကို ဆင်နွဲကြရ၏
ထိုနေ့တွင် ဖြူစင် ကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ မွတ်စလင်တို့သည် ဗလီကျောင်းတော်များတွင် လည်းကောင်း၊ သီးသန့်ထားရှိသည့် ( အစ်ဝါ ) ကွင်းပြင်ကြီးများတွင် လည်းကောင်း စုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်
ဒုတိယ အစ်ပွဲတော်သည် အီဒွလ်အဿွဟာမည်၏
အာရဗီဒွါဒသမလ ဖြစ်သော ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပဆင်နွဲကြသည်
ပထမ အစ်ပွဲတော်ကဲ့သို့ပင် ဤနေ့တွင်လည်း မွတ်စလင်တို့သည် နံနက်အချိန်၌ အထူးစုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်
အာရဗီဘာသာစကားတွင် နွားတိရစ္ဆာန်ကို ဘကရ်ဟုခေါ်၏
ထိုနေ့တွင် မွတ်စလင်တို့ကုရ်ဘာနီပြုကြ ရာတွင် နွားသည်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်ကို အကြောင်း ပြု၍ ဘကရီအစ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏
ကုရ်ဘဉာနီပြုပိုင် ခွင့်ရှိသော တိရစ္ဆာန်များမှာကား ကုလားအုပ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်တို့ဖြစ်၏
ကုလားအုပ်နှင့် ကျွဲနွား တစ်ကောင်လျှင် လူ ၇ ဦးတို့သည် တစ်စုကျ ပါဝင်လှူဒါန်းနိုင်ကြ၏
ကျန်တိရစ္ဆာန်များမှာ တစ်ဦးလျှင် တစ်ကောင်ကျ လှူဒါန်းကြရ၏
ငွေကြေး ချောင်ချိသူတို့သည် ထိုနေ့တွင် ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန်တို့ကို ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ ဘာသာမရွေး၊ လူတန်းစားမရွေး၊ ဝေငှလှူဒါန်းပေးကမ်းကြရ၏
ထိုသို့ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်းသည် နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်၏ ထူးခြားလှသည့် စွန့်လှူခြင်းကို မူတည်၍ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းသော အလှူဒါနတစ်မျိုး ဖြစ်သည်
နှစ်ပေါင်း လေးထောင်ကျော်အခါ သမယက နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်သည် ပွင့်တော်မူခဲ့၍ ဝေနေယျ သတ္တဝါတို့အား စကြဝမ္ဗာအပေါင်းတို့ကို မွေးမြူဖန်ဆင်းတော်မူသော အာဟ်အသျှင် တစ်ဆူတည်းကို သာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြရန်နှင့် ထိုအသျှင်၏ အမိန့်ဗျာဒိတ်တို့ကို မြေဝယ်မကျ ဦးထိပ်ထက် ပန်ဆင်ကြရန် တရားလမ်းစဉ် တစ်ခုကို လက်တွေ့ချမှတ်တော်မူခဲ့၏
ယင်းသို့သော တရားလမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာတွင် ထို နဗီ တမန်တော်ကြီးမှာ အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏
ထိုလမ်းစဉ်အရ အလ္လာဟ်အသျှင်မြတ်သည် နဗိတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်အား အိုမင်းမစွမ်းသည့် အရွယ်၌ အားကိုးအားထားဖြစ်သော မိမိ၏ သားတော် အစ္စမာအီလ်သခင်အား ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ စွန့်လှူရန် အမိန့်တော် ချမှတ်တော်မူလေရာ တသွေမတိမ်း လိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်
ထိုသို့သားတော်ကို အကယ်ပင် ကုရ်ဘဉာနီပြုလုပ်မည်ရှိ ရာ၌ အာဟ်အသျှင်သည် သားတော်ကိုယ်စား တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ကို စွန့်လှူစေတော်မူသည်
ထိုတရားလမ်းစဉ်အတိုင်း ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်း အလေ့ အထရှိလာခဲ့ရာ ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း မျိုးမဟုတ်
သို့သော် နဗီတမန်တော်မို့ဟမ္မဒ်သခင် မပွင့်ပေါ်မီက အာရပ် လူရိုင်းတို့သည် ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားတို့ကို အသျှင်အလိုရှိသည်ဟု ထင်မှားယူဆလျက် ကအ်ဗဟ်ကျောင်းတော်တွင် လိမ်းကျံကပ်ထားသမှု ပြုလုပ်ကြ ၏
ထိုအယူမှားခြင်းကို ပပျောက်စေရန် ကုရ်အာန်ကျမ်း၌ ကုရ်ဘဉာနီ၏ သွေးသားတို့သည် အာဟ်အသျှင်မြတ်ထံတော် သို့ ရောက်ရှိသည်မဟုတ်၊ အမိန့်တော်ကို နာခံကျိုးနွံ၍ တရားဆောက်တည် ခြင်းကိုသာ လိုလားတော်မူကြောင်းဖြင့် လာရှိလေသည်
သား၊ ငါး ဟူသည် လူသတ္တဝါတို့၏ အစာအာဟာရ ဖြစ်သည့်အလျောက် ထိုဘကရီအစ်ပွဲနေ့တွင် သားကောင်များ ကိုသတ်၍ အစားအသောက်အဖြစ် လှူဒါန်းကြခြင်း ဖြစ်လေ သည်
ကုရ်ဘဉာနီပြုရန် ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ၊ ၁၁၊ ၁၂ နေ့ရက် များကို သတ်မှတ်ထားရှိ၏
ဘကရီအစ်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အများသိကြသောပွဲတော်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်၏
နိုင်ငံ အစိုးရကလည်း ထိုနေ့ကို အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်
အိဗ်ရာဟီမ်အယ်မဒ် မဇာဟေရီ
ငဝေ (အိမ်ရှေ့မင်း)ရွာ၊ ငဝေ
ကက်ဆက်သည် တိတ်ခွေထည့်၍အသံသွင်းနိုင် ဖွင့်နိုင်သောစက် ဖြစ်သည်
﻿ဟက်ဇ် (သင်္ကေတ - Hz) သည် ကြိမ်နှုန်း (frequency) ၏ ယူနစ် ဖြစ်သည်
၎င်းယူနစ်သည် SI ယူနစ် ဖြစ်သည်
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ် (Heinrich Rudolf Hertz) ၏ အမည်မှ ဤယူနစ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
Heinrich Rudolf Hertz သည် လျပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ ဖြစ်တည်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
Hetz ကို kilohertz (103Hz, kHz), megahertz (106Hz, MHz), gigahertz (109Hz, GHz), terahertz (1012Hz,THz), petahertz (1015Hz, PHz), and exahertz (1018Hz, EHz) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ ရှိသည်
အချို့သော ယူနစ်များသည် sine waves နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ tones များကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်
အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုနှင့် အသံဆိုင်ရာတို့တွင် ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ရှိသည်
ထို့ပြင် ကွန်ပျူတာနှင့် အခြားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်
ကွန်ပျူတာများတွင် CPU ၏ Clock rate ကို ဖော်ပြရာတွင် hertz ဖြင့် ဖော်ပြသည်
တမ်းပလိတ်:SI multiples
တတိယမြောက် အက်ဒ်ဝါ့ဒ် ခရော့စ်ဘိုင် “နက်ဒ်” ဂျွန်ဆင် သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သော အမေရိကန်လူမျိုး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူ အဘီဂေးလ် ဂျွန်ဆင် နှင့်အတူ Fidelity Investments နှင့် Fidelity International တို့ကို ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်နေသူဖြစ်သည်
သူသည် ထင်ရှားလွှမ်းမိုးခဲ့သော Boston မိသားစုဖြစ်သည့် Perkins တို့၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သည်
Johnson သည် Tabor အကယ်ဒမီကို မပြောင်းရွှေ့ခင် Milton အကယ်ဒမီတွင် မူလတန်းတက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်
အမေရိကန်စစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းပြီးနောက် ၁၉၅၇တွင် သူသည် သူ့ဖခင် အက်ဒ်ဝါ့ဒ် စီ ဂျွန်ဆင် ၂ က ၁၉၄၉၌ တည်ထောင်ခဲ့သော Fidelity Investment တွင် သုတေသီ တစ်ယောက် ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၀ တွင်သူသည် Fidelity Trend Fund ၏ စာတမ်းထိန်းသိမ်းရေး မန်နေဂျာဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ နာမည်ကျော် Fidelity Magellan Fund ကို စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၁၉၇၂ တွင် သူသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဦးဆောင်သူဖြစ်လာပြီး ၁၉၇၇ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အမှုဆောင်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်
ငွေကြေးဈေးကွက်ရန်ပုံငွေများတွင် ချက်လက်မှတ်ဖြင့် ပေးခြင်းအလေ့ကို သူက စတင်ခဲ့သည်
သူသည် ဘဏ်များ၊ အာမခံကုမ္ပဏီများနှင့် သုံးစွဲသူများကို လျော့ဈေးဖြင့် အရစ်ကျဝန်ဆောင်မှုများပေးခဲ့သော ပထမဆုံးလူဖြစ်သည်
သူသည် အရစ်ကျရောင်းချမှုများနှင့် လုပ်ငန်းများ၏ စက်နှင့်လုပ်ဆောင်ခြင်းများကို ထောက်ပံ့ရင်းနှီးပေးခဲ့သူဖြစ်သည်
သူသည် အမေရိကန် အနုပညာသိပ္ပံ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် Beth Israel ဆေးရုံနှင့် ဘော်စတွန် အနုပညာပြတိုက်တို့၏ ဘဏ္ဍာထိန်းဖြစ်ပြီး ဘော်စတွန် လုံခြုံရေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
သူသည် ဘော်စတွန် တက္ကသိုလ်၊ ဘန်တလီ ကောလိပ်နှင့် ဟောဘတ်နှင့် ဝီလျံစမစ်သ် ကောလိပ်များ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိထားသူဖြစ်သည်
လက်ရှိပျမ်းမျှ ကြွယ်ဝမှု ၈ ဘီလျံဒေါ်လာဝန်းကျင်ဖြင့် သူ့ကို Forbes မဂ္ဂဇင်းက အမေရိကန်၏ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အမှတ် ၃၀ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်
ယခုအခါ Fidelity ၏ ရှယ်ယာ ၂၄% ထိပိုင်ဆိုင်နေပြီဖြစ်သော သမီးဖြစ်သူ Abigail သည် ပျမ်းမျှငွေကြေး ၁၁ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် Forbes လူချမ်းသာစာရင်းတွင် နံပါတ် ၁၇ နေရာကို ယူထားသည်
အက်ဒ်ဝါ့ဒ် စီ ဂျွန်ဆင် ရန်ပုံငွေအဖွဲ့သည် ၂၃၁ မီလျံဒေါ်လာဖြင့် လှူဒါန်းမှုပြုလုပ်သည်
ဦးတိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uto)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ နနွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နနွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၈ ဦး၊ မ ၁၀၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေဝတာသန္နိပါတ<poem>၅
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ “ယေဘုယျေန ဘိက္ခဝေ ဒသသု လောကဓာတူသု ဒေဝတာ  သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ တထာဂတံ ဒဿနာယ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ
ယေပိ တေ ဘိက္ခဝေ အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ အဟေသုံ သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ
ယေပိ တေ ဘိက္ခဝေ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ ဘဝိဿန္တိ၊ သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ
အာစိက္ခိဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊ ကိတ္တယိဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊ ဒေသေဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊ တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ ဘာသိဿာမီ”တိ
“ဧဝံ ဘန္တေ”တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ
ဘူမဋ္ဌဒေဝတာကဏ္ဍ၆
ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ −   သိလောက’မနုကဿာမိ၊   ယတ္ထ ဘုမ္မာ တဒဿိတာ
ယေ သိတာ ဂိရိဂဗ္ဘရံ၊  ပဟိတတ္တာ သမာဟိတာ
ပုထူသီဟာဝ သလ္လီနာ၊   လောမဟံသာဘိသမ္ဘုနော
ဩဒါတမနသာ သုဒ္ဓါ၊   ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလာ
ဘိယျော ပဉ္စသတေ ဉတွာ၊   ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ၊  တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊   သာဝကေ သာသနေ ရတေ
ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ၊   တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ
တေ စ အာတပ္ပ’မကရုံ၊   သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ
တေသံ ပါတုရဟု ဉာဏံ၊   အမနုဿာနဒဿနံ၊  အပ္ပေကေ သတ’မဒ္ဒက္ခုံ၊   သဟဿံ အထ သတ္တရိံ
သတံ ဧကေ သဟဿာနံ၊    အမနုဿာန’မဒ္ဒသုံ
အပ္ပေကေ’နန္တ’မဒ္ဒက္ခုံ၊   ဒိသာ သဗ္ဗာ ဖုဋာ အဟုံ
တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ၊   ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ
တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊   သာဝကေ သာသနေ ရတေ
ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ၊   တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ
ယေ ဝေါ’ဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊   ဂိရာဟိ အနုပုဗ္ဗသော
သတ္တသဟဿာ တေ ယက္ခာ၊    ဘုမ္မာ ကာပိလဝတ္ထဝါ
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ  သမိတိံ ဝနံ
ဆသဟဿာ ဟေမဝတာ၊    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
သာတာဂိရာ တိသဟဿာ၊    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ဣစ္စေတေ သောဠသသဟဿာ၊    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ဝေဿာမိတ္တာ ပဉ္စသတာ၊    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ကုမ္ဘိီရော ရာဇဂဟိကော၊    ဝေပုလ္လ’ဿ နိဝေသနံ
ဘိယျော နံ သတသဟဿံ၊    ယက္ခာနံ ပယိရုပါသတိ
ကုမ္ဘီရော ရာဇဂဟိကော၊    သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ
ပုရိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊    ဓတရဋ္ဌော ပသာသတိ
ဂန္ဓဗ္ဗာနံ အဓိပတိ၊    မဟာရာဇာ ယသဿိသော
ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ဒက္ခိဏဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊    ဝိရူဠှော တံ ပသာသတိ
ကုမ္ဘဏ္ဍာနံ အဓိပတိ၊    မဟာရာဇာ ယသဿိသော
ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ပစ္ဆိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊    ဝိရူပက္ခော ပသာသတိ
နာဂါနဉ္စ အဓိပတိ၊    မဟာရာဇာ ယသဿိသော
ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ဥတ္တရဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊    ကုဝေရော တံ ပသာသတိ
ယက္ခာနဉ္စ အဓိပတိ၊    မဟာရာဇာ ယသဿိသော
ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ပုရိမံ ဒိသံ ဓတရဋ္ဌော၊    ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော
ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊    ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ
စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ၊    သမန္တာ စတုရော ဒိသာ
ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အဋ္ဌံသု၊    ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ
တေသံ မာယာဝိနော ဒါသာ၊    အာဂုံ ဝဉ္စနိကာ သဌာ
မာယာ ကုဋေဏ္ဍု ဝိဋေဏ္ဍု၊    ဝိဋုစ္စ ဝိဋုဋော သဟ
စန္ဒနော ကာမသေဋ္ဌော စ၊    ကိန္နိဃဏ္ဍု နိဃဏ္ဍု စ
ပနာဒေါ ဩပမညော စ၊    ဒေဝသူတော စ မာတလိ
စိတ္တသေနော စ ဂန္ဓဗ္ဗော၊    နဠောရာဇာ ဇနေသဘော
အာဂုံ ပဉ္စသိခေါ စေဝ၊    တိမ္ဗရူ သူရိယဝစ္ဆသာ
ဧတေ စညေ စ ရာဇာနော၊    ဂန္ဓဗ္ဗာ သဟ ရာဇုဘိ
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
နာဂကဏ္ဍ၂၄
အထာဂုံ နာဂသာ နာဂါ၊    ဝေသာလာ သဟ တစ္ဆကာ
ကမ္ဗလဿတရာ အာဂုံ၊    ပါယာဂါ သဟ ဉာတိဘိ
ယာမုနာ ဓတရဋ္ဌာ စ၊    အာဂုံ “နာဂါ” ယသဿိနော
ဧရာဝဏော မဟာနာဂေါ၊    သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ
ယေ နာဂရာဇေ သဟသာ ဟရန္တိ၊   ဒိဗ္ဗာ ဒိဇာ ပက္ခိ ဝိသုဒ္ဓစက္ခူ၊   ဝေဟာယသာ တေ ဝန’မဇ္ဈပတ္တာ၊   စိတြာ သုပဏ္ဏာ ဣတိ တေသ နာမံ
အဘယံ တဒါ နာဂရာဇာန’မာသိ၊   သုပဏ္ဏတော ခေမ’မကာသိ ဗုဒ္ဓေါ
သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဥပဝှယန္တာ၊   နာဂါ သုပဏ္ဏာ သရဏမကံသု ဗုဒ္ဓံ
အသုရာဒေဝတာကဏ္ဍ၂၇
ဇိတာ ဝဇိရဟတ္ထေန၊    သမုဒ္ဒံ အသုရာသိတာ
ဘာတရော ဝါသဝဿေ’တေ၊    ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော
ကာဠကဉ္စာ မဟာဘိသ္မာ၊    အသုရာ ဒါနဝေဃသာ
ဝေပစိတ္တိ သုစိတ္တိ စ၊    ပဟာရာဒေါ နမုစီ သဟ
သတဉ္စ ဗလိပုတ္တာနံ၊    သဗ္ဗေ ဝေရောစနာမကာ
သန္နယှိတွာ ဗလိသေနံ၊    ရာဟု ဘဒ္ဒ’မုပါဂမုံ၊   သမယော ဒါနိ ဘဒ္ဒန္တေ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
အာကာသဋ္ဌဒေဝတာကဏ္ဍ၂၈
အာပေါ စ ဒေဝါ ပထဝီ၊    တေဇော ဝါယော တဒါဂမုံ
ဝရုဏာ ဝါရဏာ ဒေဝါ၊    သောမော စ ယသသာ သဟ
မေတ္တာ ကရုဏာ ကာယိကာ၊    အာဂုံ “ဒေဝါ” ယသဿိနော
ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ဝေဏ္ဍုဒေဝါ သဟလိ စ၊    အသမာ စ ဒုဝေ ယမာ
စန္ဒဿူပနိသာ ဒေဝါ၊    စန္ဒမာဂုံ ပုရက္ခတွာ
သူရိယဿူပနိသာ ဒေဝါ၊    သူရိယမာဂုံ ပုရက္ခတွာ
နက္ခတ္တာနိ ပုရက္ခတွာ၊    အာဂုံ မန္ဒဝလာဟကာ
ဝသူနံ ဝါသဝေါ သေဋ္ဌော၊    သက္ကောပါဂါ ပုရိန္ဒဒေါ
ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
အထာဂုံ သဟဘူ ဒေဝါ၊    ဇလ’မဂ္ဂိ သိခါရိဝ
အရိဋ္ဌကာ စ ရောဇာ စ၊    ဥမာပုပ္ဖနိဘာသိနော
ဝရုဏာ သဟဓမ္မာ စ၊     အစ္စုတာ စ အနေဇကာ
သူလေယျရုစိရာ အာဂုံ၊    အာဂုံ ဝါသဝနေသိနော
ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
သမာနာ မဟာသမနာ၊    မာနုသာ မာနုသုတ္တမာ
ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ အာဂုံ၊    အာဂုံ မနောပဒေါသိကာ
အထာဂုံ ဟရယော ဒေဝါ၊    ယေ စ လောဟိတဝါသိနော
ပါရဂါ မဟာပါရဂါ၊    အာဂုံ ဒေဝါ ယသဿိနော
ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေနာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
သုက္ကာ ကရမ္ဘာ အရုဏာ၊    အာဂုံ ဝေဃနသာ သဟ
ဩဒါတဂယှာ ပါမောက္ခာ၊    အာဂုံ ဒေဝါ ဝိစက္ခဏာ
သဒါမတ္တာ ဟာရဂဇာ၊    မိဿကာ စ ယသဿိနော
ထနယံ အာဂ ပဇ္ဇုန္နော၊    ယော ဒိသာ အဘိဝဿတိ
ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
ခေမိယာ တုသိတာ ယာမာ၊    ကဋ္ဌကာ စ ယသဿိနော
လမ္ဗီတကာ လာမသေဋ္ဌာ၊    ဇောတိနာမာ စ အာသဝါ
နိမ္မာနရတိနော အာဂုံ၊    အထာဂုံ ပရနိမ္မိတာ
ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော
မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ
သဋ္ဌေတေ ဒေဝနိကာယာ၊    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော
နာမနွယေန အာဂစ္ဆုံ၊    ယေ စညေ သဒိသာ သဟ
ပဝုဋ္ဌဇာတိမခိလံ၊    ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ
ဒက္ခေမောဃတရံ နာဂံ၊    စန္ဒံဝ အသိတာတိဂံ
ဗြဟ္မကဏ္ဍ၃၅
သုဗြဟ္မာ ပရမတ္တော စ၊    ပုတ္တာ ဣဒ္ဓိမတော သဟ
သနင်္ကုမာရော တိဿော စ၊    သောပါဂ သမိတိံ ဝနံ
သဟဿံ ဗြဟ္မလောကာနံ၊    မဟာဗြဟ္မာဘိတိဋ္ဌတိ
ဥပပန္နော ဇုတိမန္တော၊    ဘိသ္မာကာယော ယသဿိသော
ဒသေတ္ထ ဣဿရာ အာဂုံ၊    ပစ္စေကဝသဝတ္တိနော
တေသဉ္စ မဇ္ဈတော အာဂ၊    ဟာရိတော ပရိဝါရိတော
နိဂုံး(၇)ဂါထာ၃၇
တေ စ သဗ္ဗေ အဘိက္ကန္တေ၊    သဣန္ဒေ ဒေဝေ သဗြဟ္မကေ
မာရသေနာ အဘိက္ကာမိ၊    ပဿ ကဏှဿ မန္ဒိယံ
ဧထ ဂဏှထ ဗန္ဓထ၊    ရာဂေန ဗဒ္ဓ’မတ္ထု ဝေါ
သမန္တာ ပရိဝါရေထ၊    မာ ဝေါ မုဉ္စိတ္တ ကောစိ နံ
ဣတိ တတ္ထ မဟာသေနော၊    ကဏှော သေနံ အပေသယိ
ပါဏိနာ တလ’မာဟစ္စ၊    သရံ ကတွာန ဘေရဝံ
ယထာ ပါဝုဿကော မေဃော၊    ထနယန္တော သဝိဇ္ဇုကော၊   တဒါ သော ပစ္စုဒါဝတ္တိ၊    သင်္ကုဒ္ဓေါ အသယံဝသေ
တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ၊    ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ
တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊    သာဝကေ သာသနေ ရတေ
မာရသေနာ အဘိက္ကန္တာ၊    တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ
တေ စ အာတပ္ပ’မကရုံ၊    သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ
ဝီတရာဂေဟိ ပက္ကာမုံ၊    နေ’သံ လောမာပိ ဣဉ္စယုံ
သဗ္ဗေ ဝိဇိတသင်္ဂါမာ၊    ဘယာတီတာ ယသဿိနော
မောဒန္တိ သဟ ဘူတေဟိ၊    သာဝကာ တေ ဇနေသုတာတိ
အမှတ်စဉ်(၃၀)ဂါထာ၌ ဝါသဝနေသီနတ်မျိုးများဖြစ်၍ ဝါသ ဝနေသိနော-ဟု ခွဲမဖတ်ရ၊ ဝါသဝနေသိနော-ဟု ပေါင်းဖတ်ရပါမည်
(ဂါထာအသံအနိမ့်အမြင့်ရွတ်ဆိုပုံ)၁
ဟင်္သာခြေကြွ ပထမ ချိုမြသာယာစေ
ခြင်္သေ့လှမ်းချွတ် မြင့်မြင့်ရွတ် သံလွှတ် ဒု,ယူပေ
တတိယခင်း ရွတ်ဆိုခြင်း ဆင်မင်းလှမ်း သည့်နေ
နဂါးသွားရာ စတုတ္ထာ ပြာပြာသလဲပေ
ဂါထာမှာ လေးပိုဒ်ရှိရာပထမအပိုဒ်က်ို ချိုမြ သာယာစွာရွတ်ပါ
ဒုတိယအပိုဒ်ကို အသံမြှင့်ရွတ်ပါ
တတိယအပိုဒ်ကို အသံအနည်းငယ်နှိမ့်၍ ညက်ညောသာယာစွာရွတ်ပါ
စတုတ္ထအပိုဒ်ကို မြန်မြန်လေးရွတ်ပါ
အရှင်အာနန္ဒာ-“အရှင်မဟာကဿပထေရ်ဘုရား
အကျွန်ုပ်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံမှ ဤသို့ အတိုင်းအရှည်ရှိသည့် စကားတော်များအား ကြားနာမှတ်သားခဲ့ရပါ၏
ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်(အနီးရှိ) မဟာဝုန်တောတွင် အားလုံး ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်ပေသည့် ရဟန်းသံဃာတော်ပေါင်းငါးရာနှင့်အတူ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသောအခါတွင် စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏
ထိုအခါတွင် သုဒ္ဓါဝါသဘုံတွင်နေသည့် ဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည်-‘ဤ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်(အနီးရှိ) မဟာဝုန်တောတွင် အားလုံး ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်ပေသည့် ရဟန်းသံဃာတော်ပေါင်းငါးရာနှင့်အတူ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသောအခါတွင် စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏
ငါတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ထံသို့ သွားကြပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင် အနားတော်တွင် ကိုယ်စီကိုယ်စီ ဂါထာတစ်ပုဒ်စီ ရွတ်ဆိုလျှောက်ထားရလျှင် ကောင်းပေမည် ’ဟူ၍ အကြံဖြစ်ကြလေ၏
ထို့နောက် ထိုဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည် ဥပမာဆိုရသော် ခွန်အားရှိသော ယောကျာ်း၏ အလျင်အမြန် ကွေးသောလက်ကို ဆန့်ခြင်း နှင့် ဆန့်သောလက်ကို ကွေးခြင်း ပြုသကဲသို့ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာဘုံမှ ပျောက်ကွယ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ရှေ့တော်တွင် အထင်အရှားပေါ်ကာရောက်ရှိကြကုန်၏
ကိလေသာရန်သူတို့၏ ထိပါးအနိုင်ယူခြင်းကို မခံရသော အပရာဇိတအမည်ရှိ သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာထိုဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုးပြီး တစ်နေရာတွင် ရပ်ပြီးသောအခါ ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘အရှင်ဘုရား
မဟာဝုန်တောတွင် နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် စုဝေးရောက်ရှိကြသဖြင့် အစည်းအဝေးကြီးဖြစ်နေလျက်ရှိပါ၏
အကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း ကိလေသာရန်သူတို့၏ ထိပါးအနိုင်ယူခြင်းကို မခံရသော အပရာဇိတအမည်ရှိ သံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် ဤတရားသဘင် အစည်းအဝေးရှိရာသို့ လာရောက်ကြပါ၏’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏
ဣန္ဒြေတည်ငြိမ်သော သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား
ဤအစည်းအဝေးရှိ ရဟန်းတို့သည် မိမိစိတ်ကို တည်ကြည်ဖြောင့်မတ်စွာ ပြုထား(ပြီး)ကြပါ၏
ရထားထိန်းသည် မြင်းဇက်ကြိုးတို့ကို ကိုင်၍ ထိန်းနိုင်သကဲ့သို့ ပညာရှိ ရဟန်းတို့သည်လည်း ဣန္ဒြေ(အမူအရာ)တို့ကို ထိန်းသိမ်းတော်မူနိုင်ကြပေ၏’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏
ရာဂဒေါသမောဟမရှိသော သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား
မြတ်စွာဘုရားရှင် ကောင်းမွန်စွာ ဆုံးမထားပြီးသည်ဖြစ်သဖြင့် တပ်မက်ခြင်းတဏှာကင်းပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ထိုရဟန္တာငယ်တို့သည် (တပ်မက်လိုချင်သော)ရာဂ၊ (အမျက်ထွက်ခြင်း)ဒေါသ၊ (တွေဝေမသိခြင်း)မောဟ ဟူသော ခလုတ်တံသင်း နှင့် တံခါးကျည်း မင်းတုပ်တို့ကိုဖြတ်ပြီးလျှင် (တပ်မက်လိုချင်သော)ရာဂ၊ (အမျက်ထွက်ခြင်း)ဒေါသ၊ (တွေဝေမသိခြင်း)မောဟ ဟူသော တံခါးတိုင်ကို နှုတ်ပြီး လှည့်လည်၍သွားလာနေကြကုန်၏  ’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏
မြတ်စွာဘုရားရှင်အားကိုးကွယ်ခြင်းအကျိုးကိုပြောကြားသည့် သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား
'မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ကိုးကွယ်အားထားရာဟူ၍ ကိုးကွယ်အားထားဆည်းကပ်သူ အားလုံးသည် မကောင်းသော အပါယ်လောကဘုံသို့ မရောက်ကြဘဲ လူ့ခန္ဓာကို စွန့်ပယ်ပြီးသောအခါတွင် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိကြပါလတ္တံ့ ’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏
ထိုအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတို့အား-‘ ရဟန်းတို့
စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏
ရဟန်းတို့ အတိတ်ကာလအခါတွင် ပွင့်တော်မူခဲ့သော ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏လက်ထက်တော်အခါကလည်း ယခုငါ၏လက်ထက်ကဲ့သို့ ဤမျှ အတိုင်းအတာရှိသည့် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် စုဝေးခဲ့ကြလေပြီ
ရဟန်းတို့  အနာဂတ်ကာလအခါတွင်လည်း ပွင့်တော်မူမည်ဖြစ်သော ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏လက်ထက်တော်အခါတွင်လည်း ယခုငါ၏လက်ထက်ကဲ့သို့ ဤမျှ အတိုင်းအတာရှိသည့် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် စုဝေးမည်ဖြစ်ပေ၏
ရဟန်းတို့  (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ပြောကြားမည်
ရဟန်းတို့  (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ကြေညာမည်
’ရဟန်းတို့  (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ဟောကြားမည်
(ရဟန်းတို့) ဤစကားကို နာယူပြီး နှလုံးသွင်းကြလော့  (ငါ)ဟောပေမည် ’ ဟူ၍ မိန့်တော်မူလေ၏
ရဟန်းတို့က-‘အရှင်ဘုရား
’ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏စကားတော်ကို နာခံလေ၏
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်-‘ ရဟန်းတို့
ဂါထာဖွဲ့ပြီး ဟောကြားပေအံ့
အကြင်ရဟန်းတို့သည် မြေတည်နတ်များ မှီတည်နေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသများ၊ တောင်ရှိလှိုဏ်ဂူတွင်းတို့ကို မှီခိုနေကြကုန်၏
ထိုရဟန်းတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို ရည်မှန်းသော စိတ်ရှိကြ၏  တည်ငြိမ်သောစိတ်လည်း ရှိကြ၏
ထိုများပြားသော ရဟန်းတို့သည် ကြက်သီးမွေးညှင်းမထတုန်လှုပ်ခြင်းမရှိဘဲ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေထိုင်လေ့ရှိ၏
ဖြူစင်သောစိတ်ရှိပြီး နောက်ကျူခြင်းကင်းပြီး သန့်ရှင်းကြည်လင်ကြပေ၏  ’ဟူသော တရားစကားကို ဟောတော်မူ၏
အရှင်အာနန္ဒာ-ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကပိလဝတ်ပြည(အနီးတွင်) မဟာဝုန်တောရှိ တပည့်သာဝက ငါးရာကျော်တို့ (မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမ)သာသနာတော်တွင် နှစ်သက်စွာ နေကြသည်ကို သိတော်မူသောကြောင့် -‘ရဟန်းတို့
နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် (သင်တို့ရှိရာသို့) ဦးတည်ပြီး လာရောက်ကြကုန်၏
ထိုနတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့ကို ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အမြင်ဖြင့် သိမြင်ကြကုန်လော့ ’ဟူ၍ အမိန့်ရှိတော်မူလေ၏
ထိုရဟန်းတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်၏အဆုံးအမကို ကြားနာရ၍ သိရန်အတွက် (ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အမြင်ရရန်) အားထုတ်ကြ၏
ထိုရဟန်းတို့တွင် နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို မြင်နိုင်ရန်စွမ်းသည့် ဒိဗ္ဗစက္ခုအမြင်ဉာဏ်သည် ရရှိဖြစ်ပေါ်လေ၏
အချို့သော ရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်ရာကို မြင်ကြရ၏
အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်ထောင်ကို မြင်ကြရ၏
အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်ခုနှစ်သောင်းကို မြင်ကြရ၏
အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်သိန်းကို မြင်ကြရ၏
အချို့သောရဟန်းတို့သည် မရေမတွက်နိုင်သောနတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းကို မြင်ကြရ၏
အားလုံးသောအရပ်မျက်နှာများသည် နတ်ဗြဟ္မာတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိပေ၏
ထိုအချိန်တွင် သမန္တစက္ခု၊ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ဗုဒ္ဓစက္ခု၊မံသစက္ခု၊ပညာစက္ခု ဟူသော စက္ခုငါးပါးအားပိုင်ဆိုင်အစိုးရ တော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းများ၏ တစ်ပါးချင်းစီ သိပုံမြင်ပုံ အားလုံးကို ထူးခြားသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခွဲခြားမှတ်သားပြီးနောက် သာသနာအဆုံးအမတော်တွင် နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ကုန်သော ထို တပည့်သာဝကရဟန်းတို့အား-‘ရဟန်းတို့
နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် (ဤအစည်းအဝေးရှိရာအရပ်သို့) ဦးတည်ရောက်ရှိနေကြလေ၏
ထို နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို ဒိဗ္ဗစက္ခုဟူသော အမြင်ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုသိကြလော့
ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့ကို (ငါသည်) သင်တို့အား(သိစေရန်) ဂါထာစကားဖြင့် အစဉ်တိုင်း (အစီအစဉ်တကျ) ပြောကြား(ကြေညာ)ပေအံ့’ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏
(က)မဟာသမယအစည်းအဝေးရှိ မြေတည်နတ်များ၏အမည်များ  (၁)တောတောင်နေနတ်များ၏အမည်များ သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်-‘ရဟန်းတို့ မြေတွင်တည်နေ နေထိုင်ပြီး ကပိလဝတ်ပြည်ကို မှီခို၍နေထိုင်ကြသည့် ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ခုနှစ်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် )လာရောက်ကြလေ၏
ဟိမဝန္တာတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ခြောက်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏
သာတာဂီရိတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း သုံးထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏
(ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော) အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း တစ်သောင်းခြောက်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏
ဝေဿာမိတ္တတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ငါးရာတို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏
ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေပုလ္လတောင်တွင်နေသော ကုမ္ဘီရနတ်စစ်သူကြီးအား သိန်းပေါင်းမကသော နတ်တို့သည် ခယခြံရံကြ၏
ထို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ ကုမ္ဘီရနတ်စစ်သူကြီးသည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
(၂)နတ်မင်းကြီးလေးပါးနှင့်မိသားစုများ အရှေ့အရပ်ကို အစိုးရသည့် ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့၏အရှင် ဓတရဋ္ဌ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏
ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏
ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
တောင်အရပ်ကို အစိုးရသည့် ကုမ္ဘဏ်တို့၏အရှင် ဝိရုဠက နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏
ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏
ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
အနောက်အရပ်ကို အစိုးရသည့် နဂါးတို့၏အရှင် ဝိရုပက္ခ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏
ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏
ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
မြောက်အရပ်ကို အစိုးရသည့် နတ်ဘီလူးတို့၏အရှင် ကုဝေရ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏
ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏
ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
အရှေ့အရပ်တွင် ဓတရဋ္ဌနတ်မင်းကြီး၊ တောင်အရပ်တွင် ဝိရုဠက နတ်မင်းကြီး၊ အနောက်အရပ်တွင် ဝိရုပက္ခနတ်မင်းကြီး၊ မြောက်အရပ်တွင် ကုဝေရနတ်မင်းကြီးဟူသော ထို နတ်မင်းကြီးလေးယောက်တို့သည်  အရပ်လေးမျက်နှာပတ်ဝန်းကျင်တို့ကို အလွန်လင်းထိန်တောက်ပအောင်ပြုပြီး ကပိလဝတ်ပြည်(အနီး)မဟာဝုန်တောတွင် တည်ရှိနေလျက်ရှိ၏
(၃)နတ်မင်းကြီးလေးပါး၏အခြွေအရံများနှင့်ဂန္ဓဗ္ဗမျိုးနွယ်နတ်များ ထိုနတ်မင်းကြီး၏ လူယုံတော်ဖြစ်ကြပြီး မာယာဉာဏ်နီများတတ်ပြီး လှည့်ဖြားပြီး ကောက်ကျစ်ယုတ်မာတတ်သည့် မာယာနတ်၊ ကုဋေဏ္ဍုနတ်၊ ဝိဋေဏ္ဍုနတ်၊ ဝိဋုစ္စနတ်၊ ဝိဋူဋနတ်နှင့်တကွ စန္ဒနနတ်၊ ကာမသေဋ္ဌနတ်၊ ကိန္နိဃဏ္ဍုနတ်၊ နိဃဏ္ဍုနတ် တို့သည်လည်း ရောက်ရှိနေကြ၏
ဤ ပနာဒနတ်၊ဩပမညနတ်၊ (သိကြားမင်း)ရထားထိန်းမာတလိနတ်၊ စိတ္တအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ သေနအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ စိတ္တသေနအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ နဠရာဇနတ်၊ ဇနဝသဘနတ်( ဗိဗ္မိသာရမင်းကြီးဖြစ်ဖူးသူ)၊ ပဉ္စသီခနတ်၊ တိမ္ဗရုနတ် နှင့် သူရိယဝစ္ဆသာနတ်သမီး ဟူသော ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့နှင့် အခြားသောနတ်တို့သည်လည်း နတ်မင်းကြီး(လေးပါး)တို့နှင့်အတူ (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏
(ခ) နဂါးတို့၏အမည်များနှင့်ဧရာဝဏ်ဆင်နတ်မင်း ထို့အပြင် နာဂသအိုင်တွင် နေသော နဂါးတို့နှင့် ဝေသာလီတွင်နေသော နဂါးတို့သည် နဂါးပရိသတ်အသိုင်းအဝိုင်းတို့နှင့် အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏
ကမ္ပလအမည်ရှိနဂါး၊ အဿတရအမည်ရှိနဂါး နှင့် ပယာဂဆိပ်ကမ်းနေ နဂါးတို့သည် မိမိတို့၏ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းနှင့်အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏
အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားပိုင်ဆိုင်သော ယမုနာမြစ်တွင်နေကြသည့် နဂါးတို့ နှင့် ဓတရဋ္ဌမျိုးနွယ်နဂါးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
ဧရာဝဏ်ဆင်ပြောင်ကြီးအမည်ရှိနတ်သားသည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြ၏
(ဂ)ဂဠုန်နှင့်နဂါးတို့၏ချစ်ကြည်ရေး ဂဠုန်ငှက်တို့သည် ပြောခဲ့ပြီးသော နဂါးမင်းတို့ကို အနိုင်ကျင့်ပြီး ဖမ်းယူနိုင်ကြ၏
နတ်တို့ကဲ့သို့ ဘုန်းအာနုဘော်ရှိ၏
အမိဝမ်းနှင့် ဥတွင်းမှ နှစ်ကြိမ် မွေးဖွားရသူများဖြစ်၏
ကြည်လင်သော မျက်စိ အမြင် ရှိကြ၏
ဆန်းကြယ်သောအတောင်အမွှေးရှိသဖြင့် စိတြသုပဏ္ဏအမည်ဟူသောအမည်အားပိုင်ဆိုင်ထားကြ၏
ထိုဂဠုန်တို့သည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် (မဟာဝုန်)တောအုပ်အလယ်သို့ ရောက်လာကြ၏
ထိုအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဂဠုန်တို့၏ဘေးပြုခြင်းကို အေးငြိမ်းအောင် ပြုတော်မူသဖြင့် နဂါးတို့အတွက် ဘေးရန်ကင်းလေ၏
နဂါးနှင့်ဂဠုန်တို့သည် သိမ့်မွေသောစကားတို့ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုကြကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်အားထားကြလေ၏
(ဃ)အသူရာများ၏အမည်များနှင့် အသူရာနှင့်မာရ်နတ်မင်းတို့၏အကြောင်း ဝရဇိန်လက်နက်ရှိသော သိကြားမင်းကို စစ်ရှုံးသဖြင့် သမုဒ္ဒရာကို မှီခိုနေထိုင်ကြသည့် အသုရာတို့သည် သိကြားမင်း၏ ညီနောင်များပင်ဖြစ်ကြပြီး တန်ခိုးကြီးမားကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသူများဖြစ်ပေ၏
ကာလကဉ္စအသုရာတို့သည် ကြီးမားပြီးကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖန်တီးပြုလုပ်ပြီးလာကြ၏
ဒါနဝေဃအမည်ရှိလေးသမား အသုရာ၊ ဝေပစိတ္တိအသုရာ၊ သုစိတ္တိအသုရာ၊ ပဟာရာဒအသုရာ တို့သည် မာရ်နတ်မင်းသားနှင့် အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
ဗလိအသုရာကြီး၏ ဝေရောစအမည်ရှိ သားတော်ပေါင်းတစ်ရာတို့သည် ဗလိအသုရာစစ်တပ်ကို လက်နက်တပ်ဆင်ပြီး ရာဟု အသုရိန်ကြီးထံသို့ သွားကြပြီး ‘သင့်အတွက် ကောင်းခြင်းမင်္ဂလာဖြစ်ပါစေသတည်း
မဟာဝုန်တောရှိ ရဟန်းတို့ အစည်းအဝေးသို့သွားရန် အချိန်ကျပါပြီ’ဟူ၍ ပြောဆိုအသိပေးကြလေ၏
(င) အယောက်ခြောက်ဆယ်သောကောင်းကင်နေနတ်များ၏အမည်များ ထိုအချိန်တွင် အာပေါ(ရေ)နတ်၊ ပထဝီ(မြေ)နတ်၊ တေဇော(မီး)နတ်၊ ဝါယော(လေ)နတ်၊ ဝရုဏအမည်ရှိနတ်၊ ဝါရဏအမည်ရှိနတ်၊ သောမအမည်ရှိနတ်တို့သည် ယသနတ်နှင့်အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) ရောက်ရှိကြ၏
အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် မေတ္တာနတ်နှင့် ကရုဏာနတ်တို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
ဝေဏ္ဍုနတ်၊ သဟလိနတ်၊ အသမနတ်တို့နှင့်အတူ ယမနတ်နှစ်မျိုးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
လ၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် လနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
နေ၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် နေနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
ကြယ်နက္ခတ်တို့၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် နေနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
မန္ဒဝလာဟကနတ်တို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
နတ်တို့၏အကြီးအမှူးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ရှေးအခါက အလှူဒါနပေးဖူးသဖြင့် ဝါသဝအမည်ရှိ သိကြားမင်းသည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်နေ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
ထို့အပြင် မီးလျှံကဲ့သို့ တောက်ပသော အရောင်အရှိန်ရှိသော သဟဘူမည်သော နတ်များ၊ အောင်မဲညိုပန်းပွင့်နှင့်တူသော အရောင်အဆင်းရှိသော အရိဋ္ဌနတ်များ၊ ရောဇနတ်များ၊ ဝရုဏနတ်များ၊ သဟဓမ္မနတ်များ၊အစ္စုတနတ်များ၊ အနေဇကနတ်များ၊ သုလေယျနတ်များ၊ ရုစိရနတ်များ၊ ဝါသဝနေသိ အမည်ရှိနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
သမာနနတ်များ၊ မဟာသမာနနတ်များ၊ မာနုသနတ်များ၊ မာနုသုတ္တမနတ်များ၊ ခိဍာပဒေါသိကနတ်များ၊ မနောပဒေါသိကနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
ထို့အပြင် ဟရိနတ်များ၊ လောဟိတဝါသီနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်ထားသော ပါရဂနတ်များ၊ မဟာပါရဂနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
သုက္ကနတ်များ၊ ကရမ္ဘနတ်များ၊ အရုဏနတ်များ ဟူသော နတ်တို့သည် ဝေဃနသနတ်များနှင့်အတူ ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
သဒါမတ္တနတ်များ၊ ဟာရဂဇနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် မိဿကနတ်များတို့သည်လည်း မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
အရပ်မျက်နှာများသို့ သွားလာလေ့ရှိပြီး မိုးရွာစေတတ်သော ပဇ္ဇုန္န(မိုး)နတ်သည်လည်း မိုးထစ်ချုန်းရွာစေလျက် လာရောက်စေ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
ခေမိယနတ်များ၊ တုသိတာနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ ယာမာနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် ကဋ္ဌကနတ်များ၊ လမ္ဗီတကနတ်များ၊ လာမသေဋ္ဌနတ်များ၊ ဇောတိအမည်ရှိနတ်များ၊ အာသဝနတ်များ၊ နိမ္မာနရတိနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို အယောက်ခြောက်ဆယ်ရှိသော နတ်အစုအဝေးအုပ်စု ခြောက်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
ထိုနတ်များနှင့် အမျိုးအမည်တူသော အခြားသောနတ်များသည်လည်း ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏
(ထို အယောက်ခြောက်ဆယ်ရှိသော နတ်အစုအဝေးအုပ်စု ခြောက်စုတို့နှင့် အမျိုးအမည်တူသော အခြားသောနတ် တို့သည်)-‘ပဋိသန္ဓေနေခြင်း မရှိတော့သော၊ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်းရာဂ၊ စိတ်ဆိုးခြင်းဒေါသ၊ မသိတွေဝေခြင်းမောဟ ဟူသော ခလုတ်တံတင်း အနှောင့်အယှက်အား မရှိသည်အထိဖယ်ရှားပြီးသော၊ ဩဃလေးဖြာသံသရာမှ ကူးမြောက်လွတ်ကင်းတော်မူပြီးသော အာသဝေါတရားကင်းပြီးသော အရိယာနွယ်ဝင်သံဃာတော်များနှင့် ညစ်ညူးခြင်းကင်းပြီး သန့်ရှင်းသည့် လမင်းကြီးသဖွယ် တင့်တယ်ကျက်သရေရှိတော်မူသော ဩဃလေးဖြာ သံသရာမှ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား လွတ်မြောက်စေတော်မူတတ်သော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ကြမည်
’ဟူသော စကားအား ကြွေးကြော်သီဆိုပြီး ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာကြလေ၏
(စ) တန်ခိုးထက်သောဗြဟ္မာများ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ကြခြင်း တန်ခိုးကြီးမားတော်မူသည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သားလှရတနာလည်းဖြစ်ကြသည့် သုဗြဟ္မာအမည်ရှိဗြဟ္မာ နှင့် ပရမတ္ထအမည်ရှိဗြဟ္မာတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ )အတူတူ လာရောက်ကြလေ၏
သနင်္ကုမာရဗြဟ္မာနှင့် တိဿဗြဟ္မာတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏
လက်တစ်ချောင်းဖြင့် စကြဝဠာတစ်ထောင်၊ လက်ဆယ်ချောင်းဖြင့် စကြဝဠာတစ်သောင်းအထိ အရောင်အဝါအလင်း သက်ရောက်နိုင်သော ဗြဟ္မာအယောက်တစ်ထောင်သည် တို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြလေ၏
ဗြဟ္မာပြည်တွင် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်းနည်းဖြင့် မွေးဖွားဖြစ်တည်ခဲ့သော၊ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော်နှင့် ကြီးမားသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိသော၊ ကျက်သရေရှိသော မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)သည်လည်း အခြား ဗြဟ္မာတစ်ထောင်ကို လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်နေ၏
ထိုသို့ ဗြဟ္မာတစ်ထောင် စီ အသီးသီး အုပ်ချုပ်အစိုးရသည့် မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)ဆယ်ဦးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြလေ၏
ထိုမဟာဗြဟ္မာများအနက် ဟာရိတအမည်ရှိ မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)သည်လည်း ဗြဟ္မာတစ်သိန်း ခြံရံ၍ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏
(ဆ) မာရ်နတ်မင်း၏ယုတ်မာပုံ ရဟန်းတို့
မာရ်နတ်မင်း၏ မိုက်မဲမှုကို ရှုစားကြလော့
သိကြား၊ မဟာဗြဟ္မာတို့နှင့်တကွ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) ဦးတည်လာကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာအားလုံးတို့ထံသို့ မာရ်နတ်မင်း၏ စစ်သည်များသည် ဦးတည်ချီတက်လာကြလေပြီ
စစ်သည်အများအပြားအားပိုင်ဆိုင်ထားသော မာရ်နတ်မင်းသည်-‘လာကြလော့
ချည်နှောင်ကြလော့၊ ရာဂဖြင့်တုပ်နှောင်ကြလော့
ထက်ဝန်းကျင်ပတ်ဝန်းကျင်မှနေ၍ ဝိုင်းထားလော့
သင်တို့သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မလွတ်စေနှင့်
’ဟူသော စကားအား အမိန့်ရှိပြီး လျှပ်စစ်နှင့်တကွ မိုးကြီးထစ်ချုန်းသံခြိမ်းသံကဲ့သို့သော ကြောက်မက်ဖွယ်အသံကို ပြု၍ ဤ (မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ မာရ်စစ်သည်ကို စေလွှတ်လေ၏
သို့သော်လည်း မာရ်နတ်မင်းသည် မိမိအလိုအတိုင်း မဖြစ်လေသဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ဒေါသထွက် စိတ်တိုကာ ပြန်ခဲ့ရလေ၏
(ဇ)မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်ရဟန်းသံဃာတော်တို့၏ရဲရင့်မှုကို ချီးကျူးသော မာရ်နတ်မင်း ထိုအချိန်တွင် သမန္တစက္ခု၊ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ဗုဒ္ဓစက္ခု၊မံသစက္ခု၊ပညာစက္ခု ဟူသော စက္ခုငါးပါးအားပိုင်ဆိုင်အစိုးရ တော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည်(မာရ်နတ်မင်းပရိသတ်၏ဖြစ်ပျက်ပုံ)အားလုံးကို ထူးခြားသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခွဲခြားမှတ်သားပြီးနောက် သာသနာအဆုံးအမတော်တွင် နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ကုန်သော ထို တပည့်သာဝကရဟန်းတို့အား-‘ရဟန်းတို့
မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့သည် (သင်တို့ထံသို့) ဦးတည်ချီတက်လာကြနေပြီ
ထိုမာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့ကို မြင်သိကြလော့’ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏
ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အမိန့်တော်ကို ကြားသောကြောင့် (ထို မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့ကို) သိရန် ကြိုးစား၏
မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့သည် ထိုရဟန္တာတို့၏ မွေးညှင်း(တစ်မွှေးကလေး)ကိုမျှ မလှုပ်ရှားမတုန်လှုပ်စေနိုင်သည်ဖြစ်သဖြင့် ထိုရဟန္တာတို့အနားမှာ ရှောင်ဖယ်သွားလေပြီ
ထိုအခါ မာရ်နတ်မင်းသည် ရဟန်းသံဃာတို့ကို အာရုံပြုပြီး-‘စစ်ပွဲကို အောင်မြင်ပြီးသော၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိတော့သော၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခြင်းရှိသော၊ လူအပေါင်းတို့တွင်လည်း ထင်ရှားသောသူများဖြစ်သည့် ထို (ဘုရား၏တပည့်)သာဝက အားလုံးတို့သည် အရိယာတို့နှင့် အတူ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်ကုန်၏
’ဟူသောဂါထာအား ရွတ်ဆိုခဲ့လေသတည်း
”မဟာသမယ အခါ​တော်​နေ့​ပွဲမဟာသမယနေ့
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သူ ဆာအက်ဒွပ်ဂရေးသည် လစ်ဘရယ်ပါတီဝင်ဖြစ်၍ ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ပထမအရွေးခံရသည်
ဂရေးသည် သူ၏အဖိုး ဆာဂျော့ဂရေး ကွယ်လွန်သောအခါတွင် ဗဲရွန်နက် အရိုက်အရာကို မျိုးရိုးအရ ဆက်ခံရရှိခဲ့လေသည်
လစ်ဗရယ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် နန်းရင်းဝန် ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဂရေးအား နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကလေးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ လော့ရို စဘရီ၏ လက်ထောက်အဖြစ်ဖြင့် ပါလီမာန်တွင် ဆောင်ရွက်ရသည်
၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဂရေးသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကလေး ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၈၉၅ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်အထိ လစ်ဘရယ်ပါတီသည် အာဏာလက်လွတ်ဖြစ်၍ ကွန်ဆားဗေးတစ်ပါတီကသာ အစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည်
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီက တစ်ဖန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲသာပြန်သဖြင့် ကင်းဗဲ ဗင်းနားမန်းက နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ခေါင်းဆောင်၍ လစ်ဘရယ်အစိုးရဖွဲ့ ဖွဲ့နိုင်ပြန်လေသည်
ထိုအခါ ဂရေးကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ခန့်လိုက်သည်
ဂရေးသည် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် မိမိ တာဝန်ကို နိုင်နင်းကျွမ်းကျင်စွာ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံလည်းကောင်း၊ ရုရှအင်ပိုင်ယာကြီးနှင့်လည်ကောင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ မဟာမိတ်စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုကာ ဗြိတိန်၏ အင်အားကို ကမ္ဘာတွင် တောင့်တင်းစေခဲ့သည်
ဂရေးသည် ဂျာမန်ဧကရာဇ်၏ စစ်ဖြစ်ရေးခြေလှမ်းကို အကဲခတ်မိသည့်အတိုင်း ဗြိတိန်က ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စေရန် လိမ္မာပါးနပ်စွာ မဟာမိတ်များကို ရှာကြံဖွဲ့ခဲ့သည်
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီအချိန်ကာလတွင် စစ်မက်မဖြစ်ပွားရအောင် ဂရေးသည် စေ့စပ်ကမ်းလှမ်းနည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
ကြိုးပမ်းချက်များ မအောင်မြင်ဘဲ ဂျာမန်တို့က စစ်စတင်တိုက်ခိုက်သောအခါ ဗြိတိသျှတစ်မျိုးသားလုံးက စစ်ကြေညာရေးကို ထောက်ခံအားပေးလာအောင် ဂရေးသည် ထိရောက်စွာ ဟောပြော၍ အစွမ်းကုန် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရခေါင်းဆောင် အက် စကွစ် နန်းရင်းဝန်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သောအချိန်၌ ဂရေးသည် မျက်စိရောဂါ စွဲကပ်လာသဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်
သူ၏တိုင်းပြည်အတွက် အမှုထမ်းခဲ့သည့် ကျေးဇူးကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘုရင်မင်းမြတ်က လော့အဆင့်အတန်းတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းပြုသည်
ထို့အတွက် ဂရေးအား ပထမဗိုင်းကောင့်ဂရေး အော့ဖယ်လိုဒွန်ဟူ၍လည်း စာအုပ်စာတမ်းများတွင် ရေးသားခေါ်ဝေါ်ကြသည်
တစ်ခါတစ်ရံလည်း 'ဂရေးအော့ဖယ်လိုဒွန်'၊ သို့မဟုတ် 'လော့ဖယ်လိုဒွန်'ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည်
ဂရေး ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များအနက် '၁၈၉၂ ခုမှ ၁၉၁၆ ခုနှစ်အထိ ၂၅ နှစ်ကာလ'ဟူသော စာအုပ်နှင့် 'ဖယ်လိုဒွန်စာတမ်းများ'(၁၉၂၆)ဟူသောစာအုပ်မှာ သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်စာအုပ်များ ဖြစ်သည်
ရဟန်းတို့ ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”ရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသမီးကို “ချစ်သမီး ... ဥပါသိကာ မဖြစ်လျှင် “ခုဇ္ဇုတ္တရာဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာမတို့လို ဖြစ်အောင် အားထုတ်စမ်းပါ၊ ဘိက္ခုနီဖြစ်လျှင်လည်း ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီ တို့လိုဖြစ်အောင် ကျင့်စမ်းပါ၊ ဘုရားရှင်၏ တပည့်မ ဥပါသိကာတို့တွင် ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဘိက္ခုနီတို့တွင် ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီတို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာဖွယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ချစ်သမီးသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်မချင်း သေက္ခ သာဖြစ်သေးသော ချစ်သမီးအား လာဘ, သက္ကာရ, သိလောက မရောက်ပါစေသတည်း၊ ထိုလာဘ, သက္ကာရ သိလောကသည် သေက္ခသာဖြစ်သေးသော ထိုချစ်သမီးအား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်ရန် အတားအဆီး (အန္တရာယ်) ဖြစ်၏-ဟုတောင်းပန်မူ တောင်းပန်ရာ၏
လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် ဤသို့အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်အောင် အန္တရာယ်ပြုနိုင်သဖြင့် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်လှချေ၏
လာဘ, သက္ကာရ၊ သိလောကတို့ကို အန္တရာယ်မပြုနိုင်အောင် ကျင့်ကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥက္ကံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Okekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ထန်းငယ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းငယ်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၄ ဦး၊ မ ၃၅၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်သားပုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettharpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ရုန်းပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တခေါ့ခြားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tahkawtchar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၅၃ ဦး၊ မ ၇၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဂက်ခိုးဂျိဘူတာ  (月江寺駅 ဂက်ခိုးဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမနရှိခရိုင်၊ ဖုဂျိယောရှိဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
လက်ပန်ဆိပ် (မြောက်)ရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အသေမကောင်းသော နေခြင်းခြောက်မျိုးနှင့် အသေကောင်းသောနေခြင်း ခြောက်မျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
၁၃၄၃ (၁) ရက်
လက္ကောင်းလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkaunglay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ လက္ကောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက္ကောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀၈ ဦး၊ မ ၃၈၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ပထမဆုံးသော ချည်ငင်စက်ကိုတည်ထောင်ခဲ့သူ ဆာ ရစ်ချတ် အတ်ကရိုက်သည် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ကရှိုင်ယာနယ် ပရက်စတန်မြို့ ၌ ၁၇၃၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ သားသမီး ၁၃ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်
အသက် ၁ဝ နှစ်အရွယ်တွင် ဗိုလတန်မြို့ရှိ ဆတ္တာသည်တစ်ဦးထံ အလုပ်သင်ရန် မိဘများကအပ်နှံသည်
ဆတ္တာသည်အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ် မြောက်ပြီးနောက် ဗိုလတန်မြို့မှာပင် ဆံပင်ညှပ်၍ လုပ်ကိုင်စားသောက်လာခဲ့သည်မှာ ၁၇၆၇ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်လေသည်
အတ်ကရိုက်သည် ဆံပင်ညှပ်ရုံသာမက ဆံပင်များကိုလည်းဝယ်၍ ဆံပင်အတုများပြုလုပ် ရောင်းချသေးသည်
၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် အတ်ကရိုက်သည် ဆံပင်အတုများ ပြုလုပ်ရန် ဆံပင်များကို လှည့်လည်ဝယ်ယူစဉ် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းနေသော ညဉ့်တစ်ညဉ့်၌ အိမ်ကလေးတစ်ဆောင်အတွင်းသို့ ခေတ္တမျှမိုးဝင်ခိုရာမှ ချည်ငင်စက်ကို တိတ်တဆိတ် တီထွင်ပြုလုပ်လျက်ရှိသော ဂျိမ်းဟားဂရီးဆိုသူ လက်သမားဆရာတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံမိလေသည်
ဟားဂရီးသည် သူ့ကိုမနာလိုသူ အပြိုင်အဆိုင်သမားများမသိအောင် မိမိတီထွင်ပြုလုပ်ထားသော ချည်ငင်စက်ကလေးဖြင့် ချည်ငင်လျက် ရှိ၏
ဆတ္တာသည်ပင်ဖြစ်လင့်ကစားထိုးထွင်းဉာဏ်ရင့်သန်လှသော အတ်ကရိုက်သည် ယင်းချည်ငင်စက်ကို တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုထက်ကောင်းမွန်အောင် စီမံပြုလုပ်နိုင်သည့် အကြံသစ်ဉာဏ်သစ်များ သူ့ခေါင်းထဲ၌ ချက်ချင်းပေါ်လာသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ချည်ငင်စက် လုပ်ကိုင်ရေးကိုသာ အားကြိုးမာန်တက် ကြံစည်လေတော့ရာ ကြံစည်သည့်အတိုင်းလည်း နောင်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ အလွန်ကောင်းမွန်သော ချည်ငင်စက်များကို တီထွင်နိုင်ခဲ့လေသည်
ဟားဂရီး၏ ချည်ငင်စက်သည် ချည်အပင်နှစ်ဆယ်၊  သုံးဆယ်ကို တစ်ပြိုင်တည်းငင်နိုင်သဖြင့် ရှေးကလက်လှည့်ချား များထက် သာလွန်၍ ခရီးရောက်လျင်မြန်သည်မှန်၏
သို့သော် ထိုချည်များမှာ ကျစ်လျစ် ခြင်းမရှိသည့်အတွက် ယင်းတို့ကို တိုင်ချည်အဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်၊ ဖောက်ချည်အဖြစ်နှင့်သာလျှင် သုံးနိုင်သည်
အတ်ကရိုက်တီထွင်လိုက်သော စက်ဖြင့်ကား ချည်ချော၊ ချည်ကြမ်းအစားစားကို အပင်အရေအတွက် လိုသလောက် ငင်ယူနိုင်လေသည်
အတ်ကရိုက်သည် သူ၏ချည်ငင်စက်ကို မည်သည့်နေ့ရက်တွင် စတင်တီထွင်သည်ကို အတိအကျမသိရပေ
သို့သော် ၁၇၆၇ ခုနှစ်၌ ဝါရှင်တန်မြို့မှ နာရီလုပ်သမား ဂျွန်ကေး ဆိုသူအား အကူခေါ်၍ စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ ပရက်စတန်မြို့၌ နမူနာစက်ကလေးတစ်လုံးကို အစမ်းတည် ကြည့်၍ ထမြောက်အောင်မြင်သဖြင့် ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် နော့တင်တန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်း၍ သူ၏ပထမချည်ငင်စက်ကို တည်ဆောက်သည်
ထိုချည်ငင်စက်ကို မြင်းများဖြင့်လှည့်ပေးရ၏
၁၇၆၉ ခုနှစ်ကျမှ အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သော ချည်ငင်စက်ကို အတ်ကရိုက်သည် မှတ်ပုံတင်လေသည်
အတ်ကရိုက်တီထွင်သော ချည်ငင်စက်တွင် အခရာမှာ ဒလိမ့်တုံးနှစ်စုံဖြစ်သည်
စက်လည်သောအခါ ဒလိမ့်တုံးများသည် တစ်ခုပေါ်တစ်ခုထပ်၍ လည်ကြသည်
ထိုဒလိမ့်တုံးနှစ်စုံတွင် ဒလိမ့်တုံးတစ်ခုမှာ သံမဏိဖြင့်ပြုလုပ်ထား၍ သေးငယ် ညီညာသော ပျော့ကြောင်းကလေးများ ထွင်းထားလေသည်
ကျန်ဒလိမ့်တုံးမှာ သားရေဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသည်
ဝါမျှင်များကို အဆိုပါဒလိမ့်တုံးနှစ်ခုက ဖိပေး၍ ပျော့ကြောင်းများအကြားမှ ဆွဲထုတ်ရသည်
သို့ဆွဲထုတ်ယူရသော ထိုချည်မျှင်များကို ဓညင်းလုံးများနှင့် ဆက်ပေးထား၍ ဓညင်းလုံးများက ချည်ပင် ဖြစ်အောင် ကျစ်ပေးလေသည်
ပထမတည်ဆောက်သော ချည်ငင်စက်ကို အတ်ကရိုက်သည် မြင်းများဖြင့်လည်စေ၍ နောက်တည်သောစက်များကိုမူ ရေအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ထိုမှတစ်ဆင့် ဂျိမ်းဝပ်တီထွင်သော ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်စက်ဖြင့်လည်းကောင်း လည်စေသည်
ဟားဂရီးသည် သူ၏ချည်ငင်စက်ကို ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ် တိုင်အောင် မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ပေ
သို့ရာတွင် အတ်ကရိုက်သည် ဟားဂရီး၏စက်ကို အတုယူပြီးလျှင် ဉာဏ်သစ်လောင်းကာ ချည်ငင်စက်သစ်ကို နှစ်အနည်းငယ်နောက်ကျ၍ တီထွင်နိုင်သော်လည်း မှတ်ပုံတင်ရာတွင် ဟားဂရီးထက်ဦးခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အတ်ကရိုက်၏ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်လျှောက်တွင် အတိုက်အခိုက် အနှောင့်အယှက် အမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော် လည်း မည်သူမျှသူ့အားဉာဏ်ခြင်း မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း အတ်ကရိုက်သည် စီးပွားရေး၌ မြတ်စွန်း၍ ဟားဂရီးထက် ပိုမိုကြီးပွားချမ်းသာလေသည်
အတ်ကရိုက်၏ လုပ်ငန်းထမြောက် အောင်မြင်ရေးတွင် အထောက်အပံ့ဖြစ်သည့် အခြားအကြောင်းများရှိသေး၏
ယင်းတို့မှာ စက်ရုံလုပ်ကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း၊ လုပ်သားများကို တကွဲတပြားစီမနေစေဘဲ အလုပ်ရုံအတွင်း တစ်စု တစ်ရုံးတည်း သန့်ရှင်းစွာစနစ်တကျနေထိုင်စေ၍ အလုပ်ချိန် မှန်ကန်စွာ အလုပ်ဆင်းစေခြင်း၊ စက်ရုံမှထွက်သောချည်များကို အမျိုးအစားတွင်လည်းကောင်း၊ အရည်အတွက်တွင်လည်းကောင်း စံချိန်မလျော့အောင် ဂရုစိုက်သတ်မှတ်ထားခြင်းတို့ဖြစ်လေသည်
လက်ဦးတွင် ငွေပင်ငွေရင်းမပြည့်စုံမှုကြောင့် အတ်ကရိုက်သည် သူ၏လုပ်ငန်းကို စိတ်ရှိတိုင်းမတိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီ အစုရှင်နှစ်ဦးပါဝင်လာသဖြင့် ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒါဗီရှိုင်ယာနယ် ကရွမ်းဖို့မြို့၌ ပထမစက်ထက်ကြီး၍ ရေအားဖြင့်လည်သော ဒုတိယစက်တစ်လုံးကိုတည်ဆောက်နိုင်လာသည်
မကြာမီ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့်တက်၍လည်း ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုပြင်ခဲ့ရာ ယခင်က အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းမျှသာဖြစ်ခဲ့သော ချည်ငင်လုပ်ငန်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးရေသောက်မြစ်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်သော စက်မှုလုက်ငန်းဘဝသို့ ရောက်သည်အထိ အုတ်မြစ်ချသွားခဲ့လေသည်
၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် တတိယဂျော့ဘုရင်က အတ်ကရိုက် အား ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြုသည်
၁၇၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကရွမ်းဖို့မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်
ဂင်ဖိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့အနောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိကာ အင်ချွန်းလေဆိပ်မတိုင်ခင်အထိ ဆိုးလ်မြို့၏အဓိကလေဆိပ် ဖြစ်သည်
လေယာဉ်ပြေးလမ်းကို ၁၉၃၉-၁၉၄၂ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဆောက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈တွင် ဂင်ဖိုလေဆိပ်အဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ ​ယောယီဒိုလေဆိပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
ထို့နောက် ဆိုးလ်မြို့၏ အဓိကဝင်ပေါက် ဖြစ်လာသည်
၁၉၇၁ တွင် ပြည်ပနှင့် ပြည်တွင်းပေါင်းစပ်ထားသော ဂိတ်အသစ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၇၇ တွင် ဂိတ်အသစ် ဆောက်လုပ်ပြီး၍ အဟောင်းကို ပြည်တွင်းအတွက်သာ ထားခဲ့သည်
မကြာမီ ပြည်ပဂိတ်(၂)အသစ်ကို အိုလံပစ်အတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
သို့သော် လေယာဉ်များအတွက် နေရာအခက်အခဲဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ရန် မြေနေရာမရှိတော့၍ ပြဿနာများစွာ ရှိခဲ့သည်
အဓိကပြဿနာတစ်ခုမှာ ညမထွက်ရအမိန့်ကြောင့် ဆိုက်ရောက်၊ ထွက်ခွာများ တင်းကျပ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် အစိုးရအနေဖြင့် လေဆိပ်အသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
လေဆိပ်အသစ်အတွက် နေရာများစွာရွေးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အင်ချွန်းမြို့ ရန်ဂျူးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၀၁ တွင် ထိုအင်ချွန်းလေဆိပ်ဖွင့်အပြီး နိုင်ငံတကာလေကြောင်းလိုင်းအားလုံး ပြောင်းသွားကာ ဂျင်ပိုမှာ ပြည်တွင်းဂိတ်သာ ကျန်ခဲ့သည်
သို့သော် ၂၀၀၃တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟာနဲဒါလေဆိပ်သို့ ပြေးဆွဲခဲ့သည်
ထိုစဉ်မှစ၍ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်အဖြစ် ပြန်လည်ပြေးဆွဲခဲ့သည်
ဂိတ် ၃ ခုလုံး ခေတ်မမှီတော့၍ ပြုပြင်ရန် မာစတာပလန် ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်
၂၀၁၇ တွင် ပြီးခဲ့သည်
ယခုတွင် လေယာဉ်ပြေးလမ်း ၂ ခုရှိကာ ခရီးသည်ဂိတ် ၂ ခု၊ ကုန်ဂိတ် ၁ ခုတို့ ရှိသည်
၂၀၀၇ မတ်လ၂၃ တွင် အဲရက် လေဆိပ်ရထားမှ အင်ချွန်းလေဆိပ်၊ ၂၀၁၀ ဒီဇင်လာတွင် ဆိုလ်းဘူတာတို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
ဂန်းနမ်သို့လည်း မြေအောက်ရထားလိုင်း အမှတ် ၉ နှင့်ဆက်သွယ်ထားသည်
ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်း ဆိုသည်မှာ သင်္ကေတများ၊ ဖော်မြူလာများ အသုံးပြု၍ ဓာတုဓာတ်ပြုမှု၏ သင်္ကေတဆိုင်ရာ တင်ဆက်ဖော်ပြမှုဖြစ်သည်
ထို၌ ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများကို ဘယ်ဖက်အခြမ်းတွင် ထားရှိ၍ ရလဒ်ပစ္စည်းများသည် ညာဖက်အခြမ်းတွင် ထားရှိကာ အပေါင်းလက္ခဏာကို ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများကြားတွင်လည်းကောင်း ဓာတုဖြစ်စဉ် ရလဒ်ပစ္စည်းများကြားတွင်လည်းကောင်း ထားရှိပြီး မြားသင်္ကေတသည် ရလဒ်ပစ္စည်းများ ညွှန်ပြနေသည့်အပြင် ဓာတ်ပြုမှု၏လားရာကိုလည်း ပြသပေးသည်
သင်္ကေတများ နံဘေးရှိ မြှောက်ဖော်ကိန်းများနှင့် ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဖော်မြူလာများသည် ပမာဏပြ ကိန်းဂဏန်းများ၏ ပကတိတန်ဖိုးများဖြစ်ကြသည်
ပထမဆုံး ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်းကို ၁၆၁၅ ၌ ယွန်း ဘေ့ဂန်က ပုံဆွဲ၍ စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်
ပူအိုက်သည့်အခါတွင် လူများသည် အအေးကို ရှာကြ၏
လေမတိုက်သောအခါ လေရအောင် တစ်နည်းနည်းကြံဆောင်ကြ ၏
ယပ်တောင် မပေါ်သေးမီ အလွန်ရှေးကျသည့်အခါက ပူအိုက်လျှင် လူတို့သည် သစ်ရွက် သစ်ခက်များကို ယပ်တောင် သဖွယ် ခတ်၍ သဘာဝလေအစား တမင်လုပ်ယူရသောလေဖြင့် အအေးဓာတ်ကို ခံယူကြ၏
ထိုသို့ သစ်ရွက်များဖြင့် ယပ်ခတ်ကြည့်ခြင်းမှ တဖြည်းဖြည်း လူတို့သည် ယပ်တောင်လုပ်ရန် အကြံဉာဏ်များ ရလာကြတော့၏
ယပ်တောင်သည် ခရစ် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း သုံးထောင်လောက်ကပင် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
အီဂျစ်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ရှေးဟောင်းအနုပညာများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယပ်တောင်များ ကို ရှေးပဝေဏီအခါကပင် အရှေ့နိုင်ငံများ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်၏
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ယပ်တောင်များ သည် ကမ္ဘာကျော် ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏
တရုတ်ယပ်တောင် သည် ယနေ့ထက်တိုင် အသွင်အပြင် ပုံသဏ္ဌာန်မပြောင်းသေး သည်ကို တွေ့ရ၏
ရိုးတံမှ လက်ဖြင့် ကိုင်၍ယပ်ရသော ထန်းလက် ယပ် တောင်များကို အလွန်ရှေးကျသော အဆီးရီးယန်း လူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့က စ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြ၏
ထိုယပ်တောင်မျိုးမှာ ကြီးလည်း ကြီးသဖြင့် ယပ်ခတ်ရန် လူတစ်ယောက် သက် သက်ထားရ၏
ချမ်းသာကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီးများသည် အစေအပါးများကို ဤယပ်တောင်မျိုးကိုင်ကာ ယပ်ခတ်စေခြင်း ဖြင့် ပူအိုက်သည့်အခါများတွင် စည်းစိမ်ယူလေ့ ရှိကြသည်
ယပ်တောင်သည် လေကောင်းစွာ ရသည့်အပြင် ခြင်၊ ယင်၊ ပိုးမွှားကောင်ကလေးများကိုလည်း ဖယ်ရှားပေးနိုင်၏
အေဒီ ၃ဝဝ လောက်မှ ၁၃ဝဝ လောက်ထိ ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းအတွင်းရှိ ဘုရားပန်းအိုးများတွင် ပိုးမွှား ခြင်ကောင် ကလေးများ မနားမကပ်ရအောင် ယပ်တောင်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြ ပေသည်
ရှေးက ယပ်တောင်များကို ထိပ်က စက္ကူကပ်ထားသည့် နေရာ၊ ယပ်တောင်ပြားနှင့် လက်ကိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်း ရှိ၏
ထို သုံးခုပါလျှင် ယပ်တောင်တစ်စင်း ဖြစ်လာ၏
နိုင်ငံတိုင်းရှိ ယပ်တောင်များမှာ ဤပုံစံအတိုင်းချည်း ဖြစ်၏
ထိုယပ် တောင်မျိုးကို ကြာယပ်တောင်ဟု ခေါ်သည်
ခေါက်ယပ်တောင် များမှာ အေဒီ ၇ဝဝ လောက်က ဂျပန်နိုင်ငံမှ စတင်တီထွင် လုပ်ကိုင်လိုက်သော ယပ်တောင်ဖြစ်၏
တီထွင်သူမှာ လင်းနို့ ၏ တောင်ပံဖြန့်ပုံ ရိုက်ပုံတို့ကို တွေ့ရှိ၍ ထိုခေါက်ယပ်တောင် မျိုးလုပ်ရန် အကြံစတင်ရရှိခဲ့လေသည်
ဂျပန်ယပ်တောင်သည် အလှအပ ပစ္စည်းသာမဟုတ်၊ လူ့ဘဝနှင့်ဆိုင်သော လေးနက် သည့် အဓိပ္ပာယ်များကိုလည်း ဆောင်လျက်ရှိပေသည်
ယပ်တောင်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ ဖြာထွက်နေသော အရိုး တံများက လူ့ဘဝ ဖြစ်စဉ်ကို သရုပ်ဖော်ထားပေသည်
ထိုဂျပန်ယပ်တောင်များကို တောက်ပြောင်သော ဆေးများ ချယ်ထား၍ ကပွဲများ၌ များစွာအသုံးပြုတတ်၏
ဂျပန်က ခေါက်ယပ်တောင်များ စထွင်ပြီးနောက် မကြာမီ တရုတ်နိုင်ငံက လိုက်သုံးလာသည်
ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ခန့် ရောက်သောအခါ ပေါ်တူဂီကုန်သည်များက အရှေ့တိုင်းမှဖြစ်သော ထိုယပ်တောင် များကို ဥရောပတိုက်သို့ ရောက်သွားကြ၏
ဥရောပအမျိုးသမီး များက လှပစွာ ဆေးရောင်ချယ်ထားသော ယပ်တောင်များကို အလှကိုင်ကြ၏
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ၁၅ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင် လက်ထက်တွင် ယောက်ျားများပင် သေးငယ်သော ယပ်တောင် ကလေးများကို အလှကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
သို့သော် မကြာမီပင် ထိုအလေ့ ပပျောက်သွားလေသည်
ယပ်တောင်ကို ဆေးခြယ်သောအတတ်သည် ယပ်တောင် အသုံးပြုသောသူများ နည်းပါးလာသည့် အလျောက် အင်္ဂလန် နိုင်ငံတွင် ယခုတိမ်ကောနေပြီဖြစ်သည်
၁၈ ရာစုနှစ်၊ ၁၉ ရာစု နှစ်အတွင်းကမူ ပန်းချီဆရာကြီးများသည် သားရေစက္ကူ၊ ရိုးရိုး စက္ကူနှင့် ပိုးထည်ပေါ်တွင် လှပသော ပုံများရေးချယ်၍ ယပ် တောင်များကို ဈေးကြီးကြီးနှင့် ရောင်းချကြသည်
ထိုအချိန်က ယပ်တောင်ပန်းချီဆရာများ အလွန်ခေတ်ထခဲ့လေသည်
ထို ပန်းချီဆရာများတွင် ချားကွန်ဒါ(ခရစ် ၁၉၆၈-၁၉ဝဝ) ဆိုသူ သည် ထင်ရှားကျော်စောလေသည်
အလွန်အဖိုးကြီးသော ယပ်တောင်များမှာ မြည်းသားရေ၊ ပိုးသားများပေါ်တွင် ဆေးခြယ်ထားသော ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏
အချို့ ဇာဖြင့်၎င်း၊ သစ်ကုလားအုပ်မွေးဖြင့်၎င်း၊ ဥဒေါင်းမြီးဖြင့်၎င်း လှပစွာယပ်တောင်များကို လုပ်ကိုင်ကြ၏
ထိုယပ်တောင်များ၏ လက်ကိုင်ကို ဆင်စွယ်ဖြင့်၎င်း၊ လိပ်ခွံ ဖြင့်၎င်း၊ လှပသော တိရစ္ဆာန်ဦးချိုဖြင့်၎င်း၊ နံ့သာသားဖြင့်၎င်း လုပ်ထားတတ်၏
ယပ်တောင်များမှာ အစကနဦးက လေရ အောင် ကြံဆောင်လုပ်ထားသောပစ္စည်း ဖြစ်သော်လည်း နောင်သော် အလှကိုင်ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ရောက်သွားလေသည်
ယခုခေတ်၌ လူအများ သွားလာရာဖြစ်သော ရုံးများ၊ အလုပ် တိုက်များနှင့် ဟော်တယ်များတွင် လျှပ်စစ်ပန်ကာများကို ယပ်တောင်အစား အသုံးပြုနေကြသဖြင့် အကယ်စင်စစ် ယပ်တောင်သည် လေအေးရမှုအတွက် အသုံးမဝင်တော့ချေ
ဆက်စပ်လေ့လာရန်သားမြီးယပ်
ဓနုဖြူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင် ဓနုဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရပ်ရှိ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ဓနုဖြူမြို့ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြေဩဇာကောင်းသော လယ်မြေများရှိခြင်းကြောင့် ဆန်စပါးနှင့်မတ်ပဲကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးကြ၏
ထို့အပြင် ဆေးလည်းထွက်သဖြင့် ဆေးလိပ်လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်
လှည်းလုပ်ငန်း၊ သင်ဖြူးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဓနုဖြူမြို့နယ်တွင် အရေးပါသောလုပ်ငန်းများ ဖြစ်လေသည်
ဓနုဖြူမြို့သည် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းချီ စစ်ပွဲအထူးအရေးပါအရာရောက်ခဲ့၏
၁၈၂၅ ခုနှစ် စစ်ပွဲတွင် မြန်မာစစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် ဗုံးဆန်ထိမှန်သဖြင့် ဓနုဖြူမြို့တွင် ကျဆုံးသွားလေသည်
ယခုထက်တိုင် မဟာဗန္ဓုလ၏သင်္ချိုင်းကို ဓနုဖြူမြို့၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်
ဓနုဖြူမြို့နယ်မှာ မအူပင်ခရိုင် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရှိသည်
မြို့နယ်တလျောက်ကို ဧရာဝတီမြစ်က စီးဆင်းဖြတ်သန်းသည်
မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ရေကာတာများ ပြုလုပ်ပေးထားရသည်
မိုင် ၃ဝ ခန့်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းသည် ဓနုဖြူမြို့နှင့် ကျုံပျော်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဘမော်
ငမြင်းသောင် (အရှေ့)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngamyinthaung(East))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆားဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၂ ဦး၊ မ ၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦး နေထိုင်သည်
တက်မ (ခေါ်) မြေစွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetma(Myaysun))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၆ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၃ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
ခင်နှင်းယု (အမည်ရင်း မခင်စု) (၁၉၂၅-၂၀၀၃) သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော အမျိုးသမီးကလောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတိုင်း ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ အစိုးရကျောင်းဆရာကြီး ဦးဘ၊ အမိ ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ ၁၉၂၅ခု၊ စက်တင်ဘာ ၇ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင်ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်အနက် ငါးယောက်မြောက်ဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့်မောင်နှမ ဝမ်းကွဲတော်စပ် သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၅ဝ တွင် ဗိုလ်ကြီးကျော်သောင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ ၁၉၇ဝ တွင် ခင်ပွန်းသည် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ မှ ကျန်းမာရေးအလွန်ဆိုးရွားသောကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူ ပြီးနောက် "ချမ်းမြေ့ရိပ်သာ" တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက် (အင်္ဂါနေ့) နံနက် (၈:၃၀) တွင် ရန်ကုန်ပြည့်သူ့ ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်
၁၉၃ဝ တွင် ဝါးခယ်မမြို့ ဦးဘိုးထင် မြန်မာစာသင် အလယ်တန်းကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားသည်
၁၉၄ဝ တွင် ဝါးခယ်မမြို့ ဦးဘိုကြီးမြန်မာစာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ရှစ်တန်းမှ ဆယ်တန်းတိုင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၄၃ တွင် မြန်မာဆယ်တန်းနှင့် ၁၉၄၈ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်သည်
ရန်ကုန်မြို့  မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း မှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ တွင် သက်ကြီးတက္ကသိုလ်၊ ၁၉၅၉ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
ဝါးခယ်မကျောင်းသားသမဂွ အမှုဆောင် (၁၉၃၈ -၃၉) ဖြစ်ကာ ကျောင်းသားရေးရာများနှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ် ဝါးခယ်မမြို့နယ် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် အမျိုးသမီးဌာန အတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၃)၊ ဖဆပလ သတင်းနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေးဌာန လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၆)၊ ယင်းဌာန တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဖဆပလ သတင်းစဉ် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ (၁၉၄၇)၊ ဝန်ကြီးချုပ်၏ အတွင်းရေးအတွင်းဝန် (၁၉၄၈- ၄၉) စသည်ဖြင့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ မှစကာ "မခင်စု" အမည်ရင်းဖြင့် ဖဆပလ သတင်းစဉ်တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၄၇-တွင် "အချို" ကလောင်အမည်ဖြင့် သတင်းစုံ ဂျာနယ်၌ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်
ခင်နှင်းယု ကလောင်အမည်ဖြင့် ပထမဆုံးရေးသောဝတ္ထုမှာ ၁၉၄၇ "စာပဒေသာမဂ္ဂဇင်း" တွင်ပါရှိသည့် "အရိုင်း" ဖြစ်သည်
လုံးချင်းဝတ္ထု (၁၇) အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည် အပုဒ် (၂၀)၊ ဝတ္ထုတို (၁၀၀) ကျော်ခန့်ရေးသားခဲ့သည်
စာဆို၏ ဝတ္ထုတိုအချို့ကို ဂျာမန်၊ ရုရှား၊ ဂျပန် ဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်
ဆောင်းတွင်းပန်း (၁၉၅၃)မွှေး (၁၉၅၉)စိမ်းသင့်မှစိမ်း (၁၉၆၀)ချစ်လှချည်ရဲ့ (၁၉၆၁)နွေနှောင်းရွက်ကျန် (၁၉၆၁)ပန်းများကိုပွင့်စေသူ (၁၉၆၁)မျှော်လင့်လို့ဖြင့် မဆုံးနိုင်တယ် (၁၉၆၁)နွားတစ်ထောင် (၁၉၆၂)ပိုးခန်းဆီးနောက်မှ ငရဲခန်း (၁၉၆၂)ပန်းပန်လျက်ပါ (၁၉၆၂)မဟာသာကီ (၁၉၆၂)သခွတ်ပန်း (၁၉၆၂)အောင်မြင်သောနေ့ (၁၉၆၂)မိုးကျော်သူ (၁၉၆၃)မိန်းမရိုင်း (၁၉၆၃)သပြေ (၁၉၆၃)ယဉ်မင်းပိုက် (၁၉၆၄)သရဖူ (၁၉၆၄)လမင်းကြီးသာစမ်းပါ (၁၉၆၅)ပုံပြောကောင်းသောမိန်းကလေး (၁၉၆၆)ဖေဖေ (၁၉၆၈)လာခြင်းကောင်းသော လူကလေး (၁၉၆၉)ဘုရင်ခံမလိုချင်ပေါင် (၁၉၇၀)ကျွန်မ၏ချစ်သူ (၁၉၇၂)ထိပ်စုဖုရား မဗျိုင်း (၁၉၇၃)တစ်ထောင့်ငါးရာည၏ အိပ်မက်များ (၁၉၉၃)မြကြာဖြူ (၁၉၉၅)ဗညားရှိန်း (၁၉၉၈)ပျားရည်အိုင် (၁၉၉၉)ဥဩတွန်တဲ့ လရာသီ (၂၀၀၂)ကျွန်တော်တင်အောင်ထွန်းမိချိုမဒ္ဒီလိုလို သမ္ဘူလိုလိုကြေးမုံရိပ်သွင် (၁၉၆၀)ဘုံဓမ္မတာမှာ ကြုံလေသမျှ (၁၉၆၂)ကြာတော၌ရွာသောမိုး ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၆၄)ကသစ်ပန်း ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၆၅)မုတ်သုန်စောင်းကြိုး (၁၉၆၅)ခင်နှင်းယု၏ ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၆၇)ကျွန်းဧကရီနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉၇၁)မိန်းမတို့အကြောင်း ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် (၁၉၉၂)လက်ရွေးစင် ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉၆)ကျွန်မကမချောပါဘူးနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ (၂၀၀၄)ပွဲတွေ့ အမြတ်တရား (ဘာသာရေးဆောင်းပါးများ) (၁၉၈၁)မယ့်သည်းအိမ် (၂၀၀၀)ဘဝင်မကျလေသောအခါ (၂၀၀၂)ဇီဝစိုးစံအိမ် (၂၀၀၃)၁၉၄၈ - လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် စာပေပြိုင်ပွဲ (ဝတ္ထုတို - တတိယဆု) - "မျောက်လောင်း"၁၉၅၃ - မြဝတီမဂ္ဂဇင်းစာပေပြိုင်ပွဲ (ဝတ္ထုရှည် - ပထမဆု) - "သရဖူ"၁၉၆၁ - စာပေဗိမာန်ဆု - "ကြေးမုံရိပ်သွင် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်"၁၉၉၅ - အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်) - "မြကြာဖြူ"
သက်ကယ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပုတိမ်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုတိမ်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
စေတီပုထိုးအမှတ် ၁၄၇၁၁၈ ဖြစ်သည်
သကျမုနိဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့၌ တည်ရှိသည်
တည်သောကာလမှာ (၁၃) ရာစုအတွင်း ဖြစ်ဟန် တူလေသည်
ပုံစံပန္နက်ကား လေးထောင့်စပ်စပ် ဖြစ်လေသည်
မုခ်ဝလေးမျက်နှာရှိ၍ အနောက်ဘက် အာရုံခံ မုခ်လှည့် အဆောက်အအုံ ဖြစ်သည်
ကုလားကျောင်း အထက်တွင် ပစ္စယာသုံးဆင်ရှိ၍ ပစ္စယာအထက်၌ ကွမ်းတောင်နှင့် စေတီအထွတ် တင်ထားလေသည်
တံခါးမုခ်အဝင်ရှိ စုလစ်ပန်းများ၊ တိုင်ဖုံးပန်းများ၊ ပုလဲကုံးများ၊ ဘီလူးပန်းဆွဲတန်းများသည် လက်ရာ အလွန်မြောက်သည်
အတွင်းနံရံများ၌ ဗုဒ္ဓဝင်နှင့် ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်ကွက်၊ သီဟိုဠ်သို့ အသောကမင်းကြီး သာသနာပြု စေလွှတ်ခန်း ဇာတ်ကွက် ဆေးရေးပန်းချီ၊ နှစ်ကျိပ် ရှစ်ဆူဘုရား၊ ဆေးရေးပန်းချီများနှင့် ကမ္ပည်းစာများ ရှိသည်
ဖပ်ဇီလောဂျစ် (Fuzzy logic) ဆိုသည်မှာ တန်ဖိုးအများအပြားကို ရည်ညွှန်း ဖော်ပြသော လောဂျစ် အမျိုးအစား တစ်မျိုးဖြစ်သည်
တန်ဖိုးအသေထားခြင်း နှင့် အတိအကျ မဟုတ်ဘဲ ခန့်မှန်းတန်ဖိုးဖြင့် သုံးသပ်ရသော နေရာများတွင် ဖပ်ဇီ လောဂျစ်ကို အသုံးပြုကြသည်
ပုံမှန် အသုံးပြုနေကြသော ဘိုင်နရီ လောဂျစ် ကဲ့သို့သော အမှား နှင့် အမှန် သို့ သုည နှင့် တစ် တန်ဖိုး နှစ်ခုတည်းသာ ရှိသော လောဂျစ်များမှ ကွဲပြားခြားနားစွာပင် ဖပ်ဇီလောဂျစ် တွင် သုည နှင့် တစ် ကြားတွင် တန်ဖိုး အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်သော ကိန်းရှင်များ ရှိသည်
ဖပ်ဇီ လောဂျစ်ကို တဝက်တပျက် သာမှန်ပြီး တန်ဖိုးမှာ လုံးဝ မှန်ခြင်း နှင့် လုံးဝမှားခြင်း ကြားတွင် ရှိသော လောဂျစ်များကို ကိုယ်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အတွက် အသုံးချရန် လိုအပ်သည်
ဖပ်ဇီလောဂျစ်ကို ၁၉၆၅ တွင် လော့တ်ဖီ ဇေဒါ (Lotfi Zadeh) မှ ဖပ်ဇီ ဆက် သီအိုရီ (fuzzy set theory) ကို အဆိုပြုရာမှ အစပြုခဲ့သည်
ဖပ်ဇီလောဂျစ်ကို ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်မှု ဆိုင်ရာ သီအိုရီ မှ အစပြု၍ ဉာဏ်တု အထိ နယ်ပယ် အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုလျက် ရှိသော်လည်း အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်နေသေးသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ဘိုးတော်ဘုရား (ခေါ်) ဗဒုံမင်း (၁၇၄၅-၁၈၁၉) သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဆဋ္ဌမမြောက်မင်း ဖြစ်သည်
နန်းသက်ရှည်ပြီး နတ်ပြည်စံသော် နတ်ရွာစံအိမ်ရှေ့စံရွှေတောင်မင်း၏ သားတော်(စစ်ကိုင်းမင်းသား)ကို နန်းအပ်သည်
နောင်သော် ဗဒုံမင်းကို ဘိုးတော်ဘုရားဟုလည်း လူသိများသည်
အလောင်းမင်းတရားနှင့် မဟာမင်္ဂလာရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာစန္ဒယဘွဲ့ခံ မိဖုရားခေါင်တို့မှ ၁၁၀၆- ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၆) ရက်၊ (ခရစ်နှစ် ၁၇၄၅ ခု၊ မတ်လ ၁၁ ရက်) တွင် မုဆိုးဖိုရွာ၌ မွေးသည်
ခင်ယွန်းစံမှ ရသည့် စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်
ငယ်မည်မှာ ရွှေဝိုင်း တွင်သည်
အသက် (၁၀)နှစ်တွင် သတိုးမင်းလှရွှေတောင်ဘွဲ့၊ အသက် (၁၆)နှစ်တွင် သတိုးမင်းစော၊ အသက် (၂၀)ပြည့်သော် သုဓမ္မရာဇာဘွဲ့တို့ ခံရသည်
ခမည်းတော်နှင့် နောင်တော် ၂ ပါးတို့လက်ထက် မြဝတီမြို့၊ ဗဒုံမြို့တို့ကို စားရ၍ ဗဒုံမင်းသားဟု ထင်ရှားသည်
၁၁၄၃-ခု၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၁၄)ရက် (ခရစ် ၁၇၈၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်) တွင် ရွှေနန်းတက်သည်
ဗဒုံမင်းဟုပင် ခေါ်ကြသည်
၁၁၄၄_ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း (၇)ရက်တွင် မြစ်ငယ်မြောက်ဘက်၊ ထီးပေါင်းကားရပ်၌ အမရပူရမြို့တည်ကာ နန်းသစ်စိုက်သည်
အမရပူရ မြို့နန်းတည်မင်းဟု အမည်ရလာသည်
၁၁၄၅-ခုတွင် သားတော်ကြီး သတိုးဓမ္မရာဇာ ရတနာရွှေတောင်မင်း (မောင်ပေါ်)ကို အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည်
၁၁၄၆-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ရခိုင်(ဓညဝတီ)ကို သိမ်းရန် သားတော်ကို လွှတ်သည်
အရေးအောင်၍ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၇)ရက်တွင် ရခိုင်မှပြန်လာသည်
ရခိုင်မှ မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်ကိုလည်း ပင့်လာသည်
တောင်ကုတ်လမ်းမှ သယ်ကာ ပန်းတောင်းမှ အမရပူရသို့ ရွှေဖောင်နှင့် တင်သည်
အမရပူရ မြို့မြောက်ဘက်၌ ပြဿာဒ်နှင့်ထား၍ ကိုးကွယ်သည်
၁၁၇၀-ပြည့်တွင် ဥပရာဇာ လူပြည်ညီးနတ်ထီးစံသဖြင့် မြေးတော် စစ်ကိုင်းမင်းသားကို နန်းလျာသည်
၁၁၄၉ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁ ရက်တွင် တရုတ်မှ မဟာမိတ်ပြုလိုကြောင်း သံစေလာ၍ အေးဆော်ရဲကို သံကြီး၊ လက်ရွေးကြီးမှူး နေမျိုးရွှေတောင်၊ သီဟကျော်ခေါင်၊ ဝေလုသာရတို့ကို သံလတ်ခန့်၍ လူ ၃၀၀ ကျော်တို့နှင့်အတူ လက်ဆောင်များထည့်၍ လွှတ်သည်
၁၁၅၁ ခု၊ ကဆုန်လတွင် တရုတ်ဥတည်မင်းက သကျမုနိ ရုပ်ပွားတော်၊ စွယ်တော်ပွားတို့ ပို့သည်
မြစ်ညာရှိ အုန်းတစဉ်အထိ ကိုယ်တိုင်သွားကြိုကာ ရတနာပန်းတောင်းနှင့် ခံ၍ ဘုံကိုးဆင့်ပါ ရန်နိုင်လှော်ကားထက် ပင့်ယူသည်
တန်ဆောင်မုန်းလရောက်သော် လက်ဆောင်တို့နှင့်အတူ သမီး ၃ ပါး ပို့လိုက်ရာ သမီးကြီး တာကူငြင်ကို သီရိမဟာဂန္ဓရဒေဝီ၊ သမီးလတ် ဧကူငြင်ကို သီရိမဟာပဉ္စာလဒေဝီ၊ သမီးငယ် သံကူငြင်ကို သီရိမဟာဂန္ဓာရဒေဝီ ဘွဲ့နှင်း၍ မိဖုရားအရာ ထားသည်
၁၁၄၇ ခုတွင် ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ တကြိမ်၊ ၁၁၄၈ ခုတွင် မင်းကြီး နန္ဒကျော်ထင်အား ဦးစီးစေ၍ တကြိမ်၊ ၁၁၅၃-၅၄ ခုတို့တွင် ဥပရာဇာ ရတနာရွှေတောင်မင်း ဦးစီး၍ တကြိမ် ယိုးဒယားအား လုပ်ကြံသည်
၁၁၄၃ ခုတွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ သွင်းသော ဒင်္ဂါးစက်ဖြင့် အမရပူရ၌ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကြေးဒင်္ဂါးများ စသွန်းသည်
အောင်ပင်လယ်ကန်နှင့် နန္ဒာကန် (မောင်းမကန်ဟုလည်း ခေါ်) တို့ကို ဖော်သည်
၁၁၅၈ ခုတွင် မိတ္ထီလာကန်ကိုလည်း ဆည်ဖို့သည်
နိုင်ငံတလွှားရှိ မင်းစိုက်ကျောက်စာတို့ကို အသစ်ပြင်စေသည်
ဤသို့ဖြင့် မင်းပိုင်မြေ၊ သံဃာ့မြေ၊ ဘုရားမြေ ကွဲပြားသွားသည်
အကြီးတော် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ (ဦးထွန်းညို) ကို ကျောက်စာဝန် ခန့်သည်
တွင်းသင်းမင်းကြီးလည်း ထိုကျောက်စာတို့ဖြင့် ညှိကာ ညောင်ရမ်းခေတ်က ဦးကုလားရေးသော မဟာရာဇဝင်ကို ပြင်ဆင်သော ရာဇဝင်သစ်ကို ရေးသည်
တွင်းသင်းရာဇဝင်ဟု ထင်ရှားသည်
၁၁၄၅ ခုတွင် သာလွန်မင်းလက်ထက်ကသို့ပင် စစ်တမ်းကောက်ကာ အစုအသား ခြားနားစေပြီး အိမ်ခြေ ၂၅ ခုလျှင် တဒိုင်၊ စည်းကြပ်ကာ ဒိုင်ထမ်း ဖွဲ့သည်
ထိုစာရင်းကို ပေတင်၍ ရွှေတိုက်တော်၌ သွင်းသည်
ဘိုးတော်ဘုရား ဟု နာမည်မကျော်ခင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ဝိုင်း ဖြစ်သည်
သူကို မွေးစဉ် အင်းဝနေပြည်တော်ကို မွန်ဟံသာဝတီများ ဝိုင်းရံနေသဖြင့် အလောင်းဘုရား မှ မောင်ဝိုင်း ဟု အမည်မှည့်ထားလေ၏
ဗဒုံမြို့ကို အပိုင်စားရပြီး ဗဒုံမင်းသား ဟု လည်း မင်းအသိုင်းအဝိုင်းထဲတွင် သိကြကုန်၏
ဘိုးတော်ဘုရား သည် အနေအထိုင် တတ်သောကြောင့် ဆင်ဖြူ ရှင်မင်း လက်ထက်တွင် မင်းသားအဆောင်အယောင်တို့နှင့် မြှောက်စား ခံရ၏
သို့သော်လည်း စဉ့်ကူးမင်း လက်ထက်တွင် ရာထူးများ သိမ်းခံရပြီး ၉ နှစ် တိုင်အောင် အိမ်နိမ့်စံဘ၀ နှင့် မထင်မရှား နေရလေ၏
စစ်ကိုင်းတွင် နေထိုင်ရပြီး စဉ့်ကူးမင်းမှ သုံးစွဲရန် ငွေ လုံး၀ ပေးခြင်းမရှိပေ
ထိုကြောင့် အိမ်တော်ထိန်းမောင်ပေါ်ဦး၊ မောင်ကျော်ရွေး၊ မောင်မြတ်ထင် တို့မှ စစ်ကိုင်းတွင် လိုက်ပါ နေထိုင်ပြီး လုပ်ကိုင်ကျွေးမွေး ကြသည်
ကိုယ်လုပ်တော် တချို့ လည်း ဈေးရောင်းကြရသည်
သမီးတော်များလည်း ရက်ကန်းရက်ရ၏
ကျော်ရွေးက မန်ကျည်းရွက်နု များ ခူး၏
ပေါ်ဦးက မန်ကျည်းရွက်နု များကို ဈေးတွင် ရောင်းရ၏
မြတ်ထင်ကမှာမူ အင်အားကြီးသဖြင့် ဗန်းမော်-ကောင်းတုံ သို့ လှေထိုးလိုက်ကာ ဗဒုံမင်းသားကြီး တို့ မိသားစု ကို ကျွေးမွေး ကြရလေသည်
ဗဒုံမင်းသားကြီး၏ မိဖုရားခေါင် မယ်လွန်းမယ် ကိုယ်တိုင် ဝါကြိတ်၊ ဝါဖန်၊ ဗိုင်းငင် လုပ်ရသည
ဗဒုံမင်းသား ကိုယ်တိုင် ချည်ခင်များကို မဲနယ်ဆိုးပေးရ၏
ဗဒုံမင်းသားကြီး၏ အိမ်တော်ထိန်း ၃ ဦးကို သားတော်၊သမီးတော် များမှ ချစ်ကြောက်ရိုသေကြ၏
ဗဒုံမင်းသား ဘုရင်ဖြစ်သည့်တိုင် ယခင်က အတိုင်း ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် ရယ်ရယ်မောမော ဖြင့်သာ ဆက်ဆံကြ၏
အထူးသဖြင့် မြတ်ထင်က အလွန် အဆဲသန်၏
စကားလုံးတိုင်း ဆဲ သော စကားလုံး ပါ၏
ထိုသို့ ၉ နှစ်ကြာအောင် အတူတကွ ရုန်းကန်ခဲ့ရသဖြင့် မိသားစု ကဲ့သို့ ဖြစ်နေကြကုန်သည်
ထို အိမ်တော်ထိန်း ၃ ဦးတွင် ပေါ်ဦး သည် အလွန်စကားတတ် သူဖြစ်ပြီး၊ ကျမ်းဂန်စာပေ များလည်း နှံစပ်သဖြင့် ဗဒုံမင်းသား ၏ အတိုင်အပင်ခံ လည်းဖြစ်သည်
ပေါ်ဦးသည် မိမိ၏ သခင်ဗဒုံမင်းသားအတွက် အခွင့်အကောင်း ပေါ်တိုင်း အကြံကောင်းများလည်း ပေးတတ်၏
မဟာသီဟသူရ စစ်ကိုင်းသို့ နယ်နှင်ဒဏ် ခံရသောအခါ သွားတွေ့ရန် အကြံပေး၏
သို့သော် မဟာသီဟသူရ ကို ဗဒုံမင်းသားမှ မကြည်၊ မဟာသီဟသူရ လည်း မကြည်သဖြင့် မတွေ့ဖြစ်ကြပေ
ဖောင်းကားစား မောင်မောင် အင်းဝထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး ဦးရီးတော်များကို နေပြည်တော်သို့ ပြန်လာရန် လာရောက် ခေါ် ယူသော အခါ ပေါ်ဦးမှ ဗဒုံမင်းသားကို သေလျှင် မြေကြီး ရှင်လျှင် ရွှေထီး အခွင့်အလမ်း ဖြစ်ကြောင်း လျှောက် တင်ခဲ့၏
ဗဒုံမင်းသား သည် အင်းဝနေပြည်တော် ရှိ အိမ်တော်တွင် အကျယ်ချူ ပ်ခံရစဉ် နေပြည်တော် တခုလုံး ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ လူများ ရမ်းကားနေကြရာ ဘုရင်အာဏာ မလွှမ်းမိုး နိုင်သောကြောင့် နေပြည်တော်တခုလုံး ဖြစ်ချင်တိုင်းဖြစ်နေတော့သည်
ထိုကြောင့် ဗဒုံမင်းသားမှ ယခင်က အလောင်းမင်းတရား၏ သစ္စာခံများနှင့် ပူးပေါင်းကာ အင်း၀ နန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်
ဗဒုံမင်းသားမှ အင်းဝထီးနန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက် နိုင်ချိန်တွင် သက်တော် ၃၈ ရှိနေပြီဖြစ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရားဟု အမည်တွင်ခြင်းမှာ ကုန်းဘောင်နှောင်း ဘုရင် များ၏ အဘိုး ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်၏
ဘိုးတော်ဘုရား နန်းရလျှင် မိမိ၏ ငယ်ကျွန်များကို မြှောက်စားလေသည်
ဦးပေါ်ဦး ကို အတွင်းဝန်မင်း အပြင် ရန်ကုန်မြို့ကိုပါ အပိုင်စား ရလေသည်
ဦးကျော်ရွေး ကိုမူ မြေထဲမြို့ကို အပိုင်ပေးစားလေသည်
မြတ်ထင် မှာမူ ဘိုးတော်ဘုရား အင်းဝထီးနန်းကို မသိမ်းမီ ၁ နှစ်အလိုတွင် ပင်ပန်းဒဏ်ကို မခံနိုင်တော့ သဖြင့် မိမိ၏ ရွာသို့ ပြန်ကာ ပဲစိုက်စား နေလေ၏
ဘိုးတော်ဘုရား အထွဋ်အမြတ် တို့ ရောက်သော်အခါ မြတ်ထင် မသိရှိရပေ
ဘိုးတော်ဘုရား မှာလည်း နန်းတွင်းရေး၊ သူပုန်အရေး၊ ကို ကိုင်တွယ်နေရ သဖြင့် ငယ်ကျွန် မြတ်ထင်ကို သတိမရပေ
ရွာတွင်လည်း ကိုယ့်ဝမ်းရေးများကိုသာ လုံးပန်းနေကြသဖြင့် အင်းဝနေပြည်တော်တွင် ဖြစ်ပျက်သည်များကို မည်သူမှ ဂရုစိုက် မအားကြပေ
မြတ်ထင် အဆိုအရ တနေ့ တဲပေါ်တွင် နေ့ခင်း အိပ်ပျော်နေစဉ် ဝတ်ဖြူ စင်ကြယ် လူကြီးမှ လာပြီး " ဟဲ့ နင့်အရှင် အထွဋ်အမြတ် ရောက်နေပြီ၊ သွားတွေ့ချေ " ဟု သုံးကြိမ်တိုင်အောင် အိပ်မက်ပေးရာ အင်း၀ နေပြည်တော်အထိ လာပြီး စုံစမ်းလေ၏
ထိုအခါမှ အုပ်ချူပ်မင်းလုပ်နေသူမှာ ဗဒုံမင်းသား ဖြစ်ကြောင်း သိရသောအခါ အလွန်ပျော်ပြီး အတွင်းတော်သို့ အခစားဝင်ရန် ကြိုးစားလေသည်
မြတ်ထင်သည် သာမန် တောသား ပုံစံသာဖြစ်သဖြင့် တံခါးမှူးမှ မပေးဝင်ပေ
ထို့ကြောင့် မြတ်ထင်မှ တံခါးမှူးကို သူ့အကျင့်အတိုင်း ဆဲဆို နေလေ၏
ထိုအချိန် အနီးအနားမှ ဖြတ်သွားသော နန်းတွင်းအပျို တော် ယမှ မြတ်ထင်၏ အသံကို သတိထားမိသဖြင့် လှမ်းကြည့်ရာ မြတ်ထင်ဖြစ်ကြောင်း သိရသဖြင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်လွန်းမယ် ထံ ခေါ်ဆောင်သွားရလေ၏
မိဖုရားခေါင် မယ်လွန်းမယ်လည်း မြတ်ထင် အခစား ဝင်ကြောင်း သိရသောအခါ အတွင်းတော်မှ ရုတ်ခြည်း ထွက်တော်မူလာ၏
ထိုအခါ မြတ်ထင်က သယ်လာသော ပဲစည်းကလေးတောင်းကို ချပြီး မိဖုရားခေါင်ကြီး ၏ ခြေထောက်တော်ကို ပြေးဖက်ကာ ငိုလေသည်
မိဖုရားလည်း " ဟဲ့ သပေါက်မသား၊ အခုမှ လာတွေ့ရသလား " ဆိုပြီး ဝမ်းသာမျက်ရည်ဆို့လေ၏
ထို့နောက် မိဖုရားခေါင်ကြီးမှ နန်းတော်အတွင်းသို့ ဝင်ကာ ညီလာခံ လုပ်နေသော ဘိုးတော်ဘုရားထံ အရိပ်အယောင် ပြလိုက်လေ၏
ဘိုးတော်ဘုရားလည်း ညီလာခံကို စဲကာ အတွင်းဆောင်သို့ ကြွလေ၏
အတွင်း ဆောင်ရောက်သော် ဘယ်အရေးလဲဟု မေးရာ မိဖုရားခေါင်မှ မျက်နှာချ ရှိခိုးနေသော လူဆီကို လက်ညှိုးထိုးကာ"မောင်မောင်ဘုရားသည် အကောင်ကို သိတော်မူပါရဲ့လား"ဟု လျှောက်လေ၏
ဘိုးတော်ဘုရားမှ ရှေ့သို့လှမ်းပြီး မိမိ၏ လက်သုံးတော် ဒေါင်းမွှေးဖြင့် ထိကာ မျှော်ဖူးစေဟု ဆိုလိုက်မှ မြတ်ထင်မှန်း သိသဖြင့်"ဟဲ့.. ခွေးမသား၊ နင် ခုမှ လာတယ်လား
နင် တယ်မိုက်တာကိုး ဟဲ့၊ နင် ရွာမှာ ဘာလုပ်နေလဲ ဟု မေးတော်မူလေ၏
မြတ်ထင်လည်း ပဲခင်းစိုက်နေပါတယ်ဘုရား"ဟု ငိုလျက် ပြန်လျှောက် လေ၏
ဘိုးတော်ဘုရားမှ" အေး အေး ကောင်းပြီ၊ နင့်ကို ငါ ကြည့်တော်မူမည်
ယခု နင့်သားမယားများ စားသုံးရန် ငွေဆယ်ပိဿာ ယူသွားလေ" ဟု ချီးမြင့်လေ၏
မြတ်ထင်လည်း ထိုငွေကိုယူကာ နေပြည်တော်တွင် မိမိ၏ မိတ်ဆွေတဦးမှ ဗိုလ်ကြီး ဖြစ်နေသည်ဟု သိရသဖြင့် သွားကာ ထို ဗိုလ်ကို ငွေများ ပေးလျက် ၃ ရက်အတွင်း ဝန်ကြီးအဝတ်တန်ဆာများ ပြုလုပ်ပေးရန် ပြောပြီး နောက်လိုက်များလည်း လိုအပ်သလို ငှားပေးရန် ပြောလေ၏
ထိုနောက် လွှတ်တော်သို့ သွားရောက်ကာ ဝန်ရှင်တော်မင်းများ ထိုင်သောနေရာတွင် ဝင်ထိုင်လေ၏
နံနက် ငါးချက်တီးတွင် အစည်းအဝေး တက် ရန် လာကြကုန်သော အမတ်များ လည်း မြင်သဖြင့် အံ့ဩလေ၏
လွှတ်တော်ဝန်ရှင်တော် ဖြစ်သော ဦးပေါ်ဦးလည်း အဝေးမှ တွေ့၏
သို့သော် မြတ်ထင်ကို ကြောက်သဖြင့် မြို့ဝန် ဦးကျော်ရွေးကို ခေါ်ကာ ဘုရင့်ထံ အရင် ဝင်ခစားကြလေ၏
ဦးပေါ်ဦး။ ။  မှန်လှပါ၊ လွှတ်တော်ဝန်ကြီး ၄ ပါး သာ ခန့်ထားမြဲ ဖြစ်ရာ ယခု ဘုန်းတော်ကြောင့် ၅ ပါး ဖြစ်နေပါသည် ဘုရား
ဘုရင်။ ။ ဝန်ကြီးတပါး ဘယ်က ပိုနေပြန် သလဲကွယ့်
ဦးကျော်ရွေး ။ ။  မှန်လှပါ၊ မြတ်ထင်သည် လွှတ်တော်ပေါ်တက်ပြီး ဝန်ကြီး လုပ်နေပါသည် ဘုရား
ဘုရင် ။ ။  ဟေ.. ငါက သင်းကို ဝန်ကြီး မခန့်သေးပါဘူး၊ သင်းကို ဆုတော်ငွေတော့ သနားတော် မူထားတယ်
သင်းကို အတွင်းတော်ခေါ်ခဲ့ကြ
ဦးပေါ်ဦး တို့ ၃ ဦး အတွင်းတော်သို့ ပြန်လည် ရောက်ချိန်တွင် အရှင်နှစ်ပါးတို့ ပြုံးလျက် ရှိ၏
ဘုရင် ။ ။   ဟဲ့.. မြတ်ထင်၊ မောင်မင်းကို မည်သူက လွှတ်တော်ဝန်ကြီး ခန့်ထားလို့လဲ
မှန်ပါ၊ ခမည်းတော်ဘုရားကပဲ သူကောင်းပြုတော်မူမည်ဟု မိန့်ထားကြောင်းပါ
ထိုနေ့ကမယ်မယ်ဘုရား အဆောင်မှာ မိန့်တော်မူသည်မှာ ကျော်ရွေးလည်း ဝန်ကြီး၊ ပေါ်ဦးလည်းဝန်ကြီး၊ နင်လည်းဝန်ကြီးဖြစ်မှာပေါ့ ဟု နာခံရပါတယ်၊ ယခု ကျွန်တော်မျိုး ရှိနေသောကြောင့် ဝန်ကြီး ဖြစ်လာရပါကြောင်း ဘုရား၊ စစ်ကိုင်းဘက်မှာ ကျွန်တော်မျိုးက လှေထိုး လိုက်ကျွေး ရသည်ဘုရား
ကျော်ရွေးမှာ သားတော်များ ထိန်းပြီး ရံခါ မန်းကျည်းရွက်နု ရောင်းပါသည် ဘုရား
၊ပေါ်ဦးမှာကတော့ ဖင်ကျယ်လုပ်ပြီး မန်းကျည်းရွက် ရောင်းသလိုလို၊  ပဲလှော် ရောင်းသလိုလို နှင့် အိမ်တော်မှာ ညာနေပါသည်ဘုရား၊ ထိုကြောင့် ပေါ်ဦးထက်   အောက်မကျအောင် ဆုတော်ငွေ နှင့် ဝန်ကြီးတန်ဆာများ ဝတ်ချူပ်ကာ ဝန်ကြီး ပြုပါသည်ဘုရား
ထိုအခါ ဘိုးတော်ဘုရား နှင့် မိဖုရားခေါင်တို့မှာ အားရပါးရ ရယ်တော်မူလေသည်
ထိုကြောင့် ငယ်ကျွန်တော်အတွက် ဘိုးတော်ဘုရားမှာ မှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်ပြီး ဝန်ဌာန တခုကို မြတ်ထင်အတွက် ပြုလုပ်ပေးရလေ၏
အက္ကပတ်မြင်းဝန် ခေါ်သော ဝန်ကြီးဌာန အသစ်တခုကို မြတ်ထင်အတွက် ဖန်တီးပေးလေသည်
ထိုဌာနမှာ ယခုခေတ်ဆိုလျှင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ကဲ့သို့ ဖြစ်၏
ယခု မန္တလေး မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပွားတော်ကြီး ကျောင်းပရိဝုဏ် အတွင်းရှိ မြင်းဝန်တိုက် သည် ဝန်ကြီးဦးမြတ်ထင် လှူဒါန်း ထားခြင်းဖြစ်၏
ဘုန်းနယ် (ရေစကြို)
"မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာ့မိခင်ကြီးများ"
မိဖုရား ကိုယ်လုပ် များစွာရှိပြီး စာရင်းပေါက်သားသမီး ၁၂၉ ယောက် ရှိသည်
တောင်နန်းမတော် အဂ္ဂမဟေသီမိဖုရားခေါင်ကြီး မဟာအတုလဒေဝီ (ဒေါ်အိ) နှင့် အင်းဝဗိုလ်မှူး မင်းရဲကျော်ထင် (ဦးညွန့်) တို့မှ မွေးသည့်သမီး (မယ်လွန်းမယ်) သီရိပဝရရတနာမင်္ဂလာဒေဝီ၊ နောက် သီရပဝရမဟာရာဇိန္ဒာမင်္ဂလာရတနာဒေဝီနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသမီးများ ရသည် -ကန္နီမင်းသမီး (အမိကြီး) သီရိမဟာရတနာဒေဝီတောင်တွင်းကြီးမင်းသမီး (မကေ) သီရိမဟာတိလောကရတနာဒေဝီ၊ နောက် သီရိတိလောက မဟာဘတ္တာသုရတနာဒေဝီမြေဒူးမင်းသမီး မအုန်း မြောက်နန်းမိဖုရားကြီး သပွတ်ကြေးတိုင် ဦးမြတ်ထွန်းနှင့် လွှဲပါရွာသူ ရှင်ဖရုံတို့မှ မွေးသည့်သမီး (မယ်လွန်းသူ) သီရိမဟာစန္ဒာဒေဝီ၊ နောက် သီရိမဟာစန္ဒာဘိရတနာဒေဝီနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -ရွှေတောင်မင်းသား (မောင်ပေါ်)ပြည်မင်းသား (မောင်ရွှေမှုံ) ဒုတိယ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီး ရွှေဘိုမြို့ ဆီးတောရွာမှ ဦးမိုး၏ သမီး ကျောက်မော် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့စား မိဖုရားနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -(မြစ်သား စကုမြို့စား) ကျောက်မော်မင်းသမီး ရွှေနန်းမြင့်မက္ခရာမင်းသား မောင်ပျိုးလှိုင်မင်းသား (မောင်ရိုး) သီရိဓမ္မရာဇာ အလယ်နန်းမိဖုရားကြီး ဟံသာဝတီရောက်မင်းလက်ထက် လုံးပေါ မြင်းစာရေး ဦးစံထွန်း (ဗဒုံမင်းလက်ထက် ကျီဝန် ဖြစ်လာ) ၏ သမီး (မယ်လွန်းပု) သီရိမဟာနန္ဒာဒေဝီ၊ နောက် သီရိမဟာနန္ဒာဘိရတနာဒေဝီနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -ဟင်္သာတမင်းသမီး (မမင်းတုတ်) သီရိမဟာရတနာပဘာဒေဝီသား ငယ်ကလွန်သမီး ငယ်ကလွန်ပုသိမ်မင်းသား သုဓမ္မရာဇာ တောင်ရွှေရေးဆောင်မိဖုရား စလေ ဓနုဖြူစား (မယ်အောင်) မင်္ဂလာဒေဝီ၊ နောက် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် - ပုဂံမင်းသား (မောင်ပေ) သတိုးမင်းဖျားယောမင်းသမီး သီရိဥပ္ပလဒေဝီသန်လျင်မင်းသားကနောင်မင်းသား (သာထွန်းအောင်) သီရိသုဓမ္မရာဇာ မြောက်ရွှေရေးဆောင်မိဖုရား လှိုင်းတက် အမြင့် ကာမမြို့စား (ရှင်ဝက်) ရတနာမဟေ၊ နောက် ရတနာဒေဝီ၊ နောက် သီရိမဟာသုဓမ္မာဒေဝီနှင့် ပေါင်းသင်းရာ အောက်ပါသားသမီများ ရသည် -ပခန်းမင်းသား (မောင်ဖဲကြီး) သတိုးမင်းရဲကျော်ခေါင် ယင်းတော်မိဖုရား အလောင်းမင်းတရားနှင့် ကိုယ်လုပ်တော် ရုဇာမဟေတို့မှ မွေးသော (မင်းရွှေမြ) သုစန္ဒာဒေဝီ၊ နောက် သီရိသုစန္ဒာဒေဝီနှင့် သား ၁၊ သမီး ၂ ရသည်
ရေနံချောင်းမိဖုရား ယိုးဒယားဝန် ကျော်ခေါင်ကျော်သူ၏ သမီး သီရိစန္ဒာမဟေသီနှင့် အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -ပတိမ်းမင်းသား မင်းရဲကျော်စွာကျော် (မောင်ရွှေလွတ်) ထရံကာမိဖုရား သိန္နီစော်ဘွား၏ သမီးကို သီရိမြတ်စွာမဟေ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားမြှောက်သည်
မိုးမိတ်မိဖုရား မိုးမိတ်စော်ဘွား၏ သမီးကို သီရိတိလောကဒေဝီ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားမြှောက်သည်
ဟန်လင်း စကုမြို့တို့ စားရသည်
သားသမီးများမှာ -ဓနုဖြူမင်းသမီး သီရိသုရတနာပဘာဒေဝီမကွေးမင်းသမီး သီရိသီလဒေဝီ (မင်းရွှေမှုတ်)မိုးမိတ်မင်းသား မဟာဓမ္မရာဇာ (မောင်ခန့်ကျော်)မြတောင်မင်းသမီး သီရိသုရတနာစန္ဒာဒေဝီ (မင်းပတ္တမြား)ကွပ်ရွာမင်းသမီး သီရိရတနာမလ္လာဒေဝီ မတ္တရာမိဖုရား တလုပ်မြို့ဇာတိ သီရိကျော်သူ၏ သမီး (ရှင်မင်းလှ) သီရိရတနာမဟေသီနှင့် ပေါင်းဖက်ရာ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -ရွှေကူမင်းသား မင်းရဲကျော်စွာ (မောင်ခိုင်)လယ်ကိုင်းမင်းသား မင်းရဲမင်းလှငယ် (မောင်မှတ်) မိတ္ထိလာမိဖုရား ဟံသာဝတီရောက်မင်း၏သား ရွှေတောင်မင်းသားနှင့် မင်းထိပ်ပန်တို့မှ မြင်သော သမီး မင်းစီစီနှင့် ရင်းနှီးရာမှ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -မင်းခင်းမင်းသမီး သီရိမလ္လာနန္ဒာဒေဝီ (ရှင်မင်းနှစ်)မိတ္ထိလာမင်းသမီး သီရိသုရတနာနန္ဒာဒေဝီ (ရွှေအိမ်ရှင်)ရွှေကူမင်းသမီး သီရိရတနာဒေဝီ (ရှင်မင်းစစ်) လှိုင်းတက်မိဖုရား  ကသာမိဖုရား ကသည်းဝန်ကြီး မင်းကြီးဇေယျသူ၏ သမီးဖြစ်ပြီး မြတ်စွာမဟေ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားမြှောက်သည်
ဇရွံမိဖုရား မွေးရင်းစော်ဘွား၏ သမီးကို သီရိရုဇာမဟေ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားမြှောက်သည်
တလုပ်မြို့စား မိဖုရား တရုတ်မြော်မိဖုရား ဟုလည်း လူသိများသည်
မိုးကောင်းစော်ဘွား၏ သမီးဖြစ်ပြီး သီရိမြတ်စွာမဟေ ဘွဲ့နှင့် မိဖုရားတင်သည်
ရသော သားသမီးများအား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -သံတွဲမင်းသား မဟာသုဓမ္မရာဇာ ဝေသာလီမိဖုရား ဝေသာလီမင်း၏ သမီး စွန်ပါဝတီကို သီရိမဟာဝိမလာဒေဝီ ဘွဲ့နှင့် နန်းတင်သည်
မအူ ၄ ရွာ စားရသည်
ရသော သားသမီးများ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -မိုးကောင်းမင်းသား သတိုးမင်းဖျား သပြေ ၅ ရွာစား မိဖုရား သီပေါစော်ဘွား၏ သမီးကို ရာဇဒေဝီ ဘွဲ့နှင့် နန်းတင်သည်
ရသော သားသမီးများ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -သီပေါမင်းသား သတိုးမင်းရဲစည်သူ (မောင်ဘဲကလေး) ရှင်ဖရုံ အောက်ပါသားသမီးများ ရသည် -ဝန်းသိုမင်းသား မင်းရဲမြတ်စွာ (မောင်ရွှေအပ်) ရှင်မင်းစီ ရွှေဘိုမြို့ ရွှံ့စက်ရွာမှ ဦးပု၏ သမီးဖြစ်ပြီး ဗဒုံမင်း ဘုရင်မဖြစ်မီ သေသည်
မြင်သော သားသမီးများအား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -တောင်ငူမင်းသား မင်းရဲကျော်ခေါင် (မောင်ရွှေပုံ)စစ်ကိုင်း အိမ်တော်ရာ၌ အောင်မြင်လောကစေတီ တည်သည်
ရေတပ်သစ်တပ်တည်ရာဆင်ဖြူကျွန်းတွင်ရှင်ပင်ချမ်းသာကြီးဘုရားတည်သည်
၁၁၆၂ ခုတွင် ပြည်သူပြည်သားတို့အား စပါး တင်းတသိန်း ဝေသည်
မင်းကွန်း၌ ပုထိုးကြီးတည်ရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း လက်စမသတ်နိုင်ခဲ့
သို့သော် သွန်းပြီးသည့် ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ မြန်မာ့အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းအဖြစ် ထင်ရှားသည်
၁၈၁၉ ခု၊ ဇွန်လ ၅ ရက်တွင် နတ်ရွာစံသည်
အောက်ပြည်အရပ်မှ မွန်တို့ ပုန်ကန်သည်ကိုလည်း နှိမ်နှင်းရသည်
သာဿနာရေးဆိုင်တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းစေပြီး မဟာယန ဆန်သည့် ပွဲကျောင်းဝါဒကို နှိမ်နှင်းရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သော်လည်း ထိရောက်သောအောင်မြင်မှုတို့ ရရှိသည်မတွေ့ရပေ
ထို့ပြင် အိန္ဒိယသို့ သံတမန်များ စေလွတ်ပြီး ဗေဒင်နှင့် ဗြဟ္မဏဆိုင်ရာကျမ်းများကို ယူဆောင်လာစေကာ မြန်မာဘာသာသို့ပြန်ဆိုရန် အားပေးခဲ့သည်
ရှေးအယူအဆများနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး တိုးတက်သည့် အတွေးအခေါ်အယူအဆများကို သွပ်သွင်းလိုသော်လည်း အယူအစွဲကြီးသည့် ပြည်သူနှင့် လက်အောက်ခံများကြောင့် အရာမထင်ပေ
ထင်ရှားသည့် ပျော်တော်ဆက် သက်တော်ရှည်အမတ်ကြီးမှာ ဦးပေါ်ဦး ဖြစ်သည်
အိမ်ရှေ့မင်းသား ဦးပေါ်မှာ ဘိုးတော်ဘုရား အသက်ရှိစဉ်ပင် နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်သည့်အတွက် မြေးတော်နှစ်ပါးဖြစ်သည့် စစ်ကိုင်းမင်းသားနှင့် သရက်မင်းသားတို့ အပြိုင်နန်းလျာဖြစ်လာပြီး နောက်ဆုံးတွင် စစ်ကိုင်းမင်းသားအိမ်ရှေ့အရာရကာ ဘိုးတော်ဘုရားလွန်လျှင် နန်းစံသည်
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ဘကြီးတော် မင်းအဖြစ်လည်း လူသိများသည်
ဘိုးတော်ဘုရားသည် ၁၁၄၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၁၄၆-ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ရာဇာဘိသေက မုဒ္ဓါဘိသေခံပြီးလျှင် ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ မဟာဥကင်သဖွင့်တော်မူ၍ သီရိပဝရ တိလောကပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ် နာမံများကို ခံတော်မူသည်
၁၁၆၆-ခုနှစ်တွင် သီရိမဟာသုဘတ္တာဟူသော ဆင်ဖြူမ တစ်စီးနှင့် ၁၁၆၈-ခုနှစ်တွင် နိဗ္ဗာန ပစ္စယနာဂရာဇာ ဆင်ဖြူတစ်စီးကို ရတော်မူ၍ ရွှေစက်တင်တော်မူပြီးလျှင် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသခင်ဘွဲ့ ခံတော်မူသည်
ဘိုးတော်ဘုရားသည် ခမည်းတော်၏ ဆန္ဒအရ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တွင် စတုတ္ထမင်းဖြစ်ရန် ရှိသော်လည်း နောင်တော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းက သားတော် စဉ့်ကူးမင်းအား အရိုက်အရာ လွှဲအပ်ခဲ့သဖြင့် တူတော်များဖြစ်သော စဉ့်ကူးမင်းနှင့် ဖောင်းကားစားမင်းတို့အား ဖယ်ရှင်းပစ်ပြီးနောက်မှထီးနန်းကို ဆက်ခံရသဖြင့် ကုန်းဘောင် မင်းဆက်တွင် ဆဋ္ဌမမင်းဖြစ်ခဲ့ရသည်
နန်းတက်စတွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် ထီးနန်းအန္တရာယ်ကြောင့် မင်းဆွေစိုးမျိုး မှူးမတ်မှုထမ်းကောင်းအမြောက်အမြားတို့ကို ကြံစည်ကြောင်းသံသယရှိသဖြင့် ကွပ်မျက်သုတ်သင်ခဲ့ရသည်
တရုတ်မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် ထင်ရှားသော ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ ကို မရှုတ်မချ ဝန်ကြီးအရာနှင့် သူကောင်းပြုသော်လည်း မကြာမြင့်မီ ညီတော် စည်သာမင်းသားနှင့် ထီးနန်းကြံစည်ကြောင်းသံသယရှိသဖြင့် ထုံးစံနှင့်အညီ စီရင်တော်မူခဲ့သည်
ဘိုးတော်ဘုရားသည် ပထမံဘိုးဘိုးအောင် ကိုလည်း ထီးနန်းကြံစည်ကြောင်းသံသယရှိသဖြင့် ကွပ်မျက်သုတ်သင်ခဲ့သည်
ပထမံ ဘိုးဘိုးအောင်သည် ဝ တလုံးက နှစ်လုံးဖြစ်အောင် တတ်နိုင်ရုံမက ဘယ်လိုမှ သတ်၍ မသေဟု ဖော်ပြကြသည်
၁၁၄၄-ခုနှစ်တွင် ငဖုန်းဆိုသူ ရှမ်းအမျိုးသား တစ်ယောက်က မိမိကိုယ်ကို ဟံသာဝတီ ရောက်မင်းတရားကြီး၏ သားတော် မင်းရဲမြတ်ဖုန်းဟုဆိုကာ ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ ကြွင်းကျန်ပုန်းလျှိုး နေသေးသော ကျေးကျွန်တို့နှင့် ပေါင်း၍ နန်းမြို့တွင်းသို့ အတင်းဝင်ရောက် ပုန်ကန်ရာ နှိမ်နင်းတော်မူပြီးနောက် ငဖုန်းနှင့် အပေါင်းပါတို့ကို ကွပ်မျက်တော်မူရသည်
ပုသိမ်နယ်မှ မွန် (၃ဝဝ)ကျော်တို့သည် ရန်ကုန်သို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူကြသည်ကိုလည်း နှိမ်နင်းရသည်
၁၁၄၅-ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် သားတော်ကြီး သတိုး ဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ရတနာရွှေတောင်မင်းကို အိမ်ရှေ့အရာ နှင်းတော်မူရာ ညီတော် ပင်းတလဲမြို့စား စိတ်ထောင့်၍ ထီးနန်းကို ကြံစည်သဖြင့် ထုံးစံနှင့်အညီ စီရင်ရသည်
၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် မဟာဥပရာဇာ နတ်ပြည် စံသောအခါ မြေးတော် စစ်ကိုင်းမင်းသားအား အိမ်ရှေ့နှင်းတော်မူသည်
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ရခိုင်ဓညဝတီပြည်ကြီးကို သိမ်းယူတော်မူမည်ဟု သားတော် မဟာဥပရာဇာကို အချုပ်ခန့်၍ အလုံးအရင်းနှင့် ချီစေသည်
မဟာဥပရာဇာသည် စစ် ၄ ကြောင်းဖြန့်၍ ချီတက်ရာ ရခိုင်တို့ အပြင်းအထန် ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသော်လည်း ရခိုင်တို့ရှုံးကာ သံတွဲမြို့နှင့်တကွ တောင်စဉ် ခုနစ်ခရိုင်သာမက ရခိုင်တပြည်လုံးကို မင်းနှင့်တကွ ရရှိသည်
ရခိုင်ဘုရင်နှင့်တကွ မင်းဆွေမင်းမျိုး မှူးမတ် ပညာသည်များ၊ အလျားအတောင် ၂ဝ လုံးပတ် ၆ တောင်ရှိ အမြောက်ကြီးနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက် အမြောက်သေ နတ်များ၊ ဆင်မြင်းလူသူ ၃ သောင်းကျော်နှင့်တကွ ယိုးဒယားလုပ် ကြေးရုပ် ၃ဝ ကျော်တို့ကို ဆောင်ယူ၍ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်မှ ပြန်လာသည်
ထို့ပြင်ရခိုင်မင်းများ အစဉ်အဆက် ကိုးကွယ်သော မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကိုလည်း တောင်ကုပ်လမ်းဖြင့် ပင့်ဆောင်ကာ ပန်းတောင်းမြို့ဆိပ်ကမ်းမှ ရွှေဖောင်တော်နှင့် တင်ဆောင်၍ အမရပူရမြို့သို့ရောက်လျှင် မြို့မြောက်ဘက်၌ ရွှေပြဿာဒ်နှင့် တည်ထားကိုးကွယ်သည်
ရှေးက ရခိုင်ပြည်ကို မြန်မာတို့တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ခရီးအထောက်အလှမ်း မသင့်ခြင်းကြောင့် ကြာရှည်သိမ်းပိုက်မထားနိုင်ခဲ့ချေ
ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တော်တွင်မှ ရခိုင်မင်းဆက် ပြတ်လေတော့သည်
ရခိုင်ကို ဘိုးတော်ဘုရား သိမ်းပိုက်လိုက်သဖြင့် မြန်မာနယ်စပ်သည် ဗြိတိသျှတို့သိမ်းပိုက်ထားသော ဘင်္ဂလားနယ်နှင့် တစ်စပ်တည်းဖြစ်ခဲ့ရာ နယ်စပ်အရှုပ်အထွေးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြန်မာတို့အိန္ဒိယသို့စေလွှတ်သော သာသနာရေးအဖွဲ့အား ဗြိတိသျှတို့က နိုင်ငံရေး မကင်းဟု ယူဆကာ တားမြစ်သည်
ဤအချက်များကြောင့် ဘိုးတော်ဘုရားနှင့် ဗြိတိသျှတို့အဆက်အသွယ် ပြုလာရသည်
သက္ကရာဇ် ၁၁၅၆ ( ခရစ်နှစ် ၁၇၉၅ ) ခုနှစ်တွင် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီမှ ကက်ပတိန် မိုက်ကယ်ဆိုင်းအား ဘိုးတော်ဘုရားထံသို့စေလွှတ်ကာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ကုမ္ပဏီတို့အကြား ဖြစ်ပေါ်နေသော အရှုပ်အထွေးများကို ဖြေရှင်းစေသည်
ဘိုးတော်ဘုရားက ကက်ပတိန်ဆိုင်းသည် ဘင်္ဂလားအစိုးရက စေလွှတ်သော ကိုယ်စားလှယ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကာ အရေးမပေးနေသည်
သို့ရာတွင် မြန်မာမှူးမတ်များနှင့် ကက်ပတိန်ဆိုင်းသည် ကုန်သွယ် ရေး ခွင့်ပြုချက်အချို့ကို သဘောတူညီမှု ရရှိအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
ကက်ပတိန်ဆိုင်း၏ အစီရင်ခံချက်အရ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာတို့နှင့် သံတမန်လဲလှယ်ရန်နှင့် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် အလို့ငှါ သက္ကရာဇ် ၁၁၅၆ (ခရစ် ၁၇၉၆) ခုနှစ်တွင် ကက်ပတိန် ကောက်စအား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရန်ကုန်သို့စေလွှတ်ပြန်သည်
ကက်ပတိန်ကောက်စသည် ၁၁၅၈ ခုနှစ်တွင် အမရပူရ နေပြည်တော်သို့ ဆန်တက်၍ ဘိုးတော်ဘုရားထံ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့်တကွ အဖူးအမြော်ဝင်သည်
ကက်ပတိန်ကောက်စက မိမိအားဗြိတိသျှတို့၏ တရားဝင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆို သည်ကို မြန်မာတို့က ငြင်းပယ်သည်
မြန်မာတို့အမြင်တွင် ကက်ပတိန် ကောက်စသည် မြန်မာပြည်ရှိ ဗြိတိသျှကုန်သည်များအား ကြီးကြပ်ရန်လာသော ကုန်သည်တစ်ဦးဟုသာ မြင်သည်
သို့ဖြင့် ကက်ပတိန်ကောက်စသည် ရန်ကုန်မှ ပြန်လာခဲ့ရသည်
၁၁၅၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်တွင် မြို့သူကြီးငသန်တဲ ဆိုသူ ခေါင်းဆောင်သော ပုန်ကန်မှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်
မြန်မာတို့သည် ငသန်တဲအား လိုက်လံတိုက်ခိုက်သောအခါ ဗြိတိသျှပိုင်နက်ဖြစ်သော ဘင်္ဂလားနယ်ထဲ သို့အလုံးအရင်းဖြင့် ခိုဝင်သည်
မြန်မာတို့ကလည်း ဗြိတိသျှ ပိုင်နက်တွင်းသို့ပင် လိုက်လံဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှနှင့် မြန်မာဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာသည်ထက် တင်းမာလာလေသည်
ကလကတ္တားရှိ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ ဝယ်လက်စလေသည် ဘိုးတော်ဘုရားအား သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် တောင်ငူမင်းတို့က နန်းချ မည်ဆိုက နန်းချနိုင်လောက်အောင် အားနည်းသည်ဟု အယူရှိသည်
ထို့ကြောင့် ကက်ပတိန်ဆိုင်းအား အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် တောင်ငူမင်းထံ ချဉ်းကပ်ရန် ဒုတိယအကြိမ် စေလွှတ်သည်
သို့ရာတွင် ဝယ်လက်စလေ ထင်မြင်သကဲ့သို့ ဘိုးတော်ဘုရားသည် အားနည်းသော ဘုရင်မဟုတ်ကြောင်းကို ကက်ပတိန်ဆိုင်း သိရှိရသည်
ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံရောက်လာသော ကက်ပတိန်ဆိုင်းအား ပထမ အခေါက်ထက်ပင် အရေးမပေးရှိသည်
ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ်ထက် ပြင်သစ် ကိုယ်စားလှယ်မှာ ပိုမို၍ အရေးပေးခံရသည်ကို ကက်ပတိန်ဆိုင်း သိမြင်ခံ စားခဲ့ရသည်
သို့ဖြစ်၍ မြန်မာတို့ထံပါး ပြင်သစ်တို့အရေးသာနေမှုကို ဖြိုဖျက်ရန် ကလကတ္တားရှိ ဗြိတိသျှတို့အဖို့လိုအပ်လာသည်
ထို့ကြောင့် ကက်ပတိန်ဆိုင်း ပြန်လာသောအခါ ကက်ပတိန်ကန်းနင်းကို ထပ်မံ၍ စေလွှတ်ပြန်သည်
ကက်ပတိန်ကန်းနင်း အဖွဲ့သားများသည် အင်းဝသို့ သက္ကရာဇ် ၁၁၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရောက်လာကြသည်
ကက်ပတိန်ကင်းနင်း၏ အစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေသည် အင်အားနည်းပါးနေကြောင်း၊ ဗြိတိသျှတို့၏ အင်အားကို မြန်မာတို့အထင်မကြီးကြောင်းနှင့် စစ်တကောင်းနှင့် ဒက္ကားကို မြန်မာတို့တိုက်ခိုက်ရန် ကြံရွယ်နေကြောင်းပါရှိသည်
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃ ခုနှစ်တွင် သူပုန်ငသန်တဲ၏ သားငချင်းပျံသည် ဘင်္ဂလားနယ်မှ ရခိုင်သို့ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည်
မြန်မာတို့က ငချင်းပျံကို ဗြိတိသျှတို့ အားပေးသည်ဟု ယူဆသဖြင့် ဗြိတိသျှ မြန်မာ ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာလေသည်
ဝဇ္ဇီတိုင်း ဝေသာလီပြည်ကြီးကို အစိုးရသော မင်းကလည်း ၁၁၅၈ ခုနှစ်တွင် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့် တကွ သမီးတော် စွံပါဝတီကို ဆက်သ၍ ဘဝါးကျွန်အဖြစ်ခံရာ ဝေသာလီမင်းသမီးအား သီရမဟာ ဝိမလာဒေဝီ ဘွဲ့ဖြင့် မြှောက်စားလေသည်
ထို့နောက် စွံပါဝတီ၏ ညီမတော် ရွတ်ပုရိ၊ ပဒုမ္ပနီ ဥပေါထရာ သမီးကညာ ၃ ပါးကို ဝေသာလီမင်းက ဆက်သ၍ ဘဝါးကျွန်းအဖြစ် ခံတော်မူသည်
မဇ္ဈိမတိုက် ၁၆ တိုင်းကလည်း အထူးထူးသော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာတို့ဖြင့် နှစ်စဉ်မပြတ် ဆက်သပို့ရောက်သည်
သီဟိုဠ်မင်းကလည်း သာသနာတော် တည်ထွန်းပွင့်လင်းအောင် မစပြုစုတော်မူပါမည့် အကြောင်း အထူးထူးသော လက်ဆောင်များဖြင့် ခြေတော်ဦးခိုက်၍ သီဟိုဠ်တစ်ကျွန်းလုံး နှင်းအပ်ဆက်သသည်
၁၁၇၄ ခုနှစ်တွင် မဏိပူရ ကသည်းစော်ဘွား မဟာရာဇာနှင့် ဇူပရာဇာတို့မသင့်မတင့် ရှိသောကြောင့် ဇူပရာဇာထွက်ပြေးလာ၍ ဘိုးတော်ဘုရားထံ ခြေတော်ဦးခိုက် ခိုဝင်လာသည်
မဟာရာဇာဇူပရာဇာ ညီနောင် ၂ ဦး သင့်တင့်ရန် ဖြန်ဖြေဖို့မဟာရာဇာအား အခေါ်လွှတ်ရာ မလာမရောက် နေသဖြင့် ချီတက်တိုက်ခိုက်စေရာ မဏိပူရမြို့ကို သိမ်းယူရရှိလေသည်
သာသနာရေးဘက်၌လည်း ဘိုးတော်ဘုရားသည် အထူးဂရုပြုကာ ဆောင်ရွက်တော်မူ၏
စစ်ကိုင်း အိမ်တော်ရာရှိ အောင်မြင်လောက စေတီတော်၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ရှိ မင်းကွန်းစေတီတော်တို့သည် ဘိုးတော်ဘုရား၏ ကောင်းမှုတော်များ ဖြစ်သည်
မင်းကွန်းစေတီတော်ကြီးမှာ အထုထည် ကြီးမားလွန်းရကား ပြီးဆုံးသည့်တိုင်အောင် မတည်ဆောက်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်
မင်းကွန်းစေတီ အနီး၌ပင် ပိဿာ ၅၅၅၅၅ ခန့်အချိန်ရှိသော ကြေးခေါင်းလောင်းကြီးကိုလည်း ဘိုးတော်ဘုရားက သွန်းလုပ် လှူဒါန်းတော်မူသည်
နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့ပေါင်း ၅၆ မြို့သို့တစ်မြို့လျှင် ပိဋကတ်တော် တစ်စုံနှင့်သံဃာတော် ၅ ပါးကို သာသနာပြု စေလွှတ်တော်မူသည်
သီဟိုဠ်မှလည်း သာသနာပြုစုပါမည့်အကြောင်း လျှောက်ထားသဖြင့် ပိဋကတ် စာပေနှင့် ရဟန်းတော်များပို့၍ သာသနာပြုသည်
သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီးသည် မုဋ္ဌောဘုရားများကို တစ်ချိန် တစ်ခါတည်း တည်လုပ်သကဲ့သို့ဘိုးတော်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်ရှိဌာန ၂၃ဝ ၌ ရွှေဂူ ၂၃ဝ ကို တစ်ချိန်တည်း တည်တော်မူသည်
ထို့ပြင် သပိတ်မှောက်အောက်တိုင် ပြိုပျက်နေသော ဟံသာဝတီ-မော်ဓောရှင် စေတီတော်ကို ပြန်လည်တည်လုပ်ရန် ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရအား ကံကျွေးလက်ခ ငွေတော်ပေးအပ်၍ စေလွှတ်ပြင် ဆင်တော်မူစေသည်
ပြိုကျပျက်စီးသော အခြားထင်ရှားသည့် ဘုရားစေတီတော်များကိုလည်း အသစ်တည်၍ ရွှေထီးထွတ်တင် လှူတော်မူသည်
ရဟန်းသံဃာတော်များ အတင်ဂိုဏ်း အရုံဂိုဏ်းဟူ၍ ဂိုဏ်းကွဲကြရာ ဘိုးတော်ဘုရားက ကျောင်းတိုက် အပြင်အပသို့ထွက်ကြွတော်မူသည့်အခါ သင်္ကန်းကို ရုံသင့်သည်ဟု အရုံဂိုဏ်းကို အနိုင်ပေး၍ ဆုံးဖြတ်ကာ သာသနာတော်အား တညီတစ်ညွတ်တည်း ဖြစ်စေခဲ့သည်
ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်၌ အနောက်အိန္ဒိယ မဇ္ဈိမဒေသ တိုင်းကြီးရပ်ရပ်သို့လည်း မှူးမတ်အရာရှိတို့ကို ပညာတော်သင်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် စေလွှတ်၍ လောကီလောကုတ္တရာကျမ်းများ၊ ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ အကျင့်သိက္ခာနှင့် စပ်သောကျမ်းစသည်ဖြင့် ဘင်္ဂလီ၊ နာဂရီ၊ သက္ကတဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော ကျမ်းပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ကို ရှာဖွေ စုဆောင်းပြီးလျှင် ပါဠိဘာသာ၊ မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုစေသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းကို လှည့်လည်ခဲ့သော မြန်မာမှူးမတ်တို့သည် မဟာဗောဓိပင်ကို ဝင်ရောက်ဖူးမြော်၍ ဗောဓိပင်ပွား နှစ်ပင်ကို ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
ဘိုးတော်ဘုရား၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးကား မင်းသီရိရန္တဇ သမီးတော် မဟာအတုလ ဒေဝီနှင့် အင်းဝ ဗိုလ်မှူးတို့၌ ၁၁ဝ၅-ခုနှစ်တွင် မြင်သည့် သမီးတော် အောင်မြေဘုံကျော် ကျောင်းဒါယိကာမ သီရိပဝရ မဟာရာဇိန္ဒာ မင်္ဂလာရတနာဒေဝီ ဖြစ်သည်
၁၁၂၂ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးနှင့် စုလျားရစ်ပတ်၍ ၁၁၆၈ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် နတ်ပြည်စံသည်
ဘိုးတော်ဘုရားတွင် သားတော်၊ သမီးတော်ပေါင်း (၁၂၂)ယောက်ရှိသည်တွင် သမီးတော် (၆၁)ပါး၊ သားတော် (၆၁)ပါးဖြစ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်၌ မှူးကောင်းမတ်ကောင်း သူရဲကောင်းတို့သာ ပေါသည်မဟုတ်၊ စာဆိုပညာရှိကြီးများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည်
မင်းလက်ဝဲသုန္ဒရ၊ တွင်းသင်းမင်းကြီး မဟာစည်သူ၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး၊ အမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦး၊ သာချင်းဆရာကြီး ဦးအောင်ဖြိုး၊ ဝန်ကတော် မယ်ခွေ၊ မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ စသည်တို့သည် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက် ကျော်ကြားသော စာပြုစာဆို ပညာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်
အိမ်ရှေ့မင်းသားဦးပေါ်ဦးပေါ်ဦးအယူတော်မင်္ဂလာဦးနိုးမယ်ခွေ
ဣန္ဒြေငါးပါး ၌ ဣန္ဒြေဆိုသည်ကား “ဣန္ဒဿ ကမ္မံ ဣန္ဒြိယံ၊ ဣန္ဒဿ  အစိုးရမင်း၏၊ ကမ္မံ  အစိုးရမှုသည်၊ ဣန္ဒြိယံ  ဣန္ဒြေမည်၏
အစိုးရမင်း၏ အစိုးမှုဆိုသည်ကား မိမိအုပ်ချုပ်ရာဌာန၌ မိမိအလိုကို တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူကမျှ မလှန်မပြန်နိုင်မှုတည်း
ဤအရာ၌ကား စိတ်ကို အစိုးရမှုသည် လိုရင်းတည်း
ထိုဣန္ဒြေသည် ငါးပါးရှိ၏
၎င်းငါးပါးတို့မှာ --(၁) သဒ္ဓါန္ဒြေ(၂) ဝီရိယိန္ဒြေ(၃) သတိန္ဒြေ(၄) သမာဓိန္ဒြေ(၅) ပညာန္ဒြေ (ဤသည်တို့သည် ဣန္ဒြေငါးပါး ဖြစ်သည်
သန္ဓိန္ဒြေ ဆိုသည်မှာ သဒ္ဓါပင် ဖြစ်သည်
ထိုသဒ္ဓါသည် အစိုးရမျိုး ဖြစ်သည်
ပကတိသဒ္ဓါ, ဘာဝနာသဒ္ဓါဟူ၍ နှစ်ပါးရှိသည်
ပကတိသဒ္ဓါ ပကတိ လူတို့၌ ဒါနမှု, သီလမှု, အတုအပ ဘာဝနာမှုနှင့် ဖြစ်၍နေသော သဒ္ဓါသည် ပကတိသဒ္ဓါမည်၏
ထိုပကတိသဒ္ဓါသည် စိတ်ကို အစိုးရ၏ ဆိုသော်လည်း အထက်၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော သူရူးဥပမာအတိုင်း ပကတိလူတို့ စိတ်ရူးစိတ်နောက်ကို ပျောက်ငြိမ်းအောင် အုပ်ချုပ်နိုင်သည်မဟုတ်၊ ထိုစိတ်ရူးစိတ်နောက်အတိုင်းမှာ အလိုက်သင့် လိုက်လျော၍ ဒါနပြုရုံမျှ စိတ်ကို အစိုးရ၏
သဒ္ဓါမရှိခဲ့လျှင် စိတ်သည်ဘယ်အခါမှ ကောင်းမှုကုသိုလ်ဆီ မသိပြီ၊ မကောင်းမှု၌သာ မွေ့လျော်၏
သီလဝိသုဒ္ဓိဖြည့်ကျင့်မှု, တရားကျမ်းဂန် သင်ကြားလေ့ကျင့်မှု စသည်တို့၌လည်း အတူတူပင်  ဖြစ်သည်
ဤကား ပွားများခြင်း မရှိသော ပကတိသဒ္ဓါ၏ အစိုးရမှုနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ပကတိကုသိုလ်မျိုး ဖြစ်သည်
ကမ္မဋ္ဌာန်းအမှုနှင့် တွေ့ခဲ့လျှင် ထိုပကတိသဒ္ဓါသည် စိတ်ကို အစိုးမရ၊ စိတ်သည် သဒ္ဓါကို လှန်ပြန်ကန်ကျောက်၍ လွတ်ရာတပါးသို့ ထွက်သွား၏၊ ပကတိသဒ္ဓါကို ဤအရာ၌ မလိုအပ်
ဘာဝနာသဒ္ဓါ ဘာဝနာသဒ္ဓါဆိုသည်မှာ ထွက်သက် ဝင်သက် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အစရှိသော ဘာဝနာအလုပ်ဖြင့် အားခွန်ဗလ တေဇတန်ခိုး တိုးတက်ပွားစီး ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့ ကြီးပွားလေအောင် ပျိုးထောင်ပြုပြင်၍ ထားအပ်သော သဒ္ဓါသည် ဘာဝနာသဒ္ဓါ မည်၏
ဤဘာဝနာသဒ္ဓါကို ဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဆိုသည်
ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတို့၌ စိတ်ရူး, စိတ်နောက် ပျောက်ငြိမ်း၍ စိတ်ကြည်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်
စိတ်မည်သည် သူကြည်ရာအာရုံ၌ နေရမှ ငြိမ်သက်တော့သည်
အာနာပါနဿတိ အစရှိသော ကာယဂတာသတိကို အားထုတ်မှုသည် ထိုဘာဝနာသဒ္ဓါကို ပျိုးထောင်ပြုပြင်မှုပင် ဖြစ်သည်
ကာယဂတာသတိစွဲ၍ ထွက်သက်ဝင်သက်စသော မိမိကိုယ်အင်္ဂါထဲ၌ စိတ်ကို မြဲအောင် ထားနိုင်လျှင်ပင် ဘာဝနာသဒ္ဓါကို ရသည်
သမထကိစ္စ, ဝိပဿနာကိစ္စတို့နှင့် အဆင့်ဆင့်ပွားများ၍ သွားပါမူကား ယခုဘဝ၌ပင်လျှင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနိုင်ငံကြီး (၃) ရပ်ကို အကုန်ဖြိုဖျက်နိုင်သော အားအစွမ်းသို့ ရောက်၏
သမထအလုပ်, ဝိပဿနာအလုပ်တို့ကိုမူကား ကျမ်းဂန်အရာ၌ အလွန်လိမ္မာသော ဆရာဥပနိဿယကိုမှီ၍လုပ်မှ နေရာကျနိုင်မည်
ဝီရိယိန္ဒြေ ဆိုသည်မှာ ဝီရိယပင် ဖြစ်သည်
ပကတိဝီရိယ, ဘာဝနာဝီရိယဟူ၍ နှစ်ပါး ရှိ၏
ကာယကဝီရိယ, စေတသိကဝီရိယဟူ၍လည်း နှစ်ပါး ရှိ၏
ပကတိဝီရိယတွင် သိသာပြီ
လောကမှုတို့၌ ပကတိဝီရိယလွန်ကဲသောသူတို့မှာ ဘာဝနာဝီရိယ ထမြောက်လွယ်၏
ပိဏ္ဍပါတ်ဓုတင်၊ နိသဇ်ဓုတင်၊ ရုက္ခမူဓုတင်၊ အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်၊ သုသာန်ဓုတင် အစရှိသော ဓုတင်မှုကြီးများသည် ကာယိကဝီရိယဘာဝနာမှုတို့ပင် ဖြစ်သည်
ကာယိကဝီရိယဘာဝနာကို ထူထောင်မိ၍ အအိပ်အနေ နည်းပါးသဖြင့် ထကြွလုံ့လ ဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံငြားသော်လည်း ဘာဝနာမနသိကာရ ထက်သန်မှုဟူသော စေတသိကဝီရိယ မရှိခဲ့သည်ရှိသော် ထွက်သက်ဝင်သက်စသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံသည် ထင်မြင်စွဲမြဲခြင်းသို့ မရောက်နိုင်
နေ့, ရက်, လ, နှစ်သာ ကြာညောင်း၍  သွား၏
အာရုံမူကား ထူးလှသည်မရှိ၊ စိတ်ကြည်မှုလည်း ထူးလှသည်မရှိ
ခပ်သိမ်းသော လုပ်မှုကိုင်မှုတို့၌ပင်လျှင် အလုပ်ကို လူက မြန်မြန်နိုင်တဲမှ နေရာကျသည်
လူကို အလုပ်ကနိုင်နေလျှင် နေရာမကျပြီ
လူကို အလုပ်က နိုင်မှုဆိုသည်မှာ အတုအပ ဝီရိယနှင့်သွပ်၍ အလုပ်အရာမထင်တဲ့နိုင်ဘဲ နေ့ရက်ကြာညောင်းရှိလတ်သော် ဣရိယပထဒုက္ခညှဉ်းဆဲမှုနှင့်ပင် ထိုအလုပ်၌ ပျင်းရိခြင်းဖြစ်၍ နေ၏
ပျင်းရိခြင်း ဖြစ်လေလေ အလုပ်အရာမထင်လေလေ၊ အလုပ်အရာမထင်လေလေ ပျင်းရိခြင်း ဖိစီး၍ လာလေလေ ဖြစ်၏
ထိုအရပ်ကို လွှတ်၍ အလုပ်တစ်ပါး ပြောင်းရသော် ကောင်းနိုးနိုးထင်၏၊ မကြာမကြာ အလုပ်ပြောင်း၏၊ ဝီရိယညံ့ဖျင်းသောသူကို အလုပ်ကနိုင်မှုတည်း
ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မည်သည် ကာယိကဝီရိယ, စေတသိကဝီရိယ (၂) ပါး ပြည့်စုံသောသူမှသာ အမြန်အထမြောက်နိုင်၏
ကာယဂတာသတိ တည်ထောင်မိသည်မှစ၍ တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးပွား၍လာသော ဘာဝနာဝီရိယကို ဤဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ ဝီရိယိန္ဒြေဆိုသည်
ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ စိတ်ပျင်း, စိတ်ရိ ပျောက်ငြိမ်း၍ စိတ်ထက်သန်မှုသို့ ရောက်ခြင်းတည်း၊ စိတ်မည်သည် စိတ်သန်ရာ အာရုံ၌ နေရမူ ပျော်တော့သည်
ဤသည်နောက်၌ ဘာဝနာဝီရိယ ထူထောင်မှု အဆင့်ဆင့် ပွားများမှုတို့မှာ သဒ္ဓိန္ဒြေအတိုင်း သိလေ
သတိန္ဒြေဆိုသည်မှာ ဤဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ ထွက်သက်ဝင်သက်စသော မိမိကိုယ်အင်္ဂါ၌ ကောင်းစွာတည်ထောင်မိသော ကာယဂတာသတိမှစ၍ လောကုတ္တရာ သမ္မာသတိမဂ္ဂင်တိုင်အောင် ကြီးပွား၍သွားသော သတိပဋ္ဌာနခေါ်သော ဘာဝနာသတိကို ဆိုလိုသည်
သမာဓိန္ဒြေ, ပညိန္ဒြေ တို့လည်း ဤနည်းတူ ဖြစ်သည်
ထွက်သက်ဝင်သက်အစရှိသော သတိပဋ္ဌာန်အာရုံ၌ စိတ်၏ မငြိမ်မသက်မှုကို သမာဓိန္ဒြေသည် ပယ်သတ်၏
စိတ်၏ တွေဝေမှုန်မှေးမှုကို ပညိန္ဒြေသည် ပယ်သတ်၏
ရှေး၌ဖြစ်သော သဒ္ဓိန္ဒြေ, ဝီရိယိန္ဒြေ, သတိန္ဒြေ (၃) ပါးတို့ကား သမာဓိန္ဒြေ, ပညိန္ဒြေ (၂) ပါးတို့ကို အထွတ်အမြတ်သို့ရောက်အောင် မင်းမြှောက်သမားတို့ပေတည်း
ကာယဂတာသတိပဋ္ဌာန်တည်ထောင်မိ၍ စိတ်ကိုအစိုးရသောဖြစ်သို့ ရောက်ကြသောအခါ သမထလမ်းသို့ လိုက်ခဲ့လျှင် သမာဓိန္ဒြေသည် သမာပတ်ရှစ်ပါးဖြစ်လာ၏၊ ပညိန္ဒြေသည် ဣန္ဒိဝိဓ အစရှိသော အဘိညာဉ် (၅) ပါး ဖြစ်လာ၏
ဝိပဿနာလမ်းသို့ လိုက်ခဲ့လျှင် သမာဓိန္ဒြေသည် သုညတသမာဓိ, အနိမိတ္တသမာဓိ, အပ္ပဏိဟိတသမာဓိ (၃)ပါး ဖြစ်လာ၏
ပညိန္ဒြေသည် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ အစရှိသော ပညာဝိသုဒ္ဓိ (၅)ပါး, အနုပဿနာဉာဏ်သုံးပါး, ဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်ပါး, မဂ်ဉာဏ်လေးပါး, ဖိုလ်ဉာဏ်လေးပါး, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် (၂၆) ပါး ဖြစ်လာသည်
ဤကား ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ တစ်လုံးတစ်စည်းတည်း ဖြစ်ကြပုံကို ပြဆိုခန်း ဖြစ်သည်
ခင်ရှည် (မြောက်စု)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinshey(Myauksu))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ခင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၆ ဦး၊ မ ၁၃၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီတော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ကင်းချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းရှိအမြင့် ၁၈၈ ပေမြင့်သည့် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ ၁၅၃ ပေနှင့် လုံးပတ် ၄၀၁ ပေရှိသည်
ဦးရာဇ်တော်စေတီဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
စေတီတော်တွင်း ဌာပနာတိုက်ရှစ်ခန်းရှိသည်
ပွင့်တော်မူခဲ့ပြီးသော ဘုရားလေးဆူဖြစ်သည့် ကကုသန် မြတ်စွာဘုရားကို အရှေ့ဘက်ဌာပနာတိုက်၊ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားကို တောင်ဘက် ဌာပနာတိုက်၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားကို အနောက်ဘက်ဌာပနာတိုက်၊ ဂေါတမ မြတ်စွာ ဘုရားကို မြောက်ဘက်ဌာပနာတိုက်၌ ရွှေစင်သွန်းလုပ်ရည်စူး တည်ထားသည်
ဆုတောင်းပြည့်ဗျာဒိတ်တော်ရ စေတီတော်တစ်ဆူအဖြစ်ထင်ရှား၍ နှစ်စဉ်မတ်လတွင် ဘုရားပွဲကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ရေလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်းလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖူးမြော်ရန်ရောက်ရှိလာသည့် ရဟန်း၊ ရှင်လူ၊ ပြည်သူများဖြင့် စည်ကားသည့် စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်သည်
ယခုအခါ ဓာတ်လှေကားဖြင့်လဲ တက်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်
ဤဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီတော် ဓာတ်လှေကားမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား၊ စေတီတို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ပထမဆုံး ဓာတ်လှေကား တစ်ခုလဲ ဖြစ်သည်
ဤစေတီတော်မြတ် တည်ထားခြင်းမှာလည်း မြတ်ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ ဗျာဒိတ်တော်နှင့်အညီ တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေသည်
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ ခု၊ ဘီစီ ၅၄၄ ခုနှစ်တွင် ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်သို့ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွလာရာ ဓညဝတီမြို့၏ အနောက်ဘက် ကစ္ဆပနဒီမြစ်၏ အရှေ့ဘက် သေလာဂီရိကျောက်တော်တောင်ထိပ်၌ သက်ဆင်းရပ်နားတော်မူ၏
ထို့နောက် မြတ်စွာ ဘုရားသခင်က နောင်အခါ ဘုရားရှင်၏ဓာတ်တော်မွေတော်များ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော် မူမည့်နေရာဒေသများကို ဗျာဒိတ်ပေးခဲ့ရာတွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတ ဦးရာဇ်တော်တောင်ထိပ်တွင် ဦးခွံတော်မှ ကြွင်းကျန်သော ဓာတ်တော်များကိန်းဝပ်ပြီး ဦးရာဇ်တော်စေတီဟု တွင်လတ္တံ့ဟူ၍ ဗျာဒိတ်တော် မြွက်ကြားခဲ့ပေသည်
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးနောက် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်များကို ရခိုင်ဘုရင် သူရိယစက္ကမင်းထံ ပင့်ဆောင်စေလေသည်
သူရိယစက္ကမင်းနှင့် မိဖုရားရုစိတာတို့သည် သာသနာတော်နှစ် ၂၂၂ နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက် နေ့တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတတောင်ထိပ်၌ နွားလားဥသဘတစ်မော့ (ခြောက်တောင်) စေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်လေသည်
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၃၃ ခုနှစ်၊ အေဒီ ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းအုပ်ချုပ်သော မင်းဗာဘုရင်မြတ်၏သားတော် ဘုရင်မင်းဖလောင်းသည် မြောက်ဦးမြို့မှ အနောက်ဘက်သို့ စစ်ချီထွက်ရာတွင် ကင်းချောင်းဝအနီး၌ စခန်းချညအိပ်ရပ်နားတော်မူ၏
ညဦးအချိန်တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတတောင်ထိပ်နှင့် သာလာမယတောင်တော်သို့ ရောင်ခြည်တော်များ ကူးယှက်ကွန့်မြူးနေသည်ကို ဘုရင်မင်းဖလောင်းသည် ဖူးမြော်လိုက်ရပေသည်
ထိုအခါ မင်းဖလောင်းသည် အနောက်တစ်ခွင် စစ်ချီရာတွင် အောင်မြင်ပါက စေတီတော်ကို အသစ်တစ်ဖန်ထပ်မံပြီး ဒါယကာခံယူပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုဆုတောင်းကာ စစ်ချီခဲ့လေသည်
မင်းဖလောင်းသည် အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း စစ်အောင်မြင်လာ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၄၁ ခုနှစ်တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတ တောင်ထိပ်၌ ကျောက်ညိုကျောက်သားအတိဖြင့် အမြင့်သံတောင် ၁၀၀၀ (၁၅၃ ပေ)၊ လုံးပတ်တော် မင်းလံ  (၄၀၁ ပေ) ရှိစေတီတော်ကြီးကို ပန်းရန်ကျော် ၁၀၀၀ ဖြင့် ၁၂ နှစ်တိုင် တည်ထားရာ သက္ကရာဇ် ၉၅၃ ခု၊ အေဒီ ၁၅၉၁ တွင်တည်ထားပြီးစီး ကိုးကွယ်ခဲ့သည်
စေတီတော်ကြီးအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဦးခွံတော်မှ ဓာတ်တော်ကို ထည့်တော်မူပြီး ဌာပနာလေသည်
ထို့ပြင် ရွှေပြားတင်ထားသော ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ အဂသာဝက၊ မဟာသဝကရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ ဓာတ်တော်များကိုလည်း ဌာပနာတိုက် သွင်းတော်မူ၏
မိဖုရားစိုးမဲကျီ၏ သားရင်သွေးတမျှ ချစ်မြတ်နိုးလှသောပြည်တန်မျက်ရှင် ပတ္တမြားကိုလည်း စေတီတော်ကြီး အထက်ဌာပနာတိုက် တွင် ထည့်သွင်းတည်ထား ကိုးကွယ်ပူဇော်ထားသည်
ဝက်ပုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetpoke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ဂွေးဂုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးဂုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၆ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဒပ်နန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Datnan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ရာဇဝံသကျမ်း၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး (ဓမ္မာသောကမင်း၊ အသောကမင်းဟူ၍လည်း တွင်သည်
သည် စေတီရှစ်သောင်း လေးထောင်တို့ကို အနုမောဒနာပြုသောကာလ ဥပဂုတ္တထေရ် (ရှင်ဥပဂုတ်) သည် မာရ်နတ်ကို ဆုံးမကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်
မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိတော်မူစဉ်က ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူသောအခါ မြေမှုန့်များကို ကစားနေကြသော သူငယ်တို့အနက် ခုနစ်နှစ်အရွယ်ရှိ ပီယဒဿီ အမည်ရှိသော သူဌေးသားသည် ဘုရားကို ကြည်ညိုလှသဖြင့် လက်၌ရှိသော မြေမှုန့်ကို လှူအံ့ဟုကြံ၍ အခြွေအရံသူငယ်တို့ကို ခေါ်ပြီးလျှင် လက်၌ရှိသော မြေမှုန့်ကို လှူ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလှူသောမြေမှုန့်ကို သပိတ်ဖြင့် ခံတော်မူပြီးလျှင် ပြုံးတော်မူသဖြင့် အာနန္ဒာထေရ်က အကြောင်းကိုလျှောက်ရာ ထိုသူငယ်သည် သာသနာတော် ၂၁၈ နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ အသောကမည်သော မင်းဖြစ်ပြီးလျှင် သာသနာတော်ကို ကြည်ညိုလှသဖြင့် ခုနစ်လ ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် အလှူကြီး ပေးလိမ့်မည်
ထိုအခါ မာရ်နတ် ဖျက်ဆီးအံ့သည်ကို ဥပဂုတ္တတိဿနာဂ မည်သော မထေရ်သည် တန်ခိုးအားဖြင့် တားပေလတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား ကြား တော်မူကြောင်းနှင့် လောကပညတ္တိပါဌ်၌ လာသည်
လောပညတ္တိပါဌ်၌ပင် ဥပဂုတ္တထေရ်(အရှင်ဥပဂုတ်)၏အကြောင်းကို ဤသို့ ဖော်ပြပါရှိ၏
ဗာရာဏသီပြည်၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်းကြီး စိုးစံတော်မူနေရာ ထီးဆက်နန်းရံ အမွေခံသားသမီးတစ်ယောက်မျှ မရ၍ ပညာရှိ များနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသော် မဟာဒါနပြုလုပ်လျှင် အမွေခံ သားသမီး ပေါ်လာမည့်အကြောင်း ဟောပြော တင်လျှောက်သဖြင့် မင်းကြီးသည် မဟာဒါနကို ပြုတော်မူသည်
မကြာမီအတွင်း၌ တံငါတို့က ငါး၏ ဝမ်းထဲမှရသော လူမိန်းမကလေးတစ်ယောက်ကို မင်းကြီးအား ဆက်သကြသည်
မင်းကြီးလည်း ထိုသတို့ သမီးငယ်ကို နတ်တို့က ဆက်လာသည်ဟု ထင်မှတ်၍ အထိန်းသယ်များနှင့် ကောင်းစွာထားသည်
အမည်ကိုလည်း မစ္ဆဒေဝီဟုပေးကာ ရင်သွေးအရင်းကဲ့သို့ ကောင်းစွာ စောင့်ရှောက်ထားသည်
အရွယ်ကြီးမြင့်လာ သောအခါ ကိုယ်မှ မကောင်းသော အပုပ်နံ့ထွက်သဖြင့် ထိုအပုပ်နံ့မထွက်အောင် ကြံစည်သော်လည်း မရသောကြောင့် ထိုမစ္ဆဒေဝီကို စားနပ်ရိက္ခာအစုံနှင့် ဖောင်ပေါ်သို့ တင်ပြီးလျှင် မြစ်လယ်ကြောသို့ မျှောလိုက်ရလေသည်
မြို့နှင့်ဝေးကွာသော တောင်ကြီးကမ်းကြီးရှိရာသို့ ရောက်ရာ တစ်ခုသော မြစ်ကွေ့ကမ်းငူက ရှင်ဥပရသေ့သည် မြစ်၏တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ကူးလို၍ အလံကို ထူပြသည်ကို မစ္ဆဒေဝီမြင်သဖြင့် ဖောင်ကို ကမ်းသို့ကပ်ပြီးလျှင် အကြောင်းကိုမေးရာ ရှင်ရသေ့က တဖက်ကမ်းသို့ ကူးလိုသဖြင့် ပို့ပေးရန် တောင်းပန်လေသည်
ထိုအခါ မင်းသမီးက အကျွန်ုပ်၏ မျက်နှာကို မကြည့်လျှင် ပို့ပေးပါမည်ဟု ပြောရာ ရသေ့က ရဲရဲဝန်ခံသဖြင့် တဖက်ကမ်းသို့ ပို့ပေးလေသည်
ကမ်းသို့ရောက်သောအခါ ရှင်ဥပရသေ့သည် အမျိုးသမီးအား မည်သည့် အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သည်ကို သိချင်သောကြောင့် အမှတ်မဲ့ကြည့်လိုက်ရာ မျက်နှာချင်းဆိုင်မိကြ၍ မစ္ဆဒေဝီ၌ ပဋိသန္ဓေတည်ရကြောင်းကို ပြောပြီးလျှင် ကိုယ်ဝန်ကို အစောင့် အရှောက်ခိုင်းရာ ရသေ့က ကျေနပ်စွာ သဘောတူပြီးလျှင် စောင့်ရှောက်ထားလေသည်
နေ့လစေ့သောအခါ သားကို ဖွားမြင်ရာ ရှင်ဥပရသေ့က နေ့ညဉ့်မပြတ် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက် ကျွေးမွေးသည်ကို အစွဲပြု၍ ဥပဂုတ္တဟု အမည်ပေးလေသည်
အရွယ်ရောက်သောအခါ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးလျှင် တောင်သမုဒ္ဒရာ၌ ကြေးပြဿဒ်နှင့် နေတော်မူသည်
ထိုအရှင်သည် ဈာန်သမာမတ်တို့ဖြင့်သာ နေ့ရက်များစွာကို ကုန်လွန်စေ၍ အစာ မစားပဲလည်း နေတော်မူလေ့ရှိသည်
သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ အဇာတသတ်မင်း ခဲယဉ်းစွာ မြှုပ်ထား၍ ကိုးကွယ်တော်မူသော သရီရဓာတ်တော် ခုနစ်စရွတ်ကို ယူဆောင်၍ သရီရဓာတ်တော်ကို ဇမ္ဗူဒိပ် ကျွန်းအလုံး၌ အနှံ့ ကိုးကွယ်စေခြင်းငှာ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော မြို့နိုင်ငံတို့၌ တစ်မြို့လျှင် စေတီတစ်ဆူ တည်စေ၏
တစ်ဖို့သော ဓာတ်တော်ကို ပါဋလိပုတ်ပြည် မြစ်နားဝယ် တစ်ကောသခွဲအရပ်ကို လက်ဝါး ပြင်ကဲ့သို့ ညီညွတ်စေ၍ အထူးထူးသော ရတနာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် မဟာစေတီ တည်လေ၏
တည်ပြီးသော် ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် ကြီးစွာသော ပူဇော်ပွဲကို ပြုလေသည်
စေတီပူဇော်ပွဲတွင်ကို မာရ်နတ်သည် အန္တရာယ်ပြုလာသည်ကို ရှင်ဥပဂုတ်သည် တန်ခိုးတော်ဖြင့် တားမြစ်၏
ဦးစွာ၌ မဟာစေတီ၏ ထက်ဝန်းကျင် ယူဇနာခွဲအရပ်ကို ဆီမီးထွန်းညှိစေရာ မီးသေစိမ့်သောငှာ မာရ်နတ်သားလည်း ပြင်းစွာသော လေကို လာစေ၏
ရှင်ဥပဂုတ်လည်း တန်ခိုးတော်ဖြင့် ယူ၍ အဝေးသို့ လွှင့်လေ၏
တဖန် မာရ်နတ်သားလည်း သဲမိုး၊ ကျောက်စရစ်မိုး၊ ကျောက်ဖျာမိုး၊ မီးကျီးမိုး၊ ချေးမိုးတို့ကို အစဉ်အတိုင်း ရွာစေရာ ရှင်ဥပဂုတ်လည် အဓိဋ္ဌာန်တန်ခိုးဖြင့် ခံ၍ စကြဝဠာတံတိုင်းအပ၌ စွန့်၏
ထိုနောက်တဖန် ကြီးစွာသော နွားဥဿဘအဟန် ဖန်ဆင်း၍လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်း ခုနစ်လုံးရှိသော နဂါးအဟန် ဖန်ဆင်း၍လည်းကောင်း၊ ထန်းပင်ရှိလောက် ပြောင်ပြောင်တောက်သော သံလှန်ကန်ကို ကိုင်စွဲထေားသာ ဘီလူးကြီးအဟန်ဖန်ဆင်း၍လည်းကောင်း အန္တရာယ်ပြုရန် အဆင့်ဆင့်အားထုတ်ပြန်လျှင် ရှင်ဥပဂုတ်လည်း ကျားအဟန် ဖန်ဆင်း၍လည်းကောင်း၊ ဂဠုန်အဟန် ဖန်ဆင်း၍ လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ် ဖန်ဆင်းသော ဘီလူးထက် နှစ်ဆကြီး၍ ဝင်းဝင်းငြိသော သံလှန်ကန်ချောင်း ကိုင်စွဲသည့် ဘီလူးကြီးအဟန် ဖန်ဆင်း၍လည်းကောင်း မာရ်နတ်ကို နှိမ်နင်း လေသည်
နောက်ဆုံးတွင် မာရ်နတ်သည် ရှင်ဥပဂုတ်၏ တန်ခိုးတော်ကို ပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိသည်ကိုသိသဖြင့် လူ့အသွင်ကို ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် ရှင်ဥပဂုတ်၏ ရှေ့တွင် ရပ်လေ၏
ရှင်ဥပဂုတ်သည် ပိုးလောက်အတိပြည့်သော စက်ဆုပ်ရွံ့ရှာ ဖွယ်ရှိသော ခွေးသေကောင်ပုပ်ကို မာရ်နတ်၏လည်၌ ဆွဲပြီးလျှင် မိမိမှတပါး အခြားမည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကမျှ ထိုခွေးသေကောင်ပုပ်ကို မချွတ်စေနိုင်သတည်းဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြီးလျှင် လွှတ်လိုက်လေသည်
မာရ်နတ်သည် တန်ခိုးကြီးသော နတ်များနှင့် ဗြဟ္မာများထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ခွေးသေကောင်ပုပ်ကို ချွတ်ပေးရန် တောင်းပန်သည်
သို့သော် မည်သူကမျှ ချွတ်၍မပေးနိုင်သဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့၏ ဩဝါဒအရ ရှင်ဥပဂုတ်ထံသို့ပင် ပြန်သွားပြီးလျှင် ခွေးသေကောင်ပုပ်ကို ချွတ်ပေးရန် တောင်းပန်လေသည်
ရှင်ဥပဂုတ်သည် မာရ်နတ်အား တောင်ကြီးတစ်လုံး၏ အနီးသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီးလျှင် မာရ်နတ်၏ လည်မှ ခွေးသေကောင်ပုပ်ကို ချွတ်ပေးသည်
ထိုနောက် ခါးပန်းတော်ကို ရှည်အောင်ဖန်ဆင်း၍ မာရ်နတ်၏ ခါးကို ချည်ပြီးသော် အခြားတဖက်ကို တောင်တွင်ချည်ထားကာ မာရ်နတ်၊ သင်သည် အခြားတစ်ပါးသို့ မသွားလင့်၊ ဓမ္မသောကမင်းကြီး၏ ပူဇော်ပွဲ မပြီးမခြင်း ဤအရပ်၌နေရစ်ဟု မိန့်တော်မူရာ မာရ်နတ်လည်း မည်သို့မျှ မပြောကြားနိုင်ပဲ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေရလေသည်
ရှင်ဥပဂုတ်လည်း အလိုရှိရာ၌ ချမ်းသာစွာ နေလေသည်
ခုနစ်လ ခုနစ်ရက်လွန်၍ စေတီပူဇော်ပွဲပြီးသောအခါ ရှင်ဥပဂုတ်သည် မာရ်နတ်ရှိရာသို့သွား၍ အသံကို နားထောင်သောအခါ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားအား အမျိုးမျိုး အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သော်လည်း သာဝကကဲ့သို့ ငါ့အား မညှင်းဆဲချေ
ထို့ကြောင့် ရှေးရှေးသော ဘဝများက ဘုရားရဟန္တာဖြစ်စေ နိုင်လောက်သော ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့ဘူးပြီ
ထို ကုသိုလ်တို့၏ အာနိသင်ကြောင့် နောင်သောအခါ ဘုရားဆုကိုသာ ရလိုပါ၏
သနားခြင်းကင်းမဲ့သော သာဝက၏ အဖြစ်ကို မရလိုပါဟု မာရ်နတ်၏ ညည်းညူ မြည်တမ်းသံကို ကြားရသည်
ရှင်ဥပဂုတ်လည်း မာရ်နတ်ထံသို့ အဆောတလျင် သွားပြီးလျှင် ခါးပန်းတော်ကို ဖြေပြီးနောက် မာရ်နတ်၊ ငါ့အား သည်းခံလော
ငါသည် သင်၏အကျိုးကိုလည်း ပြီးစေ ပြီ၊ မင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကိုလည်း အန္တရာယ်ကင်းစေပြီ၊ သင်သည် ဘုရားဆုကို ယူပေသောကြောင့် သင့်ကို ပူဇော်ထိုက် ပေသည် ဟုဆိုလေသည်
ထိုနောက် သင်သည် ဘုရားကို မြင်ဖူးသည်
ငါကား ဘုရားကို မမြင်ဘူးပေ
ထိုကြောင့် သာဝကများနှင့်တကွ ဘုရား၏အဖြစ်ကို ဖန်ဆင်း၍ပြပါဟု ရှင်ဥပဂုတ်ကပြောရာ မာရ်နတ်က ငါ့အား အရှင် ရှိမခိုးလျှင် ဖန်ဆင်း၍ပြအံ့ဟုဆိုသည်
ထိုအခါ ရှင်ဥပဂုတ်က ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံပြီးလျှင် သံဃာများအား ဘုရားဖူးကြွကြရန် ဖိတ်ကြား၍ လူများကိုလည်း ပန်းနံ့သာများ စွဲကိုင်စေကာ သံဃာများနှင့် လာစေသည်
မာရ်နတ်သည် တောအုပ်တစ်ခုသို့ ဝင်ပြီးမှ လက္ခဏာတော် ကြီးငယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော တစ်လံမျှလောက်သော ရောင်ခြည်တော်အဝန်းဖြင့် တောက်ထွန်းသော ဘုရားအသွင်တော် ဖန်ဆင်းလျက် လက်ဝဲရံ၊ လက်ယာရံ၊ အဂ္ဂသာဝကအစုံ ရှစ်ကျိပ်သော မဟာသာဝကတို့ ခယမ်းပုံနှင့်တကွ အလုံးစုံ တောက်ပသော ဘုရားအသရေအဆင်းကို ဖန်ဆင်း၍ ပြပေ၏
ရှင်ဥပဂုတ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အသရေတော်ကို ကြည်ညိုလှသဖြင့် မာရ်နတ်အား ကတိပေးထားရသည်ကို မအောက်မေ့နိုင်ပဲ မြတ်စွာဘုရားအစစ်အား ဖူးမြင်နေရ ဘိသကဲ့သို့ အောက်မေ့ပြီးလျှင် အနူးအညွတ် ရှိခိုးလေသည်
ပါလာသမျှသော ရဟန်း၊ မင်း၊ မှူးမတ်ပရိသတ်တို့သည်လည်း အလွန်ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကြည်ညိုစွာဖြင့် ပူဇော်ကန်တော့ကြလေသည်
ထိုအခါ မာရ်နတ်သည် ဘုရား၏အသွင်ကို ကွယ်စေပြီးလျှင် ရှင်ဥပဂုတ်အား အဘယ်ကြောင့် ရှိခိုးရသနည်းဟု မေးရာ ရှင်ဥပဂုတ်ကလည်း ငါသည် သင့်အား ရှိမခိုး၊ သာဝက များနှင့်တကွသော မြတ်စွာဘုရားကိုသာ ငါရှိခိုးခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆို၏
ထိုအခါမှစ၍ မာရ်နတ်သည်လည်း သာသနာ၌ သဒ္ဓါနူးညံ့သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မိမိနေရာသို့ ပြန်သွားလေသည်
ငမြင်းဘော်ခမွေးရွာ
ဦးရောက်ကြီး (၁၁၃၆ - ၁၁၉၇) သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြင်းဝန်မဟာသီဟသူရဘွဲ့ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦးရောက်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၃၆ ခုနှစ်တွင် မုတ္တမမင်းကြီးအစ်ကို မောင်ရနှင့် မယ်နုတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိခင်ဖြစ်သူ မယ်နုမှာ နောင်တော်ကြီးမင်း၏ ယောက်ဖ (ဖောင်ကားစားမောင်မောင်၏ မရီး) မင်းရဲဘွဲ့ခံ မောင်ဝနှင့် ဟန်ဟင်းမြို့စား ကျောင်းဒကာသမီးရ ရှင်ရောင်တို့၏ သမီး ဖြစ်သည်
ဦးရောက်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ရေး ဖြစ်သည်
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ စဉ့်ကူးမင်းထံတွင် ကွမ်းရေတော်အရာနှင့် ထမ်းရွက်၍ စဉ့်ကူးမင်းမရှိသည့်အခါ ဘိုးတော်မင်းတရားထံတွင် ကွမ်းရေတော်အရာနှင့် ထမ်းရွက်ခဲ့၍ စည်သူသီရိရွှေတောင်ဘွဲ့၊ နေမျိုးဇေယျသူဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် မြို့ဝန်၊ ဆင်ဝန်၊ မြောက်ဘက်တိုက်ဝန်၊ ယွန်းစုဝန်အရာများကို ရခဲ့သည်
ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် မဟာသီဟသူရဘွဲ့နှင့် မြို့ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ထို့နောက် မြင်းစုဝန်အရာရ၍ မြင်းစုဝန်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်
ဦးရောက်ကြီးသည် ၁၁၉၇ ခုနှစ်၊ အသက် ၆၁ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဦးရောက်ကြီးသည် ပျို့ကဗျာလင်္ကာရတုဧချင်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
ပြုစုခဲ့သသည့် စာပေများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်
နေပြည်တော်ဝင်ပျို့စန္ဒကိန္နရီပျို့ဣသိသိင်္ဂပျို့ဥဒေါင်းမင်းပျို့နှမတော်ပုဂံမင်းသမီးဧချင်းရတနာပူရမြို့မော်ကွန်းအမရပူရမြို့မော်ကွန်းရတုများ
ဂန်းကျရွာ၊ ဂန်းကျ
ခင်ခင်နု (၁၈၉၅ ဝန်းကျင် − ၁၉၄၉) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဖြစ်သည်
ကြည့်မြင်တိုင်၊ စမ်းချောင်း ရှင်စောပုလမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခု၌ ဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ မငွေမြိုင် ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် အကဝါသနာပါသည်
အပျိုအရွယ်တွင် အရပ်ယိမ်းများ၌ ပါဝင်ကပြရာ လူအများပင် နှစ်ခြိုက်ကြသည်
အကကောင်းရုံမက ဇာတ်မူဇာတ်ဟန်လည်း အလွန်ပါလေသည်
ထိုးထွင်းဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံ သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဆရာသင်ကြားပြသမျှကို အလွယ်တကူနှင့် နည်းယူ အတုခိုးတတ်သည်
သီချင်းဆိုလည်း မညံ့
မေတ္တာ နှင့် သူရာ အောင်မြင်ပြီးနောက် ကျေးတောသူမနု ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးရန် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးအဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်
ကျေးတောသူ မနု ဇာတ်ကားကို အကြောင်းပြု၍ ခင်ခင်နု တွင်လေသည်
လန်ဒန်အတ်နှင့် တွဲကာ ဇာတ်ကားပေါင်း (၃၀) ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
အသံတိတ်ကားများတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သော ရတနာပုံ တွင် ဇာတ်လမ်းပေါ်ရန် မန္တလေးသို့ သွားကာ အချိန်အတော်ကြာ ရိုက်ကူးရသည်
ထိုဇာတ်ကားပြီးနောက် မင်းသား မောင်ဘတင့်၊ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးနှင့် ခင်ခင်နုတို့ အတွဲလိုက် နာမည်ကြီးလာသည်
လန်ဒန်အတ်၌ ၉ နှစ်ခန့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် နေသူရိန် ဇာတ်ကားကို ရိုက်မည့်ဆဲဆဲတွင် ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ခဲ့လေသည်
မင်းသား မောင်ဘတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်
နှစ်ဦးစပ်၍ ခင်ခင်နု ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သေးသည်
သို့သော် ကြာရှည်မခံ
နောက်ပိုင်း ဘတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ကွဲသည်
၁၉၄၉ ခုတွင် အနိစ္စရောက်သည်
ဖတ်လေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatlay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ခက်သင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khetthin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ခက်သင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခက်သင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၉ ဦး၊ မ ၁၄၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဉတ္တိဒေါသ  ဟူသည် ဉတ်၏ အပြစ်ဖြစ်သည်
ရဟန်းလောင်း၏ အမည်ကို မရွတ် ဖတ်ခြင်း, သုဏာတု မေ ဘန္တေ-ဟု သာ ရွတ်ဆို၍ “သံဃော”ဟု ထည့်၍ မရွတ်ဆိုခြင်း, ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ အမည်ကို မရွတ်ဖတ်ခြင်း ဉတ်ကို လုံးဝမရွတ်ဆိုခြင်း, ကမ္မဝါစာရွတ်ဖတ်ပြီးမှ ဉ တ်ကို ရွတ်ဖတ်ခြင်း ဤ ၅-ပါးတို့ သည်ကား ဉတ်၏အပြစ်တို့တည်း၊ ယင်း အပြစ် ၅-ပါးမှ လွတ်သော ဉတ်နှင့် ပြည့်စုံ ခြင်းသည် ဉတ္တိသမ္ပတ္တိ မည်၏
ဆင်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkya)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်တိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်တိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၈ ဦး၊ မ ၈၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၀ ဦးနေထိုင်သည်
ငကြဲရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngakye)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ လွန်ဒုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွန်ဒုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၃ ဦး၊ မ ၃၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်
အရှင်ဉာဏသညိကထေရ်   သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် ဖြစ်၏
အရှင်ဉာဏသညိကထေရ် သည် လမ်းခရီး၌ ခရီးသွားနေသည့် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် ရှိခိုးခဲ့၏
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားအား ကြည်ညိုမှုအမှတ်သညာပြုခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့  မကျရောက်ခဲ့ရပေ
ထို့အပြင် ခုနစ်ဆယ့်သုံးကမ္ဘာထက်တွင်လည်း “နဂုတ္တမ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဉာဏသညိကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးတပ်ဦးကြီးသဖွယ် နိုင်ငံတွင်းသာမဟုတ် ကမ္ဘာတလွှား၌ပင် ထင်ရှားခဲ့သော အဖွဲ့ချုပ်ကြီးမှာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ခေါ် ဖဆပလ ဖြစ်သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ထားသော ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ဖိနှိပ်ရက်စက်မှုမှ တွန်းလှန်လိုသူတစ်စုသည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင်သန်းထွန်းအား အတွင်းရေးမှူး တင်မြှောက်၍ လျှို့ဝှက်စွာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
အဖွဲ့ကြီး၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမက ဖက်ဆစ်၏ မူရင်းဒေသများ၌ပါ အမြစ်ပြုတ်အောင် တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ပြည်သူလူထုက မျှော်မှန်းတမ်းတခဲ့ကြသည့် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိအောင် မနားမနေကြိုးပမ်းရန် တို့ဖြစ်သည်
ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုအဖွဲ့ကို ပထမတွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ဟု ခေါ်တွင်သည်
အတိုကောက်အားဖြင့် ဖတပလဟု ဖြစ်သည်
စစ်ပြီးနောက်တွင်မှ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဗမာ့တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ကို ဦးစီးခဲ့၍ မကြာမီ ရခိုင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်၊ အရှေ့အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံး၊ မျိုးချစ်အဖွဲ့နှင့် မဟာဗမာအဖွဲ့တို့မှ ခေါင်းဆောင်အချို့ ပါဝင်လာကြသည်
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ယင်းသို့ဖွဲ့စည်းပြီးသည်နှင့် ဂျပန်တို့၏ ရေလမ်း၊ ကြည်းလမ်း အဆက်အသွယ်များကို ဖြတ်တောက်ဖျက်ဆီး၍ မီးရှို့ပစ်ခြင်း၊ ဂျပန်တို့ချွေးတပ်ဆွဲသည်ကို လူထုက ရှောင်ရှားနေကာ လူစု၍ အကူအညီမပေးပဲနေခြင်း၊ လှေလှည်းနွား စသည်တို့ကို သိုဝှက်၍ အကူအညီ မပေးပဲနေခြင်း၊ ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံသစ္စာဖောက်များအား သုတ်သင်ပစ်ခြင်း၊ ဗမာ့တပ်မတော်က ပြောက်ကျားစနစ်သုံးကာ ဂျပန်တို့အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ တော်လှန်ရာ၌ အခြေအနေအရ သတင်းမှန်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့သို့ လာရောက်ပေးပို့ပြီးလျှင် သတင်းမှားများကို ရန်သူ့နားသို့ရောက်အောင် ပေးခြင်း၊ မြို့နယ်ရွာများတွင် ဖဆပလအဖွဲ့ခွဲများ၊ ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် အလုပ်သမား သမဂ္ဂများကို ဖွဲ့စည်းခြင်း စသည်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်က ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း တော်လှန်ရေး လမ်းစဉ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်
ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာသွားနှင့်ပြီဖြစ်သော ရဲဘော် ၇၀ ကျော်မှတဆင့် မဟာမိတ်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုသည်
မဟာမိတ်တို့က လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်၊ အဝတ်အစား အသုံးအဆောင်များဖြင့် အကူအညီပေး၍ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကလည်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များအား မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မောင်းထုတ်ရာတွင် မဟာမိတ်တပ်အား အစွမ်းကုန် အကူအညီပေးမှုကြောင့် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းသည် မျှော်လင့်သည်ထက် ထူးကဲစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်
အရှေ့တောင်အာရှအတွက် မဟာမိတ် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် လော့မောင့် ဗက်တန်ကပင် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် ဂျပန်ကို တော်လှန်သော အင်အားစုမျှသာမက အမျိုးသားတပ်ဦးကြီးတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေကြောင်း ယင်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်၍ ထထကြွကြွဆောင်ရွက်နိုင်သူများဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဖဆပလမှ ကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းသင့်ကြောင်း လန်ဒန်မြို့ရှိ မဟာမိတ်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့သို့ အကြံပေးခဲ့သည်အထိ ဖဆပလ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပျံ့သင်းကျော်စောခဲ့သည်
ဂန္ဒာဂရဇ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gandargayit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကျုံးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sinkyone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ဆင်ကျုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကျုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၇ ဦး၊ မ ၁၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၃၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဈေးကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaygyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၁ ဦး၊ မ ၁၈၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၇၉ ဦးနေထိုင်သည်
အီတလီနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဆိုရှယ်လစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည့် ဘက်တီနို ကရာစီကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီလန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
စစ်စလီကျွန်းသား ရှေ့နေတစ်ဦး၏သား ဖြစ်သည်
မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဆိုရှယ်လစ်လူငယ် လှုပ်ရှားမှုများ၌ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်
ဆိုရှယ်လစ်နေ့စဉ် သတင်းစာနှင့် သိပ္ပံနည်းကျဆန်းစစ်ချက် ဂျာနယ်တို့၌ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင်ပင် အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (ပီအက်စ်အိုင်) ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လီလန်မြို့သူမြို့သားများ ကောင်စီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် လူထုစီမံခန့်ခွဲရေး သိပ္ပံအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မစ္စတာကရာစီသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ပီအက်စ်အိုင်မီလန်ပြည်နယ်ဒေသပါတီကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ အီတလီဆိုရှယ်လစ် ပါတီလက်ထောက် အတွင်းရေးမှူးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်  ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်လစ်အဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒရေးဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကို ရေးသား ပြုစုခ့သည်
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ကBာပေါ်က မမျှတမှု အမည်ရှိစာအုပ် တွင် ဝီလီဘရန့်၊ ဖီလစ်ပီ ဂွန်ဇာလေ့၊ ကာလို့ အန်းဒရက်စ်ပဲရက်၊ လီယိုပိုဆေဒါဆင်ဂေါတို့နှင့်အတူပါဝင် ရေးသားခဲ့သည်
ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဖန်ဖာနီ၏ လေးပွင့်ဆိုင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့မှ ကရာစီခေါင်းဆောင်သော ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
သို့ဖြစ်၍ ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မည်သည့်ပါတီကမျှ အစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်လောက်အောင် မဲအများစု မရရှိခဲ့ချေ
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၊ ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ပါတီ၊ လစ်ဗရယ်ပါတီနှင့် ရီပတ်ဗလီကင် ပါတီတို့ ပါဝင်၍ စစ်ပြီးခေတ် အီတလီနိုင်ငံတွင် ၄၄ ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သော ငါးပွင့်ဆိုင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို မစ္စတာ ကရာစီက ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
“စကားပုံဆုံးမစာ” ကို ပေါက္ကံမောင်ချို (ခရစ် ၁၈ ရာစု)က ရေးသားခဲ့သည်
ပညာကိုရှာခြင်း၌ တောမုဆိုးသည် သားရှိရာအရပ်ဝယ် ပျပ်ဝပ်ကျိုးနွံဘိသကဲ့သို့
ဝီရိယရှိခြင်း၌ တောမျောက်သည် မြေပျောက်မည်အထင်နှင့် မြေပြင်ကိုတစ်ညဥ့်သုံးခါ အိပ်ရာမှထ၍ စမ်းဘိသကဲ့သို့
အသုံးကြီးသော် မပြီးစီး၊ စကားလုံးကြီးသော် အချည်းနှီး၊ အကြံရှိသော် ပြီးမြောက်သည်၊ ဝီရိယရှိသော် ခံစားရသည်
ဉာဏ်ရှိသော် အမှန်အကန်ကို သိမြင်ရသည်
သင်ကြားသော် တတ်မြောက်သည်
မထင်ရှားသော် နောက်လိုက်ရသည်
တတ်သိလိမ္မာ ပညာရှိသည်မှန်စေ၊ ရေးကြီးခွင့်ကျယ်ရှိက ထွက်မြောက်နိုင်ခဲသည်
ချစ်သည် ခင်သည် ကြင်သည် ကျွမ်းသည်မှန်စေ၊ အမှုရှိက ထောက်ပံ့ကူညီသူ ရခဲသည်
ဥစ္စာရတနာ ကုံထံ ပြည့်စုံကြွယ်ဝသည်မှန်စေ၊ လှူဒါန်းပေးကမ်း စွန့်ကြဲခဲသည်
ဒါန၊ သီလ အကျိုးအပြစ်ကို အသိအမြင် အသင်အကြား ရှိသည်မှန်စေ၊ ကျင့်ဆောင်နိုင်ခဲသည်
အဝတ်အစား အသုံးအဆောင် အဆောက်အအုံ ပြုစုကျွေးမွေး ပေးကမ်းစားသောက်ရသည် မှန်စေ၊ သူ့ကျေးဇူးသိခဲသည်
သော်တည့်မှန်ကန် တရားသဖြင့် ကျင့်ပါ၏ဟုဆိုစေ၊ သစ္စာမှန်ခဲသည်
ရဲရင့်တည်ကြည်ခြင်း ရှိပါ၏ဟုဆိုစေ၊ ရန်သူတွေ့က စွန့်စားခဲသည်
သားကိုချစ်သော်၊ ပညာဖုံသည်
ဥစ္စာကိုချစ်သော်၊ ပြည့်စုံသည်
ပညာကိုချစ်သော်၊ အတတ်မျိုးစုံသည်
တရားတတ်၏ မဖြောင့်၊ စကားတတ်၏ မစောင့်
တရားတတ်သော် ဖြောင့်ခဲသည်
စကားတတ်သော် စောင့်ခဲသည်
ပညာရှိသော်လည်း သတိရခဲသည်
လက်ဆည်ကန် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsekan(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ လက်ဆည်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆည်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၄ ဦး၊ မ ၂၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပစမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpasan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ သစ်ခေါင်းတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ခေါင်းတီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၁ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ရိုက်နှိပ်ထားသည့် character များကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပေးသော နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
Character တစ်ခုစီကို bit အစုအဝေး တစ်ရပ်အဖြစ် (dot များအဖြစ်) အသုံးချ ဆောင်ရွက်သည်
Bit-mapped font တစ်ခုသည် character တစ်ခုစီကို အကြမ်းထည် outline တစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးချ ဆောင်ရွက်သော scalable font (ချုံ့ချဲ့နိုင်သော font) များနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်
Bit-mapped font များကို အသုံးချရာတွင် Program သည် အသုံးပြုသည့် character တစ်ခုစီအတွက် အစက်ငယ်များ၏ ပုံစံအနေအထား (dot pattern) တစ်ရပ် ရယူရန် လိုအပ်သည်
ဥပမာ Program သည် Courier 10 point ထဲမှ character တစ်ခုကို ရိုက်ထုတ်ပေးရန် အခြား ပုံစံတစ်ရပ်ကို အသုံးပြုသည်
ဤနည်းလမ်းသည် ကွန်ပျူတာ၏ မှတ်ဉာဏ်ထဲတွင် နေရာများစွာယူသကဲ့သို့ text ကို ဖော်ပြရာရိုက်နှိပ်ရာတွင်လည်း အချိန်ပိုယူပါသည်
Scalable font များကို အသုံးပြုရာတွင် Program သည် font ၏ outline အရွယ်အစားကို လိုသလို ညှိပေးနိုင်သောကြောင့် font တစ်ခုစီအတွက် သီးခြား outline တစ်မျိုး သုံးစရာမလိုပါ
သံမဏိ ဗိုလ်ခင်မောင် သည် မင်္ဂလာဒုံ ပထမပတ် စစ်သင်တန်းသို့ ဗိုလ်လောင်းအဖြစ် တက်ခွင့်ရခဲ့ပြီး အလုပ်သင် ဗိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ဗိုလ်မင်းခေါင်၊ သခင်လှမောင် (ဗိုလ်ဇေယျ) (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)၊ ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် တို့နှင့် အတူ စွန့်စွန့်စားစား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော်စီးပွားကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဝန်ကြီး ဦးကျော်မြင့်၊ ဗိုလ်မှူးအောင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)၊ ဗိုလ်မင်းခေါင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)၊ စပကသအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆-၅၇ စပကသအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖဆပလဌာနချုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် သံမဏိဗိုလ်ခင်မောင်၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် ADSB ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဒီမိုကရေစီ အင်အားများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု (ဒညတ) (the Alliance for Democratic Solidarity - Union of Myanmar (ADSB)) အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရှောလမ်း ခြံအမှတ် ၂၀ တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်
လက်ခုတ်ရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ဦးတိုရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
ဆင်ကြိုင်ဟော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinkenghaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရှောက်ဟော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်ဟော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၄ ဦး၊ မ ၂၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
နိကိုလို မက္ကီအာဗဲလီသည် အီတာလျံလူမျိုး ထင်ရှား သော နိုင်ငံပြုသုခမိန်နှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်
နိုင်ငံရေး၌ အလွန်လိမ္မာကျွမ်းကျင်၍ ပရိယာယ်ကြွယ်ဝသူဖြစ်၏
မက္ကီအာ ဗဲလီသည် ၁၄၆၉ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အီတလီပြည် ဖလော်ရင့်မြို့၌မွေးဖွားသည်
သူသည် ကျကျနန ပညာဆည်းပူး သင်ယူရသည်မဟုတ်ဘဲ အလွတ်လေ့လာ သင်ယူခဲ့ရ၏
မက္ကီ အာဗဲလီ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝအကြောင်းကို အသေအချာ မသိရ ပေ
မက္ကီအာဗဲလီသည် မဲဒီချီတို့ ဖလော်ရင့်မြို့မှ နှင်ထုတ်ခံရ ပြီးနောက် ၄ နှစ်အကြာ ၁၄၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ထင်ရှားလာပေ သည်
သူသည် ဖလော်ရင့်သမ္မတနိုင်ငံ ကောင်စီအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် အမှုထမ်းသည်
ဤသို့ ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ် နေရာအနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်၍ ခက်ခဲ နက်နဲသော နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှု ကိစ္စများတွင် တာဝန်ယူခဲ့ရ သည်
ဤသို့အားဖြင့် မက္ကီအာဗဲလီသည် ထိုခေတ်က ဆိုးသွမ်း ရာ၌ ကျော်ကြားသည့် ဆီဇာဗောဂျနှင့် ကြုံတွေ့အဆက်အသွယ် ပြုခဲ့ရပြီးလျှင် ကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ မိမိရည်ရွယ်ရင်း အောင်မြင်ခြင်းသည်သာ ပဓာနဟူသော ဗောဂျ၏ဝါဒကို နှစ်သက်အားကျမိလေသည်
၁၅၁၂ ခုနှစ်၌ မဲဒီချီဆွေမျိုးစု တန်ခိုးအာဏာပြန်လည် ရရှိသောအခါ မက္ကီအာဗဲလီသည် ရာထူးမှနုတ်ပယ်ခြင်း ခံရရုံ သာမကဘဲ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချ ည|ဉ်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်းကိုပင် ခံရ၏
သို့သော် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒဿမလီယိုက ခွင့်လွှတ် သဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့ရလေသည်
ယင်းသည့်နောက် မက္ကီအာဗဲ လီသည် နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ စာပေများကို ရေးသားခဲ့၏
သမိုင်း၊ ကဗျာနှင့်ဟာသပြဇာတ် အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်
ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံခေတ် စာပေဘက်တွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်လေသည်
မက္ကီအာဗဲလီသည် 'ဖလောရင့်သမိုင်း'၊ 'စစ်အတတ်'၊ 'လီဗီ၏ပထမ ၁ဝ အုပ်ကိုဆွေးနွေးခြင်း'၊ 'မင်းသား' မည်သော စာအုပ်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်
ထိုစာအုပ်တွင် တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူသည် ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ပြီးမြောက် အောင်မြင်ရန် ဆောင်ရွက်ရမည့်နည်းလမ်းများအတွက် စိုးရိမ် ကြောင့်ကြ ဖြစ်နေစရာမလိုဟူသော သဘောတရားကို လိမ္မာ ကျွမ်းကျင်စွာ ဖော်ပြထားလေသည်
သူသည် ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်နှင့် မိမိ၏ တိုင်းသူပြည်သားများက မိမိ၏ အမိန့်ကို နာခံလာစေရန်အတွက် မည်မျှပင်ယုတ်မာသည့် နည်းလမ်းများ ဖြစ်စေကာမူ အသုံးပြုရမည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်
အာဏာ လက်ရှိ ပြုထားနိုင်ရေးအတွက် လိုက်နာရမည့် ကျင့်စဉ်များကို လည်း ဖော်ပြထားသည်
မက္ကီအာဗဲလီသည် ၁၅၂၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကွယ်လွန်သည်
ငနွဲဇင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nganwetzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာရှည် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇင်းဗျိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinbyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ထောက်ရှာတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောက်ရှာတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၇ ဦး၊ မ ၁၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၄၁ ဦး၊ မ ၂၆၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကြီးဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ တည်ရှိသည်
နတ်စက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natset)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ တမာပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တမာပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၁ ဦး၊ မ ၁၁၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ဆယ်ကန် သည် ဂျီဘူတီနိုင်ငံ အနောက်အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ဝကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ကန်သည် ဒီခီဒေသနှင့် ထိစပ်နေပြီး အာတဒေသနှင့် တက်ဂျိုရာဒေသအကြားရှိ တက်ဂျိုရာပင်လယ်ကွေ့၏ အနောက်ဘက်ဆုံးတွင် တည်ရှိသည်
ဂျီဘူတီမြို့၏ အနောက်ဘက်  ၁၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၇၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
အက်ဆယ်ကန်သည် ဆားပါဝင်သည့်ကန်တစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၁၅၅ မီတာ (၅၀၉ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်
ဝက်လူး (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlu(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဝက်လူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၅ ဦး၊ မ ၃၀၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
တက်စည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetsi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဇေဒိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇေဒိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၇ ဦး၊ မ ၂၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးချိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ဆင်ခြံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကွမ်းအုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗန်းမတ် (နောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Banmat (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ခဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkhe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ဝက်ခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၅ ဦး၊ မ ၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
တက္ကသိုလ်များ ဘောလုံးအသင်းသည် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်း တစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
ကလပ်အသင်း၏ ကစားသမားများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်အသီးသီးမှ ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်
အသင်းမန်နေဂျာ  ဦးစောခိုင်နည်းပြချုပ်    ဦးဇော်မင်းNote: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.
မကောင်းလည်းခံ၊ ကောင်းလည်းစံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အိမ်ထောင်ပြုရာ၌ မိမိ၏ အိမ်ထောင်ဖက် မကောင်းလျှင် မိမိအဖို့ ဆိုးကျိုးခံရမည်၊ အိမ်ထောင်ဖက်ကောင်းလျှင်မူ စံစားရမည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (အင်္ဂလိပ်: General Aung San)သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏လွတ်လပ်ရေးဖခင်၊အမျိုးသားအာဇာနည်ခေါင်းဆောင်၊တော်လှန်ရေးသမား၊ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ စစ်သေနာပတိတစ်ဦးဖြစ်သည်
အောင်ဆန်းသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁)ရက် (ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၁၅-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်) စနေနေ့ နံနက်လင်းအားကြီးချိန်တွင် နတ်မောက်မြို့၌ အဖရှေ့နေဦးဖာနှင့် အမိကုန်သည်ဒေါ်စုတို့မှ ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း ၉ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်
မန္တလေးမြို့တော်ရှိ မြန်မာဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပျက်သုဉ်းစေပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးလက်အောက်သို့ ကျဆင်းစေခဲ့သော တတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး နှစ်ပေါင်း (၃၀) အကြာတွင် ဖြစ်သည်
နတ်မောက်နယ်သူနယ်သားများသည် မြန်မာဘုရင်များ၏ အမှုကိုထမ်းဆောင်သည့် အစဉ်အလာရှိသူများဖြစ်၏
အောင်ဆန်း၏ မိခင်မျိုးရိုးထဲတွင် ရာထူးကြီး မင်းမှုထမ်းအချို့ ပါဝင်ခဲ့သည်
ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးဖာ သည် လယ် သမားမျိုးရိုးမှဖြစ်ပြီး လောကီရေးရာတွင် လိမ္မာရေးခြားမရှိ၊ စကားမပြော တုံဏှိဘာဝေ နေတတ်သူတဦး ဖြစ်သည်
ဉာဏ်ရည်ကောင်း၍ စာပေဖက်တွင် ထူးချွန်သော်လည်း စကားနည်းလွန်းသဖြင့် ဦးဖာသည် မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအလုပ်ဖြစ်သော ရှေ့နေအလုပ်၌ အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ
ထို့ကြောင့် ထက်မြက်သွက် လက်လှသော မိခင်ဒေါ်စုသာလျှင် မိသားစုစားဝတ်နေရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရသည်
ဒေါ်စု၏ ဦးလေးတော်သူသည် ဗြိတိသျှတို့ကို ရှေးဦးစွာ တော်လှန်ဆန့်ကျင်ခဲ့သော မြန်မာအုပ်စုတစုကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်
နောက်ဆုံး၌ ဗိုလ်လရောင် ခေါ် ဦးမင်းရောင် အား ဗြိတိသျှတို့က ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ဇာတာတွင်ပါရှိသည့် အမည်မှာ မောင်ထိန်လင်း ဖြစ်သည်
မိဘများက အကိုဖြစ်သူ အောင်သန်း နှင့် လိုက်ရန် အောင်ဆန်း ဟု ခေါ်ခဲ့သည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်ရောက်သောအခါ သခင်အောင်ဆန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်
သခင်အောင်ဆန်း၏ တရုတ်အမည်မှာ ထန်လုရှို(တန်လုရှောင်)ဖြစ်ကာ၊ ဂျပန်အမည်မှာ အိုမိုဒါမွန်ဂျိ ဖြစ်သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ရဲဘော်သုံးကျိတ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည်ခံရာတွင် ဗိုလ်တေဇ ဖြစ်လာခဲ့သည်
တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမည် ဖြင့်ထင်ရှားသည်
ထို့အပြင် အရိုင်း၊ ငမိုး စသည်ဖြင့် မိတ်ဆွေ၊ သူငယ်ချင်းများက ချစ်စနိုးဖြင့် နောက်ပြောင်ခေါ်သည့် အမည်များလည်း ရှိခဲ့သည်
ညီအကိုမောင်နှမ (၆) ဦး (ကလေးဘဝကပင် ကွယ်လွန်ကြသူများအပါအဝင်ဆိုလျှင် မွေးချင်း - ၉ ဦး) အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်
အောင်ဆန်း၏ အကို (၃) ဦးမှာ အသက်ငယ်⁠ငယ်လေးတွင် ကျောင်းစတက်ကြ၏
သို့သော် အောင်ဆန်းမှာမူ အမေပါ တက်မှ ကျောင်းတက်မည် ဆိုကာ ကတ်ဖဲ့နေ၏
ဒေါ်စုသည် သားထွေးလေးကို အလွန်ညှာတာလေ့ရှိပြီး သူ့စိတ်ပါမှသာ ကျောင်းတက်ပါစေတော့ဟု အလိုလိုက်ထားခဲ့၏
သို့ဖြင့် (၈) နှစ်သားအရွယ်ရောက်သောအခါမှ အောင်ဆန်း ကျောင်းစတက်ခဲ့သည်
အစ်ကိုဖြစ်သူ အောင်သန်း ရှင်သာမဏေဘောင်သို့ ဝင်သောအခါ အောင်ဆန်းက သူလည်း ရှင်ပြုချင်ပါသည်ဟု ဆိုလာခဲ့သည်
အမေက အခွင့်ကောင်းကို ချက်ချင်းယူ၍ ရှင်မပြုမီ စာရေးစာဖတ်တတ်ရန် လိုမည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်
အောင်ဆန်း၏ ပထမကျောင်းမှာ နတ်မောက် ဦးသောဘိတ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ဖြစ်သည်
လောကုတ္တရာပညာ သာမက ခေတ်သစ်ပညာရပ်အချို့ကိုပါ သင်ကြားပေးသော ထိုစဉ်အခေါ် လောကဓာတ်ကျောင်းမျိုးဖြစ်သည်
သို့သော် နတ်မောက်ကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားပေးခြင်းမရှိပေ
ရေနံချောင်း အမျိုးသားကျောင်းသို့ အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်၌ ပြောင်းခဲ့သည်
ရေနံချောင်းရောက်သောအခါ ကျောင်းတွင် ဆရာတစ်ဦးအဖြစ် အလုပ်လုပ်နေသော အစ်ကိုကြီး ဦးဘဝင်း၏ ထိန်းကျောင်းစောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် နေခဲ့ရသည်
အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ်၌ သတ္တမတန်းစာမေးပွဲတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာစာသင်ကျောင်းများနှင့် အမျိုးသားကျောင်းများ၌ ပထမစွဲသူများအား ချီးမြှင့်သော ဦးရွှေဘို ရွှေတံဆိပ်နှင့် ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေး ဆုကို ရရှိခဲ့၏
အမျိုးသားကျောင်းများမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေဆန့်ကျင်သပိတ်မှ ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအက်ဥပဒေသည် အခွင့်ထူးခံ လူနည်းစုလေးကိုသာ အထက်တန်းပညာ သင်ကြားခွင့်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆန့်ကျင်သူများကယူဆခဲ့သည်
အမျိုးသားကျောင်း၌ နေစဉ်အတွင်း နိုင်ငံရေးလောက၌ နာမည်ကြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ မိန့်ခွန်းများကို စိတ်ဝင် စားခဲ့ပြီး စကားရည်လုပွဲများတွင်လည်း ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့၏
ထို့အပြင် ကျောင်းဂျာနယ် စာတည်းအဖြစ်လည်းဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ၌ မြန်မာစာ၊ ပါဠိဘာသာဂုဏ်ထူးများဖြင့် အေ အဆင့်မှ အောင်မြင်ကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ပညာဆက်သင်ရန် ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်
အောင်ဆန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်လာသည့်နှစ်သည်ကား ဆရာစံသူပုန်ကို ဗြိတိသျအစိုးရက ချေမှုန်း ကာ ခေါင်းဆောင်များကို သေဒဏ်ပေးခဲ့ပြီး တစ်နှစ်ကြာကာလကပင်ဖြစ်သည်
အောင်ဆန်း တက္ကသိုလ်ရောက်စ ပထမနှစ်ပတ်တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ စကားရည်လုပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့ရာ ထိုစကားရည်လုပွဲအပြီး၌ အောင်ဆန်းသည် ပရိသတ်အကြားမှထကာ သူ့အကို အောင်သန်း တင်သွင်း သော "ဘုန်းတော်ကြီးများ နိုင်ငံရေးမလုပ်သင့်"ဟူသည့် အဆိုကို ထောက်ခံခဲ့သည်
ကိုအောင်ဆန်း ကျောင်းသားနိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်မှုမှာ အစ၌ ခပ်ဖြေးဖြေး မှန်⁠မှန်သာဖြစ်သော်လည်း ၁၉၃၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း၌ အရှိန်အဟုန် မြင့်မားလာ၏
ထိုအချိန်တွင် သူသည် ကိုနု၊ ကိုလှဖေ (နောင် ဗိုလ်လင်္ကျာ)၊ ကိုသိန်းဖေ၊ ကိုကျော်ငြိမ်း၊ ကိုရာရှစ်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူ စတင်လုပ်ကိုင်နေပြီး မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ထင်ရှားလာမည့် ထိုလူငယ်များနှင့် အောင်ဆန်းတို့ လက်တွဲကာ ကျောင်းသားများ အတော်ပင် ဂရုပြုရမည့် နိုင်ငံရေးအင်အားစုတစုဖြစ်လာအောင် စည်းရုံးခဲ့သည်
သူ၏ ပညာရေးကို နတ်မောက်နှင့် ရေနံချောင်းတို့တွင် သင်ကြားပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်း နှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ တို့ဖြင့် ရယူခဲ့သည်
ကိုအောင်ဆန်းတို့လူစုသည် အာဏာပိုင်အလိုတော်ရိများ လွှမ်းမိုးထားသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂကို ထိုးထွင်းဝင်ရောက်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် စတင်လှုပ်ရှား၏
ပထမတွင် အောင်မြင်မှုသိပ်မရှိခဲ့ပေ
၎င်းတို့အထဲမှ ကိုကျော်ငြိမ်းနှင့် ကိုသိန်းဖေတို့သာ သမဂ္ဂအမှုဆောင်များအဖြစ် အရွေးချယ်ခံရသည်
၁၉၃၅-၃၆ စာသင်နှစ်အတွင်း ကျောင်းသားသမဂ္ဂအမှုဆောင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အဓိကနေရာအား လုံး အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် ထက်သန်သောလူငယ်များက ရရှိသွားကြ၏
ကိုအောင်ဆန်းသည် အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တဦးအဖြစ် အရွေးခံရပြီး သမဂ္ဂမဂ္ဂဇင်း၏ အယ်ဒီတာလည်း ဖြစ်လာသည်
သူသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၎င်းအဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသော အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ‘ငရဲ‌ခွေးကြီး လွတ်နေပြီ’ ဟူသည့် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိကြီးတစ်ဦးကို ရည်ညွှန်းထားသည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကိုရေးသားခဲ့သည်
ဆောင်းပါးရှင်အားဖော်ထုတ်ရန် တောင်းဆိုသည်ကို  မဖော်ပြခြင်း၊ ကိုနုသည်လည်း ကျောင်းအုပ်ကြီးအား ပစ်⁠ပစ်ခါခါ ဝေ ဖန်မှုဖြင့် ကိုနု(နောင် သခင်နု) နှင့် အတူ တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်
ကိုနု နှင့် ကိုအောင်ဆန်းတို့ ကျောင်းထုတ်ခံခဲ့ရသောကြောင့် ကျောင်းသားများထဲတွင် မကျေနပ်မှု၊ ဒေါသထွက်မှု ပို၍များပြားလာပြီး သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
သတင်းစာများနှင့်တကွ တနိုင်ငံလုံးက သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများကို ကြင်နာစွာ ထောက်ခံခဲ့ကြသည်
အစိုးရအနေဖြင့်လည်း သပိတ်မှောက်သူများ၏ မကျေနပ်ချက်များကို လေးနက်စွာ မ စဉ်းစား၍ မဖြစ်တော့ပါ
နောက်ဆုံး၌ နိုင်လူမင်းထက်ပြုတတ်သော ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ အငြိမ်းစားယူလိုက်ရ ၏
တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေတွင် ကျောင်းသားများထည့်သွင်းလိုသော ပြင်ဆင်ချက်များကို လေ့လာရန် ကော်မ တီတရပ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းလိုက်ရပြီး အရေးမပါလှသော တောင်းဆိုချက်များကိုမူ လိုက်လျောလိုက်လေသည်
ထို့ကြောင့် သမိုင်းတွင် ကျောင်းသားသပိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းထုတ်သည့် အမိန့်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ နှင့် ကျောင်းသားသပိတ် မန္တလေးသို့ ကူးဆက်ပြီး နောက်ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ နှစ်ရပ်လုံး၌ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်
ထိုနှစ်မှာပင် အစိုးရသည် သူ့အား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး ကော်မတီတွင် ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သမဂ္ဂနှစ်ရပ်စလုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်
ထိုအချိန်၌ ကိုအောင်ဆန်း တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရပြီး၍ ဥပဒေဝိဇ္ဇာတန်းတွင် တက်ရောက်နေ၏
၁၉၃၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကျောင်းသားနိုင်ငံရေးမှ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်
ဤအချိန်တွင် သူသည် ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်ရေးသမားနှင့် ယုံကြည်မှုပြင်းထန်သော နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်
သူသည် ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသောအခါတွင် သခင်တစ်ဦးပါဖြစ်လာသည်
အသင်းကြီးကို ၁၉၃၀ ခုနှစ် မေတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် အသင်းကြီး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ ဆောင်ရွတ်ခဲ့သည်
ဤတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်စဉ် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံဟု လူသိများသည့် နိုင်ငံတဝန်းသပိတ်ပွဲများကို လှုံ့ဆော်ဦးဆောင်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်ကပင် ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်းကြီးအားထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းအဖွဲ့ကြီးမှာ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံရေး နိုးကြားသောရဟန်းများ၊ ဒေါက်တာဘမော်၏ ဆင်းရဲသားပါတီတို့ကို မဟာမိတ်ပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး သူသည် ယင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်
သူ၏ သမိုင်းတွင် လူအများကောင်းစွာ မရှင်းလင်းသောအချက်မှာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ထူထောင်ခဲ့သူ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် ပထမဆုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်ခဲ့ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်
များမကြာမီတွင် သူသည့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီကို ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ယင်းအဖွဲ့ကို ဆိုရှယ်လစ်ပါတီဟု ပြန်လည်အမည်ပေးခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရမ်ဂါတွင် ကျင်းပသော အိန္ဒိယ အမျိုးသားလွှတ်တော် စည်းဝေးပွဲသို့တက်ရောက်ခဲ့သည်
သို့သော် အစိုးရသည် ဗြိတိသျှတို့ကို သခင်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြေးခဲ့ရသည်
ပထမတွင် သူသည် တရုတ်ပြည်သို့သွား၍ ကွန်မြူနစ်တရုတ်များထံ အကူအညီတောင်းရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ဂျပန်စစ်တပ်မှ ပြည်သိမ်းတပ်များက သူ့အား အမွိုင်မြို့တွင် ကြားဖြတ်တားဆီးပြီး ဂျပန်ပြည်သို့သာ သွားရန် တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဥရောပတိုက်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး စတင်လောင်ကျွမ်းပြီး များမကြာမီ ကိုလိုနီဝါဒအခက်၊ လွတ်လပ်ရေးအချက် ဟုမြင်ကာ ထွက်ရပ်ဂိုဏ်းကြီး တည်ထောင်နိုင်ရန် သခင်အောင်ဆန်း ကူညီပေးခဲ့သည်
ဒေါက်တာဘမော်၏ ဆင်းရဲသားပါတီ၊ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ ကျောင်းသားများနှင့် ပုဂ္ဂလိကနိုင်ငံရေးသမားများ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းလိုက်သော ထိုထွက်ရပ်ဂိုဏ်းကြီးသည် သခင်အောင်ဆန်း၏ တီထွင်မှုဖြစ်သည်ဟု သခင်နုက သတ်မှတ်ခဲ့၏
ထွက်ရပ်ဂိုဏ်းကြီး ၏ ပြည်သူလူထုကို တိုက်တွန်းဆော်ဩချက်မှာ စစ်ပြီးသည်နှင့် လွတ်လပ်ရေးပေးရန်သဘောတူသော ကတိရမှသာလျှင် ဗြိတိသျှစစ်ရေးကြိုးပမ်းချက်များကို ကူညီပံ့ပိုးရမည်
ဗြိတိသျှအစိုးရအနေနှင့် ထိုကဲ့သို့ကတိကြေညာချက်မပြုပါက စစ်ရေးကြိုးပမ်းချက်များကို အင်တိုက်အားတိုက် ဆန့်ကျင်ရမည်
တုံ့ပြန်သည့်အနေနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားနေသူအများအပြားကို ဖမ်းဆီးလိုက်ပါသည်
၁၉၄၀ ခုနှစ် ကုန်ဆုံးချိန်၌ သခင်ခေါင်းဆောင် အမြောက်အမြားနှင့် ဒေါက်တာဘမော်တို့မှာ ထောင်ထဲရောက်နေကြပေပြီ
သခင်အောင်ဆန်းကို ဖမ်းဆီးရန် ဝရမ်းအမိန့်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း အချိန်မီ သတိပေးချက်ရသဖြင့် သူသည် ခြေရာဖျောက်ကာ တိမ်းရှောင်သွားနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် သခင်အောင်ဆန်းနှင့် သခင်လှမြိင် (နောင်အခါ ဗိုလ်ရန်အောင်ဟုထင်ရှားသူ)တို့ မြန်မာပြည်မှ ဟိုင်လီအမည်ရှိ သင်္ဘောနှင့် ထွက်ခွာခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံ အမွိုင်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဒေသဖြစ်သော ကူလန်စုသို့ ရောက်သွားကြသည်
ထိုနေရာ၌ သူတို့နှစ်ဦး လအနည်းငယ်မျှ သောင်တင်နေပြီး တ ရုတ်ကွန်မြူနစ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားချက်များလည်း အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ
တရုတ်ကွန်မြူနစ်များနှင့် အဆက်အသွယ် မလုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်တဦး သူတို့အား ချဉ်းကပ်ပြီး ဂျပန်တပ်မတော် အရာရှိတဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီးစူဇူကီကေအီဂျီ နှင့်တွေ့ရန် တိုကျိုသို့ လေယာဉ်နှင့်ပို့လိုက်ပါသည်
ထိုဗိုလ်မှူးကြီးသည် နောင်အခါ၌ မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးကို ကူညီရန်နှင့် တရုတ်မြန်မာလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ရန် ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် တည်ထောင်သော မီနာမီကီကန် လျှို့ဝှက်အသင်း၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားမည့်သူဖြစ်သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာသည်
ဖူမီမာရိုကိုနိုး အစိုးရထံမှ လက်နက်နှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု ကတိကဝတ်များရလာသည်
သူသည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အတူ စစ်သင်တန်းတက်ရောက်ရန် ဂျပန်ပြည်သို့ ခေတ္တပြန်လည် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ မီနာမီကီးကန်း၏ အကူအညီဖြင့် မြန်မာပြည်လမ်းမကြီးအား ပိတ်ဆို့ရန်နှင့် ပြည်တွင်းရှိ အမျိုးသားပုန်ကန်ထကြွမှုအား ထောက်ပံ့ကူညီရန်အတွက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဗိုလ်မှူးကြီး ဆူဇူကီး၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့ (ထိုအချိန်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဂျပန်သိမ်းပိုက်မှု အောက်တွင် ရှိသည်) တွင် ထူထောင်ခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးကို ရယူခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သခင်အောင်ဆန်းသည် တရုတ်သင်္ဘောသားအသွင်ဖြင့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်လာလေသည်
သူမှတဆင့် ဂျပန်တို့ကမ်းလှမ်းလိုက်သည့် သဘောတူညီချက်အရ၊ တော်လှန်ပုန်ကန်ရန် လက်နက်များနှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့မည်ဟု မြန်မာတို့က နားလည်ခဲ့၏
ထို့ပြင် လက်ရွေးစင်လူငယ်တစု ကို စစ်သင်တန်းပေးမည်
ထိုလူငယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ခိုးထုတ်သွားရန် လိုပေမည်
သခင်အောင်ဆန်း မြန်မာပြည်၌ ကြာမြင့်စွာမနေပါ
ဂျပန်သို့ သခင်လှဖေနှင့် အခြားလူငယ်သုံးဦးတို့နှင့်အတူ ပြန်သွားသည်
ထို အုပ်စုမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်၏ ရှေ့ပြေးတပ်ဦး ဖြစ်သည်
ရဲဘော်သုံးကျိပ်သည် ဟိုင်နန်ကျွန်း၌ ပင်ပန်းကြီးစွာ စစ်ပညာသင်ယူရသည်
၎င်းတို့အနက် သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လင်္ကျာ)၊ သခင်အောင်သန်း(ဗိုလ်စင်္ကြာ)နှင့် သခင်ထွန်းအုပ်တို့ကို စစ်ဌာနဦးစီးကွပ်ကဲရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို အထူးလေ့လာရန် ရွေးချယ်လိုက်ပါသည်
သခင်ပါတီ အုပ်စုတစုကို ကိုယ်စားပြုသော သခင်ထွန်းအုပ်အား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တင်မြှောက်လိုက်၏
သို့သော်လည်း သခင်အောင်ဆန်းသည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်ထွက်လာသည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ဖွဲ့သောအခါ၌လည်း တပ်မတော်၏ ပြိုင်ဘက်မရှိခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာလေသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်း မြန်မာပြည်တွင်းသို့ မချီတက်မီကပင် ဗမာနှင့် ဂျပန်တို့အကြား ကတောက်ကဆဖြစ်မှုများ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ရန်ကုန်သည် ဂျပန်တို့လက်အောက်သို့ ၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကျရောက်သွားပြီး (ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အဖြစ်) ဂျပန်စစ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က တိုင်းပြည်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်
ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(ဘီအိုင်အေ) တပ်မတော်အား ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
သူသည် အဖွဲ့၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သော်လည်း ဤအကြိမ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ဆန်း အဖြစ်သာနေခဲ့သည်
၁၉၄၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူ့အား ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့သည်
များမကြာမီတွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံရပြီး ဂျပန်ဧကရာဇ်မှ တက်နေဝန်းဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးကြေညာပေးခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး ၎င်း၏ တပ်မတော်ကိုလည်း ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော် (ဘီအင်အေ)ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်
သူ၏ ဂျပန်တို့နှင့် ပူးပေါင်းမှုမှာ ကြာ⁠ကြာမခံပေ
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်များပြောသည့် လွတ်လပ်ရေးဆိုသည်ကို သံသယဝင်လာသည်
ဗမာလူမျိုးများအပေါ် ဆက်ဆံသည့် ဆက်ဆံရေးကိုလည်း မနှစ်မြို့ပေ
ဂျပန်တပ်များမဝင်ရောက်မီကပင် ဖက်ဆစ်တို့၏ အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်သတိပေးခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်စိုးတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်များအား တိုက်ထုတ်ရန် အိန္ဒိယပြည်ရှိ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များနှင့် တိတ်တဆိတ် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး လျှို့ဝှက်အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင် သူသည် ဘီအင်အေတပ်ကို ဦးဆောင်၍ ဂျပန်ကျူးကျော်သူများအား မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ တိုက်ထုတ်ခဲ့လေသည်
မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ကို တော်လှန်ရေးနေ့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်
နောင်တွင် စစ်အစိုးရမှ တပ်မတော်နေ့ဟု ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်
‌ဗြိတိသျှများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာ၍ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့ကို ညီညွတ်သောတပ်ပေါင်းစုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ဘီအင်အေ၊ ကွန်မြူနစ်၊ ဆိုရှယ်လစ်များ ပါဝင်ကြပြီး ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကြီး (ဖဆပလ) အဖြစ် အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်ကိုလည်း မျိုးချစ် ဗမာ့တပ်မတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့၍ ဂျပန်များကို တိုက်ထုတ်ပြီးနောက် တဖြည်း⁠ဖြည်းဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက သီဟိုဠ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကန္ဒီအစည်းအဝေးမှ သဘောတူညီချက်များအရ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်သားများအား ဗြိတိသျှတပ်မတော်အောက်ရှိ ဗမာ့တပ်မတော်အောက်သို့ သွတ်သွင်းယူခဲ့သည်
စစ်ပြန်ရဲဘော်အချို့ကို ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏အောက်တွင် အရန်အင်အားဖြင့် ဖွဲ့ထားပြီး လူမြင်ကွင်းတွင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခဲ့ကြရာ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များ၏ အစပိုင်းက မလိုက်လျောလိုမှုများကို ပြယ်စေခဲ့ဟန်တူ၏
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဗမာ့တပ်မတော်၏ ဒုတိယစစ်ဆေးရေးမှူးရာထူးကို ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း အရပ်သားနိုင်ငံရေးသမား ဘဝကို သာ ရွှေးချယ်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဖဆပလ အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လွန်ခဲ့သော အောက်တိုဘာက မြန်မာပြည် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးပြန်လည် ထူထောင်ပြီးနောက် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အမှုဆောင်ကောင်စီ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံအသစ် ဆာဟူးဘတ်ရန့်မှ ခန့်ထားခြင်းခံရပြီးနောက် ကာကွယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံခြားရေးရာတို့ကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်
ရန့်နှင့် မောင်ဘတ်တန်တို့သည် ယခင်ဘုရင်ခံချုပ်ဟောင်း ဆာဒေါ်မန်စမစ်နှင့် ဝင်စတန်ချာချီတို့က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား သစ္စာဖောက် သူပုန်ခေါင်းဆောင်ဟု သမုတ်ခဲ့သည်ကို လက်မခံခဲ့ပေ
ဖဆပလ အဖွဲ့တွင်လည်း ကွန်မြူနစ်များနှင့် အမျိုးသားရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ကို ဦးဆောင်သည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့ အကြားကွဲကြရာမှ အမှုဆောင်ကောင်စီတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေရာယူသည်ကို အကြောင်းပြုပြီး ဖဆပလ အဖွဲ့မှ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တို့ကို  ထုတ်ပစ်ခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဝန်ကြီးချုပ် လုံး⁠လုံးလျား⁠လျားဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ဗြိတိသျှ၏ ဗီတိုကျခံနိုင်လျက် ရှိသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ကလီမင့်အက်တလီ တို့သည် လန်ဒန်မြို့တွင် တစ်နှစ်အတွင်း မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို ပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်
နယူးဒေလီမြို့၌ တစ်ထောက်ရပ်နားစဉ် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သူက မြန်မာတို့သည် အကြွင်းမဲ့လွတ်လပ်ရေးကို လိုလားကြောင်း၊ ဓနသဟာယ အဆင့်ကို မလိုလားကြောင်း ဤအခြေအနေကို ရရှိရန် အကြမ်းဖတ်သည့်နည်း သို့မဟုတ် မဖက်သည့်နည်း သို့မဟုတ် နှစ်နည်းစလုံးတို့ကို အသုံးပြုရန်တွန့်ဆုတ်နေမည် မဟုတ်ကြောင်းနှင့် အဆုံးသတ်တွင် သူသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်လာရန် မျှော်လင့်ထားသော်လည်း အဆိုးဆုံးကိုလည်း ရင်ဆိုင်ရန်ပြင်ဆင်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
အချို့က သူ့အား ကရင်လူမျိုးတို့အပေါ် ဗြိတိသျှတို့အားသစ္စာရှိမှု၊ ဂျပန်နှင့် ဘီအိုင်အေတပ်များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုတို့ကို အကြောင်းပြု နှိပ်ကွပ်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သတ်၍ တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်
ဒေါ်မန်စမစ်သည် ဖဆပလ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လန်ဒန်သို့ လာရောက်ရန် ကိစ္စကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအားလည်း စစ်အတွင်းက သူကြီးတစ်ဦးအား ကွက်မျက်မှုနှင့် အရေးယူရန် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
ဧပြီတွင် ဖဆပလသည် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် နေရာ ၂၀၂ နေရာအနက် ၁၉၆ နေရာကို ရရှိ အနိုင်ယူခဲ့သည်
ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ဆွေနွေးပွဲများကို ရန်ကုန်ရှိ ဆိုရန်တာဗီလာတွင် ကျင်းပခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးမရမီ လအနည်းငယ်အလို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အတူ သူ၏ အစ်ကို ဦးဘဝင်း အပါအဝင် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ကက်လိနက်ဝန်ကြီး ခြောက်ဦးတို့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ် ခံခဲ့ကြရသည်
လုပ်ကြံမှုမှာ သူ၏ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သူ ဦးစော၏ လက်ချက်ဟု ယူဆရသော်လည်း ဦးစော၏ တရားခွင်စစ်ဆေးချက်များမှာ သံသယ ဖြစ်စရာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရ ရှိခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်တွင် ဒေါ်ခင်ကြည်နှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ညီမဖြစ်သူက ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်သခင် သန်းထွန်းနှင့် အကြောင်းပါခဲ့လေသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီး ဒေါ် အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ယခုအခါ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်လျက်ရှိသည်
သူ၏ သားတစ်ဦးဖြစ်သူ အောင်ဆန်းလင်းမှာ ၈ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်
အခြားသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦးမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်လျက်ရှိသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီးဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မြန်မာပြည်သူပြည်သား အများစု သက်ဝင်ယုံကြည်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ဂန္ဓလောက မဂ္ဂဇင်းတွင် Burma and Buddhism ဟူသော ခေါင်းစဉ်နှင့် ဆောင်းပါးတပုဒ် ရေးသားခဲ့လေသည်
အသက် (၂၀)အရွယ်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည့် ထိုဆောင်းပါးထဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်က ‘ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရမှာ ဝေဖန်ဆန်းစစ်၍ လက်တွေ့ကျင့်သုံးနည်း ဖြစ်သည်
ထိုနည်းမှာလည်း ကေသမုတ္တိသုတ်ခေါ် ကာလာမသုတ္တန်လာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဟောကြားချက်ဖြစ်သည်
ထိုဟောကြား ချက်မှာ အယူဝါဒတခု၏ အမှားအမှန်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် တဆင့်ကြားမျှဖြင့်လည်း ဟုတ်ပြီ မှန်ပြီဟု လက်မခံသင့်၊ မိရိုးဖလာ အယူဝါဒဖြစ်၍လည်း လက်မခံသင့်၊ ဤအရာသည် ဤသို့ဖြစ်သကဲ့ဟူသော ကောလာဟာလဖြင့်လည်း လက်မခံသင့်၊ ကျမ်းဂန်စာပေနှင့် ညီညွတ်သည်ဆိုရုံနှင့်လည်း လက်မခံသင့်၊ မိမိတို့ ယုံကြည်ထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ စကားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲဖြင့်လည်း လက်မခံသင့်၊ မိမိတို့ လေးစားသော ဆရာ၏ စကားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ဆရာစွဲဖြင့်လည်း လက်မခံသင့်ဘဲ ဝေဖန်ဆန်းစစ်ကာ လက်တွေ့လုပ်ကြည့်၍ အကျိုးရှိသည့် အယူဝါဒ (ဝိဘဇ္စဝါဒ)ကိုသာ လက်ခံရမည် ဆိုသည့်အချက် ဖြစ်သည်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သော အထက်ဖော်ပြပါ ဝိဘဇ္စဝါဒကိုသုံး၍ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးနှင့် တိုးတက်ကြီးပွားရေးအတွက် လုပ်ဆောင်သွားကြရန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံး၏ အဓိကတာဝန် ဖြစ်သည်’ ဟူ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာအပေါ် သူ၏ အမြင်နှင့် တိုင်းပြည်လွတ်လပ် ရေးနှင့် တိုးတက်ကြီးပွားရေးအတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ကြောင်း ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ဆွေးနွေးတင်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်
စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာက သူ၏ ‘ရုပ်ပုံလွှာ’ အဖွဲ့အနွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ‘အောင်ဆန်း (သို့မဟုတ်) အရိုင်း’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ကို ဖတ်ရဖူးသည်
ဆရာဒဂုန်တာရာက သူ၏ ရုပ်ပုံလွှာအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်သည် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး အကြောင်းကိုသာ အစဉ်အမြဲ တွေးတောနေပြီး ကျန်သည့်အရာများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ နေတတ်ပုံ၊ လူရိုင်းတဦးနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တူကာ ဆက်ဆံရခက်ပြီး ဂွတီးဂွကျ နိုင်လှပုံ၊ သူ ယုံကြည်ရာကို စိုက်လိုက်မတ်တတ်နှင့် တဇွတ်ထိုး လုပ်တတ်ပုံ၊ သို့သော် သူ့တွင် အနုပညာဓာတ်ခံရှိပုံ စသည်တို့ကို ရသဟန်နှင့် လှလှပပ ခြယ်မှုန်းခဲ့လေသည်
ထိုရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွဲ့ကိုဖတ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ‘ကိုဌေးမြိုင် ပြောသလောက်လည်း ငါမရိုင်းသေးပါဘူးကွာ’ ဟု သူ၏ ကိုယ်ရံတော် ဗိုလ်ထွန်းလှကို ရယ်မောကာ ပြောခဲ့ဖူးကြောင်း ဆောင်းပါးတပုဒ်တွင် ဖတ်ရဖူးသည်
ထို့အပြင် အလင်္ကာကျော်စွာ မြို့မငြိမ်း၏ ‘သက်ဝေ’၊ ‘ကဉ္စန’ သီချင်းများကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှစ်သက်ပုံ၊ ပင်လုံစာချုပ်အတွက် ရှမ်းပြည်သို့အသွား အင်းလေးကန်ထဲ လှေစီးနေစဉ် ‘လှေကလေးကို လှော်မည် … ဘေးမသမ်းဘဲ အေးချမ်းတော့မည် …’ ဆိုသည့် အဆိုတော် ဒိုရာသန်းအေး၏ သီချင်းအား ဗိုလ်ချုပ်ညည်းတွားပုံတို့ကို ဖတ်ရသည့်အခါ ဗိုလ်ချုပ်သည် တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေးအတွက် မအားလပ်အောင် အလုပ်များနေလင့်ကစား သူ၏ ရင်ထဲ၌မူ အနုပညာဓာတ်အပြည့် ကိန်းအောင်နေကြောင်း  တွေ့ရလေသည်
‘ဗမာအက၊ ဗမာဂီတတွေဟာ ဟိုဘက်က လှည့်လာတာတွေရှိတယ်
ဒါတွေကို စုံစမ်းရမယ်
အာရှတိုက်သားတွေ တဦးနဲ့တဦး ဘယ်လို ဆက်စပ်မှု ရှိတယ်ဆိုတာ လေ့လာရမယ်၊ ကျွန်တော်လည်း အနုပညာသမားပါဗျာ’ ဟူ၍လည်း ဗိုလ်ချုပ် ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ သူမြင်သည့် အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း သူ၏ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် ရှင်းပြခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်က "ပညာသည် စာအုပ်များထဲ၌သာ ရှိသည်မဟုတ်
စာအုပ်များကို ကျော်၍ မြင်စွမ်းနိုင်ခြင်းကို ဆောင်နိုင်ရပေမည်
ပညာသည် လူ၏ ရာဇဝင်ကိုသာ ပြုပြင်တိုးချဲ့ရုံသည်မဟုတ်
လူ၏ စိတ်နေစိတ်ထား၊ အယူအဆများကိုလည်း တိုးတက်စေရမည်
ရာဇဝင်သိရုံသာ မဟုတ်၊ ရာဇဝင်ကို ဖန်တီးနိုင်စေရမည်
လောကဓာတ်ပညာကို သိရုံသာမဟုတ်၊ လောကဓာတ်ပညာကို တိုးချဲ့ နိုင်စေရမည်
လောကအကြောင်းကို နားလည်စေသာမဟုတ်၊ သည့်ထက်ကောင်းသော လောကကို ဖန်ဆင်းနိုင် စေရမည်
လှေနံဓားထစ်ဆိုသော အလုပ်၊ အပြော၊ အတွေးတို့မှာ ပညာ၏ အဓိပ္ပာယ် ဆန့်ကျင်ဘက်ပေတည်း" ဟု အမြင်ကျယ်စွာ ရှင်းပြခဲ့လေသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် "အညာသားလေး" ကလောင်နာမည်နှင့် စာရေးသားသည်
၁၉၄၇ခုနှစ် မေလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်းရှိ ဖဆပလဌာနချုပ်၌ ပြုလုပ်သော သတင်းစာဆရာများ အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်က "လွတ်လပ်ရေးရတဲ့ အချိန်အထိတော့ ကျုပ် နိုင်ငံရေး လုပ်ရအုံးမှာဘဲ၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးလို့ ပါတီတိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ ကျုပ်က မပါချင်ဘူး
သူများတွေလုပ်တာ ထိုင်ကြည့်ပြီး စာအုပ်ရေးမယ်" ဟူ၍ သူ၏ ချင်ခြင်းကို ဖွင့်ဟပြောကြားခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်သည် မကွယ်လွန်မီ အချိန်အထိ နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ စစ်ရေး၊ လောကီရေးရာများနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်းပါးများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်ရေးသားခဲ့သည့် စာများတွင် သူ၏ တိကျရှင်းလင်း အားကောင်းသော စကားပြေ အရေးအသားနှင့် ဦးတည်ချက်ရောက်အောင် ထိ⁠ထိမိမိ ကွင်း⁠ကွင်းကွက်ကွက် ရေးသားတတ်ပုံကို အားကျအတုယူဖွယ် တွေ့ရသည်
ဗိုလ်ချုပ်တို့ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်ထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ဂုဏ်ပြုဖော်ပြခဲ့သည့် ‘ဗိုလ်ချုပ်နှင့်စာပေ’ ဟူသော ဆောင်းပါးတွင် ဗိုလ်ချုပ်၏ ခေတ်မီမီ ကမ္ဘာကြည့် ကြည့်မြင်တတ်ပုံကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်
ဗိုလ်ချုပ်က ‘တကမ္ဘာလုံးဟာ ယခုအခါ ခေတ်ပြောင်းနေတဲ့ အချိန်အခါကြီး ဖြစ်တယ်
ကျွန်တော်တို့လည်း ကမ္ဘာကြီးနဲ့အတူ ခေတ်နောက်မကျအောင် လိုက်ကြစို့
ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံ ကြီးမှာ ကမ္ဘာ့တေးသံလိုက်၍ ကနိုင်တဲ့ ဗမာပြည်ကြီးဖြစ်အောင် ဖန်တီးပြုပြင်ကြစို့
ဗမာပြည်ကြီးကို လွတ်လပ်ပြီး တိုးတက်ထွန်းကားတဲ့ တိုင်းပြည်ဖြစ်အောင် ကြံဆောင် ကြိုးစားကြစို့
ကျွန်တော်တို့အားလုံး စစ်သားရော၊ နိုင်ငံရေးသမားရော၊ စာရေးဆရာရော၊ သတင်းစာဆရာရော၊ ဗမာတမျိုးသားလုံး ယခုပြောတဲ့အတိုင်း ခေတ်ပြောင်း အလုပ်ကို တူပြိုင်ပြိုင် လုပ်ကိုင်ကြပါစို့’ ဟု ပြောကြားခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကမူ တိုင်းပြည် တိုးတက်ထွန်းကားရေးအတွက် နိုင်ငံရေးသမားကောင်းတွေ များ⁠များရှိဖို့ လိုအပ်ပုံ၊ နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ မွန်မြတ်ပုံတို့ကို ၁၉၄ဝခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် ‘နိုင်ငံရေးအမျိုးမျိုး’ ဟူသည့် ဆောင်းပါးတွင် အရိပ်အမြွက် ထည့်သွင်း ရေးသားခဲ့သည်
ထိုဆောင်းပါးတွင် ဗိုလ်ချုပ်က ‘အစိုးရဟု ဖြစ်ပေါ်လာစဉ်ကပင် လူတွေ တရားမစောင့်နိုင်၍ ဖြစ်၏
လူတွေသာ တရားစောင့်နိုင်လျှင် အစိုးရ ရှိတော့မည်မဟုတ်
ဤကား ဗမာ့ကျမ်းဂန်တွေ၌ပင် ရှိ၏
လူတွေတရား မစောင့်နိုင်သည့် အကြောင်းမှာလည်း လောဘတရားကြောင့် ဖြစ်၏
လောဘတရား ဖြစ်ခြင်းမှာလည်း ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းပေါ်လာသဖြင့် ငါ့ဟာ၊ ငါ့အိမ်၊ ငါ့ခြံ စသဖြင့် ငါတည်းဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ အရင်းခံသည့် လောဘ၊ ထိုလောဘကြောင့်ဖြစ်သော ဒေါသ၊ ထိုလောဘ ဒေါသမီးတို့ကြောင့် မောဟတည်းဟူသော မသိမလိမ္မာ မိုက်မဲမှုဖြစ်လာ၏
’‘ဦးဘဘေကြီး ပြောသလို ညစ်ပတ်တဲ့ အလုပ်လား ဆိုသည့် မေးခွန်းကိုလည်း ဖြေလို၏
ဦးသိန်းမောင်ကြီးကတော့ ဝန်ခံသွားရှာပြီ
ညစ်ပတ်တယ်တဲ့ သူတော့ မလုပ်ချင်ဟု ဖြေခဲ့ပြီ
တေမိမင်း အားကျလို့ ထင်၏
ယခုတော့ ဆွဲချခေါ်တဲ့ ရှေ့နေချုပ်ကြီး ဖြစ်နေတယ်
အမှန်မှာ နိုင်ငံရေးသည် လောကီရေးပင်ဖြစ်၏
နိုင်ငံရေးမှာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း တရားမဟုတ်
သို့သော်လည်း လောကီရှိမှလည်း လောကုတ်ရှိနိုင်၏
လောကုတ်ရှိမှလည်း လောကီ တည်နိုင်၏
အူမတောင့်မှ သီလစောင့်နိုင်၏
လူတွေသည် ပြုပြင်လို့ရ၏
ဤအချက်မှာ ထင်ရှားနေပေပြီ
စင်စစ်နိုင်ငံရေးမှာ ထိုပြုပြင် တိုးတက်လိုသည့် ပင်မတရားကြီးတရပ်ပင် ဖြစ်၏
ထိုတရားကား လောကီနိဗ္ဗာန်ကို နောက်ဆုံးရည်မှန်းပေ၏
ထို၌ကြောင့် အဘယ်မှာလျှင် ညစ်ပတ်ရပေမည်နည်း’ ဟု ပြတ်ပြတ်သားသား ရေးသားခဲ့သည်
ထိုဆောင်းပါးထဲတွင် နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ‘မိမိကိုယ်ကို နာမည်ကြီးအောင်၊ ကြွယ်ဝအောင် လုပ်တတ်သည်မှာ နိုင်ငံရေးမဟုတ်
တိုင်းပြည်ကောင်း အောင်လုပ်တတ်မှ နိုင်ငံရေးဖြစ်၏’ ဟု ဗိုလ်ချုပ် က သတိပေး ရေးသားခဲ့သေး၏
ပင်လုံညီလာခံ အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ် ညစာစားပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်က ‘ကျွန်တော် ဒီကို ရောက်လာတဲ့ကိစ္စ နားလည်တာ တခုရှိပါတယ်
ဘာလဲဆိုရင် ဗမာပြည်ကြီး လွတ်လပ်စေချင်တယ်၊ ညီညွတ်စေချင်တယ်၊ ကြီးပွားစေချင်တယ် သည်ဟာပါဘဲ
တိုင်းပြည် လွတ်လပ်အောင်၊ ညီညွတ်အောင်၊ ကြီးပွားအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ဆိုတာကို လွန်ခဲ့တဲ့ (၁၀)နှစ်လောက်ကစပြီး ကြိုးစားလာပါတယ်
နောင်လဲ ကြိုးစားပါဦးမယ်
လုံး⁠လုံးလွတ်လပ်တဲ့ကိစ္စ ပြီးပြတ်သည်အထိ ကြိုးစားပါမယ်’ ဟု ပြောကြားခဲ့လေသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အတွင်းဝန်များရုံး၌ နိုင်ငံရေးတွင် အလွန်အရေးပါသော  ခေါင်းဆောင်ကြီး များ (အာဇာနည် ကိုးဦး)တို့နှင့်အတူ  လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကျဆုံးခဲ့သည်
ဗမာက တစ်မျိုး၊ ကရင်က တစ်ဖုံ၊ ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်းတို့က တစ်ခြား အကွဲကွဲ အပြားပြား လုပ်နေကြရင် အကျိုးရှိမှာ မဟုတ်ဘူး
စုပေါင်း လုပ်မှသာ အကျိုး ရှိနိုင်မယ်
(၁၉၄၇၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်၊ ပင်လုံမိန့်ခွန်း)လူကြီးဆိုတာ အသက်ကြီးတာကို ဆိုလိုတာလား
အသက်မကြီးပေမယ့် လုပ်တဲ့ အလုပ်ကြီးရင် လူကြီးပဲ
(၁၉၄၄၊ မတ် ၁၄၊ ဗိုလ်သင်တန်း ကျောင်းဆင်းမိန့်ခွန်း)ဟေ့ ... သေလဲ ဗမာပီပီ ဇာတိမာန်နှင့် သေကြပါ .. ရန်သူကို မိမိလက်အားနေရင် လက်နှင့်ထိုး၊ ခြေအားနေရင် ခြေနဲ့ကန်ပါ ..
နောက်ဆုံး ပါးစပ်အားနေလျှင် ပါးစပ်နှင့် ကိုက်ပြီးမှ ရဲ⁠ရဲသေပြလိုက်ကြတာပေါ့ ...
(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့ ဟေနန်ကျွန်းတွင် ဂျပန်များက စစ်ပညာသင်ပေးနေကြစဉ် ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့အား အားလုံးဖျောက်ဖျက်မည့် အခြေအနေမျိုးကို ကြုံတွေ့နေကြရစဉ်)ရဲဘောသုံးကျိပ်ဟာ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ တဖွဲ့တည်း မဟုတ်ပဲ သခင်ဂိုဏ်းကြီးနှစ်ခုဖြစ်တယ်၊ အနာဂတ် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲမှာ ဒီသုံးကျိပ် ညီညွတ်ဖို့ လိုတယ်
ဒါမှ လူငယ်များဖြစ်တဲ့ သခင်ဂိုဏ်း နှစ်ဂိုဏ်းလုံး ညီညွတ်မယ်
ဒါမှ လူများစုကို ကိုယ်စားပြုမဲ့လူတွေ တကယ်လဲ အလုပ်လုပ်ကြမဲ့ လူငယ်တွေ ညီညွတ်မယ်
ဒါမှ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဟာ ခိုင်မာတောင့်တင်းမယ်
စစ်ထွက်ကြတာပေါ့၊ ရှေး⁠ရှေးတုန်းက ဗမာ့တပ်တွေ စစ်ထွက်ကြတာ တနင်္သာရီကို လှေကြီးတွေနဲ့ ရေကြောင်းလွှင့်ကြတော့ တချို့က ရေကြောင်းမှားပြီး ရခိုင်ပြည်ဘက် ရောက်လိုရောက်ဖြစ်ကြတာပဲ၊ ဒါပေမဲ့ ရောက်တဲ့နေရာက ဆက်ပြီး ဖြစ်သလို လုပ်ကြတာပေါ့ ...
(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့ ယိုးဒယားတွင် တပ်များစုကြပြီး တပ်စစ်ကြောင်း အသီးသီးထွက်ရန် စီစဉ်ကြစဉ် ဖာပွန်စစ်ကြောင်း ချီတက်ရန် တာဝန်ကျသူ ဗိုလ်ကျော်ဇောက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ကန်တော့သောအခါ)ခင်ဗျားတို့ရွှာကို ရှေးယခင်တုန်းက ယုံမိတယ်၊ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ဆရာစံထတုန်းကလဲ ထထကြွကြွရှိတဲ့ ရွာတရွာလို့ အသိအမှတ်ပြုခဲ့တယ်၊ မှင်နီ အဝိုင်းခံခဲ့ရတယ်၊ ခုတော့ ကျုပ်အထင်ကြီးသလောက် မဟုတ်တာ တွေ့ရတယ် ...
(ပဲခူးခရိုင် ဝေါအပိုင် အညာစုရွာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရောက်၍၊ ရဲဘော် ၃၇ ယောက်စုရန်ပြောရာ ရပ်ရွာထဲက တုတ်တုတ်မလှုပ်ကြ၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက)စကော့ဈေးနှင့် ကော်မရှင်နာ လမ်းများကို လည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းများအဖြစ် လွတ်လပ်ရေး နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ မြို့ကြီးပြကြီးရှိ လမ်းများ၊ ပန်းခြံများလည်း သူ့အား အမှတ်ရစေရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပန်းခြံအဖြစ် မှည့်ခေါ်ကြသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားအမှတ်ရမိစေမည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသီချင်း မှာလည်း ထင်ရှားသည်
ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံ အတွင်း သူ၏ ဓာတ်ပုံအား ကိုင်ဆောင်လှည့်လည်ကြသည်
သူကွယ်လွန်စဉ်က အသက် ၃၂ သာ ရှိသေးသည်
ရွှေတိဂုံစေတီ ခြေရင်းတွင် အာဇာနည် ဗိမာန်တစ်ခု တည်ဆောက်ထားပြီး ဇူလိုင် ၁၉ ရက်ကို အာဇာနည်နေ့ အဖြစ် နှစ်စဉ် အခမ်းအနားကျင်းပ ကြသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မွေးနေ့ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီ (၁၃)ရက်နေ့ကို မြန်မာနိုင်ငံကလေးများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အာဇာနည်နေ့
ဦးဘွန်းတု (အင်္ဂလိပ်: Ubuntu) (အင်္ဂလိပ် အသံထွက်:  ʊˈbuːntʊ uu-BOON-tuu) သည် လင်းနပ်စ် အခြေခံ ဒီဘီယန်း မှ ခွဲထွက်လာသော ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ဦးဘွန်းတုသည် သာမန် ကွန်ပျူတာသုံးစွဲသူများအတွက် လွယ်ကူစွာ သွင်းယူ၍ အသုံးပြုနိုင်စေရန်နှင့် ခေတ်မီပြီး တည်ငြိမ်သော စီမံစနစ် တစ်ခုကို ပေးအပ်ရန်ဖြစ်သည်
ဂရပ်ဖစ်အသားပေးသည့် Gnome desktop environment ကို အသုံးပြုသည်
စတင်သုံးစွဲသူများအတွက် ရိုးရှင်းလွယ်ကူစွာ အသုံးပြုစေနိုင်ရန်လည်း ရည်ရွယ်စီမံထားပြီး၊ Ubuntu ဟူသည့် အဓိပ္ပာယ်မှာ အာဖရိကန်ဘာသာဖြစ်၍ "တဦးနှင့် တဦး စာနာထောက်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
အခြေခံ လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကွန်ပျူတာ စီမံစနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်
၎င်းကို လက်ဆွဲကွန်ပျူတာမှအစ၊ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာနှင့် ဆာဗာကွန်ပျူတာအဆုံး အသုံးပြုနိုင်သည်
ဦးဘွန်းတု နှင့်အတူ ၎င်းအမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည့် ကုဘွန်းတု၊ ဆုဘွန်းတု၊ နှင့် အက်ကျူဘွန်းတု ဟူ၍ ရှိသေးသည်
ကုဘွန်းတု(Kubuntu) စနစ်တွင် KDE environment အား အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်
K Desktop ဟု အများက ခေါ်ဆိုကြသည်
၎င်းစနစ်မှာ အနည်းငယ် အဆင့်မြင့်သည့်အတွက် လင်းနစ်သုံးစွဲပုံ ကျေညက်ပြီးသော သုံးစွဲသူများအတွက် သင့်တော်သည်
အုဘွန်းတုကဲ့သို Configuration Options များ သည် မလွယ်ကူသည့်အတွက် အဆင့်မြင့်သည် ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်
၎င်းတွင်လည်း konqueror ကဲ့သို့ web browser နှင့် File Manager ၊ Kopete ကဲ့သို့သော Instant Messenger ၊ K3B ကဲ့သို့ စီဒီ ရေးဖတ်စက်များအား အဆင့်သင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်
ဆုဘွန်းတု(Xubuntu) ဆိုသည်မှာ Gnome နှင့် KDE များထက် ပေါ့ပါးသော Xfce Environment ကို သုံးသည်
ဆုဘွန်းတုသည် ဦးဘွန်းတု၊ ကုဘွန်းတု များကဲ့သို့ အသွင်အပြင်ပိုင်းကို ဦးစားမပေးချေ
၎င်းသည် မှတ်ဉာ‎ဏ် ၁၂၉ နှင့် ၂၅၆ မီဂါဘိုက်အခြေအနေတွင်ပင် ပေါ့ပါးစွာ သုံးနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိသည်
သို့သော် ကုဘွန်းတု၊ ဦးဘွန်းတု ထက်မလျော့သော point & click configuration options များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်
အက်ကျူဘွန်းတု(Edubuntu) သည် ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု အတွက်သာ သီးသန့်ထုတ်လုပ်ထားသည်
၎င်းကို Gnome ၌ ထည့်သွင်းသော်လည်း ဦးဘွန်းတု ကဲ့သို့ Default Applications မဟုတ်ပေ
ပညာရေး ကဏ္ဍတွင် အသုံးပြုသည့် သီးသန့် apps များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့်အပြင် GPaint, Atomix နှင့် Xaos တွင် ပါရှိသော apps များလည်း ပါဝင်သည်
အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း Ubuntu မျိုးကွဲများတွင်ပင် သုံးစွဲသူအလိုက် ၄ မျိုး ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်
အကယ်၍ သင်သည် program၊ publications web များ ရေးသားသူတစ်ဦးဖြစ်ပါက အနည်းငယ်မျှ အဆင့်မြင့်သည် Kubuntu သုံးစွဲနိုင်သကဲ့သို့ ၊ Gnome ‎ဂရပ်ဖစ်ပုံစံများအား ကြိုက်နှစ်သက်လျှင် Ubuntu ကို အသုံးပြုနိုင်သည်
မိမိအနေဖြင့် Kubuntu-Deskop ကို Ubuntu ပေါ်၌ သုံးစွဲလိုလျှင်လည်း ရနိုင်သည်
Gnome နှင့် KDE native applications ကိုလည်း Xfce တွင် သုံးနိုင်သည်
လိုက်လျောညီထွေမှု အပြည့်ရှိသည် ဆိုလျှင် မမှားချေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ထို Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu နှင့် Edubuntu များ၏ applications များသည် ၎င်းတို့အချင်းချင်း တာဝန်ခွဲဝေ‌ အသုံးပြုနိုင်သော အလေ့အထကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
ဦးဘွန်းတု သည် လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀ ရက်နေ့ အောက်တိုဘာလ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံအကြိမ် စတင်၍ လူအများထံ သို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်
အုဘွန်းတု ကို အာဖရိကန်ဘာသာစကားဖြင့် "တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး စာနာထောက်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အခြေခံ လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားသော Operating System တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်သည်
Laptop, Desktop များသာမက Server ကွန်ပျူတာများအတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည်
ဦးဘွန်းတု သည် ဂရပ်ဖစ်များအား အသားပေးသော Gnome Desktop eEnvironment ကိုသုံးပြီး စတင်သုံးစွဲသူများအတွက် အထူးသင့်လျော်သော အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်
Ubuntu သည် Debian အမည်ရှိ Linux Distro တစ်ခု၏ code project မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာသည်
Ubuntu ၏ မူလရည်မှန်းချက်မှာ လွယ်လွယ်ကူကူ လွတ်လွတ်လပ်လပ်သုံးစွဲနိင်သော (အခမဲ့ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ထက် လွတ်လပ်မှုကို ပိုမိုရည်ညွန်းသည်) Linux Distro တစ်ခုဖြစ်သည်
Ubuntu ၏ဆောင်ပုဒ်မှာ "လူသားများအတွက် Linux" ( Linux for human being ) ဟူ၍ ဖြစ်သည်
Ubuntu Distro များကို ခြောက်လတစ်ကြိမ် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး လေးကြိမ် (၂၄ လကြာတိုင်း) တစ်ခါ LTS (Long Term Support ) အနေဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်
LTS distro များသည် Desktop version များအတွက် သုံးနှစ် အထိ အခက်အခဲများကို တရားဝင်ကူညီဖြေရှင်းပေးပြီး Server Version များတွင်မူ ငါးနှစ်အထိ ပံပိုးသည်
11.04 (Natty Narwhal) မှအစပြု၍ မူရင်း GNOME Desktop Environment အစား QT ကိုအသုံးပြုထားသည်
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရွေ့လျားအသုံးပြုနိုင်သော စက်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် ပံပိုးရန်ရည်ရွယ်ထားသည်
Ubuntu သည် မူရင်း Debian မှမွေးဖွားလာသောကြောင့် Software အများစုသည်လည်း Debian မှအသုံးပြုသော Software များပင်ဖြစ်သည်
ထိုကြောင့် Ubuntu တွင် Debian တွင်အသုံးပြုသော .deb package များကို အသုံးပြုနိုင်သည်
.deb package ဆိုသည်မှာ debian binary ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး ဝင်းဒိုးစ် ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေးစနစ် မှ .exe နှင့်အလားတူသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
Ubuntu ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် Canonical ကုမ္ပဏီလိမိတက်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ထောင်သူမှာ မက် ရှယ်တယ်ဝပ် ဖြစ်သည်
Ubuntu စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀သန်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်
အဆိုပါအဖွဲ့အစည်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထပ်မံထွက်ရှိလာသော Ubuntu ၏ version အားလုံးကို ကူညီပံပိုးရန်ဖြစ်သည်
မက် ရှယ်တယ်ဝပ် မှာလည်း အာဖရိက လူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးဟောင်းတစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင်မူ Ubuntu သည် Amazon EC2 ကဲ့သို့သော Cloud Computing နည်းပညာကို စတင်ပံပိုးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့ထိ ထွက်ရှိခဲ့ပြီးသော ဦးဘွန်းတုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
Ubuntu ကို Install လုပ်ရာတွင်ယေဘူယျအားဖြင့်နည်းလမ်းနှစ်မျိုးရှိသည်
သာမန် အခြားသော Operating System များ Install လုပ်သကဲ့သို့ Partition ပိုင်း၍ Install လုပ်ခြင်းနှင့် Wubi (Window Ubuntu Binary Installer ) ကိုအသုံးပြု၍ Install လုပ်ခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်
wubi ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် Partition ပိုင်းစရာမလိုသည့်အပြင် Install ပြုလုပ်ချိန်မှာ ၁၅မိနစ်ခန့်သာကြာဖြင့်သဖြင့် အထူးလူကြိုက်များကျော်ကြားသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်
Ubuntu LoCo Team ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ပြည်တွင်း အထောက်အကူပြု Local Community များသည် Ubuntu ၏ ထူးခြား အာသာချက်များအဖြစ် တည်ရှိနေသည်
ပြည်တွင်းတွင် မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ခြင်း အကူအညီရယူနိုင်ခြင်း မှအစ မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် အသုံးပြုနည်း လမ်းညွှန်များ ညွှန်ကြားချက်များကိုလဲ ထောက်ပံ့လေ့ရှိကြသည်
LoCo Team များကို နေရာ ဒေသအလိုက် ဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိပြီး ထိုအဖွဲ့နှင့် ဆက်စပ်၍ ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်း၊ အသုံးပြုနည်း လမ်းညွှန်ချက်ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်း၊ သင်ကြားရေး အဖွဲ့အစည်း၊ တိုးတက်စေရေး အကြံပြုကြသူများ၊ ဆော့ဝဲ ရေးသားကြသူများ၊ အနုပညာပညာဆိုင်ရာ အတတ်ပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းငယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းလေ့ရှိသည်
မူရင်း LoCo Team Archived 11 January 2020 at the Wayback Machine. စာရင်းတွင် LoCo Team List ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်
အာရှ၏ Team ပေါင်း ၆၀ ကျော်တွင် Myanmar Team နှင့် Korea Team သည် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံထားရသည်
Ubuntu Myanmar LoCo Team သည် 100% ပြည့် ထောက်ခံချက်ရရှိပြီး  ၁၀ နှစ် ဆက်တိုက် တက်ကြွလှုပ်ရှားမှု ရှိသော အသင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ လက်ရှိအချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ပေါင်း ၂၃ မြို့ နေရာပေါင်း ၅၇ နေရာတွင် ပွဲပေါင်း ၁၃၇ ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
ဦးဘွန်းတု၏ ထူးခြားသော အချက်မှာ အခမဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဦးဘွန်းတုအား ဦးဆောင်သူများက ၎င်းတို့၏ ဝက်ဆိုဒ်တွင် ဦးဘွန်းတုသည် အမြဲတမ်း အခမဲ့ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားလေသည်
ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အိုင်တီလောကအတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ သက်သာစေမည့် အစီအစဉ်ပင်ဖြစ်သည်
Installations CDDVD များအားလည်း အခမဲ့ မှာယူရရှိနိုင်သည်
သို့သော် ၂၀၁၀ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် Shipit အစီအစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်
Ubuntu Loco Team များမှတစ်ဆင့်သာ မှာယူရရှိနိုင်သည်
လင်းနစ်ခ် သုံးခြင်းဖြင့် ကွန်ပျူတာကို လုံလုံခြုံခြုံ သုံးနိုင်သည့်အပြင် ၎င်းတွင်ရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းတိုင်းကိုလည်း ပြုပြင်နိုင်ခွင့် ရှိသည်
ဒလဆိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dalaseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဒလဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒလဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၆ ဦး၊ မ ၁၃၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ လုံကင်းရွှေကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးအကိန်းကို (၁၉၄၈)ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၀)ရက်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်
အဖ ဦးကောင်း၊ အမိ ဒေါ်စိုးကြည်တို့၏ သားဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကျောက်တန်း ဇာတိ ဖြစ်သည်
(၁၉၆၉)ခုနှစ်တွင် အိုးဝေဂျာနယ်တွင် ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်
မြင်ဆရာအဖြစ် ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၊ ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်၊ ကာတွန်းဦးဖေသိန်းတို့၏လက်ရာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲလျက် ရှိသည်
ထင်ရှားသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်မှာ “မုဆိုးကြီးတာတီးနှင့် တပည့် ကျော်ပဲလှော်” ဖြစ်သည်
ဆင်ချောင်းရွာ၊ တောချောင်း
နတ်ကြီးကျွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikyun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖန်လပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanlat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ ငှက်ထယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ထယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၅ ဦး၊ မ ၁၁၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဂန်းနားများ၏ အော်ဟစ်သံ သီချင်းသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့က ထုတ်ဝေသော အာဆင်နယ်အသင်း၏ သီချင်းဖြစ်သည်
ထိုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ အရောင်းရဆုံး စင်ဂယ်အယ်ဘမ်စာရင်းတွင် အဆင့် ၃၄ ရခဲ့သည်
ဖနုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpanon)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ဖနုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖနုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၇ ဦး၊ မ ၂၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဓနုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Danone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ဓနုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓနုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၅ ဦး၊ မ ၂၂၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
သခွတ္တနယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhuttanei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ သခွတ္တနယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖဒိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpado)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဖဒိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖဒိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၃၇ ဦး၊ မ ၈၀၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် ဖဒိုမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
အကယ်ရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
လက်ပန်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpantan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧရာကြီးရွာ၊ ဂွကြီး
အရှင်ဧကာသနဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကာသနဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဩစတြေးလျတိုက်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် တည်ရှိကာ ကမ္ဘာ့ အသေးဆုံး တိုက်ဖြစ်ပြီး အဓိက ကျွန်းကြီးဖြစ်သော တက်စ်မေးနီးယား ကျွန်းနှင့် ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းငယ်များ ပါဝင်သည်
ကမ္ဘာ၏တောင်ဘက်ခြမ်း ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် ပကတိ အထီးတည်း ကျွန်းကြီးသဖွယ်တည်ရှိသော ဩစတြေးလျတိုက်သည် တိုက်ကြီးခြောက်တိုက်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ယင်းနှင့် အနီးဆုံးဖြစ်သော အာရှတိုက်နှင့်ပင် မိုင်၁၈ဝဝ ဝေး သည်
ထို့ကြောင့်ပင် ဩစတြေးလျတိုက်ကို နောက်ဆုံးမှ လူတို့ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်
အရှေ့နှင့်အနောက်သို့ အရှည်ဆုံးနေရာတွင် ၂,၄၈၅ မိုင်ရှိ၍ တောင်နှင့်မြောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၁,၉၅၈ မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်
တက်စမေးနီးယာကျွန်း အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၂၉၇၄,၅၈၁ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ကမ္ဘာ၏တောင်ဘက်ခြမ်းပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာထဲ၌ တည်ရှိ၍ တောင်လတ္တီတွဒ် ၁ဝ° မှ ၄၅°° အတွင်းနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၁၄° မှ ၁၅၄°အတွင်း၌ ရှိလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းသည် အရှည် မိုင်တစ်သောင်းနှစ်ထောင်မျှသာ ရှိသည်
အငူများ၊ ပင်လယ်အော်များ အလွန်နည်းသည်
ပင်လယ်လက်ကြား ဟူ၍လည်း မြောက်ဘက်၌ ကာပင်တေးရီးယားပင်လယ်ကွေ့ရှိ၍ တောင်ဘက်၌ ဂရိတ် ဩစတြေးလီးယန်းဗိုက်ရှိသည်
အရှေ့မြောက် ကမ်းခြေနှင့် မိုင် ၃ဝ မှ ၇ဝ ကွာဝေးသောနေရာ၌ မိုင် ၁၂၅ဝ ရှိသော ဂရိတ်ဗယ်ရီယာရိခေါ် သန္တာကျောက်တန်းကြီးရှိ၏
အရှေ့တောင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများရှိ၍ ကမ်းရိုးတန်းအနီး တစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းကလေး များစွာရှိလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက်အနီးရှိသော ကျွန်းများအနက် မြောက်ဘက်ရှိ နယူးဂင်းနီကျွန်းနှင့် တောင်ဘက်ရှိ တက်စမေးနီးယားကျွန်းတို့သည် ထင်ရှားသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်လိုက်၍ သုံးပိုင်းခွဲနိုင်သည်
ယင်းတို့မှာ (၁) အနောက်ကုန်းမြင့်ဒေသ၊ (၂)အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသ၊ (၃) အရှေ့တောင်တန်းဒေသတို့ ဖြစ်သည်
အနောက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ပေ ၆ဝဝ မှ ၁,၅ဝဝ အထိသာဖြစ်သည်
ထိုဒေသသည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ တစ်ဝက်နီးနီး ကျယ်ဝန်းသည်
အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသသည် ပင်လယ်သို့ထွက်ပေါက် မရှိသော မြစ်များစီးဆင်းရာဒေသ ဖြစ်သည်
အချို့နေရာတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် နိမ့်နေတတ်ရာ အရှေ့တောင်ဘက် ပိုင်းဖြစ်သော မာရေးမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အနိမ့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်
အရှေ့တောင်တန်းဒေသသည် အမှန်စစ်စစ် ကုန်းမြေ မြင့်၏အစွန်း တောင်တန်းကြီးဖြစ်သည်
ယင်းတောင်တန်းကို ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်း တောင်တန်းဟုခေါ်သည်
ထိုတောင်တန်းကြီးသည်  ဩစတြေးလျတိုက်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုး တစ်လျှောက်တွင် ကမ်းရိုးနှင့် မိုင် ၅ဝ မှ ၃ဝဝ အကွာ၌ တန်းနေ၍ တောင်ဘက်ဆုံးတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်များရှိသည်
တောင်တန်းကြီးသည် မိုင် ၁၅ဝ ခန့်ကျယ်၍ အနောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းသွားရာ ထိုဆင်ခြေလျှောတစ်လျှောက်၌ ဒါလင်ဒေါင်းခေါ် မြက်ခင်းပြင်ရှိသည်
တောင်တန်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းအကြားတွင် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသောလွင်ပြင် ရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ရှိ ရေအိုင်များသည်လည်း များသောအားဖြင့် ကျယ်၍တိမ်သည်
နွေအခါ၌ အချို့ရေအိုင်များသည် ရွှံ့အိုင်ကြီးများသဖွယ် ရေမရှိဘဲ ရွှံ့များဖြင့်ပြည့်နေ သည်ကိုသာ တွေ့ရသည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ ဂျော့ ရေအိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူးဆန်းဆုံးသော ရေအိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းရေအိုင်သည် ပေါ်လာလိုက် ပျောက်သွားလိုက် ဖြစ်သည်
ဂျော့အိုင်နည်းတူ အဲရာအိုင်သည်လည်း အမြဲလိုလို ဆားကန်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီးနောက် လွန်ခဲ့သည့်အနှစ်တစ်ရာ အတွင်း နှစ်ကြိမ်သာ ရေဖြင့် ပြည့်ခဲ့ဖူးလေသည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်တွင် ရေတံခွန်များရှိ၍ လှလည်း အလွန်လှပသည်
သို့ရာတွင် မမြင့်လှချေ
ဩစတြေးလျတိုက်အလယ်ကို ဒက္ခိဏယဉ်စွန်း တန်းသည် ဖြတ်သန်းသွားရကား ဩစတြေးလျတိုက် မြောက်ပိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် မုတ်သုန်ဒေသဖြစ်သည်
မုတ်သုန်လေသည် မြန်မာနိုင်ငံမှာကဲ့သို့ပင် ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မဟုတ်ဘဲ၊ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအတွင်း တိုက်ခတ် သည်
တိုက်ခတ်သော မုတ်သုန်လေသည်လည်း အနောက်မြောက်လေဖြစ်သည်
အနောက်မြောက်လေ တိုက်ခတ် သော နိုဝင်ဘာလမှဧပြီလအတွင်း မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် မိုးရွာသွန်းလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးခေါင်လေသည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရ ဖြစ်၍ အနောက်တောင်ထောင့်မှာမူ ဆောင်းအခါ၌ မိုးရွာသော မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်
ဩစတြေးလီးယားတစ်တိုက်လုံးကိုခြုံကြည့်မူ များသော အားဖြင့် မိုးခေါင်းပါးသောဒေသ များသည်
မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌သာ မိုးရွာသွန်း၍ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများတွင် အချို့နှစ်များ၌ လုံးဝမိုးမရွာဘဲရှိ တတ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်ကျော် သည် မိုးရေချိန် တစ်နှစ်လျှင် ဆယ်လက်မထက်နည်း၍ တစ်ဝက်ကျော်ကျော်သည် ၁၅ လက်မထက် နည်းသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ သဘာဝပေါက်ရောက်သော အပင်နှင့် တွေ့ရှိရသောတိရစ္ဆာန်များမှာ အခြားဒေသ၌တွေ့ရခဲ သော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည်
မြေမျက်နှာပြင်၊ ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ ပေါက်ရောက် သည့်အပင်များ ကွဲပြားခြားနားသည်
ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းကုန်းမြေမြင့်ကြီး တစ်ခုလုံးနှင့် အဲရာရေအိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြေနိမ့်ဒေသတစ်ဝိုက် လုံးသည် သဲကန္တာရဒေသဖြစ်သည်
ရှားစောင်းပင်၊ ဆူးရှိသော မြက်ပင်၊ ခြုံဖုတ်များ စသည် ကြိုးကြားပေါက်ရောက်နေတတ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ အနောက်တောင်နှင့် အရှေ့ တောင်ကမ်းရိုးတန်း၌ မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုဒေသကို တွေ့ရ သည်
ဆောင်းရာသီ၌ မိုးရွာသည်
လိမ္မော်သီး၊ သစ်သော့သီး၊ စပျစ်သီး စသော သီးပင်များ၊ ဂျုံများစိုက်ပျိုးကြ၍ စိုစွတ် သောအပိုင်း၌ အဖိုးတန်သစ်တောများရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တစ်လျှောက်သည် အပူပိုင်းမြက်ခင်းဒေသ ဖြစ်သည်
ကမ်းစပ် တွင် စိုစွတ်၍ သစ်တောများရှိသည်
ကုန်းတွင်းဘက်ရောက် သောအခါ မုတ်သုန်တော၊ သို့မဟုတ် အမြဲစိမ်းလန်းသော အပင်များပေါက်ရောက်သော သစ်တောများရှိသည်
ယင်းသစ်တောမျိုးကို လွန်သောအခါ မြက်ခင်းနှင့်သစ်ပင်စု ရောနှောနေသော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်မျိုးကို တွေ့ရသည်
မြက်ခင်းဒေသ သည် သိုး၊ နွားမွေးမြူရန် စားကျက်ကောင်းဖြစ်သည်
ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်းတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် မာရေး နှင့် ဒါလင်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် သမပိုင်း မြက်ခင်းဒေသဖြစ်သည်
ယင်းမြက်ခင်းဒေသတွင် သိုးများ အကြီးအကျယ်မွေးမြူရာ ကမ္ဘာပေါ်၌ သိုး အများဆုံးမွေးမြူရာ ဒေသကြီးဖြစ်သည်
မိုးကောင်းစွာရရုံမက ပင်လယ်နှင့်နီး၍ ပင်လယ်လေ အမြဲရရှိသော အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ရာသီဥတု ညီညွတ်မျှတသည်
မြက်ခင်းများ အမြဲစိမ်းစိုနေသဖြင့် နွားမွေး ကြသည်
ထို့ကြောင့် နို့ထွက်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားထွက် သဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ပင် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည်
ပိုမိုပူနွေးသော မြောက်ဘက်ကျကျအပိုင်း၌ ကြံ၊ နာနတ်၊ ငှက်ပျောစသော သီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်
တောင်ခါးပန်းများတွင် ယူကလစ်တပ် စသော အဖိုးတန်သစ်တောများရှိသည်
တက်စမေးနီးယားကျွန်းသည် သမအေးပိုင်းဒေသဖြစ် သည်
တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရသည်
ရာသီဥတုမျှတသည်
အဓိကအားဖြင့် ဂျုံ၊ ပန်းသီး၊ အာလူးတို့ကို စိုက်ပျိုး၍ သိုး များ၊ နွားများလည်း မွေးမြူသည်
ယူကလစ်တပ်ပင်များ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် အခြားတိုက်များနှင့် တစ်စုံတစ်ရာ အဆက်အသွယ်မရှိ၊ ပကတိအထီးတည်း တည်ရှိ နေဘိသကဲ့သို့ တွေ့ရသည့် တိရစ္ဆာန်များ၊ သစ်ပင်များ၊ ပန်းပင် များသည်လည်း ထူးထူးဆန်းဆန်း အံ့ဩဖွယ် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်ဒေသတွင်မှ မတွေ့ရှိရသော သစ်ပင်အမျိုးပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ကို ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရသည်
အခြားဒေသ၌ မတွေ့ရှိရသော တိရစ္ဆာန်များ ငှက်များ ကိုလည်း ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရှိရသည်
ပလက်တီပက်ခေါ် ဘဲတူဖျံတူကောင်၊ သားပိုက်ကောင်အမျိုးမျိုး၊ အီချစ် ဒနာပရွက်စားကောင်၊ အီးမျူးငှက်ကုလားအုပ်၊ ဒင်ဂိုခေါ် တော ခွေးတစ်မျိုး၊ ကွာလာဝက်ဝံစသည်တို့ကို ဩစတြေးလျတိုက်မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်ဒေသတွင်မျှ မတွေ့ရချေ
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ဓာတ်သတ္တုပေါများသော တိုက်ကြီးဖြစ်သည်
အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတွင် ရွှေအမြောက်အမြားတွေ့ရသည်
ကာလဂူလီရွှေတွင်းသည် အကြီး ကျယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့ပိုင်း ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်၌လည်း ရွှေကိုတွေ့ရသည်
ကွင်းစလန်နှင့် နယူး ဆောက်သဝေးပြည်နယ်တို့မှ ကျောက်မီးသွေးထွက်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက်ကုန်အားလုံး တန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်သည် ကျောက်မီးသွေးထွက်ကုန်မှ ရရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက် အခြားအဖိုးတန် ဓာတ်သတ္တုများမှာ ကြေးနီ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံ၊ သွပ်၊ ပလက်တီနမ်၊ သံဖြူ၊ မက်ဂနီဆိုက်နှင့် ရွဲများ ဖြစ် ကြသည်
ဩစတြေးလျတစ်တိုက်လုံးမှ ထွက်သော တွင်းထွက်သတ္တုများ၏ ထက်ဝက်ကို နယူး ဆောက်သဝေး ပြည်နယ်မှ ရရှိသည်
၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဩစတြေးလျတိုက် ၏ လူဦးရေသည် ၁၃ဝ၂၆၃ဝဝ ယောက် ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကား လူဦးရေညီမျှစွာ ရှိသည်မဟုတ်ချေ
များသောအားဖြင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့်ကမ်းရိုးတမ်းတစ်လျှောက် မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် လူနေအိမ်ခြေအများဆုံးဖြစ်သည်
ကျေး ရွာလူထုမှာ လူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံသာရှိသည်
နယူးဆောက် သဝေးနှင့် ဝိတိုရိယပြည်နယ်တို့သည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်၌ နေထိုင်ကြသူများသည် များသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှလူမျိုး အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ သည်
တိုင်းဦးသားလူမျိုးများသည် ယခုအခါ ၅ဝဝဝဝ ခန့် သာရှိတော့သည်
ယင်းတို့သည် အတည်တကျ တစ်နေရာ တည်း၌ နေထိုင်လုပ်ကိုင်မစားဘဲ လှည့်လည်သွားလာနေတတ် သည်
ဩစတြေးလျတိုက် အမျိုးသားဝင်ငွေ၏ ၅ဝ ရာ ခိုင်နှုန်းခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးမှ ရရှိသည်
မွေးမြူရေးတွင် သိုးမွေးမြူရေးသည် အကြီးကျယ်ဆုံး လုပ်ငန်းဖြစ်သည်
မာရီးနိုး သိုးမျိုးသည် ဩစတြေးလျတိုက်၌ မွေးမြူသော နာမည်ကျော် သိုးမျိုးကောင်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက်ကုန်၏ ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းသည် သိုးမွေးဖြစ်သည်
အခြားအကြီးအကျယ်မွေးမြူသော တိရစ္ဆာန် များမှာ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တို့ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်မှ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ၊ နို့ဆီစသော နို့ထွက် ပစ္စည်းများ၊ အမဲသား၊ ဆိတ်သား၊ သိုးသား၊ ဝက်သားစသည် တို့ကို ကြာရှည်ခံရန် ပြုပြင်ထားသော စည်သွတ်အသားဗူးများ ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် စိုက်ပျိုးရေး၌သာမက စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၌လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထွန်းကားဆုံး ဒေသများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
လူတစ်ရာလျှင် ၂၈ ယောက်ခန့်သည် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင် နေသူများဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ ထင်ရှား သော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ စည်သွတ်ဗူးလုပ်ငန်း၊ သံ မဏိလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ်နှင့် လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်အတွင်း၌ မီးရထားလမ်း မိုင် နှစ်သောင်းရှစ်ထောင်ခန့်ရှိသည်
မီးရထားလမ်းများကို မိမိ ပြည်နယ်နှင့် မိမိဖောက်လုပ်ကြခြင်းဖြစ်ရာ မီးရထားလမ်း အကျယ်သည် ပြည်နယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူသဖြင့် ပြည်နယ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်စပ်ထားသော်လည်း ခရီးသည်များ တောက်လျှောက်မသွားလာနိုင်ချေ
ရထားပြောင်း စီးရလေသည်
မော်တော်ကားလမ်းမှာမူ မိုင်ပေါင်း ငါးသိန်းခန့် ရှိသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည်မှစ၍ ဩစတြေးလျတိုက် တွင် လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခရီးလမ်းများ တိုးတက် များပြားလာလေသည်
စိတ်ဝင်စားဖွယ် လေကြောင်းသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး တိုးချဲ့မှုတစ်ခုကား မိုးပျံဆရာဝန်ဟုခေါ်ကြသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်
အလုပ်သမားလူနာများရှိရာသတ္တုတွင်း၊ မွေးမြူရေးခြံစသော မြို့နှင့်ဝေးသည့် အလုပ်သမားများနေရာ ဒေသများသို့ ချက်ချင်း ဆရာဝန်များ လေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားရောက်ကုသပေးခြင်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ဗြိတိသျှဓနသဟာယအဖွဲ့ ဝင်ဖြစ်၍ ဩစတြေးလျဓနသဟာယ ပြည်ထောင်စုအဖြစ် ပါဝင်သည်
ဩစတြေးလျတစ်တိုက်လုံး၏ မြို့တော်မှာ ကန်းဗရားမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၄၁၇၉၅ ယောက်ရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် ပြည်နယ်ခြောက်နယ်နှင့် နယ်ကြီးနှစ်နယ်တို့ ပါဝင်သည်
ပြည်နယ်များမှာ ဩစတြေးလျအနောက်ပိုင်း၊တက်စမေနီးယား၊ဩစတြေးလီးယားတောင်ပိုင်း၊ဝိတိုရိယ၊နယူးဆောက်သဝေး၊ကွင်းစလန်ပြည်နယ်တို့ဖြစ်၍ နယ်ကြီးများမှာ ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်နှင့် ဩစတြေးလျမြို့တော်နယ်တို့ဖြစ်ကြသည်
ထိုမှတစ်ပါး ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ အစိုးရသည် ပါပူယာ နယူးဂင်းနီနယ်ကို၎င်း၊ နော်ဖို့ကျွန်း၊ အက်ရှမိုးနှင့် ကာတီယာကျွန်းများ၊ ဟာဒ်နှင့် မက္ကဒေါ်နယ်ကျွန်းများ၊ ကိုကိုးနှင့် ကီးလင်းကျွန်းများ၊ ခရစ္စမတ်ကျွန်းတို့ကို၎င်း၊ ဩစတြေးလီးယား အန္တာတိတ်နယ်ပယ်ကို၎င်း အုပ်ချုပ်ရသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်မှစ၍ နယ်များကိုခွဲလိုက်၍ မိမိနယ်နှင့်မိမိ စိတ်တိုင်းကျ အုပ်ချုပ်ကြရသည်
ပြည်နယ်အသီးသီးတွင် သီးသန့်ပါလီမန်တစ်ခုစီ၊ တရားရုံးချုပ်တစ်ခု စီရှိကြသည်
ဩစတြေးလီးယား ဓနသဟာယပြည်ထောင်စု အစိုးရတွင်လည်း ပါလီမန်လွှတ်တော်ရှိသည်
ဓနသဟာယပါလီမန် အောက်လွှတ်တော်သို့ ပြည်နယ်များမှ ကိုယ်စားလှယ်များ လူဦးရေ အချိုးအစားအလိုက် ပါဝင်ရသည်
အထက်လွှတ်တော်သို့မူ ပြည်နယ်တစ်ခုစီမှ ပြည်နယ်ပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ် ၁ဝ ဦးကျစီ ပါဝင်ရသည်
ဓနသဟာယ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်၌ အမတ်နေရာအများဆုံးရသော နိုင်ငံရေးပါတီခေါင်းဆောင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်၍ စိုးရအဖွဲ့ကိုခေါင်းဆောင်စေ သည်
ဗြိတိသျှဘုရင်မကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ရန် ဗြိတိသျှအစိုးရ က ဩစတြေးလီးယား ဓနသဟာယပြည်ထောင်စု အစိုးရအကြံပေးသည့်ပုဂ္ဂိုလ်အား ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားရသည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် တိုက်ကြီးခြောက်တိုက်အနက် နောက်ဆုံးမှတွေ့ရှိ၍ မကြာမီကမှ ယဉ်ကျေးမှုတိုးတက် ပြန့်ပွားလာသော တိုက်ဖြစ်သော်လည်း တည်ရှိခဲ့သောအချိန် ကာလမှာ အလွန်ပင်ရှေးကျလျက် အာရှနှင့်ဥရောပတိုက်တို့ ပင်လယ်ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေစဉ်ကပင် ကျွန်းကြီးတစ်ကျွန်းအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ဟန်ရှိကြောင်းဖြင့် ပထဝီသိပ္ပံ ပညာရှင်များကယူဆကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကို မည်သည့်အချိန်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု အတိအကျမပြောနိုင်ချေ
သို့သော် အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစုအလွန်ရှိ ကုန်းမြေတစ်ခုအကြောင်း ရေးသားထားသော စာတမ်းတစ်ခုကိုမူကား ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်
ဤသည်ကို ထောက်ချင့်ခြင်းအားဖြင့် ဩစတြေးလျတိုက်ကို ပေါ်တူဂီတို့ စတင်တွေ့ရှိသည်ဟု ယူဆရန်ရှိသည်
၁၆ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချလူမျိုး ရေကြောင်းခရီးသွားတစ်ဦးသည် ကာပင်တေးရီးယားပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ ဘက်ကမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟုဆိုသည်
၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချ သင်္ဘောသား အတ်ဗယ်ဂျေတက်စမင် ဆိုသူသည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက်ရှိသော တက်စမေနီးယား ကျွန်းကိုတွေ့ရှိလေသည်
ဒတ်ချလူမျိုးတို့သည် ဩစတြေးလျတိုက်ကိုတွေ့ရှိကြသော်လည်း အတည်ကျ တက်ရောက် နေထိုင်ခြင်းကား မပြုကြချေ
၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကပ္ပတိန် ဂျိမ်းကွတ်ဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နယ်သစ်ရှာသူသည် ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတမ်း တစ်လျှောက် တောင်မှမြောက်သို့ လှည့်လည်ရောက်ရှိရင်း ယခု နယူးဆောက်သဝေးပြည်နယ်ဟုခေါ်သောဒေသကို အင်္ဂလိပ်ပိုင်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့ သည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည်ယခင်က အကျဉ်းသားများကို အမေရိကတိုက်ရှိ ကိုလိုနီနယ်များသို့ပို့ခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်၍ ကိုလိုနီနယ် အမြောက်အမြား လက်လွှတ်လိုက်ရပြီးသည့်နောက် ၁၇၈၈ခုနှစ် မှစ၍ အကျဉ်းသားများကို ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ နယ်မြေသစ်များသို့ပို့လေသည်
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျတိုက်၌ ရွှေကိုတွေ့ရသဖြင့် ရွှေတွင်းလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားရှာရန် လာရောက်နေထိုင်သူများကြောင့် လူဦးရေတိုးလာလေသည်
ထို သူများက အကျဉ်းသားများပို့သည်ကို ကန့်ကွက်သော်လည်း ၁၈၆၈ ခုနှစ်အထိမူ အကျဉ်းသားများ အပို့မရပ်ခဲ့ချေ
တဖြည်းဖြည်းသာ အကျဉ်းသားဦးရေကို လျော့၍ပို့ခဲ့လေသည်
ရှေးဦးလာရောက်နေထိုင်သူများသည် ရိက္ခာအခက်အခဲနှင့် အတော်ပင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်
တဖြည်းဖြည်းနယ်သစ်များကို ရှာဖွေ တည်ထောင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြမှ အနေကျသွားလေသည်
ဤသို့ဖြင့် နယူးဆောက်သဝေးပြည်နယ်သည် ရှေးဦးဆုံး တည်ထောင်သောပြည်နယ်ဖြစ်၍ ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် တက်စမေနီးယားကျွန်းကို၎င်း၊ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယပြည်နယ်ကို၎င်း၊ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ကွင်းစလန်းပြည်နယ်ကို၎င်း တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ထို ပြည်နယ်များကိုစုပေါင်းကာ ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ ပြည်ထောင်စုဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်
ထန်းဂွ (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangwa(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ထန်းဂွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းဂွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၉ ဦး၊ မ ၂၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Letpankone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ သာယာကုန်း(ကပ္ပလီ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပက်လက်ကုန်း (ပုလဲကုန်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petletkone(Palekone))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်း (၂)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်း (၂)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၃ ဦး၊ မ ၇၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ငယ်တိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngetoe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
ငါးကျည်းကန် (ခေါ်) ငကျီးကန်းသည် ပင်လယ်ငါးမျိုးဖြစ်သည်
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဒီကပ်တားရပ် ရပ်ဆဲလီ'ဟု ခေါ်၍ 'ကာရင် ဂျီဒီ' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်
ထိုငါးမျိုး၏ ကိုယ်သည် ရှည်လျား၍ ခပ်ပြားပြားနေသည်
မျက်လုံးများသည် ခေါင်း၏ ဘေးဖက်တွင်ရှိ၍ ကြီးမားသည်
ကျောဆူးတောင်နှင့် စအိုဆူးတောင်တို့သည် အမြီးသို့ထိအောင် ရှည်လျားကြသည်
ကိုယ်နှင့်ပါးတို့အပေါ်တွင် အကြေးခွံများရှိသည်
အရောင်မှာ ရွှေရောင်ငွေရောင် ဖြစ်သည်
ပါးဟက်ဖုံးတွင် အမည်းစက်ပါတတ်သည်
အရှည် ၁၂ လက်မအထိ ရှိသည်
ထိုငါးမျိုးသည် အုပ်ဖွဲ့၍ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ လှည့်လည်ကျက်စားလေ့ရှိသည်
ငါးကျည်းကန် ငါးသည် ပြား၍ ရှည်လျားသော ငါးမျိုးဖြစ်သည်
ပင်လယ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်
မျက်လုံးကြီးမား၍ ကျောဆူးတောင်နှင့် စအိုဆူးတောင်တို့မှာ အမြီးထိ ရှည်လျားသည်
အမြီးနှစ်ခွရှိ၍ ကိုယ်နှင့်ပါးပေါ်တွင် အကြေးခွံများ ရှိသည်
ရွှေရောင်၊ ငွေရောင်သန်းနေတတ်သည်
ပါးဟက်ဖုံးတွင် အမည်းစက်များ ရှိတတ်သည်
အရှည်မှာ ၁၂ လက္မခန့်ရှိ၍ အုပ်ဖွဲ့နေတတ်သည်
ခင်တဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinte)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၄ ဦး၊ မ ၁၉၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ ရှောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နောင်တော် ဘာရဒွါဇပုဏ္ဏား ရဟန်းပြုခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင်အား ယုတ်ယုတ်မာမာ ဆဲရေးလာသော “အက္ကောသလဘာရဒွါဇ ပုဏ္ဏားအား မိမိအိမ်သို့ ရောက်လာသော ဧည့်သည်ကို ဧည့်ဝတ်ပြုပုံ ဥပမာစကားဖြင့် မိမိကိုဆဲရေး လာသော သူအား ပြန်၍မဆဲရေးသင့်ပုံ စသည်ကို ရှင်းလင်း ဟောတော်မူရာ အက္ခေသက ဘာရဒွါဇပုဏ္ဏား ရဟန်းပြုပုံနှင့် ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဃရာဝါသော ဗဟုကိစ္စော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
လောကီမှုဖြစ်သော လူတို့၏ ကိစ္စဟူသမျှသည် များပြားသည်
ကိစ္စမြားမြောင် လူတို့ဘောင် နှင့် အတူတူ ဖြစ်သည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ နန့်အဲလောင်
သခွတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကျန်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၁ ဦး၊ မ ၅၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ကချင်ပဲသည် အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Rice bean ဖြစ်ပြီး မျိုးစု (Genus)မှာ Phaseolus ဖြစ်သည်
မျိုးစိတ် (Species) မှာ calcaratus ဖြစ်ပြီး မျိုးရင်း (Family)မှာ Papilionaceae ဖြစ်သည်
ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲသည် ပုဂံမင်းဆက် နရသီဟပတေ့လက်ထက် မြန်မာ့သက္ကရာဇ် ၆၄၇ ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၈၅ ခန့်) ၌ ဖြစ်သော တရုတ် (မန်ချူးတာတာ) တပ်နှင့် မြန်မာတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်သည်
ငဆောင်ချမ်းအရပ်တွင် စစ်ပြိုင်သည်ကို စွဲ၍ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲဟု တွင်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုခန့်တွင် တရုတ်သံ အမတ် ၁ ကျိပ်၊ မြင်းသည် ၁၀၀၀ တို့ လာ၍ ရှေးမြန်မာမင်းတပါးလက်ထက် ရွှေအိုး၊ ငွးအိုး၊ ရွှေပေါင်းချောင်၊ ငွေပေါင်းချောင်၊ ရွှေယောက်မ၊ ငွေယောက်မ၊ ရွှေယောက်ချို၊ ငွေယောက်ချိုတို့ကို ဆက်ဖူးသည်ကြောင်း ဆိုကာ တရုတ်မင်း (မြန်မာအခေါ် ဥတည်ဘွား၊ တရုတ်အခေါ် ကူဗလိုင်ခန်) က ပဏ္ဍာဆက်ရန် မှာကြောင်း ပြောသည်
နရသီဟပတေ့က အခြေအမြစ်မရှိ၊ စော်ကားသည်ဟု ယူဆသည်
ထိုစဉ် တရုတ်သံတို့က မင်းရှေ့၌ မလျော်မသင့် နေရာ အမျက်ထွက်၍ တယောက်မကျန် ကွပ်ရန် အမိန့်ပေးသည်
သံတို့သေလျှင် တရုတ်မင်းလည်း မင်းသား သုသုတ္တကီ ဦးစီးသော အင်အား ၂၀,၀၀၀၊ ပုညဓမ္မိကာ မဟာထေရ်၊ သျှီဓမ္မိကာသံဃာထေရ်တို့ ဦးဆောင်သော ကျောင်းပေါင်း ၇၀ မှ ဘုန်းကြီးများ  ကို သိန်းဃိုဠ် (ယခု ပုဂံ) သို့ ချီစေသည်
(မြန်မာတို့က မြင်း ၆,၀၀၀,၀၀၀၊ ခြေသည် ၂၀,၀၀၀,၀၀၀ ဟု ဆိုသည် ) တရုတ်တို့ လာကြောင်းသိလျှင် ရာဇသင်္ကြံ၏ သားနှစ်ဦးဖြစ်သော အနန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှကြီး)၊ ရန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှငယ်) တို့ကို ဆင်မြင်းအပါ အင်အား ၈,၀၀၀,၀၀၀ နှင့် ခံစေသည်
မြန်မာတပ်တို့ ငဆောင်ချမ်း (ဗန်းမော်အရှေ့ မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်) သို့ ရောက်သော် ဗန်းမော်မြစ်ငူ၌ ကျုံးမြောင်းလုပ်၌ အခိုင်နေသည်
ကနဦးက မြန်မာဆင်တပ်ကို တရုတ်မြင်းတပ် မခံနိုင်
နောက်မှ မြားဖြင့် နှိမ်ရာ ဆပ်တပ် ပျက်သည်
ဆင်တပ်ပျက်ပြီးနောက် မြန်မာတို့ မခံနိုင်တော့ ငဆောင်ချမ်းမှ ဆုတ်ရသည်
တိုက်ပွဲမှ နံနက်မှ မွန်းတည့်အထိ ကြာသည်
မန်လည်တောင်ရံအရှေ့၌ ထပ်ခံသည်
ထိုအရပ်၌လည်း ရှုံးပြီး စစ်သူကြီး အနန္တပစ္စည်း ကျသည်
တရုတ်တို့ တရုတ်မော် (ထိုအရပ်မှာ တရုတ်တို့ရောက်ပြီးမှ ထိုအမည်ရခြင်း ဖြစ်) အထိ ရောက်လာသည်
နရသီဟပတေ့လည်း ပုဂံအနောက်ဘက် လည်ကျအရပ်၌ ပုန်းရသည်
ဤငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဂံ မင်းနန်သူရွာ၊ လေးထောင့်ကန်မြောက်ကျောင်းကျောက်စာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ကျောက်စာထိုးထားသည်
အနန္တပစ္စည်းလေ ငဆောင်ချမ်းမြို့နေရလေ၏
ပြည်ထဲပျက်စီးသည် ဖြစ်ခဲ့၏
ယင်းသို့ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲတွင် တရုတ်စစ်သည်တို့ မြားစွမ်းပြပုံကို မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင်သီဆိုသည့် မြင်းစိုင်းမြို့ဘွဲ့ ကာချင်းတွင် ဤသို့ ပါလေသည်
တရုတ်လာသည် ရိုင်ရိုင်လော ရိုင်ရိုင်မြားမိုးရွာသည် ဖြိုင်ဖြိုင်လော ဖြိုင်ဖြိုင်လင်းပြင်ပြည့်မျှ ငှက်လင်းတလတိုင်းလော လတိုင်းလတိုင်းမြင်းသည်သိန်းသန်း များစွာလွန်းသည် ထက်ဝန်းရံသ မနိုင်မနိုင်
ပင်တီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မိုင်းတင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၆ ဦး၊ မ ၁၉၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
လက်တင် အခေါ်အဝေါ် ( လက်တင် ဘာသာ : Latini ) သည် ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ ရှိ Tyrrhenian ကမ်းရိုးတန်း တစ် လျှောက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော အင်ဒို- ဥရောပ နွယ်ဖွား နှင့် Italic လူမျိုးစုတစ်စု ကို ရည်ညွှန်းသည်
C. ကြေး ခေတ် ၊ 1 ၎င်းတို့သည် အခြားသော Italic လူဦးရေများ ( Sabines ၊ Umbrians ၊ Siculi စသည်တို့) နှင့် အထူးသဖြင့် Faliscans တို့နှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်
ခေတ်ပြိုင်မဟုတ်ပါက၊ အနည်းဆုံးတော့ လက်တင်လူမျိုးများနှင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ နီးစပ်နေပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ Latin-Faliscan ဟုခေါ်သော Italic လူမျိုးအုပ်စုခွဲကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၎င်းသည် အလယ်ပိုင်း လာဇီယို တွင် မှီတင်း နေထိုင်သော ရှေးအီတလစ်လူမျိုးတို့၏ အမည်ဖြစ်ပြီး လက်တင် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်
ရှေး ရောမမြို့ သည် မူလက လက်တင်လူမျိုးများ၏ ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် ရှေးရောမနိုင်ငံသားများကို လက်တင်လူမျိုးများဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
၎င်းထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေနည်းပါးခြင်းကြောင့် လက်တင်လူဦးရေသည် ရောမခေတ်မတိုင်မီက ၆၀ မကျော်လွန်နိုင်ပါ
၀၀၀ သို့မဟုတ် ၇၀ လူဦးရေ ၀၀၀
ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အီတလီအလယ်ပိုင်း တွင်သာမက လာဇီယို တွင်ပင် လုံးဝလူနည်းစုလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်
ဤကဲ့သို့သောလူမျိုးငယ်လေးသည် ရှေးခေတ်၏အကြီးမြတ်ဆုံးအင်ပါယာ၊ ရောမမှတစ်ဆင့် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာအောင် မသာလွန်ကောင်းမွန်သောစံပြ၊ ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး၊ လူများစွာ၏ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုရရှိရန်၊ ၎င်းသည် အခြေခံနှင့်ပင်စိတ်ဝိညာဉ်ဖြစ်ခဲ့သည်
ခေတ်သစ်ဥရောပယဉ်ကျေးမှု၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုမှာ သမိုင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုထက် ကျော်လွန်နိုင်ပြီး ယူကရိန်း ၏ လှေကားထစ်များတွင် အမြစ်တွယ်နေသည့် သို့မဟုတ် အနောက်အလယ်ပိုင်း ယူရီးယား ပင်လယ်ကြားရှိ ကက်စပီယံပင်လယ် နှင့် ယူ ရယ်လ်တို့အကြား အရှေ့အနောက်တောင် ဖြစ်နိုင်သည်
ဤအေးစက်ပြီး လူဆိတ်ညံသောမြေသည် အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် အင်ဒို-ဥရောပအဆက်အနွယ်၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ပုခက်အဖြစ် ရှုမြင်ခံရပြီး ရှေးခေတ်ကာလတစ်လျှောက်တွင် ယူရေးရှား၏ အစိတ်အပိုင်းအများအပြားကို တလှည့်စီ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော လူများထံ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ပေါက်ဖွားစေခဲ့သော ဟိတ္တိ လူမျိုးများ၊ မေဒီနှင့် ပါရှန်းလူမျိုးများ ၊ အာ ရီ ယန်လူမျိုးများ ၊ ဂရိလူမျိုးများ ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယား ၊ လက်တင်လူမျိုးများနှင့် အလယ်ခေတ်၏ တံခါးခုံတွင်ရှိနေပြီဖြစ်သော ဂျာမန်လူမျိုးများ
ဤလူမျိုးစုသည် လူများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လူမျိုးစုတစ်စု၏ စည်းလုံးညီညွတ်သော ဝင်ရိုးတန်းနှင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော အခြေခံများဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ဘုံဘာသာစကားနှင့် ဘာသာတရားဖြင့် စည်းလုံးကြသည်
Latinos သည် တစ်ချိန်တည်းတွင် နိုင်ငံတည်ဆောက်ပုံများ (၎င်းတို့အနက် ရောမလူမျိုး) တို့အား အသက်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် လူမျိုးရေးအခြေခံမဟုတ်ကြသော်လည်း လူမျိုးစုအသစ်များ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ဖွင့်ပေးခဲ့ကာ ဘုံတန်ဖိုးစံနစ်ကို အားပေးကာ မူလရည်ညွှန်းအချက်များအဖြစ် လူတစ်ဦးချင်း၊ ၎င်း၏ ထင်ရှားသမျှတွင် သီလနှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးကို စိမ့်ဝင်စေသော ဘဝ၏ အထက်တန်းစား အမြင်တစ်ခု
Leochares မှ မိုးကြိုးပစ် ဂျူပီတာ ရုပ်တု
ရှေးခေတ် Latium ၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက် များသည် သက်ရှိသတ္တဝါများ (အပင်များနှင့် တိရိစ္ဆာန်များ) နှင့် သက်မဲ့သဘာဝ (မီး၊ ရေ၊ လေ၊ စသည်ဖြင့်) သို့မဟုတ် လူသားဖြစ်တည်မှုကို ထိန်းချုပ်ပေးသော သဘာဝလွန်စွမ်းအားများ (ဉာဏ်ပညာ၊ သေခြင်း၊ သန္ဓေတည်ခြင်း၊ မွေးဖွားခြင်း စသည်) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်
. မြင့်မြတ်သော တိရစ္ဆာန်များထဲတွင် အနာဂတ်ကို ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းရှိသော piculus ( သစ်ခေါက် ငှက် )၊ မြွေ သို့မဟုတ် ဒ ရာကို ( Lanuvio ရှိ Juno ဘုရားကျောင်းတွင် ကိုးကွယ် သည့် မြွေ )၊ aper ( တောဝက် ) နှင့် lupus ( ဝံပုလွေ ) တို့ဖြစ်သည်
မီးအား Vesta နှင့် Vulcanus ( Vulcan ) တို့က ပေါင်းစပ်ထားပြီး တောရိုင်းသဘာဝ၏ တက်ကြွမှုကို နတ်ဘုရား Faunus ( Faun ) မှ ချုပ်ကိုင်ထားသည်
အထူးဝတ်ပြုကိုးကွယ်သည့်အရာများမှာ ကမ္ဘာမြေ (Terra Mater)၊ ကောင်းကင် (Juppiter, or Jupiter ) နှင့် မျိုးရိုးကို ပြုစုပျိုးထောင်သည့် သားဖွားအရွယ် မိန်းမပျို ( Juno , from jun and juvenis, young) တို့ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆက်စပ်ပြီး လူသားတို့၏ ဝမ်းရေးကို အာမခံပေးသော နတ်ဘုရားများမှာ အလွန်အရေးကြီးသည်- ဖလော် ရာ (စပါးပင်ပေါက်ခြင်းကို ဦးစီးသော နတ်သမီး)၊ မာတာ မာတူရာ (အသီးအနှံများ၏ ရင့်မှည့်မှုကို ကာကွယ်ပေးသော နတ်သမီး)၊ Ceres ၊စသည်တို့ အချို့သောနေရာများသည် လက်တင်ဘာသာ၏သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းခြင်းဖြင့် Tiber ကဲ့သို့သော ကိုးကွယ်ရာနေရာများ ဖြစ်နိုင်သည်
နောက်ဆုံးအနေနှင့်၊ Lares နှင့် Penates ဟုခေါ်သော အိမ်၏အကာအကွယ်နတ်ဘုရားများနှင့် မျိုးရိုး၏အဆက်အနွယ်အတွက် သီးခြားကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှုကို သီးသန့်ထားခဲ့သည်
ဘာသာရေးသည် လက်တင်လူမျိုးများ၏ လူမှုဘဝသာမက ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးကိုပါ ညှိပေးသည်
ဘာသာရေးစည်းလုံးညီညွတ်မှုသည် ထိုအချိန်က Latium Vetus ကိုဖော်ပြခဲ့သည့်ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လူတိုင်းကိုလက်တွေ့ဘဝတွင်ရောနယ်နိမိတ်နှစ်ခုလုံးပါပေါင်းစပ်ထားသည့်အခိုင်မာဆုံးသောဘာသာဗေဒနှင့်ဘာသာဗေဒဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်
တူညီသော ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ နတ်ဘုရားများနှင့် ဝတ်ပြုရာနေရာများ ထားရှိခြင်းသည် စစ်မှန်သော အဖွဲ့ချုပ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန် ကျေးရွာများနှင့် နောက်ပိုင်းမြို့များကို မကြာခဏ လှုံ့ဆော်ပေးလေ့ရှိသည်
ဒီအတွက် နာမည်ကြီးတာက Mons Albanus ပေါ်ရှိ Juppiter of Juppiter ၏ သန့်ရှင်းရာဌာနတဝိုက်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ ယခင်က ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သော အယ်လ်ဘေးနီးယားလိဂ်ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် လက်တင်လိဂ် အတွက် စံပြပုံစံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဝက်တိုး+ပန်းတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wettoe+Pantaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ဇေးကမိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥက္ကာပျံ (၉၅၀ ခန့်) သည် ရခိုင်ပြည်တွင် သက္ကရာဇ် ၉၆၆ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည် မင်းကြီးရာဇာလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သားတော်အိမ်ရှေ့မင်း မင်းခမောင်း၏ အကြီးတော်စာဆိုတော် ဖြစ်သည်
ဥက္ကာပျံသည် စိန်တင်ရွာကို စားရသည်
သက္ကရာဇ် ၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူနတ်သျှင်နောင်က အကူအညီတောင်းသဖြင့် ခမည်းတော်၏ အမိန့်ဖြင့် မင်းခမောင်းသည် သံလျင်သို့ စစ်ချီသည့်အခါတွင် ဥက္ကာပျံလည်း ပါဝင်သည်
သက္ကရာဇ် ၉၈၄ တွင် မင်းခမောင်းသည် ခမည်းတော်ကို တော်လှန်ရာ အရေးနိမ့်၍ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ထိုအခါ အကြီးတော်ဖြစ်သည့် ဥက္ကာပျံကို လက်ဖြတ်၍ မဟာမုနိုဘရားတွင် လှူခဲ့သည်
ဥက္ကာပျံသည် ရတုများကို ရေးသားခဲ့သည်
တင်ညွန့် (ဟင်ညွန့်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinnyunt (Hinnyunt))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ဆွန်မိုဘေး ကော်ပိုရေးရှင်း သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နိုင်ငံတကာအခြေစိုက် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တက္ကဆပ်ပြည်နယ် အိုင်ဗင်မြို့တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်
ထိုကုမ္ပဏီသည် ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား၏ စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီမှ ဆင်းသက်လာသော ကုမ္ပဏီများတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး  ၁၉၉၉ ခု နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ယခင် နယူးဂျာဆီ စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော အက်ဆွန် ကုမ္ပဏီ နှင့် ယခင် နယူးယောက်စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော မိုဘေးကုမ္ပဏီ တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအားဖြင့် ဒသမမြောက် အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဈေးကွက်အတွင်း အများနှင့်ဆိုင်ရာတွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာ၌ အရင်းအနှီးအများဆုံး နေရာတွင် နံပါတ် ၁ မှ ၆ အတွင်း ပြောင်းလဲနေခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖော်ဘီ၏ ဂလိုဘယ် ၂၀၀၀ စာရင်းတွင် တကမ္ဘာလုံး နံပါတ် ၉ နေရာတွင် ရှိခဲ့သည်
အက်ဆွန်မိုဘေးသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖော်ကျွန်း မဂ္ဂဇင်း၏ နိုင်ငံတကာ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီ ၅၀၀ စာရင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ကုမ္ပဏီ အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်
မကော်ရိန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makawrein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လွန်းထောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နတ်စင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natsinkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၅၆ ဦး၊ မ ၂၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဇန်နဝါရီလ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၅၃) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၄) ရက်) ကျန်သေးသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ မကြီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ယခုမိုမြို့  (八雲町 ယခုမိုချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုရှိမခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၇၂၉၉ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၈ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၉၅၅.၉၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
အကယ်ကြီးရွာ၊ ကျီးပင်
ဂက်နန်းဟရဒဘူတာ  (岳南原田駅 ဂက်နန်းဟရဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ဖုဂျိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
သာယာဝတီခရိုင် လက်ပံတန်းမြို့၌ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ( ၈ ) ရက်နေ့ အဖ ဦးဘီစီဘရူးဝါး၊ အမိ ဒေါ်ရှင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်
အမည်ရင်း ဦးတင်ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
ထို့ပြင် R.A ( မှတ်ပုံတင်ရှေ့နေ ) စာမေးပွဲကိုလည်း ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ ကထိက အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်နှင်းဝေ ကလောင်အမည်ဖြင့် ပြက္ခဒိန်ပေါင်းချုပ် ( ၁၂၁၇ - ၁၃၄၇ ) အပါအဝင် လုံးချင်းစာအုပ် ( ၃၅) အုပ်၊ ဝတ္ထုတို ( ၈၀ ) ၊ ကဗျာ ( ၅၀ ) နှင့် ဆောင်းပါး ( ၁၀၀ )ခန့် ရေးသားခဲ့သည်
ထို့ပြင် ကျောင်းသင် ခန်းစာ ပို့ချချက်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်
စာဆိုသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလယ်တန်းကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်မာအေး ( အလက ( ၇ ) လှိုင် ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ကြည့်မြင့်တိုင် မြို့နယ် ထီးတန်းအိမ်ရာ တိုက် ၆၆၇၂၊ အခန်း ( ၂၀၇) တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်
ယခုအခါ မြန်မာစာဌာန ကထိက အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းများ၌ မြန်မာစာဆရာအဖြစ် သင်ကြားပို့ချလျက် စာပေများကို ဆက်လက်ပြုစုရေးသားလျက် ရှိသည်
မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ်အုပ်ထိန်းခံဖြစ်ခဲ့၍ ယခုအခါတွင်မူ မဒါဂတ်စကား သမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် မှအစပြုကာ လွတ်လပ်သော အချုပ်အချာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက်၏ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာတွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်း၌ တည်ရှိလျက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထလိုက်သော ကျွန်းကြီးဖြစ်၏
အာဖရိကတိုက်ကုန်းမနှင့် မိုဇမ်ဗစ် ရေလက်ကြားကြီးသာ ခြားနားပေသည်
အလျားမိုင် ၉၈ဝ ရှိ၍ အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် အနံမိုင် ၃၆ဝ ရှိသည်
မဒါဂတ်စကား ကျွန်းမသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင် ၂၂၇၇၆ဝ ရှိပြီးလျှင် အပေါင်းပါ ကျွန်းများနှင့်ဆိုသော် စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၅၅၃ဝဝ ပိုလာမည်ဖြစ်၏
မြို့တော်မှာ အန်တာနာနာရီဗိုမြို့ဖြစ်ကာ၊ အခြားမြို့ကြီးများမှာ အန့်ဆီရားဗေးနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များဖြစ်သော တားမားတေ့၊ ကာဂျွန်ဂါ၊ အန်းဆီးနားရေး(ဒယေးဂိုဆွားရေ့)တို့ ဖြစ်၏
မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းသည် ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီးလျှင် ရေမျက်နှာ ပြင်ထက်ပေ ၆ဝဝ ကျော်မြင့်သည်
အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းသည် ဖြောင့်တန်း၍ သန္တာကျောက်တန်းများရှိသည်
အစဉ် သဖြင့် လေပြင်းတိုက်ခတ်လျက်ရှိသောကြောင့် သင်္ဘောများ သွားလာခုတ်မောင်းရာ၌ အန္တရာယ်များလေသည်
သို့သော် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် သန္တာကျောက်တန်းများ၏ အနောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ်ထုံးများသည် ဆက်နေသဖြင့် လှေများသွားလာ နိုင်ပေသည်
ကျွန်း၏အလယ်ပိုင်း ကုန်းပြင်မြင့်တွင် မီးတောင်များရှိ လျက်၊ ယင်းတို့ဝယ် ရွှေ၊ လချေး၊ မဟူရာ၊ ဂရက်ဖိုက်နှင့် အခြားသယံဇာတ ပစ္စည်းအချို့ရှိသည်
သို့သော် ဂရုတစိုက် တူးဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ
အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း သည် အပူပိုင်းသစ်တောများဖြင့် ထူထပ်စွာ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ သော်လည်း အလယ်ပိုင်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် သစ်ပင်များခပ်ကျဲကျဲ သာ ပေါက်သည်
မဒါဂတ်စကားကျွန်း၏ ရာသီဥတုမှာ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်၏
ထူးခြားသော အချက် တစ်ခုမှာ မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက်နှင့်နီးကပ် စွာ တည်ရှိသော်လည်း၊ မဒါဂတ်စကားကျွန်းရှိ တိရစ္ဆာန် တို့မှာ အာဖရိကတိုက်တွင်တွေ့ရသော တိရစ္ဆာန်မျိုးနှင့်မတူဘဲ ဝေးလံသော မလ္လယုကျွန်းစုမှ တိရစ္ဆာန်များနှင့်သာ တူခြင်းဖြစ် ပေသည်
မဒါဂတ်စကားကျွန်းတွင် လီမာမျောက်မှ လွဲ၍ အခြား သားရဲတိရစ္ဆာန်ကြီးများသော်လည်းကောင်း၊ အဆိပ်ပြင်းသော မြွေများသော်လည်းကောင်း မရှိပေ
မဒါဂတ်စကားကျွန်းတွင် နေထိုင်သူ တိုင်းရင်းသားတို့မှာ မာလာဂေဆီဟုခေါ်တွင်သည်
ယင်းတို့သည် အာဖရိကန် သို့မဟုတ် နီးဂရိုး အဆက်အနွယ်များမဟုတ်ဘဲ အာရှတိုက်နှင့် အိုရှီယန်းနီးယား(ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းများ) တွင် နေထိုင်သူများနှင့် နီးစပ်ပေသည်
ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု အစရှိသည်တို့မှာလည်း ပေါ်လီနီးရှင်းနှင့် ပသျှူးတို့နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်
မဒါဂတ်စကားကျွန်းတွင် အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်၏
စိုက်ပျိုးသောအပင်တို့မှာ အထူးသဖြင့် ဆန်စပါး၊ အာလူး၊ ကြံပင်၊ ပီလောပီနံဥ၊ ပြောင်း၊ ကာဖီပင်တို့ ဖြစ်၏
ကျွဲ၊ နွားများကိုလည်း မွေးမြူသည်
မဒါဂတ်စကား ကျွန်း၏ အဓိကထုတ်ကုန်မှာ ကာဖီဖြစ်ပြီးလျှင် ကိုကိုး၊ လေးညှင်း၊ ငရုတ်ကောင်း၊ သစ်ကြံပိုး၊ ကိုပရာ၊ ဆေးရွက်၊ သကြား၊ ဗနီလာတို့ကိုလည်း တင်ပို့ရောင်းချ၏
တွင်းထွက် ပစ္စည်းထွက်ကုန်များတွင် ဂရက်ဖိုက်သည် အရေးပါအရာရောက် ဆုံးဖြစ်ပြီးလျှင် လချေး၊ ဖော့စဖိတ်၊ ရွှေနှင့် ကျောက်မျက်များ လည်း ထွက်သည်
မဒါဂတ်စကားကျွန်း၏ အရေးပါသော လုပ်ငန်းတို့မှာ ချည်ထည်နှင့် ပိုးထည်လုပ်ငန်းများနှင့် မြက် ဦးထုပ်လုပ်ငန်းတို့ဖြစ်၏
မဒါဂတ်စကားကျွန်းတွင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်မှု မလွယ်ကူလှချေ
ကားလမ်းများရှိသော်လည်း မကောင်းပေ
ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် သင်္ဘောကြီးများ ခရီးရှည်မသွားနိုင်ပေ
ကုန်းပြင်မြင့်၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် တည်ရှိသော မြို့တော် တာနာနာရစ်နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သော တားမားတေ့တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော မီးရထားလမ်း မိုင် ၅ဝဝ မျှ ရှိလေသည်
လက်ခွါတွေရွာ၊ လက်ခွါတွေ
ဝက်နှုတ်သီးရွာ၊ ဝက်နှုတ်သီး
ကက်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ketthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ကက်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးကြူးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ukyusu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ညောင်ကားယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကားယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းချိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungchaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ထနောင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထနောင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
သခွတ်တာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhuttar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ခိုနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖတ်ဟိရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဖုံး (က)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဖုံး (က)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၄၂ ဦး၊ မ ၄၁၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၁၁ ဦးနေထိုင်သည်
ငပွန်းရွာကြီးရွာ၊ အောင်ဒိုင်
(၅)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပထဝီဓာတ်, အာပေါဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်, အာကာသဓာတ်, ဝိညာဏဓာတ်ဟူသော ဓာတ် (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းတော်မူပြီး သားတော် ရာဟုလာအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၏ စတင်၍ဖြစ်ခြင်း, တည်တံ့ခြင်း, အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ထင်ရှားစွာဖြစ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ စတင်၍ဖြစ်မှု, အနာရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု, ဇရာမရဏ၏ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေတည်းဟု လည်းကောင်း၊ ယင်းဓာတ် (၆)ပါးတို့၏ ချုပ်ခြင်း၊ ငြိမ်းပျောက်ခြင်း, ကွယ်ပျောက်ခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏ချုပ်မှု ရောဂါတို့၏ငြိမ်းမှု, ဇရာ မရဏ၏ ကွယ်ပျောက်မူပေတည်းဟု လည်းကောင်း ဓာတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ အနုလောမ, ပဋိလောမ နည်းအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂဖြစ်ခြင်းသည် စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းဆန္ဒရာဂကို ပယ်နိုင်သောအခါ စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုကို ပယ်ပြီးဖြစ်ပုံ၊ ကာမမှထွက်မြောက်မှု၌ စိတ်ညွတ်ပုံ၊ နေက္ခမ္မဖြင့် ထုံမွမ်းအပ်သော စိတ်သည် အဘိညာ, သစ္ဆိကရဏီယဓမ္မတို့၌ (သိနိုင်, မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန်)ခံ့ပုံ၊ ဓာတ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်းဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဓာတ်ကိုပယ်ရန် နေက္ခမ္မဓာတ်ကို ပွါးများရမည်
ဗျာပါဒဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဗျာပါဒဓာတ်ကို ပွါးများရမည်
ဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပွားများရမည်ဟု အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်များကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရူပဓာတ်ကို ပိုင်ခြားသိ၍ အရူပဓာတ်တို့၌ မကပ်ငြိပဲ နိရောဓဓာတ်၌ အာရုံပြုကာ အရိယာမဂ်ဖြင့် ကိလေသာမှ လွတ်သောသူတို့သည် သေခြင်းမှ လွတ် မြောက်ပုံ၊ အာသဝေါကင်းပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် နာမကာယဖြင့် ဥပဓိကင်းသော အမတဓာတ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ဥပဓိတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူပြီး စိုးရိမ်မှု, ကိလေသာ မြူကင်းသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ဝက်တိုးကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettoekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၂ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဘစ်ဟစ် ဂီတ (အင်္ဂလိပ်: Big Hit Music; ကိုရီးယား; 빅히트 뮤직; ဘီဂ်ဟီထု မျူဂျီဂ်) (ယခင်က ဘစ်ဟစ် ဖျော်ဖြေရေး)သည် ပေါင်ရှီဟျောက် မှ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော တောင်ကိုရီးယား ဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်
၎င်းအား ၎င်း၏မိခင်ကုမ္ပဏီ Hybe Corporationအား ယခင်က Big Hit Entertainment Co. Ltd. မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် Big Hit Music အဖြစ် ပြန်လည်တံဆိပ်ခတ်ခဲ့သည်
ဘစ်ဟစ် ဂီတသည် ဇူလိုင်လ 1 ရက်နေ့တွင် Hybe နှင့် ပိုင်းခြားခဲ့သည်
ထိုနေ့မှစ၍ ကုမ္ပဏီဟာ တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော် Lee Hyun နှင့် ယောက်ျားလေးအဖွဲ့ ဘီတီအက်စ်နှင့် Tomorrow X Together တို့ကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်
၎င်းသည် ယခင်က တစ်ကိုယ်တော်သမား Lim Jeong-hee နှင့် 8Eight ၊ 2AM နှင့် Glam အဖွဲ့များကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်
ဘစ်ဟစ် ဖျော်ဖြေရေးကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်၊ ၂၀၀၅ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် vocal trio 8Eight ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် ယောက်ျားလေးအဖွဲ့ 2AM နှင့် ပတ်သက်၍ JYP Entertainment နှင့် ပူးတွဲစီမံခန့်ခွဲမှုစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင် ပေါင်ရှီဟျော့က်သည် ဘီတီအက်စ် ၏ပထမဆုံးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် RM ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏အခြားအဖွဲ့ဝင်များကိုခေါ်ယူရန်အတွက် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ Auditions များကိုစတင်ခဲ့သည်
—BTS သည် Big Hit အောက်တွင် ၎င်းတို့၏ပွဲဦးထွက်ကို ဇွန်လ 13 ရက်၊ 2013 ခုနှစ်တွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် Lim Jeong-hee,  ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး Source Music နှင့် ပူးပေါင်းကာ မိန်းကလေးအဖွဲ့ GLAM ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သော Kim Da-hee နှင့် ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားမှုများကြောင့် ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရပြီး 2014 ခုနှစ်အထိ အဆိုပါအဖွဲ့သည် လှုပ်ရှားနေခဲ့ပြီး မင်းသား Lee Byung-hun မှာ အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိပြီးနောက် ကင်မ်အား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်
2014 ခုနှစ် ဧပြီလတွင်ဘီဂ်ဟစ် နှင့် JYP တို့ကြား စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် 2AM ၏အဖွဲ့ဝင် 3 ဦးသည် JYP သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး Lee Chang-min သည် ၎င်း၏တစ်ကိုယ်တော်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနှင့် Homme အဖွဲ့၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် Big Hit နှင့် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်
Baek Chan နှင့် Joo Hee တို့၏ Big Hit နှင့် စာချုပ်များ ကုန်ဆုံးပြီးနောက် 8Eight ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်နှစ်လည်းဖြစ်သည်
2015 ခုနှစ် မေလတွင် Lim Jeong-hee သည် သူမ၏ သုံးနှစ်စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အေဂျင်စီနှင့် လမ်းခွဲခဲ့သည်
2018 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်၊ အဖွဲ့ဝင် Changmin ၏စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် Homme သည် အဖွဲ့ခွဲခဲ့သည်
လီဟွန်းသည် တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာရှင်အဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေချိန်တွင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အေဂျင်စီကို စတင်ရန် ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်
အောက်တိုဘာလတွင် BTS သည် အေဂျင်စီနှင့် ၎င်းတို့၏ စာချုပ်ကို နောက်ထပ် ခုနစ်နှစ် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်
Big Hit သည် ၎င်း၏ဒုတိယမြောက်အမျိုးသားအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Tomorrow X Together (TXT) ကို 2019 ခုနှစ် မတ်လတွင် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်
ဖေဖော်ဝါရီ 2021 တွင် Big Hit သည် Los Angeles အခြေစိုက် Label တစ်ခုတွင် Big Hit America နှင့် Geffen Records တို့အကြား ဖက်စပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည့် Universal Music Group နှင့် လက်တွဲလုပ်ဆောင်မည့် K-pop-fluenced မော်ဒယ်အောက်တွင် ကေပေါ့ပ်အဖွဲ့ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်၊ UMG သည် Big Hit ၏ လူမှုကွန်ရက် Weverse ၏ နောက်ထပ်အသုံးပြုမှုကို စူးစမ်းရှာဖွေနေပါသည်
ဤပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏အကျိုးဆက်အနေဖြင့် Big Hit သည် BTS အတွက် ၎င်း၏ဖြန့်ဖြူးမှုကို US နှင့် Sony Music ၏ Columbia Records နှင့် The Orchard မှ Universal သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် အောက်တိုဘာလတွင် သဘောတူညီခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဘီဂ်ဟစ် ဖျော်ဖြေရေးသည် ၎င်း၏ ကျယ်ပြန့်သော လုပ်ငန်းယူနစ်များနှင့် လုပ်ငန်းများအကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြရန်အတွက် Hybe Corporation ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်
အပြောင်းအလဲနှင့်အတူ ဘီဂ်ဟစ်ဓာတ်ပြားတံဆိပ်ကို ဘီဂ်ဟစ် ဂီတဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်
ဧပြီလ 1 ရက်၊ 2021 တွင် Hybe သည် ကုမ္ပဏီအသစ်တည်ထောင်ရန်အတွက် Hybe မှ တံဆိပ်လုပ်ငန်း (ဘီဂ်ဟစ် ဂီတ) ကို ခွဲဝေပေးမည်ဟု ဘုတ်အဖွဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်
Hybe သည် ကုမ္ပဏီအသစ်တွင် အစုရှယ်ယာ 100% ကို ပိုင်ဆိုင်မည်ဖြစ်သည်
၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ရက်နေ့တွင် ကို Hybe မှခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး Hybe ၏လုပ်ငန်းခွဲတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
ဂနိုင်ထော့ဒုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganainghtawtdon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၇၃ ဦး၊ မ ၅၈၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ရှပင်သည် မြင့်မားစွာပေါက်ရောက် ၏
အကိုင်းအခက်များနှင့် ပင်စည်မှာ အချိုးအစားကျသည်
အမြင့်မှာပေ ၈ဝ မှ ၁ဝဝ အကြားတွင်ရှိသည်
ပင်စည်၏ အချင်းမှာ သုံးပေခန့်ရှိသည်
အက်ရှပင်သည် အကြီးမြန်ပြီး လျှင် အရိပ်ကောင်းကိုဖြစ်စေနိုင်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် အက်ရှပင်၌ အခြားသစ်ပင်များနှင့် ခွဲခြားသိသာနိုင်သော အချက်အလက်များရှိသည်
ယင်းမှာ ခပ်ပြားပြားနှင့် တောင့်တင်း၍ မွဲပြာရောင်ရှိသောအခက်အလက် များတွင် အဖူးမဲကလေးများ ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်
နွေကူးရာသီ စောစောပိုင်းတွင် အပွင့်ကလေးများပွင့်ကြသည်
အရွက်များ မှာ အရွက်ငယ်ခုနစ်ရွက်မျှပါဝင်သော ငှက်မွေးပုံအရွက်များ ဖြစ်၍ အရွက်ပေါက်ချိန်မှာ အခြားအပင်များ အရွက်ပေါက်ချိန် ထက် နောက်ကျသည်
ထို့ပြင် အခြားအပင်များ အရွက်မကြွေ မီ ဆောင်းကူးရာသီတွင် စောစီးစွာညိ|ုးနွမ်းကြွေကျလေ့ရှိသည်
အရွက်များမှာ အဖျားချွန်သည်
ဆောင်းကူးရာသီတွင် ရင့်နေ ပြီဖြစ်သောအသီးများကို အပင်ပေါ်တွင် အခိုင်လိုက်တွေ့ရသည်
ထိုအသီးကလေးများသည် လှော်တက်များနှင့်တူသော အတောင် ကလေးများပါရှိသောကြောင့် လေသယ်ယူရာသို့ လွင့်ပါသွား နိုင်လေသည်
အက်ရှပင်၏အသားသည် ပေါ့ပါး၍မာကျောပြီးလျှင် အလွယ်တကူကွေးညွှတ်နိုင်သည်
ထိုအသားဖြင့် ဝန်တင်လှည်း ဝင်ရိုး၊ လှည်းဘီး၊ လှေကား၊ ဗေ့စဘောရိုက်တံနှင့် စိုက်ပျိုးရေး ကရိယာများ၏ လက်ကိုင်များ ပြုလုပ်ကြသည်
အသားကို ထင်းအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည့်အပြင် အက်ရှပင်၏ အခေါက်ကို တစ်ခါတစ်ရံ သားရေနယ်ရာ၌ အသုံးပြုလေ့ရှိကြ သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အက်ရှပင်အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည်
အက်ရှပင်သည် အိုလီအေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ အင်္ဂလိပ်အက်ရှပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဖရက်ဆင်းနပ် အိပ်ဆဲလစီယာ ဟုခေါ်သည်
ခင်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၄ ဦး၊ မ ၁၉၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ ကင်မွန်းချောင်း
ဗန်းမော်ရွာ၊ ပြာသာ
သခွပ်ပင်လယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutpinlel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ သခွပ်ပင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်သုံးလုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
အကျဉ်းဦးစီးဌာန(အင်္ဂလိပ်: Prisons Department)သည် ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်အတူ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် စစ်တွေမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသောအကျဉ်းထောင်ကို စတင်ဆောက်လုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအကျဉ်းထောင်အက်ဥပဒေနှင့် အကျဉ်းထောင်လက်စွဲဥပဒေ၊ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် အကျဉ်းသားများအက်ဥပဒေ စသော ဥပဒေများအား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အကျဉ်းထောင်များအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
အကျဉ်းဦးစီးဌာနအား ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနခွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အကျဉ်းဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး၊ ဦးစီးမှူးရုံးများနှင့် အကျဉ်းထောင်၊ စခန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်-(က) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး နေပြည်တော်(၁) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံးအဖွဲ့(၂) အုပ်ချုပ်မှုဌာန နေပြည်တော်(ကက) အုပ်ချုပ်မှုဌာနရုံးအဖွဲ့(ခ ခ ) အုပ်ချုပ်ရေးဌာနစု(ဂ ဂ ) လုံခြုံရေးဌာနစု(ဃဃ) စီမံရေးဌာနစု(င င ) ထောက်ပံ့ရေးဌာနစု(စ စ ) ကျန်းမာရေးဌာနစု(ဆဆ) နေပြည်တော်အချုပ်ထောင်(၃) လေ့ကျင့်ရေးဌာန နေပြည်တော်(ကက) လေ့ကျင့်ရေးဌာနရုံးအဖွဲ့(ခ ခ ) ဝန်ထမ်းလေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်း(အင်းစိန်)(ဂ ဂ ) ဝန်ထမ်းလေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်း(မန္တလေး)(ဃဃ) အမျိုးသမီးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးစခန်း (ရန်ကုန်)(င င ) အမျိုးသမီးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးစခန်း(မန္တလေး)(၄) စီမံကိန်းလုပ်ငန်းဌာန နေပြည်တော်(ကက) မြို့သစ် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (က)အဆင့်(ခခ) အိုင်ကလောင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင် စခန်း၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ် (က)အဆင့်( ဂ ဂ ) ထီးခမ်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ရပ်စောက်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ဃဃ) အင်္ဂဘိုရာဘာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က)အဆင့်( င င ) လှေလှော်အင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ လှည်းကူးမြို့နယ် (က)အဆင့်( စ စ ) လွင်ကြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (က)အဆင့်(ဆဆ) တောကြီးတန်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တွံတေးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဇ ဇ ) ရွှေသူဌေး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တွံတေးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဈ ဈ ) မင်းကုန်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ လှည်းကူးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ညည) ဘန်းကန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ရပ်စောက်မြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဋ ဋ ) ကိုးပင်-သာစည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဌ ဌ ) ဆားမလောက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဍ ဍ ) ဆင်ဖြူရှင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တနင်္သာရီမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဎ ဎ) လက္ခဏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဘားအံမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဏဏ) ဒွန်ဘန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဖားကန့်မြို့နယ် (ခ)အဆင့်(တတ) အောင်ချမ်းသာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ထထ) ရွှေမြယာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ပဲခူးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဒ ဒ )မလိခ(ပိတောင်) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဓ ဓ ) ကျိုက်စကော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( န န ) ကစကဲ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဝါးခယ်မမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ပ ပ ) သနန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (ခ)အဆင့်( ဖ ဖ) ဗန္ဓုလ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (ခ)အဆင့်(ဗဗ) အုတ်ဖိုကန်ဘောင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဘဘ) ရာဇဂြိုဟ်(၁) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကလေးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( မ မ ) ရာဇဂြိုဟ်(၂) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကလေးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ယယ) ကုန်းစံ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ရ ရ ) ကြူအင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(လလ) ဂယ်လောင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ)အဆင့်( ဝ ဝ) ဟိုခို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(သသ) တောင်လေးလုံး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(၅) ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဌာန နေပြည်တော်(ကက) ထုံးဘို(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (က)အဆင့်(ခ ခ) ဘဲလင်း(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ဂ ဂ ) မုပ္ပလင်(အမျိုးသား) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က)အဆင့်(ဃဃ) မုပ္ပလင်(အမျိုးသမီး) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က)အဆင့်(င င) တောင်စွန်း ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ဘီးလင်းမြို့နယ် (က)အဆင့်(စ စ) ထုံးဘို(အမျိုးသမီး) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (က)အဆင့်(ဆဆ) ကင်းသာ(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ် (က)အဆင့်(ဇ ဇ) ရင်းငြိမ် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ဈ ဈ) ဇင်းကျိုက် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ညည) အင်းဗြောင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ဋ ဋ) ကျောက်ဖြူတောင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ မြိတ်မြို့နယ် (က)အဆင့်(ဌ ဌ) တောင်ငူ(၄)မိုင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တောင်ငူမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဍ ဍ) ကင်းသာ(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဎ ဎ) ဘုရားငါးဆူ ကုန်ထုတ်စခန်း၊ သာစည်မြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဏဏ) ဘဲလင်း(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် (ခ)အဆင့်(တတ) ထုံးဘို(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ထထ) (၂၄)မိုင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ဒ ဒ) ငှက်ပေါက် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ငပုတောမြို့နယ် (ခ)အဆင့်(ခ ) ကချင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး"က"အဆင့် မြစ်ကြီးနားမြို့(၁) မိုးညှင်းဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) မြစ်ကြီးနားအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) ပူတာအိုအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၅) ဖားကန့်အချုပ်ထောင်(ဂ ) စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် မုံရွာမြို့(၁) ကလေးအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) ကသာအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) မုံရွာအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၅) ခန္တီးအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၆) စစ်ကိုင်းအချုပ်ထောင်(၇) တမူးအချုပ်ထောင်(၈) ဟုမ္မလင်းအချုပ်ထောင်(ဃ) တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် ထားဝယ်မြို့(၁) ထားဝယ်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) မြိတ်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) ကော့သောင်းအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(င ) ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် ပဲခူးမြို့(၁) သာယာဝတီဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) ဒိုက်ဦးဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၃) တောင်ငူအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) ပြည်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၅) ပဲခူးအချုပ်ထောင်(၆) ပေါင်းတည်အချုပ်ထောင်(စ ) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် မန္တလေးမြို့(၁) မန္တလေးဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) မြင်းခြံဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၃) မိတ္ထီလာအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) ရမည်းသင်းအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၅) ညောင်ဦးအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၆) ကျောက်ဆည်အချုပ်ထောင်(ဆ) ရခိုင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် စစ်တွေမြို့(၁) စစ်တွေအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) ဘူးသီးတောင်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) ကျောက်ဖြူအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) သံတွဲအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၅) မြောက်ဦးအချုပ်ထောင်(ဇ ) ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် အင်းစိန်မြို့နယ်(၁) အင်းစိန်ဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) သန်လျင်အချုပ်ထောင်(၃) ဒဂုံ(အရှေ့)အချုပ်ထောင်(၄) လှိုင်သာယာအချုပ်ထောင်(ဈ) ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် တောင်ကြီးမြို့(၁) ညောင်ရွှေအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) လားရှိုးအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၄) နမ့်စန်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၅) သီပေါအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၆) လောက်ကိုင်အကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၇) မိုင်းဆတ်အကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၈) တောင်ကြီးအချုပ်ထောင်(၉) ကျောက်မဲအချုပ်ထောင်(၁၀) တာချီလိတ်အချုပ်ထောင်(၁၁) မူဆယ်အချုပ်ထောင်(၁၂) မိုးမိတ်အချုပ်ထောင်(ည) ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "က"အဆင့် ပုသိမ်မြို့(၁) ပုသိမ်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) မြောင်းမြအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) မအူပင်အကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၄) ဟင်္သာတအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၅) ဖျာပုံအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၆) လပွတ္တာအချုပ်ထောင်(ဋ ) ကယားပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး"ခ"အဆင့် လွိုင်ကော်မြို့(၁) လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(ဌ ) ကရင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး "ခ"အဆင့် ဘားအံမြို့(၁) ဘားအံအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၂) မြဝတီအချုပ်ထောင်(ဍ ) ချင်းပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး "ခ"အဆင့် ဟားခါးမြို့(၁) ဟားခါးအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(ဎ ) မကွေးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး "ခ"အဆင့် မကွေးမြို့(၁) မကွေးဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) သရက်အကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(၃) ပခုက္ကူအကျဉ်းထောင် "က"အဆင့်(ဏ) မွန်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး"ခ"အဆင့် မော်လမြိုင်မြို့(၁) ကျိုက်မရောဗဟိုအကျဉ်းထောင် "ဗဟို"(၂) သထုံအကျဉ်းထောင် "ခ"အဆင့်(၃) မော်လမြိုင်အချုပ်ထောင်အကျဉ်းဦးစီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်
ယန်းမူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangmu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ နမ့်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၁ ဦး၊ မ ၁၄၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဇဉ်ဘောင်းပြင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zinbaungpyin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၆ ဦး၊ မ ၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦး နေထိုင်သည်
ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာမှာ မွေးစကလေးကို ကင်ပွန်းရည်၊တရော်ရည် စသည်တို့ဖြင့် ဦးခေါင်းဆေးခြင်း အခမ်းအနားကို ခေါ်ဆိုသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် မွေးစကလေးအား ဝမ်းတွင်း ဆံပင်ရိတ်ပေးသော မင်္ဂလာပွဲဖြစ်သည်
ထိုကြောင့် ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာသည် ‘ကေသစ္ဆေဒန မင်္ဂလာ’ ဖြစ်သည်
ကေသစ္ဆေဒန ဟူသည်မှာ ခေါင်းရိတ်ခြင်းဟု အနက်ရ၏
သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း အလို့ငှာ ကလေး၏ ဦးခေါင်းကို တရော်ကင်ပွန်းတို့ဖြင့် ဆေးကြောသည်ကိုစွဲ၍ ကင်ပွန်းတပ်သည်ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်
သို့ရာတွင် ယခုခေတ်၌ ထိုမင်္ဂလာ အခမ်းအနားမှာပင် နာမသမုတိ မင်္ဂလာတည်းဟူသော နာမည်ပေးခြင်း အမှုကိုလည်း တစ်ပါတည်း ဆောင်ရွက်လေသည်
ဤမင်္ဂလာပွဲမျိုးကို တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနှင့်ဂရိနိုင်ငံများတွင် ရှေးပဝေဏသီအခါကပင် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်
ယဟူဒီလူမျိုးတို့သည် မွေးကင်းစကလေးအား ဆားရည်ဖြင့် ဆေးကြောခြင်း၊ အမည်ပေးခြင်း အခမ်းအနားများကို ခရစ်တော် မပေါ်မီ အချိန်ကာလကပင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြုလုပ်လေ့ရှိသော ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာ အခမ်းအနားမှာ တရုတ်လူမျိုး၊ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့ ပြုလုပ်ပုံနှင့် ဆင်တူယိုးမှားပင် ဖြစ်သည်
ဤထုံးစံဓလေ့မှာ ဟိန္ဒူလူမျိုးများထံမှ ဆင်းသက်ပြန့်ပွားလာဟန်တူသည်
တရုတ်လူမျိုးများကမူ ဤမင်္ဂလာပွဲကို ‘ခေါင်းရိတ်ပွဲ’ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်းတွင် ဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ်မင်းသားအား ဖွားမြင်ပြီးသည့်နောက် ၅ ရက်မြောက်နေ့၌ အမည်မှည့်အပ်သော အခမ်းအနားကျင်းပပုံကို ဖော်ပြထားရာ ယခုခေတ် မြန်မာလူမျိုး၊ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့ ကျင်းပပုံနှင့် များစွာတူလှသည်
ဤအချက်ကို ထောက်ရှုခြင်းဖြင့် ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပွဲ ကျင်းပခြင်းမှာ အလွန်ရှေးကျသော ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာ ဆင်ယင်ပုံမှာ ကလေးသူငယ်ကို မွေးဖွားပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ် သို့မဟုတ် ၂ ပတ်အတွင်း နေ့ကောင်းရက်သာရွေး၍ ကျင်းပလေ့ရှိသည်
ချမ်းသာသူများအဖို့ ပုဏ္ဏားဆရာများကို ပင့်ဖိတ်ကာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်
ပုဏ္ဏားဆရာများက ဂါထာမန္တရားများကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ပြီးနောက် မင်္ဂလာပွဲကို စတင်ကျင်းပသည်
သတ်မှတ်ထားသော နေ့ရက်တွင် မင်္ဂလာပွဲကို ဦးစီးရှေ့ဆောင်ပြုလုပ်သူက မင်္ဂလာစကားများ ပြောကြားပြီးနောက် အသင့်ပြုလုပ်ထားသော ကင်ပွန်းရည်၊ တရော်ရည်တို့ဖြင့် သူငယ်၏ ဦးခေါင်းကို ဆေးကြောပေးသည်
အကယ်၍ ဦးခေါင်းရိတ်ရန် လိုအပ်လျှင်လည်း ဦးခေါင်းရိတ်ပြီးမှ ဆေးကြောပေးသည်
ဖိတ်ကြားရောက်ရှိနေကြသော ပရိသတ်ထဲမှ ရင်းနှီးသော ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများကလည်း ကင်ပွန်းရည်ဖြင့် ကလေးအား စတိသုတ်လိမ်း ဆေးကြောပေးကြသည်
ထိုနောက် သူငယ်အား သန့်ရှင်းဖြူစင်သော အဝတ်အစားသစ်များ ဝတ်ဆင်ပေးပြီးလျှင် အမွှေးနံ့သာတို့ဖြင့် ပက်ဖျန်းလိမ်းကျံပေးကြသည်
တစ်ဖန် မင်္ဂလာပွဲကို ဦးစီးဆောင်ရွက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကပင် သူငယ်အား သင့်လျော်သည့် အမည်နာမကို ချီးမြှင့်လေသည်
‘အရင်းမွေး၊ အဖျားခံ၊ မှတ်ရန်ပဉ္စပွတ်
သားသမီးရတနာ၊ မည်သညာ၊ ပြုရာလောကဝတ်’ ဆိုသော ဗေဒင်ကျမ်း ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်
ပုံစံအားဖြင့် တနင်္ဂနွေနေ့ မွေးဖွားသော သူငယ်ကို တနင်္ဂနွေနံ အစထား၍ တနင်္ဂနွေမှ ၅ ရက်မြောက်သော ကြာသပတေးနံကို အဖျားတွင် ထားလျက် မှည့်ခေါ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်
ထိုကြောင့် တနင်္ဂနွေသား၏ အမည်ကို ‘အောင်ပွင့်’၊ ‘အောင်ပန်း’ စသည်ဖြင့် မိဘများနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်၍ မှည့်ခေါ်လေ့ရှိသည်
ကလေးအား အမည်မှည့်ပြီးနောက် ကြေးမုံပြင်ကို ကြည့်ရှုစေသည်
ဓား၊ အပ်ါ၊ ကညစ် စသော လူသုံးပစ္စည်းများကိုလည်း စတိအဖြစ် ကိုင်တွယ်စေသည်
ထိုနောက်တဖန် မြေကြီးပေါ်တွင် ၇ ကြိမ်မျှ ခြေထောက်ချစေ၍ သွားသည့်ဟန်ပြုစေသည်
မင်္ဂလာပွဲသို့ ကြွရောက်လာသော ဧည့်ပရိသတ်များက သူငယ်ကျန်းမာ ချမ်းသာစေရန်၊ အသက်ရှည်ရန် ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့ကြသည်
ဖိတ်မန္တကပြုထားသည့် ဧည့်ပရိသတ်တို့အား စားသောက်ဖွယ်တို့ဖြင့် တည်ခင်းကျွေးမွေးကြသည်
ဤမင်္ဂလာပွဲတွင် မိဘဆွေမျိုးများက ကလေးသူငယ်အား ရွှေငွေပစ္စည်း ရတနာများ လက်ဖွဲ့လေ့ရှိသည်
ကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်ခြင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သဘောမှာ လောကအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ကလေးသူငယ်အား တစိမ်းသက်သက်ဘဝမှ အမည်သညာပေးကာ လူ့လောကကြီးနှင့်လည်းကောင်း၊ လူသုံးပစ္စည်းများနှင့်လည်းကောင်း၊ မိတ်ဆက်ပေးလိုက်သည့်အပြင် လူ့ဆက်ဆံမှု အဆောက်အအုံထဲ့သို့ ထည့်သွင်းမြှင့်တင်ပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ဤသည်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အခြားလုပ်ငန်းရပ်များတွင်လည်း လုပ်ငန်းစတင်ခြင်း၊ အမည်ပေးခြင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်လျှင် ကင်ပွန်းတပ်သည်ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသေးသည်
ပင်တခရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintakha)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဩရိဿပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ဗင်္ဂလားနှင့် ဗီဟားပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် အန္ဓရ ဒေသပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်
ယခင်က ဩရိဿနယ်သည် ဗီဟားနယ်နှင့်တွဲလျက် ဗီဟားနှင့်ဩရိဿပြည်နယ်တွင်း ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဗီဟားပြည်နယ်နှင့် ဩရိဿပြည်နယ်တို့ကို သီးခြားပြည်နယ် များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်
မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တောင်ဘက်တွင်ပြည်နယ်အကျယ်မှာမိုင် ၂ဝ မျှသာရှိ၍ နယ်နိမိတ်သည် ပင်လယ်ကမ်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ထိုးဝင်လျက် ရှိသည်
ထိုကဲ့သို့နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ အူရီယာ ဘာသာစကားပြောဆိုသူတို့ နေထိုင်ရာဒေသများ ပါဝင်စေရန်ပင်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဩရိဿပြည်နယ်တွင် အူရီယာဘာသာစကားသည် လူအများပြောဆိုသုံးစွဲသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်၊၊ဩရိဿပြည်နယ်တွင် ချိုတာနဂ္ဂပူကုန်းပြင်မြင့်၊ တောင်ပိုင်းမဟာနဒီမြစ်၊ အောက်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတို့ပါဝင်၍ ပြည်နယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆ဝ၁၆၄ ရှိသည်
မဟာနဒီမြစ်သည် ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းသည်
လူဦးရေ ၂၁၉၃၄၈၂၇ ယောက် (၁၉၇၁)ရှိသည့်အနက် ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်သည်
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသော လယ်ယာဧက ငါးသိန်းကျော်ရှိရာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသော လယ်ယာဧကပေါင်းမှာ တစ်သိန်းခွဲနီးပါးရှိသည်၊၊ ဂုံလျှော်ပင်၊ နှံစားပြောင်း၊ ဆေးပင်၊ ကြံ၊ မန်ကျည်းနှင့် ဆီထွက်သီးနှံပင်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်၍ ကာလကတ္တားမြို့သို့ ငါးခြောက်များတင်ပို့ရောင်းချသည်
စက်မှုလုပ်ငန်းဟူ၍ အကြီးအကျယ်မရှိချေ
အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ များသောအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဩရိဿပြည်နယ်မှ နန်းကြိုးခက် ငွေထည်များမှာ ထင်ရှားသည်
ဟိန္ဒူအယူဝါဒီ အများဆုံးနေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်၍ မြို့တိုင်းရွာတိုင်း၌ ဟိန္ဒူဘုရားဝတ်ကျောင်းနှင့် တန်ဆောင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်
အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့ဖြစ်သော ပူရီမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဂျဂနတ် ဘုရားဝတ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏
မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဟောင်း ကတ္တက်မြို့မှ ၁၈ မိုင်ကွာဝေးသော ဘူဗန်နီဆွာမြို့သည် ပြည်နယ်၏ မြို့တော်သစ် ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁၂ဝ၅၅၁၄ ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည်
ဩရိဿပြည်နယ်တွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၈၇၃ မိုင်မျှသာရှိသည်
ကာလကတ္တားမြို့မှ မဒရပ်မြို့သို့သွားသော မီးရထားလမ်းသည် ပင်လယ်ကမ်းတစ်လျှောက်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်
အုပ်ချုပ်မှုအတွက် ပြည်နယ်ကို ခရိုင်ပေါင်း ၁၃ ခရိုင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရှိသည်
အိန္ဒိယအစိုးရက ခန့်အပ် သော ဘုရင်ခံနှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ပြည်နယ်ကိုအုပ်ချုပ်သည်
ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ရပ်တည်းသာရှိသည်
သင်္သကရိုက်ဘာသာ (ပါဠိ: သက္ကတ; အင်္ဂလိပ်: Sanskrit ) ဆိုသည်မှာ သမိုင်းဝင် အင်ဒို-အာရိယန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ ကျမ်းစာများတွင် သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်
ယနေ့ခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တရားဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး အူထရာခန်ပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်
အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်ဘာသာဗေဒတွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည်ဂရိဘာသာနှင့်လက်တင်ဘာသာတို့ကဲ့သို့သော အနေအထားမျိုးရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် "သက္ကတ"ဘာသာစကားဟူ၌ ပိုမိုသုံးကြသည်
သက္ကတဘာသာဟူသော ပုဒ်၌ သက္ကတသဒ္ဒါသည် သံသဒ္ဒါနှင့် ကတသဒ္ဒါတွဲစပ်၍ ဖြစ်လာသော သဒ္ဒါတစ်ခုဟုယူဆကြသည်
ထိုကြောင့် ကောင်းစွာပြုလုပ်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ပုဒ်မှန်မှာ သက္ကတမဟုတ်၊ သင်္ခတသာ ဖြစ်သင့်သည်ဟု အချို့ပညာရှိများက ဆိုကြလေသည်
တစ်နည်း·သန္တ+ကတမှ သက္ကတပုဒ် ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်
ထိုသို့ယူဆရာ၌ သူတော်စင် ပညာရှိများ တီထွင်ထားအပ်သည်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်
ဆန်းစကရစ်ဟုလည်းခေါ်သော ထိုသက္ကတ ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတို့ အမြတ်နိုးဆုံး ဖြစ် သောဘာသာဖြစ်သည်
ယင်းဘာသာကို နတ်တို့ပြောဆို သုံးစွဲသည့် ဘာသာဟုအမွှန်းတင်ကာဒေဝဘာသာဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်
ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးတို့သည် ပါဠိဘာသာတတ်ကျွမ်းသူကို လေးစားကြည်ညိုကြသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့သည်လည်း သက္ကတဘာသာတတ်ကျွမ်းသူ ပဏ္ဍိတ်များကို အထူးကြည်ညိုဆည်းကပ်လေ့ရှိကြ၏
ဤသက္ကတဘာသာကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီ ရှေးကျသောအချိန်ကပင် ပုဏ္ဏားပညာရှိ၊ ရသေ့ ပညာရှိတို့သည် သဒ္ဒါနည်းတို့ဖြင့်ကောင်းစွာပြုပြင်၍ထားကြ ကုန်၏
ထိုသဒ္ဒါနည်းတို့ကိုပြဆိုသော ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရှိသည့်အနက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆုံးဖြစ်သော ကျမ်းကား ပါဏိနိမည်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်
ထိုကျမ်းကိုပါဏိနိ၊ ကာတျာယန၊ ပတဉ္စလိဟူသောပညာရှိ ရသေ့သုံးဦးတို့ပေါင်း စပ်ပြုစုသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ တိမုနိဗျာကရဏဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေသည်
ပေါင်းစပ်ပြုစုပုံမှာ ပါဏိနိရသေ့သည် ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သောသုတ်ကိုစီရင်ရေးသားသည်
ကာတျာယန ရသေ့သည်သုတ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်အောင် ဖွင့်ပြသည့်ဝုတ္တိကိုပြုစု၏
ပတဉ္စလိရသေ့သည်ကား ထိုသုတ်ဝုတ္တိ တို့နှင့်ဆီလျော်လိုက်လျောသည့် ပြယုဂ် ဥဒါဟရုဏ် ပုံစံသာဓက ပုဒ်တို့ကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြရေးသားလေသည်
ဤပါဏိနိကျမ်းကြီး သည် သက္ကတဘာသာ သဒ္ဒါနည်းနာနယတို့ကို စုံစုံလင်လင် ပြဆိုထားသောကျမ်းဖြစ်သဖြင့် သက္ကတလိုက်စားသူတို့အဖို့ အထူးအားထား မီခိုလောက်သော သဒ္ဒါကျမ်းကြီး'ဖြစ်ပေသည်
ထို့ပြင်ကပ္ပဒ္ဒုမ၊ သဒ္ဒတ္ထောမ မဟာနိဓိစသော ကျမ်းများသည် သက္ကတဘာသာသုံးအမည်နာမ ဝေါဟာရတို့ကို ပြဆိုသော အဘိဓာန်ကျမ်းမျိုးဖြစ်ကုန်၏
ရာမသမ္မစသော ကျမ်းတို့ကား ဝါကျပဗန္ဓတို့၏ ဂုဏ်အပြစ်တို့ကို စိစစ် ဝေဖန်ပြသော အလင်္ကာကျမ်းမျိုးတို့တည်း
ဂါထာဗန္ဓ ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးရာ၌ဂိုဏ်း ဂရုလဟုအနေအထားကို ခွဲခြားပြသော ဆန်းကျမ်းတို့ကား ပိင်္ဂလ၊ဝုတ္တရတနာကရစသော ကျမ်းများ ဖြစ်လေကြလေသည်
ဤသို့သဒ္ဒါနည်း၊ အလင်္ကာနည်း၊ ဆန်းနည်းတို့ဖြင့် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ မားမားမတ်မတ် တည်နေသော ဘာသာကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိနေသည့်နှင့်အညီ ရှေးရှေးပညာရှိကြီး များသည် ယင်းဘာသာနှင့်ပင် ဆေးဝါးဘက်ဆိုင်ရာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဘက်ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစသော အဖိုးတန် ပညာရပ်များကိုရေးသားပြုစုထားခဲ့ကြပေသည်
ထိုကြောင့် သူငါကစ ကြားဖူးနေကြသော ဝိဇ္ဇာခေါ် နှုတ်မှုပညာ ၁၈မျိုးကို ဗသဏုပုရာဏ်စသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံခေါ်လက်မှုပညာ ၃၂မျိုး၊ ၆၄မျိုးတို့ကို သုကြနီတိစသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း အပြည့်အစုံတွေ့ရှိ နိုင်လေသည်
ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားကျော်စောလျက် ရှိနေသော ဗြို့ဟပ်၊ ရာဇမတ္တဏ်စသောဗေဒင်ကျမ်း၊ သုဿုတ၊ သာရကောမုဒိ စသောဆေးကျမ်းများမှာလည်း သက္ကတဘာသာ ကျမ်းများပင် ဖြစ်လေသည်
များစွာသောဗေဒင်ကျမ်း ဆေးကျမ်းတို့မှာ မြန်မာပြန်ထားသည်တို့ကို တွေ့ရလေသည်
ယင်းသို့မြန်မာတို့၏ ဆေးပညာဗေဒင်ပညာတို့သည်လည်း သက္ကတကိုများသောအားဖြင့် မှီငြမ်းပြုရကြောင်းထင်ရှား လေသည်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ပယ်ခြင်းငှာ ဓမ္မကို ဟောပြောသူသည် “ဓမ္မဝါဒီ”၊-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ပယ်ရန် ကျင့်သုံးနေသူသည် “သုပ္ပဋိပန္န”၊-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ကိုအကြွင်းမဲ့ပယ်ပြီးသူသည် “သုဂတ”၊-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ပယ်ရန်အကျင့်သည် “အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်” ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဒရပ်ကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ဝက်ဆင်းအိုင်ရွာ၊ အိုင်သပြု
ဟဂုရိုရှိတဘူတာ  (羽黒下駅 ဟဂုရိုရှိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုခရိုင်၊ မိနမိဆခုတိုင်း၊ ဆခုဟိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အရှင်ဓမ္မသဝနိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဓမ္မသဝနိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
နတ္ထိ ဝိဇ္ဇာ သမံ မိတ္ထံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အတတ်ပညာနှင့်တူသော မိတ်ဆွေ မရှိ
(ဝိဇ္ဇာသမံ  အတတ်နှင့်တူသော၊ မိတ္ထံ  အဆွေခင်ပွန်းမည်သည်၊ နတ္ထံ  မရှိ)
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ပဉ္စကင်္ဂ လက်သမား ဆရာကြီးနှင့် အရှင်ဥဒါယီထေရ် ဝေဒနာနှင့်ဆက်စပ်နေသော အငြင်းပွားမှုကို အရှင်အာနန္ဒာက လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင် အကြောင်းအားလျော်စွာ ဝေဒနာအမျိုး မျိုးကို ဟောတော်မူကြောင်း အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဝေဒနာနှင့်ဆက်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များကို အပြည့် အစုံ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ငမို့လေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngamoetlay)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၄ ဦးနေထိုင်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြို့ တော်ဖြစ်၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ဗဟိုတောင်ဘက်ယွန်းယွန်းအရပ် ၌ မက္ကဆီကိုတောင်ကြားရှိ ကုန်းပြင်မြင့်၏အလယ်တွင် တည်ရှိသည်
ထိုကုန်းပြင်မြင့်သည် ပင်လယ်ပြင်မှပေ၇၄ဝဝ မြင့် သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသင်္ဘောဆိပ်ကမ်း ဖြစ် သော ဗေရကရုမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ကွာဝေးသည်
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်ရှိသော မြို့တော်များ အနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို စပိန် ဘာသာဖြင့် မဟီးကိုးဟူ၍ခေါ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈,၈၅၁,၀၈၀ ယောက် ရှိသည်
သဘာဝအားဖြင့် လှပသောရှုခင်းများ အလယ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်အတိဖြစ်၏
ဆီးနှင်းများဖုံးအုပ် လျက်ရှိ၍ ထင်ရှားသော ပိုပိုက်တပက်တယ်နှင့် အီစတာဆီဝတယ်ခေါ် မီးသေတောင် ၂ ခုသည် တောင်ဘက်တွင်ရှိသော တောင်စဉ်ကိုအုပ်မိုးလျက် တည်ရှိ၏
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင် အသစ်နှင့်အဟောင်း သောင်းပြောင်းရောထွေးနေသည်ကို တွေ့ရ ပေသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ ဈေးထဲတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတွင်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်း ချနေသည့် တိုင်းရင်းသားအင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ကို တွေ့ရတတ် ပေသည်
မြို့တွင်း၌မူကား ခေတ်မီ မော်တော်ယာဉ်များကို လည်းကောင်း၊ ခေတ်မီ ဝတ်ကောင်းစားလှနှင့် မြို့သူမြို့သား များကိုလည်းကောင်း တွေ့ရပေသည်
ဟော်တယ်၊ ပျော်ပွဲစားရုံ၊ ဆိုင်ကြီးကန္နားကြီးများရှိရာ ရပ်ကွက်တွင် အလွန်ပင် စည်ကား ပေသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ တိုက်တာ အဆောက်အအုံ တို့မှာ မိုးထိအဆောက်အအုံများမှ အစ ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများအထိ ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်မီအဆောက်အအုံ ဗိသုကာလက်ရာများကို ရောပြွမ်းလျက် တွေ့ရပေသည်
မက္ကဆီ ကိုမြို့တော်ကို ရှေးအခါက စပိန်လူမျိုးတို့ ကြီးစိုးသွားရကား စပိန်တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း ယခုတိုင်တွေ့နိုင်ပေသည်
စတုဂံကွက်လပ်များတစ်လျှောက် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံ ကြီးများကို တွေ့နိုင်ပေသည်
ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ စတုဂံ ကွက်လပ်တစ်ခုဖြစ်သော ဇိုကာလိုခေါ် စတုဂံကွက်လပ်အနီးရှိ နေရှင်နယ် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် အနောက် ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အကောင်းဆုံးနှင့် အလှပဆုံး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းဖြစ်၏
ဇိုကာလို၏ အရှေ့ဘက်တွင် အမျိုးသား နန်းတော်တည်ရှိ၏
ယင်းမှာ မွန်တီဇူးမား၏ ရှေးဟောင်း နန်းတော်နေရာ အုတ်မြစ်ကို အခြေခံကာ ဆောက်လုပ်ထား သည်ဖြစ်၍ ယခုအခါ သမ္မတ၏အလုပ်အမှုဆောင်ရုံးများတည်ရှိ ရာ အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်၏
လွတ်လပ်ရေးခေါင်းလောင်း သည်လည်း ထိုအဆောက်အအုံ၏ အလယ်ဝင်ပေါက်တွင် ချိတ် ဆွဲလျက်ရှိ၏
အမျိုးသားနန်းတော်အနီးတွင် ကမ္ပည်း ကျောက် စာ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စသည့် အဖိုးအနဂ္ဃတန်သော ပစ္စည်း များ စုဝေးရာ အမျိုးသားပြတိုက်ရှိ၏
ထိုပြင် အနုပညာ နန်းတော်၊ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်၊ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် စသည်တို့သည်လည်း ထင်ရှား၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလျက် ခံ့ညားသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်၏
မြို့ကြီးဖြစ်သည့် အလျောက် ထယ်ဝါသော အစိုးရရုံးများ၊ ကျောင်းများ၊ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဈေးဆိုင်ကန္နားကြီးများလည်း ရှိလေသည်
ထိုသို့သော တိုက်တာ အဆောက်အအုံများအပြင် စတုဂံကွက်လပ်များ၊ အပန်းဖြေရိပ်သာများလည်း ရှိပေသည်
မြို့လယ်ရှိအယ်လမီးဒါးပန်းခြံသည် ၂၅ ဧကမျှ ကျယ်ဝန်း၏
ချားမူးလေပက် ပန်းခြံသည် အကြီးဆုံး ပန်းခြံဖြစ်၍၊ မက္ကဆီကို နိုင်ငံ သမ္မတ၏ နွေရာသီစံအိမ်တော်သည် ယင်းပန်းခြံထဲတွင်ရှိ သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်၏ မြို့ပြင်ရပ်ကွက်တို့အနက် အချို့မှာ ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့် ကတည်းကပင် တည်ရှိခဲ့သော ရပ်ကွက်များဖြစ်၏
ထိုရပ်ကွက်များတွင် ရှေးအင်ဒီးယန်းလူမျိုး တို့၏ ပိရမစ်အစရှိသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို တွေ့နိုင် ပေသည်
ယခုအခါတွင် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများဖြင့် များစွာတိုးတက်လျက်ရှိသည်
အထည်အလိပ်၊ အစားအသောက်၊ စက္ကူ၊ ဓာတ်သတ္တု၊ စီးကရက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ရွှေထည်ငွေထည် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကို နိုင်ငံတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ ဌာနဖြစ်၏
မီးရထားလမ်းကြီး ငါးသွယ်ဆုံရာလည်း ဖြစ်၏
မက္ကဆီကိုမြို့တော် မှသည် နယူးယောက်မြို့သို့ မီးရထားဖြင့် တောက်လျှောက်ပေါက်လျက် ၄ ရက်မျှ သွားရပေသည်
ဗေရကရုသို့မူ ၁၂ နာရီဖြင့် ရောက်နိုင်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော် တွင် ခေတ်မီလေယာဉ်ပျံကွင်းလည်းရှိ၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မြို့ ကြီးများနှင့် လေကြောင်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်
ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များလည်းရှိသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စပိန်လူမျိုးတို့ မရောက်မီက အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏မြို့တော် တေနော့တီတလန်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့ ၏
အက်ဇတက်တို့သည် မက္ကဆီကို တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းသို့ ၁၃၂၅ ခုနှစ်က ဝင်ရောက်၍ မြို့ရွာတည်လေရာ အက်ဇတက် တို့လက်ထက်တွင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားသော ဒေသဖြစ်ခဲ့လေ သည်
စပိန်နယ်ချဲ့သမားများ ရောက်ရှိလာချိန်က တေနော့တီ တလန်းသည် အိမ်ခြေပေါင်း ၆ဝဝ,ဝဝဝ မျှရှိသော မြို့ပြကြီး တစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့ပေပြီ
ကောတက်သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် အက်ဇတက်တို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် မက္ကဆီကိုသည် စပိန်လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသည်
ကောတက်တို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ စဉ်က မြို့သည် အတော်ပင်ပျက်စီးခဲ့၏
ယခု မက္ကဆီကို မြို့တော်သည် ရှေးမြို့ဟောင်းပျက်အကြားမှ တည်ထားသော မြို့ ကြီးဖြစ်သည်
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အီတူးဗီးသေ အမှူး ပြုသော မက္ကဆီကန်တော်လှန်ရေးသမားတို့သည် မက္ကဆီကို မြို့တော်ကို စပိန်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့၏
၁၈၄၇ ခုနှစ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဖြစ်သော မက္ကဆီကန်စစ်ပွဲ တွင် အမေရိကန်တို့က အောင်မြင်၍ မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထား၏
မက္ကဆီကို မြို့တော်တွင် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သို့စဉ် လျက် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် တိုးတက်လာပေသည်
အထူး သဖြင့် ၁၈၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း ပေါ်ဖီရီယို ဒီးအတ် သမ္မတဖြစ်ခဲ့စဉ်က မြို့တော်သည် များစွာကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့လေသည်
သက္ကေပြင်ရွာမရွာ
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်သော စကားလုံးဖြစ်သည်
Mr. ကဲ့သို့သော မြန်မာလူမျိုး ယောက်ျားတို့၏ နာမည်အစဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်လို ရိုက်လျှင် U တစ်လုံးတည်း ရိုက်သည်
ရခိုင်လူမျိုးတို့တွင် သားဦး သမီးဦးတို့၏ အမည်ရှေ့တွင် ဦးထည့်ပြီး ကင်ပွန်းတပ်လေ့ ရှိသည်
ဝီကီအဘိဓာန်-ဦး
မကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကက္ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၇၃ ဦး၊ မ ၅၈၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
နတ်ကြီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ရေမြက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟခုအိဘူတာ  (羽咋駅 ဟခုအိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခါဝါခရိုင်၊ ဟခုအိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ်ဝင်း (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၃ မွေးဖွား) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီက သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၈ ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်
တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေး ဒုတိယအရာရှိချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၁၈ မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်မြင့်မြင့်စိုး ဖြစ်သည်
စကော့ပေါရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
နက္ခတ္တပညာရှင် သည် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာအပြင်ဘက် ဂြိုဟ်များ ကြယ်များ ဂယ်လက်ဆီများအား လေ့လာသော ပညာရှင်ဖြစ်သည်
ထိုပညာရှင်များသည် နေစကြဝဠာ၊ ကြယ်တို့၏ ဆင်းကဲပြောင်းလဲမှု ဂလက်ဆီများ ဖွဲ့တည်ပုံ အစရှိသည်များကို လေ့လာကြသည်
စကြဝဠာတစ်ခုလုံးအား လေ့လာသည့် စကြဝဠာဗေဒ ဘာသာရပ်နှင့်လည်း ဆက်စပ်လေသည်
နက္ခတ္တပညာရှင်အား ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်
ကြယ် ဂြိုဟ်များအား တိုက်ရိုက် အမြင်အားဖြင့် လေ့လာသောပညာရှင်နှင့် လေ့လာ၍မရနိုင့်သည့် သီအိုရီဆိုင်ရာ model များအား ကြံဆသော ပညာရှင်များဟူ၍ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်လေသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်​ ကြယ် သို့မဟုတ် ဂယ်လက်ဆီတစ်ခု သေဆုံးချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ဘီလီယံများစွာ ကြာမြင့်ရာ ပညာရှင်များအနေဖြင့် မတူညီသော စနစ်များအား လေ့လာ သုံးသပ်ရသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် ဂြိုဟ်များဆိုင်ရာ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဂယ်လက်ဆီများအား လေ့လာသာ နက္ခတ္တဗေဒ၊ စကြဝဠာဗေဒ အစရှိသည်ဖြင့် ဘာသာရပ်ခွဲများလည်း ရှိသေးသည်
လက်ဆည်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsekan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ကံထူးမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယာတော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ မကြီးအုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အမှတ် (၂၆) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း၊ တာမွေ (အ.မ.က (၂၆) တာမွေ) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်ရှိ မူလတန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်၊ အဝေရာလမ်းတွင် တည်ရှိသည်
မန္တ​​လေးမြို့ ၊အမှတ်(၂)အ​ခြေခံပညာအထက်တန်း​ကျောင်းသည် ယခင်က အမျိုးသားအထက်တန်း​ကျောင်းဖြစ်ပြီး လမ်း၃၀နှင့် ၈၁လမ်း​ထောင့်တွင်တည်ရှိသည်
ဦးရာဇတ်(​ကျောင်းအုပ်ကြီး)လူထု​ဒေါ်အမာကျားဘငြိမ်း​ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမောင်​အေး(နအဖ ဒုဥက္ကဋ္ဌ)M.Aမအုန်း(မန္တ​လေးတက္ကသိုလ် ပါဠိပါ​မောက္ခ)​ဒေါက်တာ​ကောင်းဇံဗိုလ်မှူးကြီးခင်ညို(အိမ်​စောင့်အစိုးရနှင့်​တော်လှန်​ရေး​ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်​စောလှသခင်ချန်ထွန်း(နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဆုရ)သူရိယသန်း​မောင်(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ​ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ)​မောင်​မောင်လှ(မလွန်ဆန်လှူအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ)သိပ္ပံမှူးတင်
ဇမိမြစ် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်အနီး တနင်္သာရီ တောင်တန်းမှ မြစ်ဖျားခံလာသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်
ဇမိမြစ်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘုရားသုံးဆူမြို့မှ အနောက်ဘက် ၉ မိုင်ခန့်အကွာ ချောင်းဆုံကျေးရွာမှ စတင်မြစ်ဖျားခံကာ ကရင်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်း တောင်မှမြောက်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီး ဝင်းရော်မြစ် နှင့် ချောင်းနှစ်ခွရွာအနီးတွင် ပေါင်းစပ်သွားကာ အတ္တရံမြစ် အဖြစ်စီးဆင်းသွားသည်
ဖန်ထူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhtu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ဖန်ထူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အကူးချောင်းရွာ၊ ပိုက်တော်
သိပ္ပံ တွင် ဓာတ်ဝတ္တု ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္တုရှိ အစိုင်အခဲကိုခေါ်သည်
မကျီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ သီးပင်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံစီကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မက်ထောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Methtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ ခမောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
စကိုင်းနက် (Sky Net) ဂြိုဟ်တုရုပ်သံလိုင်းသည် စကိုင်းနက် ရုပ်သံဖမ်းစက် (Sky Net set-top box) ဖြင့် ဖမ်းယူကြည့်ရှုနိုင်သော မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် အခပေးရုပ်သံလိုင်းဖြစ်ပြီး ရွှေသံလွင်မြန်မာမီဒီယာ ကုမ္ပဏီလီမိတက်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
စကိုင်းနက် ဒီတီအိပ်ချ် ရုပ်သံလိုင်းများကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၆) ရက်တွင် စတင်စမ်းသပ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ပုံမှန်အစီအစဉ်အဖြစ် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်
အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံခြားမှ ရုပ်သံလိုင်းများ အပါအဝင် ရုပ်သံလိုင်းပေါင်း (၄၈) လိုင်း ဖြင့်စတင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ရုပ်သံလိုင်းပေါင်း (၁၁၄)အထိ တိုးချဲ့ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့သည်
ယခုအခါတွင် နိုင်ငံတကာရုပ်သံလိုင်း နှင့် ကိုယ်ပိုင်ရုပ်သံလိုင်းအချို့ ကို ပိတ်သိမ်းခြင်း အသစ်ထည့်သွင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့အထိ စုစုပေါင်း ရုပ်သံလိုင်း ၈၀ ကို အေပီစတား 7 ဂြိုဟ်တုမှ ထုတ်လွှင့်ပေးနေသည်
ဖက်ချောင်းရွာ၊ ဖက်ချောင်း
ဏ (အသံထွက် နကြီး)သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်ငါးလုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
နဂါးတွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပေါက်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်းကြီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖန်ခါးကုန်းရွာ၊ သစ်ဖြူပင်
ဘသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်လေးလုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ယာကြီးတော (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yargyitaw(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဗာဆိုင်းစာချုပ် (The Treaty of Versailles) သည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သော စာချုပ်များထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်
ထိုစာချုပ်မှ ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများ ကြားရှိ စစ်မက်ဖြစ်ပွားမှုများကို အပြီးသတ်စေခဲ့သည်
ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို ဖရန်စစ် ဖာဒီနန် မင်းသား လုပ်ကြံခံရသည်မှ ၅ နှစ် တိတိ ကြာမြင့်သော အချိန် ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
ဂျာမနီနိုင်ငံဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်သော အခြားအင်အားကြီးနိုင်ငံများကို အခြားစာချုပ်များဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့သည်
၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော စာချုပ်မှ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ပြင်သစ် ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဖရန့်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရန် အတွက် ညှိနှိုင်းရသည်မှာ ၆ လမျှ ကြာမြင့် ခဲ့သည်
ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးရှေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ စာချုပ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်
စာချုပ်ပါ အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ- "မဟာမိတ်နှင့် ဆက်စပ်အစိုးရများ က အတည်ပြုပြီး ဂျာမနီနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မဟာမိတ်နှင့် ဆက်စပ်အစိုးရများနှင့် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများ လက်အောက်ခံ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအားလုံးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဂျာမနီနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များ၏ တာဝန်ကို လက်ခံပါသည်
ဂျာမနီနဲ့ သူ့မဟာမိတ်တွေရဲ့ ရန်စမှုတွေကြောင့် စစ်ပွဲရဲ့ အကျိုးဆက်ပါ
”  အလားတူ ဆောင်းပါးများပါရှိသော ဗဟိုပါဝါအဖွဲ့ဝင်များသည် စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
ဤဆောင်းပါး၊ ပုဒ်မ ၂၃၁ ကို War Guilt clause ဟုလူသိများသည်
အဆိုပါစာချုပ်တွင် ဂျာမနီအား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန်၊ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေလိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် Entente ပါဝါများကို ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံအချို့အား လျော်ကြေးငွေများ ပေးဆောင်ရန် လိုအပ်သည်
1921 ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ လျော်ကြေးငွေ၏ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်ကို ရွှေတံဆိပ် 132 ဘီလီယံ (ထို့နောက် $31.4 ဘီလီယံ သို့မဟုတ် £6.6 ဘီလီယံ၊ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် US$ 442 ဘီလီယံ သို့မဟုတ် UK £284 ဘီလီယံနှင့် 2023 ခုနှစ်တွင် ညီမျှသည်)
သဘောတူညီချက်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကြောင့် မဟာမိတ်အင်အားကြီးများက ဂျာမနီကို အမှတ် ၅၀ ဘီလီယံဖိုးသာ ပေးချေရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
John Maynard Keynes ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသော စီးပွားရေးပညာရှင်တို့က အဆိုပါစာချုပ်သည် ကြမ်းတမ်းလွန်းသည်—“Carthaginian ငြိမ်းချမ်းရေး”—နှင့် လျော်ကြေးပေးခြင်းများသည် အလွန်အကျွံ တန်ပြန်အကျိုးအမြတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
တစ်ဖက်တွင်၊ ပြင်သစ်မာရှယ်လော Ferdinand Foch ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသောမဟာမိတ်ပုဂ္ဂိုလ်များက ဂျာမနီကို ညှာတာလွန်းသော ဆက်ဆံမှုစာချုပ်ကို ဝေဖန်ခဲ့သည်
ဤသည်မှာ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် စီးပွားရေးပညာရှင်များ၏ ငြင်းခုံဆဲဖြစ်သည်
ဤပြိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ ကွဲလွဲနေသော ပန်းတိုင်များ၏ ရလဒ်သည် မည်သူ့ကိုမျှ စိတ်ကျေနပ်မှု မရှိစေသော အပေးအယူတစ်ခုဖြစ်သည်
အထူးသဖြင့်၊ ဂျာမနီသည် ငြိမ်းချမ်းမှုလည်း မရှိသလို ညှိနှိုင်းမှုလည်း မရှိသလို၊ အပြီးတိုင် အားပျော့သွားခြင်းလည်း မရှိပေ
စာချုပ်မှဖြစ်ပေါ်လာသော ပြဿနာများသည် ဂျာမနီနှင့် အခြားဥရောပအင်အားကြီးနိုင်ငံများကြား ဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်စေသည့် Locarno စာချုပ်များဆီသို့ ဦးတည်သွားမည်ဖြစ်သည်
လျော်ကြေးပေးသည့်စနစ်အား Dawes Plan၊ Young Plan နှင့် 1932  Lausanne Conference တွင် လျော်ကြေးငွေများ ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်
ဂျာမနီနိုင်ငံအပေါ် စာချုပ်ပါစည်းကမ်းချက်များသည်  နာဇီပါတီ၏ ထွန်းကားလာမှုကို အားကောင်းစေသည့်  စီးပွားရေးပြိုလဲမှုနှင့် နာကြည်းနာကြည်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်၊  နောက်ဆုံးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ဗာဆိုင်းကွန်ဖရင့်ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော်လည်း စာချုပ်၏ အမှန်တကယ် လက်မှတ်ရေးထိုးမှုသည် သမိုင်းဝင်နန်းတော်တွင်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုအများစုသည် ပါရီတွင်ရှိပြီး၊ Quai d'Orsay ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် "Big Four" အစည်းအဝေးများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်
မကျည်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ကောယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်မွန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinmun (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
လက်စွပ်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsutkya)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ လက်စွပ်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်စွပ်ကျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၂ ဦး၊ မ ၁၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
- ၁၉၁၀-ခုနှစ်ဖွား
- အဖ အရေးပိုင်ကြီး ဦးဖိန်း၊ အမိ ဒေါ်မိမိကြီး
- မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် ဆဋ္ဌမ သမီး
- ၁၉၃၃ တွင် ဝိဇ္ဇာ ဂုဏ်ထူးတန်း (မြန်မာစာ) အောင်မြင်ခဲ့
- ခေတ်စမ်း စာပေခေတ်တွင် ကဗျာများ၊ ဝတ္ထုတိုများ၊ ပုံပြင်များကို ခင်စောမူ၊ မြင့်မာလာ ကလောင် အမည်များဖြင့် ရေးသားခဲ့
- ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဦးဘတင့် (ICS) နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့
- သမီး စာရေးဆရာမ ဒေါ်ခင်စောတင့်နှင့် သား နေအုပ်တင့် (နေအုပ် - စိန်ပေါလ်) တို့ မွေးဖွားခဲ့
- ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မြောင်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့
ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်း (၁၉၄၉- ) သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား ဆရာဝန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး အသည်းရောဂါကု ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ဌာနမှူး  တစ်ဦး အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင်၊  ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး နယ်ပယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အသိပညာပေး စာများ ရေးသားသည့် အသည်း အထူးကု ပါမောက္ ဆရာကြီးဖြစ်သည်
မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၄၉၊ ဇန်နဝါရီ ၁၁မွေးဖွားရာဇာတိ - မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့မွေးချင်း - ၇ ဦး ရှိ
အိမ်ထောင်ဖက် အမည် - ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်လေးရီ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့
- ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်မှ M.B.B.S. ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့
- ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်မှ M.Med.Sc. (Int. Med.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့
- ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် M.R.C.P. (U.K.) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့
- F.R.C.P. (Edin) ဘွဲ့လည်း ရရှိခဲ့
- ၁၉၇၂ - ၇၃ တပ်မတော် ဆေးရုံတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန်
- ၁၉၇၄ - ၁၉၈၂ မန္တလေး ပြည်သူ့ဆေးရုံတွင် သရုပ်ပြ ဆရာဝန်
လန်ဒန်မြို့ Royal Free ဆေးရုံတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့
- ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အထိ ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် အသည်း အထူးကု ဆရာဝန်နှင့် ဆေးသုတေသန ဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး
- ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အကြိမ် အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါ (ဘီ) ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ် ပေးနိုင်ခဲ့
- ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး အသည်းရောဂါကု ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ဌာနမှူး အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့
- မြန်မာနိုင်ငံ ဆရာဝန်အသင်း အစာအိမ်၊ အူလမ်းကြောင်းနှင့် အသည်းရောဂါ အဖွဲ့ကို စတင် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်
- အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသည်းရောဂါ အဖွဲ့နှင့် အမေရိကန် အသည်းရောဂါ အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်
- လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းများနှင့် အပတ်စဉ်ထုတ် ဂျာနယ်များတွင် ပါမောက္ခ ခင်မောင်ဝင်း (အသည်း) ကလောင် အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိ
- လုံးချင်း စာအုပ် ၇ အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့
- ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ကမ္ဘာ့ အဆင်မီ ဓာတ်ခွဲခန်း တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့
- ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် အလိုအလျောက် သွေးစစ်ဆေး တိုင်းတာနိုင်သည့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ သန်းတန် ဓာတ်ခွဲခန်း စက်တခုကို မတ်လ အတွင်းက ဂျာမဏီနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူ တင်သွင်းခဲ့
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး မော်လီကူလာ ရောဂါရှာဖွေရေး ဓာတ်ခွဲခန်း ဖွင့်ခဲ့
- နာမည်ကြီး အသည်းရောဂါ အထူးကု ဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်းသည် ကိုယ်ပိုင်စင်းလုံးငှား လေယာဉ်လိုင်း တခု တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားလျက် ရှိကြောင်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့ မဂ္ဂဇင်း သတင်းတပုဒ်တွင် ဖော်ပြပါရှိ
ယူကရိန်းနိုင်ငံမှ လေယာဉ် မှာယူရန် စီစဉ်နေပြီး လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သော မြန်မာ့လေကြောင်း၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီး သွားလာရေးတို့နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေသည်ဟု သိရ
ပြည်တွင်းထုတ် ရန်ကုန်တိုင်းမ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားချက် အရ လေယာဉ်သည် ခရီးသည် ၁၈ ဦး လိုက်ပါ စီးနင်းနိုင်ပြီး အပျော်စီး ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်များ၊ ကျန်းမာရေး အတွက် အရေးပေါ် လိုအပ်နေသူများနှင့် နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ငှားရမ်းရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ဆို
စင်းလုံးငှား လေယာဉ်သေး ပြေးဆွဲမှုတွင်တော့ လမ်း ၃၀ အထူးကု ဆေးခန်းပိုင်ရှင် ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းမှာ ပထမဆုံး လုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်
ဂနိုင်ကြားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganainggyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ခုတ်ရွာ၊ ကွင်းပေါက်
အက်ဒလိတ်မြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တောင်ဩစတြေးလျပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး စိန့်ဗင်ဆင့်ပင်လယ်ကွေ့အနီး၌ တည်ရှိ လေသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံအတွင်း ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ မြို့တွင်းရှိလူဦးရေမှာ ၁,၂၀၃,၈၇၃ ဦး ဖြစ်လေသည်
သင်္ဘောဆိပ်သည် မြို့နှင့် ခုနှစ်မိုင်ကွာတွင်တည်ရှိသည်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စတုတ္ထဝီလျံဘုရင်၏ မိဖုရား အက်ဒလိတ်၏အမည်ကို အစွဲပြုကာ ထိုမြို့ကို အက်ဒလိတ်ဟု အမည် ပေးခဲ့လေသည်
ထိုနယ်၌ အမှုထမ်းခဲ့သူ မြေတိုင်းအရာရှိကြီး ဝီလျံလိုက်ဆိုသူက စနစ်တကျတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့ကြီးဖြစ် လေသည်
ရှေးဦးစွာကပင် မြေပြင်ကျယ်ပြန့်သော နေရာ ကောင်းတွင် တည်ထားသဖြင့် ရှည်လျားကျယ်ပြန့်သော လမ်းမ ကြီးငယ်တို့မှာ ဖြောင့်တန်းညီညာလျက်ရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ အတွင်းပိုင်းသည် ရာသီ ဥတုညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် လူနေအိမ်ခြေ အလွန်နည်းပါးလျက် ရာသီဥတု မျှတကောင်းမွန်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက် ၌သာလျှင် လူနေအိမ်ခြေ စည်ကားပြီးလျှင် အရေးကြီးသောမြို့ ကြီးများမှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌သာ များသောအားဖြင့် တည်ရှိကြသည်
အက်ဒလိတ်မြို့သည် သာယာသော တောင်ကုန်းများ အနီးတွင် တည်ရှိသဖြင့် မြို့အနေအထားလှပပြီးလျှင် တောင် ခြေ၌ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်ရှိကာ သိုက်မြိုက်တင့်တယ် နေချင် စဖွယ်သော တိုက်အိမ်တို့မှာ ဥယျာဉ်ပန်းမာလ် ခြံကြီးခြံငယ် တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိကုန်၏
အက်ဒလိတ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်
သတ္တုတွင်းအတတ် နှင့် စက်မှုအတတ်များကို သင်ကြားပေးသော ကျောင်းတစ် ကျောင်း မြို့အတွင်း၌ရှိသည်
အက်ဒလိတ်မြို့သည် မီးရထားလမ်းများဆုံရာအရောင်း အဝယ်ဗဟိုဌာနဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ကြေးနီ နှင့် သိုးမွေးများကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ချိတင်ပို့၏
ဒိန်ခဲ၊ အသား၊ ထောပတ် နှင့် သစ်သီးများ ထွက်သည့်အပြင် မော်တော်ကား အပိုပစ္စည်း များနှင့် ကိုယ်ထည်လုပ်ငန်းများလည်း ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်
ထိုမြို့ရှိ ရာသီဥတုမှာ နွေအခါ၌လွန်စွာပူ၍ ဆောင်း အခါအေးသဖြင့် လူများကို တောင့်တင်းခိုင်မာစေသည်
ကုန်း နှင့်ပင်လယ်မှ လေပြည်များတိုက်ခတ်သဖြင့် လူများကို လန်း ဆန်းစေသည်
ဆောင်းရာသီ မိုးရွာသည့်အခါမှလွဲလျှင် နေ့ တိုင်းလိုလို နေသာသည်
ငါးမိသည် ထင်မှားကာ ကိုယ်ရုံထား၍ ရေတွင်ငုတ်သဖြင့် မျက်စိနှစ်ဖက် ပျက်၍ပုဆိုးပါ အခိုးခံရသော တံငါသည်အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် “ငါ့ရှင်တို့ ... အစွန်းနှစ်ဖက်မှ ပြောင်ပြောင်တောက်၍ အလယ်တွင် မစင်လူးလျက် သုသာန်၌ ပစ်ထားသော ထင်းသည် တောနှင့်ရွာ နှစ်မျိုးလုံး၌ ထင်းကိစ္စကို မပြီးစေနိုင်သကဲ့သို့ ဒေဝဒတ်သည် သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုလျက် ရဟန်းကိစ္စကိုလည်း မပြီးစေနိုင်
လူ့စည်းစိမ်မှလည်း ဆုတ်ယုတ်၏
ဤသို့ အကျိုးနှစ်ပါးစုံမှ ဆုံးရှုံး၏” ဟု စကားကို ဖြစ်စေကြကုန်၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား မေးတော်မူရာ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာလျှင် အကျိုးနှစ်ပါးစုံမှ ဆုံးရှုံးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒမတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ရုက္ခစိုးနတ်ဖြစ်လေ၏
တံငါရွာတစ်ခု၌လည်း တံငါတို့သည် နေကြကုန်၏
ထိုအခါ တံငါတစ်ယောက်သည် သားငယ်ကိုခေါ်ကာ ငါးမျှားချိတ်ကိုယူ၍ *ထုံးအိုင်တစ်ခုတွင် ငါးမျှားလေ၏
ငါးမျှားချိတ်သည် ရေအောက်ရှိ သစ်ငုတ်တွင် ငြိလေ၏
တံငါသည် ငါးမျှားချိတ်ကိုဆွဲရာ မရသဖြင့် ငါးကြီးကိုမိသည် ဖြစ်လိမ့်မည်၊ သားငယ်ကို သူ့အမိထံလွှတ်၍ အိပ်နီးချင်းတို့နှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်စေမည်၊ သို့မှ ငါးအစုကို မတောင်းလာဘဲ ရှိမည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် သားငယ်အား “ချစ်သား ... သင့်အမိထံ သွားချေ၊ ငါးကြီးတစ်ကောင် မိနေသည်၊ ငါးအစု မပေးရအောင် အိမ်နီးချင်းတို့နှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်ထားနှင့်” ဟု အပြောခိုင်းလေ၏
[*ထုံးအိုင် - လူတို့ မတူးရဘဲ အလိုလိုဖြစ်နေသော အိုင်
ယခု ကာလ အင်းလည်း ခေါ်ကြသည်
တံငါလည်း ငါးမျှားချိတ်ကို အတင်းဆွဲလျှင် ကြိုးပြတ်မည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် အပေါ်ယံပုဆိုးကို ကမ်းပေါ်၌ထားကာ ရေသို့ဆင်းလျက် ငါးကို တပ်မက်လိုချင်သော လောဘဖြင့် လက်ဖြင့် စမ်းသည်ရှိသော် သစ်ငုတ်ဖြင့်ထိုးမိ၍ မျက်စိနှစ်လုံးတို့သည် ပေါက်ကုန်၏
တံငါသည် အလွန်နာကျင်လှသဖြင့် မျက်စိတို့ကို လက်ဝါးဖြင့် ပိတ်ကာ ကုန်းပေါ်သို့တက်၍ တုန်တုန်ယင်ယင် ပုဆိုးကိုရှာလေ၏
အိမ်က မယားလည်း သားငယ်လာ၍ ပြောသဖြင့် အကြောင်းကိုကြားလျှင် ငါးအစု မပေးရအောင် ခိုက်ရန်ဖြစ်မည်ဟု နားတစ်ဖက်တွင် ထန်းရွက်လိပ် နားတောင်းကို ဝတ်ဆင်လျက် မျက်စိတစ်ဖက်တွင် အိုးမဲကွက်၍ ခွေးငယ်ကို ရင်မှာပိုက်ပြီးလျှင် အိမ်နီးချင်းတို့အိမ်သို့ သွးလေ၏
ထိုအခါ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော မိန်းမတစ်ယောက်သည် ရန်တွေ့ရန်လာသော တံငါ့မယားကို မြင်လျှင် ”ဟယ် ကောင်မ ... နင်ကား နားတစ်ဖက်တွင် ထန်းရွက်လိပ်နားတောင်းကို ဝတ်ဆင်လျက် မျက်စိတစ်ဖက်တွင်လည်း အိုးမဲကွက်၍ ခွေးငယ်ကို ရင်ခွင်မှာပိုက်ပြီးလျှင် တစ်အိမ်တက် တစ်အိမ်ဆင်း သွားနေသည်၊ နင် ရူးနေသလော” ဟု ဆိုလေ၏
တံငါ့မယားက “ငါ မရူးဘူး၊ နင်ကား ငါ့ကို အကြောင်းမဲ့ ဆဲရေးသည်၊ ရေရွတ်သည်၊ ယခု နင့်ကို ရွာစားမင်းထံ တိုင်၍ ရှစ်သပြာ လျော်စေမည်” ဟု ငြင်းခုံလိုက် ခိုက်ရန်ဖြစ်ကာ ရွာစားမင်းထံ သွားကြလေ၏
ရွာစားမင်းသည် ထိုမိန်းမနှစ်ယောက်တို့ ငြင်းခုံခိုက်ရန်ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းစုံကို စိစစ်မေးမြန်းသောအခါ တံငါ့မယား၌သာ အပြစ်ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ ရှစ်သပြာ လျော်စေဟု ဒဏ်ငွေရိုက်လေ၏
လူကိုလည်း နှောင်ဖွဲ့၍ ပုတ်ခတ်ရိုက်နှက်ရန် စီမံကြလေ၏
ထိုအခါ ရုက္ခစိုးနတ်သည် ရွာ၌ တံငါ့မယား အဖြစ်အပျက်ကို လည်းကောင်း၊ တော၌ တံငါ အဖြစ်အပျက်ကို လည်းကောင်း သိ၍ သစ်ပင်ခွတွင်ရပ်ကာ တံငါအား -“အို ယောကျား ... သင့်မှာ မျက်စိနှစ်လုံးလည်း ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီ၊ ပုဆိုးလည်း ပျောက်ခဲ့ပြီ၊ အိမ်တွင် မယားလည်း ခိုက်ရန်ဖြစ်၍ ဒဏ်ရိုက်ခံရပြီ၊ သို့အတွက် သင့်မှာ ရေ၊ ကုန်း နှစ်ပါးစုံမှ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရလေပြီ” ဟု အလုံးစုံ ပြောကြားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ တံငါသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကုန်း, ရေနှစ်ပါး၊ အကျိုးများ၊ ပျက်ပြားတံငါမိုက်
(၂) လူ, သာသနာ၊ ကျိုးနှစ်ဖြာ၊ ပျက်ရာရဟန်းမိုက်
ဥဘတောဘဋ္ဌဇာတ် ပြီး၏
မကျီးစောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာခိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာခိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇၇ ဦး၊ မ ၂၀၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဖကျော့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpakyawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်ဂျင်ခါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htanjinhkar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဇနန်ခကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇနန်ခကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅ ဦး၊ မ ၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဒစ်စကစ်ကျောင်းတော် သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ Ladakh ၏ နုဘရလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးနှင့် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းကို Deskit Gompa သို့မဟုတ် Diskit Gompa ဟုလည်း ခေါ်သည်
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဧတဒဂ္ဂဝဂ်၌ ဝဂ်ပေါင်း ၇-ဝဂ်ရှိသည်၊ ပဌမဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်၊ ဒုတိယဝဂ်၌ (၁၁)သုတ်၊ တတိယဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်၊ စတုတ္ထဝဂ်၌ (၁၆)သုတ်၊ ပဉ္စမဝဂ်၌ (၁၃)သုတ်၊ ဆဋ္ဌဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်၊ သတ္တမဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်အားဖြင့် သုတ်ပေါင်း (၈၀)ရှိသည်
ထိုတွင် ပထမဝဂ်မှ စတုတ္ထဝဂ်အထိ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ မထေရ်ပေါင်း (၄၁)ပါး၊ ပဉ္စမဝဂ်၌ ထေရီ (၁၃)ပါး၊ ဆဋ္ဌဝဂ်၌ ဥပါသကာ (၁၀)ဦး၊ သတ္တမဝဂ်၌ ဥပါသိကာ (၁၀)ဦး ရှိပါသည်
ထိုတွင် အရှင်အာနန္ဒာသည် ဧတဒဂ်ဘွဲ့ (၅)ဘွဲ့၊ အရှင်စူဠပန္ထကထေရ် (၂)ဘွဲ့၊ အရှင်သုဘူတိ (၂)ဘွဲ့၊ အခြားမထေရ်များ (၁)ဘွဲ့စီ ရရှိတော်မူကြပါသည်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၉ ဦး၊ မ ၁၁၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဓာတ်လုံး (သို့)  ပြဒါးရှင်လုံး (အင်္ဂလိပ်: philosopher's stone; လက်တင်: lapis philosophorum) ဆိုသည်မှာ ဒဏ္ဍာရီလာ ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်၍ ပြဒါးကဲ့သို့သော အခြေခံသတ္တုများကို ရွှေ၊ ငွေ အဖြစ်ပြောင်းလဲစေသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်
သက်စောင့်ဆေး၊ မသေဆေးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြပြီး မသေနိုင်ခြင်းကိုရရှိရန် ထာဝရနုပျိုစေရန်အတွက် အသုံးချခြင်းမျိုးဖြစ်သည်
အဂ္ဂိရတ်ထိုးခြင်းဖိုထိုးခြင်း နယ်ပယ်တွင် ရွှေရှာဖွေရန်ဖန်တီးရန်အဖြစ် အသုံးစွဲဆုံးဖြစ်၏
ဓာတ်လုံး (ပြဒါးရှင်လုံး) သည် အဂ္ဂိရတ်ပညာဆိုင်ရာ ဆန်းကျယ်သော ဝေါဟာရ၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ကာ အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး အသိဉာဏ်ထူး၊ အတိသုခတို့၏ ပြီးပြည့်စုံခြင်းဆိုသော အမှတ်သညာလည်းဖြစ်သည်
ထိုသို့ ဓာတ်လုံးရှာဖွေခြင်းများကို ဤနယ်ပယ်၌ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော လုပ်ငန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်
အမျိုးမျိုးအထွေထွေ ဖော်ပြခြင်းခံရသော ဓာတ်လုံးသည် သာမန်ပစ္စည်း၊ နေရာတကာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်ဟု ဟု ရံခါတွင် ဆိုသော်လည်း အသိအမှတ်ပြုခြင်းများ မရှိခဲ့ပေ
ရှာဖွေခြင်းများသည် အလယ်ခေတ်မှ ၁၇ ရာစုနှောင်းအထိ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များကို အားတက်စေခဲ့ကာ ၎င်းတို့၏ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးနှင့် တုံ့ပြန်မှုများကို စမ်းသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ထို့သို့အားဖြင့် ရှာဖွေခြင်းများသည် ဓာတုဗေဒ၊ သတ္တုဗေဒ၊ ဆေးဝါးဗေဒတို့အပေါ် အသိဉာဏ်ပညာများစွာ ရရှိစေခဲ့ကြသည်
မက္ကဆီကို ပြည်ထောင်စုကို မက္ကဆီကို နိုင်ငံဟု လူသိများသည်
မြောက် အမေရိက တိုက်တွင် ရှိသော ဖက်ဒရယ် သမ္မတ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဂွာတီမာလာနိုင်ငံ၊ ဘလိဇ်နိုင်ငံ နှင့် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ တို့ တည်ရှိကြသည်
ဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၂သန်း (၇သိန်း ၆သောင်း စတုရန်းမိုင်) ခန့် ရှိသည်
မက္ကဆီကို နိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက်တွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများတွင် ၁၃ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁၁၂ သန်းခန့် ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၁ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး စပိန်စကားပြောသော နိုင်ငံများတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုသည် ပြည်နယ်ပေါင်း ၃၁ ခု နှင့် ဖက်ဒရယ် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ တစ်ခု ပါဝင်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် မြောက်အမေရိကတိုက် တောင် ဘက် အဖျားတွင်တည်ရှိ၍ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်၏
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့၊ အရှေ့တောင် ဘက်တွင် ဂွါတီမားလနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှဟွန်ဒူးရပ်နယ်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်
ကာလီဖိုးနီးယားပင်လယ်ကွေ့အားဖြင့် ပြည်မနှင့် အဆက်ပြတ်နေသည့် ကာလီဖိုးနီးယား ကျွန်းဆွယ် တောင်ပိုင်းသည်လည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အကျုံးဝင်လေ သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်း မိုင် ၇၆၄,ဝဝဝ ရှိ၏
မြို့တော်မှာ မက္ကဆီကိုစီးတီးမြို့တော်ဖြစ်သည်
အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဗေရကရု၊ ဂွါသာလာ ဟားရား၊ တမ်ပီ ကို၊ ပွက်ဗလို၊ မွန်တေးရေး အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏
ရုံးသုံး ဝေါဟာရအဖြစ် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို ပညတ်ထားသော အမည်မှာ အေ့စတားသို့ ဦးနီသို့ မဟီကားနို့ဖြစ်၏
မက္ကဆီကို ကို စပိန် ဘာသာဖြင့် မဟီးကိုးဟု ခေါ်သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ များသောအပိုင်းမှာ တောင်တန်းကြီး ၂ ခု ကြားတွင်တည်ရှိသည့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်
အမေရိ ကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံမှ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင်း ထိုးဆင်းလာသော တောင်တန်းနှစ်သွယ်တို့သည် တောင်ဘက်အဖျားတွင် ပေါင်းဆုံ မိလေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် ယင်း တောင်တန်းနှစ်သွယ်တို့သည် တောင်ဘက်အဖျားတွင် ပေါင်းဆုံမိလေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ် ပိုင်းတွင် ယင်းတောင်တန်းများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်တို့ချည်းလိုပင် တည်ရှိနေကာ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တွင်သာ မြေပြန့်လွင်ပြင်ရှိလေသည်
အနောက်ဘက်ရှိ တောင် တန်းသည် ဆီယယ်ရာမက်ဒရီအော့ဆီဒင်တယ်ဟု တွင်လျက် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိတောင်တန်းမှာမူ ဆီယယ်ရာ မက်ဒရီအိုရီယင် တယ်ဟု တွင်သည်
ထိုတောင်တန်းများရှိ အချို့တောင်ထိပ်များ မှာ မီးတောင်ဟောင်းများ၏ တောင်ထိပ်များဖြစ်၏
အမြင့်ဆုံး တောင်မှာ ၁၈,၆၉၆ ပေရှိသော အိုရိဇာဗာတောင်ဖြစ်၍ အခြား တောင်မြင့်များကား ၁၇,၈၈၃ပေရှိသော ပိုပိုကက် တက်တယ် တောင်နှင့် ၁၇,၃၄၃ ပေရှိသော အီစတာ ဆီဝတယ်တောင် တို့ ဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် သင်္ဘောများ ကူးသန်းသွားလာနိုင် သည့် မြစ်ဟူ၍ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသော်လည်း ရေအားဖြည့် စွမ်းပေးနိုင်၍ ရေပေးသွင်းနိုင်သည့် မြစ်ချောင်းများစွာရှိလေ သည်
အရေးပါအရာရောက်သော မြစ်တို့သည် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့တွင်းသို့ စီးဝင်၏
ရီးအိုဂကန်ဒီမြစ်သည် အကြီး ဆုံးဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိနေပေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်း သည် မိုင် ၆,ဝဝဝ ကျော်ရှည်လျား၍ ဆိပ်ကမ်းကောင်းများ လည်းရှိသည်
အရေးပါအရာရောက်သော ဆိပ်ကမ်းမြို့တို့မှာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်တည်ရှိသည့် ဗေရကရုနှင့် တမ်ပီကို မြို့များဖြစ်သည်
မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို အလယ် လောက်တွင် ဖြတ်သွားသည်
သို့အားဖြင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တစ်ပိုင်းသည် အပူပိုင်းဇုန်တွင် တည်ရှိလျက် အခြားတစ်ပိုင်း သည် သမပိုင်းဇုန်တွင် တည်ရှိသည်
ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် နှင့် အမြင့်ပေ ၃,ဝဝဝ အထိ တည်ရှိနေသော ဒေသများသည် ပူပြင်းစိုထိုင်း၏
ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၆,၅ဝဝ အထိ ဒေသများတွင် ရာသီဥတုမပြင်းထန်ဘဲ မျှတသည်
ပေ ၆,၅ဝဝ ထက်မြင့်သော ဒေသများတွင် နေ့အခါနွေးသော်လည်း ညဉ့်အခါတွင် ချမ်းအေး သည်
အလွန်မြင့်သောနေရာများတွင် ဆီနှင်းများကျဆင်းသည်
မိုးရေချိန်မှာလည်း တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ မတူညီပေ
အချို့ နေရာများတွင် မိုးနည်းပါးလျက် အချို့နေရာများ၌မူကား သည်း ထန်စွာ ရွာသွန်းလေသည်
အလယ်ပိုင်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် တစ်နှစ်အတွက် မိုးရေချိန်သည် ပြောင်းစိုက်ပျိုးနိုင်ရုံလောက်သာ လျှင် ရွာသွန်း၏
မြေဩဇာကောင်းသော မက္ကဆီကိုချိုင့်ဝှမ်း တွင်မူ တစ်နှစ်လျှင် ၂၅ လက်မ ရွာသွန်းသည်
တစ်နိုင်ငံလုံး အတွက် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၆ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တွင်းထွက်ဓာတ် သတ္တုများ အကြွယ်ဝဆုံးသော နိုင်ငံများတွင်ပါဝင်၏
မက္ကဆီ ကိုနိုင်ငံတွင် ရေနံတွင်းကောင်းများစွာရှိ၍ တမ်ပီကိုတစ်ဝိုက်ရှိ ရေနံတွင်းများသည် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး ဖြစ်၏
ထို့ပြင် ဘော်သတ္တု များစွာထွက်ရာ ဒေသလည်းဖြစ်၏
သွပ်၊ ခဲ၊ ကြေးနီ၊ ရွှေနှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုများလည်း ထွက်သေးသည်
ကျောက်မီးသွေးနှင့် သံတို့ကို အမြောက်အမြား တူးဖော်ရရှိနိုင် မည့် အလားအလာရှိသော်လည်း၊ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခြင်း မပြုရသေးပေ
သို့တိုင်အောင် ဓာတ်သတ္တုများ သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အဓိကထုတ်ကုန်ဖြစ်သည်
ဓာတ် သတ္တု တူးဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်းသည်ပင်လျှင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အတိုးတက် အထွန်းကားဆုံးသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်နေပေ သည်
ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင်ရှိသော သစ်တောများမှ လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းရှိ သစ်တောများမှ လည်းကောင်း ထင်းရှူး၊ ဝက်သစ်ချ၊ မဟောဂနီ၊ မဂ္ဂနိုးလီယာ၊ အက်ဗနီနှင့် အခြားအဖိုးတန်သစ်များအပြင်၊ ပျားဖယောင်း၊ ရက်ဇင်းသစ်စေး၊ တာရပင်ဆီ အစရှိသော အသုံးဝင်ပစ္စည်းများလည်း ထွက်လေ သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင်းရှိ မြစ်များ၊ အိုင်များနှင့် ပတ်ရံ လျက်ရှိသော ပင်လယ်တို့မှ ငါးအမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရရှိ သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် သဘာဝရှုခင်း သာယာမှုကြောင့် လည်းကောင်း၊ အလယ်ပိုင်း ကုန်းပြင်မြင့်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာကြည်နူးဖွယ် ရာသီဥတုရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း နိုင်ငံတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသား အများအပြားလာရောက် လည်ပတ် ကြသဖြင့် ဧည့်ကြိုလုပ်ငန်းသည်လည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအဖို့ ငွေဝင်လမ်းတစ်ခုဖြစ်လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် များသောအားဖြင့် တောင်ကုန်း ထူထပ်၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ မဖြစ်အောင် ခြောက်သွေ့သော် လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အရေးပါသည်
တိုင်းသူ ပြည်သားအားလုံးလိုလို၏ ပဓာနအစာဖြစ်သော ပဲနှင့် ပြောင်း တို့ကို အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလျက် အခြားအရေးပါသော စိုက်ပျိုးပင်တို့မှာ ဝါ၊ ကြံ၊ ကာဖီ၊ ကကေးအို၊ ဆန်စပါး၊ ဆေးပင်၊ ဂျုံ၊ မုယော၊ အယ်လဖားဖားတို့ ဖြစ်၏
တစ်ကမ္ဘာ လုံးထွက် သင်္ဘောနာနတ်လျှော် ထက်ဝက်ခန့်သည် မက္ကဆီကို နိုင်ငံတွင်းရှိ ယုတန်ကျွန်းဆွယ်မှထွက်သည်
ငှက်ပျောသီး၊ လိမ္မော်သီး၊ ပန်းသီး၊ မက်မုံသီး၊ စထရော်ဗယ်ရီ စသော အသီး အနှံများနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကိုလည်း အများအပြား စိုက် ပျိုးသည်
ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ဆိတ်၊ သိုး၊ မြင်း အစရှိသည်တို့ ကိုလည်း မွေးမြူသည်
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာ၌ ယေဘုယျအား ဖြင့် ရှေးသမရိုးကျ နည်းနိသျများကို အသုံးပြုနေကြသေးသော် လည်း ယခုအခါ ခေတ်မီနည်းစနစ်များကိုလည်း စတင်အသုံးပြု နေပြီ ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ရေသွင်းစီမံကိန်းများ၊ တိုးတက်ကောင်း မွန်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းများ၊ တိုးတက်ကောင်း မွန်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအစီအမံများ စသည်ဖြင့် လယ် ယာ စိုက်ပျိုးရေးကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးအောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းဘက်တွင် များစွာတိုးတက်ခဲ့ပေသည်
ရေနံတူး ဖော်ခြင်း၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ အစားအသောက် အဖျော် ယမကာ၊ အထည်အလိပ်၊ သားရေဖိနပ်၊ ဆေးပြင်းလိပ်၊ စီးကရက်၊ ဆေးဝါး၊ သံ၊ သံမဏိ၊ ကြိုး၊ စက္ကူ၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ၊ ဆိုးဆေး၊ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ ဓာတ်မြေဩဇာ အစရှိသည့် ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများသည် အရေး ပါသော လုပ်ငန်းများဖြစ်၏
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် လေကြောင်းလမ်းများနှင့်ပင်လယ် ရေကြောင်းလမ်းများအားဖြင့် ကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၏
အဓိကဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ တမ်ပီကိုနှင့် ဗေရကရုတို့ဖြစ်၏
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်း ကြီးများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
ရှေးအခါက မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တွင် မြို့ကြီးပြကြီးများကိုသာလျှင် ခေတ်မီလမ်းကောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားခဲ့ရာ၊ ယခုအခါတွင်မူ မြို့ကလေးများနှင့်တောရွာ ကလေးများသို့ပင် သပ်ရပ်ကောင်းမွန်သောလမ်းများဖြင့် ဆက် သွယ် ပေးထားပြီးဖြစ်လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာပင် စစ်မြေ တလင်းဖြစ်ခဲ့ရပေသည်
သမိုင်းမတင်မီ ရှေးခေတ်ကလည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတို့သည် တပြန် တလှည့် တိုက်ခိုက်ကြီးစိုးခဲ့ပေသည်
ကောတက်က ခေါင်း ဆောင်၍ စပိန်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့စဉ်က မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏ဘုရင် မွန်တီဇူးမား က အုပ်စိုးနေဆဲဖြစ်၏
စပိန်လူမျိုးတို့သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ၌ တိုင်းရင်းသားတို့ကို နှိပ်စက်ကလူပြုခဲ့သည်
ထိုကြောင့် ခရစ် ၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မီဂဲအီသားလဂိုးအမည်ရှိ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးကခေါင်းဆောင်၍ သူပုန်ထလေရာ၊ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးအသတ်ခံရသော်လည်း သူပုန်မီးကား ငြိမ်း မသွားခဲ့ပေ
၁၈၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အီတူးဗီးသေ အမည်ရှိသော စပိန်အမျိုးသားတစ်ဦးသည် လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းနေသော သူပုန်တို့ဘက်ကဝင်ပြီးသော် မိမိ ကိုယ်မိမိ ဧကရာဇ်မင်းအဖြစ် ခံယူလျက် စပိန်နိုင်ငံမှ ခွဲထွက် ကြောင်း ကြေညာခဲ့လေသည်
သို့သော် ယင်းသည် နောက် တစ်နှစ်တွင် နန်းချခြင်းခံရ၏
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကို သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ကြ၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေ သစ်ကို ရေးဆွဲခဲ့လေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တွင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ၊ ပုန်ကန်ထကြွမှုများ မကြာခဏ ဖြစ် ပွားခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက် ရှိခဲ့၏
၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်လေသည်
ထိုနောက် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် နယ်စပ်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် စစ်ဖြစ်သည်
စစ်ရှုံးသော မက္ကဆီ ကိုနိုင်ငံသည် ယခုကာလီဖိုးနီးယား၊ အယ်ရီဇိုးနား၊ ယူတားနှင့် နီဗားဒ ဟူ၍ တွင်နေသောနယ်မြေဒေသများနှင့် ကော်လိုရားဒိုး၊ ဝိုင်အိုးမင်းနှင့် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်တို့တွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသအားဖြင့် ပါဝင်နေသောနယ်မြေဒေသများကို အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ပေးအပ်လိုက်ရ၏
၁၈၆၂-၆၃ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်တို့ လာရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်သဖြင့် မက္ကဆီကိုသည် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်တွင် ၃ နှစ်မျှ ကျရောက်ခဲ့ရသည်
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုသမ္မတနိုင်ငံကို ပြန်လည် တည်ထောင်ကာ ဗင်နီတို ဟွားရေးကို သမ္မတမြောက်သည်
၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ဖီရီယိုဒီးအတ်သည် သမ္မတအဖြစ်ဆက်ခံသည်
ဒီးအတ်သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာရှင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ဒီးအတ်၏ လက်ထက် ၁၈၈၄-၁၉၁၁ ခုနှစ် အတွင်းတွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် သိသိသာသာတိုးတက်ကြီးပွား လာလေသည်
၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အတွင်း သမ္မတ ပေါင်း ၁၇ ယောက်ထက်မနည်း လက်ပြောင်းခဲ့ပေသည်
ထာဝစဉ်ဆိုသလိုပင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားနေသည့် ကြားကပင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကြီးပွားတိုးတက်လာခဲ့ပေသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် လာဆေးရိုး ကာသေးနတ် သမ္မတအဖြစ် တင်မြောက် ခံရသည်
သူ သမ္မတအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ၆ နှစ်အတွင်း ပြည်တွင်းငြိမ်သက်မှု ပြန်လည်ရအောင် စီမံလျက် ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့်၊ မက္ကဆီကို သမ္မတနိုင်ငံသည် ရှေးကထက် များစွာတိုးတက်လာသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်၌ မက္ကဆီကိုအစိုးရသည် နိုင်ငံခြားပိုင် ရေနံလုပ်ငန်းများကို သိမ်းယူ လိုက်ရာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရေနံထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းချ ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရ၏
သို့သော် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် လျော်ကြေးများပေးပြီးသည့်နောက်၌ ရေနံနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းများသည် နိုင်ငံ၏ အဓိကထုတ်ကုန် ဖြစ်လာ ပြန်၍ ရေနံထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း လျင်မြန်စွာ တိုး တက်ကြီးပွားလာလေသည်
ကာသေးနတ်ကို ဆက်ခံသော သမ္မတတို့သည် ကာသေနတ် အစပျိုးခဲ့သော ပြုပြင်မှုများကို ဆက်လက်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ပြဿနာပေါင်းများစွာပြေလည် သွား၍ တိုင်းပြည်သည် အဘက်ဘက်တွင် တိုးတက်စည်ကား လာပေသည်
ယခုအခါ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ခေတ်မီနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်နေ၏
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း သင့်မြတ် လျက်ရှိကာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တို့ကိုကူညီခဲ့ လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂတွင် အဝင်အပါ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ပြည်နယ် ၂၉ ခု၊ နယ် ၁ နယ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒိစတြိတ်ခေါ် ခရိုင်နယ်တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားလျက်ရှိကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့ ပြည်နယ်များ ကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်၏
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အခလွတ်မူလတန်းပညာကို မသင် မနေရ ပြုလပ်ထား၏
ကျောင်းများကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့က ထောက်ပံ့ဖွင့်လှစ်ထားသည်
အသက် မွေးဝမ်းကျောင်းပညာသင် ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်း များလည်းရှိရာ၊ ယင်းတို့အနက် အကြီးဆုံးမှာ မက္ကဆီကို မြို့တော်ရှိ မက္ကဆီကိုတက္ကသိုလ် ဖြစ်လေသည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ၏ လူဦးရေမှာ ၂၆,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်၏
ဦးတိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uto)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ထောက်ကြန့်ကွင်း (အမ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောက်ကြန့်ကွင်း (အမ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၀၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
နက္ခတ္တပညာရှင် သည် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာအပြင်ဘက် ဂြိုဟ်များ ကြယ်များ ဂယ်လက်ဆီများအား လေ့လာသော ပညာရှင်ဖြစ်သည်
ထိုပညာရှင်များသည် နေစကြဝဠာ၊ ကြယ်တို့၏ ဆင်းကဲပြောင်းလဲမှု ဂလက်ဆီများ ဖွဲ့တည်ပုံ အစရှိသည်များကို လေ့လာကြသည်
စကြဝဠာတစ်ခုလုံးအား လေ့လာသည့် စကြဝဠာဗေဒ ဘာသာရပ်နှင့်လည်း ဆက်စပ်လေသည်
နက္ခတ္တပညာရှင်အား ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်
ကြယ် ဂြိုဟ်များအား တိုက်ရိုက် အမြင်အားဖြင့် လေ့လာသောပညာရှင်နှင့် လေ့လာ၍မရနိုင့်သည့် သီအိုရီဆိုင်ရာ model များအား ကြံဆသော ပညာရှင်များဟူ၍ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်လေသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်​ ကြယ် သို့မဟုတ် ဂယ်လက်ဆီတစ်ခု သေဆုံးချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ဘီလီယံများစွာ ကြာမြင့်ရာ ပညာရှင်များအနေဖြင့် မတူညီသော စနစ်များအား လေ့လာ သုံးသပ်ရသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် ဂြိုဟ်များဆိုင်ရာ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဂယ်လက်ဆီများအား လေ့လာသာ နက္ခတ္တဗေဒ၊ စကြဝဠာဗေဒ အစရှိသည်ဖြင့် ဘာသာရပ်ခွဲများလည်း ရှိသေးသည်
ဧရာဝတီတံတား (စင်းခန်း)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ် စင်းခန်းကျေးရွာအနီး ကသာ-ဗန်းမော် မီးရထားလမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်း နှစ်မျိုးစလုံး ပါဝင်သော တံတားအမျိုးအစားဖြစ်သည်
တံတားကြီးသည် ဧရာဝတီ မြစ်ကြီးပေါ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် ၁၂ စင်းမြောက်တံတားဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရလက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ၁၁ စင်း မြောက် ပေ ၁၈ဝ အထက် တံတားကြီးတစ်စင်း ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတံတား (စင်းခန်း)၏ တံတားအောက်ထည်မှာ သံကူကွန်ကရစ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိသံပေါင်၊ ကြိုတင်အားဖြည့်ကွန်ကရစ်နှင့် သံကူကွန်ကရစ်တံတား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်
တံတားကြီးတည်ဆောက်ရေးအတွက် အသုံးပြုသည့် သံမဏိသံပေါင်များကို မြန်မာစီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်းပိုင် မြောင်းတကာ သံမဏိစက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်
ပင်မတံတားအရှည်မှာ ၃၂၁၅ ပေရှိပြီး ချဉ်းကပ်ကားတံတားအရှည် စုစုပေါင်း ၁၄၁၅ ပေရှိကာ ကားတံတားအရှည် စုစုပေါင်း ပေ ၄၆၃ဝ ရှိသည်
ချဉ်းကပ်ရထားတံတားအရှည်မှာ စုစုပေါင်း  ၂၂၉၅ ပေ ရှိပြီး ပင်မတံတားအပါအဝင် စုစုပေါင်းရထားတံတားအရှည်ပေ ၅၅၁ဝ ရှိသည်
တံတားပေါ်တွင် အကျယ် ၂၈ ပေရှိ နှစ်လမ်းမောင်းကားလမ်း၊ အကျယ် ၁၄ ပေ ရှိ ရထားလမ်း နှင့် တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီရှိသည့် လူသွားလမ်းများ ပါရှိသည်
ယာဉ်တစ်စီး ခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ တန် ၆ဝ ဖြစ်သည်
တံတားအောက် ရေလမ်းကင်းလွတ်နယ်မှာ အကျယ်ပေ ၃၂ဝ နှင့် အမြင့် ၄၇ ပေဖြစ်သည်
ပင်မြိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinmyaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ပင်မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၈ ဦး၊ မ ၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကောသလဘုရင်က မေးလျှောက်သဖြင့် (က)ပေးလှူရမည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊ (ခ)အကျိုး ကြီးမားစေနိုင်သော အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို တိုက်ပွဲဝင်မည့်စစ်သူရဲ ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဤသုတ်၌ ဂါထာ, စုစ္ဆိယ နှစ်မျိုးဖြင့် ဟောတော်မူပါသည်
အဋ္ဌကထာ၌-ကောသလဘုရင်၏ ဤမေးခွန်းနှစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဘာသာရေးပြဿနာတစ်ရပ်ကို ရာဇပရိယာယ်ဖြင့် ဖြေရှင်းပုံကို လေ့လာနိုင်ပါသည်
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အနုပညာတက္ကသိုလ် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)‎
ဋီကာကျမ်း၊ အဋ္ဌကထာ၏အနက် အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ပြသောကျမ်း
နိကာယ် ၅-ရပ် ပိဋကတ် ၃-သွယ်ဟူသော ဘုရားဟောဖေါ် ပါဠိတော်တို့၏ လျှို့ဝှက်ခဲကပ် အသိကြပ်သည့် ပါဠိပုဒ် တခုတခုစီ၏ အသီးအသီးသော ဟောနက်နှင့် ဒေသနာ ရှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဟောကြား လိုရင်း နှလုံးသွင်း အာဘောဂတို့ကို အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ-စသော ရှေးမထေရ်ကြီးများက အဋ္ဌကထာဟု မှည့်ခေါ်ပညတ် ကမ္ပည်း တပ်ထားသည့် အဖွင့်ကျမ်းများဖြင့် ဖွင့်ဆို ရေးသားတော်မူခဲ့ကြသည်၊ ယင်းသို့ဘုရားရှင့် အလိုပေါ်အောင် ဖွင့်ဖော် ပြသထားသည့် အဋ္ဌကထာကျမ်းကြီးများ၌ပင် နောက်သားတို့ မသိမမြင်နိုင်ဖွယ်အချက် ခက်ခဲသော အနက်အဓိပ္ပါယ်များ ပါရှိပြန်လေရာ အရှင်အာနန္ဒာ-စသော မထေရ်ကြီးများက ဋီကာ ခေါ် အဖွင့်ကျမ်းများဖြင့် အဋ္ဌကထာ၏ အခက်အခဲတို့ကို ဖျက်ခွဲ ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ကြ ပြန်သည်၊ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်နှင့်တကွ ထိုဋီကာကျမ်းတို့ကို ယင်းတို့၏ ဂန္ထာရမ္ဘအခန်း, ကျမ်းပြီးနိဂုံးလာ စကားရပ်တို့နှင့် ဂန္ထဝံသပါဌ် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း, သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာ, ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတို့၏ အဆိုကို ညှိနှိုင်း၍ ဖေါ်ပြပါအံ့
ဝိနည်း ၅-ကျမ်းပါဠိတော်ကို ဖွင့်ဆိုသည့် သမန္တပါသာဒိကာအဋ္ဌကထာကြီး (၄-တွဲ)၏ အဖွင့်ဋီကာကား ၃-စောင်ရှိလေသည်၊ ယင်း တို့ကား ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာ, သာရတ္ထဒီပနီဋီကာနှင့် ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာတို့ဖြစ်သည်၊ ထိုတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည့် ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာကို ဝဇိရဗုဒ္ဓိ မည်သော မထေရ်တပါးက ရေးသား စီရင်တော် မူခဲ့သည်၊ ထိုဋီကာကို ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့် တတွဲတည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်၊ ထိုနောက် သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကို သာသနာတော် ၁၆၉၆-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သော မဟာပရက္ကမဗာဟု မင်းလက်ထက် ထိုမင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သော ပုလတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်နေ အရှင်သာရိပုတြာထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ထိုဋီကာကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၃-တွဲရှိသည်၊ ထိုနောက်တဖန် ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲရှိသည့် ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာကို သီဟိုဠ်ကျွန်းအဝင် စောဠတိုင်းနေ အရှင်ကဿပထေရ်က ရေး သား စီရင်တော်မူခဲ့ပြန်သည်၊ ဤဋီကာ ၃-ကျမ်းကို ဝိနည်းဋီကာကြီး ၃-ကျမ်းဟု ခေါ်သည်
ဒွေမာတိကာခေါ် ပါတိမောက်ပါဠိတော်ကို ဖွင့်ဆိုသည့် ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာကျမ်း၏ အဖွင့်ဋီကာကား ၂-စောင်ရှိသည်၊ ထိုတွင် ကင်္ခါဝိတရဏီဋီကာဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ အမည်မသိထေရ် ပြုသည်ဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာမည်သော ကင်္ခါဝိတရဏီ ဋီကာသစ်ကို သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏တပည့် အရှင်ဗုဒ္ဓနာဂထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်း ဋီကာ ၂-စောင်ကို တွဲ၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် တတွဲတည်းအပြီး ပုံနှိပ်ထားသည်
သုတ္တန်ပိဋက ဒီဃနိကာယ်ပါဠိတော် ၃-ကျမ်း၏အဖွင့် သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ (၃-တွဲ)ကို အိန္ဒိယပြည်တောင်ပိုင်း နာဂဋ္ဋန် (သင်္ဘောဆိပ်) မြို့၌ သိရီဓမ္မာသောကမင်းကြီး ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော ဗဒရတိတ္ထ (ဆီးပင်ဆိပ်) ကျောင်းနေ အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ထိုမထေရ်ကား သာသနာတော် ၁၁, ၁၂-ရာစုခန့်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သော အရှင်မြတ်ဟု ပညာရှင်များ ခန့် မှန်းကြသည်
ထို့နောက် ဂေါစာသကရာဇ် ၁၁၄၃-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သော အမရပုရ ပဌမမြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်း တရားကြီးလက်ထက် ဉာဏာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ သာသနာပိုင်မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် သာဓုဝိလာသိနီမည်သော သီ-လက္ခန်ဋီကာသစ် (၂-တွဲ)ကို ရေးသားစီရင်တော် မူခဲ့ပြန်သည်
မဇ္ဈိမနိကာယ်ပါဠိတော် ၃-ကျမ်း၏အဖွင့် ပပဉ္စသူဒနီအဋ္ဌကထာကြီး (၄-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော မဇ္ဈိမ-နိကာယ်ဋီကာ (၃-တွဲ)ကို၎င်း, သံယုတ္တနိကာယ်ပါဠိတော် ၅-ကျမ်း၏အဖွင့် သာရတ္ထပ္ပပကာသိနီအဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီပင် မည်သောသံယုတ် ဋီကာ (၂-တွဲ)ကို၎င်း ဒီယံနိကာယ်ဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော် မူခဲ့သည်
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် ၁၁-ကျမ်း၏ အဖွင့် မနောရထပူရဏီ အဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီမည်သော အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာဟောင်းကို ဒီဃ, မဇ္ဈိမ, သံယုတ္တနိကာယ် ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလ ထေရ် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ထိုတွင် ဧကက, ဒုက, တိက နိပါတ် ၃-ကျမ်း အဖွင့်ဋီကာသာမြန်မာနိုင်ငံ၌ရှိ၍ ကျန် ၈-ကျမ်း၏ အဖွင့်ဋီကာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မရှိဟု ပိဋကတ်တော် သမိုင်း၌ ဆိုသည်
သာရတ္ထမဉ္ဇူသာ မည်သော အင်္ဂုတ္တိုရ် ၁၁-ကျမ်းအဖွင့်ဋီကာသစ်ကို သာရတ္ထဒီပနီ ဝိနည်းဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာသည် ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံနှိပ်ထားရာ အတွဲ ၃-တွဲ ရှိလေသည်၊ ဒီဃ, မဇ္ဈိမ, သံယုတ္တ, အင်္ဂုတ္တရ-ဟူသော နိကာယ် လေး-ဝ သုတ္တန်ပိဋကကို အထူးအားဖြင့် မှီငြမ်းဖွင့်ဆိုသည့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ ကြီး (၂-တွဲ)၏ အဖွင့် ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာ မည်သော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ (၂-တွဲ)ကို ဒီဃနိကာယ် ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလ ထေရ် စီရင်တော်မူသည်
အဘိဓမ္မာပါဠိတော် ၇-ကျမ်းကို ဖွင့်ဆိုသည့် အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာကြီး(၃-ကျမ်း)၏ အဖွင့်ဋီကာကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ရေး သားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာကို အလုံးစုံသော ဋီကာတို့၏ အရင်းမူလ ပဌမဖြစ်သောကြောင့် မူလဋီကာ ဟု မှည့်ခေါ်ကြသည်၊ ထိုမူလဋီကာကျမ်းပြု အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် သာသနာတော်နှစ် ၁၀, ၁၁-ရာစုခန့်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များ ခန့် မှန်းကြသည်၊ ထို့နောက် ယင်းမူလဋီကာ၏ လျှို့ဝှက်ခဲကပ် အသိကြပ်သော ပုဒ်တို့ကို ဖွင့် ဆိုသည့် ဋီကာကျမ်းကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာသည် မူလဋီကာတွင် မထင်မလွယ်သည်ကို ထင်လွယ်သိသာ အောင် တဖန်ထပ်ဆင့် ဖွင့်ပြသောကြောင့် အနုဋီကာ ဟု အမည်တွင်သည်၊ ယင်း မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာတို့ကို ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့် ပုံနှိပ်ရာတွင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ ပဌမတွဲအဖြစ်ဖြင့်၎င်း ဝိဘင်းမူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ ဒုတိယတွဲအဖြစ်ဖြင့်၎င်း, ပဉ္စမကြိုဏ်မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ တတိယ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ပုံနှိပ်ထားသည်
ယင်းသို့ မူလဋီကာ၏ အခက်အခဲတို့ကို အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်က အနုဋီကာကျမ်းဖြင့် ဖျက်ခွဲဖွင့်ဆိုပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာပြည်ဖွား ဆရာတော်ကြီး ၂-ပါးက မဏိဒီပဋီကာ, မဓုဋီကာတို့ဖြင့် ထိုမူလဋီကာကိုပင် တန်းဆာဆင်ကာ ဖွင့်ဆိုတော်မူကြပြန်သည်၊ ထိုတွင် မဏိဒီပဋီကာကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၈၀၄-ခုတွင် နန်းတက်သော စစ်ကိုင်းမြို့ ထူပါရုံစေတီ ဒါယကာ နရပတိကြီးမင်း လက်ထက် ပင်းယမြို့တောင် စကားအင်းရွာ ဇာတိ အရှင်အရိယဝံသ ဓမ္မသေနာပတိထေရ် စီရင်တော်မူသည်
မဓုဋီကာ ခေါ် မဓုသာရတ္ထဒီပနီဋီကာကို ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရား လက်ထက် သကရာဇ် ၉၂၄-၉၃၂ ခုတွင် အရှင်မဟာနန္ဒထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူခဲ့သည်
ယင်း မဏိဒီပဋီကာနှင့် မဓုဋီကာကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံနှိပ်ရခြင်းမရှိသေးပေ
ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် ပရမတ္ထသူဒနီ မည်သော ခုဒ္ဒကပါဌဋီကာကို ကုန်းဘောင်ဆက် ရတနာပုရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် ဘကြီးတော် မင်းတရား လက်ထက်တွင် ထင်ရှားကျော်စောသည့် ပဌမငါးခုန်ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ပေမူအဖြစ်ဖြင့်သာ တည်ရှိ နေပေသေးသည်
ဓမ္မပဒတ္ထဒီပနီ (ဓမ္မပဒ ဋီကာဟောင်း)မှာ သီဟိုဠ်ကျွန်းဖြစ် ကျမ်း ဖြစ်၍ ကျမ်းပြုဆရာအမည်မသိဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဓမ္မပဒဋီကာသစ်ကို ပုခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု ရေစကြိုဇာတိ အရှင်ဝရသမ္ဗောဓိထေရ် ပြုစုတော်မူသည်၊ ယင်း ဓမ္မ ပဒဋီကာ ၂-စောင်ကို ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံမနှိပ်ရသေးပေ
ပါဌဇာတ် အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် လီနတ္ထုပ္ပကာသိနီ မည်သော ဇာတ်ဋီကာဟောင်းကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ဆိုသည်၊ ဒီပနီပေါင်းများစွာကို ရေးသား ပြုစုတော်မူသည့် မုံရွာမြို့ လယ်တီ ဆရာတော်ဘုရားကြီးကမူ ပါဌဇာတ်ဋီကာကို အရှင်ဓမ္မပါလဆရာ စီရင်သည် ဟူကြကုန်၏၊ ရေးပုံသားပုံ စာနေစာသွား အခြင်းအရာ အလုံးစုံကို ထောက်သော် ထိုဆရာ၏ အခြင်းအရာစင်စစ်မဟုတ်ဟု သိသာသည် ဟူ၍ ပါရမီဒီပနီ၌ မိန့်ဆိုတော်မူသည်၊ ပါဌဇာတ်ဋီကာသစ်ပါဌ်ကို မန္တလေးရတနာပုံ ခေတ်မောင်းထောင် ဆရာတော် အရှင်ပညာသာမိထေရ် ပြုစုတော်မူသည်၊ ယင်းဇာတ် ဋီကာ ၂-စောင်လည်း ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်း မရှိသေးပေ
နေတ္တိအဋ္ဌကထာ၏ အဖွင့် နေတ္တိ ဋီကာဟောင်းပါဌ်ကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာစသော ဋီကာပေါင်းများစွာနှင့် နေတ္တိအဋ္ဌကထာကျမ်းကို ပြုစုတော်မူသည့် အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်ပင် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ဂန္ထာရမ္ဘနှင့် ကျမ်းပြီးနိဂုံးမပါရှိ၍ အတိအကျ မသိရပေ
ထိုအရှင်ဓမ္မပါလထေရ်သည် နေတ္တိအဋ္ဌကထာ အပြင် ဥဒါန်း, ဣတိဝုတ်, ဝိမာနဝတ္ထု, ပေတဝတ္ထု, ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာ, စရိယာပိဋကပါဠိတော်တို့၏အဖွင့် အဋ္ဌကထာများကိုလည်း ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့သည်၊ နေတ္တိ ဝိဘာဝိနီဋီကာကို သဒ္ဓမ္မပါလသိရိမဟာဓမ္မရာဇဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်သည် သကရာဇ် ၉၂၆-ခုနှစ်တွင် အပြီးစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာ ၂-ကျမ်းကို တွဲ၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့်တအုပ်တည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်
ထို့နောက်တဖန် ပေဋကာလင်္ကာရ ခေါ် နေတ္တိ မဟာဋီကာသစ်ကျမ်းကို သီလက္ခန်ဋီကာသစ် ကျမ်းပြုဉာဏာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်က ပြုစုတော်မူပြန်သည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်း မရှိသေးပေ
ဥဒါန်းဋီကာ, ဣတိဝုတ်ဋီကာ, သုတ္တနိပါတ် ဋီကာ, ဝိမာနဝတ္ထုဋီကာ, ပေတဝတ္ထုဋီကာ, ထေရဂါထာဋီကာ, ထေရီဂါထာဋီကာ, ထေရာပဒါန်ဋီကာ, ဗုဒ္ဓဝင်ဋီကာ, စရိယာပိဋကဋီကာ, မဟာနိဒ္ဒေသဋီကာတို့ကား သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ မရောက်လှာဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ဆိုသည်
လက်ညှိုး လက်မအလား ကြီးမားသည့် ထောက်၍ အကျဉ်း အဋ္ဌကထာများကို အမြွက်မျှဆိုသည့် အဋ္ဌကထာကျမ်းငယ်များကို လက်သန်းအဋ္ဌကထာဟု ခေါ်သည်၊ ထိုလက်သန်း အဋ္ဌကထာသည် ဝိနည်းလက်သန်းအဋ္ဌကထာ, အဘိဓမ္မာလက်သန်း အဋ္ဌကထာဟူ၍ ၂-မျိုးပြားပြန်ရာ ယင်း၏အဖွင့် ဋီကာလည်း ဝိနည်းလက်သန်းဋီကာ အဘိဓမ္မာလက်သန်းဋီကာ ဟူ၍ ၂-မျိုး ပြားလေသည်
သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာထေရ်စီရင်အပ်သည့် ဝိနယသင်္ဂဟလက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် ဝိနယသင်္ဂဟဋီကာ ဟောင်းကို ထိုအရှင်သာရိပုတြာထေရ်ပင် စီရင်သည်ဟု ဂန္တဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ရခြင်း မရှိသေးပေ
ဝိနယာလင်္ကာရဋီကာခေါ် ဝိနယသင်္ဂဟဋီကာသစ်ကို ညောင်ရမ်း ၁၀-ဆက် သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၉-ခုနှစ်တွင် စလင်းမြို့ဇာတိ တိပိဋကာလင်္ကာရဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ တောင်ဖီလာဆရာတော် စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲရှိသည်
အရှင်ဓမ္မသိရီထေရ် စီရင်အပ်သည့် ခုဒ္ဒသိက္ခာ လက်သန်းအဋ္ဌကထာ၏ အဖွင့် ခုဒ္ဒသိက္ခာ ဋီကာဟောင်းပြုစုသောပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂန္ဓဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရဟု၎င်း, သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာ၌ အရှင်မဟာယသ-ဟု၎င်း, ပိဋကတ်တော် သမိုင်း၌ အရှင်ရေဝတ-ဟု၎င်း အမျိုးမျိုး မိန့်ဆိုလျက်ရှိသည်၊ ထိုကျမ်း၏ ဂန္ထာရမ္ဘနှင့် နိဂုံးတို့၌ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကို မဖော်ပြခဲ့သဖြင့် အတိ အကျ မသိရတော့ပေ၊ သုမင်္ဂလပ္ပသာဒနီ မည်သော ခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာသစ်ကို စီရင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်မှာ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏တပည့် အရှင်သံဃရက္ခိတမဟာသာမိထေရ်ဖြစ်သည်၊ အရှင်မဟာသာမိထေရ် စီရင်အပ်သည့် မူလသိက္ခာလက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် မူလသိက္ခာဋီကာကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂန္ထဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရ-ဟု၎င်း, ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ အရှင်ဝိမလသာရ-ဟု၎င်း တမျိုးစီ မိန့်ဆိုလျက်ရှိသည်၊ ထိုကျမ်း၏ နိဂုံး၌လည်း ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကို ပီပြင်စွာမပြဆိုခဲ့ပေ၊ ဖော်ပြပြီး ခုဒ္ဒသိက္ခာ, မူလသိက္ခာလက်သန်း အဋ္ဌ ကထာများနှင့်တကွ ခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာဟောင်း, ဋီကာသစ်, မူလသိက္ခာဋီကာတို့ကို တွဲဖက်၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် တအုပ်တည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တထေရ် စီရင်အပ်သည့် ဝိနယဝိနိစ္ဆယ, ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ လက်သန်း အဋ္ဌကထာတို့၏ အဖွင့် ဝိနယတ္ထသာရသန္ဒီပနီ မည်သော ဝိနယဝိနိစ္ဆယဋီကာနှင့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ ဋီကာကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကား သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့်မထေရ်တပါးဖြစ်ကြောင်းသာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာဂန္ထာရမ္ဘ၌ လာသည်၊ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်၏ဘွဲ့အမည်ကို ဂန္ထဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရ ဟု၎င်း ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ အရှင်မဟာဥပတိဿဟု၎င်း တမျိုးစီ မိန့်ဆိုလျက် ရှိသည်၊ ယင်းဋီကာ ၂-စောင်ကို တွဲဖက်၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ပုံနှိပ်ထားသည်
အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ် စီရင်အပ်သည့် သဂြိုဟ်ခေါ် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟလက်သန်းအဋ္ဌကထာ၏အဖွင့်ဋီကာတို့ကား များပြားလှပေရာ ဤ၌အသုံးများသည့် ဋီကာအချို့ကိုသာ ဖော်ပြပါအံ့၊ ပေါရာဏဋီကာခေါ် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြ အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့် အရှင်နဝဝိမလထေရ် စီရင်သည်ဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဋီကာကျော်ဟု ထင်ပေါ်ကျော်ကြား လူသိများသော အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝိနီဋီကာကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကား သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့် အရှင်သုမင်္ဂလမဟာသာမိထေရ် ဖြစ်သည်
သင်္ခေပဝဏ္ဏနာဋီကာကို သုတ္တနိဒ္ဒေသကျမ်းပြု အရှင်သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလထေရ်သည် သာသနာတော်နှစ် ၁၉၉၀-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ သာသနာပြု ကြွတော်မူပြီးနောက် စီရင်တော်မူသည်၊ ဤဋီကာ ၃-ကျမ်းတွင် ဋီကာကျော် ကျမ်းကို သီးခြားခွဲ၍၎င်း သင်္ဂြိုဟ်ဋီကာ ၃-ကျမ်းတွဲ ဟူသော အမည်ဖြင့် တပေါင်းတည်းတွဲ၍၎င်း ရှေးက ပုံနှိပ်ခဲ့ကြသည်၊ ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့်ကား အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပါဌ် နှင့်တွဲ၍ဋီကာကျော် တကျမ်းကိုသာ ပုံနှိပ်ထားပေသည်
ထိုဋီကာကျော်ကျမ်း၏အဖွင့် မဏိသာရမဉ္ဇူသာဋီကာကို မဏိဒီပဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်အရိယဝံသဓမ္မသေနာပတိထေရ်သည် သကရာဇ် ၈၂၈-ခုနှစ်တွင် အပြီး စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ရှိသည်
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တထေရ် စီရင် အပ်သည့် အဘိဓမ္မာဝတာရ လက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် အဘိဓမ္မာဝတာရဋီကာ ဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့ မဟာဝိဟာရ ကျောင်းတိုက်နေ အရှင်ဝါစိဿရမဟာသာမိထေရ် စီရင်သည်ဟု သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ အဘိဓမ္မတ္ထဝိကာသိနီ မည်သော အဘိဓမ္မာဝတာရဋီကာသစ်ကို ဋီကာကျော် ကျမ်းပြု အရှင်သုမင်္ဂလမဟာသာမိထေရ် စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်း ဋီကာ၂-ကျမ်းကို ပေါင်း၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ပုံနှိပ်ထားပေသည်
ဒိနေဟိ စတုဝီသေဟိ၊ ဋီကာယံ နိဋ္ဌိတာ ယထာ
ဦးတိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uto)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မိုးညိုမြို့နယ်၊ ထိန်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၃၆ ဦး၊ မ ၄၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၇၀ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကုန်း‌ဘောင်မင်းဆက် ဘကြီး‌တော်ဘုရား လက်ထက် က နာမည်ကျော် ဆရာတော်ဦးဗုဓ် ကို ဖွားမြင်ရာ ရွာဖြစ်သည်
အရှင်ဆေကိန္ဒ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်
ဓမ္မဒူတ အရှင်ဆေကိန္ဒ ဟူ၍လည်းသိရှိကြ၏
လက်ရှိတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ တတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်
အရှင်ဆေကိန္ဒ အလောင်းအလျာကို စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်၊ ခမည်းတော် ဦးအောင်သန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်စိန်ကြည်တို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၉)ရက်၊ (28-1-1958) အင်္ဂါနေ့၌ ဖွားမြင်သည်
၁၉၇၅ ၌ စစ်ကိုင်းမြို့ အမှတ်(၁) အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ၌ မန္တလေးမြို့ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ၏ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့(A.G.T.I. (civil)) ကို ရရှိအောင်မြင်သည်
၁၉၈၃၌ မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ် တောင်စွန်းဓမ္မဒူတတောရ ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့သည်
တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရကျောင်းတိုက်တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာ၍ မူလတန်း၊ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမလတ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်းတို့ကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၉၃တွင် စာချတန်း၌ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းစလုံးကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့်ပင် အောင်မြင်ခဲ့၍ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်
သဒ္ဓမ္မနေပုညဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် သာသနဇောတိပါလဓမ္မာစရိယဘွဲ့တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့၏
ပရိယတ္တိစာပေများကို တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရ၊ အမရပူရမြို့ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်၊ စစ်ကိုင်းမြို့ ဇေယျသိန် ပါဠိတက္ကသိုလ်၊ စစ်ကိုင်းမြို့ မဟာသုဗောဓာရုံ စာသင်တိုက် စသော ကျောင်းတိုက်တို့ရှိ ဆရာတော်များထံမှ နည်းနာခံယူ သင်ယူခဲ့သည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ထိုတက္ကသိုလ်မှ M.A. (Buddhism) နှင့် Ph.D. ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့၏
ဆရာတော်သည်  ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယမြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အရှင် နန္ဒမာလာဘိဝံသ နှင့် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော် ဒေါက်တာ စန္ဒာဝရာဘိဝံသ တို့ အနားယူပြီးသည့်နောက် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင်   ယင်းတက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ယင်းနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင်  တတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
နိုင်ငံတော်မှ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ၊ ဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ ဘွဲ့များကို ဆရာတော်အား ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၃ရက်တွင်  နေပြည်တော်ရှိ မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး  နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဆရာတော်အား စည်သူဘွဲ့ ဆက်ကပ်သည်
ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အရှင်ဆေကိန္ဒသည် ဓမ္မဒူတ နာယက အဖွဲ့ဝင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ် သံဃနာယက အဖွဲ့ဝင်၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ပဓာန နာယကဆရာတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပဋိပတ္တိမဟာဌာန (ဝိပဿနာ) ပါမောက္ခ၊တွဲဖက် ပါမောက္ခ၊ အဆောင်မှူးဆရာတော် စသော တာဝန်တို့နှင့် ကျမ်းစာရေးသားခြင်း၊ စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဟောပြောခြင်း၊ တရားပြသခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ လူငယ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဖက်လျှားရွာ၊ ပေါက်တူး
အင်္ဂလန်သမိုင်းတွင် ဟင်နရီ အမည်ခံ ဘုရင်ရှစ်ပါး ရှိခဲ့ဘူးလေသည်
ပထမဟင်နရီ (ခရစ် ၁ဝ၆၈-၁၁၃၅)သည် ဝီလျံ-သ-ထွန်းကားရား၏ သားတော် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ထိုမင်းသားသည် ရွယ်တူ အခြားမင်းသားများနှင့် မတူပဲ စာပေကို လေ့လာလိုက်စားကာကျနစွာတတ်မြောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သူ၏ ဒုတိယ နောင် တော်ဝီလျံရုဖပ်(စ)သည် အမဲလိုက်စဉ် မြားမှန် ကွယ်လွန် ခဲ့သောကြောင့် ဟင်နရီက ထီးနန်းကို ၁၁ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆက်ခံရသည်
သို့သော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော နော်မန်ဒီနယ်စား ရောဗတ်နှင့် ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်အတွက် စစ်ပွဲများဆင်နွှဲ တိုက် ခိုက်ခဲ့ရ၏
ထိုသို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရ စဉ်ကဟင်နရီသည် နော်မန် ဒီရှိ နောင်တော်၏ ပိုက်နက်နယ်ပယ်အချို့ကိုပင် သိမ်းပိုက်ထား နိုင်ခဲ့လေသည်
ထို့ပြင် ဟင်နရီဘုရင်သည် ဆက္ကဆန်တို့၏ ထောက်ခံ အားပေးမှု ရရှိစေရန် စကော့တလန်မှ အက်ဂါအက်သယ်လင်း၏ သမီးတော်မော့(မတီလဒါဟုလည်းခေါ်၏
သူတို့မှ မြင်သည့် မတီလဒါမင်းသမီကို နန်းလျာထားခဲ့ လေသည်
ဟင်နရီဘုရင် လက်ထက်တွင် အဂ‡လန်ပြည်ရှိ ဆက္ကဆန်နှင့် နော်မန်လူမျိုးတို့ကို သွေးစည်းရေးလုပ်ငန်းမှာ များစွာ တိုးတက်အောင်မြင်ခဲ့၏
ဟင်နရီဘုရင်သည် ပြင်သစ်ပြည်တွင် နော်မန်တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲများကြောင့် အဂ‡လိပ် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် များစွာ တက်ကြွ ခဲ့လေသည်
ဒုတိယဟင်နရီ(ခရစ် ၁၁၃၃-၁၁၈၉)သည် မတီလဒါ မင်းသမီး (ပထမ ဟင်နရီဘုရင်၏ သမီးတော်)နှင့် အန်ဇူးနယ်စား ဂျက်ဖရီလန်တာဂျင်နက်တို့၏ သားတော်ဖြစ်သည်
၁၁၃၅ ခုနှစ်၌ ပထမ ဟင်နရီ ကွယ်လွန် သောအခါ ဝီလျံ-သ-ကွန်းကားရား၏မြေးတော် ဗလွားနယ်စား စတီဖင်က ထီးနန်းကို လုယူသည်
ထိုကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြီးနောက် စတီဖင်သည် ထီးနန်းကိုဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားရမည်ဖြစ်သော်လည်းသူကွယ်လွန်ပြီးသည် နောက်တွင် ဟင်နရီက ဆက်ခံရန် သဘောတူခဲ့ကြလေသည်
ဟင်နရီသည် ၁၁၅၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့ပြီးလျှင်၃၅ နှစ် တိုင်တိုင် တိုင်းပြည်ကို အုပ်စိုးခဲ့သည်
သူသည် အဂ‡လန် တပြည်လုံးသာမက ပြင်သစ်ပြည်၏ အနောက်ဘက် တခြမ်း ကိုပါ အုပ်စိုးခဲ့ရသည်
ထိုမျှသာ မဟုတ်သေး စကော့တလန်ပြည်၊ ဝေလပြည်နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည်တို့ကိုလည်း အုပ်စိုးခဲ့ ရလေသည်
ဒုတိယ ဟင်နရီဘုရင်သည် မှူးကြီးမတ်ကြီးများ၏ တန်ခိုး အာဏာများကို ကန့်သတ်ပေးရန် ဟူသော ဝါဒကိုဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့သည့်အငြ် ခရစ်ယန် သံဃာအဖွဲ့အား ဘုရင်စိုးမင်း တို့၏ 0x100သဇာအောက်တွင် ရောက်ရှိလာရေးအတွက်လည်း ကြိုးပမ်းခဲ့၏
ဤအရေးတွင်ကန်တာဗာရီဂိုဏ်းချုပ် တောမတ် ဗက်ကက် အသတ်ခံရလေသည်
ဟင်နရီဘုရင်သည် ဂျူရီ လူကြီးများဖြင့် အမှုအခင်းစစ်ဆေးသည့် စံနစ်ကိုလည်းကောင်း၊ နယ်လှည့် တရားရုံးစံနစ်ကိုလည်းကောင်း စတင် ကျင့်သုံးစေခဲ့ သည်
အဂ‡လိပ် ဆက္ကဆန်ဥပဒေများကိုလည်း တိုင်းပြည်၏လက်သုံး ဥပဒေအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့၏
ဒုတိယဟင်နရီ ဘုရင်သည် မိမိအား သစ္စာဖောက်ခြင်း၊ ပုန်ကန်ထကြွကြခြင်း တို့ကြောင့် စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်
ထိုသားတော်များတွင် သူ၏နောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့ကြသော ခြသေ‡့နှလုံးရှိသူ ရစ်ချတ်နှင့် ဂျွန်တို့လည်း ပါဝင်၏
ဒုတိယဟင်နရီ ဘုရင်သည် ၁၁၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်သစ် ပြည်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်
တတိယဟင်နရီဘုရင်(ခရစ် ၁၂ဝ၇-၁၂၇၂)
ဂျွန်ဘုရင် ၁၂၁၆ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံသောအခါ သူ၏ သားတော် ဟင်နရီသည် ကိုးနှစ်ရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်
ထိုကိုးနှစ်သား မင်းသားကလေးသည် တတိယဟင်နရီ ဘုရင်အဖြစ်ဖြင့် ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်
ဘုရင်ကလေး အရွယ်မမြောက်မီ ပင်ဗရုတ်မြို့စားကြီးဝီလျံမာရှယ်နှင့် ဟျူးဗတ်ဒါဗတ်ဆိုသူ အမတ်ကြီးတို့က ရင်ခွင်ပိုက် အုပ်ချုပ်ကြရသည်
၁၂၇၇ ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီသည် တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်တိုင် အုပ်ချုပ်ရေးသည်
ဟင်နရီသည် အသုံးကြီး၍ ဆွေတော် မျိုးတော်တို့နှင့်တကွ သူနှင့် ပလဲနံပ သင့်သူတို့ကိုအခွင့်အရေး ပေးလွန်းသည်
စစ်မက် လိုလား၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အဂ‡လိပ်ပိုင် နယ်မြေဟောင်းတို့ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ယူရန် အထူး အာသီသ ထားခဲ့သည်
တိုင်းပြည်ကကို အုပ်ချုပ်ရာတွင်လည်း အစဉ်အလာအားဖြင့် ဖိတ်ခေါ် တိုင်ပင်လေ့ရှိသော ကောင်စီကို မခေါ် မဖိတ် မတိုင်ပင်ပဲ နေခဲ့သည်
သို့ဖြင့် ကောင်စီဝင် မြေပိုင်ရှင်အမတ်ကြီးများသည်မကျေမနပ် ဖြစ်လာကြသည်
၁၂၅၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်မွန်ဒီမွန့်ဖတ် ခေါင်းဆောင်သော မြေပိုင် ရှင် အမတ်ကြီးများသည် သူတို့အား အုပ်ချုပ်မှု လွှဲပြောင်းပေး ရန် ဘုရင်အား အကြပ်ကိုင်ကြသည်
နောက်ဆုံးတွင် ဟင်နရီ နှင့် ဆိုင်မွန်တို့ စစ်ခင်းကြတော့၏
ထိုစစ်ပွဲတွင် ဆိုင်မွန်တို့ ဘက်မှ အနိုင်ရကြ၍ ဟင်နရီသည် တနှစ်တာမျှ အကျဉ်းချ ထားခြင်းခံရလေသည်
စစ်ပွဲပြီးသောအခါ ရှေးယခင်က မြေပိုင်ရှင် အမတ်ကြီးများ သာ ပါဝင်ခဲ့ရသော ကောင်စီတွင် မြို့သူ မြို့သားများ၏ ကိုယ် စားလှယ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းလာလေတော့၏
ထိုကိုယ်စား လှယ်ပေါင်းစုံ ပါဝင်သောကောင်စီသည်ပင်နောင်အခါ၌ ပါလီ မန် ဖြစ်လာလေသည်
ဟင်နရီ၏သားတော် အက်ဒွပ်သည် ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အီဗရှမ် စစ်ပွဲ၌ဆိုင်မွန်တို့အား တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းလိုက်ရာ ဆိုင်မွန်လည်းကျဆုံးလေတော့၏
ထိုအခါမှစ၍ ဟင်နရီ နတ်ရွာလားသော ၁၂၇၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ခုနစ်နှစ်တာမျှသောအချိန်တွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာစွာရှိစေရန်အက်ဒွပ်ကသာအုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်
ဟင်နရီသည် အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌ အမှားမှား အယွင်းယွင်း မနိုင်မနင်းရှိခဲ့သော်လည်း သုခုမပညာနှင့် အခြား အနုပညာ ရပ်များတွင် အထူးဝါသနာထုံခဲ့သည်
ဝက်စမင်စတာ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းကြီးကို တည် ဆောက်လျက် အယူဝါဒကို အားပေး ခဲ့သည့်ပြင် စိတ်နှလုံး သိမ်မွေ့သော ဘုရင်တပါးလည်း ဖြစ် သည်
စတုတ္ထ ဟင်နရီသည် လန်ကက်စတာ မင်းဆက်မှဦးစွာ နန်းတက်သောဘုရင် ဖြစ်သည်
လန်ကက်စတာနယ်စားကြီး ဂျွန်အော့ဂေါင့်၏ သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ၁၃၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့ တွင် ဖွားမြင်သည်
၁၃၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ရစ်ချတ်ဘုရင် သည်ဟင်နရီ အား ပြည်နှင်ဒဏ်ခတ်လိုက်ပြီးနောက် ဟင်နရီ ၏ဖခင် ကွယ်လွန်သည်တွင် ဟင်နရီ၏ ပိုင်မြေအရပ်ရပ်ကို သိမ်းယူလိုက်သည်
၁၃၉၉ ခုနှစ်၌ ရစ်ချတ်ဘုရင်သည် အိုင်ယာလန်ဘက်သို့ ခရီးထွက်နေစဉ်ဟင်နရီသည် နောက်လိုက် ၆ဝ ခန့်နှင့် အဂ‡လန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာလျက် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံလေသည်၊ ဒုတိယ ရစ်ချတ်ဘုရင် အား အကြည်ညိုပျက်သူ များပြားသည့်အလျောက် ဟင်နရီ၏ စစ်တပ်သည်အင်အား အဆမတန် တိုးတက်လာကာ စစ်ပွဲ တစုံတရာ မတိုက်ခိုက်ရပဲ ရစ်ချတ်ဘုရင်အား လက်ရဖမ်းဆီး နိုင်ခဲ့လေသည်
ဟင်နရီ ထီးနန်းသိမ်းလိုက်သည်ကို ပါလီမန် ကလည်း သဘောတူခဲ့သည်
ဟင်နရီ၏ နန်းသက် ၁၄ နှစ်ကား ဆိတ်ငြိမ်သာယာခြင်း မရှိခဲ့ချေ
နန်းတက်စနှစ်များတွင် ဟင်နရီသည် နန်းကျ ဘုရင် ရစ်ချတ်၏ ဘက်တော်သားများဖြစ်သော မှူးမတ်ကြီးများ၏ ပုန်ကုန်မှုများကိုလည်းကောင်း၊ ဝေလနယ်နှင့် စကော့တလန် ပြည်တို့၏ ထကြွသောင်းကျန်းမှုများကိုလည်းကောင်း တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းခဲ့ရ၏
ထိုသို့ ရန်ဆူး ရန်စွယ်တို့ကို ချိုးနှိမ်နေရသဖြင့် သာသနာ့ အဖွဲ့အစည်းတို့နှင့်လည်း အညီအညွတ်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရ ၏
နန်းတက်စဉ်က အကူအညီပေးခဲ့သော ပါလီမန်အားလည်း အထူးလိုက်လျောခဲ့ ရ၏
ထိုကြောင့် ဟင်နရီ ၏ လက်ထက်တွင် ပါလီမန်သည် ပြည်သူ့အခွင့်အရေး ပေါ်လွင်အောင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင် ခဲ့သည်
သို့ဖြင့် အဂ‡လန်နိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေအအုပ်စိုးသော (စည်းမျဉ်းခံ) ဘုရင့်စံနစ်သည် ဟင်နရီ လက်ထက်တွင် ဦးစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
ဟင်နရီသည် အုပ်ချုပ်မှုဘက်တွင် တရားမျှတ၍ လိမ်မာ သောမင်း ဖြစ်သည်
မြို့ရွာများ ထွန်းကားလာမှုနှင့် အရောင်း အဝယ် တိုးတက်လာမှုတို့အတွက် အထူးအားပေးခဲ့သည်
ဤမင်းလက်၌ အနုပညာနှင့် စာပေ ပညာရပ်များလည်းအထူး တိုးတက်ခဲ့၏
သို့ရာတွင် ဟင်နရီသည် အယူဝါဒဂိုဏ်းကွဲမှုကို မုန်းတီးသူဖြစ် သဖြင့် လောလတ်ဂိုဏ်းဝင်များအား ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းသုတ်သင်လေသည်
ဟင်နရီသည် ၁၄၁၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင်ကံကုန်သည်
ပဉ္စမ ဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၃၈၇-၁၄၂၂)
စတုတ္ထ ဟင်နရီ လွန်သောအခါ သားတော် ဟင်နရီသည် ပဉ္စမဟင်နရီ အဖြစ် ထီးနန်းဆက်ခံ၏
ထိုအချိန်က အုပ်စိုးကြသော ဘုရင် များအနက် ဟင်နရီသည် ရဲစွမ်း သတ္တိနှင့်လည်းကောင်း၊ ဉာာဏ် ပညာ အမြော်အမြင်နှင့်လည်းကောင်း အပြည့်စုံဆုံးသော ဘုရင် တပါးဖြစ်သည်ဟု ကျော်ကြားခဲ့လေ သည်
ပဉ္စမဟင်နရီသည် ခမည်းတော် စတုတ္ထဟင်နရီဘုရင်ကြီး နည်းတူ လောလတ်ဂိုဏ်း နှိပ်ကွပ်ရေးကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၄၁၇ ခုနှစ်တွင် လောလတ်ဂိုဏ်း ခေါင်းဆောင် ဆာဂျွန်အိုးကတ်ဆယ်ကို ကွပ်မျက်ပစ် လိုက်သည်
ဟင်နရီသည် ယခင်မင်းများလက်ထက်တွင် ဆုံးပါးခဲ့သော ဥရောပတိုက်ရှိ နယ်ပယ်တို့ကို ပြန်လည် ရရှိရန်သာမက ပြင်သစ်ထီးနန်းကိုပါ သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ရရင်း ရှိသည့် အလျောက် တတိယ အက်ဒွပ်ဘုရင် လက်ထက်က စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှစ်တရာစစ်ပွဲကို ဆက်လက် ဆင်နွှဲခဲ့သည်
အဇန်ကူးတိုက်ပွဲတွင် ဟင်နရီ၏ စစ်တပ်သည် စစ်သား ၁၃ဝဝဝ ခန့်မျှသာ ပါဝင်သော်လည်း လေးသည် တော် အများပါဝင်သဖြင့် စစ်သား ၅ဝဝဝဝ ခန့် ပါဝင်သော ပြင်သစ်စစ်တပ်တို့ကို အပြတ်အသတ် အောင်နိုင် ခဲ့လေသည်
ထိုတိုက်ပွဲအပြီး ဟင်နရီသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ဘက် တခြမ်းလုံးကို သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးရလေသည်
၁၄၂ဝ ပြည့်နှစ် ဟင်နရီနှင့် ပြင်သစ်ဘုရင် ဆဋ္ဌချားတို့ သည် ထရွားမြို့၌ ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆို၏
ထိုစာချုပ် အရ ဟင်နရီသည် ဆဋ္ဌချား၏ သမီးတော် ကက်သရင်း မင်းသမီးနှင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြား၍ ချားဘုရင် နတ်ရွာစံလွန် သော် ဟင်နရီသည် ပြင်သစ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်
သို့ရာတွင် ၁၄၂၂ ခုနှစ်၌ ငြိမ်းချမ်းရေး ပျက်ပြား၍ စစ်ထပ်မံ ဖြစ်ပွားပြန်သည်
ဟင်နရီလည်း စစ် ပြင်ဆင်မှုများ ဆောင်ရွက်ယင်း ဝေဒနာစွဲကပ်၍ ကံကုန်လေ သည်
ဟင်နရီလွန်သောအခါ အဂ‡လိပ်ထီးနန်းနှင့်တကွ ပြင်သစ်ထီးနန်းကိုပါ ဆက်ခံရန် ကိုးလသားအရွယ် ဟင်နရီ မင်းသားကလေး ကျန်ရစ်ခဲ့၏
ပဉ္စမ ဟင်နရီ ဘုရင် နတ်ရွာစံပြီးနောက် တနှစ်သားမျှပင် မရှိ သေးသော သားတော် ဟင်နရီမင်းသားငယ်သည် ဆဋ္ဌဟင်နရီအဖြစ်ဖြင့် နန်းတက်၏
ဟင်နရီဘုရင်ကလေး၏ ဦးရီးတော် ဗက်ဒဖို့နယ်စားကြီး သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ နယ်မြေတို့ကို ဘုရင့် ကိုယ်စား အုပ်ချုပ် ရ၍ အခြား ဦးရီးတော် တပါးဖြစ်သော ဂလော့စတာ နယ်စား ကြီးသည် အဂ‡လန်နိုင်ငံကို ဘုရင့်ကိုယ်စား အုပ်ချုပ်ရလေ သည်
ဟင်နရီ နန်းတက်၍ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်မျှ ကြာသောအခါ ပြင်သစ်ပြည့်ရှင် ချားဘုရင်လည်း ကံကုန်ပြန် သည်
ထိုအခါတွင် ထရွားငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ်အရ ဟင်နရီ သည် ပြင်သစ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံရတော့သည်
သို့ရာတွင် ပြင်သစ်တို့သည် ဟင်နရီအား ဘုရင်အဖြစ်ဖြင့် အကြည်အသာ လက်မခံလိုပဲ ရှိကြသောကြောင့် စစ်ဖြစ်ပွားလေသည်
၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ကျေးတော သူကလေး ဂျုန်းအော့အတ်၏ ရဲရဲတောက် ခေါင်းဆောင်မှုကြောင့် အဂ‡လိပ်တို့သည် အော်လီ ယန်းမြို့တွင် အရှုံးကြီး ရှုံးခဲ့ကြရ၏
ထိုမှစ၍ အဂ‡လိပ်တို့သည် တစတစ စစ်ရေးနိမ့်ခဲ့ပြီး နောက် ၁၄၅၃ ခုနှစ် ရောက်သည်တွင် ကဲလေးမြို့မှတပါး အခြားသော ပြင်သစ်နယ်ပယ်အားလုံးကို လက်လွွှတ်လိုက်ကြ ရလေသည်
နှစ်တရာစစ်ပွဲလည်း ထိုတွင်မှ ရပ်စဲပြီးဆုံးသွား လေတော့၏
၁၄၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီသည် မာဂရက်ဆိုသူ ပြင်သစ် မင်းသမီးတပါးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်
ဟင်နရီသည် သိမ်မွေ့၍ ဘုရားတရား ကိုင်းရှိုင်သော်လည်း မင်းအဖြစ်ဖြင့်ကား ပျော့ညံ့လှသည်
ထိုအတွက် အမတ်ကြီးများသည် အုပ်ချုပ်မှုတွင် ကြိုး ကိုင်ကာ ပြည်သူတို့အားည|ဉ်းပန်းလာကြသည်
မတရားအား ကြီးလာသောအခါမကျေနပ်မှုများ အုံကြွလာပြီးလျှင် ၁၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျက်ကိတ် ခေါင်းဆောင်သော သူပုန်မှုကြီး ပေါ် ပေါက်ခဲ့လေသည်
ထိုနောက် ယောမင်းမျိုးနှင့် လန်ကက်စတာ မင်းမျိုးတို့၏ အာဏာလုပွဲ ကြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်
ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ ၁၄၅၅ ခုနှစ်တွင် နှင်းဆီစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားကာ တိုင်းပြည် ညက်ညက် ကြေခဲ့ရလေသည်
ဟင်နရီးကား စစ်ရေး၌ စွန်းလွန်းတမံ မဆောင်ရွက်နိုင်ချေ
မိဖုရားကြီး မာဂရက်သာလျှင် လန်ကတ် စတာ စစ်တပ်များကို ဦးစီးကာ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်ခဲ့၏
သို့ရာတွင် ၁၄၅၅ ခုနှစ် စိန်အယ်လာဗန် စစ်ပွဲ ၌ ဘုရင့်စစ်တပ်များ အရေးနိမ့်ခဲ့ကြ သည်
၁၄၆၁ ခုနှစ်တွင် ယော့မင်းမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သော အက်ဒွပ်သည် ဘုရင်အဖြစ်ကို ခံယူလိုက်၏
၁၄၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟင်နရီသည် ထီးနန်းကို ခေတ္တမျှ ပြန်လည် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၁၄၇၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖန် စစ်ရေး နိမ့်သဖြင့် အဖမ်းခံရကာ လန်ဒန် မျှော်စင်ကြီး၌ အကျဉ်းချ ခြင်း ခံရလေသည်
ထိုနောက် များမကြာမီအတွင်း ကွပ်မျက် ခြင်း ခံရလေသည်
သတ္တမ ဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၄၅၇-၁၅ဝ၉)
သတ္တမ ဟင်နရီသည် တျူဒါမင်းဆက်မှ ဦးစွာ နန်းတက် သောဘုရင် ဖြစ်သည်
နှင်းဆီစစ်ပွဲများ၏ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲဖြစ်သော ဗော့ဇွပ်ဖီးတိုက်ပွဲတွင် တတိယ ရစ်ချတ်ဘုရင်အား နှိမ်နင်း ခဲ့ပြီးနောက် ၁၄၈၅ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက် သည်
ဟင်နရီသည် လန်ကက်စတာ မင်းမျိုး အဆက်အနွယ် ဖြစ်၏
ယော့မင်းသမီး အယ်လစ်ဇဗက်နှင့် စုံဖက် လိုက်ခြင်း အားဖြင့် စစ်ပြိုင်ခဲ့ကြသော ယော့မင်းမျိုးနှင့် လန်ကက်စတာ မင်းမျိုးတို့သည် သွေးချင်းနှောကာ ပူးပေါင်းမိကြသည်
ဟင်နရီ၏ လက်ထက်တွင် သူပုန်သူကန်များ ထကြွသောင်း ကျန်းခဲ့ကြ၏
သို့ရာတွင် အလွယ်တကူ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့လေ သည်
စစ်မလိုလားသော မင်းတပါးဖြစ်သည့်အလျောက် တိုင်းသူပြည်သားများ ၏ ကြည်ညိုလေးစားခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်
ဟင်နရီသည် စတားချိန်းဗားခေါ်သော လွှတ်တော်ကြီးကို တည်ထောင်၍ သူကောင်းမျိုးများ၏ အခွင့် အာဏာ အသီးသီးတို့ကို ဖြတ်တောက် ပိတ်ပင်နိုင်သဖြင့် ဘုရင်၏ တန်ခိုးအာဏာ တိုးတက်စေခဲ့၏
သားတော် အာသာမင်းသား ကို စပိန်မင်းသမိး ကက်သရင်းနှင့် လက်ဆက်ပေးခဲ့ပြန်သည်
သမီးတော် မာဂရက်ကိုလည်း စကော့တလန်မှ စတုတ္ထဂျိမ်းနှင့် လက်ဆက်ပေးခဲ့၏
ဤသို့ဖြင့် ဟင်နရီသည် စပိန်နှင့် စကော့ လူမျိုးတို့၏ ချစ်ကြည်မှုကို ဖန်တီးခဲ့လေသည်
ဟင်နရီ၏ လက်ထက်တွင် အဂ‡လန်နိုင်ငံ၌ ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏
ဝီလျံ ကက်စတန်သည် စာပုံနှိပ် လုပ်ငန်းကို ဦးစွာ တီထွင်ခဲ့၏
၁၄၉၇ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်ကက် ဗော့သည် ဟင်နရီ၏ အားပေးချီးမြေ|ာက်မှုဖြင့် မြောက်အမေ ရိကတိုက်သို့ လှည့်လည် စုံစမ်းရှာဖွေခဲ့၏
သို့အားဖြင့် အဂ‡လန်ပြည်သည် ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး နိုင်ငံဘဝသို့ ရောက် စေရန် အခြေတည်ခဲ့လေသည်
တျူဒါမင်းဆက်တို့အတွက် အဘက်ဘက်မှ ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဟင်နရီဘုရင်သည် ၁၅ဝ၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကံကုန်သည်
အဋ္ဌမ ဟင်နရီ (ခရစ် ၁၄၉၁-၁၅၄၇)
အဋ္ဌမ ဟင်နရီကား မိမိလက်ရှိ မိဖုရားကို ကွာ၍ နန်းတွင်းသူ ပျိုဖြူတစ်ဦး လက်ထပ်လိုရာမှစကာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းနှင့် အဂ‡လန်ပြည် သာသနာရေး ဂိုဏ်းတို့ကိုအဆက်ပြတ်သွားအောင် ပြုခဲ့သော အဂ‡လိပ်ဘုရင် တပါး ဖြစ်လေသည်
သူသည် ခမည်းတော် သတ္တမဟင်နရီ၏ အရိုက်အရာကို ၁၅ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ဆက်ခံ၏
ထိုနောက် ပြည်ထောင်ချင်း ဆက်ဆံမှု ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ခမည်း တော် စီမံထားချက်အရ စပိန်မင်းသမိး ကက်သရင်းကို မိဖုရား မြေ|ာက်လေသည်
ထိုအခါ ဟင်နရီမှာ ၁၈ နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်
မင်းပျိုမင်းလွင် ဟင်နရီမှာ နန်းတက်စအခါက ပျော်ပျော် နေတတ်၍ ရက်ရောသော စေတနာရှိပြီးလျှင် ကျန်းမာရေး အတွက် ကစားခုန်ကစား ဝါသနာပါသူ ဖြစ်ပေသည်
နန်း တက်ပြီးနောက် အနှစ် ၂ဝ အတွင်း ယင်းသို့သာ ပျော်ပျော် ပါးပါး နေခဲ့ပြီးလျှင် တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရေးကိုမူ အတိုင်ပင်ခံ အမတ်ကြီး ကာဒင်နယ် ဝူလဇီနှင့်သာ လွဲအပ်ထားလေ့ရှိသည်
ပဉ္စမချားအား ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်ကြီး၏ ဧကရာဇ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြေ|ာက် ပြီးသောအခါ ချားနှင့် ချား၏ရန်ဘက် ပြင်သစ်ဘုရင် ပထမဖရစ်စစ်တို့ နှစ်ဦးစလုံးကပင် ဟင်နရီအား မဟာ မိတ် ဖွဲ့လိုလာကြလေ သည်
ထိုအခါ ဟင်နရီသည် ဝူလဇီ၏ အာဏာမဲတင်း စံနစ် အရ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၅၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင်နှင့် ချစ်ကြည်ကြောင်းကိုပြရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ တပ်တောင်တာ ဗိုလ်ထုနှင့် သွားရောက်ပြီးလျှင် ချစ်ကြည်ရေးပျော်ပွဲကြီး ကျင်းပခဲ့လေသည်
ထိုပွဲကြီးတွင် ဘုရင်များနှင့် သူရဲကောင်း ရဲမက်များသည် အဖိုးထိုက်၍ လှပ ပြောင်လက်သော ဝတ်စား တန်ဆာများကို ဝတ်ဆင်ကြပြီးလျှင် ဘုရင် ဘုရင်ချင်း သူရဲ ကောင်း သူရဲကောင်းချင်း ချစ်ကြည်စွာ တွဲဖက်ကာ ပျော်ပွဲ အမျိုးမျိုး၌ ပါဝင်ဆင်နွှဲကြ လေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဟင်နရီ သည် ဖရန်စစ်နှင့် ချစ်ကြည်ကြောင်း ပြခဲ့သော်လည်း ဧကရာဇ် ချားကို ကူညီခဲ့လေသည်
ထိုအတောအတွင်း ဟင်နရီသည် သူ၏ မိဖုရား ကက် သရင်းကို ငြီးငွေ့လာ၍ ချောမောလှပသော နန်းတွင်း အပျို တော် အန်းဗူးလင်းကို မိဖုရား မြေ|ာက်လိုသဖြင့် ကက်သရင်း အပေါ် အပြစ်ရှာလေသည်
မကြာမီကက်သရင်းတွင် နန်းမွေဆက်ခံနိုင်မည့် သားတော်မမြင်သော ကြောင့် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သူသည် သူ့မရီးတော် မုဆိုးမကို လက်ထပ်ခဲ့သည်မှာ တရားတော်နှင့် မညီဟူ၍လည်းကောင်း အကြောင်းပြကာ ကွာရှင်းရန် စီစဉ်ခဲ့လေသည်
ထိုစဉ်က အဂ‡လန်ပြည်မှာ အယူဝါဒဆိုင်ရာတွင် ရောမ သာသနာပိုင် ပုတ်ရဟန်းမင်း၏လက်အောက်ခံ ဖြစ်လေသည်
ထိုကြောင့် ဟင်နရီသည် ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် မိဖုရားနှင့် ကွာရှင်းပေးရန် ပုတ်ရဟန်မင်း သတ္တမ ကလီမင့်အား တောင်းဆိုခဲ့လေသည်
ကက်သရင်း၏ နောင်တော် စပိန်ဘုရင်မှာလည်း တန်ခိုး အာဏာကြီးသူဖြစ်၍ ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဟင်နရီ၏ အလိုကို မလိုက်လျောခဲ့ပေ
ထိုကြောင့် ဟင်နရီသည် ကုလားမနိုင် ရခိုင်မဲဆိုသလို ကက်သရင်း နှင့် ကွာရှင်းရေးကို ဖြစ် မြောက်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ရကောင်းလောဟု ၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝူလဇီအား ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်လိုက်လေသည်
ထိုနောက် ပုတ်ရဟန်းမင်း ရုံးတော်သို့ အယူဝါဒကိစ္စများတွင် အယူခံဝင် ရသည့် အလေ့ကို ဥပဒေဖြင့် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်
၁၅၃၃ ခုနှစ်တွင် အန်းဗူးလင်းနှင့် လျှို့ဝှက်စွာ လက်ထပ်ခဲ့ လေသည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် ကန်တာဗာရီဂိုဏ်းချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရသော တောမတ် ကရန်းမားသည် ဟင်နရီနှင့် ကက်သရင်းတို့ လက်ထပ်ခဲ့သည်မှာ တရားတော်နှင့် မညီ၍ တရားမဝင် အထမမြောက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့၏
ထိုနောက် ဟင်နရီသည် အန်းဗူးလင်းနှင့် လက်ထပ်ခံပြီးကြောင်း ကြေညာ ၍ အန်းဗူးလင်းအား မိဖုရားမြေ|ာက်လေသည်
ဘုရင့်အလိုကို မပယ်ရှားဝံ့သော ပါလီမန်ကလည်း ဘုရင့် အလိုကျ ဥပဒေနှစ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ရလေသည်
ဥပဒေတရပ် အရ အဂ‡လန်ပြည်တွင် ပုတ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာလွှမ်းမိုးနေမှု ကို လက်အောက်ခံ မဟုတ်တော့ပဲ သီးခြားဂိုဏ်းတစ်ခု ဖြစ်လာ လေ၏
ထိုအခါ ဘုရားဝတ်ပြု စည်းဝေးပုံ အစီအစဉ်ကို အနည်း ငယ် ပြင်ဆင်လိုက်၍ သမ္မာကျမ်းကို အဂ‡လိပ်လို ပြန်စေပြီး သော် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် ထိုဘာသာပြန် သမ္မာကျမ်း များကိုသာ ထားရှိစေသည်
အခြား အက်ဥပဒေတရပ်အရမူ ဟင်နရီဘုရင်မှာ အဂ‡လန်ပြည်ဂိုဏ်း၏ အထွတ်အမြတ် ဖြစ် လာလေသည်
ထိုသို့ အာဏာရလာသောအခါ ဟင်နရီသည် အဂ‡လန်ပြည်အတွင်းရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို ပိတ်စေ၍ ကျောင်းများပိုင် ပစ္စည်းများကို သိမ်းယူလေသည်
မိမိ အယူ အဆ သဘောတရားများအတိုင်း မလိုက်နာသူများအား ပြင်း ထန်စွာ နှိမ်နင်းလေသည်
ထိုကဲ့သို့ ပြုမူခဲ့ရာတွင် ဟင်နရီအား ထောက်ခံအားပေး ကူညီသူမျာ ဝူလဇီ၏ နေရာတွင် ခန့်ထားခဲ့သော တောမတ် ကရန်းမား ဖြစ်လေသည်
ဟင်နရီကား ဆောင်းလေကဲ့သို့ စိတ်ပြောင်းမြန်လှသူ ဖြစ်၏
အန်းဗူး လင်းကို မိဖုရား မြေ|ာက်၍ မကြာမီ အခြား ပျိုဖြူတစ်ဦးအား ရွှေဘောတော် ကျခဲ့ပြန်လေသည်
ထိုကြောင့် ဟင်နရီနှင့် ကရန်းမားတို့သည် အန်းဗူးလင်းအား သစ္စာမရှိသည့် မိဖုရားအဖြစ်မျိုးရောက်အောင် အမှုဆင်၍ ပြစ်မှုထင်ရှားသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်သတ်စေခဲ့ သည်
အန်းမိဖုရားနှင့် နောင်အခါ အဂ‡လန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားလှသော ဘုရင်မတစ်ဦး ဖြစ်လာမည့် အယ်လစ်ဇဗက် မင်းသမီးကို ရရှိခဲ့လေသည်
အန်းဗူးလင်းအား အဆုံးစီရင်ပြီးနောက် မိဖုရားအဖြစ် တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရသူမျာ ဂျိန်းဆေးမိုးဖြစ်၍ သူ့တွင် နောင်အခါ ဆဋ္ဌအက်ဒွပ်ဖြစ်လာမည့် မင်းသားကို မြင်လေ သည်
ထိုမိဖုရားကား သက်ဇိုး မရှည်ရှာပေ
ဟင်နရီနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် တနှစ်ကျော်အကြာတွင် ကွယ်လွန်သွားလေ သည်
ထိုကြောင့် ကရန်း မား၏ စီစဉ်ပေးချက်အရ ဟင်နရီ သည် ဂျာမန်မင်းသမီး အန်းအော့ကလိဆိုသူနှင့် လက်ဆက်ပြန် လေသည်
သို့သော် အချောအလှကြိုက်သော ဟင်နရီမှာ ရုပ်မလှသောသူနှင့် လက်ဆက်ပေးရပါမည်လောဟု ကရန်းမား ကို မျက်မာန်တော်ရှကာ အဆုံးစီရင်စေ၍ ထိုမိဖုရားကိုလည်း ကွာရှင်းပစ်ပြန်လေ၏
ထိုနောက်တွင် သက် ၁၈ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၍ လှပချောမောသော ကက်သရင်း ဟောင်းဝပ်နှင့် လက်ဆက်ပြန်လေသည်
ထိုမိဖုရား ကလေးမှာ သူနှင့် လက်မထပ်မီ အကျင့်မကောင်းခဲ့သည်ကို သိရှိ၍ သဘော မကျပြန်သဖြင့် ခေါင်းဖြတ် သတ်စေပြန်သည်
နောက်ဆုံးတွင် ၁၅၄၃ ခုနှစ်၌ ကက်သရင်းပါး အမည်ရှိ မုဆိုးမတစ်ဦးကို မိဖုရား မြေ|ာက်ပြန်လေရာ ထိုမိဖုရားသာလျှင် ဟင်နရီ ကွယ်လွန်သည်အထိ မိဖုရားအရာ၌ တည်မြဲခဲ့လေသည်
အဋ္ဌမ ဟင်နရီ ဘုရင်မှာ အဂ‡လန်နိုင်ငံ သမိုင်းတွင် သိမှတ်ရလွယ် သော ဘုရင်တပါး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်
သို့သော် ထိုဘုရင်ကြီးသည် အဂ‡လိပ် ရေတပ်ကြီး အင်အား တောင့်တင်း၍ အခြေခိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့လေ သည်
အခြား ဥရောပနိုင်ငံများမှ ဘုရင်များသည် မိမိတို့ စစ်တပ်များကို အင်အား တောင့်တင်းအောင် စီမံ ဖွဲ့စည်းနေကြစဉ် ဟင်နရီ ကား မိမိ၏ တိုက်သဘေ‡ာများကို တိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်၏
နောင်အခါ ရေကြောင်းတွင် အဂ‡လိပ်တို့ကြီးစိုး နိုင်ရေးအတွက် သူ့လက်ထက်တွင် အရည်အခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ သည့် သားတော် မထွန်းကားခဲ့သော်လည်း အန်းဗူးလင်းနှင့် ရရှိသည့် သမိးတော် အယ်လစ်ဇဗက်မှာကား အဂ‡လန်နိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ထူးခြားလှသော ဘုရင်မတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့လေသည်
(   အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မများ
သက်ကလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkalay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၁ ဦး၊ မ ၃၅၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ရောဘတ် ဖယ်လ်ကွန် စကော့(အင်္ဂလိပ်: Robert Falcon Scott)မှာ ဗြိတိသျှလူမျိုး ရေတပ်ဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်၍၊ သိပ္ပံပညာ သုတေသနလုပ်ငန်းအတွက်၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ သွားရောက် စွန့်စားရှာဖွေသူ ဖြစ်၏
ဒက်ဗွန်ပို့မြို့တွင် မွေးဖွား၍ ရေတပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်ကြီး ဖြစ်လာလေသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် သူ၏ စွန့်စားမှုသတ္တိနှင့် ခေါင်းဆောင်နိုင်သော အရည်အခြင်းကြောင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ သွားရောက်မည့်အဖွဲ့ကို ဦးစီးရန် တာဝန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသည်
ထိုကြောင့် 'ဒစ်စကပ်ဗာရီ'အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် အဖွဲ့ကို အုပ်ချုပ်ကာ လိုက်ခဲ့လေသည်
ထိုအကြိမ်မှာ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ စကော့သွားရောက်သည့် ပထမအကြိမ် ဖြစ်၍ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်ခန့်မျှ ကြာလေသည်
တောင်ဝင်ရိုးစွန်းမှ နေရပ်သို့ ချောမောစွာ ပြန်ရောက်လာသော် စကော့သည် ရေတပ်တွင် အမှုထမ်းပြန်၏
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမအကြိမ်က မပြီးဆုံးခဲ့သောလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက် စူးစမ်းလုပ်ကိုင်ရန်၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ခရီးထွက်ရပြန်သည်
စကော့တို့အဖွဲ့ကို ဗြိတိသျှနှင့်ဒိုမီနီယန်အစိုးရများက စရိတ်ထောက်ပံ့လေသည်
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်၊ စကော့တို့ လူစုသည် စွတ်ဖားများဖြင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ခရီးစထွက်ကြလေသည်
ရာသီဥတုမှာ ဆိုးရွားလှသဖြင့် တောင်ဝင်ရိုးသို့ သွားကြရာဝယ် အလွန်တရာ ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ဓာတ်၊ ဇွဲသတ္တိတို့ဖြင့် အားခဲ ကာ ခဲယဉ်း ပင်ပန်းစွာ သွားရောက် ကြရ၏
ဤသို့ဖြင့် ၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရောက်ရှိကြ၏
သို့သော် နော်ဝေးနိုင်ငံသား အားမန်ဆင်အာ လူစုက တောင်ဝင်ရိုးစွန်းနေရာတွင် တစ်လခန့် စော၍ အလံစိုက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ကြသဖြင့် စကော့တို့ထက် အရင်ဦးသွားကြောင်း သိကြရလေသည်
ထိုနေရာမှ ရိက္ခာထောက် စခန်းသို့ ပြန်လှည့်ကြသည့်အပြန် ခရီးတွင် စကော့တို့လူစုသည် ဖျားနာခြင်း၊ ရိက္ခာမလုံလောက်ခြင်း၊ ရာသီဥတု၏ဆိုးရွားခြင်း ဘေးဒုက္ခတို့ကို တွေ့ကြုံကြရလေတော့၏
စကော့နှင့် အဖော်လေးဦးတို့သည် ထိုဘေးဒုက္ခများကို အလျှော့မပေးဘဲ အစွမ်းကုန် ကြိုးစားတွန်းလှန်ကြပါသော်လည်း၊ အက်ဗန်းအမည်ရှိ စကော့၏လက်ထောက်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သေဆုံးရလေ၏
နောက်တစ်လလောက်တွင် အုတ်အမည်ရှိ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးမှာလည်း မိမိ၏ မဟန်နိုင်သော အခြေအနေကြောင့် အခြားအဖွဲ့ဝင်တို့အား ဝန်မလေးစေလိုသည်က တစ်ကြောင်း၊ မိမိအတွက် ဝန်ပေါ့သဖြင့်၊ ကျန်အဖော်များ သက်သာရာရစေရန်က တစ်ကြောင်းတို့ကို ထောက်ထား၍ နှင်းမုန်တိုင်းထဲသို့ အတင်းထွက်သွားကာ အသက်စွန့်လိုက် လေသည်
သို့ဖြစ်လင့်ကစား စကော့နှင့် ကျန်အဖော်နှစ်ဦး ဖြစ်သော ဒေါက်တာဝီလဆန်နှင့် လက်ဖတင်နင်ဗောင်းဝါးတို့မှ အုတ်မျှော်လင့်သကဲ့သို့ သက်သာခွင့် မရရှာချေ
ရိက္ခာပြတ်သည့်ပြင် ရာသီဥတုမှာ ပို၍ ဆိုးရွားလာရာ ထိုသူသုံးဦးမှာ ၁၉၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ လောက်တွင် သေဆုံးရှာကြလေ၏
စကော့၏ အဖွဲ့အား အရှာထွက်ခဲ့သော ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ တွင်မှ စကော့တို့၏ အလောင်းများကို တွေ့ရှိကြရလေသည်
စကော့သည် မိမိတို့ စူးစမ်းရခဲ့သမျှ တွေ့ကြုံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သမျှကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ၊သေခါနီးဆဲဆဲတွင် မရေးနိုင်ရေးနိုင်နှင့်ပင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သေးသည်
သူတို့၏မှတ်တမ်းများကို ဖတ်ရှုကြရာတွင် စကော့နှင့် အဖွဲ့သားများသည် ယောကျာ်းကောင်းပီသစွာ အာဇာနည်စိတ်ဖြင့် ဒုက္ခဆင်းရဲ အမျိုးမျိုးခံ၍ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံများကို အံ့ဩချီးမွမ်းစိတ်၊ သနားစိတ်တို့ဖြင့် ဖတ်ရှုကြရလေသည်
စကော့၏ အဖွဲ့သားများမှာ အသက်ပင် ဆုံးကြသော်လည်း သူတို့၏စူးစမ်းလေ့လာထားခဲ့သည့်အချက်များမှာ သိပ္ပံပညာရပ်အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်အောင် အသုံးဝင်လှသည်
ထိုကြောင့် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့၏ စွန့်စားမှုသမိုင်းတွင် စကော့၏ အမည်မှာ မော်ကွန်းဝင်ဖြစ်၍ လန်ဒန်မြို့ ဝါတာလူးရပ်ကွက်တွင် စကော့၏ ရုပ်ပုံကို ကြေးရုပ် ထုထားကြလေသည်
ကျန်ရစ်သူ စကော့၏ဇနီးနှင့် သားအတွက် တိုင်းသားပြည်သူတို့က ရန်ပုံငွေများ ကောက်ခံပေး၍ ဘုရင်မင်းမြတ်ကမူ ကွယ်လွန်သူ စကော့အား ကေ၊ စီ၊ ဘီ၊ ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးမြှင့်လေရာ ဇနီးသည်မှာလည်း လေဒီစကော့ဟူ၍ ဖြစ်လာလေသည်
ဖင်ဖြူပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို (Muscicapa williamsoni) သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ မလေး ကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဘော်နီယိုကျွန်း အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာသိင်္ဃ)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ရွှေဘိုခရိုင် ရွှေဘိုမြို့နယ် ကျောက်မြောင်းမြို့အနီး နွယ်ငြိမ်းကျေးရွာနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး သပိတ်ကျင်းခရိုင် စဉ့်ကူးမြို့ကို  ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်သည်
တံတားကြီးသည် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် ဖွင့်လှစ်သော ပေ ၁၈ဝ အထက် တံတားကြီးများအနက် ၃၉ စင်းမြောက် တံတားကြီး ဖြစ်သည်
ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် ၁၄ စင်းမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် တံတားကြီးတစ်စင်းဖြစ်သည်
ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း တံတားဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း အထူးအဖွဲ့(၁၄)က ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၆ ရက်မှ စတင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
အုတ်မြစ်နှင့် တံတားတိုင် လုပ်ငန်းများအားလုံး ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်
တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃ဝ ရက်တွင် ကျောက်မြောင်းဘက်ကမ်းမှ စတင်တပ်ဆင် ခဲ့ရာ၊ RP2 တိုင်ကျော်လွန်ပြီး RP3 တိုင်ပေါ်သို့ရောက်ရန် ၁၆ မီတာအလို၌ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နံနက် ၇ နာရီ ၄၂ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အား ၆ ဒသမ ၈ ရစ်ချ်တာစကေးရှိသော အင်အားပြင်း ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် RP1  နှင့် RP2 ကြား တံတားသံပေါင် နှစ်ခန်းရေထဲသို့ ပြုတ်ကျပျက်စီး သွားခဲ့သည်
တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မေ ၁၉ ရက် တွင် သံပေါင်ခြောက်ခန်း တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ပြီးစီးခဲ့သည်
တံတားကြီးမှာ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းတံတား ဖြစ်ပြီး တံတားပေါ်တွင် အကျယ် ၂၈ ပေရှိ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းနှင့် တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီရှိသည့် လူသွားလမ်းများ ပါသည်
ပင်မတံတားအရှည် ၂၂၁၈ ပေ၊ ရွှေဘိုဘက်ကမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည် ၆၆ ပေနှင့် စဉ့်ကူးဘက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတား အရှည် ၁၉၆ ပေရှိပြီး စုစုပေါင်းတံတားအရှည်မှာ ပေ ၂၄၈ဝ ရှိသည်
တံတားအောက် ရေလမ်းကင်းလွတ်နယ်မြေမှာ အကျယ်ပေ ၃၂ဝ နှင့် အမြင့် ၄၇ ပေ ရှိပြီး တံတားခံနိုင်ဝန်မှာ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ၇၅ တန် ဖြစ်သည်
တံတားအောက်ထည်မှာ ၁ ဒသမ ၅ မီတာအချင်းရှိ သံကူကွန်ကရစ် လွန်တူးပိုင်တိုင်အုတ်မြစ်နှင့် သံကူကွန်ကရစ်တိုင်  ကိုယ်ထည်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိ သံပေါင်နှင့် သံကူကွန်ကရစ် ကြမ်းခင်းဖြစ်သည်
ဖကွန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpakun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဘန့်ဘိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဖန်လပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpanlat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇံယော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇံယော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၈ ဦး၊ မ ၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၉၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် တည်ရှိကာ ကမ္ဘာ့ အသေးဆုံး တိုက်ဖြစ်ပြီး အဓိက ကျွန်းကြီးဖြစ်သော တက်စ်မေးနီးယား ကျွန်းနှင့် ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းငယ်များ ပါဝင်သည်
ကမ္ဘာ၏တောင်ဘက်ခြမ်း ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် ပကတိ အထီးတည်း ကျွန်းကြီးသဖွယ်တည်ရှိသော ဩစတြေးလျတိုက်သည် တိုက်ကြီးခြောက်တိုက်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ယင်းနှင့် အနီးဆုံးဖြစ်သော အာရှတိုက်နှင့်ပင် မိုင်၁၈ဝဝ ဝေး သည်
ထို့ကြောင့်ပင် ဩစတြေးလျတိုက်ကို နောက်ဆုံးမှ လူတို့ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်
အရှေ့နှင့်အနောက်သို့ အရှည်ဆုံးနေရာတွင် ၂,၄၈၅ မိုင်ရှိ၍ တောင်နှင့်မြောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၁,၉၅၈ မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်
တက်စမေးနီးယာကျွန်း အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၂၉၇၄,၅၈၁ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ကမ္ဘာ၏တောင်ဘက်ခြမ်းပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာထဲ၌ တည်ရှိ၍ တောင်လတ္တီတွဒ် ၁ဝ° မှ ၄၅°° အတွင်းနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၁၄° မှ ၁၅၄°အတွင်း၌ ရှိလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းသည် အရှည် မိုင်တစ်သောင်းနှစ်ထောင်မျှသာ ရှိသည်
အငူများ၊ ပင်လယ်အော်များ အလွန်နည်းသည်
ပင်လယ်လက်ကြား ဟူ၍လည်း မြောက်ဘက်၌ ကာပင်တေးရီးယားပင်လယ်ကွေ့ရှိ၍ တောင်ဘက်၌ ဂရိတ် ဩစတြေးလီးယန်းဗိုက်ရှိသည်
အရှေ့မြောက် ကမ်းခြေနှင့် မိုင် ၃ဝ မှ ၇ဝ ကွာဝေးသောနေရာ၌ မိုင် ၁၂၅ဝ ရှိသော ဂရိတ်ဗယ်ရီယာရိခေါ် သန္တာကျောက်တန်းကြီးရှိ၏
အရှေ့တောင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများရှိ၍ ကမ်းရိုးတန်းအနီး တစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းကလေး များစွာရှိလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက်အနီးရှိသော ကျွန်းများအနက် မြောက်ဘက်ရှိ နယူးဂင်းနီကျွန်းနှင့် တောင်ဘက်ရှိ တက်စမေးနီးယားကျွန်းတို့သည် ထင်ရှားသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်လိုက်၍ သုံးပိုင်းခွဲနိုင်သည်
ယင်းတို့မှာ (၁) အနောက်ကုန်းမြင့်ဒေသ၊ (၂)အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသ၊ (၃) အရှေ့တောင်တန်းဒေသတို့ ဖြစ်သည်
အနောက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ပေ ၆ဝဝ မှ ၁,၅ဝဝ အထိသာဖြစ်သည်
ထိုဒေသသည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ တစ်ဝက်နီးနီး ကျယ်ဝန်းသည်
အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသသည် ပင်လယ်သို့ထွက်ပေါက် မရှိသော မြစ်များစီးဆင်းရာဒေသ ဖြစ်သည်
အချို့နေရာတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် နိမ့်နေတတ်ရာ အရှေ့တောင်ဘက် ပိုင်းဖြစ်သော မာရေးမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အနိမ့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်
အရှေ့တောင်တန်းဒေသသည် အမှန်စစ်စစ် ကုန်းမြေ မြင့်၏အစွန်း တောင်တန်းကြီးဖြစ်သည်
ယင်းတောင်တန်းကို ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်း တောင်တန်းဟုခေါ်သည်
ထိုတောင်တန်းကြီးသည်  ဩစတြေးလျတိုက်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုး တစ်လျှောက်တွင် ကမ်းရိုးနှင့် မိုင် ၅ဝ မှ ၃ဝဝ အကွာ၌ တန်းနေ၍ တောင်ဘက်ဆုံးတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်များရှိသည်
တောင်တန်းကြီးသည် မိုင် ၁၅ဝ ခန့်ကျယ်၍ အနောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းသွားရာ ထိုဆင်ခြေလျှောတစ်လျှောက်၌ ဒါလင်ဒေါင်းခေါ် မြက်ခင်းပြင်ရှိသည်
တောင်တန်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းအကြားတွင် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသောလွင်ပြင် ရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ရှိ ရေအိုင်များသည်လည်း များသောအားဖြင့် ကျယ်၍တိမ်သည်
နွေအခါ၌ အချို့ရေအိုင်များသည် ရွှံ့အိုင်ကြီးများသဖွယ် ရေမရှိဘဲ ရွှံ့များဖြင့်ပြည့်နေ သည်ကိုသာ တွေ့ရသည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ ဂျော့ ရေအိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူးဆန်းဆုံးသော ရေအိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းရေအိုင်သည် ပေါ်လာလိုက် ပျောက်သွားလိုက် ဖြစ်သည်
ဂျော့အိုင်နည်းတူ အဲရာအိုင်သည်လည်း အမြဲလိုလို ဆားကန်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီးနောက် လွန်ခဲ့သည့်အနှစ်တစ်ရာ အတွင်း နှစ်ကြိမ်သာ ရေဖြင့် ပြည့်ခဲ့ဖူးလေသည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်တွင် ရေတံခွန်များရှိ၍ လှလည်း အလွန်လှပသည်
သို့ရာတွင် မမြင့်လှချေ
ဩစတြေးလျတိုက်အလယ်ကို ဒက္ခိဏယဉ်စွန်း တန်းသည် ဖြတ်သန်းသွားရကား ဩစတြေးလျတိုက် မြောက်ပိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် မုတ်သုန်ဒေသဖြစ်သည်
မုတ်သုန်လေသည် မြန်မာနိုင်ငံမှာကဲ့သို့ပင် ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း မဟုတ်ဘဲ၊ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအတွင်း တိုက်ခတ် သည်
တိုက်ခတ်သော မုတ်သုန်လေသည်လည်း အနောက်မြောက်လေဖြစ်သည်
အနောက်မြောက်လေ တိုက်ခတ် သော နိုဝင်ဘာလမှဧပြီလအတွင်း မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် မိုးရွာသွန်းလေသည်
ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးခေါင်လေသည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရ ဖြစ်၍ အနောက်တောင်ထောင့်မှာမူ ဆောင်းအခါ၌ မိုးရွာသော မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်
ဩစတြေးလီးယားတစ်တိုက်လုံးကိုခြုံကြည့်မူ များသော အားဖြင့် မိုးခေါင်းပါးသောဒေသ များသည်
မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌သာ မိုးရွာသွန်း၍ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများတွင် အချို့နှစ်များ၌ လုံးဝမိုးမရွာဘဲရှိ တတ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်ကျော် သည် မိုးရေချိန် တစ်နှစ်လျှင် ဆယ်လက်မထက်နည်း၍ တစ်ဝက်ကျော်ကျော်သည် ၁၅ လက်မထက် နည်းသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ သဘာဝပေါက်ရောက်သော အပင်နှင့် တွေ့ရှိရသောတိရစ္ဆာန်များမှာ အခြားဒေသ၌တွေ့ရခဲ သော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည်
မြေမျက်နှာပြင်၊ ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ ပေါက်ရောက် သည့်အပင်များ ကွဲပြားခြားနားသည်
ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းကုန်းမြေမြင့်ကြီး တစ်ခုလုံးနှင့် အဲရာရေအိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြေနိမ့်ဒေသတစ်ဝိုက် လုံးသည် သဲကန္တာရဒေသဖြစ်သည်
ရှားစောင်းပင်၊ ဆူးရှိသော မြက်ပင်၊ ခြုံဖုတ်များ စသည် ကြိုးကြားပေါက်ရောက်နေတတ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ အနောက်တောင်နှင့် အရှေ့ တောင်ကမ်းရိုးတန်း၌ မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုဒေသကို တွေ့ရ သည်
ဆောင်းရာသီ၌ မိုးရွာသည်
လိမ္မော်သီး၊ သစ်သော့သီး၊ စပျစ်သီး စသော သီးပင်များ၊ ဂျုံများစိုက်ပျိုးကြ၍ စိုစွတ် သောအပိုင်း၌ အဖိုးတန်သစ်တောများရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တစ်လျှောက်သည် အပူပိုင်းမြက်ခင်းဒေသ ဖြစ်သည်
ကမ်းစပ် တွင် စိုစွတ်၍ သစ်တောများရှိသည်
ကုန်းတွင်းဘက်ရောက် သောအခါ မုတ်သုန်တော၊ သို့မဟုတ် အမြဲစိမ်းလန်းသော အပင်များပေါက်ရောက်သော သစ်တောများရှိသည်
ယင်းသစ်တောမျိုးကို လွန်သောအခါ မြက်ခင်းနှင့်သစ်ပင်စု ရောနှောနေသော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်မျိုးကို တွေ့ရသည်
မြက်ခင်းဒေသ သည် သိုး၊ နွားမွေးမြူရန် စားကျက်ကောင်းဖြစ်သည်
ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်းတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် မာရေး နှင့် ဒါလင်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် သမပိုင်း မြက်ခင်းဒေသဖြစ်သည်
ယင်းမြက်ခင်းဒေသတွင် သိုးများ အကြီးအကျယ်မွေးမြူရာ ကမ္ဘာပေါ်၌ သိုး အများဆုံးမွေးမြူရာ ဒေသကြီးဖြစ်သည်
မိုးကောင်းစွာရရုံမက ပင်လယ်နှင့်နီး၍ ပင်လယ်လေ အမြဲရရှိသော အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ရာသီဥတု ညီညွတ်မျှတသည်
မြက်ခင်းများ အမြဲစိမ်းစိုနေသဖြင့် နွားမွေး ကြသည်
ထို့ကြောင့် နို့ထွက်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားထွက် သဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ပင် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည်
ပိုမိုပူနွေးသော မြောက်ဘက်ကျကျအပိုင်း၌ ကြံ၊ နာနတ်၊ ငှက်ပျောစသော သီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်
တောင်ခါးပန်းများတွင် ယူကလစ်တပ် စသော အဖိုးတန်သစ်တောများရှိသည်
တက်စမေးနီးယားကျွန်းသည် သမအေးပိုင်းဒေသဖြစ် သည်
တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရသည်
ရာသီဥတုမျှတသည်
အဓိကအားဖြင့် ဂျုံ၊ ပန်းသီး၊ အာလူးတို့ကို စိုက်ပျိုး၍ သိုး များ၊ နွားများလည်း မွေးမြူသည်
ယူကလစ်တပ်ပင်များ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် အခြားတိုက်များနှင့် တစ်စုံတစ်ရာ အဆက်အသွယ်မရှိ၊ ပကတိအထီးတည်း တည်ရှိ နေဘိသကဲ့သို့ တွေ့ရသည့် တိရစ္ဆာန်များ၊ သစ်ပင်များ၊ ပန်းပင် များသည်လည်း ထူးထူးဆန်းဆန်း အံ့ဩဖွယ် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်ဒေသတွင်မှ မတွေ့ရှိရသော သစ်ပင်အမျိုးပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ကို ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရသည်
အခြားဒေသ၌ မတွေ့ရှိရသော တိရစ္ဆာန်များ ငှက်များ ကိုလည်း ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရှိရသည်
ပလက်တီပက်ခေါ် ဘဲတူဖျံတူကောင်၊ သားပိုက်ကောင်အမျိုးမျိုး၊ အီချစ် ဒနာပရွက်စားကောင်၊ အီးမျူးငှက်ကုလားအုပ်၊ ဒင်ဂိုခေါ် တော ခွေးတစ်မျိုး၊ ကွာလာဝက်ဝံစသည်တို့ကို ဩစတြေးလျတိုက်မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်ဒေသတွင်မျှ မတွေ့ရချေ
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ဓာတ်သတ္တုပေါများသော တိုက်ကြီးဖြစ်သည်
အနောက်ဘက် ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတွင် ရွှေအမြောက်အမြားတွေ့ရသည်
ကာလဂူလီရွှေတွင်းသည် အကြီး ကျယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့ပိုင်း ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်၌လည်း ရွှေကိုတွေ့ရသည်
ကွင်းစလန်နှင့် နယူး ဆောက်သဝေးပြည်နယ်တို့မှ ကျောက်မီးသွေးထွက်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက်ကုန်အားလုံး တန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်သည် ကျောက်မီးသွေးထွက်ကုန်မှ ရရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက် အခြားအဖိုးတန် ဓာတ်သတ္တုများမှာ ကြေးနီ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံ၊ သွပ်၊ ပလက်တီနမ်၊ သံဖြူ၊ မက်ဂနီဆိုက်နှင့် ရွဲများ ဖြစ် ကြသည်
ဩစတြေးလျတစ်တိုက်လုံးမှ ထွက်သော တွင်းထွက်သတ္တုများ၏ ထက်ဝက်ကို နယူး ဆောက်သဝေး ပြည်နယ်မှ ရရှိသည်
၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဩစတြေးလျတိုက် ၏ လူဦးရေသည် ၁၃ဝ၂၆၃ဝဝ ယောက် ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကား လူဦးရေညီမျှစွာ ရှိသည်မဟုတ်ချေ
များသောအားဖြင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့်ကမ်းရိုးတမ်းတစ်လျှောက် မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် လူနေအိမ်ခြေအများဆုံးဖြစ်သည်
ကျေး ရွာလူထုမှာ လူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံသာရှိသည်
နယူးဆောက် သဝေးနှင့် ဝိတိုရိယပြည်နယ်တို့သည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလီးယားတိုက်၌ နေထိုင်ကြသူများသည် များသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှလူမျိုး အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ သည်
တိုင်းဦးသားလူမျိုးများသည် ယခုအခါ ၅ဝဝဝဝ ခန့် သာရှိတော့သည်
ယင်းတို့သည် အတည်တကျ တစ်နေရာ တည်း၌ နေထိုင်လုပ်ကိုင်မစားဘဲ လှည့်လည်သွားလာနေတတ် သည်
ဩစတြေးလျတိုက် အမျိုးသားဝင်ငွေ၏ ၅ဝ ရာ ခိုင်နှုန်းခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးမှ ရရှိသည်
မွေးမြူရေးတွင် သိုးမွေးမြူရေးသည် အကြီးကျယ်ဆုံး လုပ်ငန်းဖြစ်သည်
မာရီးနိုး သိုးမျိုးသည် ဩစတြေးလျတိုက်၌ မွေးမြူသော နာမည်ကျော် သိုးမျိုးကောင်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ထွက်ကုန်၏ ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းသည် သိုးမွေးဖြစ်သည်
အခြားအကြီးအကျယ်မွေးမြူသော တိရစ္ဆာန် များမှာ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်တို့ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်မှ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ၊ နို့ဆီစသော နို့ထွက် ပစ္စည်းများ၊ အမဲသား၊ ဆိတ်သား၊ သိုးသား၊ ဝက်သားစသည် တို့ကို ကြာရှည်ခံရန် ပြုပြင်ထားသော စည်သွတ်အသားဗူးများ ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် စိုက်ပျိုးရေး၌သာမက စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၌လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထွန်းကားဆုံး ဒေသများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
လူတစ်ရာလျှင် ၂၈ ယောက်ခန့်သည် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင် နေသူများဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်၏ ထင်ရှား သော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ စည်သွတ်ဗူးလုပ်ငန်း၊ သံ မဏိလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ်နှင့် လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်အတွင်း၌ မီးရထားလမ်း မိုင် နှစ်သောင်းရှစ်ထောင်ခန့်ရှိသည်
မီးရထားလမ်းများကို မိမိ ပြည်နယ်နှင့် မိမိဖောက်လုပ်ကြခြင်းဖြစ်ရာ မီးရထားလမ်း အကျယ်သည် ပြည်နယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူသဖြင့် ပြည်နယ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်စပ်ထားသော်လည်း ခရီးသည်များ တောက်လျှောက်မသွားလာနိုင်ချေ
ရထားပြောင်း စီးရလေသည်
မော်တော်ကားလမ်းမှာမူ မိုင်ပေါင်း ငါးသိန်းခန့် ရှိသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည်မှစ၍ ဩစတြေးလျတိုက် တွင် လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခရီးလမ်းများ တိုးတက် များပြားလာလေသည်
စိတ်ဝင်စားဖွယ် လေကြောင်းသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး တိုးချဲ့မှုတစ်ခုကား မိုးပျံဆရာဝန်ဟုခေါ်ကြသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်
အလုပ်သမားလူနာများရှိရာသတ္တုတွင်း၊ မွေးမြူရေးခြံစသော မြို့နှင့်ဝေးသည့် အလုပ်သမားများနေရာ ဒေသများသို့ ချက်ချင်း ဆရာဝန်များ လေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားရောက်ကုသပေးခြင်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် ဗြိတိသျှဓနသဟာယအဖွဲ့ ဝင်ဖြစ်၍ ဩစတြေးလျဓနသဟာယ ပြည်ထောင်စုအဖြစ် ပါဝင်သည်
ဩစတြေးလျတစ်တိုက်လုံး၏ မြို့တော်မှာ ကန်းဗရားမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၄၁၇၉၅ ယောက်ရှိသည်
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် ပြည်နယ်ခြောက်နယ်နှင့် နယ်ကြီးနှစ်နယ်တို့ ပါဝင်သည်
ပြည်နယ်များမှာ ဩစတြေးလျအနောက်ပိုင်း၊တက်စမေနီးယား၊ဩစတြေးလီးယားတောင်ပိုင်း၊ဝိတိုရိယ၊နယူးဆောက်သဝေး၊ကွင်းစလန်ပြည်နယ်တို့ဖြစ်၍ နယ်ကြီးများမှာ ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်နှင့် ဩစတြေးလျမြို့တော်နယ်တို့ဖြစ်ကြသည်
ထိုမှတစ်ပါး ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ အစိုးရသည် ပါပူယာ နယူးဂင်းနီနယ်ကို၎င်း၊ နော်ဖို့ကျွန်း၊ အက်ရှမိုးနှင့် ကာတီယာကျွန်းများ၊ ဟာဒ်နှင့် မက္ကဒေါ်နယ်ကျွန်းများ၊ ကိုကိုးနှင့် ကီးလင်းကျွန်းများ၊ ခရစ္စမတ်ကျွန်းတို့ကို၎င်း၊ ဩစတြေးလီးယား အန္တာတိတ်နယ်ပယ်ကို၎င်း အုပ်ချုပ်ရသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်မှစ၍ နယ်များကိုခွဲလိုက်၍ မိမိနယ်နှင့်မိမိ စိတ်တိုင်းကျ အုပ်ချုပ်ကြရသည်
ပြည်နယ်အသီးသီးတွင် သီးသန့်ပါလီမန်တစ်ခုစီ၊ တရားရုံးချုပ်တစ်ခု စီရှိကြသည်
ဩစတြေးလီးယား ဓနသဟာယပြည်ထောင်စု အစိုးရတွင်လည်း ပါလီမန်လွှတ်တော်ရှိသည်
ဓနသဟာယပါလီမန် အောက်လွှတ်တော်သို့ ပြည်နယ်များမှ ကိုယ်စားလှယ်များ လူဦးရေ အချိုးအစားအလိုက် ပါဝင်ရသည်
အထက်လွှတ်တော်သို့မူ ပြည်နယ်တစ်ခုစီမှ ပြည်နယ်ပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ် ၁ဝ ဦးကျစီ ပါဝင်ရသည်
ဓနသဟာယ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်၌ အမတ်နေရာအများဆုံးရသော နိုင်ငံရေးပါတီခေါင်းဆောင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်၍ စိုးရအဖွဲ့ကိုခေါင်းဆောင်စေ သည်
ဗြိတိသျှဘုရင်မကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ရန် ဗြိတိသျှအစိုးရ က ဩစတြေးလီးယား ဓနသဟာယပြည်ထောင်စု အစိုးရအကြံပေးသည့်ပုဂ္ဂိုလ်အား ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားရသည်
ဩစတြေးလျတိုက်သည် တိုက်ကြီးခြောက်တိုက်အနက် နောက်ဆုံးမှတွေ့ရှိ၍ မကြာမီကမှ ယဉ်ကျေးမှုတိုးတက် ပြန့်ပွားလာသော တိုက်ဖြစ်သော်လည်း တည်ရှိခဲ့သောအချိန် ကာလမှာ အလွန်ပင်ရှေးကျလျက် အာရှနှင့်ဥရောပတိုက်တို့ ပင်လယ်ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေစဉ်ကပင် ကျွန်းကြီးတစ်ကျွန်းအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ဟန်ရှိကြောင်းဖြင့် ပထဝီသိပ္ပံ ပညာရှင်များကယူဆကြသည်
ဩစတြေးလျတိုက်ကို မည်သည့်အချိန်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု အတိအကျမပြောနိုင်ချေ
သို့သော် အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစုအလွန်ရှိ ကုန်းမြေတစ်ခုအကြောင်း ရေးသားထားသော စာတမ်းတစ်ခုကိုမူကား ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်
ဤသည်ကို ထောက်ချင့်ခြင်းအားဖြင့် ဩစတြေးလျတိုက်ကို ပေါ်တူဂီတို့ စတင်တွေ့ရှိသည်ဟု ယူဆရန်ရှိသည်
၁၆ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချလူမျိုး ရေကြောင်းခရီးသွားတစ်ဦးသည် ကာပင်တေးရီးယားပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ ဘက်ကမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟုဆိုသည်
၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချ သင်္ဘောသား အတ်ဗယ်ဂျေတက်စမင် ဆိုသူသည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ တောင်ဘက်တွင် ကပ်လျက်ရှိသော တက်စမေနီးယား ကျွန်းကိုတွေ့ရှိလေသည်
ဒတ်ချလူမျိုးတို့သည် ဩစတြေးလျတိုက်ကိုတွေ့ရှိကြသော်လည်း အတည်ကျ တက်ရောက် နေထိုင်ခြင်းကား မပြုကြချေ
၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကပ္ပတိန် ဂျိမ်းကွတ်ဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နယ်သစ်ရှာသူသည် ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတမ်း တစ်လျှောက် တောင်မှမြောက်သို့ လှည့်လည်ရောက်ရှိရင်း ယခု နယူးဆောက်သဝေးပြည်နယ်ဟုခေါ်သောဒေသကို အင်္ဂလိပ်ပိုင်ဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့ သည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည်ယခင်က အကျဉ်းသားများကို အမေရိကတိုက်ရှိ ကိုလိုနီနယ်များသို့ပို့ခဲ့သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်၍ ကိုလိုနီနယ် အမြောက်အမြား လက်လွှတ်လိုက်ရပြီးသည့်နောက် ၁၇၈၈ခုနှစ် မှစ၍ အကျဉ်းသားများကို ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ နယ်မြေသစ်များသို့ပို့လေသည်
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျတိုက်၌ ရွှေကိုတွေ့ရသဖြင့် ရွှေတွင်းလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားရှာရန် လာရောက်နေထိုင်သူများကြောင့် လူဦးရေတိုးလာလေသည်
ထို သူများက အကျဉ်းသားများပို့သည်ကို ကန့်ကွက်သော်လည်း ၁၈၆၈ ခုနှစ်အထိမူ အကျဉ်းသားများ အပို့မရပ်ခဲ့ချေ
တဖြည်းဖြည်းသာ အကျဉ်းသားဦးရေကို လျော့၍ပို့ခဲ့လေသည်
ရှေးဦးလာရောက်နေထိုင်သူများသည် ရိက္ခာအခက်အခဲနှင့် အတော်ပင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်
တဖြည်းဖြည်းနယ်သစ်များကို ရှာဖွေ တည်ထောင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြမှ အနေကျသွားလေသည်
ဤသို့ဖြင့် နယူးဆောက်သဝေးပြည်နယ်သည် ရှေးဦးဆုံး တည်ထောင်သောပြည်နယ်ဖြစ်၍ ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် တက်စမေနီးယားကျွန်းကို၎င်း၊ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယပြည်နယ်ကို၎င်း၊ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ကွင်းစလန်းပြည်နယ်ကို၎င်း တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ထို ပြည်နယ်များကိုစုပေါင်းကာ ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ ပြည်ထောင်စုဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်
လက်ကောက်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkaukkya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ကုလားမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂမုန်းလက်ယှက်လည်း ခေါ်၏
ဝတ်ကျွတ်ရွက်ကဲ့သို့ သဏ္ဌာန်တူ၏
အမြစ်အစု စုရရုံရှိတတ်၏
ဇန်ကျွယ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်တုံးလဲ
မင်းပြစ်သင့်နေသော လင်နှင့်သားကို မတောင်းဘဲ မောင်ကိုသာ အလိုရှိကြောင်း လျှောက်ထား တောင်းဆိုသော မိန်းမပညာရှိအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလတိုင်း ဇနပုဒ် ရွာငယ်တစ်ခုဝယ် မိန်းမပညာရှိတစ်ယောက် ရှိလေ၏
ထိုမိန်းမပညာရှိ အထံ၌ လင်၊ သား၊ မောင် ဟူ၍ အတူနေ သုံးယောက်တို့ ရှိကြကုန်၏
အခါတစ်ပါး၌ ထို သား၊ လင်၊ မောင် သုံးယောက်တို့သည် တောအုပ်တစ်ခုအနီးဝယ် လယ်ထွန်လျက် နေကြကုန်၏
ထိုအခါ တောအုပ်အတွင်းဝယ် သူခိုးတို့သည် လူတို့ဥစ္စာကို လုယက်ကာ ပြေးကြကုန်၏
လူတို့သည် သူခိုးတို့ကို ရှာဖွေမရကုန်လတ်သော် လယ်ထွန်းသမား သုံးယောက်တို့ထံသွားကာ “သင်တို့ကား တောအုပ်အတွင်းဝယ် လုယက်သော သူခိုးတို့ ဖြစ်သည်၊ ယခုမှ လယ်ထွန်သမားဟန် ဆောင်နေကြသည်” ဟု ဆို၍ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်လျက် ကောသလမင်းကြီးထံ ပို့ကြကုန်၏
မိန်းမပညာရှိလည်း ကောသလမင်းကြီးထံ သွားကာ “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်အား အဝတ်ပေးတော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်အား အဝတ်ပေးတော်မူပါ” ဟု ငိုကြွေးကာ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် အိပ်တော်သို့ လှည့်လည်လေ၏
ထိုအခါ ကောသလမင်းကြီး ကြား၍ မင်းချင်းတို့ကို အဝတ်ပေးစရာ “ဤအဝတ်ကို မတောင်းပါ၊ လင် ဟူသော အဝတ်ကိုသာ တောင်းပါသည်” ဟု ပြောကြားလေလျှင် မင်းကြီးလည်း အထံတော်သို့ ခေါ်စေ၍ “သူငယ်မ ... အဝတ်တောင်းသလော” ဟု မေးလျှေင် “အရှင်မင်းကြီး ... တောင်းပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏
“သူငယ်မ ... ဘယ်အဝတ်ကို တောင်းသနည်း” ဟု မေးပြန်ရာ “အရှင်မင်းကြီး ... ပကတိအဝတ်ကို မတောင်းပါ၊ လင် ဟူသော အဝတ်ကိုသာ တောင်းပါသည်” ဟု လျှောက်၏
“သူငယ်မ ... လင်ကို ဘာကြောင့် အဝတ်ခေါ်သနည်း” ဟု မေးလေ၏
ထိုအခါ မိန်းမပညာရှိသည် -“အရှင်မင်းကြီး ...ရေမရှိသော မြစ်သည် အချည်းနှီး ဖြစ်ပါသည်
မင်းမရှိသော တိုင်းနိုင်ငံလည်း အချည်းနှီး ဖြစ်သည်လင်မရှိသော မိန်းမလည်း မောင်ဆယ်ယောက်ဝန်းရံကာ နေသော်လည်း အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ပါသည်
ထို့ကြောင့် လင်ကို အဝတ်ဟု ဆိုပါသည်
လင်မရှိသော မိန်းမမှာ အဖိုးတစ်ထေင် ထိုက်တန်သော အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ရစေကာမူ အဝတ်ရှိသည် မဟုတ်ပါ၊ အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ပါသည်” ဟု အကျယ်တဝင့် လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း စကားကို ကြားလျှင် သူငယ်မအား ကြည်ညိုလှသဖြင့် -မေး
“အို သူငယ်မ ... ဤဖမ်းဆီးထားသူ သုံးယောက်မှာ သင်နှင့် ဘာတော်ကြသနည်း
ဖြေ။ ။  အရှင်မင်းကြီး ... တစ်ယောက်ကား လင်၊ တစ်ယောက်ကား သား၊ တစ်ယောက်ကား မောင် ဖြစ်ပါသည်
မေး။ ။ သူငယ်မ ... သုံးယောက်လုံး မပေးနိုင်၊ တစ်ယောက်ကို ပေးမည်၊ သင် ဘယ်သူ့ကို ယူလိုသနည်း
ဖြေ။ ။  အရှင်မင်းကြီး ... မောင်ကို ယူလိုရှိပါသည်
သူငယ်မ ... သားနှင့် လင်ကိုတော့ မတောင်း၊ အဘယ်ကြောင့် မောင်ကို တောင်းရသနည်း
အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ် အသက်ရှည်ပါမူ လင်နှင့် သားကား ရနိုင်ပါသည်
မောင်ကား မွေးပေးမည့် အမိအဖတွေ မရှိတော့သဖြင့် မရနိုင်တော့ပါ
သို့အတွက် မောင်ကိုသာ တောင်းရပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း မိန်းမပညာရှိ၏ စကားကို ကြားလျှင် အလွန် နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် သုံးယောက်လုံးပင် လွှတ်တော်မူ၏
ဤသို့လျှင် မိန်းမတစ်ယောက်ကို အမှီပြုကာ လူသုံးယောက် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာသည်ဟု နေရာတကာတွင် ထင်ရှားလေ၏
ရဟန်းတို့လည်း တရားသဘင်ဝယ် စကားစပ်မိကြ၍ မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားကြလေလျှင် မြတ်စွာဘုရားလည်း “ရဟန်းတို့ ... ဤမိန်းမသည် ယခုအခါမှသာ ဤလူ သုံးယောက်ကို သေဘေးမှ လွတ်စေမည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ ကလည်း လွတ်စေဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
(၁) မြစ်လည်းရေမဲ့၊ ပြည်မင်းမဲ့၊ လင်မဲ့မိန်းမတွေ
(၂) ဆယ်ယောက်မောင်တည်း၊ ဝန်းရံလည်း၊ ချည်းနှီးဖြစ်ကြလေ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ပညာရှိ မိန်းမတစ်ယောက်သည် လင်၊ သား၊ မေင်တို့နှင့် အတူ ကောသလတိုင်း ရွာငယ် တစ်ခုဝယ် နေလေ၏
[ဤဝတ္ထုကား ပစ္စုပ္ပန် ဝတ္ထုနှင့် တူသဖြင့် ထူးနိုးရာ နောက်ပိုင်းကိုသာ ရေးပေအံ့
မင်းကြီးသည် မိန်းမပညာရှိအား “သူငယ်မ ... ဖမ်းထားသူ သုံးယောက်တွင် အဘယ်သူကို အလိုရှိသနည်း” ဟု မေးလေ၏
“သုံးလောက်လုံးပင် အလိုရှိပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏
“သုံးယောက်လုံးကို မပေးနိုင်၊ တစ်ယောက်သာ ပေးနိုင်မည်၊ သို့အတွက် အလိုရှိသူ တစ်ယောက်ကို ပြောပါ” ဟု ဆိုရာ “မောင်ကို ပေးပါ” ဟု လျှောက်သည်တွင် “သူငယ်မ ... လင်နှင့် သားကို မတောင်းဘဲ မောင်ကို တောင်းသည်၊ သင့်မှာ မောင်ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိမည်နည်း” ဟု မေးလေ၏
ထိုအခါ မိန်းမပညာရှိသည် မင်းကြီးအား -“အရှင်မင်းကြီး ... သားကား ခါးပိုက်ထဲက ဟင်းရွက်အတူ ရလွယ်ပါသည်၊ လင်လည်း ခရီးလမ်းမှာ သွးာလာနေထိုင်သော မိန်းမ ဖြစ်စေကာမူ ရလွယ်ပါသည်၊ မောင်ကား မွေးပေးမည့် အမေ အဖေ မရှိတော့သဖြင့် ရဖို့ အလွန်ခဲယဉ်းပါသည်၊ သို့အတွက် မောင်ကိုသာ တောင်းရပါသည်” –ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း ဤသူငယ်မကား မှန်သောစကားကို ဆိုပေသည်ဟု အလွန်နှစ်သက်သဖြင့် သုံးယောက်လုံးကိုပင် ပေးလိုက်၏
သူငယ်မလည်း သုံးယောက်လုံးကို ဆောင်ယူကာ အိမ်သို့ သွားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ လေးယောက်သောသူတို့သည် ယခုအခါ လေးယောက်သောသူများ
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ဟင်းရွက်အလား၊ မွေးသည့်သား၊ ရကားရလါယ်သည်
(၂) လမ်းမှာနေစဉ်၊ မိန်းမပင်၊ လင်ကိုရနိုင်သည်
(၃) မွေးမည့်မိဘ၊ မရှိကြ၊ မောင်က ရခဲသည်
ဥစ္ဆင်္ဂဇာတ် ပြီး၏
တခွက်ဖိုးကန္နားရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takhwethpoekannar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀၈၇ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၆၈ ဦး နေထိုင်သည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘကြည်ကို ၁၉၁၂ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ရက်နေ့တွင် ကျိုက်ထိုမြို့၌ မွေးဖွားသည်
အဖ ဦးဘိုးအင်၊ အမိဒေါ်အေးမေဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါရာ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အိုင်အက်စီတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆရာဖြစ်သင်တန်းကိုလည်း တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဘိလပ်ပြန် ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ် (အာရ်၊စီ၊အေ၊လန်ဒန်) ထံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရကာ ပါရီအမျိုးသား အဆင့်မြင့်ပန်းချီသိပ္ပံတွင် တစ်နှစ်ပညာသင်ခွင့် ရသည်
ထိုသို့ ပညာဆည်းပူးနေစဉ် ကမ္ဘာ့ပန်းချီပြပွဲကြီး "Le Sa Lon 49" တွင် ဝင်ရောက်ပြသနိုင်ပြီး လန်ဒန်၊ မွန်တီကာလိုမြို့များတွင် ကျင်းပသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင်လည်း ပါဝင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရ၍ ဖီလာဒဲလ်ဖီးရား ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် တစ်နှစ် ပညာဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် ပင်စီလ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီမဟာဝိဇ္ဇာတန်း တက်ခွင့်ရခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တော်ဝင်ပန်းချီအသင်းကြီးမှ ရာသက်ပန်အဖွဲဝင်အဖြစ် "F.R.S.A." ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာပန်းချီလောက၏ ဖခင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာရိုးရာပျော်ရွှင်မှုဆိုင်ရာ အကအခုန် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲလမ်းသဘင် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ဇာတ်၊ နိပါတ်ဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းချီကားများ၊ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး သရုပ်ဖော်ပန်းချီကားများရေးဆွဲခဲ့သည်
ခေတ်အမြင် ခေတ်အတေး ခေတ်အရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်ပန်းချီလက်ရာများကိုလည်း စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် ရေးဆွဲလေ့ရှိသည့် စွယ်စုံပန်းချီကျော်ကြီးဖြစ်သည်
၁၉၅၂ မှစ၍ ရှေးရိုးမြန်မာပန်းချီရေးနည်းကို သုတေသနပြုကာ ဖော်ထုတ်ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်
ထိုသို့ သုတေသနပြုရေးဆွဲနေဆဲ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးပြီး ပြန်ရောက်လာသည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးမှ တာဝန်ပေးချက်အရ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ ဆရာတော်ကြီး ရေးသားတော်မူသည့် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ပုံတော်များ ရေးဆွဲသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးမှာ ယခုအခါ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးကို သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲရန် ဆရာတော်ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ တရားထိုင်ခြင်း၊ ပုတီးစိပ်ခြင်း စသောကောင်းမှုကုသိုလ်ပြု၍ အထူး စိတ်ကူးစိတ်သန်းကောင်းများဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ရာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ မေတ္တာတရားတော်များကို ထင်ရှားပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၃၉ တွင် ဖွင့်လှစ်သော စစ်ကြိုခေတ် ပန်းချီပန်းပုကျောင်းတွင် နည်းပြဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်၊ ၁၉၄၁ တွင် ဖွင့်လှစ်သည့် ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီကထိက အဖြစ်လည်ကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပန်းချီပန်းပု အစည်းအရုံးများတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၀ ကြိမ်၊ စာပေလုပ်သား ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင်၊ စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ယဉ်ကျေးမှုဌာန ပန်းချီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ရိုးရာပန်းချီပညာရှင်များ အစည်းအရုံး(ဗဟို) နာယက အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး၏ထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာများကို ရန်ကုန်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်၊ တာရှ်ကင့်ပြတိုက်၊ ပီးကင်းအမျိုးသားပြတိုက်၊ ဟော်လန်နိုင်ငံ အမ်စတာဒန်မြို့ရှိ ပန်းချီပြတိုက်၊ ဗုဒ္ဓဂယာတို့တွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကြသည်
မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်တွင် စတုရန်းပေ ၃၀၀၀ ရှိ နံရံပန်းချီကားကြီးမှာ ဆရာ့အား ကမ္ဘာကျော်စေသည့် မြန်မာမှုသရုပ်ဖော် လက်ရာမွန် ပန်းချီကားကြီးဖြစ်သည်
ဗိုလ်တထောင်ဘုရား၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်တို့တွင်လည်း သမိုင်းဝင် ဆီဆေးပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
မိတ္ထီလာဝန်ဇင်းဟိုတယ်၊ ကမ်းနားလမ်းဟိုတယ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် နံရံပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
ထိုခေတ် ထိုအခါက ရွှေသွေးဂျာနယ်၊ တေဇရုပ်စုံ စသည့် အပတ်စဉ် နှင့် လစဉ်ထုတ် အစိုးရ စာစောင်များတွင် ပန်းချီဦးဘကြည်၏ လက်ရာနှင့် သရုပ်ဖော်တင်ဆက်ပုံများမှာ အထင်ကရ ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၁ ရာစု မြန်မာနိုင်ငံရှိ အရွယ်ရောက် လူကြီးပိုင်း အများစုမှာ ပန်းချီဦးဘကြည် လက်ရာများ ဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်အထိ ဆရာကြီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားခဲ့ပါသည်
ဆရာကြီးဦးဘကြည်သည် ၁၅ရက်၊ဧပြီလ၊၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ညနေ ၆နာရီ ၅၅မိနစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ဇနီး ဒေါ်တင်မေ (ပညာရေးတက္ကသိုလ် ငြိမ်း) နှင့် သား ၂ဦး၊ သမီး ၁ဦး၊ မြေး ၆ဦးတို့ ကျန်ရစ်ပါသည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
(က) ဒုစရိုက်တရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ သူတစ်ပါး၏ ကျေးဇူးကို မသိတတ်သူ၊ ကျေးဇူးမဆပ်သူများ ငရဲ၌ ဖြစ်ကြရသည်
(ခ) သုစရိုက်တရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ကျေးဇူးကို သိတတ်သူ၊ ကျေးဇူးဆပ်သူများ နတ်ပြည်၌ဖြစ်ကြရသည်ဟု လေးပါးတွဲတရားတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အထက်ပါ -(က) ဒုစရိုက်တရားသုံးပါး အကတညတာ အကတဝေဒိတာ ဟူသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော၊ မိုက်မဲသော မလိမ္မာသော သူယုတ်မာသည် မိမိ၏ဂုဏ်ကို တူးဖြိုဖျက်ဆီးသူ၊ အပြစ်ရှိသူ၊ ပညာရှိတို့ကဲ့ရဲ့ခြင်းခံရသူ၊ များစွာသော မကောင်းမှုကို ဖြစ်ပွားစေသူဖြစ်သည်ဟု လည်းကောင်း
(ခ) သုစရိုက်သုံးပါး ကတညတာ ကတဝေဒိတာဟူသော တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပညာရှိ၊ လူလိမ္မာ၊ သူတော်ကောင်းသည် မိမိ၏ဂုဏ်ကို မတူးဖြိုသူ၊ မဖျက်ဆီးသူ၊ ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းခံရသူ၊ ကောင်းမှုများစွာကို ဖြစ်ပွားစေသူ ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် “ဝိညူ သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်သော ကာယသမာစာရ၊ ဝစီသမာစာရ၊ မနောသမာစာရ ဘုရားရှင် ခွင့်ပြုတော်မမူပုံ၊ အကုသလ၊ သာဝဇ္ဇ၊ သဗျာဗဇ္ဈ၊ ဒုက္ခဝိပါကဖြစ်သော ကာယသမာစာရ၊ ဝစီသမာစာရ၊ မနောသမာစာရ၊ ဝိညူ သမဏဗြဟ္မဏတို့ မကဲ့ရဲ့သော ကာယသမာ စာရ၊ ဝစီသမာစာရ၊ မနောသမာစာရ ဘုရားရှင်ပြုတော်မူပုံ အနဝဇ္ဇ၊ အဗျာဗဇ္ဈ၊ သုခဝိပါက ကာယသမာစာရ၊ ဝစီသမာစာရ၊ မနောသမာစာရတို့နှင့် ဘုရားရှင်သည် အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ခြင်း၊ အလုံးစုံသော ကုသိုလ်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို ချီးမွမ်းတော်မူပြီး ဘုရားရှင်သည် အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်တော်မူပြီးပုံ၊ ကုသိုလ်တရားတို့နှင့်သာ ပြည့်စုံတော်မူပုံကို ကောသလမင်းက မေးလျှောက်အပ်သောဓမ္မအသီးအသီးတို့ကို အချက်ကျကျ ဖြေကြားတော်မူသည့်အခါ ကောသလဘုရင်က အနုမောဒနာကထာကို လျှောက်ထားပါသည်
အစိရဝတီ မြစ်ရေ ဥပမာဖြင့် ဗာဟိတိကတိုင်းဖြစ် အဝတ်ကို လှူဒါန်းပြီး ပြန်သွားပါသည်
အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ရောက်သည့်အခါ ကောသလဘုရင်၏ မေးမြန်းပုံနှင့် မိမိ၏ ဖြေကြားခဲ့ပုံကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်
ဘုရားရှင် အနုမောဒနာပြု လက်ခံအတည်ပြုပုံ၊ ရဟန်းတို့က ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ လက်ခံကြပုံတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ပါဠိတော်၌ အသေးစိတ် အပြည့်အစုံရှိပါသေးသည်
ဖက်ဝန်းချောင်းရွာ၊ သလူချောင်း
ပကာဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakarwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပကာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပကာဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅ ဦး၊ မ ၃၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဦးနီစုရွာ၊ တောင်အူချောင်းဖျား
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကို အစွဲ(အကြောင်း)ပြု၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်း၍ “ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ”ဟု အဖန်ဖန်ရှု၏
ထို့အတူ ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုပုံ၊ ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုက်သည်အထိ မေးမြန်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ခန္ဓာငါးပါးကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “ဧတံ မမ၊ ဧသောဟ မသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ” ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မိန့်ကြားတော်မူပြီး ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း ဟောတော်မူ၍ ခန္ဓာငါးပါးဌာနတို့၌ ယုံမှားမှုကို ပယ်ဖျောက်ပြီးပါက သစ္စာလေးပါး တရားတို့၌ ယုံမှားမှုပယ်ဖျောက်နိုင်လျှင် သောတာပန်အရိယာသာဝက ခေါ်ဆိုရပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ထန်းစီရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thangsih)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်၊ လင်နှကွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင်နှကွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂ ဦး၊ မ ၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဩဂုတ်လ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၂၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၂၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၉) ရက် ကျန်သေးသည်
မြင့်မြင့်ခင်အား ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
၂၀၀၄ –  ထူးအိမ်သင်၊ အဆိုတော်၊ တေးရေး (၁၉၆၃ မွေးဖွား)
ဖက်ကြီးကုန်းရွာ၊ တိုက်
သုမ္ဘဇနပုဒ် သေဒကနိဂုံးဝယ် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အပြစ်ခြောက်ပါးကင်းပ ကောင်းခြင်းငါးဝနှင့် ပြည့်စုံလှပသော ဇနပဒကလျာဏီ ကပြသီဆိုနေသော ကပွဲသဘင်၌ လူများလာရောက်၍ ကြည့်ရှုနားဆင်နေကြရာ၌ သတ်မည့်သူသတ်သမားက ဆီဖိတ်ကျရာ၌ အသတ်ခံရမည့် အသက်ရှင်လို ချမ်းသာလိုသော နခမ်းရေးနှင့်အမျှ ဆီအပြည့်ထည့်ထားသော ဆီခွက်ကိုကိုင်၍ ပွဲလမ်းသဘင်အလယ်၌ သွားလာနေသော ယောက်ျားကဲ့သို့ ထို့အတူ ကာယဂတာသတိကို ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတ, ယာနီကတ,ဝတ္ထုကတ, အနုဋ္ဌိတ, ပရိစိတဖြစ်အောင် ပွားများကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌လည်း အမျိုးသမီးတို့၏ အပြစ်ခြောက်ပါး၊ ကောင်းခြင်းငါးဖြာတို့ကို အပြည့်အစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်
အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည် သုမ္ဘတိုင်း သေဒကနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ အမိန့် ရှိတော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ ဇနပဒကလျာဏိသုတ္တ ဥပမာသော်ကား ... ဇနပဒကလျာဏီ, ဇနပဒကလျာဏီဟုပြောကြားကာ လူအပေါင်း စုဝေး နေပေရာ၏၊ ဇနပဒကလျာဏီသည် အက, အဆို အလွန်ကောင်းမွန်လှပေ၏၊ ထိုဇနပဒကလျာဏီ ကပွဲသဘင်၌ လူအပေါင်းသည် အတိုင်းထက်အလွန် ကောင်းချီးပေးလျက် စုဝေးနေပေရာ၏၊ ထိုကပွဲသဘင်သို့ (ပင်ကိုယ်ရင်းသဘောအားဖြင့်) အသက်ရှည်လို့, သေခြင်းကို မလိုလား, ချမ်းသာကိုသာ လိုလားနှစ်သက်, ဆင်းရဲမှု မှန်သမျှ ရွံမုန်း စက်ဆုတ်လှသော ယောက်ျား တစ်ယောက် ရောက်၍ လာရာ၏၊ ထိုသူကို အမောင် “ဤအနားရစ်ပြည့်ဆီခွက်ကို ဇနပဒကလျာဏီနှင့် ပွဲကြည့် ပရိသတ် အကြား ဆောင်ယူသွားရမည်၊ ဆီခွက် ဖိတ်စင်ရာ အရပ်၌ သင့်ဦးခေါင်းကို ဖြတ်ဖို့ရန် သန်လျက်ချီမိုး ချိန်ရွယ်သော လူတစ်ယောက်လည်း နောက်က ထက်ကြပ်မကွာလိုက်ပါ လာလိမ့်မည်”ဟု သေဘေးဖြင့် ခြိမ်းချောက် ပြောဆို စေခိုင်းပေရာ၏၊ ရဟန်းတို့ သင်တို့ စိတ်တွင် အဘယ်သို့ အောက်မေ့ မှတ်ထင် ကြမည်နည်း၊ ထိုယောက်ျားသည် ဆီခွက်ကို နှလုံးမသွင်း အပြင်အပအာရုံ၌ မေ့မေ့လျော့လျော့ဖြင့် ဆောင်ယူသွားနိုင်ပါမည် လောဟု မေးတော်မူ၏၊ အရှင်ဘုရား ထိုသို့ကား မဖြစ်နိုင်ပါ ဘုရားဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိစေလို၍ ဥပမာကို ကြံဆဆောင်ပြခြင်း ဖြစ်ပေသည်၊ ဤဥပမာ၌ အနားရစ်ပြည့် ဆီခွက်ဟူသည် ကာယဂတာသတိဟု သိစေလိုရင်းဖြစ် ပေသည်၊ ရဟန်းတို့ ဆောင်ပြအပ်သော ဆီခွက်ကိုင်ယောက်ျားအတူ ငါတို့သည် ကာယဂတာသတိကို ပွါးများသင့်သည်ဟု နှလုံးသွင်း ကျင့်သုံးနေထိုင်ကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသောသုတ်
ဤသုတ်၌ ဥပမာ, ဥပမေယျ အကျယ် စပ်ဟပ် နှီးနှော၍ သိဘယ်ကား အနားရစ်ပြည့် ဆီခွက်နှင့် ကာယဂတာသတိ, ဆီခွက်ကို ယူဆောင်သောယောက်ျားနှင့် ဝိပဿက ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်, ပွဲကြည့်သူ လူ အပေါင်းနှင့် များစွာသော အာရုံ, သန်လျက် ကိုင်သော ယောက်ျားနှင့် စိတ်, ဆီဖိတ်စင်ခြင်းနှင့် ကိလေသာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း, ဦးခေါင်းပြတ်ကျ ခြင်းနှင့် အရိယမဂ်ဉာဏ် ဦးခေါင်းမဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို နှိုင်းယှဉ်စပ်ဟပ်၍ သိအပ်၏
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁၈-၉၌ ဤသုတ်၌ ဆောင်ပြအပ်သော ဥပမာကို ရှေး၌ဖြစ်ဘူးသော ဝတ္ထုအကြောင်းအရာဟု ဖွင့်ပြ၍ ဥပမာ ဥပမေယျ နှီးနှောစပ်ဟပ်ပုံ အကျယ် တနည်း အကျယ်တနည်း လာသေး၏၊ ထို၌ ရှု
ဇနပုဒ်၌ အဆင်းဂုဏ်, အတတ်ပညာ ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ ကောင်းမြတ်သူ
အလှဘွဲ့ရ အမျိုးသ္မီး၊ တိုင်း–ခရိုင်—မယ်
ယင်း အမျိုး သ္မီးသည်-မမြင့်လွန်း, မပုလွန်း, မကြုံလွန်း မဝလွန်း, မမည်းလွန်း, မဖြူလွန်းဟူသော အပြစ် ၆-ပါးတို့မှ ကင်း၏၊ အရေ၏ ကောင်းခြင်း, အသား၏ ကောင်းခြင်း, အကြော၏ ကောင်းခြင်း, အရိုး၏ ကောင်းခြင်း, အရွယ်၏ကောင်းခြင်း ဟူသော ကောင်းခြင်း ၅-ဖြာ နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ လူ့အဆင်းကို ကျော်လွန်၍ နတ်အဆင်းတမျှ လှပ ပြေပြစ်သည်၊ အရောင်တင်မှု သီးခြားမပြုလုပ်ရပဲ မိမိကိုယ် ရောင်ဖြင့်ပင် ၁၂-တောင်အရပ်ကို ဝင်းပစေသည်၊ ဇနပဒကလျာဏီဟု ကြားမြင်ကာမျှဖြင့် လူအပေါင်းက အုတ်အော်သောင်းနင်း ဖြစ်လာအောင်, ပွဲကြည့် ပရိသတ်က လက်ခုတ် တဖြောင်းဖြောင်း တီးလာအောင် တဘက်ပုဝါ ဝှေ့ရမ်းလာအောင် သီဆိုကပြ ဖျော်ဖြေမှု၌ လိမ်မာကျွမ်းကျင်၍ မိန်းမတို့၏ ပရိယာယ်မာယာနှင့် ပြည့်စုံ ကျယ်ဝသည်
သာမန်ငါးကဲ့သို့ အမြီးနှစ်ခွနှင့် ဆူးတောင်ရှိပြီး ဦးဘက်တွင် သွားချွန်တန်း နှစ်ဖက်ရှိသော ငါးမန်းလွှသွားသဖွယ် အစွယ်ပါရှိသဖြင့် ငါးမန်းစွယ်သည်ဟု ခေါ်လေသည်
ထိုအစွယ်များကို ဖြတ်ယူ၍ အိမ်တွင်အလှထားရန် ရောင်းချကြလေသည်
အစွယ်သည် ၆ လက်မအရွယ်မှ ၅ ပေ ၆ပေအထိ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသည်
ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း တစ်လျောက်တွင် တွေ့ရသည်
စွယ်ငါးမန်း၊ ငါးမန်းစွယ်၊ ခုန်ငါးမန်း စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်
ငါးမန်းအသားကိုလည်း စားသောက်ကြသည်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ၊ ဖောင်ရိုးဆိပ်
ရက္ခိုင့်တပ်တော် (အင်္ဂလိပ်: Arakan Army; အတိုကောက် AA) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ရခိုင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်(အခြောက်မ)မှ ဦးစီးသည်
ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ အဓိက ခေါင်းဆောင်လေးဦးမှာ  ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်(အခြောက်မ) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင်(ခွေးညိုကောင်) ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဟန်(ကျော်ကြီး) နှင့်ရက္ခိုင့်တပ်‌‌တော်ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ခိုင်သုခ(ဂွေးမဲ) တို့ ဖြစ်သည်
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ရဲကင်းစခန်းလေးခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် AA က တစ်ပြိုင်နက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ ရက္ခိုင့်တပ်တော် AA အား အကြမ်းဖက်အုပ်စုမှ ကြေညာထားခြင်းမှ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်က ရခိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားလူငယ်များနှင့် လူလတ်ပိုင်းများ၏ စုစည်းလှုပ်ရှားမှုမှ ရက္ခိုင့် တပ်တော် ပေါ်ပေါက်လာရန် အစပြုခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နှင့် KIA ဗိုလ်ချုပ်ဂွမ်မော်တို့ လိုင်ဇာတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်လူငယ်များကို KIA မှ စစ်သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်
ရက္ခိုင့်တပ်တော် ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ် KIO KIA ဌာနချုပ် ရှိရာ လိုင်ဇာတွင် ရခိုင်လူငယ် ၂၆ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ရက္ခိုင့်တပ်တော်သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ပလက်ဝမြို့နယ်ဘက်မှ တဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားလာခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရသေ့တောင်၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ ဘူးသီးတောင် စသောမြို့နယ်များအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်လာခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ မှစတင်ကာ တပ်မတော်နှင့်အကြိမ် ၁၀၀ ကျော် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း တပ်မတော်မှ ရှမ်းပြည်နယ် နှင့် ကချင်ပြည်နယ် တို့ကို ၄ လ စစ်ကြောင်း ရပ်နားလိုက်သော်လည်း ရခိုင်ပြည်နယ် မပါဝင်ခဲ့ပေ
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောမြို့နယ်များရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်း (၄) ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် AA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အရပ်သားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အစိုးရတပ်မတော်နှင့် AA တပ်ဖွဲ့တို့အကြား ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများသည် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ စစ်တွေ၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ အမ်းနှင့် ရမ်းဗြဲမြို့နယ်များထိ ကူးစပ် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုနှင့် လူဦးရေသိန်းနှင့်ချီကာ နေရပ်စွန့်ခွာ စစ်ဘေးသင့်ပြည်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်
ရခိုင်ပြည်သူသား ကာကွယ်ရေး ငြိမ်းချမ်ရေး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး စီးပွားရေး တိုးတက်မှု
ရခိုင်လူမျိုး အနွယ် နှင့် သယံဇာတ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေး
ရခိုင်ပြည်နယ် လွတ်လပ်ရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်သွားရေး
ရခိုင်ပြည်နယ် မှ မတရားမှု ရှင်းလင်းရေး
ရခိုင်ပြည် ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သော ကွန်ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးရက္ခိုင့်အိပ်မက် ၂၀၂၀ သည် ရခိုင်လူထုတစ်ရပ်လုံး ချိတ်ဆက်ပြီး ရခိုင်လူထုလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို ၂၀၂၀ တွင် စတင်ရန် ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည်
(၂၁) ရက်၊ ဧပြီ လ၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် - အမ်း မြို့နယ်မှ စစ်တွေ မြို့နယ်သို့ ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီ တစ်ခုပိုင် ပိုးသတ်ဆေး ပစ္စည်းများ တင်ဆောင် မောင်းနှင်လာသည့် ယာဉ်ကို မင်းပြား မြို့နယ်၊ ဖားပြို ကျေးရွာ အနီးတွင် AA က လက်နက်ငယ်များနှင့်  ပစ်ခတ်သဖြင့် ထိုယာဉ်မောင်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်း ထုတ်ပြန်သည်
(၂၂) ရက်၊ ဧပြီ လ၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် - AAနှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသဖြင့် ပလက်ဝ မြို့နယ်၊ မြန်မာ့ စီးပွားရေးဘဏ် အနီးသို့ လက်နက်ကြီး ကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲသဖြင့် ထိုဘဏ် အနောက်ဘက်ရှိ သရက်ပင်တွင် သရက်သီး ခူးစားနေသည့် ထိုဘဏ်ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်၏ မိသားစုဝင် အမျိုးသမီး တစ်ဦး၊ လေးနှစ်အရွယ် မိန်းကလေး တစ်ဦးနှင့် ကိုးနှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးတို့ သေဆုံးကြောင်း ရခိုင် တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်များ အစည်းအရုံး (R. E. C)က ထုတ်ပြန်သည်
ခေါင်းဖြူတောင်(头白山) (ကိုရီးယား: 白頭山; ပက်တူတောင်)သည် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တရုတ် နယ်စပ်ရှိ မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်
တရုတ်နိုင်ငံတွင် ခေါင်းဖြူတောင် (တရုတ်: 长白山; ဇံပက်တောင်)ဟု ခေါ်ဆိုသည်
၎င်းအား ကိုရီးယားလူမျိုးများ၏ အမျိုးသားရေးဝိညာဉ်ရေးတောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး ၎င်းကို လူပေါင်း ၃၀၀၀ ခန့် ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ထယ်ပက်တောင်နှင့် မကြာခဏ သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်
ပက်တူတောင် နာမည်သည် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံတာ်သီချင်း၏ ပထမအပိုဒ်တွင်ပါဝင်သည်
ပက်တူတောင်သည် များသောအားဖြင့် အဖြူရောင် နှင်းများဖုံးလွှမ်းနေသဖြင့်  ပက် (白)  ဖြူသော ၊ တူ (頭)  ခေါင်း ဟူ၍ အဖြူ‌ရောင်ခေါင်းတောင်၊ ပက်တူတောင် (ခေါင်းဖြူတောင်၊ 长白山)ဟူ၍ နာမည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်
နတ်ကျွန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natkyun)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရွှေတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၂၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၈၅ ဦး နေထိုင်သည်
ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အခြေပြု တည်ထောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင်စဉ် ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း အမည်ဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
အိမ်ကွင်းအဖြစ် စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ ဝေသာလီ အားကစားကွင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် သုဝဏ္ဏ အားကစားကွင်းအား အိမ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်
ယခင်နှစ် ဘောလုံးရာသီတွင် ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက်သည် ဒဿမနေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်
ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက်အသင်းသည် ရတနာပုံအသင်းနှင့်ပွဲစဉ်တွင် သရေကျအောင် ကစားနိုင်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ရတနာပုံအသင်းသည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ချန်ပီယံဖြစ်နေခဲ့သည်
ထိုပွဲစဉ်သည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အကျဆုံး ပွဲစဉ်အဖြစ် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ကလပ်အသင်းသည် မူလနာမည်ဖြစ်သော ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းဟုသော အမည်သို့ ပြန်ပြောင်းခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ လက်ရှိအထိ နည်းပြများဝေသာလီ အားကစားကွင်းသည် ယခင် ဝေသာလီ ရင်ပြင်ဟု သိထားကြသော ကစားကွင်းဟောင်းတခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်မွန်းမံကာ ဝေသာလီအားကစားကွင်း ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့သည်
Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.Chairman:ဦးဇော်မင်းသိန်းOwnership: Golden Gate Int'l Development Co.,Ltd.အုပ်ချုပ်သူ မန်နေဂျာ: ဦးထွန်းထွန်းဝင်းနည်းပြချုပ်: ဦးအောင်ဇော်မျိုးလက်ထောက်နည်းပြ: ဦးကြိုင်သန်း၊ ဦးညွန့်ဝင်းFitness and Conditioning Coach: ဦးမောင်မောင်မြင့်ဂိုးနည်းပြ: ဦးအေးသာလူငယ်အသင်းနည်းပြ:ဦးနန္ဒကျော်Media Officer: ဦးသက်ထွန်းနိုင်ဦးAdmin Assistance: ဦးလင်းဇော်ဦးIncharge of Event Management: ဦးဝင်းမြင့်ဌေးMarketing Officer: ဦးမျိုးမင်းနိုင်Finance Officer: ဒေါ်နွယ်နီလှိုင်
သက်ကေပြင်ရွာ၊ သက်ကေပြင်
ပညာတည်းဟူသော အလင်းရောင်၊ ပညာအလင်းရောင်
ဓမ္မတာအားဖြင့်သော်ကား ပညာရောင် ဉာဏ်ရောင်ခေါ်သည့် ဉာဏ်အရောင်အလင်းမှာ – သမန္တတော ပတ္ထရတိ ဟူသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာနှင့် အညီ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာအိမ်ဝန်းကျင်ပတ်ခြာ အရပ် (၁၀)မျက်နှာ၌ ပျံ့နှံ့ တည်ရှိနေတတ်၏၊ သမာဓိအားကောင်းလျှင် အားကောင်းသလို သမာဓိနှင့် ယှဉ်တွဲနေသော ဉာဏ်၏ အာနုဘော် မှာလည်း ကြီးမားလာတတ်၏၊ ဉာဏ်၏ အာနုဘော်က ကြီးလျှင် ကြီးသလို ယင်းဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဉာဏ်အရောင်အလင်းမှာလည်း ပို၍ပို၍ တောက်ပလာတတ်၏၊ ပို၍ပို၍လည်း ကျယ်ပြန့်လာတတ်၏၊ ဘုရားရှင်သည် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် စတုက္ကနိပါတ် အာလောကသုတ္တန်.. စသည်တို့၌ (၁) လရောင်၊ (၂) နေရောင်၊ (၃) မီးရောင်၊ (၄) ပညာရောင်  ဉာဏ်ရောင် - ဟု အရောင်အလင်း (၄)မျိုး ရှိကြောင်းကို ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏၊ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် ပညာရောင် ( ဉာဏ်ရောင်) (၄)မျိုးရှိကြောင်းကို အင်္ဂုတ္တရဋီကာ[၂၅၂] ပစလာယမာနသုတ္တန်တွင် ရှင်းပြထား၏၊ ၁
ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနအာလောက  ထိနမိဒ္ဓကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော, ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ် အလို့ငှာ ပွားများ ထားအပ်သော, အထူးသဖြင့် .. အာလောကကသိုဏ်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း၊၂
ကသိဏာလောက  ကောင်းစွာ ပွားများထားအပ်သော အာလောကကသိုဏ်း၏ အရောင်အလင်းကဲ့သို့ ကောင်းစွာ ပွားများထားအပ်သော ကသိုဏ်းဘာဝနာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း၊၃
ပရိကမ္မာလောက  ပရိကမ္မဘာဝနာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း၊၄
ဥပက္ကိလေသာလောက  ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ဥပက္ကိလေသ အရောင်အလင်း ––ဤလေးမျိုးလုံးသည် ဉာဏ်ကြောင့်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းများတည်း
ယင်းကဲ့သို့သော အရောင်အလင်းကို ဖြစ်စေတတ်သောဉာဏ်နှင့် အတူယှဉ်တွဲလျက် ဖြစ်သော စိတ်ကို သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ  အရောင်အလင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်ဟု ဘုရားရှင်က ဟောကြားထားတော် မူ၏၊ ဉာဏ်အရောင်အလင်းဟူသည်မှာ မည်ကဲ့သို့သော အရာပါနည်းဟု ဆန်းစစ်ရန် ရှိလာပြန်၏၊ ဤမေးခွန်း၏ အဖြေကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ ဒုတိယတွဲ၊ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်း၊ ဥပက္ကိလေသအပိုင်းတွင် ရှင်းပြထား၏၊ ထိုရှင်းလင်း ချက်များမှာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းကို ရှင်းလင်းတင်ပြထားသော စကားရပ်များ ဖြစ်ကြ၏၊ ယင်းစကားရပ်များကို ဋီကာဆရာတော်သည် လက္ခဏာဟာရနေတ္တိနည်းအားဖြင့် ဖွင့်ဆိုရေးသားသွားတော် မူသည်ဟု မှတ်ပါ
ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သွားသော အရောင်အလင်းချင်း တူညီ၍ ဥပက္ကိလေသာလောက၌ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနအာလောက ကသိဏာလောက ပရိကမ္မာလောကတို့ကို စုပေါင်း၍ လက္ခဏာဟာရနေတ္တိနည်း-အရ ဖွင့်ဆိုသွားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏၊ ယင်းအရောင်အလင်း လေးမျိုးလုံးသည် ဉာဏ်ကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းများ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း
အဆင့်မြင့်မားနေသော သမထဘာဝနာစိတ်နှင့် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ် အားလုံးတို့ကြောင့် ပဘဿရ  ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပသော လင်းရောင်ခြည်များ ထွက်ပေါ် လာကြောင်း ဘုရားဟောဒေသနာကိုလည်း သတိပြုပါ
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ၏ ရှင်းလင်းချက်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏၊၁
ဝိပဿနာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်တို့တွင် ပါဝင်တည်ရှိသော, အလွန်တောက်ပသောဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ) ၏ အရောင်အလင်းနှင့် –၂
မိမိသန္တာန်၌ ကျရောက်လျက်ရှိသော (ယင်း စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်တို့၌ တည်ရှိသော တေဇောဓာတ်) ဥတုကြောင့် ဖြစ်သော ဥတုဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်တို့တွင် ပါဝင်သော, အလွန်တောက်ပသော ဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ) ၏ အရောင်အလင်းတည်း
နှလုံးအိမ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ဖြစ်နေသော စိတ်တိုင်းစိတ်တိုင်းသည် မိမိ၏ဖြစ်ဆဲ ဥပါဒ်ကာလ၌ပင်လျှင် ဩဇာလျှင် ရှစ်ခုမြောက်ရှိသော စိတ္တဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်တို့ကို တစ်နည်း ရုပ်ကလာပ် တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်၏၊ စိတ်တစ်လုံး တစ်လုံးသည် စိတ္တဇဩဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ဟဒယဝတ္ထုကို မှီ၍ဖြစ်နေသော စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်းသည် ဖြစ်ဆဲ ဥပါဒ်ကာလ၌ပင်လျှင် ယင်းစိတ္တဇ ရုပ်များကို ဖြစ်စေနိုင်သည်ချည်းသာ ဖြစ်၏၊ ယင်း စိတ္တဇရုပ်ကလာပ် တစ်ခုတစ်ခုကို ဓာတ်ခွဲကြည့်ပါက ပထဝီ အာပေါ တေဇော ဝါယော ဝဏ္ဏ ဂန္ဓ ရသ ဩဇာဟု ရုပ်သဘောတရား ရှစ်မျိုးစီ အသီးအသီးရှိ၏၊ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သောကြောင့် စိတ္တဇ၊ ဩဇာလျှင် ရှစ်ခုမြောက်ရှိသောကြောင့် ဩဇဋ္ဌမက၊ နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် စိတ္တဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်ဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်းရုပ် ရှစ်မျိုးတို့တွင် ပါဝင်သော ဝဏ္ဏဓာတ်ဟုခေါ်ဆိုသော ရူပါရုံမှာ (သမထဘာဝနာစိတ်) ဝိပဿနာ ဘာဝနာစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်ကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ရူပါရုံဖြစ်ခဲ့လျှင် ဘာသုရရူပ  အလွန်တောက်ပသော ရူပါရုံ ဖြစ်၏၊ယင်းဘာသုရရူပ ( တောက်ပသော ရူပါရုံ)မှာ စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်တိုင်းတွင် ပါဝင်သဖြင့် စိတ္တဇရုပ်ကလာပ် အရေအတွက် များလျှင်များသလို တောက်ပသော ရူပါရုံအရေအတွက်မှာလည်း များသည်သာ ဖြစ်၏၊ ယင်း ရူပါရုံတို့၏ တောက်ပမှုမှာလည်း ဉာဏ်၏အာနုဘော်အားလျော်စွာသာလျှင် တောက်ပ၏၊ ဉာဏ်၏အာနုဘော်က ကြီးမားလျှင် ကြီးမားသလို တောက်ပ၍ ဉာဏ်၏အာနုဘော်က သေးလျှင်သေးသလို လျော့၍ တောက်ပ၏၊ သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့၌ ထိုထို သမထအာရုံ ဝိပဿနာအာရုံတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော (သမထ ဘာဝနာစိတ်) ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့နှင့် အတူယှဉ်တွဲဖြစ်ကြသော နာမ်တရားစုတို့မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် (၃၄)လုံးခန့် ရှိ၏၊၁
ပထမစျာန်၌ စျာန်နာမ်တရား (၃၄)၂
ဒုတိယစျာန်၌ စျာန်နာမ်တရား (၃၂)၃
တတိယစျာန်၌ စျာန်နာမ်တရား (၃၁)၄
စတုတ္ထစျာန်၌ စျာန်နာမ်တရား (၃၁)၅
ကရုဏာစျာန်၌ ကရုဏာထပ်တိုးသဖြင့် စျာန်နာမ်တရား (၃၅၃၃၃၂)၆
မုဒိတာစျာန်၌ မုဒိတာထပ်တိုးသဖြင့် စျာန်နာမ်တရား (၃၅၃၃၃၂)၇
ဝိပဿနာစိတ်တို့၌ ဉာဏ်-ပီတိ ယှဉ်-မယှဉ်သို့လိုက်၍ နာမ်တရား (၃၄၃၃၃၃၃၂) အသီးအသီး ရှိ၏၊ ယင်းနာမ်တရားစုတို့တွင် (ယေဘုယျအားဖြင့်) ပညိန္ဒြေစေတသိက်ဟု ခေါ်ဆိုသော ဉာဏ် ( ပညာ)လည်း ပါဝင်၏၊ ယင်းဉာဏ်၏ အာနုဘော်က ကြီးမားလျှင် ကြီးမားသလို ဉာဏ်၏ အာနုဘော်က သေးလျှင် သေးသလို ရူပါရုံမှာ တောက်ပသည် ဟူလိုသည်
တစ်ဖန် ယင်း စိတ္တဇဩဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်တိုင်းတွင် တေဇောဓာတ်လည်း ပါဝင်လျက် ရှိ၏၊ ဥတုဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်း တေဇောဓာတ် ( ဥတု)ကလည်း ဥတုဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်များကို ဖြစ်စေပြန်၏၊ (သမထဘာဝနာစိတ်) ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့က အာနုဘော်ကြီးလျှင် ကြီးသလို စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်တစ်ခုတစ်ခု အတွင်း၌ တည်ရှိသော တစ်ခုသော တေဇောဓာတ် ( ဥတု)သည် မိမိ၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိခိုက်၌ ဥတုဇဩဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်၏၊ ယင်း ဥတုဇဩဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ်တိုင်းတွင် ပါဝင်သော ဝဏ္ဏခေါ် ရူပါရုံကလည်း ဘာသုရရူပ ( အလွန်တောက်ပသော ရူပါရုံ) ပင် ဖြစ်၏၊ ယင်းရူပါရုံ၏ တောက်ပမှုမှာလည်း ဉာဏ်၏ အာနုဘော်က ကြီးလျှင် ကြီးသလို သေးလျှင် သေးသလိုပင် တောက်ပ၏၊ ယင်းဥတုဇရုပ်တို့ကို သသန္တတိပတိတ ဥတုသမုဋ္ဌာန  မိမိ၏ ရုပ်သန္တတိအစဉ်၌ ကျရောက်လျက်ရှိသော ဥတုဇရုပ်များ ဥတုသမုဋ္ဌာန် ရုပ်များဟု မဟာဋီကာဆရာတော်က ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပေသည်
တစ်ဖန် ထို (သမထဘာဝနာစိတ်) ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်, ထိုမှ ထပ်ဆင့် ဖြစ်ပွားလာသော ယင်းရုပ်ကလာပ်တို့၏ တေဇောဓာတ် ဥတုကြောင့်ဖြစ်သော ဥတုသမုဋ္ဌာန်ရုပ် ဤရုပ်နှစ်မျိုးတို့တွင် စိတ္တသမုဋ္ဌာန်-ဩဇဋ္ဌမကရုပ်တို့တွင် ပါဝင်တည်ရှိသော ဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ) အရောင်အလင်းသည် ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရူပကာယကိုယ်အတွင်း၌သာလျှင် ပျံ့နှံ့၍ တည်၏ (ဗဟိဒ္ဓသို့ ပျံ့နှံ့၍ မထွက်)
ဥတုသမုဋ္ဌာန်-ဩဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်များတွင် ပါဝင်တည်ရှိသော ဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ) အရောင်အလင်းသည်ကား ခန္ဓာကိုယ်၏အတွင်း၌သာမက ခန္ဓာကိုယ်၏ ပြင်ပဖြစ်သည့် ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ် (၁၀)မျက်နှာသို့တိုင်အောင် သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာ ဘာဝနာစိတ်တို့နှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသော ဉာဏ်၏ အာနုဘော်ကကြီးလျှင် ကြီးသည့်အားလျော်စွာ အဝေးသို့တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့၏၊ ဉာဏ်၏အာနုဘော်က သေးလျှင်လည်း သေးသည့်အားလျော်စွာ ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ် (၁၀)မျက်နှာ၌ ပျံ့နှံ့၏၊ ထိုအရောင်အလင်းသည်ကား ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌သာလျှင် ထင်ရှား၏၊ (ဘေးပတ်ဝန်းကျင်၌ တည်ရှိကြသော လူအပေါင်းတို့အဖို့ မထင်ရှား ဟူလိုသည်
ဘေးပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပျံ့နှံ့၍ တည်နေသော ထိုအရောင် အလင်းနှင့် တွေ့ထိမိရာအရပ်၌ တည်ရှိသော ရူပါရုံအမျိုးမျိုးကိုလည်း ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် တွေ့မြင်နေပေ၏၊ ထိုသို့ တွေ့မြင်ရာဝယ် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်ပင် တွေ့မြင်လေသလော သို့မဟုတ် မနောဝိညာဏ်ဖြင့်ပင် တွေ့မြင်လေသလော ဟူသော အချက်ကို စူးစမ်းဆင်ခြင်သင့်သည်ဟု ဆရာမြတ်တို့က မိန့်ဆိုတော်မူကြကုန်၏၊ (မိမိ မဟာဋီကာဆရာ၏ အယူအဆမှာမူ) ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်ဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူကြကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် ထိုရူပါရုံကို ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဏ်ဟူသော မနောဝိညာဏ်စိတ်ဖြင့် တွေ့မြင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် ဤအရာ၌လည်း ထိုရူပါရုံအပေါင်းကို (သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ဟူသော) မနောဝိညာဏ်ဖြင့်သာလျှင် သိမြင်ကြ၏ဟူသော စကားသည် သာလျှင် သင့်မြတ်သကဲ့သို့ ထင်ပေသည်
အရှင်သာရိပုတ္တရာကိုယ်တော်မြတ်ကြီးတို့ကဲ့သို့ ပညာဉာဏ် ကြီးမားခြင်းအကြောင်း ပါရမီတရားကောင်းတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးထားပြီးသော သူတော်ကောင်းကြီးတို့၏ ပညာဉာဏ်၏ အာနုဘော်မှာလည်း ကြီးမားတတ်၏၊ ပါရမီ အရှိန်အဝါက အထက်တန်းကျလျှင် ဉာဏ်၏အာနုဘော်မှာ ပိုမို ကြီးမားတတ်၏၊ ပါရမီအရှိန်အဝါက သေးသိမ် မှေးမှိန်လျှင် ဉာဏ်၏အာနုဘော်မှာလည်း သေးသိမ်မှေးမှိန်တတ်၏၊ ဉာဏ်အာနုဘော် ကြီးမားမှု မကြီးမားမှု၏ အနီးကပ်ဆုံးသော အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ သမာဓိပင် ဖြစ်၏၊တည်ကြည်သောသမာဓိရှိသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏ မြင်၏၊ ဤသို့ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသောကြောင့် သမာဓိသည်လည်း ဉာဏ်ပညာ ကြီးမားမှု မကြီးမားမှု၏ အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်
သမာဓိ၏ စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော်က ကြီးမားပါက ဉာဏ်၏ အာနုဘော်မှာလည်း ကြီးမားတတ်၍ သမာဓိ၏ စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော်က ပျော့ညံ့နေပါက ဉာဏ်၏ အာနုဘော်မှာလည်း ပျော့ညံ့ နေတတ်၏၊ ထိုကြောင့် ဉာဏ်၏ အရောင်အလင်းကို များများတောက်ပလိုပါက ဉာဏ်ကြောင့် အရောင်အလင်း များသည် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပသည်ကို အလိုရှိပါက သမာဓိကိုလည်း အလွန်နက်ရှိုင်း၍ အလွန့်အလွန် စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံလာအောင် များများထူထောင်ပေးပါ
ဤအထက်ပါ မဟာဋီကာဆရာတော်၏ ရှင်းလင်းချက်များနှင့် အညီ ဉာဏာလောက  ဉာဏ်အရောင် အလင်းဟူသော စကားမှာ အကျိုး၏အမည်ကို အကြောင်း၌ တင်စား၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားသော (ပုဒ်စစ် သဒ္ဒါစစ် ကျမ်းအရ) ဖလူပစာရစကား ဖြစ်သည်
ဉာဏ်နှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသော (သမထဘာဝနာစိတ်) ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ် တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ်တို့၌ ပါဝင်တည်ရှိသော ဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ)၏ အာလောက ( ဩဘာသ  အရောင်အလင်း)ဟူသော အမည်ကို အကြောင်းဖြစ်သော ဉာဏ်အပေါ်၌ တင်စား၍ (သမထဉာဏ်ရောင်) ဝိပဿနာဉာဏ်ရောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားသော ဖလူပစာရစကားဟု မှတ်သားပါလေ
ဤရှင်းလင်းချက်အရ ဉာဏ်၌ အရောင်အလင်း မရှိ၊ ဉာဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားတို့၌သာ အရောင်အလင်း ရှိသည်ဟု အတိုချုပ် မှတ်သားပါလေ
ဤအရာတွင် မဟာဋီကာအဖွင့်အရ ပြောဆိုရမူ – ဤ၌ ဖလူပစာရ စကား မဟုတ်ဘဲ ကာရဏူပစာရစကားဟု မှတ်ပါ
အကျိုးဖြစ်သော ရုပ်တရားတို့၏ အရောင်အလင်းဟူသော အမည်ကို အကြောင်းဖြစ်သော ဉာဏ်အပေါ်၌ တင်စား၍ ဉာဏာလောက ( ဉာဏ်အရောင်အလင်း)ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပေသည်ဟု မှတ်ပါ
သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့၌ အရောင်အလင်း ရှိမှုကို သို့မဟုတ် သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း ရှိမှုကို အချို့သော ဆရာမြတ်တို့ကား လက်မခံ လိုကြပေ
မလွှဲမရှောင်သာသဖြင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၌ အရောင်အလင်းရှိသည်ကိုကား သို့မဟုတ် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း ရှိသည်ကိုကား လက်ခံလိုကြ၏၊ ထိုသို့ လက်ခံနိုင်သော်လည်း သမထဘာဝနာ စိတ်နှင့် ကြွင်းသော ဝိပဿနာစိတ်တို့၌ အရောင်အလင်းရှိမှုကိုကား ငြင်းပယ်တော်မူကြပြန်၏၊ ထိုဆရာမြတ်တို့၏ အကြောင်းပြချက်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏၊စိတ်ဝယ် ဝဏ္ဏ ( အရောင်) မည်သည် ရှိပါသလောဟု မေးခဲ့သော် မရှိပါဟုပင် ဖြေဆိုလေရာ၏၊ မှန်ပေသည် အညိုစသော အရောင်တို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသော အရောင်သည်မူလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်ပါစေ, မထင်ရှားသော အရောင်မူ လည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်ပါစေ, သို့မဟုတ် ရွှေရောင်မူလည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်ပါစေ၊ မည်သည့်အရောင်မဆို စင်ကြယ်နေသည့် အတွက်ကြောင့် ပဘဿရ  ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပလျက်ဟုပင် ဆိုရ၏၊ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပမှု ပဘဿရ စသည်တို့မည်သည် ဝဏ္ဏဓာတ် ( ရူပါရုံ)၌ ရသင့် ရထိုက်သော ဂုဏ်ထူးဝိသေသတို့ ဖြစ်သောကြောင့် စိတ်ဝယ် ဝဏ္ဏ ( အရောင်) မည်သည် ရှိပါသလော ဟူသော မေးခွန်းကို အဋ္ဌကထာက တင်ပြထားခြင်း ဖြစ်၏၊ စိတ်ကား နာမ်တရားဖြစ်ခြင်းကြောင့် နတ္ထိ  မရှိပါဟု ပယ်မြစ်ပြီး၍ ပဘဿရမိဒံ ဘိက္ခဝေ စိတ္တံ –– ဟူသော ဤဒေသနာတော်သည် ပရိယာယကထာ ( ပရိယာယ်အားဖြင့် တင်စား၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်) ဖြစ်၏၊ ထိုကဲ့သို့သော ဘဝင်စိတ်, ဘဝင်စိတ်နှင့် အလားတူ ရှုအပ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ် စသည်၏ စင်ကြယ်သော ဘာဝနာစိတ် ဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ရှားစေခြင်းငှာ ဟောကြားတော်မူသော ပရိယာယကထာဒေသနာတော် ဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ရှားပြလိုသည့်အတွက် –– သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ  ထိုယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်သည် ဤသို့လျှင် တည်ကြည်သော စတုတ္ထစျာန်သမာဓိနှင့် ယှဉ်သောစိတ်သည် ထက်ဝန်းကျင် ဖြူစင်လတ်သော်, ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပလတ်သော် ဤသို့စသော တရားစကားတော်ကို ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူခဲ့၏၊ ဘုရားရှင်သည် စတုတ္ထစျာန်သမာဓိကို ဂုဏ်တင်ကာ ချီးမွမ်းတော်မူရာ၌ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ  ထက်ဝန်းကျင် ဖြူစင်လတ်သော်, ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပလတ်သော် စသည်ဖြင့် ဂုဏ်တင်ကာ ချီးမွမ်းမြှောက်စားတော် မူလေ့ရှိ၏၊ ယင်းကဲ့သို့သော ဒေသနာတော်တို့မှာ စတုတ္ထစျာန်စိတ်၌ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပသော လင်းရောင်ခြည်ရှိ၍ မုချအားဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်တို့ကား မဟုတ်ကြပေ
ဖလူပစာရ သို့မဟုတ် ကာရဏူပစာရတည်းဟူသော အကြောင်းပရိယာယ် တစ်မျိုးအားဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူခြင်းသာ ဖြစ်သည် ဟူလို
ထို့ကြောင့် ဤကျမ်းကလည်း သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့၌ အရောင်အလင်း ရှိသည်ဟူ၍ မဆိုလိုပါ
ထိုသမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်, ထို စိတ္တဇတေဇောဓာတ် ကြောင့် ထပ်ဆင့်ဖြစ်ပွားလာသော ဥတုဇရုပ်တို့၌ တည်ရှိသော ရူပါရုံ၏ တောက်ပမှုသာဟု ဆိုပေသည်
သို့သော် ထိုအရောင်အလင်းမှာ သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့နှင့် ယှဉ်သော ဉာဏ်၏ စွမ်းအင်အာနုဘော် အပေါ်၌ အခြေစိုက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် ဖလူပစာရအားဖြင့် သို့မဟုတ် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ဉာဏ်ရောင် ဟူ၍သာ တင်စား၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည် ဟူပေ
ညန်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyankan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၀ ဦး၊ မ ၅၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဎ (အသံထွက် ဒရေမှုတ်) သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်လေးလုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု၏ အလယ်ပိုင်းပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ် ‌သော တင်နက်ဆီ ပြည်နယ်သည် ကင်တပ်ကီးပြည်နယ်၏ ‌တောင်ဘက်တွင်ရှိ၍ အ‌နောက်ဘက် မစ်စစ်စပီမြစ်မှ အ‌ရှေ့ ဘက် ‌မြောက်ကယ်ရိုလီးနားပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်
ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်‌ပေါင်း ၄၂၂၄၆ မိုင်ရှိ၍ လူဦး‌ရေမှာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် သန်း‌ခေါင် စာရင်းအရ ၃၂၉၁ရ၁၈ ‌ယောက်ဖြစ်၏
မြို့‌တော်မှာ နက်ရှဗီးမြို့ဖြစ်၍ လူဦး‌ရေမှာ ၁ရ၄၃ဝရ ‌ယောက်ရှိသည်
အကြီးဆုံးမြို့မှာ မစ်စစ်စပီမြစ်‌ပေါ်တွင်ရှိ‌သော မင်းဖစ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦး‌ရေမှာ ၃၉၆၀၀၀ ‌ယောက်ခန့်ရှိ‌လေသည်
ထိုပြည်နယ်၏ ‌မြေမျက်နှာပြင်ကို သဘာဝအ‌နေအထား လိုက်၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်
ပထမပိုင်းမှာ အ‌ရှေ့ဘက် ‌တောင် တန်း‌ဒေသဖြစ်၍ ထို‌ဒေသတွင် အက်ပလက်ချီယန် ‌တောင်တန်းရှိ၏
ထို‌တောင်တန်းမှ ‌ကျောက်မီး‌သွေး၊ သံနှင့် ‌ကြေးနီတို့ကို ‌မြောက်မြားစွာ တူး‌ဖော်၇ရှိ‌လေသည်
ဒုတိယပိုင်း ဖြစ်‌သော အလယ်ပိုင်းမှာ ဂျုံ၊ ‌ပြောင်းနှင့် ‌ဆေးရွက်စိုက်ပျိုးရာ ကျယ်ပြန့်‌သော‌ဒေသဖြစ်သည်
တတိယပိုင်းဖြစ်‌သော အ‌နောက် ဘက်‌ဒေသမှာ အိုဟိုင်းအိုမြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်‌သော တင်နက်ဆီ မြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ ‌မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဖြစ်၍ ဝါဂွမ်းစိုက်ပျိုး ရာ‌ဒေသဖြစ်၏
တင်နက်ဆီမြစ်မှ ‌ရေအားကိုယူကာ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးချနိုင်သဖြင့် ထိုပြည်နယ်၏ စက်မှုလုပ်ငန်း များမှာ အ‌တော်ပင်တိုးတက်ခဲ့‌လေသည်
ထိုပြည်နယ်သည် ‌ရှေးအခါက ရက်အင်ဒီးယန်း လူရိုင်းတို့၏‌ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်
ထို‌နောက် ဥ‌ရောပတိုက်သားများ ‌ရောက်ရှိလာ‌သောအခါ အဂင်္လိပ်၊ ပြင်သစ်၊ စပိန် သုံးဦးတို့သည် ထို‌ဒေသကို အပိုင်ရ ရန် ကြိုးစားကြ၏
သို့‌သော် အဂင်္လိပ်တို့က တိုင်းရင်း သားများနှင့် ပို၍ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံနိုင်သဖြင့် ထို‌ဒေသကို အဂင်္လိပ်ပိုင်အဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်
တင်နက်ဆီပြည်နယ်သည် အ‌မေရိကန် လွတ်လပ်‌ရေးစစ်ပွဲ အပြီးတွင်မှ တစ်စတစ်စ တိုးတက်လာ၍၊ ၁ရ၉၆ ခုနှစ်တွင် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု၏ ၁၆ ခု‌မြောက် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာ‌လေသည်
နတ်ကံပြင်ရွာ၊ ရင်းချောင်း
ယမ်းကော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဦးတိုကညင်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Utokanyinpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
အထက (၁၆) မန္တလေး (အင်္ဂလိပ်: Basic Education High School No. 16 Mandalay) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိပြီး မန္တလေး နန်းတော်၏ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ကိုလိုနီခေတ် ၁၉၀၀ အစောပိုင်းတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
Wesley High School (ဝက်စလီကျောင်း) ဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့သည်
၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် ပြည်သူပိုင်ကျောင်းအဖြစ် အသိမ်းခံရသည်
ကျောင်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၄.၃ ဧရိယာကျယ်ဝန်းပြီး ကျောင်းဆောင် ၁၈ ဆောင် ရှိသည်
အမှတ်(၁၆)အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတွင် စာသင်ဆောင်ပေါင်း(၁၈)ဆောင်၊ စာသင်ခန်း အရေအတွက်(၇၈)ခန်းရှိပြီးကျာင်းစာကြည့်တိုက်အပါအဝင် မီဒီယာလက်တွေ့ခန်း များနှင့်  ကျောင်းကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်း၊ သိပ္ပံလက်တွေ့ခန်း၊ဘင်ခရာခန်း၊   ကျောင်းအုပ်ကြီး ရုံးခန်းနှင့် ဧည့်ခန်းဆောင်တို့ သီခြားတည်ရှိသည်
ဦးကျန် (၁၉၆၆-၁၉၆၉)ဦးမြတ်စံ (၁၉၆၉-၁၉၇၂)ဦးကျော်ညွန့် (၁၉၇၂-၁၉၇၆)ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း (၁၉၇၆-၁၉၈၁)ဒေါ်စောကြင်အုန်း (၁၉၈၁-၁၉၉၆)ဒေါ်မြမြ (၁၉၉၆-၂၀၀၁)ဦးဌေးအောင် (၂၀၀၁-၂၀၀၂)ဒေါ်ထွေးထွေးသန်း (၂၀၀၂-၂၀၁၂)ဒေါ်သန်းသန်းနွဲ့ (​အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂ -​ ​မေ ၂၀၁၆)​ဒေါက်တာတင်တင်​အေး (၂၀၁၆-​မေ ၂၀၁၉)ဦးသိန်းနိုင် (ယာယီ) (ဇွန် ၂၀၁၉-၂၇.၁၁.၂၀၁၉)​ဒေါက်တာသန်းထိုက်စိုး(၂၇.၁၁.၂၀၁၉-လက်ရှိ)
ဒလပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dalapin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၃၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ခုံတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkhontaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၁၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
စကန်ဒိုလာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ကော်စီကာကျွန်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိကာ ကော်စီကာ ဒေသဆိုင်ရာ ဥယျာဉ်အတွင်း တည်ရှိသည်
ထိုထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုဥယျာဉ်နှင့် ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေတို့အား ကုလသမဂ္ဂမှ သဘာဝဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်
ပခုက္ကူကျွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakokkukyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ပခုက္ကူကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခုက္ကူကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၄ ဦး၊ မ ၅၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
တက်လွီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Teeklui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်ခရိုင်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ တက်လွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တက်လွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၄ ဦး၊ မ ၅၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၄ ဦး နေထိုင်သည်
ထိုဂမုန်းကား ခတ္တာပင်ဖြစ်သည်
ဂမုန်းခတ္တာဖြူဟုလည်း ခေါ်သေးသည်
ညောင်ကုန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀၆ ဦး၊ မ ၃၅၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းတပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htantapin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၁ ဦး၊ မ ၆၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတိုဂယဘူတာ  (鳩ヶ谷駅 ဟတိုဂယ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင်၊ ခဝဂုချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ထန်းခြောက်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanchaukpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဂီတပညာတွင် တင်န်ပို (tempo) ဆိုသည်မှာ သီချင်း သို့မဟုတ် ဂီတသံစဉ်၏ အမြန်နှုန်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
အီတလီဘာသာတွင် အချိန် ရွေ့လျားမှုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
တင်န်ပိုသည် ရေးစပ်သီကုံးမှု၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ သီချင်းနှင့် ပတ်သက်သော ခံစားမှုနှင့် ရေးသားရန် ခက်ခဲခြင်းအပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်
တင်န်ပိုကို "Beats per minute" (bpm) တစ်မိနစ်အတွင်း ရိုက်ခတ်သော အကြိမ်ရေဖြင့်ပြသည်
ရှေးဂန္ထဝင် သီချင်းများတွင်မူ အီတာလျံစကားလုံး များဖြင့်ပြသည်
Larghissimo – အလွန့်အလွန်နှေးကွေး (24 bpm နှင့်အောက်)Adagissimo – အလွန်နှေးGrave – အလွန်နှေး (25–45 bpm)Largo – ကျယ်ပြန့်စွာ (40–60 bpm)Lento – နှေးနှေး (45–60 bpm)Larghetto – ကျယ်ပြန့်စွာ (60–66 bpm)Adagio – နှေးနှေး နှင့် ခံစားချက်များဖြင့် (66–76 bpm)Adagietto –  andante ထက်နှေး (72–76 bpm) သို့မဟုတ် adagio ထက်မြန် (70–80 bpm)Andante – လမ်းလျှောက်သကဲ့သို့ (76–100 bpm)Andantino – andante ထက်မြန် သို့မဟုတ် နှေး (80–108 bpm)Marcia moderato – ချီတက်သည့်ပုံစံ (83–85 bpm)Andante moderato – andante နှင့် moderato ကြား (92–112 bpm)Moderato – သင့်လျော်သောအရှိန် (108–120 bpm)Allegretto – သင့်တင်စွာမြန် (112–120 bpm)Allegro moderato – allegro ၏အရှိန်နှင့် နီးသည် (116–120 bpm)Allegro – လျင်မြန်စွာ (120–156 bpm) (molto allegro သည် allegro ထက်မြန်သော်လည်း ထိုတင်န်ပိုအတွင်းတွင်ရှိသည်)Vivace – အသက်ဝင်စွာမြန် (156–176 bpm)Vivacissimo –  အလွန်အသက်ဝင်စွာမြန် (172–176 bpm)Allegrissimo or Allegro vivace – အလွန်မြန် (172–176 bpm)Presto – အလွန့်အလွန်မြန် (168–200 bpm)Prestissimo – presto ထက်ပင်မြန် (200 bpm နှင့် အထက်)
၁၄-မိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: 14-Maing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ဘန်းကချွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၁၇ ရွာ၌ ပါဝင်သည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ခြေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ နှင့် အိမ်ထောင်စု စုစုပေါင်း ၁၀၈စု နေထိုင်လျက်ရှိသည်
ဝက်လူးအိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetluaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဝက်လူးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၁၅ ငါးခုမြောက်လမ်း (ငါးခုမြောက်လမ်း ဟုအသိများကြ) သည် သီရိလင်္ကာဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဖြစ်သည့် Wickremesinghe ၏အိမ် ဖြစ်သည်
၎င်းကို Wickremesinghe ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ သတင်းစာတိုက်ပိုင်ရှင် Esmond Wickremesinghe က တည်ဆောက်ခဲ့သည်
Esmond Wickremesinghe သည် ငါးခုမြောက်လမ်း (fifth lane) တွင်  နေထိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် ဝန်ကြီးဖြစ်စဉ်နေထိုင်ရန်အတွက် ဝန်ကြီး၏ တရားဝင်နေထိုင်ရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် သီရိလင်္ကာဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာအကျပ်အတည်းကာလမှ လွဲ၍ ထိုနေရာတွင် ဝန်ကြီးသည် နေထိုင်ခဲ့သည်
သူသည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်ဖြစ်စဉ်က ထိုငါးခုမြောက်လမ်းတွင် နိုင်ငံခြားတာဝန်ရှိသူများကို လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့သည်
ထိုအဆောက်အဦ၏ ဧည့်ခန်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဗုံးအပစ်သွင်းခံခဲ့ရပြီး ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးခဲ့သည်
စက်ကလေးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkalaysu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်း (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်း (၁)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၅ ဦး၊ မ ၁၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပဒေပြုရေးယွမ် (တရုတ်: 立法院) သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော် တစ်ရပ်သာ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြုဌာနဖြစ်သည်
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် အစိုးရမဏ္ဍိုင် ၅ ရပ်အနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ုနှစ်နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား အကြိမ်ကြိမ် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှင့် ဒုသမ္မတ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသား ညီလာခံကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်
တဆက်တည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ဥပဒေပြု လွှတ်တော်ထံ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်
အမတ်ဦးရေကို ၂၂၅ ဦးမှ ၁၁၃ ဦးသို့ လျှော့ချလိုက်ပြီး ရာထူးသက်တမ်းကိုမူ ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်သို့ တိုးမြှင့်လိုက်သည်
လက်ရှိ ဥပဒေပြု လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဦးရေ ၁၁၃ ဦးရှိသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ အမတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် အမတ်လောင်းအတွက် တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေး ပါတီအတွက် တစ်မဲ နှစ်မဲပေးရသည်
ဥပဒေပြုအမတ် ၁၁၃ ဦးအနက် ၇၃ ဦးမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၇၃ ခုမှ ရွေးကောက်ခံ အမတ်များဖြစ်သည်
၃၄ ဦးမှာ နိုင်ငံရေးပါတီများ ရရှိသည့် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ ခွဲဝေခြင်းဖြစ်သည်
ကျန် ၆ ဦးမှာ တိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို တိုင်းရင်းသား မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၂ ခုမှ ၃ ဦးစီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အား နန်ကျင်းမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်၌ အမတ် ၄၉ ဦးရှိသည်
ယင်းအမတ်များအား အမျိုးသား အစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်
စတုတ္ထအကြိမ် လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၁၉၄ အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်အခါက ဂျပန်တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေသည့်အတွက် ယင်းအမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမတ် ၇၅၉ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာ ကွန်မင်တန်ပါတီ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည်လည်း တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရနှင့်အတူ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်က အမတ် ၃၈၀ ခန့် ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ထိုင်ပေမြို့ရှိ ဆွန်ယက်ဆင် ခန်းမအား ယာယီရုံးခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်
(ထိုစဉ်က ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ကွန်မြူနစ်လက်ထဲမှ တရုတ်ပြည်မအား သိမ်းယူရန် ရည်ရွယ်ထားဆဲ ကာလဖြစ်သည်
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်အရ အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်၍ ပထမအကြိမ် တင်မြောက်ခံရသည့် အမတ်များသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းပြည့်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း တရားရေးရုံးချုပ်မှ ဂရင်းတရားသူကြီးများ၏ ဥပဒေရှင်းလင်းချက်အရ သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်မတိုင်မီ ကွန်မင်တန်အစိုးရက ဆုံးရှုံးနယ်မြေ တရုတ်ပြည်မတွင် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သေးဟု အကြောင်းပြကာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပခဲ့ပေ
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ၁၁ နေရာကိုသာ အစားထိုးခဲ့သည်
ယင်းကဲ့သို့ အစားထိုးသည့် အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်သည်
ထိုနောက်တွင် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၌ ၅၁ နေရာ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၌ ၅၂ နေရာ၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ ၉၇ နေရာ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်၌ ၉၈ နေရာ၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀ နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ၁၃၀ နေရာ အသီးသီး အစာထိုးခဲ့သည်
ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်ခံ အမတ်အားလုံးသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရာထူးဆင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်ကျင်းပပြီး အမတ် ၁၆၁ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ထိုနောက်တွင် ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်အရ ၃ နှစ်တစ်ကြိမ် ပုံမှန် ရွေးကောက်လာသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အမတ်နေရာ ၂၂၅ နေရာအထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ရရှိသည့်မဲ ၅ % အထက်ရှိသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ အတွက် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ အမတ်နေရာ ခွဲဝေသော မဲဆန္ဒနယ်မြေမခွဲခြားသည့် အမတ်များကို စတင်ထားရှိသည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သတ္တမအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော် (၂၀၀၈ ခုနှစ်) မှစ၍ အမတ်နေရာ ၁၁၃ နေရာအထိ လျော့ချကာ သက်တမ်းကို ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ပြီး နှစ်မဲပေးစနစ် ကျင့်သုံးရန် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
နှစ်မဲပေး စနစ်မှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ တစ်ခုမှ မဲအများဆုံးရသည့် အမတ်လောင်းတစ်ဦးသာ ရွေးကောက်ရန်နှင့် မဲပေးရာတွင် အမတ်လောင်းအား တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေးပါတီအား တစ်မဲပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်
အဓိက ကွဲပြားချက်မှာ စနစ်ဟောင်းတွင် အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲကို ယင်းအမတ်လောင်း၏ ပါတီရရှိသောမဲဟု ရေတွက်သဖြင့် ပါတီရရှိသည့် မဲအရေအတွက်သည် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲစုစုပေါင်း ဖြစ်သည်
စနစ်သစ်တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက် သီးခြားမဲပေးသောကြောင့် ပါတီရရှိသည့်မဲ အရေအတွက်နှင့် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲအရေအတွက် စုစုပေါင်း မတူညီသည့် အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေ မခွဲခြားသော အမတ်ဦးရေကို ထိခိုက်နိုင်သည်
ဖတ်ဟာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုင်မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟတ်လျန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hathlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ ဆွန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၃ ဦး၊ မ ၇၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတ်ကာလူမျိုး (တရုတ်: 客家; အင်္ဂလိပ်: Hakka) သည် ဟန်တရုတ် အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်
ဟတ်ကာတို့သည် တရုတ်ပြည်မကြီး| အင်္ဂလိပ်:Mainland China ၏ အောက်ဖော်ပြပါဒေသတွင် အများစုနေထိုင်ကြသည်၊ကွမ်တုန်း ပြည်နယ် - Guangdong (广东)ဖူကျန့် ပြည်နယ် - Fujian (福建)ကျန်းစီ ပြည်နယ် - Jiangxi (江西)ကွမ်စီ ပြည်နယ် Guangxi - (广西)စစ်ချွမ်း ပြည်နယ် - Sichuan (四川)ဟူနန် ပြည်နယ် - Hunan (湖南)ကျဲ့ကျန်း ပြည်နယ် - Zhejiang (浙江)ကွေ့ကျိုး ပြည်နယ် - Guizhou (贵州)ဟိုင်နန် ပြည်နယ် - Hainan (海南)ဟတ်ကာ (客家) ဆိုသည်မှာ ဧည့်သည်ဖြစ်သည်
ဟတ်ကာတို့သည် မျက်မှောက်ခေတ်ကာလတွင် ရှေးဘိုးဘွားများထက် အများအပြား တိုးတက်လာခဲ့သည်
ဟတ်ကာလူမျိုးနှင့် ဟတ်ကာစကားတို့သည် ဟတ်ကာ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတ ဖြစ်လာခဲ့သည်
အထူးအားဖြင့် ဟတ်ကာတို့၏ မူလချက်မြှုပ်နှင့် ဆက်နွယ်နိုင်သည့် မြောက်ပိုင်းဒေသမှာဟောနန် ပြည်နယ် - Henan (河南)ဟူပေ ပြည်နယ် - Hubei (湖北) တို့မှ လက်ရှိနေထိုင်လျက်ရှိသောတောင်ပိုင်းဒေသသို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်
ထို့မှတဖန် ကမ္ဘာ့တဝန်းသို့ ဆက်လက်ရွေ့ပြောင်းသွားကြသည်
ကမ္ဘာ့တဝန်းလုံး၌ တရုတ်ရွေ့ပြောင်းရပ်ဝန်းအုပ်စုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရာ ဟတ်ကာရပ်ဝန်းအုပ်စုရှိ လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ (၈၀) သန်း နှင့် (၁၂၀) သန်းကြား ရှိနိုင်သည်
တရုတ် အလယ်ပိုင်း မှ တောင်ပိုင်း သို့ ဟတ်ကာတို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ချိန် ထက်စော၍ ရောက်ရှိနေသော တခြားဟန်တရုတ်အုပ်စုဝင်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် စကားသည် ဟတ်ကာ၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် စကားသည် အထူးခြားနားသည်
၁၉၈၄ ခုနစ် မှစတင်၍ ခေတ်သစ် တရုတ်ပြည်သူသမ္မတနိုင်ငံပုံဖော်လာကြသော အစိုးရအဖွဲ့နှင့်  တပ်မတော် တို့ကို ဦးဆောင်နေသူအများအပြားသည် ဟတ်ကာလူမျိုးစုဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ပေါ်လစ်ဗျူရို နှင့် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်များ၏ ထက်ဝက်ကျော်ပါဝင်သည်
၁၉ ရာစု ကာလ၌ ဟတ်ကာစကား ကို နိင်ငံတော်စကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး တရုတ်ပြည်၏ သုံးပုံတစ်ပုံအကျယ်အဝန်းရှိသောမဟာငြိမ်းချမ်းသောကောင်းကင်နိုင်ငံတော် Taiping Heavenly Kingdom ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
ဟတ်ကာစကားသည် ထိုင်ဝမ်၏ တရားဝင်ရုံးသုံးစကားများအနက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ပြည်နယ်[[အန်းဟွေး ပြည်နယ် ]] - Anhui (安徽)ဖူကျန့်ပြည်နယ် - Fujian (福建)ကန်းစုပြည်နယ် - Gansu (甘肃)ကွမ်တုန်းပြည်နယ် - Guangdong (广东)ကွေ့ကျိုး Archived 22 November 2020 at the Wayback Machine. ပြည်နယ်]] - Guizhou (贵州)[[ဟိုင်နန် ပြည်နယ်]] - Hainan (海南)ဟိုပေ Archived 27 January 2021 at the Wayback Machine. ပြည်နယ် - Hebei (河北)ဟေးလုံကျန်း ပြည်နယ် | Heilongjiang (黑龙江)ဟောနန် ပြည်နယ် - Henan (河南)ဟူပေ ပြည်နယ် - Hubei (湖北)ဟူနန် ပြည်နယ် - Hunan (湖南)ကျန်းစူး ပြည်နယ် - Jiangsu (江苏)ကျန်းစီ ပြည်နယ် - Jiangxi (江西)ကျိလင် ပြည်နယ် - Jilin (吉林)လျောင်းနင် ပြည်နယ် - Liaoning (辽宁)ချင်းဟိုင် ပြည်နယ် - Qinghai (青海)ရှန်စီ ပြည်နယ် - Shaanxi (陕西)ဆန်းတုန်း ပြည်နယ် - Shandong (山东)ဆန်းစီ ပြည်နယ် - Shanxi (山西)စစ်ချွမ်း ပြည်နယ် - Sichuan (四川)ထိုင်ဝမ် ပြည်နယ် - Taiwan (台湾)ယူနန် ပြည်နယ် - Yunnan (云南)ကျဲ့ကျန်း ပြည်နယ် - Zhejiang (浙江)ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသAutonomous regions (自治区)ကွမ်ရှီး ကျွမ်းလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Guangxi (广西壮族自治区)အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား မွန်ဂိုလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Inner Mongolia (内蒙古自治区)နိင်ရှ ဟွေးလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Ningxia (宁夏回族自治区)ရှင်းကျန်း ဝေးဝူအာရ် လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |  Xinjiang (新疆维吾尔自治区)တိဘက်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ| Tibet (西藏自治区)မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးMunicipalities (直辖市)ပေကျင်း မြို့ | Beijing |北京市ချုံချင့် မြို့ | Chongqing (重庆市)ရှန်ဟိုင်း မြို့ | Shanghai (上海市)ထျန်းကျင်း မြို့ | Tianjin (天津市)အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသSpecial Administrative Regions (特别行政区)ဟောင်ကောင်အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Hong Kong (香港特別行政區)မကာအိုအထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Macau (澳門特別行政區)'တရုတ်ဗဟိုဒေသ'Central China (ရိုးရှင်းတရုတ်: 华中; ရိုးရာတရုတ်: 華中; ပင်ယင်: Huázhōng) သည် အချက်အချာ​နေရာဖြစ်ပြီး ရော​ထွေးနေသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိသည့်ဒေသဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေဒေသအရပါဝင်သည့် ပြည်နယ်များ provinces မှာ ဟေနန် Henan Archived 10 December 2018 at the Wayback Machine.,ဟူပေ Hubeiဟူနန် Hunan တို့ဖြစ်ပြီးကွမ်ရှီး Jiangxi ၏ နယ်မြေ အချို့ပါဝင်သည်
တရုတ် တောင်ဗဟိုဒေသကို နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏  People's Republic of Chinaအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်၌ စီမံကိန်း Rise of Central China Plan ကို နိုင်ငံတော်ကောင်စီ State Council of the People's Republic of China အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ဗဟိုဒေသကို ဝန်းရံလျက်ရှိသော ဆန်းရှီး Shanxi, အန်ဟွေ့Anhuiစသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးဗဟိုဒေသလည်း ပါဝင်သတ်မှတ်ထားသည်
.|-| style"text-align:center;" | 167,000| style"text-align:center;" | 豫 | | Henan Province河南省| | style"text-align:right;" | Zhengzhou| style"text-align:right;" | 94,023,567| style"text-align:right;" | 563.01| style"text-align:center;" |Hénán ShěngHA|-| style"text-align:center;" | HB| style"text-align:center;" | 42| Hubei Province| 湖北省Húběi Shěng| Wuhan| style"text-align:right;" | 57,237,740| style"text-align:right;" | 307.89| style"text-align:right;" | 185,900| style"text-align:center;" |鄂È|-| style"text-align:center;" | HN| style"text-align:center;" | 43| Hunan Province| 湖南省Húnán Shěng| Changsha| style"text-align:right;" | 65,683,722| style"text-align:right;" | 312.77| style"text-align:right;" | 210,000| style"text-align:center;" |湘Xiāng|}
လက်ခုတ်ကွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokekwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ကတုတ်ဘုရားကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတုတ်ဘုရားကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၄၂ ဦး၊ မ ၄၈၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းယူလာပြီး ကောသလနိုင်ငံ ဟိမဝန္တာ တောရကျောင်းတို့၌ တရားမရှုပဲ အချိန်ဖြုန်းနေကြသော ရဟန်းတို့အား အချိန်ဖြုန်း သူတို့၏ အမူအရာနှင့်လုပ်ဆောင်ချက်၊ ရှေးရဟန်းတော်တို့၏ အခြေအနေနှင့် ယခုရောက်နေကြသော ရဟန်းတို့၏ အခြေအနေများကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဇန္တုနတ်သားက ဥပုသ်ပြုရန် ရောက်ရှိလာသော သံဃာတော်ကို လက်အုပ်ချီလျှက် အချို့ပမတ္တရဟန်းတို့ကို သူသေကောင်တို့ကဲ့သို့ အပဝိဒ္ဓ, အနာထဖြစ်နေပုံနှင့် အပ္ပမတ္တရဟန်းတို့ကို မိမိရှိခိုးပါကြောင်း လျှောက်ထားသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်သင့်သောပုဒ်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဘန်ကညားချေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bankanyarchay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ဘန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၁ ဦး၊ မ ၅၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
အမှု—အကာလသင်္ကန်းကို ကာလသင်္ကန်းလုပ်၍ ဝေဖန်မှု
ဘိက္ခုနီတို့သည် ဝါတွင်းအခါ ရွာငယ်တစ်ခု၌ နေ၍ သင်္ကန်းလှူခြင်း ဝါကျွတ်သောအခါ ဘုရားရှင်ရှိရာ သာဝတ္ထိမြို့သို့ လာကြကုန်၏၊ [ဝါကျွတ်သောအခါ များစွာသော ဒါယကာတို့သည် မိမိတို့ကျောင်းတိုက်၌ နေသူအား ဝါဆိုသင်္ကန်း (ဝါဆို၍ ဝါကျွတ် သူတို့အား လှူအပ်သော သင်္ကန်း)ကို ကပ်လှူလေ့ ရှိကြကုန်၏၊ ထိုဘိက္ခုနီတို့မှာ ထိုဝါဆိုသင်္ကန်းလည်း ရခဲ့ကြဟန်မတူ၊ ထို့ကြောင့် ဟောင်းနွမ်း ကြမ်းတမ်းသော သင်္ကန်းရှိ၍ သွားပုံ လာပို့ နေထိုင်ပုံအားဖြင့် ကြည်ညို ဖွယ်ရာကောင်းသော ထိုဘိက္ခုနီများကို မြင်၍ “အရှင်မတို့မှာ သူခိုး ဓားပြတို့ အလုခံခဲ့ရဟန်တူတယ်”ဟု ထိုဘိက္ခုနီများရပါစေ”ဟူသော စိတ်ထားဖြင့် ဥပါသကာတို့သည် ဘိက္ခုနီသံဃာအား အကာလသင်္ကန်းကို လှူဒါန်းကြလေသည်
ကထိန် ခေတ်ကာလ အတွင်း၌ လှူအပ်သော သင်္ကန်းကို “ကာလ သင်္ကန်း” ဟု ခေါ်၏
ထိုကာလ သင်္ကန်းမျိုးကို သို့တိုက်၌ ဝါကျွတ် သောသံဃာသာ ရခွင့်ရှိ၏
ကထိန်ခေတ်ကာလ မဟုတ်သော အချိန်၌ လှူအပ်သောသင်္ကန်း ကထိန်ခေတ်ပင် ဖြစ်သော်လည်း အကာလသင်္ကန်း အနေဖြင့် လှူအပ်သော သံဃိက သင်္ကန်းသည် အကာလ သင်္ကန်းမည်၏၊ ထိုအကာလသင်္ကန်းကိုကား အခြားကျောင်းတိုက်၌ ဝါကျွတ် ခဲ့သော သံဃာများလည်း ရခွင့်ရှိသည်
ထုလ္လနန္ဒာသည် ထိုဥပါသကာတို့လှူအပ်သော အကာလသင်္ကန်းကို ကာလသင်္ကန်းဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ ကာလသင်္ကန်းဟု ပြော၍)ထိုသာဝတ္ထိမြို့၌ ဝါကျွတ်သော သံဃာများအား သာဝေပေးနေပြီ၊ ဥပါသကာတို့သည် ရွာငယ်၌ ဝါကျွတ်ခဲ့သော ထိုဘိက္ခုနီတို့ကို သင်္ကန်းဟောင်းမြဲ ဟောင်းနေသည်ကိုမြင်၍ “အရှင်မတို့မှာ သင်္ကန်းဝေစု မရကြဘူးလား”ဟု မေးကြလေသော်, ထုလ္လနန္ဒာ၏ သင်္ကန်းဝေပုံကို ပြောပြကြသဖြင့် ဥပါသကာတို့က ထုလ္လနန္ဒာကို ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အကာလစီဝရံ ‘‘ကာလစီဝရ’’န္တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘာဇာပေယျ, နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ
အကြင် ဘိက္ခုနီသည် အကာလသင်္ကန်းကို ကာလ သင်္ကန်းဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ (ပြောဆို၍) ဝေစေဖို့ (ခွဲဝေပေးဖို့ရန် စာယောက်ယောက်ကို စေခိုင်းအံ့၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်ဝေပေးအံ့၊) ထိုဘိက္ခုနီမှာ နိဿဂ္ဂိယ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏၊ “ရသောသင်္ကန်းကိုလည်း စွန့်ရမည်၊ ပါစိတ်အာပတ်လည်းသင့်သည်”ဟူလို
ကထိန်ခေတ်သင်္ကန်းကာလပင် ဖြစ်သော်လည်းသံဃာကို မရည်စူးဘဲ ဆရာတော်ကြီး, ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရည်စူး၍ လှူလျှင် ထိုသင်္ကန်းသည် “ကာလသင်္ကန်း”ဟု အမည်မရ၊ ထိုသို့ပုဂ္ဂိုလ်ရည်စူးထားလျှင် သံဃိကသင်္ကန်း မဟုတ်သောကြောင့် ကထိန်သင်္ကန်း အရာ မမြောက်၊ ထိုသင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းသော်လည်း ကထိန်မမြောက်၊ ကထိန် မမြောက်လျှင် ကထိန်၏ အကျိုးများမရ၊ ထို့ကြောင့် ကထိန် သင်္ကန်းကို လှူခါနီး၌ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးကို မရည်စူးမိအောင် သံဃာကို ရည်စူးနိုင်အောင် ဟောပြောသင့်ကြပေသည်
ဘက်ခိုင်ဘူတာ  (抜海駅 ဘက်ခိုင် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ဝက်ခနိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkankone(Hmyawttaw))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကံကုန်း (မျှော့တော)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅ ဦး၊ မ ၂၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ အောင်လံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်လံကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၀ ဦး၊ မ ၁၃၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းခြေများ ခြေတစ်ချောင်းကျိုး၍ အသွားမပျက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကင်းခြေများသည် ခြေတစ်ချောင်း ကျိုးရုံမျှဖြင့် အသွားမပျက်သကဲ့သို့ ပြည့်စုံသူအဖို့ အနည်းငယ် ဆုံးရှုံးယုတ်လျော့ရုံမျှဖြင့် အခြေအနေမပျက်ချေဟု ဆိုလိုသည်
ပုဂံနယ်တွင် ချောင်းကိုးဆယ့်ကိုးခုမှ စုပေါင်းကာစီးဆင်းသည့် ရေစီးသန်သည့် ဆင်တဲဝ (ခေါ်) ယမားချောင်း တည်ရှိ၏
ထိုယမားချောင်းသည် မိုးညို့လာပါက ပုပ္ပါးတောင်ခြေ၌ မြင်းနှင့်ပင် မည်သူမျှ မဖြတ်ကူးဝံ့လောက်အောင် ရေစီးသန်လှသည်
ဖြတ်ကူးသူများသည် ရေစီးတွင် လွင့်မျောကာ ပျက်စီးကြရသည်
ယမားချောင်းသည် တောင်ကျချောင်းဖြစ်ပြီး တချို့နေရာများတွင် တောင်ယမားချောင်း နှင့် မြောက်ယမားချောင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ခကန်(တရုတ်)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Khakant(Tayoke))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ အူလန်ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန့်ဟင်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Banthinywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၁၃ ဦး၊ မ ၂၇၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပုဒ်ချောင်း (ကရင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Upokechaung(Kayin))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဥပုဒ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငပလီကမ်းခြေသည် သံတွဲမြို့မှ ၇ ကီလိုမီတာ (၄မိုင်)အကွာတွင် တည်ရှိသော အပန်းဖြေကမ်းခြေတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကမ်းခြေအလျား ၃ ကီလိုမီတာ (၂ မိုင်) ရှည်လျားကာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ မျက်နှာမူလျက် တည်ရှိသည်
ကမ်းခြေတစ်လျှောက် တည်ဆောက်ထားသော ဟိုတယ်အများအပြား၊ အပန်းဖြေစခန်းများနှင့် ဂေါက်ကွင်းများဖြင့် မြန်မာပြည်၏ အဓိက ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ အဓိက နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
အဓိက ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ လေကြောင်း ဖြစ်၍ သံတွဲလေဆိပ် (ယခင် Sandoway လေဆိပ်) မှတဆင့် သွားရောက်နိုင်၍ မြန်မာ့လေကြောင်း၊ အဲမန္တလေး၊ ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် အဲပုဂံ တို့မှ သံတွဲသို့ ခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိကြသည်
ငပလီကမ်းခြေသည် မြန်မာပြည်အနောက်ဘက် ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲခရိုင်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်
ရန်ကုန်မြို့မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၇၅ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်
သံတွဲမြို့အနောက်ဘက် ၇မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ငပလီကမ်းခြေစခန်းသည် ယခင်က ရွာကလေးဖြစ်သည်
ငပလီဟူသော အမည်ကို ၁၈၂၆-ခုနှစ်၊ ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ရောက်ရှိလာသော အီတလီလူမျိုးများက အီတလီနိုင်ငံ၏ မြို့တစ်ခုဖြစ်သော  နာပိုလီ (Napoli)မြို့ရှိ ကမ်းခြေနှင့်တူသောကြောင့် အစွဲပြု ခေါ်ဝေါ်ရာမှ ရခိုင်ပြည်သူတို့ စကားသံဖြင့် ငပလီဟူ၍ ဖြစ်လာသည်
အီတလီစကားအရ အလွန်သာယာပြီး ရှုခင်းကောင်းလွန်းသောကြောင့် နေပလီဟု ခေါ်ကြသည်
၂၀၁၄ တွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လာရောက်ပြီးနောက်၊ ငပလီအား ရွာအဖြစ်မှ သီးခြားမြို့နယ် ငပလီမြို့နယ် အဖြစ် သံတွဲမြို့နယ်မှ ခွဲထုတ်ကာ ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ငပလီ ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ ကိုလိုနီခေတ်မှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ယခုတိုင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျော်ကြားဆဲ ခရီးသွားနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်
ယခင်က အစိုးရပိုင် ငပလီဟိုတယ် တစ်ခုသာ ရှိပြီး၊ ၂၀၀၈ နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဟိုတယ်များစွာပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
ငပလီတွင် အော်တို အိတ်ချိန်းAuto Exchange တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးစခန်း ရှိသည်
၂၀၁၂ နောက်ပိုင်းတွင် ADSL အင်တာနက်လိုင်းများ ငပလီတွင်ချပေးသည်
လင်းသာရွာမြပြင်ရွာဂျိတ္တောရွာ(ယခင်အခေါ် ဂျိတ္တော_လုံးသာ)ဇီးဖြူကုန်းရွာဝါးတောင်ကွင်းရွာမဇင်ရွာစပါးကြီးရွာဂေါ့ရွာမှိုဟင်းပြင်ရွာငပလီကမ်းခြေအား ကမ်းခြေမြို့အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်သောအခါ ဤကျေးရွာများသည် ငပလီမြို့၏ရပ်ကွက်များဖြစ်လာခဲ့သည်
ငပလီကမ်းရိုးတမ်းတွင် ချိုင်များစွာရှိပြီး၊ ချိုင်တစ်ခုချင်းစီရှိရွာများကို အစွဲပြုပြီးချိုင်များ၏ အမည်ကို မှည့်ခေါ်ကြသည်
ကမ်းခြေအလျား ၃ ကီလိုမီတာ (၂ မိုင်) ရှည်လျားကာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ မျက်နှာမူလျက် တည်ရှိသည်
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်  စာရေးဆရာကြီး ရာမညကိုကိုနိုင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၌ ငပလီကမ်းခြေ အဏ္ဏဝါရိပ်သာရှေ့ ကျောက်ဆောင်တွင် အမြင့်ခြောက်ပေရှိ ရေသူမ (ရခိုင် ခေါ် ရီသူမ) ရုပ်တုကို လေးရက်နှင့် သုံးညတိုင်တိုင် အပင်ပန်းခံ ထုလုပ်ခဲ့သည်
မြန်မာ့လူရည်ချွန် များအတွက်လူရည်ချွန်စခန်းရှိပြီး၊ ၂၀၁၂ နောက်ပိုင်းတွင် သိမ်းဆည်းခံရကာ၊ ဟော်တယ်အဖြစ်ပြောင်းလဲခံခဲ့ရသည်
ငပလီတွင် တိုက်ပွဲတွင်ဒဏ်ရာရ၍ မသန်စွမ်းဖြစ်သော တပ်မတော်သားများအတွက် အနားယူစခန်းရှိသည်
ယခု ဖျက်သိမ်းပြီး ဟိုတယ် တည်ဆောက်ထားသည်
ငပလီဂေါက်ကွင်းမှာ မြန်မာပြည်တွင် ထူးခြားသော ကမ်းရိုးတမ်းကပ်လျက်ရှိ ဂေါက်ကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး
ထိန်းသိမ်းမှု ကင်းမဲ့လျက်ရှိသည်
ငပလီအနီးတွင် ကျွန်းများစွာရှိပြီး အများအားဖြင့်လူနေထိုင်ကြသည်
အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ ပုလဲကျွန်း ခေါ် အပေါ်ရဲကျွန်း ရှိသည်
၎င်းကျွန်းတွင် ပုလဲမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည်
ယခု ထိုစခန်းအား ဖျက်သိမ်းပြီး ဖြစ်သည်
ကသစ်ကျွန်းမှာ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိ
ဒေသတွင်း လူများ၏ သားငါးရှာဖွေရာ ကျွန်းဖြစ်သည်
သဲဖြူကျွန်း(ယခင် သဲပူကျွန်း)သည်၌ သစ်ပင်မရှိ
ပွင့်လင်းရာသီ၌ ခရီးသွားလုပ်ငန်း အထောက်အကူပြု ‌ကျွန်းဖြစ်သည်
ငပလီအနီးရှိရွာများမှာ ကမ်းရိုးတမ်းအနီးတွင် ရေချိုရရန်ခက်ခဲရာ၊ ရေလှောင်တမံများကို အားထားရသည်
အထင်ကရရေလှောင်ကန်မှာ ငှက်ပျောချောင်းဆည် ဖြစ်သည်
ဂျိတ္တောရွာရှိ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တည်ဆောက်ထားသော ဒေါင်းသောက်တောင်ဆည် တစ်ခုရှိသည်
လျှပ်စစ်မီးမှာ အစိုးတည်ဆောက်ထားသ ည ၁၀နာရီထိ သံတွဲမြို့မှ တစ်ဆင့်ဖြန့်ဖြူးသည်
၂၀၁၅ တွင် ကျောက်ဖြူမြို့မှ ဓာတ်ငွေ့သုံးတာဘိုင်ဖြင့် ၂၄နာရီ ဖြန့်ဖြူးပေးလျက် ရှိသည်
ဤတိုင်းသည် တိုင်းကြီး ၁၆ တိုင်း၌ တတိုင်းအပါအဝင် ဖြစ်၏
တတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပြီးနောက် မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်သည် ကသ္မီရဂန္ဓာရတိုင်းသို့ သာသနာပြုရန် မဇ္ဈန္တိကမထေရ်ကို စေလွှတ်သည်၊ ကသ္မီရနှင့် တွဲ၍သုံးသည်ကို ထောက်ဆက “ဂန္ဓာရတိုင်း၌ ကသ္မီရနယ်ပါဝင်၏” ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည် တည်ရာအားဖြင့် ဂန္ဓာရတိုင်းသည် သိန္ဓုဝမြစ် အနောက်ဖက်မှာ တည်ရှိသည်ဟု သင်္ခတ ကျမ်းများမှာ အဆိုရှိသောကြောင့် မြေပုံ အနေကိုထောက်သော် ဣန္ဒြိယပြည် အနောက် မြောက်ဖက်စွန်း, သိန္ဓုမြစ် အနောက်ဖက် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြည်နယ်အတွင်းမှာ ပါဝင် လျက်ရှိပြီး၎င်းအမည်ကို ယခုအိန္ဒိယတိုင်း သားများက ကန္ဒာဟာရ(သို့မဟုတ်)ကန္ဒာရ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
ထိုကျမ်းပါ မြေပုံအရဆိုလျှင် ကမ္ဘောဇတိုင်း, သိဝိတိုင်း, ကသ္မီရတိုင်း ၃-တိုင်းတို့၏ အကြား၌ ဂန္ဓာရတိုင်း တည်ရှိသည်
ဤ ပက်ရှဝါ, ရဝါ(လ်)ပင်ဒီ ဒိစတြိတ်တို့သည် ဂန္ဓာရတိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏
မြို့တော်မှာ တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်
(တက္ကသီလာ) လည်းကြည့်
ဘုရားရှင်လက်ထက် ပုက္ကုသာတိမင်းအုပ်စိုးသည်
ယူဇနာ ၃၀၀-ကျော် ကျယ်ဝန်း၍ တက္ကသိုလ်မြို့တော်နှင့် - ရာဇဂြိုဟ် ၁၉၂-ယူဇန, သာဝတ္ထိ ၄၅-ယူဇနာဝေးသည်
ပက္ကုသာတိမင်းက ဗိမ္မိသာရမင်းထံ လက်ဆောင်ပို့သော ကမ္ဗလာတို့သည် အဖိုး မဖြတ်နိုင်ဟု ဆိုသဖြင့်လည်းကောင်း, ဂန္ဓာရတိုင်းဖြစ် တသိန်းတန်ကမ္ဗလာနီဟု ဆိုသဖြင့်၎င်း ကမ္ဗလာကောင်းများ ထွက်ရာ တိုင်းဖြစ်သည်
ယခုအခါအိန္ဒိယ၌ သားမွေးစောင် အကျော်ကြားဆုံးနယ်မှာ ကသ္မီရဖြစ်၍ ဂန္ဓာရတိုင်း၌ ကသ္မီရနယ်ပါဝင်၏ဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်သည်
ဘုရားရှင် စွယ်တော် ၄ ဆူအနက် တဆူမှာ ဤတိုင်း၌ တည်ရှိသည်
မဇ္ဈိမဒေသ၏ အနောက်မြောက် နိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဂန္ဓာရတိုင်း, ကသ္မီရတိုင်း စသော တိုင်းနိုင်ငံတို့မှာပင် မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က သာသနာတော် ဓမ္မစက် ပြန့်နှံ့သဖြင့် ဂန္ဓာရတိုင်း၊ တက္ကသိုလ်မြို့တော်မှ ပုက္ကုသာတိမင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရည်ရော်မှန်းထားလျက် ရဟန်းပြုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော် မူရာ မဇ္ဈိမသို့ ထွက်ခွာကြွသွားကြောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တွေ့ဆုံ၍ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် ဒေသနာတော်မြတ်ကို ကြားရ၍ အနာဂါမ်တည်ကြောင်း လာရှိသည်
ဓမ္မခန္ဓာပေါင်း (၈၄ဝဝဝ) ရှစ်သောင်းလေးထောင်
ပိဋကသုံးပုံ၌ ဘုရားဟော ဓမ္မခန္ဓာပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်ရှိသည် ကို ဆိုသည်
(၁) ဝိနည်းပိဋကတော်၌ ဓမ္မခန္ဓာပေါင်း ၂၁ဝဝဝ(နှစ်သောင်းတထောင်)ရှိသည်၊(၂) သုတ္တန်ပိဋကတော်၌ ဓမ္မခန္ဓာပေါင်း ၂၁ဝဝဝ(နှစ်သောင်းတထောင်)ရှိသည်၊(၃) အဘိဓမ္မာပိဋကတော်၌ ဓမ္မခန္ဓာပေါင်း ၄၂ဝဝဝ(လေးသောင်းနှစ်ထောင်)ရှိသည်၊ ပေါင်းရှစ်သောင်းလေးထောင်ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်း (ဂရက်ကျော်အရှေ့)ရွာ၊ ခရေဂန်
မက်ခလီ ဂူသင်္ချိုင်း သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး ဂူသင်္ချိုင်းများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ဆင်းဒ် ခရိုင်ရှိ သက်တာမြို့အနီးတွင် ၁၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ဧရိယာ အတွင်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်
ထိုနေရာတွင် ဂူပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ မှ ၁ သန်း အတွင်း ရှိပြီး  နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်
မက်ခလီ ဂူသင်္ချိုင်းတွင် တော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ ဆူဖီ သူတော်စင်များ နှင့် အများလေးစားရသော ပညာရှင်များ၏ ကြီးမားသော ဂူသင်္ချိုင်း အဆောက်အဦးများ ပါဝင်သည်
ထိုနေရာအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ရာစု မှ ၁၈ ရာစု အတွင်း ဆင်ဒီ ယဉ်ကျေးမှုလောက၏ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော သက်သေခံ အထောက်အထားဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြခဲ့သည်
ရခိုင်ပုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Rakhinepu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၃ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးပြုံးချို(မြန်မာသက္ကရာဇ်၁၂၄ဝ-၁၂၈၉)သည် ဂီတသုတေသီ၊ ဂီတပညာသည်အပေါင်းတို့၏ အားကိုးအားထားရာဖြစ်သော မဟာဂီတပေါင်းချုပ်ကြီးကို ရေးသား စီရင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
မဟာဂီတ ပညာရှင်ကြီးပြုံးချိုသည် အဘဆရာစီ၊ အမိဒေါ်ထွေးတို့၏ သားကြီး ဩရသ ဖြစ်ပါ၏
မဟာဂီတဦးပြုံးချိုသည် ဂီတလောက၊ ဇာတ်သဘင်လောက တွင်သာမက စာပေလောကတွင်မှာပါ ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်
ဆရာကြီးသည် ဂီတပါရမီ ရင့်သန်သူ ဖြစ်သဖြင့် ၁၁နှစ်သားအရွယ်မှစကာ ဂီတပါရမီ ပြသနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဆရာကြီး၏ထူးခြားချက်မှာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ် ပေါင်းစုံကို စွယ်စုံတတ်မြောက်သူ ဖြစ်သည်
ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ပန်းပဲ၊ ဗိသုကာပညာရပ် များသာမက ငွေဒင်္ဂါးအတု သွန်းလုပ်နည်းများကိုပင် လေ့လာသင်ယူတတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်
ဦးပြုံးချိုကို ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ ကျိုက်လတ်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည် ဖြစ်သော်လည်း ဦးပြုံးချို၏ ဖခင်ဖြစ်သော ဆရာစီ၏ မျိုးရိုးမှာ အကြေအရပ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ မဟုတ်
အထက်မြန်မာပြည် သူကောင်းမျိုးရိုးမှ ဖြစ်လေသည်
ဦးပြုံးချို၏ ဘိုးဘေး ဘီဘင် များမှာလည်း မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ သူကောင်း ပြုခြင်း ခံရသော မြို့စား ရွာစား များသာ ဖြစ်ကြ ပါ၏
ဗန့်ကျီ၊ ဗန့်မော် စသော ဗန့်ကျီ ကိုးတိုက်ကို စားရသော ဗန့်ကျီဝန် ဦးရွှေရုပ် ဆိုလျှင် ဦးပြုံးချို၏ ဘေးပင် ဖြစ်သတည်း
သက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ် မတိုင်မီ ဖြစ်ပွား ခဲ့သော သာယာဝတီမင်း အရေးတော်ပုံကြောင့် မြို့စား ရွာစား၊ မင်းညီ မင်းသား အများ ဘေးသင့်၍ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေ ကြရစဉ် ဦးပြုံးချို၏ ဘိုးဘေး များမှာ စုမိ သမျှသော ဆွေမျိုး အခြံအရံ များနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အတိုင်း လှေကြီး များဖြင့် စုန်ဆင်း လာကြ ပြီးလျှင် ယခုအခါ ပန်းတနော်မြို့ တည်ရှိသော မြေနေရာတွင် ရွာတည်၍ အေးချမ်း သာယာစွာ ရုပ်ဖျောက် နေထိုင် ခဲ့ကြ ပေသော မျိုးရိုးမှ ဦးပြုံးချိုကို ဆင်းသက် ပေါက်ဖွား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ဦးပြုံးချိုသည် ငယ်စဉ် ကပင်လျှင် ဂီတ ဘက်တွင် ပါရမီ ရင့်သန်လာခဲ့သည် အလျောက် ၁၁ နှစ်သား အရွယ်တွင် 'စာရေးဆရာ' ကလေး ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖြစ်ဟန်ကား သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ် ဖြစ်သော ထိုအချိန် အခါက မေးရိုက် မေးဝဲ သီချင်း သံများ အလွန် ခေတ်စား၍ နေခိုက် မေးရိုက် မေးဝဲ သီချင်းများ ရေးရာတွင် လူကြီးများ ကပင် လက်ဖျား ခါရ လောက်အောင် ရေးစွမ်း နိုင်သော ကြောင့်တည်း
ထို့ကြောင့်လည်း ၁၆ နှစ်သား ပြည့်မြောက်သော အခါ၌ မူကား ဦးပြုံးချိုသည် သီချင်း အရာနှင့် စောင်းပညာ တို့ကို မင်းပွဲ သဘင်တွင် ထင်ပေါ် ကျော်ကြား လောက်အောင်ပင် တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်၍ နေလေပြီ
သို့နှင့် ကျိုက်လတ်နယ်၊ ဖျာပုံနယ် တို့သို့ ရောက်ရှိ လာသမျှသော စာရေး ဆရာများ၊ သဘင်သည် များနှင့် ပြုံးချို ကလေး တို့သည် မကြာခဏ ပညာ ပြိုင်ဆိုင် တိုက်ခိုက် ကြရသည်
အပိုလုံး မပါ စကားလုံး တိုင်းတွင် အဓိပ္ပာယ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံနှင့် ထိမိစွာ ရေးနိုင်သော ပြုံးချို ကလေး ကသာ သာသည်ချည်း များလေသည်
ဦးပြုံးချိုသည် စာပေ ဘက်တွင်သာ ထူးချွန်သည် မဟုတ်သေး
အသက်မွေးရာ၊ ဝမ်းကျောင်းရာ ဖြစ်သော ပညာ အရပ်ရပ် တို့၌လည်း သူ မတူအောင် ထူးချွန် တတ်မြောက် ပေသေးသည်
သို့ ထူးချွန်တတ်မြောက် လာနိုင်ရန် အတွက်လည်း ဆရာကြီး ဦးပြုံးချိုသည် ၁၃ နှစ်သား အရွယ် လောက်မှ စ၍ မိဘတို့နှင့် အတူ မနေဘဲ 'ကိုယ့်ထူး ကိုယ်ချွန်' သဘောမျိုးဖြင့် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နှင့် အခြား မြို့များသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကာ၊ ထိုထို ပညာ များကို မနေမနား ကြိုးစား ရှာမှီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ဦးပြုံးချိုသည် ပန်းချီကိုလည်း ကောင်းစွာ ရေးတတ်၏
သူကိုယ်တိုင် ဦးစီး တည်ထောင်သော ဇာတ်ပွဲ များတွင် နန်းတော်ကား၊ မြို့ရိုးကား၊ တောကား၊ တောင်ကား မှန်သမျှ သူကိုယ်တိုင် ပန်းချီဆရာ လုပ်၌ ရေးဆွဲ တပ်ဆင်သော ကားများ ဖြစ်ချေသည်
ပန်းချီ ပညာ တွင်သာ မဟုတ်သေး
ပန်းပု၊ ပန်းပဲ အတတ် ကိုလည်း တတ်ကျွမ်းပေသေး၏
သံထည်များ ပန်းဖောက်သော လုပ်ငန်း ကိုလည်း တတ်စွမ်း ပေသေး၏
'အင်ဂျင်နီယာ' ခေါ် ဗိသုကာ အတတ် ကိုလည်း တတ်ကျွမ်း ပေသေး၏
ဤတွင် ဦးပြုံးချို အသက် အစိတ်ခန့်က နိုင်ငံခြားမှ ရောင်းချသော စလင်ဒါ - တလုံးထိုး မီးသင်္ဘော ကလေးများ၊ သံပတ် သင်္ဘော ကလေးများ မြန်မာပြည်တွင် မပေါ်သေး
သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့ နမူနာ အဖြစ် ကြည့်ရန် ပစ္စည်း မရှိ ပါဘဲလျက် အလျား လေးပေ၊ ငါးပေ ခန့်ရှိ မီးသင်္ဘော ကလေး တစင်းကို ဦးပြုံးချို တည်ဆောက်ရာ တနေ့သော အခါတွင် ကျိုက်လတ် မြို့သို့ ရောက်ရှိ လာသော အရေးပိုင် မေဂျာ မက္ကဆွဲကို ဦးပြုံးချိုက လက်မှတ် မရကြောင်း၊ သို့ရာတွင် ဧရာဝတီ မီးသင်္ဘောကို မောင်းသော သင်္ဘောကြီး စက်ဝင်း ထဲသို့ ဝင်၍ ကြည့်ခွင့် ပြုသဖြင့် သုံးကြိမ်ခန့် ဝင်ရောက် ကြည့်ရှု ခဲ့ရဖူး သောကြောင့် ယခု ကဲ့သို့သော မီးသင်္ဘော ကလေးကို လုပ်တတ် လာကြောင်းနှင့် ဖြေလျှင် အရေးပိုင် လုပ်သူက နောက်နောင် မလုပ်ရန် အကြောင်း၊ အစိုးရက ဖမ်းနိုင်ကြောင်း ရယ်မော ပြောဆိုကာ ဦးပြုံးချို၏ သင်္ဘောကို ငွေ ၅ဝိ ပေး၍ ဝယ်ယူ သွားဖူးသည်
ဤမျှသာ မကသေး 'ပညာရှာ၊ ပမာ သူဖုန်းစား' ဟူသော ဩဝါဒကို လက်ကိုင် ထားပေသော ဦးပြုံးချိုသည် ကမ်းနားတွင် ငါးသလောက် ပိုက်ထိုး နေသော ခေါ်တော ကုလားထံ ချဉ်းကပ်၍ ပိုက်ကွန် ထိုးတတ် အောင်လည်း သင်ယူသည်
ယုတ်စွအဆုံး နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခွင့်မပြုသည့် ငွေဒင်္ဂါးတု သွန်းလုပ်နည်းကိုပင် လေ့လာ တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သည်
မီးကျည်၊ မီးပန်း၊ ဗြောက်အိုး၊ ပေထုပ် စသော လုပ်ငန်း သည်လည်း ဦးပြုံးချို အဖို့ အထူးအဆန်း မဟုတ်ပေ
ထို့ကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်စ ၁၉၁၅ ခုနှစ် အတွင်း တနေ့သော အခါတွင် ဖျာပုံ အပိုင် သမိတ်ထော ရွာမှ ဘုန်းကြီးပျံ ပွဲတော် တခု အတွက် ပေထုပ် တထုပ်လျှင် ၅ ကျပ် နှုန်းဖြင့် ဦးပြုံးချိုက လက်ခံ လိုက်လေသည်
ထိုစဉ်က ဆိုလျှင် ပေထုပ် ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ပြုရသည့် 'ပေါ်တက်' ဆေးမှုန့်ကို အစိုးရက လိုင်စင် ထုတ်ပေး ထားသူများသာ ဝယ်နိုင်သည်
သို့ရာတွင် ဆေးဆရာ အလုပ် ကိုလည်း တဖက်တလမ်းအားဖြင့် လုပ်ကိုင် ကုသပေးနေသော ဦးပြုံးချိုအဖို့ ပေါ်တက်ဆေးမှုန့် ဝယ်ရန် မခဲယဉ်း
ထို့ကြောင့် ပေထုပ် လုပ်ရန်အတွက် ယမ်း၊ ဆေးဒန်း၊ ကန့်၊ ပေါ်တက် စသော ဆေးမှုန့် များကို ကျောက်ပျဉ်တွင် တပုံစီ တင်ထားခိုက် နှီးကြောဖြင့် မေ့လျော့၍ ခြစ်မိရာ ကြီးစွာသော အသံဖြင့် ပေါက်ကွဲကာ ဦးပြုံးချို တကိုယ်လုံး မီးလောင် ခံလိုက်ရ ဖူးလေသည်
ထို့ကြောင့်လည်း ဦးပြုံးချိုက မိမိ၏ အဖြစ်သနစ် အကြောင်းစုံကို ဘိုကလေး မြို့ရှိ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးဘဦး၊ မြို့ပိုင် ဦးဘနှင့် အခြား မိတ်သင်္ဂဟ များထံသို့ မေတ္တာ စာတစောင် ရေးသား ပေးပို့ လိုက်ပေ၏
ထိုမေတ္တာ စာတွင် - "... ကြောက်ချင်စရာ အတတ် အသည်းထိတ်စရာ့မကြာ၊ ငရဲနိမိတ်ပြတာ မီးအလျှံ ထပြီး၊ အနီး မှန်သမျှ အပြေးလောင်၊ ကလေးနှစ်ကောင်မလဲ ပက်လက်လဲ၊ အမွေး အတောင်လဲ တက်တက်မွဲ၊ အသွေးအရောင်က ဒက်ဒယက် သူရဲ၊ မျက်ခွက်မဲလို့ ငချိုပြုံး၊ တကိုယ်လုံး အဖူးထ၊ ဘီလူးဘဝ တဖန် ပြောင်းပြီး၊ ရန်မမောင်းတွေ ဗလဝစုပြန်၊ အကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ၊ အမှန်စိတ်ချ၍ တရားနဲ့ငြီးတုန်း၊ မယားဇနီးက ကျယ်စွာငို၊ သား၊ သမီးက ကယ်ပါဆို၊ အနား၊ အနီး လယ်ယာတခိုတို့က ဘယ်ဟာလိုသလဲလို့ ဆောစွာမေး၊ ဩသဓာဆေးနဲ့ ချက်ချင်းသတ်၊ မျက်စဉ်းခတ်လို့ အုန်းရည်ပေးတော့မှ၊ နှလုံး အနေအေးပြီး ချမ်းသာမည့်ဒုက္ခေ၊ နန်းဇာတိရုပ်နဂို အသွေးကောင်းအောင်၊ ဘိုကလေးပြောင်းကာ အထူးဘဝကူးဖို့၊ ဦးဘဦး သမ္မာဒေဝက၊ ထာဝရေမဖို့ အရင်းအမြစ်၊ အရာရာတို့ကို၊ ကျွန်ုပ် မောင်ပြုံးချိုက သတင်း မေတ္တာစာ ပို့လိုက်ပါသည်
" စသည်ဖြင့် ပါရှိရာ ထို မေတ္တာစာကို ရလျှင် ရချင်း ရင်းနှီး လှစွာသော ထိုမိတ်သင်္ဂဟ အပေါင်းက ဦးပြုံးချို ရှိရာ ပတက်သဗျ ချောင်းသို့ မော်တော်ကြီး တစင်းနှင့် သွားရောက် ခေါ်ငင် ပြီးလျှင် ငွေကုန် ကြေးကျ အထူး ခံကာ ဆေးဝါး ကုမ ပေးကြသော ဟူ၏
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးခါနီး အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် စပါးယိုရွာမှ ဦးဘရှင် ထောင်သော ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဦးပြုံးချိုသည် အုပ်ချုပ်သူ ဇာတ်ဆရာကြီး အဖြစ် လိုက်ပါ ဦးစီး ခဲ့ရသည်
ထိုအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပညာ့ အလင်း သတင်းစာမှာ အထူး ထင်ပေါ် ကျော်ကြားလျက် ရှိလေသည်
အယ်ဒီတာဌာနတွင် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး က ကြီးမှူးလျက်၊ ခေတ်ကာလ စာပေဘက်တွင် ဆရာ ပီမိုးနင်း၊ ဆရာရွှေ၊ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဦးပုကြီး၊ သူရိယ ဦးပုကလေး၊ အမ် - ဖိုးချိန် စသည်တို့က တာဝန် ယူလျက် ရှိကြ၏
တိုက်ရှင်သူဌေး ဖြစ်သော ဦးတင်နှင့် သူဌေးကတော် ဒေါ်ဆင့်တို့မှာ ထိုဆရာများ၏ သစ္စာ၊ သမာဓိ၊ ပညာ စသည်တို့ကြောင့် စီးပွား အလွန်တိုးတက် နေသော အချိန်အခါ ဖြစ်ပေသည်
သူဌေးကတော် ဒေါ်ဆင့်မှာ ဘာသာရေးကို အထူးတလည်ပင် ကြည်ညို ကိုင်းရှိုင်းသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒအရ လိုက်နာ ကျင့်သုံး ပြီးလျှင် သံခိပ်၊ ကုမ္မာရီ အသင်းများ တည်ထောင် ပြုစုသော အသင်း ခေါင်းဆောင် တဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်
ထို့ကြောင့်ပင်လျှင်လည်း ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်ပေါ်တွင် နေ့စဉ်လိုလိုပင် ရဟန်း ပညာတတ်၊ လူပညာတတ်များ အမြဲမပြတ် စုဝေးဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
တနေ့သော် ဆရာတော် ဘုရားကြီးများ စုံညီခိုက် အဘိဓမ္မာ တရား စကားသို့ ရောက်ရှိ သွားလေရာ အယ်ဒီတာ တဦးက ဓမ္မ ဂီတချိုး 'တေးဘုမ္မာ' သီချင်းကို ဆို၍ ပြမိ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားက "ဟဲ့ - ဒီသီချင်း ဘယ်သူ ရေးတာလဲဟ" ဟု မေးမြန်းတော် မူသည်
"ကျိုက်လတ်မြို့က ဆရာ ဦးပြုံးချိုပါ ဘုရား" ဟု ပြန်လည် လျှောက်တားလျှင် "ဟဲ့ - ဒီလူကို ရအောင် ခေါ်ပြီး မင်းတို့ သတင်းစာတိုက်မှာ အသုံးပြုကြ
ဒီလို စွယ်စုံ တတ်တဲ့ လူမျိုး တသောင်းမှာ တယောက် မရှိဘူးဟ" ဟု မိန့်တော် မူလေသည်
ဤသို့ အားဖြင့် ဦးပြုံးချိုမှာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်၍ ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်တွင် အယ်ဒီတာ ဖြစ်ရ လေတော့သည်
ပညာ့အလင်းသတင်းစာတွင် "စိန္တာသက္က" ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် အထူး ကျော်ကြား၏
ထို့နောက် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်သို့ ကူးပြောင်း လုပ်ပြန်သော အခါ ၌လည်း မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် 'ဖိုးမင်းကျော်'၊ 'အရူးတော် နေဒွန်း' စသော ကလောင် အမည်များဖြင့် အထူး လူကြိုက် များပြန်လေတော့သည်
ထိုစဉ်အတွင်း 'အောင်ဇေယျတု' ဆေးတိုက်ရှင် ဦးဖိုးဘနှင့် အတူ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားသို့ ဘုရားဖူး သွားခိုက် အပြန်တွင် 'ကျိုက်ထီးရိုး နတ်လမ်းညွှန်' စာအုပ်ငယ်ကို သိမှတ်စရာ အကြောင်းအရာများ အပြင် သောလုံး၊ သောကွက်များ ကိုပါ ဖြည့်စွက် ညှပ်သွင်း ရေးသားရာ ဆရာ ဦးပြုံးချိုတွင် ပို၍ပင် စာဖတ် ပရိသတ် တိုး၍ လာခဲ့သည်
မြန်မာ့ အလင်းမှ တဖန် သမဝါယမ ဝန်ထောက် ဦးငြိမ်း၏ 'မောရဝတီ သတင်းစာ' တိုက်သို့ ရောက်ရှိ လုပ်ကိုင် ပြန်လေသည်
ထိုအခါ ထိုပုံနှိပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေသော 'မြန်မာ့ရီဗျူး ဂျာနယ်' ၌လည်း အယ်ဒီတာ တဦးအဖြစ် ကူညီရေးသားပေးရ၏
ထိုမှ တဖန် 'ဝါဏိဇ္ဇ' ခေါ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရပြန်သည်
ထို ဝါဏိဇ္ဇသတင်းစာတွင် လုပ်ကိုင်နေဆဲ ရန်ကုန်မြို့အရှေ့ပိုင်း ၅၁ လမ်းတွင် ဖွင့်လှစ် ထားသော အမျိုးသား ပုံနှိပ်တိုက် ပိုင်ရှင် 'နေရှင်နယ်' ဦးမြင့်၏ တိုက်တွန်းချက် အရ 'မဟာ ဂီတ ပေါင်းချုပ်ကြီး' ပြုစု စီရင်၍ ပထမ ဦးဆုံး အကြိမ် ထိုပုံနှိပ်တိုက် မှာပင် အုပ်ရေ ၃,ဝဝဝ စက်တင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည်
ပညာ့အလင်းသတင်းစာတွင် “စိန္တာသက္က” ကလောင်အမည် ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်
ထို.နောက် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက် တွင် “မိုးမင်းကျော်” ၊ “အရူးဘော်နေဒွန်း” စသော ကလောင်အမည်များ နှင့်လူကြိုက် များခဲ့သည်
ဤအတော အတွင်း ရန်ကုန် ယူနီဗာစီတီ တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာ ဆရာကြီး ဦးပွား၏ တိုက်တွန်းချက် အရလည်း ဒေဝကုမ္ဘန် ပြဇာတ်ကို သွားရောက် သင်ကြား ပို့ချ ပေးပေ သေးသည်
ထို့နောက် သူရိယသတင်းစာတိုက်တွင် မြန်မာဘက် ဆိုင်ရာ ပညာရှိ ဦးလွန်း ခေါ် 'သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း' နုတ်ထွက်သွားသည့် နေရာ၌ ဦးပြုံးချို ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရပြန်သည်
တေးဘုမ္မာ သီချင်းနေဧလိမ်နည်းမဟာဂီတပေါင်းချုပ်ကျိုက်ထီးရိုးနတ်လမ်းညွှန်မဟာဂီတတ္တဒီပနီ (မပြီးဆုံး)ကစားနည်းအမျိုးမျိုးကျမ်းတို.ဖြစ်သည်
သူရိယ သတင်း စာတိုက်တွင် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်း 'ကစားနည်း အမျိုးမျိုးကျမ်း' နှင့် 'နေဧ၏ လိမ်နည်း အမျိုးမျိုး' ကို ရေးသား ပြီးစီးသည်
နောက် 'မဟာဂီတတ္ထ ဒီပနီကျမ်း' ကို ကြိုးပမ်း ပြုစု နေခိုက် သက္ကရာဇ် ၁၂၈၉ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညဉ့် အချိန် ဗိုလ်တထောင် ၆၁ လမ်း အိမ်အမှတ် ၂၅ တွင် အသက်အားဖြင့် ငါးဆယ်ခန့် အရွယ်၌ ဆရာကြီး ဦးပြုံးချို အနိစ္စ ရောက်ရ ရှာလေ သတည်း
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်သော်နှင့် သားသမီး (၁၀) ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ရုပ်ကလာပ်ကို ကျိုက်လတ်မြို့သို့ ယူဆောင်၍ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်
မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်တဲ့ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' စာအုပ်မဟာဂီတ ပေါင်းချုပ်ကြီး' လာ ဦးပြုံးချို၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာတမ်း
နတ်ကောင်းကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkaungkyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ရင်းကဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်းကဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ပင့်တင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinttin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နဘားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အီတလီ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး Paola Borboni ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၉၅)ကျူးဘားလူမျိုး တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် Xavier Cugat ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၉၀)အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား Roger Maxwell ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၇၁)အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အသံတိတ် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး Lillian Rich ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၄)ဂျပန်လူမျိုး သံတမန် Chiune Sugihara ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၆)အမေရိကန်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား William Haines ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၇၃)ဂျပန်လူမျိုး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ နှင့် တီဗီရောဂါသည် Mansaku Itami ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၄၆)ပြင်သစ်လူမျိုး သီချင်းစာကိုအသံထားသောသူ၊ တိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာရှိသူ Maurice Jaubert ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၄၀)ဩစတြီးယန်လူမျိုး ဇာတ်ညွန်းရေးသူ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဒါရိုက်တာ Ernst Neubach ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၆၈)အမေရိကန်လူမျိုး ငှက်အကြောင်းလေ့လာသောပညာရှင် James Bond ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၉)ဗြိတိသျှလူမျိုး ပထမကမ္ဘာစစ် တပ်သား William Young ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၂၀၀၇)အမေရိကန်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား George Magrill ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၂)ပြင်သစ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာ Yves Tanguy ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၅)အမေရိကန်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား John Sinclair ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၅)အမေရိကန်လူမျိုး အပြုအမူသရုပ်ဆောင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး Dorothy Adams ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၈)ပြင်သစ်လူမျိုး ဥပဒေပါမောက္ခ နှင့် နိုင်ငံရေးသမား François de Menthon ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၄)ပြင်သစ်လူမျိုး  နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သတင်းစာဆရာ Emmanuel d'Astier de La Vigerie ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၆၉)အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် စွန့်စားသူ Richard Halliburton ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၆၉)ဆွီဒင်လူမျိုး ဒါရိုက်တာ နှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသား Jean Gehret ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၆)အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ Borden Chase ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၇၁)အမေရိကန်လူမျိုး နှလုံးရောဂါသည်၊ ဒါရိုက်တာ Lloyd French ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၀)တရုတ်လူမျိုး လှုပ်ရှားသက်ဝင်ပုံရိပ်ဖန်တီးသူ Wan Laiming ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၉၇)ဂျာမန်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား နှင့် အဆိုတော် Ernst Busch ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၀)ဝေလလူမျိုး ပလွေစုံခုံတီးသူ နှင့် လက်မှတ်ရောင်းသူ William Ifor Jones ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၈)ဂျာမန်လူမျိုး လက်မှတ်ရောင်းသူ Karl Ristenpart ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၆၇)အမေရိကန်လူမျိုး ရေတပ်ဗိုလ်ကြီး Hyman Rickover ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၈၆)Rajagopala Tondaiman, King of Pudukkottai ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
(သေဆုံး : ၁၉၅၀)အာဂျင်တီးနားနွယ်ဖွား-ဗြိတိသျှ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး Martita Hunt ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်
အက်စကိလပ်စ် (သို့) အီးစကီးလပ်စ် (အင်္ဂလိပ်: Aeschylus; ဂရိ: Αἰσχύλος Aiskhylos အာစကိလော့ရှ်)) (ဘီစီ ၅၂၅-၄၅၆)သည် ဂရိလူမျိုး နာမည်ကျော် အလွမ်းပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီးသုံးဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်
ရှေးပြဇာတ်များတွင် ကပြသူ တစ်ဦးသာပါဝင်၍ လင်္ကာရွတ်ဆို ခြင်းဖြင့်သာ ပြီးစီးကြသည်
အက်စကိလပ်ကမူ သူ့ပြဇာတ်များတွင် ကပြသူများ၏ အရေအတွက်ကို တိုးချဲ့ပြီးလျှင် ဆိုင်ရာအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ ဟန်အမူအရာနှင့် အချီအချစကားပြောမှုများကို စင်ပေါ်တွင် ပြုလုပ်စေခြင်းဖြင့် ပြဇာတ်၏အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် သူ့ကို ပြဇာတ်ဖခင်ဟု အသိအမှတ် ပြုကြလေသည်
အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၅၂၅ ခုနှစ်တွင် အေသင်မြို့အနီး အီလျူးဆစ်မြို့ကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်
သူ၏မိဖများမှာ အဆင့်အတန်းမြင့်သောမျိုးရိုးမှဖြစ်ကြသည်
ငယ်စဉ်က အယူဝါဒဆိုင်ရာ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းများနှင့် အခြားရှုခင်းများက သူ့စိတ်ကို ပြုပြင်ပေးခဲ့မည်မှာမလွဲချေ
အက်စကိလပ် အရွယ်ကောင်းချိန်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ပါးရှင်းတို့၏အာဏာစက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေခိုက်ဖြစ်သဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ထင်ရှားသောတိုက်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လေသည်
ထိုတိုက်ပွဲများတွင် မာရသွန်၊ ဆယ်လာမစ်နှင့် ပလာတိယစစ်ပွဲများလည်း ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
အက်စကိလပ်သည် ပြဇာတ်ပေါင်း ၇ဝ ကျော်ကိုရေးသားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ သူ၏လက်ရာဖြစ်သော ပြဇာတ် ၇ ခုကိုသာတွေ့မြင်နိုင်ပေတော့သည်
သူရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် အယူဝါဒအငွေ့အသက် မကင်းသော အလွမ်းပြဇာတ်များနှင့် ကံတရား၏ အသိခက်ပုံကို ဖော်ပြသော ပြဇာတ်များ ဖြစ်သည်
ပြဇာတ်အရေးကောင်းသဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၄၈၄ ခုနှင့် ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ် အတွင်းဖြစ်သော ၁၆  နှစ်ခန့် အတွင်းတွင် ပထမဆုကိုချည်း ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်
ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ်တွင်မူ သူ့ထက်အသက်အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်ငယ်သော ဆော့ဖိုကလိ က ပြဇာတ်ကို အက်စကိလပ်ထက် ပို၍ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်သည်ဟုဆိုပြီးလျှင် ပထမဆုကိုဆွတ်ခူး သွားလေသည်
ထိုအခါအက်စကိလပ်သည် စိတ်အပျက်ကြီးပျက်ပြီးလျှင် မကြာမီအတွင်း၌ အေသင်မြို့မှ ထွက်ခွာ၍ စစ္စလီကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ သည်
ဘီ၊ စီ ၄၅၆ ခုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းရှိ ဂျီလာမြို့တွင် အက်စကိလပ် ကွယ်လွန်သည်
ဖန်မွတ် (မန်လုံ)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanmut (Manlong))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့ (ဖန်မွတ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အမှတ် (၁၀) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်သည် ဟံသာဝတီအောက်လမ်း (ဆင်မလိုက်)၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ဦးစိုးရ(ခရစ် ၁၉၀၇ - ၁၉၈၅) ကို ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကြူ၊ အမိဒေါ်မမကြီးတို့က မန္တလေးခရိုင်၊ စဉ့်ကူမြို့နယ်၊ တော်အင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဦးစိုးရသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာဝိဇ္ဇာကို အောင်မြင်သည်
ထိုနှစ်၌ပင် အစိုးရအမှုထမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်၌ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ် မတ္တရာမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်း (အထက်တန်း) ရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ ရှမ်းပြည်နယ် လွယ်လင်မြို့ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေး ဘုတ်အဖွဲ့အမှုဆောင်၊ အရာရှိချုပ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်း မင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ ဆိပ်ကမ်းအုပ်ချုပ်ရေး နာယက စသည်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဦးစိုးရသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ် တင်မြောက်ပွဲ၌ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
ဦးစိုးရသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝဏ်ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
ဦးစိုးရသည် အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေး အသင်း ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (စီမံ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီး၏ နာယက အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ဒီဂရီကောလိပ် ကျောင်းသားများ အသင်း၏ နာယကကြီးနှင့် မန္တလေး အသင်း၏ နာယကြီးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
ဦးစိုးရသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်
ကင်းချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kinchaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကင်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၈ ဦး၊ မ ၈၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဒရယ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayei)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ ဒရယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒရယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆၀ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၀၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဧရာဝတီတံတား (ညောင်တုန်း) သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး မအူပင်ခရိုင် ညောင်တုန်းမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ လက်ထက်တွင် ရှစ်စင်းမြောက် ဖွင့်လှစ်သည့် ပေ ၁၈ဝ နှင့်အထက် တံတား ဖြစ်သည်
နှစ်လမ်းမောင်း ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းယှဉ်တွဲပါရှိသည့် သံမဏိသံပေါင် တံတားကြီး ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား၏ အထက်ဘက် ပေ ၈ဝဝဝ အကွာတွင် တည်ဆောက် ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတံတား(ညောင်တုန်း) တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းကို ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ် ၁ဝ လ ၂၅ ရက်ဖြင့် အချိန်တိုအတွင်း တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည့် တံတားကြီးဖြစ်သည်
ပင်မတံတားအုတ်မြစ်မှာ ဘိုးပိုင်သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစား၊ တံတားတိုင်များမှာ သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစားနှင့် တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိသံပေါင် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်
ပင်မတံတားမှာ ၇၄ဝ၂ ပေ ရှည်သည်
ချဉ်းကပ်တံတား(ကားလမ်း)အနေဖြင့် ပုသိမ်ဘက်ကမ်း ၁၈၃၇ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက်ကမ်း ၁၅၇၅ ပေ စုစုပေါင်း ၃၄၁၂ ပေ ရှည်သည်
ချဉ်းကပ်တံတား (ရထားလမ်း)အနေဖြင့် ပုသိမ်ဘက်ကမ်း ၆၅၂၉ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက်ကမ်း ၆၆၁၄ ပေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၄၃ ပေ ရှည်သည်
တံတားတစ်စင်းလုံးအနေဖြင့် ပင်မတံတားနှင့် ချဉ်းကပ်ကားလမ်း တံတားအရှည် ၁ဝ၈၁၄ ပေ၊ ပင်မတံတားနှင့် ချဉ်းကပ်ရထားလမ်း တံတားအရှည် ၂ဝ၅၄၅ ပေ ရှည်သည်
ကားလမ်း အကျယ် ၂၈ ပေနှင့် ရထားလမ်း အကျယ် ၁၄ ပေရှိပြီး လူသွားလမ်း တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီ ပါရှိသည်
ရေလမ်းကင်းလွတ်အကျယ် ၂၆၂ ပေ၊ ရေလမ်း ကင်းလွတ်အမြင့် ၅၇ ပေရှိသည်
ယာဉ်တစ်စီးချင်းခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ ၇၅ တန် ဖြစ်သည်
အ.မ.က (၁၁) ရွှေပြည်သာသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်၊ ရေစင်ကားဂိတ်အနီးတွင်ရှိသော အစိုးရအခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်သည်
ယန်းထူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghtu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၁၅ ဦး၊ မ ၈၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ ယန်းလူး (ရှမ်း)ဖြစ်သည်
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunchon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ ဘွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးဉာဏ်ဝင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရှေ့နေဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ်ဝင်းသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်နှင့် ပါတီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
သူသည် ပါတီ၏ ဥပေဒေရေးရာ အကြံပေးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မွန်ပြည်နယ် ပေါင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် ၁ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၂၀,၀၃၂ ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အနိုင်ရခဲ့သည်
ဦးဉာဏ်ဝင်းကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဦးချင်းဖေနှင့် ဒေါ်ရီတို့မှ မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက္ခမီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၀ မှ ၁၉၇၃ အထိ ဗဟိုတရားရုံးချုပ် ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အငြိမ်းစားယူချိန် ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာအထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသော  အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ဦးဉာဏ်ဝင်းသည် ဇူလိုင်လ ၂၀ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီကျော်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ကွယ်လွန်သည်
ဦးဉာဏ်ဝင်းသည်  ဆီးကြိတ်ရောဂါ အခံရှိပြီး ၊ ကိုဗစ်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ဇူလိုင် ၁၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အင်းစိန်ထောင်မှ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးသို့ လွှဲပြောင်းကုသပြီးနောက် ၉ ရက်အကြာတွင် ကွယ်လွန်သည်
သစ္စာရွှေစည်ဆရာတော် အရှင်ဥတ္တမကို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငါးနုချောင်းအုပ်စု၊ ငါးနုချောင်းရွာ၌ ခမည်းတော်ကြီး ဦးဘသောင် နှင့် မယ်တော်ကြီး ဒေါ်သိန်းကြွယ်တို့က ၁၉၇၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက် (၁၃၃၃ ခု၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
၁၃၄၇ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ရှင်သာမဏေပြုသည်
၁၃၄၈ ခုနှစ်တွင် မူလတန်း၊ ၁၃၄၉ ခုနှစ်တွင် ပထမငယ်တန်း၊ ၁၃၅၀ ခုနှစ်တွင် ပထမလတ်တန်း၊ ၁၃၅၁ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီးတန်းတို့ကို အောင်မြင်သည်
၁၃၅၂ ခုနှစ် နတ်တော်လပြည့်ကျော် (၁၂) ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြစ်သားမြို့၊ မင်းကျောင်းစာသင်တိုက်၌ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာဝေဠုရိယ(အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက) ကို ဥပဇ္ဈယ်ပြုပြီး အရှင်ဉာဏသာမိ (အောင်ပန်းကျမ်းပြု) ၏ အနုသာသနပြုမှုကိုခံယူပြီးလျှင် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်
၁၃၆၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလ (ရဟန်း(၁၂)ဝါအရ) တွင် ကျန်းမာရေးမကောင်းသဖြင့် (၁)လခန့် ရှင်သာမဏေဘဝဖြင့် နေသည်
၁၃၆၄ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၆) ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငါးနုချောင်းရွာ၊ စည်ရာန်ကျောင်းတိုက်၌ ကံများကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုပြီး ဒုတိယအကြိမ် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်
ယခုအခါ စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရွှေမင်းဝံရပ် သစ္စာရွှေစည်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးနေပါသည်
ဆရာတော် ဟောကြားခဲ့သော တရားတော်များကို သစ္စာပါရမီ မိသားစု (စင်ကာပူ) က စုစည်းထားရှိပြီး mp3 တရားတော်ပေါင်း ၄၅၉ ပုဒ်ရှိသည်
ကြည့်ရှုသူ ၂ သိန်း ၈ သောင်းကျော်ရှိသော YouTube Dhamma Channel တွင် ဗီဒီယိုရိုက်ကူးထားသော တရားတော်များကို လွှင့်တင်ထားပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တရားတော်ပေါင်း ၃၀၇ ပုဒ်ရှိသည်
ကြည့်ရှုသူပေါင်း ၁ သောင်း ၅ ထောင်ခန့်ရှိသည့် သစ္စာရွှေစည် အရှင်ဥတ္တမ YouTube တွင်လည်း တရားတော်များကို လွှင့်တင်ထားသည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဟောကြားခဲ့သည့် ချမ်းသာချင်ရင် စိတ်ကိုပြင် တရားတော်သည် ကြည့်ရှုကြိမ်ပေါင်း ၂ သိန်း ၂ သောင်းကျော်ရှိပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဟောကြားခဲ့သည့် သူ့အကြောင်း ကိုယ့်အကြောင်း တရားတော်သည် ကြည့်ရှုကြိမ်ပေါင်း ၁ သိန်း ၈ သောင်းခန့်ရှိသည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် စနေ၊​ တနင်္ဂနွေနှင့် ဥပုသ်နေ့တိုင်း ညစဉ်တရားပွဲများကို တရားတော်များ ပြန့်ပွားစေရန် ဆရာတော်၏ ဒါယကာများအသုံးပြုသည့် Facebook Account တွင် တိုက်ရိုက်လွှင့်ကာ ဟောကြားလျက် ရှိသည်
ထို Account တွင် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက် မှတ်တမ်းအရ နောက်လိုက် ၂ သိန်းခန့် ရှိသည်
ဆရာတော် ရေးသားခဲ့သော တရားစာအုပ်များကို သစ္စာပါရမီ မိသားစု (စင်ကာပူ) က စုစည်းထားရှိသည်
ဧည့်သည်နှင့်တူသော အရာများစကားတို့၏ အစွမ်းဆင်းရဲအစ ချစ်ခြင်းကရွဲကုန်သည်ထက် ပိုမိုက်သူများစွန့်နိုင်သလောက် ချမ်းသာမည်ရန်သူအကြိုက် လိုက်ကြမှာလားသူ့အကြောင်း ကိုယ့်အကြောင်းသတိပဋ္ဌာန်ဂုဏ်ရည်ရှောင်လွဲမရသောအရာဗောဓိပက္ခယတရားတော် အပိုင်း (၁) - အပိုင်း (၇)သာသနာ၏ ရတနာများခေါင်းဆောင်ကြီးနှစ်ဦးသုခ ၁၂ ပါးကျူသီး ဝါးသီး (သို့မဟုတ်) လောဘ ဒေါသ မောဟဒါနပါရမီသီလပါရမီနေက္ခမ္မပါရမီပညာပါရမီဝီရိယပါရမီခန္တီပါရမီသစ္စာပါရမီအဓိဋ္ဌာန်ပါရမီမေတ္တာပါရမီဥပေက္ခာပါရမီနှလုံးသွင်းမှန်ပါစေကိုဗစ်ကာလဓမ္မကထာ
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ပါရိစရိယလေးမျိုးကို လက်မခံပဲ ဗြာဟ္မဏ (ပုဏ္ဏား)တို့ ပညတ်ထားသော အမျိုးလေးပါးတို့၏ (၁)ပြုစုလုပ်ကျွေးမှု၊ (၂)ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
(၁)ပြုစုလုပ်ကျွေးမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဗြာဟ္မဏတို့ ပညတ်အပ်သော အမျိုးလေး ပါးတို့၏ ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းတို့သည် ဆင်းရဲသားကို နိုင်ထက်စီးနင်းပြု၍ အသားဝေစုကို ယူစေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပုံ၊ အမျိုးလေးပါးတို့ အမှန်အတိုင်း လက်ခံသော ပြုစုလုပ်ကျွေး ခြင်းသည် “ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းကြောင့် ယုတ်ညံ့သော အပြစ်မဖြစ်ပဲ မြင့်မြတ်သော အကျိုးကျေးဇူးရှိသော ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းသာ”ဖြစ်ပုံ၊(၂)သူခပ်သိမ်းတို့ လက်မခံသော ဗြာဟ္မဏတို့ ပညတ်ထားသော အမျိုးလေး ပါးတို့၏ ကိုယ်ပိုင် (လုပ်ငန်း)ဥစ္စာတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က ဧသုကာရီပုဏ္ဏားအား “မြတ်သောလောကုတ္တရာတရားသည် ယောက်ျား၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာဖြစ်ပုံ၊ လောင်စာ ကိုစွဲ၍ ထင်းမီး, ဝါးမီး, မြက်မီး, နွားချေးမီး-ဟု ဖြစ်လာသလို ရှေး၌ဖြစ်သော မိဖ တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်ရာ အမျိုးအနွယ်ကိုစွဲ၍ ခတ္တိယ, ဗြာဟ္မဏ, ဝေဿ, သုဒ္ဓ-ဟု အမျိုးအနွယ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ထိုအမျိုးလေးပါးတို့ လူ့ဘောင်မှ ထွက်၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဓမ္မဝိနယကို သိခြင်းကြောင့် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်၍ သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ကျင့်သုံးပါက နည်းမှန်လမ်းမှန်ဖြင့် ကုသိုလ်တရားကို ပြည့်စုံစေသူ ဖြစ်ပုံကို မေတ္တာ ပွားများသော ဥပမာ, ဆပ်ပြာဖြင့် ရေချိုးသော ဥပမာ, ထင်းမီး ဥပမာတို့ဖြင့် အကျယ် ရှင်းလင်း၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဧသုကာရီပုဏ္ဏား ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ပြစ်ကုန်း (မကြီးပြား)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပြစ်ကုန်း (မကြီးပြား)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၀ ဦး၊ မ ၁၄၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းခြောက်ပင်ရွာ သည် မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်
ရေကြောင်းကုန်သွယ်လုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်သည်
စိုက်ပျိုးရေး လုပ်သူများလည်း ရှိသည်
ဗမာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်
တဂ္ဂလော့ ဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Tagalog language; , tə-GAH-log; Tagalog pronunciation: [tɐˈɡaːloɡ]) သည် ဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာစကားများအနက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံလူဦးရေ လေးပုံတပုံခန့်ရှိသော တဂ္ဂလော့တိုင်းရင်းသားတို့၏ ပြောစကားဖြစ်သည်
နိုင်ငံ၌ ဒုတိယ လူသုံးအများဆုံးဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်
စံပြုပြီးသော တဂ္ဂလော့စကားကို ဖိလစ်ပိုင်စကားအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနည်းတူ ရုံးသုံးအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်သည်
ဘီကိုး၊ အီလိုကာနို၊ ဝိစာရန်၊ ကပံပန်ဂန်၊ ပန်ဂါစီနန် စသော ဖိလစ်ပိုင်၌သုံးသည့် အခြားဘာသာစကားများနှင့်လည်း အတော်နီးစပ်သည်
သို့သော် ထိုင်ဝမ်ရှိ ဖော်မိုဆာ၊ မလေးရှားနှင့်အင်ဒိုနီးရှားတွင်ပြောသော မလေး၊ ဟာဝိုင်အီယန်၊ မာအိုရီနှင့် မလဂ္ဂဆီစကားများကဲ့သို့ အခြားဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာများနှင့်မူ အင်မတန်ကွဲလေသည်
တဂ္ဂလော့သည် ဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ပြည်မ၏ လူသုံးများဘာသာစကားဖြစ်သည်
မလဂ္ဂဆီ၊ ဂျာဗားနိ၊ မလေး၊ (တီမော၌ပြောသော) တီတံ၊ (ထိုင်ဝမ်၌ပြောသော) ယာမီစကားတို့နှင့် ဆက်စပ်သည်
ဘီကိုးနှင့် ဝိစာရကျွန်းစုများ၌သုံးသော ဘီကိုးနှင့် ဝိစာရန်စကားအပြင် ဝရေဝရေ၊ ဟီလီဂေနွန်နှင့် ဆီဘွာနိုစကားတို့နှင့်မူ အလွန်နီးစပ်သည်
တဂ္ဂလော့ဟူသော ဝေါဟာရမှာ တဂ္ဂ-အီလော့ (မြစ်တွင်းနေ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
တဂ္ဂမှာ နေသူ၊ အီလော့မှာ မြစ်ဖြစ်သည်
ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေးဗစ်ဇော့နှင့် ရောဘတ်ဘလတ်တို့က တဂ္ဂလော့နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်မရှိ အခြားတိုင်းရင်းသားစကားတို့မှာ အရှေ့မြောက်ဘက် မင်းဒနောင် သို့တည်းမဟုတ် အရှေ့ဘက် ဝိစာရကျွန်းများ၌ အခြေတည်ကြောင်း သုံးသပ်သည်
အစောဆုံးတွေ့ရသော တဂ္ဂလော့စကားကို ၁၀ ရာစုမှ လဂူနာကြေးစာလွှာတွင် တွေ့ရသည်
ရှေးဟောင်းမလေးအက္ခရာများဖြင့် ရေးထားသော တဂ္ဂလော့စကားဖြစ်သည်
တဂ္ဂလော့စကားဖြင့်ထုတ်သော ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာအုပ်မှာ ၁၅၉၃ ခုထုတ် "ခရစ်ယာန်ကြေညာစာတမ်း" ဖြစ်သည်
စပိန်ဘာသာဖြင့်ရေးသောစာအုပ်ကို ခေတ်ဟောင်းတဂ္ဂလော့နှင့်ရော ယခုအထိ စံအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည့် ဘိုင်ဘျင်အက္ခရာနှင့်ပါ ပြန်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်တင်အက္ခရာကိုအခြေခံကာ အရေးအက္ခရာရအောင် စပိန်တို့က ဖန်တီးကြိုးပမ်းပေးသည်
စပိန်လက်အောက်ခံအဖြစ်နေသည့် နှစ်ပေါင်း ၃၃၃ ခုအတွင်း စပိန်တရားဟောဆရာတို့က သဒ္ဒါနှင့်အဘိဓာန်အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ဝေသည်
၁၆၁၀ ပြည့်တွင် ဒိုမီနီကန်ဘုန်းတော်ကြီး ဖရန်စစ္စကိုဘလန်းကက်ဒီဆန်ဂျို့က "တဂ္ဂလော့ဘာသာစကား၏အနုအလှတရားနှင့်စည်းမျဉ်းများ" (Arte reglas de la lengua tagala) ကို ဘတန်းမြို့၌ ထုတ်ဝေသည်
နောက်ထပ် တည်းဖြတ်သောစာအုပ်များကို ၁၇၅၂ တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၈၃၂ တွင်လည်းကောင်း ထုတ်သေးသည်
၁၆၁၃ ခု၌ ဖရန်စစ္စကန်ဘုန်းတော်ကြီး ပီဒရိုဒီဆန်ဘွယ်နဗန်တူရာက တဂ္ဂလော့အဘိဓာန်ဖြစ်သော "တဂ္ဂလော့ဘာသာ ဝေါဟာရာအဖြာဖြာ" (Vocabulario de la lengua tagala) ကို လဂူနာပြည်နယ်၊ ပီလာမြို့၌ ထုတ်သည်
ဒိန်းဂျား မောက်စ် (အင်္ဂလိပ်: Danger Mouse) သည် Thames ရုပ်မြင်သံကြားအတွက် Cosgrove Hall Films မှ ထုတ်လုပ်သော ဗြိတိသျှ ကာတွန်း ရုပ်သံစီးရီးဖြစ်သည်
၎င်းတွင် လျှို့ဝှက်အေးဂျင့်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် Danger Mouse နှင့် ဗြိတိန်သူလျှိုစိတ်ကူးယဉ်များ အထူးသဖြင့် Danger Man စီးရီးနှင့် James Bond တို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်
မူလက ITV ကွန်ရက်တွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ ၁၉ မတ်လ ၁၉၉၂ အထိ လည်ပတ်ခဲ့သည်
ဝက်လှကလေးရွာမဘူတာသည် ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပိုင်းတွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်
ရထားလမ်းမိုင်တိုင် ၈၃မိုင် တွင်တည်ရှိသည်
အမှု—နှင်ထုတ်ခံရသော ရဟန်းနှင့်ပေါင်းသင်းမှု
အမှုသည်—ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ
ရှေ့သိက္ခာပုဒ်၌ ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အရိဋ္ဌရဟန်းသည် သူ၏မိစ္ဆာအယူကို မစွန့်သောကြောင့် သံဃာတော်က ဥက္ခေပနီယကံ ပြုထား၏၊ [သူများနှင့် အပေါင်းအသင်း အဆက်အဆံ မပြုဘို့ရန် ဖယ်ထုတ်ကြောင်းကံကို ဥက္ခေပနီယကံ” ဟု ခေါ်၏၊ ထိုကံအပြုခံရသူကို “ဥက္ခိတ္တကပုဂ္ဂိုလ်” ဟု ခေါ်၏၊ (ဥက္ခိတ္တက  သံဃာမှ ဖယ်ထုတ်ထားအပ်သူ၊) ထိုသို့ ဖယ်ထုတ်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကံကို ပြန်၍ ရုပ်သိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ကျင့်ဝတ်များကို ပြုကျင့်နေရ၏၊ ထိုသို့ကျင့်နေ၍ သံဃာက ကျေနပ်သောအခါ ကံကို ရုပ်သိမ်းပါရန် တောင်းပန်ရ၏၊ ထိုသို့တောင်းပန်၍ ကံကို ရုပ်သိမ်းပြီးသောအခါ သံဃာသို့ ပြန်၍သွင်းရာ ရောက်၏၊ သံဃာတွင်းသို့ ပြန်သွင်းမှုကို “အနုဓမ္မ  လျော်သော အကျင့်” ဟု ခေါ်၏၊ ထိုသို့ မသွင်းရသေးသူကို “အကတာနုဓမ္မ  လျော်သောအကျင့်ကို မပြုရသေးသူ” ဟု ခေါ်သည်
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် အရိဋ္ဌရဟန်းကို ဥက္ခိတ္တက ပုဂ္ဂိုလ်မှန်းလည်းသိကြ၏၊ ဆိုင်ရာကျင့်ဝတ်ကို မကျင့်ဘဲ မိစ္ဆာအယူကိုလည်း မစွန့်ဘဲ နေသဖြင့် အနုဓမ္မကို (သံဃာက အပေါင်းအသင်း လုပ်ဘို့ရန် ပြန်၍သွင်းမှုကို) မပြုရသေးဟုလည်း သိကြ၏
ထိုသို့ သိပါလျက် အရိဋ္ဌနှင့်အတူ အစားအဝတ်ကို ပေးလားကမ်းလား ယူလားငင်လား ပြုကြကုန်၏၊ စာပေကိုလည်း သင်လားချထား လုပ်ကြကုန်၏၊ (ဤသို့ အစားအဝတ်ကို ပေးကမ်းယူငင်မှုကို “အာမိသသံဘောဂ  အစားအဝတ်ကို အတူသုံးစွဲခြင်း”ဟု ခေါ်၏၊ စာပေကို သူ့ထံသင်ခြင်း, သူ့ကိုချပေးခြင်းကို “ဓမ္မသံဘောဂ  တရားကို အတူသုံးစွဲခြင်း”ဟု ခေါ်၏
ဤ ၂-မျိုးလုံးကို သိက္ခာပုဒ်၌ “သံဘုဉ္ဇေယျ”ဟု မိန့်တော်မူသည်
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ထိုအရိဋ္ဌရဟန်းနှင့်အတူ ဥပုသ်ကံ, ပဝါရဏာကံ စသော ကံကြီးကံငယ်ကိုလည်း ပြုကြကုန်၏၊ (ဤသို့ ပြုခြင်းကို “သံဝါသ  အတူနေထိုင်ခြင်း”ဟု ခေါ်၏၊ သိက္ခာပုဒ်၌ “သံဝသေယျ”ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ ထိုအရိဋ္ဌရဟန်းနှင့်အတူ အမိုးတူ အကာတူ ကျောင်း၌ အိပ်ကြကုန်၏၊ (ဤသို့ အိပ်ခြင်းကို “သဟသေယျ”ဟု ခေါ်၏၊ သိက္ခာပုဒ်၌ “သဟသေယျ”ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ ဤသို့လျှင် ဥက္ခိတ္တကပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော အရိဋ္ဌရဟန်းနှင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ အတူပေါင်းသင်း ဆက်ဆံမှုကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်၊ [သိက္ခာပုဒ်၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ ဝတ္ထုကြောင်းဖြင့် ထင်ရှားပြီ၊ အရိဋ္ဌရဟန်းကား ထိုဥက္ခေပနီယကံ အပြုခံရပြီးနောက် ကျင့်ဝတ်များကို ကောင်းစွာမကျင့်ရုံသာမက, အတော်ကြာလျှင် ထိုမိစ္ဆာ အယူကို မစွန့်နိုင်ဘဲ လူထွက်လေတော့သည်
ယော ပန ဘိက္ခု ဇာနံ တထာဝါဒိနာ ဘိက္ခုနာ အကဋာနုဓမ္မေန တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌေန သဒ္ဓိံ သမ္ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ, သံဝသေယျ ဝါ, သဟ ဝါ သေယျံ ကပ္ပေယျ, ပါစိတ္တိယံ
အကြင်ရဟန်းသည် ဥက္ခိတ္တက ရဟန်းမှန်းသိလျက် ထို“တထာဟံ ဘဂဝတာ”အစရှိသော စကားကို ပြောလေ့ရှိသော မပြုအပ်သေးသော ဩသာရဏကံရှိသော ထိုမိစ္ဆာအယူကို မစွန့် သေးသော ရဟန်းနှင့်အတူတကွ အာမိသဓမ္မသံဘောဂကိုမူလည်း ပြုအံ့၊ ဥပုသ်ပဝါရဏာစသော သံဝါသကိုမူလည်း ပြုအံ့၊ သဟသေယျကိုမူလည်း ပြုအံ့၊ ထိုရဟန်းမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
ဟတဂယဘူတာ  (幡ヶ谷駅 ဟတဂယ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ရှိဘုယတိုင်း၊ ဟတဂယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယပ်ခူရွာဟောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yatkhuywarhaung)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ လိုဘာခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyeesu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်ဝါကထောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: ZinwarkahtaungNawngcho)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ထနောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထနောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၃ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ပန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၆ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၁၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတအုရဘူတာ  (波多浦駅 ဟတအုရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဖန်ခါးပင်သည် အရိပ်ကောင်းသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး Combretaceae မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်
အရသာဖန်ခါးသော အသီးလုံးငယ်များ သီးသည့် ပင်စောက် တစ်မျိုးလည်းဖြစ်သည်
Haritaki သို့မဟုတ် Harar, Harida, Black Myrobalan, Chebulic Myrobalan စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အပူပိုင်းအရိပ်ရ အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်
ရွက်ကြောများ ထင်ရှားပြီး ဘဲဥပုံဖြစ်သည်
ပွင့်ညှာမဲပန်းခိုင်ဖြစ်ပြီး ဖြူဝါရောင် ရှိသည်
အသီးမှာ ဘဲဥပုံဆန်၍ ညိုဝါရောင် ရှိပြီးမာကျောသည်
ခြောက်သွေ့သော အခါတွင် မြောင်းများဖြစ်လာသည်
အသားထူ၍ အစေ့တစ်စေ့သာ ရှိသည်
အစေ့မှာ အဝါဖျော့ရောင် ဖြစ်သည်
ရွက်ကြွေ ပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်၍ ပေ ၇၀-၈၀ ထိ မြင့်၏
ပင်စည် ရှည်၍ ဖြောင့်မတ်၏
အပွေး အနက် ရောင် ရှိ၏
အက်ကြောင်း များ သေးငယ် သည်
ရွက်ဆိုင် နီးပါး ထွက်သည်
ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံ ရှိ၍ ရွက်ထိပ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း ဝိုင်း၏
ရွက်ပြား ၃ လက်မ ၄ လက်မ ခန့် ကျယ်ပြန့် သည်
ရွက်ညွန့် ကတ္တီပါညို အရောင်ရှိ သည်
ရွက်ကြောများ ထင်ရှား သည်
ပွင့်ညှာ မဲ့ ပန်းခိုင် ပေါ်တွင် အဖြူ သို့မဟုတ် အဝါရောင် ပန်းပွင့်လေးများ ပွင့်၏
ပွင့်ဖတ် မရှိ ပွင့်ချပ် နှင့် ပွင့်သော ပန်းပွင့် ဖြစ်သည်
ကဆုန်လ မှ ဝါဆို ဝါခေါင် လအတွင်း ဖူးပွင့် သည်
အသား ထူ၍ အရသာ ဖန်သည်
ပြာသို တပို့တွဲ လတွင် အသီး ရင့်မှည့် သည်
များသောအားဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပေါ် ဒေသ များတွင် ပေါက်ရောက်သည်
သဘာဝ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
ဖန်ခါးသီးကို  အသီး၊ အခေါက်၊ အစေ့အားလုံးကို အသုံးပြုနိုင်သည်
မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန်ခါးသီး သည် ဖန်၏
ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏
သွေးသား ကို စင်ကြယ်စေ၏
မျက်စိ ကို ကောင်းစေ၏
အထူးသဖြင့် အူနှင့် စပ်သော ရောဂါများ ၊ အရေပြား ရောဂါ၊ ကိုယ်ရေဝါ မြင်းသရိုက်၊ ညောင်းကျ၊ ကြို့ထိုး၊ ဝမ်းဗိုက်အောင့်၊ အစာ မကြေ ရောဂါ တို့၌ သုံးရ၏
ဖန်ခါးသီး ပြုတ်ရည်ကို နို့နှင့် ရောတိုက်ပါက အရက်မူးခြင်း ပျောက်၏
ဖန်ခါးသီး အခြောက်မှုန့် နှင့် အုန်းဆီကို ရော၍ မီးလောင်ဖုများကို လိမ်းပေးသော် အနာ သက်သာ စေသည်
ဖန်ခါးသီး ကို ထု၍ တစ်ည ရေစိမ်ပြီး ထို ရေကြည်ဖြင့် မျက်စိကို ဆေးပေးပါက မျက်စိ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း ပျောက်၏
ဖန်ခါးသီး ကို အမှုန့် ကြိတ်ပြီး နို့နှင့် သောက်ပါက အနာ ရောဂါ ကင်း၍ အသက် ရှည်စေသည်
အမြဲ တမ်း မမှီဝဲသော်မှ ၇ ရက် တစ်ကြိမ် မှီဝဲ နိုင်သည်
အသီး ကို ဝမ်းနုတ်ဆေး ဖော်စပ် ရာတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြု၏
ဝက်ခြံ အမြစ် မထွက်သော် ဖန်ခါးသီးစေ့ကို ဆန်ဆေးရည်နှင့် သွေးလိမ်း ရ၏
ဖန်ခါး ရွက်ရှိ အသီး ကဲ့သို့ ဖုဖောင်း နေသော ကတြ သင်္ချေကို ဝမ်းနုတ်ဆေး ၊ သွေးဆေး၊ လေဆေး၊ မျက်စိ နာ ပျောက်ဆေး စသည်တို့ ဖော်စပ် အသုံး ပြု သည်
မီးယပ်ဆေး၊ ဒူလာဆေး၊ လိပ်ခေါင်းဆေး များ ဖော်စပ် ရာတွင်လည်း ထည့်သွင်း အသုံး ပြုသည်
အခေါက် ကို ပြုတ်သောက်သော် ဝမ်းလျှော ဝမ်းကိုက် ရောဂါ များကို ပျောက်ကင်း စေသည်
ရုတ်တရက် ရရှိသော ထိခိုက် ဒဏ်ရာ များ ပေါ်တွင် အခေါက်ကို ကြိတ်၍ အုံပေး သော် သွေးထွက် လွန်ခြင်း ကို ရပ်တန့် စေသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(စစ်တွေ)သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့၊ ရေချမ်းပြင်တွင် တည်ရှိသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ကျောင်းသားလူငယ်များ အိုးအိမ်မကွာ အလွယ်တကူတက်ရောက်နိုင်ရန် စစ်တွေနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်တိုးမြင့်ခဲ့သည်
အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (စစ်တွေ)အား ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့ ပြည်တော်သာရပ်ကွက်၌ အကျယ်အဝန်းဧက ၆ ဧကရှိသော မြေကွက်တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့နယ်၊ ခုတင်ပိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ရေချမ်းပြင်ကျေးရွာအနီး အကျယ်အဝန်း ၄၀ ဧကရှိသော မြေကွက်တွင် အသစ် ဆောက်လုပ်ထား သော သုံးထပ်ဆောင်သစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ သင်ကြားဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(စစ်တွေ)တွင် ဌာနခွဲများရှိပြီး ၎င်းဌာနများ၏ အမည်များမှာ -မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနလျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဌာနအီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာဌာနစက်မှုလျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာဌာနမြန်မာစာဌာနအင်ဂျင်နီယာအင်္ဂလိပ်စာဌာနအင်ဂျင်နီယာသချၤာဌာနအင်ဂျင်နီယာရူပဗေဒဌာနအင်ဂျင်နီယာဓာတုဗေဒဌာနး ဖြစ်ကြသည်
အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ဘွဲ့ကြို) အတွက်ဘာသာရပ်များမှာမြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ
ဖန်မီရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanmi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လင်ဟော်မြို့နယ်၊ မာ တဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မာ တဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၁ ဦး၊ မ ၁၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၄၂ ဦးနေထိုင်သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးနှင့်၎င်းတို့ကို အထက်သုတ်အတိုင်း ပယ်နိုင်ရန် အဋ္ဌက အရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးနှင့် ယင်းတို့ကို အထက်သုတ်အတိုင်း ပယ်စွန့်နိုင်ရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
သဒ္ဓါ, သီလ, သုတ, စာဂ, ပညာ ဟူသော ဓန(၅)မျိုးရှိသူသည် အဒလိဒ္ဒ, အမောဃဇီဝိတဖြစ်ပုံအကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဓနသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သဒ္ဓါဥစ္စာ၊ သီလဥစ္စာ၊ သုတဥစ္စာ၊ စာဂဥစ္စာ၊ ပညာဥစ္စာ စသည့် ဥစ္စာ ‘ဓန’ ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဝက်တိုး (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettoe(North))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ဝက်တိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်တိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၃ ဦး၊ မ ၆၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
ပက္ကားရွာ၊ ပန်းဘဲစု
ယင်းဝရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinwa)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉ ဦး၊ မ ၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ
ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
မိမိ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာပျောက်သည်နှင့် တစ်ပါးသူအား စိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မှားယွင်းယိုးစွပ်မိသောကြောင့် ငရဲလားစရာဖြစ်ရသည်
ခိုးသူ ငရဲမလား၊ ယိုးသူ ငရဲလား
ဦးယျာဉ်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uyinsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ သမြင်ကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမြင်ကင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဥက္ကလာဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တောင်ဘက်ကျကျ၌ တည်ရှိသော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ကန်းဆပ်ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိဇူးရီနှင့် အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တက်ဆက်ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးခြံရံလျက်ရှိကြသည်
အိုကလဟိုးမားဟူသောအမည်သည် ချပ်ကတော အင်ဒီးယန်း လူမျိုး၏ ဘာသာစကားဖြင့် လူနီတို့၏ဒေသ ဟုဆိုလိုသည်
ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၉၉၁၉ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ လူဦးရေမှာ ၅၅၉၂၅၃ ယောက်(၁၉၇ဝ) ရှိသည်
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်သည် မစ်စစ်စပီမြစ်ဝှမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်၍ များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ် သည်
ထိုကုန်းပြင်မြင့်သည် တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက် သို့ ဆင်ခြေလျောနိမ့်ဆင်း သွားသည်
ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ အာကင်ဆောမြစ်၊ စင်မရွန်မြစ်၊ ကနေဒီယန်မြစ်နှင့် ရက်မြစ် တို့ဖြစ်သည်
ထိုမြစ်များသည် နွေရာသီတွင် တိမ်ကောလျက်ရှိ တတ်သဖြင့် ရေကြောင်းခရီးသွားလာရန်အတွက်အသုံးမဝင်ချေ
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက် ပိုင်းတို့သည် အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့ထက် ပို၍ခြောက် သွေ့သည်
အပူချိန်လည်းလျော့နည်းသည်
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင် ရန်အတွက် မိုးအသင့် ရွာသည်
သဘာဝပစ္စည်း အားကောင်းသောပြည်နယ်ဖြစ်၍ သစ် တောများမှ အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်
ရေနံ၊ သွပ်၊ မြေဓာတ် ငွေ့၊ စကျင်ကျောက်၊ ကျောက်မီးသွေးပျော့၊ ဂျစ်ပဆမ်၊ စသော တွင်းထွက်ပစ္စည်း များကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်
ရေနံချက်လုပ်ငန်းသည် အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်၌ အကြီးဆုံးသောစက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်၍ အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ တတိယရေနံအများဆုံးထွက်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်
နွားမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းသည် ပြည်နယ်တွင် လုပ်ငန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်
ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင် ပိုင်းတို့တွင် နွားမွေးမြူခြင်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်သည်
ဝက်နှင့်သိုးများကိုလည်းမွေးမြူသည်
နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း နှင့် ကြက်ငှက်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းတို့သည်လည်းထင်ရှားသည်
အာကင်ဆောမြစ်ဝှမ်းနှင့် ရက်မြစ်ဝှမ်းတို့သည် စိုက်ပျိုး ရေး အဖြစ်ထွန်းဆုံးဒေသများဖြစ်သည်
ဂျုံ၊ ဝါ၊ ဖူးစားပြောင်း၊ နှံစားပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ အာလူးတို့ကိုစိုက်ပျိုးသည်
အိုကလ ဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဝါအများဆုံးထွက် သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်
ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ သစ်သော့သီး၊ စပျစ်သီး၊ ဖရဲသီးစသော သစ်သီးဝလံများကို လည်း စိုက်ပျိုးသည်
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်တွင် ယခုအခါ မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၆ယဝဝဝ ကျော်ရှိသည်
ပြည်နယ်တွင်းရှိ မြို့ကြီး များသည် မီးရထားလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ကား လမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း တစ်မြို့နှင့်တစ်မြို့ ဆက်သွယ် လျက်ရှိကြသည်
ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပအတွက် လေကြောင်း ခရီးလမ်းများလည်းရှိသည်
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်တို့တွင် စာရေးစာဖတ်မတတ်သူ ဦးရေအနည်းဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်၍ သူငယ်တန်းမှအစ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ် ကျောင်းများရှိ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ သင်ကြားပြီးမြောက် သည်အထိ အခမဲ့ပညာရေးစံနစ်ကိုကျင့်သုံးသည်
အိုကလဟိုးမားမြို့သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်နယ် ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်
အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ လေကြောင်းလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၃၆၈ယ၈၅၆ ယောက်(၁၉၇ဝ) နေထိုင်သည်
ထင်ရှားသော အိုကလဟိုးမား တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ တာလဝါမြို့၊ မပ်စ ကိုးဂီမြို့၊ အီးနစ်မြို့တို့နှင့် လောတန်မြို့များ ဖြစ်ကြသည်
တာလဝါမြို့သည် အာကင်ဆောမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ အိုကလ ဟိုးမားပြည်နယ် ရေနံထွက်ရာဒေသ၏ ဗဟိုအချက်အချာမြို့ဖြစ် သည်
၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် ဒေသကို အရှေ့ဘက်ရှိနယ်များမှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော ရက် အင်ဒီးယန်းတို့နေထိုင်ရန် သီးသန့်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်
၁၈၇၉ ခုနှစ်မှအစပြု၍ အမေရိကန်အမျိုးသားတို့သည် ထိုဒေသတွင်းသို့ တစ်စုပြီးတစ်စု ဝင်ရောက်ခဲ့ကြရာ ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ အစိုးရက အခြေစိုက်နေထိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ရသည်
ဤသို့အားဖြင့် အိုကလဟိုးမားဒေသတွင် အင်ဒီးယန်း တို့နှင့် လူဖြူတို့ယှဉ်တွဲ၍ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်
၁၈၉ဝ ပြည့် နှစ်တွင် အိုကလဟိုးမားနယ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ထဲသို့ ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်
တကုံး (၂)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takone(2))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ တကုံး (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်ဟူသည်ကား- မိမိပြုကျင့် ဆည်းပူးအပ်သော ဒါနမှု သီလမှုစသည့် ပါရမီကျင့်စဉ် တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ဥပနိဿယအဆောက် အဦ အထောက်အပံ့ပစ္စည်းအကြောင်းတရား ဖြစ်ဖို့ရန် လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော အသိဉာဏ်ပညာတည်း
ဘုရား အလောင်းဖြစ်လိုသော အမျိုးကောင်းသားသည် မိမိ ပြုအပ်သမျှသော ဒါနမှု သီလမှု စသည်တို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တည်းဟူသော အကျိုးတစ်ခုကိုသာ ရဖို့ရန် ရည်သန်တောင့်တမှု ပြုရသည်
ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးဝင်သည့် ချမ်းသာသုခ အဝဝကို မမျှော်လင့် မတောင့်တလေရာ
ထိုသို့ မိမိ ပြုအပ်သမျှသော ကောင်းမှုတို့အတွက် သဗ္ဗညုတဉာဏ် အကျိုးတစ်ခုကို ရဖို့ရန်သာ ရည်သန်တောင့်တမှု ဆုတောင်းပြုခြင်း၌ လိမ္မာသိမြင်သော ပညာကို ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် ( သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရရာရကြောင်း နည်းလမ်းကောင်း ၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သောဉာဏ်)ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်
ဤ မဟာကရုဏာတော်နှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် နှစ်မျိုးတို့ကား ပါရမီ (၁၀)ပါး ပြီးစီးပြည့်စုံလာဖို့ရန် အခြေခံ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြ၏
မက်မန်း မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းရှိ မြို့နယ်ဖြစ်ပြီး ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မက်မန်းမြို့ဖြစ်သည်
နယ်မြေအတော်များများသည် တောင်တန်းများဖြင့် ထူထပ်နေပြီး ကျိုင်းတုံ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်
Myanmar StatesDivisions & Townships Overview MapMatman Township - Shan State - Mimu Archived 21 September 2015 at the Wayback Machine.
ယဉ်တော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ယဉ်တော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယဉ်တော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၀ ဦး၊ မ ၁၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်အပြည့်အစုံ မှာ အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များအစည်းအရုံး (ဗမာနိုင်ငံ) ဖြစ်သည်
ဦးကျော်မြင့်ကလေးသည်ပါလီမန်ခေတ်တွင် ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ပုဂံဦးဘဂျမ်းဖြစ်သည်
ဦးဘဂျမ်းခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ မစ္စတာတီကေဘွန်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ညီလေး စတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဦးကျော်မြင့်လေး (မွေးဖွား. ၁၈၉၈ - သေဆုံး. ၁၉၈၈) အား ကျနော် ပထမဆုံး အကြိမ် တွေ့ဖူးသည်မှာ စစ်အတွင်း ဂျပန်ပြည်၌ သင်ကြားနေစဉ်၊ ဦးကျော်မြင့်လေးက အာရှလူငယ် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဂျပန် အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက် အရ လာရောက်စဉ်က ဖြစ်သည်
မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အနက် အာရှ လူငယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် နှစ်ဦး၊ ကိုမောင်မောင်စိုးနှင့် ကိုထွန်းအုန်တို့ ပါရှိသည်
ထိုစဉ်က ဂျပန်စာနှင့် စကား အကျွမ်းကျင်ဆုံး ကျောင်းသား အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း၏ ညီ ကိုဟန်တိုးနှင့် မြို့မ ကျောင်းနေဖက် အဖြစ် လည်းကောင်း ကျနော့်ကို ဦးကျော်မြင့်လေးက ခင်မင်ရင်းနှီး သွားပုံရသည်
ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ဒိုင်အိုကျောင်းထွက် ဖြစ်ရာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား ပြောဆိုရော၊ စာ အရေးအသားပါ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ မိတ်ဆွေ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ၎င်းထံမှ အကူအညီ ရယူ သင်ကြားခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်
ဦးကျော်မြင့်လေး ဂျပန်၌ ရှိစဉ်ပင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာသည်
လူငယ် ခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံတော် အဓိပတိတို့ အကြား ဆက်ဆံမှု မပြေလည်ကြောင်းကို ကျနော်တို့ ချာတိတ်များ သတိပြုမိပါသည်
ဒေါက်တာဘမော်က လူအများရှေ့တွင် ဦးကျော်မြင့်လေးအား မောင်ကျော်မြင့်လေး ဟု ခေါ်၍ အသက်ငယ်သော ၎င်း၏တူ ကိုညွန့်ဟန်အား ဦးညွန့်ဟန်ဟု ခေါ်ပါသည်
နောက်ပိုင်းတွင် အာရှ လူငယ်နှင့် တွဲထားသော ဂျပန် အရာရှိ တဦးက ဒေါက်တာဘမော်အား လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင် ပါသည်ဟု ကောလာဟလ တခု ထွက်လာပြီး ကျနော်တို့ ဂျပန် မလာခင် သင်တန်းပေးသော ဆရာမိုဒါကို စွပ်စွဲလေသည်
နောက်မှ စင်ကာပူမှ လာသော အခြား ဂျပန် ဆရာ တဦး ဖြစ်နေကြောင်း အာမခံ၍ ၎င်းအားလည်း လအနည်းငယ် သင်္ကန်း ဆည်းခိုင်းလေသည်
ဦးကျော်မြင့်လေးအား နောက်တကြိမ် တွေ့သည်မှာ ၁၉၅ဝ ခုနှစ်၊ ၎င်းက ဦးနု အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဖြစ်၏
ကျနော် အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်း ညစာစားပွဲသို့ သူလာစဉ် ကျနော် ဘာလုပ် နေသနည်းဟု မေး၏
ကျနော် လန်ဒန် တက္ကသိုလ် ဘောဂဗေဒ ဌာန၌ နည်းပြ လုပ်နေသည်ဟု ပြန်ကြားလိုက်၏
နောက်နှစ်လ အကြာ အမျိုးသား စီမံကိန်း ဒုတိယ အတွင်းဝန် ဦးဘငြိမ် DWPP သို့ ဝင်ပြီးနောက် ဦးကျော်မြင့်လေးသည် သူဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော အမျိုးသား စီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့၌ စီးပွားရေး သုတေသန အရာရှိငယ် အဖြစ် ခန့်ထားလေသည်
သူက ဘုတ်အဖွဲ့ အမှုဆောင် အရာရှိ အလုပ် ခန့်ထားရန် အဆိုပြုချက်ကို နောင်အခါတွင် ဖတ်ရှုခွင့်ရရာ ချောမောသော အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် အလွန်တိကျသော အဆိုပြုချက် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်
ယင်းအချိန်၌ သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်နှင့် မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်းက အောင်မြင်စွာ တောင်းဆို ရရှိပြီး ဖြစ်သော နိုင်ငံခြားဘွဲ့ ရရှိသူတို့အား ပေးအပ်သော ငါးနှစ်တိုး လစာကိုလည်း ကျနော် ရရှိခဲ့သည်
ကျနော်သည် ဦးကျော်မြင့်လေး ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော စီးပွားရေး ကောင်စီ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုရသည်
သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အမြဲတမ်း သဘာပတိ လုပ်သောကြောင့် ကောင်စီသည် စီးပွားရေး ကဲဘိနက် အဖွဲ့သဖွယ် ဖြစ်နေပါသည်
ကျနော်၏ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို ဥက္ကဋ္ဌထံ တင်ပြရသည် ဖြစ်ရာ၊ ကျနော်က ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး ဦးဘဆိုင် (ဖဆပလ နိုင်ငံရေးသမားဟောင်း) ထက် ဥက္ကဋ္ဌကို ပိုမို တွေ့ရှိခွင့် ရခဲ့သည်
ထိုအချိန် အခါမျိုး၌ ဦးကျော်မြင့်လေးက ဖဆပလ၏ စီးပွားရေး ပေါ်လစီတို့သည် ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့၏ အန္တရာယ်ကြောင့် ထုတ်ဖော် မပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောသည်
နောက်တကြိမ် ဦးကျော်မြင့်လေးအား တွေ့ရသည်မှာ ရန်ကုန် ဗဟိုထောင်ကြီး အတွင်း၌ ဖြစ်သည်
သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီး အဖြစ် တရုတ်လူမျိုး AH Fong အား အဂတိ လိုက်စား၍ မိုင်းလိုင်စင် ထုတ်ပေးသည် ဆို၍ အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်သိန်းနှင့် အတူ ထောင်နန်းစံရခြင်း ဖြစ်သည်
ပါတီတွင်း အာဏာလုမှု ဂယက်လည်း ပါနိုင်သော်လည်း ယောက်ဖတော်၏ကြွားဝါမှုလည်း ပါနိုင်သည်
ထိုအချိန်၌ ကျနော်၏ ဦးလေး တဝမ်းကွဲ ဦးဆိတ်မှာ ရန်ကုန် ထောင်ပိုင်ကြီး ဖြစ်နေရာ အခက်အခဲ မရှိပါ
ဦးကျော်မြင့်လေးအား ဝင်တွေ့ခဲ့နိုင်သည်
ကျနော် ပါရီ၌ ဆယ်နှစ်ကြာ နေထိုင်ပြီး ပြည်တော် ပြန်သည့်အခါ လူငယ်ရေးရာ၊ နိုင်ငံရေးရာတို့၌ လုံးပမ်း နေရ၍ အိမ်ထောင်ပြု နောက်ကျသော ဦးကျော်မြင့်လေးအား သားသမီး ရှစ်ယောက် ခြံရံလျက် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်သည်ကို တွေ့၏
သို့သော် နိုင်ငံရေး တခါလုပ်မိလျှင် တသက်တာ နိုင်ငံရေးမှ ခွာလို့မရ ဟူသော စကားအရ ၁၉၉ဝ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီး၌ ဦးအောင်ကြီး နာယက ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတဝန်းလုံး အရွေးခံသော Union Nationals Democracy Party (UNDP) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်
အသက် ၈ဝ ကျော် ဘဝကို အားရပါးရ နေထိုင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ညင်သာစွာ ဘဝတပါး ပြောင်းလဲသွားလေသည်
ဟချိရေားဂတမြို့ (八郎潟町 ဟချိရေားဂတမချိ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် မြို့နေ လူဦးရေသည် ၆၂၈၇ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၇၀ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်းဧရိယာမှာ ၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ဂွေးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄ ဦး၊ မ ၁၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
ကက္ကူးဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ketkuwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဒလက်မေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒလက်မေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၈ ဦး၊ မ ၄၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၂ ဦး နေထိုင်သည်
ပက်ဂါဆပ်စ် (ဂရိ: Πήγασος, Pḗgasos; အင်္ဂလိပ်: Pegasus) သည် ဒဏ္ဍာရီလာ အတောင်ပံပါ၍ အစွမ်းထင်သော မြင်းပျံတစ်ကောင်ဖြစ်သည်
ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် အသိမှတ်အပြုခံရဆုံး သတ္တဝါများအနက် တစ်ကောင်ဖြစ်သည်
များသောအားဖြင့် ဖြူဖွေးဆွတ်နေသည်ဟု သရုပ်ဖော်ကြပြီး အိုလံပတ်တောင်နတ်ဘုရား ပိုဆိုက်ဒန်၏ သားသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဂေါ်ဂန် မက်ဒူဆာ မှ မြင်းအဖြစ် သားပေါက်လာခဲ့သည်
ပေါက်ဖွားပုံမှာ သူရဲကောင်း ပါးဆီးယပ်စ်က မက်ဒူဆာကို ခေါင်းဖြတ်လိုက်သောအခါ သေဆုံးသွားသော မက်ဒူဆာထံမှ မွေးဖွားလာခြင်း ဖြစ်၏
ပက်ဂါဆပ်စစ်သည် ခရီဆားအို၏ ညီအကိုဖြစ်၍ ဂီရီယွန်၏ ဦးလေးတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်
ပက်ဂါဆပ်စ်ကို အသီးနာနှင့် ပိုဆိုက်ဒန်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ဘာလဲ့ရာဖန်သည် ပင်ရီးနီ ရေပန်းအနီး၌ ဖမ်းဆီးမိခဲ့သည်
ပက်ဂါဆပ်စ်သည် မိစ္ဆာသတ္တဝါ ခစ်မိယားရာကို သတ်ရာ၌ ဘာလဲ့ရာဖန်ကို စီးနင်းခွင့်ပြုခဲ့သည်
ထိုသို့သုတ်သင်ခြင်းကပင် အခြားများစွာသော စွန့်စားခန်းများကို ဖြစ်စေခဲ့သေးသည်
ဘာလဲ့ရာဖန် အိုလံပတ်တောင်ကို တက်ရောက်ရန်ကြိုးပမ်းစဉ် မြင်းပေါ်မှပြုတ်ကျခဲ့သည်
ထို့နောက် ဇုစ်က ပက်ဂါဆပ်စ်ကို ကြယ်တာရာ (ကြယ်စုတန်း) တစ်ခုဖြစ်စေရန် အသွင်ပြောင်းပေးခဲ့သည်
ထနောင်းဇင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungzin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ သဖန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဖန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၆ ဦး၊ မ ၈၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန့်ကင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantkin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
လက်ဆောင်ကွင်းရွာ၊ လက်ဆောင်ကွင်း
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကန်နှစ်ဆင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နှစ်ဆင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်ကန်းအော်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yinkanaw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ စခန်းသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ၊ မကျက်ကြီး (အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မကျက်ကြီးရွာတွင် တည်ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
စာသင်ကျောင်းအတွင်း ကျောင်းသားများ ပညာသင်ကြားရန်အတွက် ကျောင်းဆောင်စုစုပေါင်း ရှစ်ဆောင် ရှိသည်
စာသင်ခန်းများအပြင် စာကြည့်တိုက်များ၊ ကွန်ပျူတာစက်ခန်းများလည်း ထားရှိပေးသည်
ကျောင်း၏ ဖွဲ့စည်းထားမှု ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အိုပုံစံ O ရှိသည်
ကျောင်းတွင် မကျက်ကြီးရွာမှ ကျောင်းသားများ အဓိကပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်
ထို့ပြင် သပြေကန်ရွာ မှ ကျောင်းသားအနည်းငယ်လည်း လာရောက်သင်ကြားလျက်ရှိသည်
စုစုပေါင်း ကျောင်းသားဦးရေ ၇၀၀ ခန့်ရှိသည်
အမှု—လူသာမဏေတို့က မပေးအပ်(မကပ်အပ်)သော အာဟာရကို စားမှု
အမှုသည်—ရဟန်းတပါး
ဝေသာလီမြို့၌ ရဟန်းတပါးသည် ပံသုကူရသော ပစ္စည်းကိုသာ သုံးစွဲ၏
သုသာန်၌ စွန့်ပစ်အပ်သော ခွက်ကို သပိတ်လုပ်၍၎င်း, သုသာန်၌ စွန့်ပစ်အပ်သော အဝတ်ကို သာသင်္ကန်းချုပ်ပြီး၍၎င်း, သုသာန်ကရသောခုဋင် ထိုင်ခုံကိုသာ သုံးစွဲ၏၊ သုသာန်, သစ်ပင်အောက်, တံခါးခုံစသည်တို့၌ သေလွန်ပြီးသော မိဘဘိုးဘွားတို့ကို ရည်စူး၍ထားအပ်သော အစားအသောက်များကိုသာ ကိုယ်တိုင်ယူ၍ စားသောက်၏၊ ဤသုသာန်ကိုယ်တော်ကို လူတို့က “ဘိုးဘွားမိဘတို့ကို ရည်စူး၍ ထားအပ်သော စားဘွယ်တို့ကို ဘာ့ကြောင့် ကိုယ်တိုင်ယူပြီး (သူများလာမပေးဘဲ) စားရသလဲ, ဝလိုက်တာလဲ ဖီးလို့, အသားတွေလဲ ကျစ်ကျစ်လျစ်လစ်ရှိ၏၊ လူသားကို စားနေဟန်တူသည်”ဟု လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြလေသည်၊ [မည်သူကမှ မိမိလက်ရောက်အောင် မပေးဘဲစားခြင်းကို လူကြီး လူကောင်းတို့ မပြုကြသောကြောင့် ထိုရဟန်း၏ ကိုယ်တိုင်ယူ၍ စားမှုကို ကဲ့ရဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းများကြား၍ ရဟန်းများကလည်း ဘာ့ကြောင့် မပေးအပ်(မကပ်အပ်)သော အစာကို ခံတွင်းဝသို့ ဆောင်ရသလဲ”ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၍ ဘုရားရှင်အား လျှောက်ကြသောကြောင့် “ယောပန ဘိက္ခု၊ မုခဒွါရံ အာဟာရံ အာရေယျ, ပါစိတ္တိယံ”ဟု မူလပညတ်ကို ထားတော်မူရလေသည်၊ [ဤ၌ “အဒိန္နံ  မပေးအပ်” ဟူရာဝယ် “မိမိပစ္စည်းပင်ဖြစ် သော်လည်း လူ-သာမဏေစသူတို့က မိမိလက်ရောက်အောင် မပေးအပ်သည်ကို ဆိုလိုသည်၊ ထို့နောက် အချို့ ရဟန်းတို့သည် “ရေ၌၎င်း, ဒန်ပူ၌၎င်း သူတပါးက မပေးလျင်(မကပ်လျှင်)သောက်ကောင်း ခဲကောင်းမည် မထင်-ဟု သံသယ ဖြစ်ကြသောကြောင့် “အညတြ ဥဒကဒန္တပေါဏာ” ဟု ဖြည့်စွက်၍ အနုပညတ် ထပ်တော်မူရပြန်သည်
ယော ပန ဘိက္ခု အဒိန္နံ မုခဒွါရံ အာဟာရံ အာဟရေယျ အညတြ ဥဒကဒန္တပေါနာ, ပါစိတ္တိယံ
အကြင် ရဟန်းသည် (ရေ-ဒန်ပူကိုကြဉ်၍ ရေ-ဒန်ပူမှ တပါး) မပေးမကပ်အပ်သော အာဟာရကို ခံတွင်းဝသို့ ဆောင်အံ့ (မျိုအံ့)၊ ထိုရဟန်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
၁-ကပ်မည့်သူက ရှေ့ရှု ဆောင်ခြင်း, ၂-အကပ်ခံမည့်ရဟန်း၏ ၂ တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ်အတွင်း၌ ရောက်ခြင်း ၃-အား အလတ်စားရှိသူ မြှောက်ချီနိုင်သော ဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း,၄-ကိုယ်ဖြင့် ဖြစ်စေ ကိုယ်နှင့်စပ်နေသော(ကိုင်ထားသော) ခွက်စသည်ဖြင့်ဖြစ်စေ ပစ်၍ ဖြစ်စေ ဤ ၃-မျိုးတွင် တမျိုးမျိုးဖြင့် ကပ်သူကပေးခြင်း, ၅-ကိုယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသော ခွက်တုတ်စသည်ဖြင့် ခံ၍ တို့၍ ထိ၍ဖြစ်စေ ဤ ၂-မျိုးတွင် တမျိုးမျိုးဖြင့် အကပ်ခံသော ရဟန်းကခံယူခြင်း, ဤအင်္ဂါ ၅-ပါးပြည့်စုံမှ အကပ်မြောက်သည်
[ဆောင်] ရှေးရှုလည်းဆောင်, ၂ တောင့်ထွာရောက်, မြှောက်နိုင်ဝတ္ထု, သုံးခု ပေးခြင်း, ခံခြင်းနှစ်လှောက်, ကပ်ခံမြောက်, မှတ်လောက် အင်္ဂါ ၅-ပါးတည်း
“ရှေးရှုဆောင်”ဟူရာ၌ လက်ဖြင့် ရှေ့တိုးပေးမှရှေ့ရှုဆောင်ရာ ရောက်သည်မဟုတ်သေး၊ ဥုးခေါင်းပေါ်၌ ရွက်ထားသော စားဘွယ်ခွက်ကို လှူလို၍ ဥုးခေါင်းကို အနည်းငယ်စောင်းညွတ်ပေးလိုက်လျှင် ရှေ့ဆောင်ရာ ရောက်သောကြောင့် ရဟန်းက ထိုခွက်ကို လက်ဖြင့်ထိကာ အလိုရှိရာ ယူစားနိုင်၏၊ အားအလတ်ရှိသူ ကြွမြှောက်နိုင်သော ယာဂုအိုးကြီးကို ရှင်ငယ်ကလေးက မကြွနိုင်၍ မြေပေါ်၌ပင် လှိမ့်လျက် ကပ်ရာ၌လည်း ရဟန်းက လက်ထိုးပေးကာ (ထိရုံ ထိ၍ဖြစ်စေ) အကပ်ခံနိုင်၏
ဤစကားအရ-ယခု ကာလ တယောက်လည်း ကြွနိုင်သော စားပွဲကို ဟင်းဖိတ်မည်စိုး၍ ၂-ယောက် ၃-ယောက်ကိုင်လျက် ကပ်ခြင်း, စားပွဲ အခင်းတို့ ကြမ်းပြင်မှာ ထိနေလျက်ကပ်ခြင်း, ကပ်မည့်သူက ရှေ့ရှုဆောင်၍ ၂-တောင့်ထွာ အတွင်း ရောက်ရှိသောဝတ္ထုကို လက်မြှောက်လှမ်းယူ၍ အကပ်ခံခြင်းများ၌ အကပ်မြောက်သည်ချည်းမှတ်
၂-တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ်တိုင်းရာ၌ ရှေ့ကလာ၍ ကပ်ရာဝယ် ရဟန်းက ထိုင်နေလျှင် ထိုရဟန်း၏ တင်ပါး နောက်ဘက် အစွန်းဖြင့်, ရပ်နေလျှင် ဖနောင့်စွန်းဖြင့်, စောင်းလျက်လှဲနေလျှင် စောင်းသော နံပါး၏ ပြင်ဘက်စွန်းဖြင့် တိုင်းရမည်၊ ဝမ်းလျားမှောက်၍ နေရာ ဦးခေါင်း နား၌လာ၍ ကပ်လျှင် ဥုးခေါင်းစွန်း၏ အနီးဆုံးဖြစ်သော လည်ပင်းဖြင့် တိုင်းရမည်၊ ဤသို့လျှင် အကပ်ခံသူ၏ လှမ်းယူသော လက်မှတပါး အနီး အဆုံးကိုယ်အင်္ဂါ၏ နောက်ဘက်စွန်းဖြင့် တိုင်း၍...ကပ်သူ့အတွက်လည်း လှမ်း၍ ပေးသော လက်မှတပါးအခြားသော အနီးဆုံးအင်္ဂါ၏ ဤဘက် အစွန်းဖြင့် တိုင်းတာရမည်၊ စားပွဲကြီးအလယ်ခြား၍ အကပ်ခံကြရာ၌ အနီးဆုံး အင်္ဂါချင်း ဟတ္ထပါသ်ကို သတိပြုရာ၏
“ခံတွင်းအဝ”ဟူသည် ပါးစပ်ပေါက်မဟုတ်, အောက်ပိုင်း အဝဖြစ်သော လည်ချောင်းပေါက်တည်း၊ မူခတော-ခံတွင်းမှ၊ ဟေဋ္ဌာ-အောက်ဖြစ်သော၊ ဒွါရံ-အပေါက်သည်၊ မုခဒွါရံ-မည်၏၊ ထိုကြောင့် အာဟာရကို ပါးစပ်ကဖြစ်စေ နှာခေါင်းပေါက်ကဖြစ်စေ သွင်းရာ၌လည်ချောင်း ပေါက်၏ အတွင်းရောက်လျှင် မျိုရာရောက်၏၊ လည်ချောင်းမရောက်ခင် ပါးစပ်အတွင်း၌ ငုံရုံငုံပြီး(အရည်တစက်မျှ လည်ချောင်းတွင်း မဝင်စေဘဲ) ထွေးပစ်နိုင်လျှင် အကပ်မခံသော်လည်း အပြစ်မရှိသေး၊ ထိုကဲ့သို့ ပြုနိုင်လျှင် ညနေဘက်မှာလည်း ဝိကာလဘောဇန အပြစ်မရှိ၊ သို့သော် အကျိုးမရှိသော ထိုအလုပ်မျိုးကို မလုပ်ခြင်းသာလျှင် ကောင်း၏
ယာဝကာလိက စသော ၄-ပါးကို အာဟာရဟုဆိုသည်၊ ထိုအာဟာရကို အကပ်ခံရာ၌ ရထရေဏုမြူသည် အကပ်ခံနိုင်သော အသေးဆုံး အာဟာရတည်း၊ အကပ်ခံပြီးသော အာဟာရ၌ ရထရေဏုမြူ ကျလျှင်လည်း အကပ်ပျက်တော့သည်သာ၊ လှည်းရထားတို့သွားသည့်အခါ ထသော မြူမှုန့်ကို ရထရေဏုမြူဟု ခေါ်၏၊ တံမြက်လှည်း၍ လေတိုက်၍ ထသောမြူများလည်း ရထရေဏုမြူပင်၊ ထို့အောက်ငယ်သော နံရံပေါက်မှ ဝင်လာသော နေရောင်ဖြင့်မြင်ရသောမြူကို တဇ္ဇာရီမြူဟုခေါ်၏
ထိုတဇ္ဇာရီ မြူမှုန့်နှင့် အဏုမြူ ပရမာဏုမြူတို့မှာ အကပ်မပျက်နိုင်၊ မြူမှုန့် (ဖုံ)များကို ယာဝဇီဝိက အာဟာရတွင် ပါဝင်သည်ဟုမှတ်
အညတြ ဥဒကဒန္တ ပေါဏာ-ဥဒကဟူသည် ရထရေမြူပမာဏရှိသော မြူမှုန်မပါသည့် သန့်ရှင်းသောရေတည်း၊ ထိုသန့်ရှင်းသောရေသည် ကာလိက လေးပါးမှအလွတ်ဖြစ်၍ အကပ်မခံဘဲ သောက်ကောင်း၏၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ကြိုကောင်း၏-ချက်ကောင်း၏၊ ရထရေဏုမြူမှုန်ပါသော ရေကားအတွက် အကပ်မခံဘဲ မသောက်ရ၊ သို့ဖြစ်၍ ဝိနည်းကို ဂရုစိုက်သူတို့ အကပ်မခံသော ရေကို အမြဲစစ်၍သောက်ကြသည်
ဒန်ပူစားရာ၌ အိန္ဒိယ ထုံးစံမှာ သွားဖြင့်ဝါး၍ ဒန်ပူရည် ထွက်အောင် စားလေ့ရှိ၏၊ ထိုအရည်ထွက်မှသွားပိုးမစားနိုင်ဘဲ သွားစင်ကြယ်သည်-ဟု အယူရှိသည်၊ ထိုသို့ဒန်ပူစားရာ၌ ဒန်ပူရည်များ လည်ချောင်းတွင်းမဝင်လျှင် အကပ်ခံဘွယ် မလိုသောကြောင့် အညတြ ဥဒကဒန္တပေါဏာ”ဟု မိန့်တော် မူရသည်၊ အကယ်၍ဒန်ပူရည်က လည်ချောင်းတွင်း ဝင်လျှင်ကား အကပ်ခံမှ သင့်မည်၊ အကပ်မခံလျှင်-ဤသိက္ခာပုဒ်အရ အာပတ်သင့်မည်သာ
အချုပ်မှာ...အညတြ ဥဒကဒန္တပေါဏာဖြင့် လွတ်လပ်ခွင့်အထူးမရ၊ ကြည်နေသောရေသည် ကာလိကဝိမုတ်ဖြစ်၍ နဂိုကပင်အပ်၏၊ ဒန်ပူလည်း ခံတွင်းသို့ အရည်မဝင်လျှင် ပင်ကိုယ်ကပင် အပ်၏၊ သို့ရာတွင် ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က ရဟန်းအချို့တို့ ရေနှင့်ဒန်ပူအတွက် သံသယ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ဘုရားရှင်က ထပ်၍ ချွင်းချက်ပြုတော်မူရသည်
ပြခဲ့သောစကားများအရ ထရေဏုမြူသည် အကပ်ခံလောက်သော အာဟာရတွင် ပါဝင်ရကား ဆွမ်းခံတုန်းဖြစ်စေ ဆွမ်းစားတုန်း ဖြစ်စေ စားခွက်တွင်းသို့ ထိုမြူမှုန်မျိုးကြလျှင် ထိုမြူနှင့်တကွ ဆွမ်းအနည်းငယ်ကို ယူပစ်ရမည်
ထပ်၍ အကပ်မခံဘဲ ဆက်လက်၍ဆွမ်းခံလျှင် ဝိနယဒုက္ကဋ် ခေါ် ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏၊ ဆက်၍ဆွမ်းစားလျှင် ထိုမြူမှုန်ကို စားမိက ဤသိက္ခာပုဒ်အရပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
ထိုပြင်-ဆွမ်းလုပ်ကို ပါးစပ်သို့ သွတ်သွင်းပြီးနောက် ပါးစပ်တွင်းမှ ဆွမ်းလုံးတလုံးဖြစ်စေ သပိတ်တည်းသို့ ပြန်၍ကျလျှင် ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိကြ၏
သို့သော် ထိုပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးသည် ပါးစပ်ထည်း ရှိသော သွားရည် နှုတ်ခမ်းရည် စသည်နှင့် မလူးဘဲ ပြန်ကျလျှင် အကပ် မပျက်သေး၊ သွားရည် စသည်နှင့် လူးပြီးမှ ပြန်ကျလျှင်သာ ထိုသွားရည်အတွက် အကပ်ပျက်ရသည်
ထို့ကြောင့် ပါးစပ်မှ ဆွမ်းလုံးပြန်ကျသည့် အခါ ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိရာ၌ ဆွမ်းလုံးကျသည့်အတွက် သပိတ်အတွင်းရှိ ဆွမ်းများ အကပ်ပျက်သောကြောင့် မဟုတ်, ပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးက သွားရည် စသည်ဖြင့် လူးလာခဲ့လျှင် အကပ်ပျက်ရာသောကြောင့် ထိုပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးကို ထပ်၍ အကပ်ခံခြင်းဖြစ်သည်-ဟု မှတ်
ထို့ပြင်-ဆွမ်း အချိုပွဲ စသည် စားရာ၌ လက်မဆေးဘဲစားလျှင် လက်၌ ရထရေဏုမြူလောက်သော မြူမှုန်များ ကပ်နေခဲ့သော် ထိုမြူမှုန်များအတွက် လက်ဖြင့် ထိရာ ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်တို့ပါ အကပ်ပျက်တတ်ရကား ဆွမ်းစားခါနီးလက်ဆေး, ဆွမ်းစားပြီးနောက် အချို့ပွဲစားခါနီး လက်ဆေးရမည်
ညာလက်ကိုသာ ဆေး၍ ဘယ်လက်ကို မဆေးလျှင် ဘယ်ဘက်လက်ဖြင့် စားဘွယ်များကို ကိုင်ရာ၌လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင်၊ ထိုကြောင့် ဘယ်လက်ကို မဆေးလျှင် ထိုလက်ဖြင့် စားဘွယ်များကို မကိုင်မိစေရ
အချို့ကား စားမည်ဟု လက်ဆေးပြီးနောက် ထိုလက်ဖြင့် သင်္ကန်းကိုသိမ်းကြ၏
ထိုသို့ သိမ်းရာဝယ် သင်္ကန်း၌ ရထရေ မြူမှုန်ကို ကိုင်မိလျှင် လက်မဆေးသူနှင့် အတူပင်တည်း၊ တချို့ကား အချို့ပွဲစားစဉ် အကပ်ခံမထားသော လက်သုတ်ပုဝါကို သုတ်လိုက်-အချိုပွဲကို နှိုက်လိုက်နှင့် စားကြ၏
ထိုသို့ စားရာ၌ လက်သုတ်ပုဝါ ညစ်ပေတော့မည်မှာ သေချာပြီး လက်သုတ်ပုဝါ၌ ရထရေမြူမှုန့်ပါလျှင် စားဘွယ်များလည်း အကပ်ပျက်လိမ့်မည်၊ ထို့ကြောင့် အစာစားမည်-ဟု လက်ဆေးပြီးနောက် ထိုလက်ဖြင့် အစာမှတပါး အခြားလက်သုတ်ပုဝါ သင်္ကန်းစသည်ကို မကိုင်ဘဲ စားခြင်း ကိစ္စပြီးမှသာ လက်ဆေး၍ လက်သုတ်ပုဝါကို သုတ်သင့်ကြပေသည်
[ဒု-ဥပစိဏ္ဏ  မကောင်း လေ့ကျင့်မှု (အလေ့ အကျင့် မကောင်းမှု)၊ ဥဂ္ဂဟိတ  မြောက်ခါ နေရာရွှေ့အောင် ယူမှု
ရှေ့၌ ဝိနယဒုက္ကဋ်ကိုပြခဲ့ပြီ၊ အကပ်မခံရသေးသော ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်ကို (လူသာမဏေအား ပေးရန်မဟုတ်ဘဲ) သက်သက်လက်ဆော့ ခြေဆော့ သဘောဖြင့် ထိလျှင် (နေရာမှ မရွေ့စေဘဲ ကိုင်လျှင် ဒုရူပစိဏ္ဏ ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏၊ ဥပမာ-သာမဏေ ဆွမ်းချက်နေရာ၌ ဆွမ်းအိုးကို ဖွင့်ခြင်း စသည်နှင့် အကပ်မခံဘဲ ချထားသော သပိတ်၏အဖုံးကို ဖွင့်ခြင်းစသည် များတည်း၊ သစ်ပင်ပေါ်ရှိ သစ်သီးနှင့် စားဘွယ် အရွက်များကို ကိုင်ရာ၌လည်း ဒုရူပစိဏ္ဏပင်၊ ကိုင်ရုံထိရုံမကဘဲ နေရာရွှေ့လောက်အောင် ကိုင်လျင် (အခြားတနေရာရွှေ့သွားလျှင်) ဥဂ္ဂဟိတ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏
ထို့ပြင်-လူသာမဏေတို့၏ ခွက်ထည်းသို့ ရဟန်းက အကပ်ခံပြီး ဖြစ်သော ဆွမ်းဟင်း မုံ့စသည်ကို ထည့်ပေးရာ (ဆွမ်းဟင်းလိုက်ရာ)တို့၌ လူသာမဏေတို့၏ ရှိရင်းအစာတို့နှင့် မထိအောင် မြှောက်၍ ထည့်ပေးရမည်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း...လူသာမဏေတို့၏ အစာသည် ရဟန်း၏ လက်စသည်ကို ငြိ၍ ပါလာလျှင် ထိုအစာက အကပ်မခံရသေးသဖြင့် ကပ်ပြီး အစာနှင့် ရောက ကပ်ပြီး အစာပါ အကပ်ပျက်ဘွယ်ရှိသောကြောင့်တည်း၊ ဒုရူပစိဏ္ဏ ဖြစ်သောအစာကို ထိုထိကိုင်သော ရဟန်းတပါးသာ မစားကောင်း, အခြားရဟန်းများ စားကောင်းသေး၏
ဥဂ္ဂဟိတက အစာကိုကား ရဟန်းအားလုံးပင် မစားကောင်းတော့ပြီ
ခရီးသွားစဉ် မိဘသာမဏေများသို့ အစာကိုကား အကပ်မခံဘဲလည်း ယူသွားကောင်း၏၊ မိမိဘို့ဟု ရည်ရွယ်ချက် လုံးဝမပါ, မိဘ စသူတို့သာဟု မိမိစိတ်ကို စင်ကြယ်စေနိုင်လျှင် ကိုယ်တိုင် ယူခဲ့သော ထိုအစာများကို ရောက်ရာအရပ်၌ အလိုရှိက အကပ်ခံ၍ စားကောင်း၏၊ ထို့ထက်အကျယ်ကို ပါစိတျာဒိအဋ္ဌကထာမှာရှု
(စွန့်) အကပ်ခံပြီးသော အစာကို မစားတော့အံ့ဟု အင်္ဂါများ အာလယပြတ် (ကွယ်မှုမရှိဘဲ) စွန့်လိုက်ခြင်းကြောင့်လည်း အကပ်ပျက်၏
ထိုသို့ စွန့်ရာ၌ လက်ကလွတ်မှ အကပ်ပျက်သည်၊ (ချ) သိက္ခာချခြင်းကြောင့်လည်း အကပ်ပျက်၏၊ (ပေး) သူတပါးကို ပေးခြင်းကြောင့်လည်း အကပ်ပျက်၏၊ ဤပေးရာ၌လည်း လက်လွတ်မှပျက်သည်၊ နှုတ်ကပေးသော်လည်း လက်မလွှတ်သေးလျှင် အကပ်မပျက်၊ (လု) လူစသူတို့က အတင်း လုယူ သွားခြင်းကြောင့်လည်း အကပ်ပျက်၏
(မစ္စု)သေခြင်း-(လိင်ပြန်)ဘိက္ခု အဖြစ်မှ ဘိက္ခုနီအဖြစ်သို့ လိင်ပြန်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း အကပ်ပျက်၏
[ဆောင်] စွန့်-ချ-ပေး-လု, မစ္စု-လိင်ပြန်, ဤ ၆ တန် ကပ်ခံ ပျက်ကြောင်းတည်း
ဤအကပ်ခံပျက်ရာ၌ အာဟာရကို တပါးပိုင်ဟုမှတ်၊ ၂-ပါး ၃-ပါး စသည် ဆိုင်သော စားဘွယ်၌ တပါးက စွန့်ရုံနှင့် အကပ် မပျက်နိုင်၊ ထို့ပြင်-စွန့်မှ အကပ်ပျက်ရကား စားနေစဉ် လူသာမဏေတို့ သာ၍ ကိုင်ရာ၌ (ရဟန်းကလက်ဖြင့် ထိမထားစေကာမူ) အကပ်မပျက်၊ အကပ်ခံပြီးသော သပိတ်ကို မစွန့်ဘဲ လူသာမဏေကို အခြားတနေရာသို့ အရွေ့ (အထား) ခိုင်းလိုက်သော်လည်း အကပ်မပျက်
သို့ရာတွင် လူသာမဏေတို့ကိုယ်မှ မြူမှုန်များ အာဟာရ၌ ကျနေရစ်လျှင်ကား ထိုမြူမှုန်အတွက် အကပ်ပျက်၏
ဟက်စမက်ရှ်အင် ကျွဲခုန် သည် ကနေဒါနိုင်ငံ အယ်လဗားတားပြည်နယ် ဖို့တ်ဒ်မက်လောက်ဒ်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၈ ကီလိုမီတာအကွာ ဟိုင်းဝေး ၇၈၅ တွင် တည်ရှိသည်
ပရေရီမြက်ခင်းပြင်မှ စတင်မြင့်တက်သွားသော ရော့ကီးတောင်တန်း၏ ခြေရင်းတောင်ကုန်းများတွင် ရှိသည်
၎င်းသည် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဘလက်ဖု အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက် တည်ရှိရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
ပီးကာနီ နေးရှင်း၏ ပွဲတက်ဥသျှောင်ဖြစ်သော ဂျိုးခရိုးရှူး စီနီယာသည် ထိုနယ်မြေကို ဖော်ဆောင်ရာတွင် အခရာကျသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဂျိုးခရိုးရှူး စီနီယာ နေအိမ်အား သူ၏ အမှတ်တရ အဖြစ်ထားရှိသည်
သူသည် သူ၏ ဘဝအား ရှေးဦးနေ လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် နှင့် ရှေးဦးနေနှင့် ရှေးဦးနေမဟုတ်သော လူတို့အကြား ဆက်ဆံရေး မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတို့ကြောင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဘလက်ဖု အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့၏ အသိပညာနှင့် ထုံးစံများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း အတွက် အမျိုးသား ရှေးဦးနေလူမျိုး အောင်မြင်မှု ဆု ကို ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဂန့်ဂေါ်ပင်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gantgawpinywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဂန့်ဂေါ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂန့်ဂေါ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၇ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဈေးချို (ကွမ်းသီးတန်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaycho(Kuntheetan))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဈေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဈေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၁၁ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ဆာပါခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆာပါခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၅ ဦး၊ မ ၁၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်ဒရီကို ဖယ်လီနီ (အီတလီ: [fedeˈriːko felˈliːni]; ၁၉၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀ – ၁၉၉၃ အောက်တိုဘာ ၃၁) သည် အီတာလျံလူမျိုး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ နှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးသားသူတစ်ယောက် ဖြစ်သည်
သူ၏ တမူထူးခြားသော Baroque စတိုလ်ခပ်ကြမ်းကြမ်းပုံရိပ်များနှင့် စိတ်ကူးကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးမှုများကြောင့် လူသိများသည်
သူ့အား သမိုင်းတစ်လျောက် ဩဇာအရှိဆုံး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ များအနက်မှ တစ်ယောက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်
Cahiers du cinéma နှင့် Sight & Sound ကဲ့သို့သော စစ်တမ်းများတွင် သူ့ ရုပ်ရှင်ကားအချို့အား သမိုင်းတစ်လျောက် အကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားများအဖြစ်ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ကြသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်က သူ့ဇာတ်ကား 8½ သည် Sight & Soundတွင် သမိုင်းတစ်လျောက် ဒဿမမြောက်အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်
ဒါရိုက်တာအဖြစ် အနှစ်ငါးဆယ်ဖြတ်သန်းခဲ့ရာတွင် ဖယ်လီနီ သည် La Dolce Vitaဇာတ်ကားအတွက် Palme d'Orဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး အကယ်ဒမီဆုများ စကာတင်စာရင်းတွင် ဆယ့်နှစ်ကြိမ်တိတိ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားပြောရုပ်ရှင်ဆု အော်စကာဆုရ ရုပ်ရှင်လေးကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့တွင် ကျင်းပသော ခြောက်ဆယ့်ငါးကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲတွင် သူ့အား တစ်သက်တာ ဂုဏ်ထူးဆောင် အော်စကာဆုကို ချီးမြင့်ခဲ့သည်
ဖယ်လီနီကို ၁၉၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အလယ်လတ်တန်းစားမိဘနှစ်ပါးမှ အေဒရီယာတိတ် ပင်လယ် အနီးရှိ မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သော ရီမီနီမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
သူ၏အဖေဖြစ်သူ အာဘာနို ဖယ်လီနီ(၁၈၉၄–၁၉၅၆)သည် ဂမ်ဘတ်တိုလာ မှ မြေပိုင်ရှင်ငယ်လေးများဖြစ်သော ရိုမန်ဂိုး အနွယ် လယ်သမားမိသားစုတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး ၁၉၁၅ ခုတွင် ရောမမြို့ သို့ ရောက်လာပြီး ပန်တာနယ်လာ ပတ်စတာစက်ရုံတွင် အလုပ်သင် မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သူ့အမေ အီဒါ ဘာဘီယန်နီ(၁၈၉၆-၁၉၈၄)သည် ရောမကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်
ဖယ်လိနီ၏ သားချင်းနှစ်ယောက်မှာ ရစ်ကာဒို(၁၉၂၁-၁၉၉၁)(RAI ရုပ်မြင်သံကြားမှ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)နှင့် မာရီယာ မဒ္ဒလီနာ(၁၉၂၉-၂၀၀၂)တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၂၄ခုနှစ်တွင် ဖယ်လိနီသည် ရီမီနီတွင်ပင်ရှိသော ဆန် ဗင်းဆင်ဇို၏ သီလရှင်များဦးစီးသည့် ကျောင်း၌ မူလတန်းပညာ စတင်သင်ကြားသည်
နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် ကာလို တိုနီကိုယ်ပိုင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းသည်
အာရုံစိုက်သော ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အားလပ်ချိန်များတွင် ပုံဆွဲနေခြင်း၊ ရုပ်သေးပြဇာတ်လုပ်တမ်းဆော့ခြင်းနှင့် Il corriere dei piccoli အမည်ရှိ အမေရိကန်ကာတွန်းများကို ပြန်ထုတ်သော ကလေးမဂ္ဂဇင်းကို ဖတ်နေခြင်းများဖြင့် အချိန်ကုန်ဆုံးစေသူဖြစ်သည်
၁၉၂၆ တွင် ဂွီဒို ဘရဂ်ျနိုနီ၏ Maciste all’Infernoရုပ်ရှင်ကို သူ၏ပထမဆုံးအဖြစ် စကြည့်ရှုမိပြီး ဒန်တေနှင့် ရုပ်ရှင်များကို စတင်စိတ်ဝင်စားသွားသည်
၁၉၂၉ တွင် ဂျင်နာဆီယို ဂွီလီယို ဆက်ဆာရီ၌ အလုပ်လျောက်ရင်း လူဝီဂျီ 'တစ်တာ' ဘန်ဇီ(နောင်တွင် သူ့ရုပ်ရှင်ကား "Amarcord"မှ လူငယ်ဇာတ်ကောင် တစ်တာအဖြစ် သူနမူနာယူဖန်တီးမည့်သူ)နှင့် မိတ်ဆွေစဖြစ်သည်
မူဆိုလီနီခေတ် အီတလီတွင် ဖယ်လိနီနှင့် ရစ်ကာဒိုတို့သည် တင်းကျပ်သော အီတာလျံဖက်ဆစ်လူငယ် ယောက်ျားလေးများအုပ်စုဖြစ်သည့် "Avanguardistaအဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာကြသည်
ဖယ်လိနီသည် သူ၏ငယ်ဘဝမှ အဓိကဖြစ်ရပ်များကို မှီငြမ်းကာ "I Vitelloni (၁၉၅၄), 8½" (၁၉၆၃) နှင့် Amarcord (၁၉၇၃)ကဲ့သို့သော  သူ၏ရုပ်ရှင်များကို ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း ထိုငယ်ဘဝအမှတ်ရမှုများမှာ ဖန်တီးထားခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း သူကငြင်းဆိုခဲ့သည်
၁၉၃၇တွင် ဖယ်လိနီသည် ရီမီနီ၌ ဖီဘိုဟူသော ပုံတူအရောင်းဆိုင်ကို ပန်းချီဆရာ ဒေမို့(စ) ဘိုနီနီနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖွင့်သည်
သူ၏ ပထမဆုံး ဟာသဆောင်းပါးသည် မီလန်မှ  "Domenica del Corriere၏ "ကျွန်ုပ်တို့ စာဖတ်သူများထံသို့ ပို့(စ)ကတ်များ"တွင် ပါရှိခဲ့သည်
၁၉၃၈တွင် ဖယ်လိနီသည် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းရေးသူနှင့် ဟာသများရေးသူအဖြစ် အသက်မွေးရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ဖလောရင့်သို့ ထွက်လာခဲ့သည်
ဖလောရင့်တွင် သူ၏ ပထမဆုံးကာတွန်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စာမေးပွဲနှစ်ကြိမ်ပြန်ဖြေပြီးမှ ၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းအောင်မြင်သည်
၁၉၃၉ခု စက်တင်ဘာတွင် ဖယ်လိနီသည် သူ့မိဘများစိတ်ကျေနပ်စေရန် ရောမတက္ကသိုလ်ရှိ ဥပဒေကျောင်း၌ ဝင်ခွင့်လျောက်ထားခဲ့သည်
အတ္ထုပ္ပတ္တိဆရာ ဟိုလစ် အဲလ်ပတ်က ဖယ်လိနီသည် ကျောင်းဝင်ခွင့်လျောက်ထားခဲ့သော်လည်း အတန်းတစ်ခါမှ သွားမတက်ခဲ့ဟု ဆိုသည်
မိဘလုပ်စာထိုင်စားရင်းက သူ့ဘဝတွင် ရည်ရှည်သူငယ်ချင်းဖြစ်လာမည့် ပန်းချီဆရာ ရီနယ်ဒို ဂျယ်လန်နှင့် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်
သူတို့နှစ်ယောက်သည် ဆင်းရဲနေ၍ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ကဖေးများ၏ ပုံကြမ်းများကို ရဲအဖွဲ့အတွက်ဆွဲပေးကြသည်
ဖယ်လိနီသည် ဒေသတွင်း နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများဖြစ်သည့် "Il Piccolo နှင့်Il Popolo di Roma တို့တွင် သတင်းထောက်အဖြစ်အလုပ်ရခဲ့သော်လည်း ငြီးငွေ့သောကြောင့် သိပ်မကြာခင်မှာပင် အလုပ်ထွက်လိုက်သည်
ဩဇာရှိသော တစ်ပါတ်နှစ်ကြိမ်ထုတ် ဟာသမဂ္ဂဇင်း Marc’Aurelioတွင် သူ၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါးကို ဖော်ပြခံရပြီး လေးလအကြာတွင် သူသည် ထိုမဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာပြီး "နို့...ခင်ဗျားနားထောင်နေရဲ့လား"အမည်ဖြင့် ပုံမှန် ကော်လံစားဖြစ်လာသည်
ထိုမဂ္ဂဇင်းသည် သူ့အား ၁၉၃၉မှ ၁၉၄၂ထိ ပုံမှန် အလုပ်ပေးထားနိုင်ခဲ့သည်
ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် လုပ်ကိုင်နေရင်းမှပင် စာရေးဆရာများ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာများ၊ ဟာသဆရာများနှင့် ရင်းနှီးဆက်ဆံမှုများ ရှိလာခဲ့သည်
ဤသည်ကပင် သူ့အား ရုပ်ရှင်လောက၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခွင့်အလမ်းများ ရလာစေခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သူနှင့်အတူ အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များမှာ နောင်တွင် ဖယ်လိနီ၏ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာဖြစ်လာမည့် ဘာနာဒီယို ဇက်ပိုနီ၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်လာမည့် အက်တိုရီ စကိုလာနှင့် Marxist အယူအဆရေးရာသမားနှင့် ဇာတ်ညွှန်းဆရာဖြစ်လာမည့် ဆက်ဆာရီ ဇေဝတီနီတို့ဖြစ်သည်
ရီမီနီရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို ထိန်းသိမ်းနေရ၍ အာဘာနိုသည် သူ့မိန်းမနှင့် မိသားစုကို သားဖြစ်သူ ဖယ်လိနီရှိသည့် ရောမသို့ သွားရောက်နေထိုင်စေသည်
ဖယ်လီနီသည် "Marc’Aurelioတွင် အလုပ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး ရေဒီယို အသံလွင့်ရန် စာကြမ်းများနှင့် ရုပ်ရှင်များအတွက် ပြက်လုံးများ စတင်ရေးနေပြီဖြစ်သည်
အသက်နှစ်ဆယ်မပြည့်သေးမီအရွယ်မှာပင် ဖက်ဘရီဇီ၏ အကူအညီဖြင့် ဟာသစာရေးဆရာအဖြစ် ရုပ်ရှင်တစ်ခုတွင် စတင်ဖော်ပြခံရပြီဖြစ်သည်
ရုပ်ရှင်အများအပြားတွင် ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပါဝင်ခွင့်များရလာသည်
၁၉၄၀ ဇွန်လ ၁၀ရက်တွင် မူဆိုလီနီက ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်ကို စစ်ကြေညာလိုက်သည့်ကာလတွင် ဖယ်လိနီသည် ကာ့(ဖ)ကာ၏ အသွင်ပြောင်းလည်းခြင်း၊ ဂိုဂေါလ်၊ ဂျွန် စတိန်းဘက်နှင့် ဝီလျံ ဖော့ခနာအပြင် ပြင်သစ်ရုပ်ရှင်များကို စတင်တွေ့ရှိနေပြီဖြစ်သည်
၁၉၄၁ တွင် သူသည် နှစ်ကိုယ့်တစ်စိတ် ပတ်စကွယ်လီနို၏ ကို့ယို့ကားယား စွန့်စားခန်းဇာတ်လမ်း စာမျက်နှာ ၇၄မျက်နှာပါသည့် စာအုပ်ငယ် "Il mio amico Pasqualinoကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်
၁၉၄၂ နိုဝင်ဘာလတွင် ဖယ်လိနီအား စစ်ထဲအတင်းဝင်စေ၍ အော်စဗယ်ဒို ဗယ်လန်တီနှင့် ဂီနို တယ်လားမိုတို့ ရိုက်ကူးသော "ကန္တာရသူရဲကောင်းများ"( I cavalieri del deserto )ရုပ်ရှင်အတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးပေးရန် ဖက်ဆစ်အီတလီက သိမ်းပိုက်ထားသည့် လစ်ဗျားသို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်
အရေးပေါ် ဇာတ်ညွှန်းပြန်ရေးရ၍ သူသည် ရုပ်ရှင်၏ အစောပိုင်းအခန်းများကိုပင် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်
ထရီပိုလီမြို့အား ဗြိတိသျှတပ်များက သိမ်းပိုက်သောအခါ သူနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် ဂျာမန်စစ်လေယာဉ်ငယ်လေးတစ်စင်းဖြင့် စစ္စလီကျွန်းသို့ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်
သူ၏ အာဖရိကတိုက်မှ စွန့်စားမှုများကို နောက်ပိုင်းတွင် Marc’Aurelio ၌ "ပထမဆုံး လေကြောင်းခရီး"ဟူ၍ ပြန်လည်ရေးသားခဲ့သည်
ထို ဆောင်းပါးတွင် "ဖယ်လိနီအသစ်မွေးဖွားခြင်း၊ စားပွဲတွင်ထိုင်၍ ကောက်ကြောင်းခြစ် အလုပ်လုပ်နေသည့် ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာမဟုတ်တော့၊ လက်တွေ့ ကွင်းဆင်း ရိုက်ကူးနေသည့် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူတစ်ဦး"ဆိုပြီး မှတ်ချက်ရေးခဲ့သည်
အစဉ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးဖြင့် ကင်းလိုသော ဖယ်လိနီသည် မဟာမိတ်တပ်များက ဘိုလော့ဂ်နာကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်စဉ်တွင် သူ၏ဆေးမှတ်တမ်းများ ပျက်ဆီးပျောက်ဆုံးသွား၍ တပ်မှထွက်ခွင့်ရပြီး လွတ်လပ်သွားခဲ့သည်
ဖယ်လိနီတို့ လင်မယားသည် မယားဖြစ်သူ၏ အဒေါ်တစ်ဦးအိမ်တွင် မူဆိုလီနီ ကျဆုံးသည့် ၁၉၄၃ ဇူလိုင် ၂၅ ရက်မတိုင်မီထိ ပုန်းအောင်းနေထိုင်ကြရသည်
လများစွာကြာပြီးနောက် မာဆီနာသည် ကိုယ်ဝန်ကြီးဖြင့် လှေကားမှ ချော်ကျသည်
၁၉၄၅ မတ်လ ၂၂ တွင် သားဦး ပီယာဖက်ဒရီကို ကိုဖွားမြင်သည်
သို့သော်လည်း ကလေးမှာ တစ်လသာအသက်ရှင်ပြီး ကွယ်လွန်သွားရှာသည်
၁၉၄၄ ဇွန်လ ၄ရက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များက ရောမကို သိမ်းပိုက်နိုင်လိုက်ပြီးနောက် ဖယ်လိနီနှင့် အန်ရစ်ကို ဒီ ဆီတာတို့သည် ရယ်စရာကောင်းသော မျက်နှာဆိုင်ဟူ၍ ဖွင့်လှစ်ပြီး အမေရိကန်စစ်သားများကို ပုံတူကာတွန်းရုပ်ပြောင်များ ဆွဲပေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်
ရော်ဘတ်တို ရိုဆယ်လိနီသည် "ပြီးခဲ့သောနှစ်မှ ဇာတ်လမ်းများ"(နောင်တွင် "ရောမ၊ ဖွင့်ထားသောမြို့"ဖြစ်လာမည့်)ကို ဖန်တီးနေစဉ် ဖယ်လိနီနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ပြီး ဖယ်လိနီက ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ဒိုင်ယာလော့ဂ်များ၊ ပြက်လုံးများ ရေးပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့ရာမှ ဖယ်လိနီသည်လည်း Italian Neorealismတွင် ပါဝင် ပတ်သက်လာသည်
၁၉၄၇ တွင် ဖယ်လိနီနှင့် ဆာဂျီယို အေမီဒေတို့သည် ထိုဇာတ်ကားအတွက် အော်စကာဆု စကာတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၆တွင် ရိုဆယ်လိနီ၏ "ပိုင်ဆန်"ရုပ်ရှင်အား ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာအဖြစ်အပြင် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ်ပါ ဝင်ရောက်ရိုက်ကူးနေရင်းမှ ဖယ်လိနီသည် မိုင်အိုရီတွင် စစ္စလီယန်ရိုက်ကွင်းများရိုက်ရန် စိတ်ပါလာသည်
၁၉၄၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် သူ့အား မာဆယ်လို မတ်(စ)ထရိုအီယန်နီဟူသည့် သရုပ်ဆောင်လူငယ်လေးနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခြင်းခံရသည်
အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့်အတူ တွဲလုပ်ရင်းမှ ၎င်းအတွက် Senza pietà"(အသနားမဲ့) နှင့် "Il mulino del"(ပိုပေါ်မှ ကြိတ်ခွဲစက်)ရုပ်ရှင်များအတွက် ဇာတ်ညွှန်းများကို ပူးတွဲရေးသားခဲ့သည်
၁၉၅၀တွင် ဖယ်လိနီသည် ဒါရိုက်တာအဖြစ် သူ ပထမဆုံးရိုက်ကူးသောရုပ်ရှင်အဖြစ် "အပြားပြားသော အလင်းများ"(Luci del varietà)ရုပ်ရှင်ကို အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့်ပူးတွဲရိုက်ကူး၊ ပူးတွဲထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
ထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီမှာ အရှုံးပေါ်ခဲ့ပြီး ဖယ်လိနီနှင့် လတ္တူဒါတို့သည်လည်း ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုစာ အကြွေးများနှင့် ကျန်ရစ်သည်
၁၉၅၀ ဖေဖော်ဝါရီတွင် "ပိုင်ဆန်"ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ရိုဆယ်လိနီ၊ ဆာဂျီယိုနှင့် ဖယ်လိနီတို့ကို အော်စကာဆု စကာတင်စာရင်းအတွက် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်
"Europa '51"အတွက် ရိုဆယ်လိနီနှင့်အတူ ပါရီတွင် ဇာတ်ညွှန်းညီလာခံကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ဖယ်လိနီသည် ၁၉၅၁ စက်တင်ဘာတွင် "အာရပ် စော်ဘွားဖြူ"ကို ထုတ်လုပ်ရန်ပြင်သည်
ထိုရုပ်ရှင်အား ကိန်းတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရွေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြိုင်ပွဲမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၃ တွင် သူ၏ I Vitelloni ရုပ်ရှင်သည် ပရိသတ်များနှင့် ဝေဖန်ရေးဆရာများကို နှစ်ခြိုက်စေခဲ့သည်
ဗင်းနစ်တွင် ငွေခြင်္သေ့ဆုဆွှတ်ခူးခဲ့သည်
၁၉၅၂ တွင် ပင်နဲလ်လီ၊ ဖလေရီယာနိုတို့နှင့် တွဲဖက်ရေးသားသော ဇာတ်ညွှန်းကို "La Strada ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးသည်
ရိုက်ကူးရေးကာလနောက်ဆုံးသုံးပါတ်တွင် ဖယ်လိနီသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိတ်ကျရောဂါခံစားရလာသည်
သူ့ဇနီးသည်၏ အကူအညီဖြင့် စိတ်ပညာရှင် အီမီလီယို ဆာဗာဒီယို ထံတွင် ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်
Nights of Cabiria ကို ရိုက်ကူးရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် ၁၉၅၆ နွေဦးတွင် ဖယ်လိနီ၏ ဖခင်ဖြစ်သူသည် အသက် ခြောက်ဆယ့်နှစ်နှစ်အရွယ်၌ နှလုံးခုန်ရပ်ပြီး ဆုံးသွားရှာသည်
Nights of Cabiria မှာ အကြိမ်သုံးဆယ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားပြောရုပ်ရှင်ဆု အကယ်ဒမီကို ဆွှတ်ခူးခဲ့သည်
သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သူ မာဆီနာမှာ ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ဤ ရုပ်ရှင်ဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၀တွင် သူ၏ La Dolce Vita ရုပ်ရှင်သည် စံချိန်တင်ဝင်ငွေဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
မှောင်ခိုသမားများက လက်မှတ်တစ်စောင်ကို ၁၀၀၀လီယာဖြင့် ရောင်းကြလင့်ကစား လူအုပ်ကြီးမှာ  "အကျင့်ပျက်ရုပ်ရှင်"ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် ရုပ်ရှင်ကားကို ဆင်ဆာမပိတ်မှီ ကြည့်ရှုဖို့ နာရီနှင့်ချီပြီး တန်းစီကြရသည်
၁၉၆၀ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ရက်တွင် မီလန်၌ ပြသသော အထူးပွဲတွင် လူအုပ်ကြီးသည် အော်ဟစ်ဆဲရေးနေကြပြီး ဖယ်လိနီ၏ မျက်နှာကို လူတစ်ယောက်က တံတွေးနှင့် လှမ်းထွေးသည်ပင် ခံရသည်
ပါလီမန်တွင် ရှေးရိုးစွဲ လက်ယာဝါဒီများက ထိုရုပ်ရှင်ကို ထုတ်ဖော်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရက်မှ ပါလီမန်အတွင်းဝန်လေး ဒိုမန်နီကိုက ရုပ်ရှင်၏ အငြင်းပွားဖွယ်အကြောင်းအရာကို ငြင်းပယ် လက်မခံရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်ထိပင်
ဗာတီကန်၏ တရားဝင် ကိုယ်စားပြုသတင်းစာဖြစ်သော l'Osservatore  Romano" က ဆင်ဆာတည်းဖြတ်ပစ်ရန် ဆွယ်သတင်းဆောင်းပါးများရေးခဲ့သည်
ရိုမန်အသင်းတော်ဝင် ဘုန်းတော်ကြီးများအဖွဲ့နှင့် အီတလီတော်ဝင်မျိုးရိုးစဉ်ဆက်အဖွဲ့ကလည်း ရုပ်ရှင်ကို တိုက်ခိုက်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤ ရုပ်ရှင်မှာ ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ရွှေကလောင်ဆု ချီးမြင့်ခံရလေသည်
အခြားသော အီတာလျံနာမည်ကျော်အများစုမှာ အီတာလျံ ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ထောက်ခံကြသော်လည်း လက်ဝဲမယိမ်းသည့် ဖယ်လိနီသည် ခရစ်ယာန် ဒီမိုကရေစီ (DC)ကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲကို ဆန့်ကျင်ကာ ဂူလီယို အန်ဒရီရော့တီနှင့် မိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်
"Ginger and Fredတွင် ဆေလ်ဗီယို ဘာလူစကိုနီနှင့် ခေတ်ရေစီးကြောင်းလိုက်သော ရုပ်မြင်သံကြားများကို သရော်လှောင်ပြောင်ခြင်းမှအပ ဖယ်လိနီသည် သူ၏ နိုင်ငံရေးအမြင်ကို လူသိအောင်ချပြလေ့မရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံရေးနှင့် ပတ်သက်သောရုပ်ရှင်လည်း တစ်ကားမှမရိုက်ကူးခဲ့ပေ
၁၉၉၀ တွင်တော့ DC နှင့် အီတာလျံ ရီပတ်ဘလီကန် ပါတီ(PRI)တို့အတွက် ရုပ်မြင်သံကြား ရွေးကောက်ပွဲ ကြော်ငြာနှစ်ခုကို ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်
သူ၏ ဆောင်ပုဒ် "Non si interrompe un'emozione" (စိတ်ခံစားမှုတစ်ခုကို အဆက်မပြတ်စေနဲ့")အား ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ကြော်ငြာများအလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုကို ဆန့်ကျင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထိုဆောင်ပုဒ်အား ၁၉၉၅ အီတာလျံ လူထုဆန္ဒခံယူပွဲတွင် လက်ဝဲ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီက အသုံးပြုခဲ့သေးသည်
လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအလိုက် ထူးခြားသော အမြင်များအရ ဖယ်လိနီ၏ ရုပ်ရှင်များသည် အတိတ်မှတ်ဉာဏ်များ၊ အိပ်မက်များ၊ ဆန္ဒများ၊ စိတ်ကူးအတွေးများ၏ ပြီးပြည့်စုံသော ပေါင်းစပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်
ခေတ်ပေါ် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများဖြစ်သည့် တင် ဘာတန်၊ တယ်ရီ ဂီလီယမ်၊ အီမီယာ ကတ်စတာရီကာ၊ နှင့် ဒေးဗစ် လင့်(ချ) တို့ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများ၏ လက်ရာရုပ်ရှင်များတွင် ဖယ်လိနီ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တွေ့ရသည်
ဖယ်လိနီ၏ I Vitelloni ရုပ်ရှင်သည် ဥရောပဒါရိုက်တာများဖြစ်သော ဟွမ် အန်တိုနီယို ဘာဒမ်နှင့် မာကို ဖာရာရီတို့အပေါ်၊ မာတင် စကော့ဆေးဆေး၏ Mean Streets"ရုပ်ရှင် (၁၉၇၃)၊ ဂျော့ လူးကပ်စ်၏ American Graffiti"ရုပ်ရှင် (၁၉၇၄)၊ ဂျိုဝယ် ရှူမာချာ၏"St. Elmo's Fire ရုပ်ရှင် (၁၉၈၅)နှင့် ဘယ်ရီ လစ်ဗင်ဆင်၏ Diner ရုပ်ရှင် (၁၉၈၇)တို့အပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
၁၉၆၃တွင် အမေရိကန်မဂ္ဂဇင်း Cinema က စတန်လေ ကူးဘရစ် အား  သူ၏ အကြိုက်ဆုံးရုပ်ရှင်များကိုမေးရာအကြိုက်ဆုံးရုပ်ရှင် ဆယ်ကားရွေးချယ်ခဲ့ရာတွင် ပထမအကြိုက်ဆုံးကားမှာ I Vitelloni ဖြစ်သည်
ဖယ်လိနီ၏ ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာအပြင် ပုဂ္ဂလိဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို ဝက်စလီယန် တက္ကသိုလ်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်
အပြားပြားသော အလင်းများ (၁၉၅၀) (အဲလ်ဘတ်တို လတ္တူဒါနှင့် တွဲဖက်၍)"အာရပ် စော်ဘွားဖြူ"(၁၉၅၂)I vitelloni (၁၉၅၃)L'amore in città (၁၉၅၃)La strada (၁၉၅၄)Il bidone (၁၉၅၅)Le notti di Cabiria (၁၉၅၇)La Dolce Vita (၁၉၆၀)Boccaccio '70 (၁၉၆၂)8½ (၁၉၆၃)Giulietta degli spiriti (၁၉၆၅)Histoires extraordinaires (၁၉၆၈)Fellini: A Director's Notebook (၁၉၆၉)Fellini Satyricon (၁၉၆၉)I clowns (၁၉၇၀)ရောမ (၁၉၇၂)Amarcord (၁၉၇၃)Fellini's Casanova|Il Casanova di Federico Fellini (၁၉၇၆)Prova d'orchestra (၁၉၇၈)La città delle donne (၁၉၈၀)And the Ship Sails On|E la nave va (၁၉၈၃)Ginger e Fred (၁၉၈၆)Intervista (၁၉၈၇)La voce della luna (၁၉၉၀)ကန္တာရသူရဲကောင်းများ (၁၉၄၂)Before the Postman (၁၉၄၂)The Peddler and the Lady (၁၉၄၃)L'ultima carrozzella (၁၉၄၃) ပူးတွဲRoma, città aperta (၁၉၄၅) ပူးတွဲပိုင်ဆန် (၁၉၄၆) ပူးတွဲBlack Eagle  (၁၉၄၆) ပူးတွဲIl delitto di Giovanni Episcopo (၁၉၄၇) ပူးတွဲSenza pietà" (၁၉၄၈) ပူးတွဲL'Amore (film)|Il miracolo (၁၉၄၈) ပူးတွဲIl mulino del Po (၁၉၄၉) ပူးတွဲFrancesco, giullare di Dio (၁၉၅၀) ပူးတွဲIl Cammino della speranza (၁၉၅၀) ပူးတွဲLa città si difende (၁၉၅၁) ပူးတွဲPersiane chiuse (၁၉၅၁) ပူးတွဲIl brigante di Tacca del Lupo (၁၉၅၂) ပူးတွဲFortunella (၁၉၇၉) ပူးတွဲLovers and Liars (၁၉၇၉) ဖယ်လိနီနာမည်မဖော်ပြCampari Soda (၁၉၈၄)Barilla pasta (၁၉၈၄)Banca di Roma (၁၉၉၂)Ciao Federico (1969). Dir. Gideon Bachmann. (60')Federico Fellini - un autoritratto ritrovato (2000). Dir. Paquito Del Bosco. (RAI TV, 68')Fellini: I'm a Born Liar (2002). Dir. Damian Pettigrew. Feature documentary. (ARTE, Eurimages, Scottish Screen, 102')How Strange to Be Named Federico (2013). Dir. Ettore Scola.
မောင်းထောင်းကောင် (သို့) ဓားခုတ်ကောင် (ဝါ) ရှိခိုးကောင် (Mantis or Praying Mantis) သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးဖြစ်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဒစ်ကတိုတဲရာ မျိုးစဉ်ကြီးတွင် မင်တီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်သည်
ပိုးဟပ်၊ ပုရစ်၊ နှံကောင် တို့နှင့် အမျိုးချင်းနီးစပ်သည်
မောင်းထောင်းကောင်၏ ကိုယ်အရှေ့ပိုင်းသည် ရှည်လျားသေးသွယ်သည်
ဦးခေါင်းသည် တူကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် မျက်နှာမှာ သုံးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်
နောက်ခြေထောက်များသည် သွေးသွယ်ရှည်လျားသည်နှင့်အမျှ ရှေ့ခြေထောက်များမှာ ကြီးမားတုတ်ခိုင်သည်
မောင်းထောင်းကောင် သည် ထိုရှေ့ခြေထောက်များကို လမ်းသွားသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားလေ့ရှိသည်
အရွယ်ရောက် မောင်းထောင်းကောင်ကြီးများသည် အလျား ၂ လက်မမှ ၅ လက်မထိ ရှိသည်
ကြီးမားသော ရှေ့ခြေနှစ်ချောင်းကို အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားပုံမှာ မိန်းမကြီးတစ်ယောက် ရှိခိုးဝတ်ပြုနေပုံ နှင့်တူသောကြောင့် ယင်းကို ရှိခိုးကောင် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ဘာသာတရားကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းပုံ ရှိသောကြောင့် အမြင် အားဖြင့် ကြင်နာသနားစိတ်ရှိသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စင်စစ် မောင်းထောင်းကောင်သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးတွင် အရက်စက် ဆုံး၊ လောဘအကြီးဆုံးပိုးမျိုးတွင် ပါဝင်သည်
အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားသော ရှေ့ခြေ ၂ ချောင်းတွင် ပိုးကောင်ကလေး များကိုဖမ်းရန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဆူးများပါရှိ သည်
ပြူးထွက်နေသော မျက်လုံးများရှိသည့် ဦးခေါင်းသည် အငြိမ်မနေဘဲ ထိုမှ ဤမှ အဆက်မပြတ် လှည့်၍သားကောင် ကိုသာ ရှာဖွေလျက်ရှိ၏
ထိုနောက် အနီးသို့ရောက်လာသော ပိုးကောင်များကို ရုတ်ခြည်း ခုန်အုပ်၍ ဖမ်းကာ အရှင်လတ် လတ် ကိုက်စားလိုက်လေသည်
တစ်ဖန် မူလအနေအထား အတိုင်း ပြန်နေကာ သားကောင်ကို စောင့်နေပြန်သည်
အခြား ပိုးကောင်များကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်စားရုံသာမက မိမိတို့ အချင်းချင်းလည်း အသေအကြေ တိုက်ခိုက်ကြ၍ ရှုံးသော အကောင်ကို နိုင်သောအကောင်က စားတတ်ကြသည်
မောင်းထောင်းကောင် အမသည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်သည့်အခါ မိမိနှင့် မိတ်လိုက်သော မောင်းထောင်းကောင် အဖိုကိုပင် မညှာမတာ သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်သည်
မောင်းထောင်းကောင်သည် မိမိနေသော အပင်၏ အကိုင်းအခက်၊ အရွက်အလက်များနှင့် အရောင်ချင်းတူသောကြောင့် ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ချေ
အမများသည် ဥများကို အစုလိုက်ဥ၍ မိမိတို့ကိုယ်မှထွက်သော အစေးဖြင့် သစ်ပင် အကိုင်းအခက်များတွင် ကပ်ထားကြသည်
ဥမှပေါက်ခါစ မောင်းထောင်းကောင်ကလေးများပင် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်ကြသည်
ယင်းတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်သည် ပုရစ်၊ နှံကောင်တို့ကဲ့သို့ အသွင်ပြောင်းခြင်း မရှိချေ
မက်တာဒေတာ(metadata)သည် အချက်အလက် သို့မဟုတ် ဒေတာ တို့၏ အကြောင်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြသော ဒေတာ ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စကားတွင် "data about data"ဟု အတိုချုပ် ပြောနိုင်ပြီး၊ "အချက်အလက်တို့၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြချက်"ဟု အနီးဆုံး ဘာသာပြန်နိုင်သည်
ရှင်းလင်းဖော်ပြမှုဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(descriptive metadata)၊  ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(structural metadata)၊ ထိန်းသိမ်းစီမံကွပ်ကဲမှုဆိုင်ရာ မက်တာဒေတာ(administrative metadata)၊
စက်ကယ်ပြီအထက်ရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
တကွေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယုံကလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးရန် အခွင့်မဟုတ်သောတရား (ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး)တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
နနွင်းပင်ကဲ့သို့ရှိ၍ အရွက်နီသည်
အပြာအစိမ်းအပြောက်များ ပါရှိသည်
အရွက်မှာထူ၍ အဖျား၌ စိမ်းသည်
ဘန့်ဘာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်သားကင်ဆာသည် လူသားများအတွက် ရှေးအကျဆုံး ဝေဒနာတစ်ခုဖြစ်သည်
ရှေးဟောင်း အီဂျစ်ခေတ် ကျူရိုးစာတစ်ခု တွင် ဟစ်ပိုကရေးတီးစ်နှင့် ဂါလင်ဆိုသည့် သမားကျော်များက ထိုအကြောင်းကို ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်
အီဂျစ်လူမျိုးတို့ သတိပြုမိခဲ့ကြသည့် ထိုရောဂါကို ပြန်တွက်စစ်ကြည့်လျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၅၀၀ ခန့်ကဟုဆိုရမည်
ဘီစီ ၄၆၀ တွင် အနောက်တိုင်းဆေးပညာလောက၏ ဖခင်တစ်ဦးဟုဆိုနိုင်သည့် ဟစ်ပိုကရေးတီးစ်က ရင်သားကင်ဆာဆိုသည်မှာ သွေးရည်ကြည်နှင့် ပတ်သက်သည့် ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်
သူက လူသားသည် သွေး၊ သလိပ်၊ သည်းခြေအရည်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး သည်းခြေအရည်တွင်လည်း အဝါရောင်နှင့် အမည်းရောင်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိကြောင်း၊ ကင်ဆာဖြစ်ရခြင်းမှာ အမည်းရောင် သည်းခြေအရည်များ အထုတ်များခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရကြောင်း၊ ရင်သားကင်ဆာသည် အမည်းရောင်အရည်များ ဖွဲ့စည်းလာပြီး အလုံးတည်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်
ဟစ်ပိုကရေးတီးစ်က ကင်ဆာကို “ကာကီနို့စ်” (karkinos) ဟုခေါ်သည်
ဂရိစကားဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ကဏန်း ဖြစ်သည်
အဘယ်ကြောင့်ထိုအမည်ပေးရသနည်းဆိုသော် ရောင်ကိုင်းလာသည့် ရင်သားပေါ်မှ အနာသည် ကဏန်း လက်များသဖွယ် ရင်သားပေါ်တွင်တွေ့ရှိလာနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
တစ်ချိန်က ရင်သားကင်ဆာဖြစ်လာလျှင် ကုရာနတ္ထိဆေးမရှိဟု လက်ခံထားခဲ့ကြသည်
ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင်ပင် ထိုဝေဒနာ ခံစားရသူများအတွက် ပျောက်ကင်းစေရန် မစွမ်းဆောင်ပေးနိုင်သောကြောင့် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူတွေ များစွာရှိခဲ့သည်
စာရင်းဇယားများအရ အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများအတွင်း ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု အများဆုံးဖြစ်သည်
အာရှသည် ထိုနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဖြစ်ပွားမှုအလွန်နည်းသည်ဟုဆိုနိုင်သည်
ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ စားသောက်နေထိုင်ပုံ စရိုက်များကွာခြားခြင်းကြောင့်လည်းဖြစ်သည်
နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို အစားအများဆုံးဖြစ်နေ၍လား ပြန်လည်သုံးသပ် လျက် ရှိနေကြသည်
ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်မှုကို တိုးပွားစေနိုင်သည်
များများသောက် များများဖြစ်သည်
ဆေးလိပ်သောက် ခြင်းကြောင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုနှုန်း တိုးပွားလာသည်ဟုလည်း အစီရင်ခံစာတစ်စောင်တွင် တွေ့ရသည်
ဆေးလိပ်ကို စွဲမြဲစွာသောက်သူများ၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်သည်
မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်းနှင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု လျှော့နည်းခြင်း ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်းကို တွေ့ရှိချက်များက အမျိုးမျိုးအဖြေ ထုတ်ကြသည်
အချို့အစီရင်ခံစာများက ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟုပြောပြီး၊ အချို့က ဆက်စပ်မှုမရှိဟုဆိုသည်
အစားအသောက်နှင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်မှုကလည်း ဆက်စပ်နေသည်
အဆီများသောအစားအသောက်များ စားလွန်းသူများ တွင် ရင်သားကင်ဆာအဖြစ်များသည်
အရက်သောက်ခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်းတို့ကလည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားစေသည်
အိုင်အိုဒင်း ဆားသုံးခြင်းဓလေ့ကလည်း ကင်ဆာနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆက်စပ်စဉ်းစားစရာဖြစ်သည်
ကင်ဆာဖြစ်ရခြင်းအခြားအကြောင်းများတွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုများသည့်နေရာများတွင် အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ ဓာတုဗေဒဆေးဝါး လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်နေသူများမှာလည်း ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်သည်
အမျိုးသမီးများ၏နို့အတွင်း၌ ပြွန်ချောင်းလေးများနှင့် အကျိတ်များ (ducts and glands) သည် စပျစ်သီးအခိုင်များ သဖွယ် စုစည်းတည်ရှိနေကြသည်
ထိုပြွန်ချောင်းကလေးများသည် သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သည့် သေးငယ်သောအရွယ် အစားများဖြစ်ကြသည်
ထိုပြွန်ချောင်းလေးများသည် အမျိုးသမီးများ ရာသီလာချိန်တွင် ပြန့်ကားသွားတတ်သည်
ထိုကာလအတွင်း ဟော်မုန်းများကို လျှို့ဝှက်စွာဖြင့် ထုတ်ပေးနေသည်ဟုဆိုနိုင်သည်
ထိုအချိန်တွင် နို့များမှာ တင်းလာမည် ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ထိုပြွန်လေးများ ပုံမှန်အနေအထားသို့ ပြန်ရောက်သွားသည်
အမျိုးသမီးများ မွေးဖွားပြီးချိန်တွင် သွေးထဲသို့ ဟော်မုန်းများစီးဝင်လာချိန်၌ အကျိတ်များကလည်း ကျယ်ပြန့်သွားပြီးနို့ကို ထွက်စေသည်
ထိုနို့များသည် ပြွန်ချောင်းလေးများတစ်လျှောက် စီးဝင်လာပြီး နိုးသီးခေါင်းအတွင်းရောက်လာသည်
ထိုမှ တစ်ဆင့် ကလေးက စုပ်ယူသောက်သုံးနိုင်သည်
နို့ထွက်သည့် ပြွန်ချောင်းတစ်သျှူးလေးများသည် အလွန်နုညံ့ပြီး ဟော်မုန်းဓာတ်ပြောင်းလဲချိန်တွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်သည့်အနေအထားသို့ ရောက်သွားနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်
ကင်ဆာဖြစ်တည်လာခြင်းသည် အမျိုးသမီးများ ဓမ္မတာလာချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည့် ဟော်မုန်းများနှင့် ဆက်စပ်နေ သည်
ဟော်မုန်းဓာတ်ထုတ်လွှတ်မှုအကြိမ်ကြိမ်ခံစားရမှု ကြာရှည်လျှင် နာဖျားသလို မအီမသာဝေဒနာခံစားရသည်
ထိုအချိန် တွင် အရေပြားကင်ဆာကဲ့သို့  အစက်အပြောက်လေးများ ရင်သားပေါ်တွင် စတင်ပေါ်လာတတ်သည်
ထိုအစက်အပြောက် များသည် ရင်သားပေါ်တွင် ပျံ့နှံ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် အတွင်းပိုင်းအထိ ကူးစက်လေတော့သည်
ရင်သားကင်ဆာသည် ယနေ့ အမျိုးသမီးကြီးငယ်မဟူ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသည့် ဝေဒနာတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ပညာရှင်များ သည် အသက် ၂၀ ကျော်အရွယ် အိမ်ထောင်မရှိ (အမျိုးသားများနှင့် အတွေ့အကြုံမရှိ) သည့်အမျိုးသမီးများကို လေ့လာဆန်း စစ်ခဲ့ကြသည်
ထို ၂၀ ကျော်အရွယ် ရင်သားကင်ဆာ ဝေဒနာရှင်များကို ကုသမှုများအမျိုးမျိုးဖြင့် စမ်းသပ်ခဲ့ရာတွင် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပျောက်ကင်းမှုများရှိခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်
၂၀ ရာစုကတည်းက ရင်သားကင်ဆာကုထုံးများ နည်းလမ်းပေါင်းစုံ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်
ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၊ အာထရာ ဆောင်းရိုက်သည့်ကုထုံး၊ MRI ကုထုံးများကို အသုံးပြုပြီး ကုသခဲ့ကြသည်
ရောဂါမဖြစ်မီ ကြိုတင်ကုထုံးများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လိုက်နာကျင့်သုံး တားဆီးခဲ့ကြသည်
အများဆုံးကုထုံးမှာ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကင်သည့်နည်းဖြစ်သည်
MRI ကုထုံးသည် ဈေးကြီးသဖြင့် ကုသမှုနည်းသည်
အာထရာဆောင်းရိုက်သည့်ကုထုံးဖြင့်လည်း ကုသကြသည်
ဈေးနည်းပြီး ထိရောက်မှုနည်းသောကြောင့် ကုသမှုခံယူခြင်း သိပ်မရှိကြပေ
၂၀ ရာစုတွင် William Halsted ဆိုသူက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် "Radical Mastectomy" ဆိုသည့် နည်းကိုတီထွင်ပြီး ရင်သားတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် အကျိတ်များနှင့် ကင်ဆာဖြစ်စေသည့် ဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားနိုင်ခဲ့သည်
ထိုဆန်းသစ်သည့်ကုထုံးသည် ၂၀ ရာစု၏ ပထမဆယ်စုနှစ်လေးစုတိုင် ခေတ်အမီဆုံး ရောဂါကုထုံးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ရင်သား ကင်ဆာအတွက် သက်သာသည်ဆိုသော်ငြားလည်း ရုပ်ပိုင်း၊ စိတ်ပိုင်းတို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသဖြင့် လုံးဝပျောက်ကင်းပြီဟု မဆိုနိုင်သေးပေ
ထိုကုထုံးသည် ရင်သားများ ရွဲ့စောင်းခြင်း၊ သွေးဖြူများပွားခြင်း၊ လက်မောင်းရောင်ခြင်း၊ နာကျင်ကိုက်ခဲ ခြင်းများဖြစ်နိုင်သဖြင့် အမျိုးသမီးများသည် စိတ်ကျဝေဒနာများပါ ခံစားလာရကာ အားအင်ကုန်ခမ်းပြီး နွမ်းလျပင်ပန်းသလို ဖြစ်နေတတ်သည်
လူနာကသဘောတူညီမှုရှိလျှင် နောက်ပိုင်းတွင် ကင်ဆာဝေဒနာခံစားနေရသည့် ရင်သားကို လှီးဖြတ်ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် ကုသပေးလာကြသည်
ယေဘုယျအားဖြင့် အထိရောက်ဆုံးသော ကုသမှုဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်သည်
လှီးဖြတ်ခြင်းနောက်တွင် ပလပ်စတစ်ဆာဂျင်နည်းဖြင့် အစားထိုးထည့်သွင်းမှုများကိုပါ ပြုလုပ်လာသည်အထိ ဆောင်ရွက်လာကြသည်
နောက်ပိုင်းဆေးပညာလောက တိုးတက်ထွန်းကားလာသဖြင့် ကင်ဆာဖြစ်စေသည့် ပြွန်ချောင်းနှင့် အကျိတ်များကိုသာ လဲလှယ်သည့် ကုထုံးများကိုလည်း စမ်းသပ်နေကြောင်း သိရသည်
ရင်သားအတုကို နဂိုပုံစံမပျက်ပြန်ထည့်နိုင်သည်အထိ စွမ်းဆောင်နိုင်လာသည်
ထို့ကြောင့် ရင်သားလှီးဖြတ်ပြီး ကုသမှုခံယူရန်ကိစ္စသည် ကြောက်လန့်စရာတစ်ခုအနေဖြင့် မမြင်ကြတော့ပေ
ရင်သားကင်ဆာ ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုကြောင့် သေဆုံးရခြင်း ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အချက် ငါးချက်နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်းတွေ့ရသည်
ယင်းတို့မှာ အဝလွန်ခြင်း၊ အသီးအနှံစားသုံးမှုနည်းပါးခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်သုံးခြင်း၊ အရက်သောက်သုံးခြင်းတို့ဖြစ်သည်
အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ပွားရန် အများဆုံးဖြစ်သည်
ရင်သားကင်ဆာ ဖြစ်ပွားရခြင်းသည် မျိုးရိုးဗီဇနှင့်လည်းဆိုင်သည်
ရင်သားကင်ဆာအတွက် အကောင်းဆုံးကုသခြင်းမှာ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းသာဖြစ်သည်
ခွဲစိတ်ကုသပြီးနောက် ဓာတုကုထုံး၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးများကို ဆက်လက်ခံယူရန်လိုသည်
စောစောသိ၊ စောစောကုသခြင်းကပိုကောင်းသည်
အသက် ၅၀ မကျော်မီအတွင်း ကုသခြင်းသည် ပိုပြီးထိရောက်သက်သာစေနိုင်သည်
ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက်ပိုကောင်း သည်
ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများများလုပ်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်း၊ အရက်မသောက်ခြင်းသည် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းတွင် ထိရောက်သည့်နည်းလမ်းများဖြစ်သည်
ကင်ဆာဆိုသည်မှာ ရောဂါဖြစ်ပွားစေသော ဆဲလ်အုပ်စုသည် ကြီးထွားလာပြီး၊ ပုံမှန်ဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်အနိုင်ယူလိုက် သဖြင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်သည်
ထိုအန္တရာယ်ပေးနိုင်သော ဆဲလ်များသည် အခြားအစိတ်အပိုင်းများအတွင်း ကျူးကျော်ဝင် ရောက်ပြီး ကူးစက်ပြန့်ပွားလာနိုင်သည်
ကင်ဆာသည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးတွင် ကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်သည်
အဆုတ် ကင်ဆာသည် သေဆုံးမှုအများဆုံးကင်ဆာရောဂါဖြစ်သည်
အဆုတ်ကင်ဆာနောက်တွင် အစာအိမ်ကင်ဆာ၊ အသည်းကင်ဆာ၊ အူမကြီးကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာနှင့် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာတို့ကြောင့် သေဆုံးမှုများလိုက်သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကင်ဆာကြောင့်သေဆုံးသူပေါင်းမှာ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
ကမ္ဘာတစ်လွှား ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးရ သူပေါင်း ၇ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
ကမ္ဘာ့ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးသူစာရင်းအရ ဆေးလိပ်နှင့် ဆေးရွက်ကြီးကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
ကမ္ဘာ့ လူဦးရေ ၇၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနေကြရသည်
ကင်ဆာရောဂါများထဲတွင် ရင်သားကင်ဆာသည် အမျိုးသမီးများအဖြစ်အများဆုံးရောဂါဖြစ်သည်
အမျိုးသမီး ၂၃ ရာခိုင် နှုန်းခန့်ဝေဒနာခံစားနေကြရပြီး ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် သေဆုံးနေကြရသည်
အဆုတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးသူ ယောက်ျားများသည် အခြားကင်ဆာများထက် ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းသာသည်
ယောက်ျားများတွင် ဖြစ်တတ်သည့် ကင်ဆာများအနက် ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အဆုတ်ကင်ဆာဝေဒနာကို ခံစားနေကြရသည်
၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနိုင်သူဦးရေမှာ ၁၃ ဒသမ ၁ သန်းခန့်ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်
ဖြစ်ပွားမှုအများဆုံးနိုင်ငံ (လူ တစ်သိန်းတွင်)အစ္စရေး  ၉၆ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း (ဝေဒနာခံစား)နယူးဇီလန်  ၈၉ ဒသမ ၄ ရာခိုင်နှုန်း (ဝေဒနာခံစား)ဩစတြေးလျှ  ၈၄ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း (ဝေဒနာခံစား)အသက်ဆုံးရှုံးမှုအများဆုံးနိုင်ငံ (လူတစ်သိန်းတွင်)လက်ဘနွန်  ၂၆ ဒသမ ၁ ရာခိုင်နှုန်း (သေဆုံး)အာမေးနီးယား  ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း (သေဆုံး)ဂျော်ဒန်  ၂၄ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်း (သေဆုံး)
တခွန်တိုင်ရွာ၊ ဘိုးလူဝ
ငဖုန်းရွာ၊ ဆားချက်
ဧဒင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ayedin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော် ပါလီမန် (တရားဝင်အားဖြင့် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန် (သို့) ဓနသဟာယပါလီမန်) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်ဖြစ်သည်
အထက်လွှတ်တော်အမတ်များသည် ပြည်နယ်များနှင့် နယ်မြေများကို ကိုယ်စားပြုသည့် ရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ ပေါင်းစပ်မှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး အောက်လွှတ်တော်အမတ်များသည် လူဦးရေအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည့် ပေါင်းစပ်မှုကို အမေရိကန်ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို စံနမူနာယူထားသည်
သို့သော် အခန်းနှစ်ခန်းလုံးတွင် Westminster စနစ်မှ ပေါင်းစပ်ထားသော အမှုဆောင်တစ်ဦး ရှိပါသည်
ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇၅ ဦး၊ မ ၅၈၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဘင်ဂရွာ (အင်္ဂလိပ်: Binga)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၂၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ရဟန်းတော်များသည် မိမိပိုင်ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ သူတပါးပိုင် ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ လူ သာမဏေ တိရစ္ဆာန် တစ်ဦးဦးက ဆက်ကပ်မှသာ ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်ကောင်းသည်
ရေနှင့် ဒန်ပူမှတပါး အခြားသော မည်သည့်ပစ္စည်ကိုမှ အကပ်မခံဘဲ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ
ထို့ကြောင့် ကပ္ပိယကာရကတို့သည် နည်းစနစ်တကျ ဆက်ကပ်နည်း သိထားရပေမည်
အကပ်ခံမြောက်ရန်အတွက် အင်္ဂါ (၅) ပါး ရှိသည်
၎င်းတို့မှာ-(၁) ကပ်မည့် ကပ္ပိယကာရက က ရှေးရှု ဆောင်ယူလာခြင်း၊ လက်ဖြင့် ရှေ့တိုးပေးခြင်း၊ ဦးခေါင်း စသည်ဖြင့် ရွက်ထားသော စားဖွယ်ခွက်ကို လှူလိုမူ ဦးခေါင်းအနည်းငယ် စောင်းပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်
(၂) ကပ်မည့်သူက အကပ်ခံမည့် ရဟန်း၏ နှစ်တောင့်ထွာ (ဟတ္ထပါသ်)အတွင်း၌ ရောက်ရှိနေရမည် လှမ်းယူသော လက်မှတပါး အနီးဆုံးကိုယ်အင်္ဂါ နောက်ဘက်စွန်းမှ စတင်တိုင်းထွာ၍ (၂) တောင့်ထွာ ကွာဝေးသောအရပ်အတွင်း၌ အကပ်ခံရမည် ရဟန်းနှင့် ကပ်လှူမည့်သူ ကပ္ပိယတို့ တည်ရှိနေရမည်
အနီးကပ်ဆုံး ရှိနေရမည်
နှစ်တောင့် ထွာထက် ဝေးကွာသောနေရာမှ မဆက်ကပ်ရ၊ ဆက်ကပ်လျှင် အကပ်မမြောက်၍ ရဟန်းတော်တို့အား အပြစ်ဖြစ်သည်
(၃) အား အလယ်အလတ်ရှိသူ (သာမန်အင်အားရှိသူ တစ်ယောက်တည်း မြှောက် ချီမ, နိုင်သော ဝတ္ထု ပစ္စည်း ဖြစ်ရမည်
စားပွဲခုံအကြီးကြီးများဖြင့် ဆက်ကပ်ရာ၌ အလွန်လေးလံလျှင် ဟင်းခွက်များကို တစ်ခွက်ချင်း ဆက်ကပ်ရမည်
သို့မှ အကပ် မြောက်သည်
ယင်းသို့ တစ်ခွက်ချင်း အကပ်ခံ ပြီးသောအခါ မိသားစုအားလုံး ကပ်လိုပါက စားပွဲခုံကြီးကို ညီညာစွာမ, ပြီး ထပ်မံ ကပ်နိုင်သည်
(၄) ကိုယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပစ်၍ဖြစ်စေ ဤ(၃) မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ကပ်သူက ပေးရမည်
သို့သော်လည်း ပစ်ပေးခြင်းသည် အလွန်ရိုင်းပြသဖြင့် ကပ္ပိယတို့အနေဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ရ ပေမည်
(၅) ကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက်၊ တုတ်၊ ခုံ စသည်ဖြင့် ခံ၍ ထိ၍ဖြစ်စေ ဤ(၂) မျိုးတွင် တစ်ပျိုးမျိုးဖြင့် အကပ်ခံသော ရဟန်းက ခံယူရမည်
ဤအင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှသာ အကပ်ခံခြင်း မြောက်လေသည်
အကပ်ခံပြီးမှသာ ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကောင်းသည်
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် ဆွမ်းခဲဖွယ် ဖျော်ရည် ဆေးဝါးများကို လှူဒါန်းကြရာ၌ စည်းစနစ်တကျ ရန် လေ့လာထား ရပေမည်
အကပ်ခံနည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အချို့အချက်များမှာ ပို၍ ထင်ထင်ရှားရှား သိထားရန်လိုသဖြင့် အနည်းငယ် ဖော်ပြပါဦးမည်
ယခုကာလ တစ်ယောက်တည်း ချီမ, နိုင်သော စားပွဲကို ဟင်းဖိတ်မည်စိုး၍ (၂) ယောက်၊ (၃) ယောက်ကိုင်လျက် ကပ်ခြင်း၊ စားပွဲအခင်းတို့ ကြမ်းပြင်မှာ ထိနေလျက် ကပ်ခြင်း၊ ကပ်မည့်သူက ရှေးရှုဆောင်၍ (၂) တောင့်ထွာအတွင်း ရောက် ရှိသော ဝတ္ထုကို လက်မြှောက်လှမ်းယူ၍ အကပ်ခံခြင်းများသည် အကပ်မြောက်ကြသည်
အကပ်ခံသူနှင့် သူတို့ကြား (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ရှိရမည်ဟု ဆိုသဖြင့် (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်နည်းကို သိရှိရန် လိုအပ်လာပါသည်
(၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်ရာ၌ ရှေ့ကလာ၍ ကပ်ရာဝယ် ရဟန်းက ထိုင်နေလျှင် တင်ပါး၏ နောက်ဘက်အစွန်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းက ရပ်နေလျှင် ဖနောင့်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ စောင်းလျက် လှဲနေလျှင် စောင်းသောနံပါး၏ ပြင်ဘက်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝမ်းလျားမှောက်၍ နေလျှင် ဦးခေါင်းနား လာ၍ ကပ်မူ ဦးခေါင်းစွန်း၏ အနီးဆုံးဖြစ်သော လည်ပင်းဖြင့် လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် လှမ်းယူသောလက်မှတပါး အနီးဆုံး ကိုယ်အင်္ဂါ၏ နောက်ဘက်စွန်းဖြင့် တိုင်းရမည်
ကပ်သူ ဒကာဘက်ကလည်း လှမ်း၍ပေးသော လက်မှတပါး အခြားသော အနီးဆုံးအင်္ဂါ၏ ဤဘက်အစွန်းဖြင့် တိုင်းတာ ရသည်
စားပွဲကြီးအလယ်ခြား၍ အကပ်ခံကြရာ၌ အနီးဆုံး အင်္ဂါချင်း ဟတ္ထပါသ်ဖြစ်ရန် ခဲယဉ်းသဖြင့် အနီးဆုံးဖြစ်အောင် ကပ်၍ ရမည်
အကပ်ခံရာ၌ အင်္ဂါငါးပါးသာရှိ၍ အကပ်ပျက် ကြောင်းကား အင်္ဂါ ၆-ပါးပင် ရှိသည်
ကပ္ပိယကောင်း တစ်ယောက် အနေဖြင့် အကပ်ပျက်ကြောင်း ခြောက်ပါးကို မသိနိုင်သော်လည်း ကိုင်ရုံဖြင့် အကပ်မပျက်သည်ကို သိထား ကိုသင့်သည်
ရဟန်းတော်များအား ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ပြီးလျှင် (လက်နဲ့ သွားမထိနဲ့၊ အကပ်ပျက်လိမ့်မယ် ဟု ပြောတတ်ကြသည်
ကပ်ထားသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို အကပ်ခံထားသော ရဟန်းတော်က မစွန့်လျှင် လူသာမဏေများ ကိုင်မိထိမိရုံဖြင့် အကပ်မပျက်ပါ
အချို့က ကပ်ပြီးသားကို ကိုင်မိထိမိက “အကပ်ပျက်သွားပြီ၊ ပြန်ကပ်”ဟု ပြောတတ် ကြသည်
ကပ္ပိယကာရကတို့က သံဃာတော်တို့အား ဆွမ်း ဘောဇဉ် အာဟာရတို့ကို ပြီးနောက် ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နေသောအခါ တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို ဆွမ်းဝိုင်းအနီး၌ မပြုလုပ်ရပါ၊ အာဟာရများကို ရဟန်းတော်တို့ အကပ်ခံရာ၌ ရထရဏုမြူသည် အကပ်ခံနိုင်သော အသေးဆုံးအာဟာရ ဖြစ်သည်
အကပ်ခံပြီးသော အာဟာရထဲသို့ ရထရေဏုမြူကျလျှင် အကပ်ပျက်တော့သည်သာ
သို့ဖြစ်၍ ဆွမ်းခံတုန်းဖြစ်စေ၊ ဆွမ်းစားတုန်းဖြစ်စေ သပိတ်အတွင်း ခွက်များအတွင်းသို့ ထိုမြူမှုန်မျိုးကျလျှင် ထိုမြူမှုန်နှင့်တကွ ဆွမ်းအနည်းငယ်ကို ယူပစ်ရမည်၊ ပို၍ ကောင်းသည်မှာ ထပ်၍ အကပ်ခံရမည်
ဆွမ်းလုတ်ကို ပါးစပ်သို့ သွတ်သွင်းပြီးနောက် ဆွမ်းလုံးတစ်လုံး ဖြစ်စေ ပါးစပ်အတွင်းမှ သပိတ်ထဲသို့ ပြန်ကျလျှင် ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိကြ၏
သို့သော် ထိုပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးသည် ပါးစပ်ထဲ၌ရှိသော သွားရည် နှုတ်ခမ်းရည် စသည်နှင့် မလူးဘဲ ပြန်ကျလျှင် အကပ်မပျက်သေးပါ၊ သွားရည် စသည်နှင့် လူးပြီးမှ ပြန်ကျလျှင်သာ ထိုသွားရည်အတွက် အကပ်ပျက်ရသည်
ထို့ကြောင့် ပါးစပ်မှ ဆွမ်းလုံးပြန်ကျသည့် အခါ ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိရာ၌ ဆွမ်းတစ်လုံးကျသည့်အတွက် သပိတ်အတွင်းရှိဆွမ်းများ အကပ်ပျက်သောကြောင့် မဟုတ်ပါ
ပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးက သွားရည် စသည်ဖြင့် လူးလာခဲ့လျှင် အကပ်ပျက်ရာ ရောက်သောကြောင့် ထိုပြန်ကျ လာသော ဆွမ်းလုံးကို ထပ်၍ အကပ်ခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်
ဆွမ်း-အချိုပွဲ စသည်တို့ကို ဘုဉ်းပေးရာ၌ လက် မဆေးဘဲ စားလျှင် လက်၌ ရထရေဏုမြူမျှလောက်ရှိသော မြူမှုန်များ ကပ်နေခဲ့သော် ထိုမြူမှုန်များအတွက် လက်ဖြင့်ထိရာ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ပါ အကပ်ပျက်တတ်ရကား ဆွမ်းစားခါနီး၌ လက်ဆေး၊ ဆွမ်းစားပြီးနောက် အချိုပွဲစားခါနီး လက်ဆေးတော်မူကြသည်
အစားအစာ ဘုဉ်းပေးမည်ဟု လက်ဆေးပြီးပါက လက်သုတ် သင်္ကန်း စသည်ကို မကိုင်ဘဲ အားလုံး ကိစ္စပြီးမှ ထပ်မံ၍ လက်ဆေးတော်မူကြပြန်သည်
ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် လက်ဆေးရေများ အလုံအလောက် အမြဲတမ်း ထားရှိရမည်
လက်သုတ်ပဝါသန့်သန့်များကိုလည်း အဆင်သင့် ထားရှိရမည်
လှည်းရထား သွားသောအခါ ထွက်ပေါ်လာသော မြူမှုန်ကို ရထရေဏုမြူဟု ခေါ်၏
တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း၊ လေကြမ်းတိုက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသော မြူမှုန်များကိုလည်း ရထရေဏုမြူဟုပင် ဆိုရ၏
ထိုမြူအောက်ငယ်သော နံရံပေါက်မှ ဝင်သည့် နေရောင်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်သောမြူကို တဇ္ဇာရီမြူဟု ခေါ်၏
ထိုတဇ္ဇာရီမြူမှုန်နှင့် အဏုမြူ၊ ပရမာဏုမြူတို့မှာ အကပ်မပျက်ပါ
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် သံဃာတော်တို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေစဉ် အနီးအပါး၌ တံမြက်လှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို မပြုလုပ်ရပေ၊ စောစောကပင် ကြိုတင်၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် တံမြက်လှည်းမှု၊ ဖျာခင်းမှု စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ထားရပေမည်
ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ရေနှင့် ဒန်ပူသည် အကပ်ခံစရာ မလိုပါ
ရေဟူသည် ရထရေဏုမြူ ပမာဏရှိသော မြူမှုန် မပါသည့် သန့်ရှင်းသောရေတည်း၊ ထိုသန့်ရှင်းသောရေသည် ကာလိကလေးပါးမှ အလွတ်ဖြစ်၍ အကပ်မခံဘဲ သောက် ကောင်း၏
ကိုယ်တိုင်လည်း ကျိုချက်ကောင်း၏
ရထရေဏု မြူမှုန်များပါသောရေကား မြူအတွက် အကပ်မခံဘဲ မသောက် ရပေ၊ သို့ဖြစ်၍ သံဃာတော်တို့သည် သန့်စင်သောရေ ရရှိရန် ရေကိုစစ်၍ သောက်ရသည်
ဒန်ပူတိုက်သည့် အလေ့သည် သံဃာတော်တို့၏ အလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်
ရှေးခေတ် အိန္ဒိယထုံးစံမှာ သွားဖြင့် ဝါး၍ ဒန်ပူရည် ထွက်လာအောင် ဝါးပြီးမှ ဒန်ပူစားလေ့ရှိ၏
ထိုသို့ အရည်ထွက်မှ သွားပိုးမစားနိုင်ဘဲ သွားစင်ကြယ်သည် ဟု အယူရှိသည်
ထိုသို့ ဒန်ပူစားရာ၌ ဒန်ပူရည်များ လည်ချောင်းတွင်းမဝင်လျှင် အကပ်ခံဖွယ် မလိုသောကြောင့် ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ခြွင်းချက်အဖြစ် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်
အကယ်၍ လည်ချောင်းအတွင်းသို့ ဒန်ပူရည်ဝင်လျှင်ကား အကပ်ခံမှသာ အပ်စပ်သည်
အကပ်မခံလျှင် အပြစ်ရှိတော့ သည်သာ၊ သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ဒန်ပူကို ဆက်ကပ်ရာ၌ စနစ်တကျ ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်
သံဃာတော်တို့အတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပေသည်
ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့၌ မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက် ကျေးရွာတွင် အဖ နိုင်ထွန်းဝင်း၊ အမိ မိမယ်တို့က သားဦးရတနာ နိုင်ထင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မွေးချင်း မောင်နှစ်မ ၅ ဦး ရှိသည်
အဖိုး၊ အဖွားတို့ ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် မူလတန်း ပညာ သင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် ကျောင်းသား ဘဝနှင့် ပရိပတ္တိ စာပေများ သင်ယူခဲ့သည်
အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ် ခံယူပြီး ၁၈ နှစ်တွင် အဖိုး အဖွားတို့ ဆုံးပါးကုန်သဖြင့် ရှင်သာမဏေမှ ထွက်ကာ မိဘထံတွင် လယ်ယာ လုပ်ငန်းများ ဝင်ရောက် ကူညီသည်
အသက် ၂ဝ တွင် မိခင်ညွှန့်နှင့် လက်ထပ်ကာ သားသမီး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
မိခင်ညွန့် ကွယ်လွန်သော အခါ မိလင်းနှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်
၁၉၄၆ခု၊ နိုင်ဖိုးချို ဦးဆောင်၍ မွန် တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံးအား စတင် ဖွဲ့စည်းရာမှ မွန်လူငယ်များ နိုင်ငံရေး အသိ ပိုမို နိုးကြား လာခဲ့ကြသည်
နိုင်ထင်သည်လည်း မွန်လူငယ် အဖွဲ့တွင် တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် လူပ်ရှား လာခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သူများ ဖဆပလ အစိုးရကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲ စတင် ဆင်နွှဲသည်နှင့် နိုင်ထင်သည်လည်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးတွင် ပါဝင် လာခဲ့သည်
၁၉၅၃ တွင် MNDO - မွန် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့တွင် ရုံးထိုင်မှူး အဆင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ တွင် နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ပြောင်းလဲ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးက ဦးနု အစိုးရထံ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက် 'လက်နက်နဲ့ ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေး' တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ဥပဒေဘောင် အတွင်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး ပါဝင် လူပ်ရှားစဉ် ဖားအံခရိုင် အလုပ်အမှုဆောင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် မကြာမီတွင် မော်လမြိုင်ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၆၃ ခု၊ တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် မဒညတ သုံးပါတီ တပ်ပေါင်းစု ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်နှင့် အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၆၅ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၇၁ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာပြီး မော်လမြိုင် ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ နှစ်ခြမ်း ကွဲခဲ့ရာတွင် နိုင်နွန်လာ ဦးဆောင်သော မွန်ပြည်သစ် ပါတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၇ ခုနှစ်ထိ တိုင်အောင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ပါတီနှစ်ခြမ်း ပြန်လည် ပေါင်းစည်းသော အခါ ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ရသည်
နိုင်နွန်လာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၈၉ တွင် ပါတီ ဗဟို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်
၂ဝဝ၃ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင် ကွယ်လွန် ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှ နိုင်ထင်ကို ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်
မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင်သည် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်၊ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၆၆ ခု၊ တပေါင်း လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ စုပေါင်းရုံးတွင် သွေးကင်ဆာ ရောဂါ အပါအဝင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ထိုအခါ လစ်လပ်သွားသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ် ထောမွန်က ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ (၂) နိုင်ရဿက ပခုံးပြောင်း တာဝန် ယူခဲ့ကြသည်
ကာယံရှင်၏ မှာကြားချက် အရ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်အလောင်းကို တော်လှန်ရေး နယ်မြေသို့ သယ်ဆောင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်
နိုင်ထင်၏ ရုပ်အလောင်းကို မော်လမြိုင်မြို့မှ မီးသဂြိုဟ်မည့် နေရာသို့ အဆင့်ဆင့် သယ်ဆောင်လာစဉ် ဖြတ်သန်း လာသော မြို့ရွာတိုင်းတွင် မွန်ပြည်သူများက လွမ်းသူ့ ပန်းခွေ ချခြင်း၊ အလေးပြုခြင်း၊ ရှိခိုး ကန်တော့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး (၇) ရက် ပြည့်မြောက်သော နေ့တွင် ရေးမြို့ အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ ဝယ်ဇင်ကျေးရွာ၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ထားဝယ် ခရိုင် ရုံးခွဲ၌ စစ်အခမ်းအနားဖြင့် မီးသဂြိုဟ်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လူထု ပရိသတ် တသောင်းကျော် တက်ရောက် ဂါရဝ ပြုခဲ့ကြသည်
ယခုအခါ ကြွင်းကျန်သော အရိုးပြာအိုးကို နိုင်ထင်၏ ငယ်သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ ကျောက်တလုံး ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက် အရ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်၏ အုတ်ဂူနှင့်အတူ မုဒုံမြို့နယ်ရှိ အထင်ကရ ဝင်းစိန်တောရ(ကျောက်တလုံး ဆရာတော် သီတင်း သုံးတော်မူရာ) ကျောင်းဝင်းတွင် အမှတ်တရ အုတ်ဂူ တည်ထားသည်
ဆင်ချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ရွှေလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
နက္ခတ္တရူပဗေဒ သည် နက္ခတ္တဗေဒ ၏ ဘာသာရပ်အခွဲဖြစ်ပြီး နက္ခတ္တဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများအား ယင်းတို့၏ အာကာသ၌ တည်နေရာနှင့် လှုပ်ရှားမှုထက် သဘာဝတရားများကို ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒဖြင့် ပေါင်းစပ်လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်
အများစုလေ့လာသည့်အရာများမှာ နေ၊ ကြယ်၊ ဂလက်ဆီများ၊ နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များ ကြယ်တာရာ ကြားခံနယ်နှင့် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုနောက်ခံလှိုင်းများ ဖြစ်သည်
နက္ခတ္တရူပဗေဒအား ရိုးရိုးဘွဲ့ မဟာဘွဲ့ ပါရဂူဘွဲ့ စသည်ဖြင့် တက္ကသိုလ်များတွင် သင်ယူနိုင်သည်
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၅ ရက် (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၆ ရက်) တွင် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၆
ဤဥပဒေကို ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်မော်တော်ယာဉ်စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်
ဤဥပဒေတွင်ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်စေ ရမည်-(က) မော်တော်ယာဉ် ဆိုသည်မှာ စက်အားကိုဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်အားကိုဖြစ်စေ၊ အခြားစွမ်းအင် တစ်မျိုးမျိုး ကိုဖြစ်စေ အသုံးပြု၍ မောင်းနှင်သောယာဉ်ကို ဆိုသည်
ယင်းစကားရပ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်၊ နောက်တွဲယာဉ်၊ စက်ယန္တရားများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနက အခါအားလျော်စွာ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန် သတ်မှတ်သည့် ယာဉ်များလည်း ပါဝင်သည်
(ခ) စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံးမော်တော်ယာဉ် ဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးအလို့ငှာ ငှားရမ်းခ သို့မဟုတ် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခရယူ၍ ခရီးသည် သို့မဟုတ် ကုန်စည်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်သော မော်တော်ယာဉ်ကို ဆိုသည်
(ဂ) နောက်တွဲယာဉ် ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် ချိတ်ဆွဲသည့် ဘီးတပ်ယာဉ်ကို ဆိုသည်
(ဃ) မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဆိုသည်မှာ ဘေးတွဲပါသည်ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ အနည်းဆုံး ဘီး နှစ်ဘီး ဖြင့် မောင်းနှင်သော မော်တော်ယာဉ်ကို ဆိုသည်
(င) မော်တော်ယာဉ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ကိုယ်ထည်၊ အင်ဂျင်၊ ဂီယာ၊ ဘောင်၊ ဝင်ရိုးနှင့် မောင်းနှင်တံ အထိုင်စနစ်တို့ကို ဆိုသည်
(စ) ဝန်တင်အား ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်တွင် ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်တင်ဆောင်ခွင့်ပြုသည့် ကုန် အလေးချိန်၊ ခရီးသည်အရေအတွက် သို့မဟုတ် ကုန်အလေးချိန်နှင့် ခရီးသည်အရေအတွက် စုစုပေါင်း တို့ကို ဆိုသည်
(ဆ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းများ (Dangerous Goods) ဆိုသည်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေသည့် ပစ္စည်းများ၊ အရာဝတ္တုများ၊ အရည်များနှင့် အခိုးအငွေ့များကို ဆိုလိုသည်
(ဇ) ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံတွင် သတ်မှတ်ချက်များ နှင့်အညီ ပထမဦးဆုံး မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ဆိုသည်
(ဈ) ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်းမပြုမီ သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နေ့ရက်၊ အချိန်နှင့် နေရာ ကန့်သတ်ချက်များဖြင့်ခေတ္တဝင်ရောက်နိုင်ရေးနှင့် ခေတ္တဖြတ်သန်း သွားလာနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပြန်လည်တင်ပို့ရန် ရည်ရွယ်၍ ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ယာယီတင်သွင်းလာသော မော်တော်ယာဉ်များကို သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်
(ည) သက်တမ်းတိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ကို သက်ဆိုင်သည့် ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ သက်တမ်းတိုးဆောင်ရွက်ခြင်းကို ဆိုသည်
(ဋ) မှတ်ပုံတင်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်ရန် ဦးစီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ် ထားသော ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိ သို့မဟုတ် ဒေသဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိကို ဆိုသည်
(ဌ) ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန၏ အရာရှိတစ်ဦးဦးအား မှတ်ပုံတင်အရာရှိအဖြစ် ဦးစီးဌာနက ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသောသူကို ဆိုသည်
(ဍ) ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စု နယ်မြေ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ခရိုင်နှင့်မြို့နယ် ကုန်းလမ်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနရုံးများရှိ အရာရှိတစ်ဦးဦးအား ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိအဖြစ် ဦးစီးဌာနက ခန့်အပ်တာဝန်ပေးထားသောသူကို ဆိုသည်
(ဎ) လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိ ဆိုသည်မှာ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်နှင့် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် ဦးစီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်ထားသော အရာရှိကို ဆိုသည်
(ဏ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ် (Registration Logbook of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူကို ထုတ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည့် မှတ်တမ်းစာအုပ်ကို ဆိုသည်
(တ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ် (Registration Certificate of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်ထားရှိကြောင်း၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာနှင့် အခြား သွားလာခွင့်ပြုနိုင်သော နေရာများတွင် မောင်းနှင်နိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထုတ်ပေးသော အထောက်အထားသက်သေခံလက်မှတ်ကို ဆိုသည်
(ထ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက် သက်သေခံလက်မှတ် (Vehicle Inspection Certificate) ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန သို့မဟုတ် ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းက ထုတ်ပေးသော မော်တော်ယာဉ်ကြံ့ခိုင်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထားသက်သေခံလက်မှတ်ကို ဆိုသည်
(ဒ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား (Registration Number Plate of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်၏ မှတ်ပုံတင်အမှတ်ကို ဖော်ပြလျက် မော်တော်ယာဉ်၏ အရှေ့နှင့် အနောက်တွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုရန်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်၏ မှတ်ပုံတင်အမှတ်ကို ဖော်ပြလျက် မော်တော်ဆိုင်ကယ်၏အနောက်တွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုရန်လည်းကောင်း ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးထားသော နံပါတ်ပြားကို ဆိုသည်
(ဓ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်မှတ်တမ်းတွင် မှတ်ပုံတင် ထားသူအဖြစ် အမည်ဖော်ပြထားသူကို ဆိုသည်
(န) မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို ဥပဒေနှင့်အညီ တစ်နည်းနည်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်သူကို ဆိုသည်
ယင်းစကားရပ်တွင် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ သို့မဟုတ် ဥပဒေနှင့်အညီ မော်တော်ယာဉ်ကို လက်ရှိရရှိထားသူလည်းပါဝင်သည်
(ပ) မော်တော်ယာဉ်အတွက်တာဝန်ရှိသူ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြီးကြပ်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သူ သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်သူကို ဆိုသည်
(ဖ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းက ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းကို ဆိုသည်
(ဗ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ (Operator) များ၏ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးသည့် စက်ကိရိယာ (Vehicle Inspection Equipment) များအရည်အသွေးပြည့်မီမှု ရှိ မရှိ၊ စစ်ဆေးခြင်း နည်းစနစ်များမှန်ကန်မှုနှင့် တိကျမှု ရှိ မရှိ၊ စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ မှန်ကန်မှု ရှိ မရှိတို့အတွက် စစ်ဆေးခြင်း၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် အကဲဖြတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်တာဝန်ပေးအပ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ဆိုသည်
(ဘ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား မော်တော်ယာဉ် ကိုဖြစ်စေ၊ သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အတန်းအစား သို့မဟုတ် အမျိုးအစားတစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သော မော်တော်ယာဉ်ကိုဖြစ်စေ မောင်းနှင်ခွင့်ပြုကြောင်း ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသား ကို ဆိုသည်
(မ) ယာဉ်အကူလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား ခရီးသည်တင်မော်တော်ယာဉ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ကုန်တင်မော်တော်ယာဉ်တွင်ဖြစ်စေ မော်တော်ယာဉ်မောင်းသူနှင့် ခရီးသည်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုကြောင်း ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို ဆိုသည်
(ယ) လုပ်ငန်းလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်း သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်မောင်းသင်တန်းကျောင်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုသော စာတမ်း အမှတ်အသားကို ဆိုသည်
(ရ) အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာ ဆိုသည်မှာ အများပြည်သူတို့ ဝင်ထွက်သွားလာခွင့်ရှိသော နေရာ၊ လမ်းနယ်၊ လမ်းမကြီး၊ လမ်းသွယ်နှင့် လမ်းကြောင်းတို့ကို ဆိုသည်
(လ) လမ်းညွှန်း၊ လမ်းအမှတ်အသားနှင့် အချက်ပြများ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်မောင်းသူများ အပါအဝင် လမ်းအသုံးပြုသူများ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် အချက်ပြအညွှန်း၊ အမှတ်အသားနှင့် အချက်ပြကိရိယာများကို ဆိုသည်
(ဝ) ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် လေထု၊ ရေထု၊ မြေထု ညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် အသံဆူညံခြင်းတို့ လျော့နည်းစေရန် ထိန်းသိမ်းရေးကို ဆိုသည်
(သ) ရန်ပုံငွေ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ တည်ထောင်သည့် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေကို ဆိုသည်
(ဟ) အမျိုးသားကောင်စီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီကို ဆိုသည်
(ဠ) ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးကောင်စီကို ဆိုသည်
(အ) ဝန်ကြီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဆိုသည်
(ကက) ဦးစီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနကို ဆိုသည်
(ခခ) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဆိုသည်မှာ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ကို ဆိုသည်
ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-(က) မော်တော်ယာဉ်များအား ဥပဒေနှင့်အညီ စစ်ဆေးပြီး မှတ်ပုံတင်စေရန်၊(ခ) မော်တော်ယာဉ်အမျိုးအစားအလိုက် မောင်းနှင်မည့်သူများအား သတ်မှတ်ထားသည့်အရည်အချင်း နှင့် ပြည့်မီမှုရှိမရှိစစ်ဆေးပြီး ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးရန်၊(ဂ) မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လေထု၊ ရေထု၊ မြေထု ညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် အသံဆူညံခြင်း တို့ လျော့နည်းစေရေးဆောင်ရွက်ရန်၊(ဃ) မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုများ လျော့နည်းကျဆင်းလာစေရေးအတွက် စနစ် တကျ စီမံခန့်ခွဲရန်၊(င) ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းပြုနိုင်ရန်၊(စ) ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု လျော့နည်းကျဆင်းလာစေရန်နှင့် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး ဆောင်ရွက်ရာ တွင် အဆင့်မြင့်နည်းပညာသုံး ပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုရန်၊(ဆ) ယာဉ်မတော်တဆထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ကြောင့် ပြည်သူတို့၏ အသက်နှင့် လူမှုစီးပွား ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ လျော့နည်းလာစေရန်နှင့် လမ်းအသုံးပြုသူများ သွားလာမှုလွယ်ကူချောမွေ့စေရန်၊(ဇ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းများကို အန္တရာယ်ကင်းစွာ သယ်ယူပို့ဆောင်စေရန်
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည်-(က) ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်စေပြီး သင့်လျော်သော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းရမည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားကောင်စီကို လိုအပ်ပါက ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်
အမျိုးသားကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-(က) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်း၊(ခ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်သူလူထုအား အသိပညာပေးမည့် နည်းလမ်းများ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ အစီအမံများ ချမှတ်ကြီးကြပ်ခြင်း၊(ဂ) အမျိုးသားယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး လုပ်ငန်းစီမံချက် အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ရေးအတွက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရမည့် အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ကို သတ်မှတ်ခြင်း၊(ဃ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငွေကြေးနှင့် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ရရှိစေရေးဆောင်ရွက်ခြင်း၊(င) ရန်ပုံငွေ လက်ခံရယူခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း တို့ကို ကြပ်မတ်ခြင်း၊(စ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်းများ၊ စီမံကိန်းများ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်း၏ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအခြေအနေနှင့် တွေ့ကြုံရသည့် အခက်အခဲများနှင့်ပတ်သက်၍ အစီရင်ခံတင်ပြလာမှုများကို စိစစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဆ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်သည် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု တို့အတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက သိရှိပြီး ပိုမိုလေးစား လိုက်နာစေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဇ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် ရန်ပုံငွေတစ်ရပ် ထူထောင်ခြင်း၊(ဈ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှု တိုးတက်လာစေရေးလုပ်ငန်း စီမံကိန်းများကို သတ်မှတ်ကာလအတွင်း ထိရောက်စွာအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း ရှိ မရှိစောင့်ကြည့် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းစီမံကိန်းများအား ခေတ်ကာလနှင့်ကိုက်ညီစေရန် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခြင်းကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊(ည) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်း စီမံကိန်းများအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များ ရရှိစေရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဋ) ဝန်ကြီးဌာနများက ဆောင်ရွက်သည့် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအစီအစဉ်များ၊ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးမှု အဖွဲ့အစည်းများပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး အစီအစဉ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲခြင်း၊(ဌ) မော်တော်ယာဉ်ကြောင့်ဖြစ်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုအား လျော့နည်းကျဆင်းစေရေးနှင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုလျှော့ချရေး စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဍ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် စာတမ်းပြုစုခြင်း၊ ကွင်းဆင်းလေ့လာခြင်းနှင့် သုတေသနပြုခြင်းတို့အတွက် လိုအပ်သည့် မူဝါဒများ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဎ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီများ၏ ရန်ပုံငွေသုံးစွဲမှုအား ကြီးကြပ်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊(ဏ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းများကို အန္တရာယ်ကင်းစွာ သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန် အစီအမံများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(တ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ နှစ်စဉ်အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊၆
အမျိုးသားကောင်စီသည် -(က) လိုအပ်သော ဆပ်ကော်မတီများကို ဖွဲ့စည်း၍ ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သတ်မှတ်နိုင် သည်
(ခ) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် နေပြည်တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်စေလျက် သင့်လျော်သော ပုဂ္ဂိုလ်များက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည့် ဒေသဆိုင်ရာ ကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းတာဝန် ပေးအပ်ရမည်
(ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ဖွဲ့စည်းသော ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီကို လိုအပ်ပါက ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်
ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -(က) အမျိုးသားကောင်စီက ချမှတ်ပေးသည့် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ခ) အမျိုးသားယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး လုပ်ငန်းစီမံချက်တွင် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ချမှတ်ပေးထားသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ထိရောက် အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၊(ဂ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကြုံတွေ့ ရသည့် အခက်အခဲများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ပေါင်းစပ် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရန်နှင့် အမျိုးသားကောင်စီသို့ သတ်မှတ်ကာလအလိုက် အစီရင်ခံစာများ ပြုစု တင်ပြခြင်း၊(ဃ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ရန်ပုံငွေစနစ်တကျသုံးစွဲရေးနှင့် လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ်များ ရရှိစေရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(င) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ရန်ပုံငွေ လက်ခံရယူခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့အား လိုအပ်သလို တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း၊(စ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်သည် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု တို့အတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးမှ သိရှိပြီး ပိုမိုလေးစား လိုက်နာစေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဆ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် ရန်ပုံငွေတစ်ရပ် ထူထောင်ခြင်း၊(ဇ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှုတိုးတက်လာစေရေး လုပ်ငန်းစီမံကိန်းများကို သတ်မှတ် ကာလအတွင်း ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း ရှိ မရှိ စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးခြင်း၊(ဈ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သည့်နည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များရရှိစေရေး ဆောင်ရွက်၍ အကောင်အထည်ဖော်မှုအား အမျိုးသားကောင်စီသို့ တင်ပြခြင်း၊(ည) မော်တော်ယာဉ်ကြောင့်ဖြစ်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုအား လျော့နည်းကျဆင်းစေရေးနှင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုလျှော့ချရေး စီမံဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဋ) ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် စာတမ်းပြုစုခြင်း၊ ကွင်းဆင်းလေ့လာခြင်းနှင့် သုတေသနပြုခြင်းတို့အတွက် ဒေသအလိုက် အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဌ) အမျိုးသားကောင်စီက ချမှတ်ပေးသည့် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူလူထုအား အသိပညာပေးမည့် နည်းလမ်းများ၊ လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ အစီအမံများကို အောင်မြင်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဍ) သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ဖြစ်ပေါ်နေ သည့် ဒေသအလိုက်ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအခြေအနေများအရ ချမှတ်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု လျော့နည်းရေးကိစ္စရပ်များနှင့် ယာဉ်ကြော ပိတ်ဆို့မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်း
ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီသည် ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်အလိုက် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်း၍ ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သတ်မှတ်ပေးရမည်
ယင်းသို့ လုပ်ငန်းတာဝန် များ သတ်မှတ်ရာတွင် ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့်အညီ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်
ဝန်ကြီးဌာနသည် အောက်ပါကိစ္စရပ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည် -(က) ပြည်တွင်း၌အသုံးပြုသည့် မော်တော်ယာဉ်များ သွားလာခွင့်ရှိသည့် နေရာဒေသတို့ကို သတ်မှတ် ခြင်းနှင့် ကန့်သတ်ခြင်း
(ခ) နိုင်ငံအချင်းချင်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်သွားလာခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ကုန်းလမ်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းဆိုင်ရာ လိုက်နာရမည့်အချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း
ဝန်ကြီးဌာနသည် -(က) မော်တော်ယာဉ် မတော်တဆထိခိုက်မှု အန္တရာယ်များ၊ မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုများ၊ ယာဉ်ကြောကြပ်တည်းမှုများ လျော့နည်းကျဆင်းလာစေရေးနှင့် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးတို့အတွက် လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း၊ လမ်းညွှန်ချက်များ ချမှတ်ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်း အစီအစဉ်များချမှတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးရမည်
(ခ) ယာဉ်အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အမျိုးသားကောင်စီသို့ လိုအပ်သော မူဝါဒများ၊ စည်းကမ်းချက်များနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များချမှတ်နိုင်ရေး အကြံပြုခြင်းများ ဆောင်ရွက်ရမည်
ဝန်ကြီးဌာနသည် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ အခကြေးငွေနှင့် ဒဏ်ကြေးငွေများ၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်နှင့် ယာယီ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်ထုတ်ပေးခြင်းဆိုင်ရာ အခကြေးငွေနှင့် ဒဏ်ကြေးငွေများ၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင် ဆိုင်ရာအခကြေးငွေနှင့် ဒဏ်ကြေးငွေများ၊ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ က ကောက်ခံရရှိသော သတ်မှတ်ယာဉ်စစ်ဆေးခများထဲမှ ဦးစီးဌာနသို့ ပေးသွင်းစေရမည့် အခကြေးငွေ များနှင့် ဒဏ်ကြေးငွေများ၊ ဤဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများနှင့်အညီ သတ်မှတ်ကောက်ခံမည့် မော်တော်ယာဉ် စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုင်ရာ အခကြေးငွေများနှင့် ဒဏ်ကြေးငွေများကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘော တူညီချက်ဖြင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်ခြင်း၊ လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်ခြင်းပြုနိုင်သည်
ဝန်ကြီးဌာနသည် -(က) အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ အများပြည်သူအကျိုးငှာ မည်သည့်မော်တော်ယာဉ်ကိုမဆို မှတ်ပုံ တင်ရာတွင် မှတ်ပုံတင်ခ၊ ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာနှင့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ဆိုင်ရာ အခြားအခကြေး ငွေတို့ ပေးဆောင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်
(ခ) မော်တော်ယာဉ် အသုံးပြုနိုင်မည့်သက်တမ်းကို သတ်မှတ်ပေးရမည်
(ဂ) မော်တော်ယာဉ်များ ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် စံသတ်မှတ်ချက်များကို အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ရမည်
ဝန်ကြီးဌာနသည် -(က) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းကို စစ်ဆေးရန် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ဆိုင်ရာ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့ကို သဘောတူစာချုပ်ချုပ်ဆို၍ စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ပြီး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်
(ခ) မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့အနေဖြင့် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများအပေါ်စစ်ဆေးခြင်း၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း၊ လုပ်ငန်းစွမ်း ဆောင်ရည် အကဲဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ဦးစီးဌာနကပေးချေရမည့် ဝန်ဆောင်ခကို သတ်မှတ်ပေးရမည်
ယင်းအဖွဲ့၏ သက်တမ်းကာလတို့ကိုလည်း သတ်မှတ်ရမည်
ဦးစီးဌာန၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -(က) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့် စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊(ခ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများနှင့် စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊(ဂ) ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ထွက်သွားလာမည့် သို့မဟုတ် ဖြတ်သန်းသွားလာမည့် ပြည်ပ မှတ်ပုံတင် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပြည်ပသို့ ဝင်ထွက်သွားလာမည့် သို့မဟုတ် ဖြတ်သန်းသွား လာမည့် ပြည်တွင်းမှတ်ပုံတင် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း နိုင်ငံတကာနှင့်ဒေသတွင်းနိုင်ငံ များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဃ) ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ သဘော တူညီချက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံက လက်ခံကျင့်သုံးနိုင်သည့် နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများမှ ထုတ်ပေးသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို အသိအမှတ်ပြု မောင်းနှင်ခွင့်ပြုခြင်း
(င) မော်တော်ယာဉ်များကနဦး မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် စံသတ်မှတ်ချက်များကို သတ်မှတ်၍ ဝန်ကြီးဌာနသို့ တင်ပြခြင်းနှင့် သက်တမ်းတိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ခြင်း၊(စ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်း၊(ဆ) ဝန်ကြီးဌာနက သတ်မှတ်ထားသည့် မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ အဖွဲ့၏ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများအပေါ် စစ်ဆေးခြင်း၊ စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်း၊ လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် အကဲဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပေးချေရမည့် ဝန်ဆောင်ခကို ပေးချေခြင်း၊(ဇ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်နှင့် ယာဉ်အကူ လိုင်စင်လျှောက်ထားမှုကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ထုတ်ပေးခြင်း၊ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း၊ သက်တမ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ သက်တမ်းတိုးခြင်း၊ မောင်းနှင်ခွင့်နှင့် သုံးစွဲခွင့်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊(ဈ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်နှင့် ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ် အသစ် ထုတ်ပေးခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊(ည) မော်တော်ယာဉ်မောင်း သင်တန်းကျောင်းလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်း၊(ဋ) ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ပညာပေး လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဌ) လမ်းညွှန်း၊ လမ်းအမှတ်အသားနှင့် အချက်ပြများ သတ်မှတ်ခြင်း၊(ဍ) အများပြည်သူဆိုင်ရာလမ်းများတွင် ယာဉ်သွားလာမှုအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် လမ်းအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးစိစစ်အကဲဖြတ်လုပ်ငန်းစဉ် (Road Safety Audit) များ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဎ) အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် ဆောင်ရွက်သည့် တည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းများအပေါ် ကြိုတင် ပြင်ဆင်ဆဲကာလတွင်ဖြစ်စေ၊ ဆောက်လုပ်ဆဲကာလတွင်ဖြစ်စေ၊ အသုံးပြုနေသည့်ကာလတွင်ဖြစ်စေ ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် အကြံပြုချက်များနှင့် သုံးသပ်ချက်များကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများသို့ ပေးပို့ခြင်း၊(ဏ) ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုမဖြစ်ပွားစေရန်နှင့် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် အဆင့်မြင့် နည်းပညာများ အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အကြံ ဉာဏ်များ ရယူဆောင်ရွက်ခြင်း၊(တ) ယာဉ်မတော်တဆမှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း၊ ယာဉ်မတော်တဆမှုများ လျော့နည်း စေရန်သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ထ) ယာဉ်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပညာပေးလှုံ့ဆော်ခြင်း၊ သုတေသနပြုလုပ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊(ဒ) အများပြည်သူသုံးလမ်းပေါ်တွင် သွားလာနေသည့် မော်တော်ယာဉ်များ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် အမြန်နှုန်းသတ်မှတ်ခြင်း၊(ဓ) မော်တော်ယာဉ်၏ မှတ်ပုံတင်သက်တမ်းကာလ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် မော်တော်ယာဉ်သက်တမ်းတိုး မှတ်ပုံတင်ပေးခြင်း၊(န) မော်တော်ယာဉ်မတော်တဆမှုများဖြစ်ပေါ်ရသည့် အကြောင်းရင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အလားတူ မတော်တဆမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိနိုင်စေရန် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများသို့ အကြံပြုခြင်း
ဦးစီးဌာနသည် -(က) ဦးစီးဌာနရှိ အရာရှိများထဲမှ သင့်လျော်သော အရာရှိများကို ဦးစီးဌာန မှတ်ပုံတင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရမည်
(ခ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ခရိုင်နှင့်မြို့နယ် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနရှိ အရာရှိများ ထဲမှ သင့်လျော်သောအရာရှိများကို ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရမည်
ဦးစီးဌာနသည် -(က) မော်တော်ယာဉ် ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရန် ဦးစီးဌာန မှတ်ပုံတင်အရာရှိများကို တာဝန်ပေးအပ်ရမည်
သို့ရာတွင် လိုအပ်ပါက သင့်လျော်သည့် ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိများကိုလည်း တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်
(ခ) ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ခေတ္တ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် ခေတ္တဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းအတွက် ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်သော မှတ်ပုံတင်အရာရှိများအား တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်
(ဂ) ပြန်လည်တင်ပို့ရန် ရည်ရွယ်၍ ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ယာယီတင်သွင်းလာသော မော်တော်ယာဉ်များကို သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်သော မှတ်ပုံတင်အရာရှိများအား တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်
(ဃ) စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်၍ သက်တမ်းတိုး မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အခြားလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် ဒေသဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိများအား တာဝန် ပေးအပ်နိုင်သည်
မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်သည် မော်တော်ယာဉ်ကို သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိထံတွင် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ရမည်
မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်သည် -(က) မော်တော်ယာဉ်ကို အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ မောင်းနှင်နိုင်ရန် ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းများနှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းပြုပြင် ထားရှိရမည်
(ခ) အောက်ပါအခြေအနေတစ်ရပ်ရပ်နှင့် ငြိစွန်းသော မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်ခွင့် မရှိစေရ -(၁) စက်ချို့ယွင်းပျက်စီးနေခြင်း၊(၂) ပုဒ်မခွဲ (က) ပါ သတ်မှတ်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၊(၃) နည်းဥပဒေများပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၊(၄) မော်တော်ယာဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယခင်က မှတ်ပုံတင်ခဲ့ဖူးကြောင်းဖော်ပြရန် ပျက်ကွက်ခြင်း
(က) မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်သည် မော်တော်ယာဉ်ကို ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်းဆောင်ရွက်ပေးရန် သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လျှောက်ထားနိုင်သည်
(ခ) သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် ပုဒ်မခွဲ (က) အရ လျှောက်ထားချက်ကို စိစစ်ပြီး သတ်မှတ် ချက်များနှင့် ညီညွတ်ပါက မော်တော်ယာဉ်ကို အချိန်ကာလနှင့် နေရာအပိုင်းအခြား သတ်မှတ်၍ ယာယီ မှတ်ပုံတင်ပေးနိုင်သည်
သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် မော်တော်ယာဉ် ကနဦးမှတ်ပုံတင်ရန် လျှောက်ထားချက် များကို စိစစ်ပြီး သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ရန်ခွင့်ပြုခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်စေရန် ညွှန်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် သက်တမ်းတိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်းဆောင်ရွက်ရန် သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အခြားလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် လျှောက်ထားချက်များကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး-(က) ခွင့်ပြုခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်စေရန် ညွှန်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
(ခ) သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့် အကျုံးဝင်သည့် ကိစ္စရပ်များတွင် ခွင့်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်ရန် ဦးစီးဌာနသို့ တင်ပြရမည်
(ဂ) အောက်ပါအကြောင်းကိစ္စတစ်ရပ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ပါက မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုရန် သဘောထားမှတ်ချက်ဖြင့် ဦးစီးဌာနသို့ တင်ပြရမည်-(၁) အများပြည်သူကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော သို့မဟုတ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သော ချို့ယွင်းချက်တစ်ခုခုကို မော်တော်ယာဉ်တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်း၊(၂) ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ကိုယ်ထည်၊ ဘောင်၊ ဝင်ရိုးနှင့် မောင်းနှင်တံ အထိုင်စနစ်တို့ကို ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်း
(၃) အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ပြန်ထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရေး ထပ်မံစိစစ်ရန် ကိစ္စရပ်များစစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်း
ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိသည်-(က) ပုဒ်မ ၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ တင်ပြချက်ကို စိစစ်ပြီး သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များ နှင့် အကျုံးဝင်သည့် ကိစ္စရပ်များတွင် ခွင့်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
(ခ) ပုဒ်မ ၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ (ဂ) အရ တင်ပြချက်ကို စိစစ်ပြီးသတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့် ညီညွတ်ခြင်းမရှိကြောင်းတွေ့ရှိပါက ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ဖျက်သိမ်းခြင်း ပြုနိုင်သည်
ဦးစီးဌာနသည် မော်တော်ယာဉ်ကိုယ်ထည်တည်ဆောက်မှု ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဝန်တင်အားပေါ် မူတည်၍ မော်တော်ယာဉ် အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ရမည်
မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး မော်တော်ယာဉ်ကို အငှားယာဉ်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ လျှောက်ထားရမည်
မော်တော်ယာဉ်ကို လွှဲပြောင်းပိုင်ဆိုင်သူ သို့မဟုတ် အမွေဆက်ခံခွင့်ရရှိသူအပါအဝင် တစ်နည်းနည်းဖြင့် မော်တော်ယာဉ်ကို တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသူသည်လည်းကောင်း၊ ထိုသူတစ်ဦးဦးမှာ အရွယ်မရောက်သေးသူဖြစ်လျှင် အဆိုပါအရွယ်မရောက်သေးသူ၏ အုပ်ထိန်းသူသည်လည်းကောင်း သတ်မှတ်သည့် နည်းလမ်းနှင့်အညီ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးရန် သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ လျှောက်ထားရမည်
မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ထားသူသည် နေရပ်လိပ်စာ ပြောင်းလဲသည့်အခါတိုင်း ပြောင်းလဲသည့် နေရပ်လိပ်စာကို မှတ်တမ်းတင်ရန် သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိထံသို့ အကြောင်းကြားရမည်
(က) ပုဒ်မ ၂၄ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၂၉၊ ပုဒ်မခွဲ (က) ပါ ကိစ္စရပ်တစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လွှဲအပ်ထားသည့် ယာဉ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ တင်ပြချက်အပေါ် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိကခွင့်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်တွင် ခွင့်ပြု၍မရနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းနှင့် အချက်အလက်များ ပြောင်းလဲထားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်စေခြင်းပြုနိုင်သည်
(ခ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းလုပ်ငန်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယာဉ်စစ်ဆေးရန် လိုအပ်သော ကိစ္စရပ်များအတွက် လွှဲအပ်ထားသည့် ယာဉ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ တင်ပြချက်အပေါ် သတ်မှတ်ချက် များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိက ခွင့်ပြုခြင်း၊ ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်တွင်ခွင့်ပြု၍ မရနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းနှင့်အချက်အလက်များပြောင်းလဲထားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်စေခြင်းပြုနိုင်သည်
မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ထားသူသည် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်သက်တမ်းမကုန်ဆုံးမီ သက်တမ်းတိုး မှတ်ပုံတင်ပေးရန် သက်ဆိုင်သည့် ဒေသဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ကာလ အတွင်း လျှောက်ထားရမည်ဖြစ်ပြီး မှတ်ပုံတင်သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးမှ လျှောက်ထားပါက ဝန်ကြီးဌာနက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည့် ဒဏ်ကြေးငွေကို ပေးဆောင်ရမည်
မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူသည်-(က) မော်တော်ယာဉ်တွင် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်းများဆောင်ရွက်လိုပါက သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင် အရာရှိထံ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက် လျှောက်ထားရမည်
(ခ) မှတ်ပုံတင်အရာရှိ၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ ပုဒ်မ ၃၁၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါ ကိစ္စရပ်များမှအပ မော်တော်ယာဉ်ကို ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်းများပြုလုပ်ပါက သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဝန်ကြီးဌာနက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည့် ဒဏ်ကြေးငွေကို ပေးဆောင်ရမည်
သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် အောက်ပါအကြောင်းကိစ္စတစ်ရပ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာပါက မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ယာယီရပ်ဆိုင်းနိုင်သည်-(က) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ထားသူကို ဆင့်ခေါ်ရာ တွင် ခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲလာရောက်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်း
(ခ) သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးက သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားဖြင့် ကန့်ကွက်လာခြင်း၊(ဂ) တစ်ဦးတစ်ယောက်က မော်တော်ယာဉ်သည် ယာဉ်အန္တရာယ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုရှိကြောင်း ခိုင်လုံသောအထောက်အထားဖြင့် ကန့်ကွက်လာခြင်း
(က) ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် အောက်ပါအကြောင်းကိစ္စတစ်ရပ်ရပ် ဖြစ်ပွားလျှင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ဖျက်သိမ်းရမည်-(၁) မော်တော်ယာဉ်ကို အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ မောင်းနှင်ရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင်၍ မရနိုင်သည်အထိ ပျက်စီးခြင်း၊(၂) မော်တော်ယာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံပြင်ပသို့ အပြီးအပိုင်ယူဆောင်သွားခြင်း၊(၃) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် ပုဒ်မ ၂၈ အရ သက်တမ်းတိုး မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရန် တစ်ဆက်တည်း ၅ နှစ် ပျက်ကွက်ခြင်း၊(၄) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပေးရန် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်ထားသူက အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာဖြင့် လျှောက်ထားခြင်း
(ခ) ဦးစီးဌာန မှတ်ပုံတင်အရာရှိသည် မော်တော်ယာဉ် အဓိက အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အခြား အချက် အလက်များ ပြောင်းလဲခြင်းတွင် ခွင့်ပြု၍မရနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းနှင့် အချက်အလက် ပြောင်းလဲခြင်း များ စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုရမည်
ဦးစီးဌာနသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်နှင့် ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ် အသစ်ထုတ်ပေးခြင်း၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်နှင့် ယာဉ်အကူလိုင်စင်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အသစ် ထုတ်ပေးခြင်း၊ သက်တမ်းတိုးခြင်းနှင့် လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်းဆိုင်ရာ အခြားလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရန် မိမိဌာန၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ခရိုင်နှင့်မြို့နယ် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ သင့်လျော်သော အရာရှိများအား လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိများအဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးရမည်
ဦးစီးဌာနသည် မောင်းနှင်ခွင့်ရှိသည့် မော်တော်ယာဉ်အမျိုးအစားအလိုက် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် အမျိုးအစားများကို သတ်မှတ်ရမည်
(က) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ရရှိလိုသူသည် သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လျှောက်ထားရမည်
(ခ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင် သက်တမ်းတိုးလိုသူသည် သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင် ထုတ်ပေးသူအရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လျှောက်ထားရမည်
သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည်-(က) ပုဒ်မ ၃၄၊ ပုဒ်မခွဲ (က) အရ လျှောက်ထားချက်ကို စိစစ်ပြီး-(၁) သတ်မှတ်ချက်များနှင့်ညီညွတ်၍ စစ်ဆေးမှုအောင်မြင်ပါက ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်ထားသည့် သက်တမ်းအတိုင်း သတ်မှတ်၍ ထုတ်ပေး ရမည်
(၂) အောက်ပါအကြောင်းကိစ္စတစ်ရပ်ရပ်ပေါ်ပေါက်ပါက ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူ လိုင်စင် ထုတ်ပေးရန် ငြင်းပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကာလသတ်မှတ်၍ ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်းပြုနိုင်သည်-(ကက) လုံခြုံစိတ်ချရပြီး အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစွာ မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်နိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းမရှိသော ရောဂါ သို့မဟုတ် မသန်စွမ်းမှု တစ်ခုခုဖြစ်နေခြင်း၊(ခခ) စိတ်ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှု မရှိခြင်း၊(ဂဂ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်း ချက်များနှင့် ညီညွတ်မှုမရှိခြင်း၊(ဃဃ) ရာဇသတ်ကြီးပါ ယာဉ်မတော်တဆ ထိခိုက်မှုဆိုင်ရာ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်အရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင် ခြင်းခံရသူဖြစ်ခြင်း
(ခ) ပုဒ်မ ၃၄၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ လျှောက်ထားချက်ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး သက်တမ်းတိုးပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ရရှိသူက အောက်ပါအကြောင်း ကိစ္စတစ်ရပ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ကြောင်းတွေ့ရှိပါက ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို ကာလသတ်မှတ်၍ ယာယီ ရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်-(က) ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်အရဖြစ်စေ၊ နည်းဥပဒေများပါ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်အရဖြစ်စေ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရသူဖြစ်ခြင်း၊(ခ) တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ယာဉ်မတော်တဆမှုဆိုင်ရာ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူဖြစ်ခြင်း၊(ဂ) ယာဉ်မတော်တဆမှုဆိုင်ရာ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်အရ ပြစ်ချက်ဟောင်းမှတ်တမ်းရှိသည့်အပြင် ထိုသူ၏ မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်ခြင်းမှာ အများပြည်သူတို့အား ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည့် မောင်းနှင်မှုဖြစ် ခြင်း
သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိနှင့် ရဲအရာရှိတို့သည် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ရရှိသူက ဤဥပဒေ နှင့် နည်းဥပဒေများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်အရ ယာဉ်မတော်တဆမှုဆိုင်ရာ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင်သော်လည်းကောင်း ထိုသူကို ကျူးလွန်သည့် ပြစ်မှုအတွက် အမှတ်ပေး၍ အပြစ်ပေးအရေးယူသည့်စနစ် (Demerit Point System) ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ကျင့်သုံးနိုင်သည်
ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် အမျိုးအစားတစ်ခုမှ အခြားအမျိုးအစားတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲပေးရန် လျှောက် ထားခြင်းတွင် သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စစ်ဆေး၍ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် ပြောင်းလဲထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
ဦးစီးဌာန၏ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်းကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ် ထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်ပေးရန် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် ပြည်ပမှ ထုတ်ပေးသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် တင်ပြ ၍ ပြည်တွင်းတွင် မောင်းနှင်ရန် လျှောက်ထားခြင်းကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အညီ စိစစ်ခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်းပြု၍ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကိုဖြစ်စေ၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်ကို ဖြစ်စေထုတ် ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
ပြည်ပမှထုတ်ပေးသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ဆိုရာတွင် ပုဒ်မ ၁၄၊ ပုဒ်မခွဲ (ဃ) တွင် ပါရှိသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကိုင်ဆောင်သူများက ပြည်တွင်းယာဉ်မောင်းလိုင်စင် ကို ရယူလိုသည့်အခါ လျှောက်ထားခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း သက်ဆိုင်စေရမည်
သက်ဆိုင်ရာလိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် ယာဉ်အကူက ဤဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများပါပြဋ္ဌာန်း ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ယာဉ်မတော် တဆမှုဆိုင်ရာ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင်သော်လည်းကောင်း ၎င်း၏ ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို ကာလ သတ်မှတ်၍ ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်
သက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိသည် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင် ကိုင်ဆောင်သူက သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းကို လိုက်နာရန်ပျက်ကွက်မှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားရ မည်
ယင်းမှတ်တမ်းသည် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် ယာဉ်အကူလိုင်စင် သက်တမ်းတိုးခြင်းနှင့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်အမျိုးအစားပြောင်းလဲပေးရန် လျှောက်ထားခြင်း၊ လိုင်စင်ကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်းနှင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း ကိစ္စတို့တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်များ ဖြစ်စေရမည်
မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လိုသူသည် ဦးစီးဌာနသို့ သတ်မှတ်ချက်နှင့် အညီ လုပ်ငန်းလိုင်စင် လျှောက်ထားရမည်
ဦးစီးဌာနသည်-(က) ပုဒ်မ ၄၃ အရ လျှောက်ထားချက်ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး လုပ်ငန်းလိုင်စင် ထုတ်ပေးရန် ခွင့်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ခွင့်ပြုပါက သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကြေးကို ပေးသွင်းစေပြီး လုပ်ငန်းလိုင်စင်သက်တမ်းနှင့် စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ်၍ လျှောက်ထားသူအား လုပ်ငန်းလိုင်စင် ထုတ်‌ပေးရမည်
မော်တော်ယာဉ်မောင်းသင်တန်းကျောင်းလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လိုသူသည် ဦးစီးဌာနသို့ သတ်မှတ်ချက် နှင့်အညီ လုပ်ငန်းလိုင်စင် လျှောက်ထားရမည်
ဦးစီးဌာနသည်-(က) ပုဒ်မ ၄၅ အရ လျှောက်ထားချက်ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စိစစ်ပြီး လုပ်ငန်းလိုင်စင် ထုတ်ပေးရန်ခွင့်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ခွင့်ပြုပါက သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကြေးကို ပေးသွင်းစေပြီး လုပ်ငန်းလိုင်စင် သက်တမ်းနှင့် စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ်၍ လျှောက်ထားသူအား လုပ်ငန်း လိုင်စင် ထုတ်ပေးရမည်
လုပ်ငန်းလိုင်စင်ရရှိသူသည်-(က) သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ငန်းလိုင်စင် စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာရမည်
(ခ) ခွင့်ပြုထားသော လုပ်ငန်းလိုင်စင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့်အခါ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လိုပါက လုပ်ငန်းလိုင်စင်သက်တမ်းတိုးမြှင့်ပေးရန် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လျှောက်ထားရမည်
လုပ်ငန်းလိုင်စင်ရရှိသူက သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက ဦးစီးဌာနသည် ထိုသူအား အောက်ပါစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ နည်းလမ်းတစ်ရပ်ရပ်ဖြင့် အရေးယူ နိုင်သည်-(က) သတိပေးပြီး သတ်မှတ်ထားသော ဒဏ်ကြေးကို ပေးဆောင်စေခြင်း၊(ခ) ကာလသတ်မှတ်၍ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း၊(ဂ) လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ် ကုန်းလမ်း ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိက ပုဒ်မ ၂၀၊ ပုဒ်မ ၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၂၇ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၃၀ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပုဒ်မ ၄၉ အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကို စိစစ်ပြီးချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
ပုဒ်မ ၅၀ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ မှတ်ပုံတင်အရာရှိက ပုဒ်မ ၂၀၊ ပုဒ်မ ၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၂၇ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၃၀ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
ဦးစီးဌာနသည် ပုဒ်မ ၅၁ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၅၂ အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကို စိစစ်ပြီး ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
(က) ဦးစီးဌာနက ပုဒ်မ ၄၄၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၄၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၄၈ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၅၃ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဝန်ကြီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
(ခ) ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိက ပုဒ်မ ၂၀၊ ပုဒ်မ ၂၂၊ ပုဒ်မ ၂၇၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မ ၂၉၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ)၊ ပုဒ်မ ၃၀ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၃၁ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ် ချက် ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဝန်ကြီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
(ဂ) ဝန်ကြီးဌာနသည် ပုဒ်မခွဲ (က) သို့မဟုတ် (ခ) အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကို စိစစ်ပြီးချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
(ဃ) ဝန်ကြီးဌာန၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီးအပြတ်ဖြစ်သည်
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်ကုန်းလမ်း ပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိက ပုဒ်မ ၃၅၊ ပုဒ်မခွဲ (က) ပုဒ်မခွဲငယ် (၂)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ)၊ ပုဒ်မ ၃၆၊ ပုဒ်မ ၃၈၊ ပုဒ်မ ၄၀ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၄၁ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိ သည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပုဒ်မ ၅၅ အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကို စိစစ်ပြီး ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
ပုဒ်မ ၅၆ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိက ပုဒ်မ ၃၅၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၂)၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)၊ ပုဒ်မ ၃၆၊ ပုဒ်မ ၃၈၊ ပုဒ်မ ၄၀ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၄၁ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို မကျေနပ် သူသည် ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ဦးစီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
ဦးစီးဌာနသည် ပုဒ်မ ၅၇ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၅၈ အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကို စိစစ်ပြီး ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်း ပြုနိုင်သည်
(က) ဦးစီးဌာန၏ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူ အရာရှိက ပုဒ်မ ၃၅၊ ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၂)၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ)၊ ပုဒ်မ ၃၆၊ ပုဒ်မ ၃၈၊ ပုဒ်မ ၃၉၊ ပုဒ်မ ၄၀ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၄၁ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ရပ် ရပ်ကို ဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၅၉ အရ ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ မကျေနပ်သူသည် ထိုသို့ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဝန်ကြီးဌာနသို့ အယူခံနိုင်သည်
(ခ) ဝန်ကြီးဌာနသည် ပုဒ်မခွဲ (က) အရ တင်သွင်းသော အယူခံမှုကိုစိစစ်ပြီး ချမှတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် ကို အတည်ပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ခြင်းပြုနိုင်သည်
(ဂ) ဝန်ကြီးဌာန၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီးအပြတ်ဖြစ်သည်
တစ်ဦးတစ်ယောက်သောသူက မော်တော်ယာဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြုလုပ်မှု သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်မှု တစ်ခုခုကြောင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၂၇၉၊ ၃၃၇၊ ၃၃၈ သို့မဟုတ် ပုဒ်မ ၃၀၄-က အရ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရပြီး ယင်း၏ပြုလုပ်မှု သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်မှုကြောင့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုပျက်စီးဆုံးရှုံးပါက တရားရုံးသည် -(က) အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းပိုင်ပစ္စည်းမှအပ အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခု ပျက်စီးလျှင် ပစ္စည်းပိုင်ရှင် နှင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ နှစ်ဖက်သဘောတူညီမှုမရပါက အဆိုပါပစ္စည်းကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အစားထိုးရန် လုံလောက်သည့် လျော်ကြေးငွေပေးစေရန် အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်
(ခ) အစိုးရဌာနပိုင်ပစ္စည်းတစ်ခုခုပျက်စီးလျှင် အဆိုပါပစ္စည်းကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အစားထိုးရန် လုံလောက်သည့် လျော်ကြေးငွေပေးစေရန် အမိန့်ချမှတ်ရမည်
(ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ချမှတ်သည့် လျော်ကြေးငွေကိုပေးရန် ပျက်ကွက်လျှင် အဆိုပါလျော်ကြေးငွေကို အခွန်မပြေကျန်ငွေဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အရကောက်ခံရမည်
ပုဒ်မ ၆၁ အရ ချမှတ်သည့် အမိန့်သည် နစ်နာသူက တရားမမှုစွဲဆိုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခြင်းမရှိစေရ
ဝန်ကြီးဌာနသည် ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကိုလိုက်နာရန်ပျက်ကွက်သူအား စစ်ဆေးအရေးယူရန် ဦးစီးဌာနကို သော်လည်းကောင်း၊ ဦးစီးဌာနမှ သင့်လျော်သည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးကိုသော်လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်
(က) ရဲဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါ ရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန် ပေးအပ်ထားသော ရဲဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဦးသည် အောက်ပါအခြေအနေ တစ်ရပ်ရပ်တွင် မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်သူအား ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်သည်-(၁) သတ်မှတ်ထားသော ပမာဏထက်ပိုပြီး အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း၊(၂) မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲ၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း၊(၃) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်အထိ မော်တော်ယာဉ်ကို မဆင်မခြင် သို့မဟုတ် အရှိန်ပြင်းစွာ သို့မဟုတ် ပေါ့လျော့စွာ မောင်းနှင်ခြင်း၊(၄) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၁) အရ ဖမ်းဆီးခံရသည့် သူတစ်ဦးဦးကို သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်း အတိုင်း စစ်ဆေးပြီး အချုပ်မှလွှတ်ရမည်
(ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၂)၊ (၃) နှင့် (၄) တို့ပါ အခြေအနေတစ်ရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖမ်းဆီးခံရ သည့်သူ တစ်ဦးဦးကို သက်ဆိုင်ရာတည်ဆဲဥပဒေအရ အရေးယူရမည်
(က) ရဲဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စားတာဝန် ပေးအပ်ထားသော ရဲဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဦးသည် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်သည်-(၁) ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့် စွပ်စွဲခံရသောကြောင့် အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာမေးမြန်းသည့်အခါ ဖြေကြားရန် ငြင်းဆိုသူ သို့မဟုတ် ဖြေကြားသော အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာသည် မှန်ကန်ခြင်းမရှိဟု ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိသူ၊(၂) ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှု သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သက်ဆိုင်၍ သို့မဟုတ် ပါဝင်သက်ဆိုင်သည်ဟု သင်္ကာမကင်းဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိ၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မည် သို့မဟုတ် သမ္မန်စာချမှတ်ခြင်း မခံရအောင် အခြားနည်းရှောင်ရှားနေမည်ဟု ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိသူ
(ခ) ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးသည် မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်သူအား ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးလျှင် မော်တော်ယာဉ်ကို လုံခြုံစွာ ယာယီထိန်းသိမ်းထားရန် လိုအပ်ပါက မိမိသင့်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း အရေးယူဆောင်ရွက် နိုင်သည် သို့မဟုတ် အရေးယူဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်
ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် မော်တော်ယာဉ်ကို ရွှေ့ပြောင်းနေရာချထားရန် လိုအပ်ပါက ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန် ဆောင်ရွက်ရမည်
(က) ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စားတာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်သည့် ဦးစီးဌာနမှ အရာရှိသည် ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်သည့် ယာဉ်မောင်းသူ လက်ရှိထားသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားများကို သိမ်းယူနိုင်သည်
ယင်းသို့သိမ်းယူလျှင် သိမ်းယူထားကြောင်း အထောက် အထားထုတ်ပေးရမည်
(ခ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သိမ်းယူထားကြောင်း အထောက်အထားဖြင့် မော်တော်ယာဉ်ကို နေထိုင်ရာ ဥပစာသို့ ပြန်လည်ယူဆောင်ရန်အတွက်သာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်ရှိသည်
ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဦးကဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် ဦးစီးဌာနမှ အရာရှိကဖြစ်စေ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်သက်သေခံလက်မှတ်၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးချက် သက်သေခံလက်မှတ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားများကို စစ်ဆေးရာတွင် ယင်းလိုင်စင်နှင့် လက်မှတ် များမှာ အစစ်အမှန်မဟုတ်ကြောင်း ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိလျှင် အဆိုပါသက်သေခံအထောက်အထား များကို သိမ်းယူပြီး တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ဆက်လက်အရေးယူဆောင်ရွက်ရမည်
ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဦး သို့မဟုတ် ဦးစီးဌာနမှ အရာရှိသည် သီးခြားခွင့်ပြုထားသော နေရာမှအပ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာ အပါအဝင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါမော်တော်ယာဉ်အား စစ်ဆေးတွေ့ရှိလျှင် ယင်းမော်တော် ယာဉ်ကို ယာယီထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အနီးဆုံးရဲစခန်းတွင် အပ်နှံရမည်-(က) မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်၊(ခ) မှတ်ပုံတင်ဖျက်သိမ်းထားပြီးသော မော်တော်ယာဉ်
အမျိုးသားကောင်စီသည် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရန်ပုံငွေကို အောက်ပါရငွေများဖြင့် ထူထောင်ရမည်-(က) ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေ၊(ခ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပစေတနာရှင် များ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် လှူဒါန်းငွေများ၊(ဂ) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေမှအပ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် လှူဒါန်းငွေများမှ ရရှိသည့်ငွေဖြင့် တရားဝင်တိုးပွားသည့်ငွေများ
အမျိုးသားကောင်စီသည် ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး စည်းမျဉ်းများ ကို စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ညှိနှိုင်းရေးဆွဲရမည်
အမျိုးသားကောင်စီသည် ရန်ပုံငွေနှင့်စပ်လျဉ်း၍-(က) သတ်မှတ်ထားသည့် ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ရန်ပုံငွေလက်ခံရယူခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ ပြုရမည်
(ခ) ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ စာရင်းစစ်ဆေးမှုခံယူရမည်
သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီရန်ပုံငွေကို အမျိုးသားကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ အောက်ပါရငွေများဖြင့် ထူထောင်ရမည်-(က) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေ၊(ခ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပစေတနာ ရှင်များ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ ထောက်ပံ့ငွေ၊ လှူဒါန်းငွေနှင့် အခြားတရားဝင်ရငွေများ၊(ဂ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေမှအပ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါ ထောက်ပံ့ ငွေ၊ လှူဒါန်းငွေနှင့် အခြားတရားဝင်ရငွေများမှ ရရှိသည့်ငွေဖြင့် တရားဝင်တိုးပွားသည့်ငွေများ
တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီများသည် အမျိုးသားကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီ ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများကို ရေးဆွဲပြီး သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ စာရင်းစစ်ဆေးမှုကို ခံယူရမည်
အမျိုးသားကောင်စီသည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏ ရန်ပုံငွေမှ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ရန်ပုံငွေသို့ ခွဲဝေပေးနိုင်သည်
မည်သူမျှ-(က) မိမိအား ထုတ်ပေးထားသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို မိမိနှင့်တစ်ပါတည်း ယူဆောင်ခြင်းမရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ခ) မိမိအား ထုတ်ပေးထားသည့် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို မိမိနှင့်တစ်ပါတည်း ယူဆောင်ခြင်းမရှိဘဲ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ၊(ဂ) သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ၊(ဃ) သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေသော ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက် ခြင်းမပြုရ၊(င) စိတ် သို့မဟုတ် ကိုယ်၏အခြေအနေမှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ရန် သင့်လျော်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေတွင် မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(စ) သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်တင်အားထက်ပို၍ တင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ
(ဆ) မော်တော်ယာဉ်တွင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အပိုမီးလုံး သို့မဟုတ် အပိုမီးတန်း တပ်ဆင်မောင်နှင်ခြင်း မပြုရ၊(ဇ) ခြေလျင်လမ်းကူးနေရာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်နည်းဥပဒေများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဆန့်ကျင်၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ဈ) အခြားသူ၏ ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ၊(ည) မှတ်ပုံတင် သက်တမ်းရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်စဉ် မှတ်ပုံတင်သက်သေခံ လက်မှတ် ကို သတ်မှတ်သည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ပြသရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ၊(ဋ) မော်တော်ယာဉ်ကို ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်နေစဉ် လက်ကိုင်ဖုန်း အသုံးမပြုရ၊(ဌ) သတ်မှတ်ထားသည့်မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်နေစဉ် ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များအား ကလေးအသက်ကယ်ထိုင်ခုံကို အသုံးမပြုဘဲ စီးနင်းစေခြင်းမပြုရ၊(ဍ) အသက်ကယ်ထိုင်ခုံခါးပတ်ပတ်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်နေစဉ် ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ လိုက်ပါစီးနင်းသူများကိုဖြစ်စေ အသက်ကယ်ထိုင်ခုံခါးပတ်ကို တပ်ဆင်ခြင်း မပြုဘဲ မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ
မော်တော်ဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်သူ မည်သူမျှ-(က) မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို နောက်ကြည့်မှန်နှင့် အိပ်ဇောရှိအသံထိန်း ကိရိယာမပါဘဲ မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ၊(ခ) မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းနှင်စီးနင်းရာတွင် ရှေ့မီးအနိမ့်ကို နေ့၊ ညအချိန်တိုင်းတွင်ဖွင့်၍ မောင်းနှင်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ၊(ဂ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ လိုက်ပါစီးနင်းသူကိုဖြစ်စေ သတ်မှတ်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းနှင့်ကိုက်ညီသည့် ဆိုင်ကယ်စီးဦးထုပ်ကို မေးသိုင်းကြိုးသေချာစွာ တပ်ဆင်၍ ဆောင်းခြင်းမပြုဘဲ မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ
မော်တော်ယာဉ်လက်ဝယ်ရှိသူ မည်သူမျှ-(က) မော်တော်ယာဉ်ပေးကမ်းခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းတို့တွင် မော်တော်ယာဉ် ပေးကမ်းသည့်နေ့ရက် သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ် စာချုပ်ချုပ်ဆိုသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးနိုင်ရေးအတွက် လျှောက်ထားရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ
(ခ) အမွေဆက်ခံခြင်းဖြင့် မော်တော်ယာဉ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသည့်ကိစ္စရပ်တွင် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင် ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးရန် တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လျှောက်ထားရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ
(ဂ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးရန် လျှောက်ထားရာတွင် မော်တော်ယာဉ် ပေးကမ်းခြင်းနှင့် ရောင်းဝယ်ခြင်းစာချုပ်၌ ဝယ်ယူသူ၏အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာ အပါအဝင် အခြား အချက်အလက် တစ်စုံတစ်ရာကို မမှန်မကန် ဖော်ပြခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ချန်လှပ်ခြင်း သို့မဟုတ် စာချုပ် ချုပ်ဆိုသည့်နေ့ရက်ကို မမှန်မကန် ဖော်ပြခြင်းမပြုရ
မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်မောင်း သင်တန်းကျောင်း လုပ်ငန်းလိုင်စင်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်မောင်း သင်တန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ခြင်းမပြုရ
မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလိုင်စင်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရ
မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ် ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းခံရသည့် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေ ခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ
မည်သူမျှ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင်-(က) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ခ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၌ ခွင့်ပြုထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ သို့မဟုတ် မောင်းနှင်ခွင့်မပြုရ၊(ဂ) အခြားသူ၏ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ဃ) မော်တော်ယာဉ်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် အမြန်နှုန်းထက်ပို၍ မောင်းနှင်ခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ် ထားသည့် အမြန်နှုန်းအောက်လျှော့၍ မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(င) မော်တော်ယာဉ်ကို ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်အထိ မဆင်မခြင် သို့မဟုတ် အရှိန်ပြင်းစွာ သို့မဟုတ် ပေါ့လျော့စွာမောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(စ) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ဆ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်း (Dangerous Goods) ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်မညီဘဲ မော်တော်ယာဉ်တွင် တင်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းမပြုရ၊(ဇ) မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော ပမာဏထက်ပို၍ အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်၍သော်လည်းကောင်း မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊(ဈ) အငှားယာဉ်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး မော်တော်ယာဉ်အဖြစ် အသုံးမပြုရ
မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်ကို သူတစ်ပါး ထိခိုက်မှု အာမခံမထားရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာ တွင် အသုံးမပြုရ သို့မဟုတ် အသုံးပြုခွင့်မပေးရ
ဤတားမြစ်ချက်သည် ခရီးသည်များနှင့် မသက်ဆိုင် စေရ
မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အတွက် တာဝန်ရှိသူ မည်သူမျှ ယင်းမော်တော် ယာဉ်ကို ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ရရှိမထားသူ တစ်ဦးဦးအား မောင်းနှင်စေခြင်းမပြုရ သို့မဟုတ် မောင်းနှင်ရန် ခွင့်မပြုရ
မည်သူမျှ မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်တွင်-(က) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားကို မထင်မရှားဖြစ်စေရန် တမင်မပြုလုပ်ရ၊(ခ) ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးထားသည့် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားမဟုတ်ဘဲ အခြားနံပါတ်ပြား ကို တပ်ဆင်အသုံးမပြုရ၊(ဂ) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား တပ်ဆင်ထားခြင်းမရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ၊(ဃ) ဦးစီးဌာနက အခြားမော်တော်ယာဉ်အတွက် ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသား သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုစေခြင်းမပြုရ
မည်သူမျှ-(က) မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို သီးခြားခွင့်ပြုထားသော နေရာမှအပ အများပြည်သူဆိုင်ရာအပါအဝင်မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ၊(ခ) ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော် ယာဉ်တွင် ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုစေခြင်းမပြုရ၊(ဂ) ဥပဒေနှင့်အညီ အခွင့်အာဏာမရှိဘဲ သို့မဟုတ် ခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ မော်တော် ယာဉ်၏ မူလအမျိုးအမည်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်ပျက်ပြားစေသည်အထိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးချက် သက်သေခံလက်မှတ်ပါအနေအထားများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းမပြုရ၊(ဃ) ဦးစီးဌာနကထုတ်ပေးသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်၊ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးချက်သက်သေခံ လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးပြီးကြောင်း အထောက်အထား၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ် ပြား၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်သက်သေခံလက်မှတ်၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်အမှတ်အသား၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင်တို့နှင့် အခြားအထောက်အထားများကို လိမ်လည်အတုပြုထားသည့်စာတမ်းအမှတ်အသားဖြစ်ကြောင်းသိလျက် နှင့်လည်းကောင်း၊ ထိုသို့ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိလျက်နှင့်လည်းကောင်း အစစ်အမှန် အနေဖြင့် အသုံးမပြုရ
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၅ ပါတားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်
မော်တော်ဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်သူ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၆ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ် ချမှတ်ရမည်
မော်တော်ယာဉ်လက်ဝယ်ရှိသူ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၇ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုကျပ်သုံးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ် ရမည်
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၈ ပါတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူကိုကျပ် တစ်ဆယ်သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၉ ပါတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ် ၁၅ သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို-(က) ပုဒ်မ ၈၀ နှင့် ပုဒ်မ ၈၁ တို့ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုတစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပို သော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ယင်းပြစ်မှုကို ထပ်မံကျူးလွန် ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုသုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်သုံးသိန်း ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၂ ပါ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူကိုတစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
မည်သည့်မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အတွက် တာဝန်ရှိသူမဆို-(က) ပုဒ်မ ၈၃ ပါတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို တစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ယင်းပြစ်မှုကို ထပ်မံ ကျူးလွန် ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို သုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ် သုံးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၄ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို သုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်သုံးသိန်းထက်မပိုသောငွေဒဏ် ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၅ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို သုံးနှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများနှင့် အမိန့်တို့ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း သို့မဟုတ် လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်
မည်သူမဆို ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ တားမြစ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်အရ ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သော ပြစ်မှုကိုကျူးလွန်ရန် အားပေးကူညီလျှင် ယင်းပြစ်မှုအတွက် ဤဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရမည်
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် မည်သည့်မော်တော်ယာဉ် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အမျိုးအစားကိုမဆို အများပြည်သူအကျိုးအလို့ငှာ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အားလုံး သို့မဟုတ် တစ်ခုခုကို အကျိုးသက်ရောက်စေခြင်းမှ စည်းကမ်းချက်ထား၍ဖြစ်စေ၊ စည်းကမ်းချက် မထားဘဲဖြစ်စေ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက် ရာတွင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အခြားပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ဦးစီးအဖွဲ့ သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့များအားလိုအပ်သလို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးရမည်
ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံ လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက်သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးပြီးကြောင်း အထောက်အထား၊ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား၊ ယာယီ မှတ်ပုံတင်သက်သေခံလက်မှတ်၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်အမှတ်အသား၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင်တို့နှင့် အခြားအထောက် အထားများကို ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်စေ၊ အတုအပဖြစ်စေပြုလုပ်လျှင် တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ အရေးယူခြင်းခံရမည်
မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူက ကောက်ခံရရှိသော သတ်မှတ်ယာဉ် စစ်ဆေးခမှဦးစီးဌာနသို့ ပေးသွင်းစေရမည့် အခကြေးငွေများအား သတ်မှတ်ကာလအတွင်း ပေးသွင်းရန် ပျက်ကွက်လျှင် အဆိုပါ အခကြေးငွေများကို အခွန်မပြေကျန်ငွေဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အရကောက်ခံရမည်
ပုဒ်မ ၈၉၊ ပုဒ်မ ၉၀၊ ပုဒ်မ ၉၄ နှင့် ပုဒ်မ ၉၅ တို့အရ အရေးယူသော ပြစ်မှုများကို ရဲအရေးယူပိုင်ခွင့် ရှိသော ပြစ်မှုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်
ဤဥပဒေမပြဋ္ဌာန်းမီ ထုတ်ပေးထားသည့် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်နှင့် သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်မှတ်တမ်း၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက်သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်မှတ်တမ်းနှင့် လုပ်ငန်းလိုင်စင်များ သည် ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသော စာတမ်းအမှတ်အသားများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်
ရုပ်သိမ်းပြီးသော ၁၉၆၄ ခုနှစ် မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၇) အရဖြစ်စေ၊မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၅၅
အရဖြစ်စေ ထုတ်ပြန်ထားသော နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်း များ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဤဥပဒေနှင့် မဆန့်ကျင် သရွေ့ ဆက်လက်ကျင့်သုံးနိုင်သည်
ဦးစီးဌာနသည် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ရုံးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရမည်
ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ​အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင်−(က) ဝန်ကြီးဌာနသည် နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ထုတ်ပြန်နိုင်သည်
(ခ) ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားကောင်စီတို့သည် အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်
(ဂ) ဦးစီးဌာနသည် အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်
မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၅၅
ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်
(ပုံ) ဝင်းမြင့်နိုင်ငံတော်သမ္မတပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ​တော်
ပင်လယ် ဓားပြမှု ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂလိက အုပ်စုများ (အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ် မနေသူ) တို့က စစ်တိုက်မှုဆန်ဆန် ပြုမူ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ပြင်တွင် ကျူးလွန်သော ဓားပြမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ထို အသုံးအနှုန်းတွင် ရေမျက်နှာပြင် ကျယ်ပြန့်သော နေရာ သို့မဟုတ် ကမ်းစပ်ပေါ်တွင် ပြုမူခြင်းများ ပါဝင်သည်
သို့သော် သင်္ဘော တစ်စင်းထဲ ပေါ်တွင် အတူတူ သွားလာနေသူ အချင်းချင်း ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုကို မူ ပင်လယ်ဓားပြမှုဟု ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းခြင်း မရှိပေ
(ဥပမာ သင်္ဘောတစ်စင်းတည်း အတူတူ သွားနေသူ အချင်းချင်း ပစ္စည်းခိုးခြင်း
ထို အသုံးအနှုန်းမှာ နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်တွင် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့များက ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများကို ရည်ညွှန်းသည်
၁၉၈၂ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင် ဥပဒေ သဘောတူညီချက် အရ ပင်လယ်ဓားပြမှု ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်း သို့မဟုတ် လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းမှ မှ ယာဉ်ဝန်ထမ်း သို့မဟုတ် ခရီးသည် မှနေ၍ ပင်လယ်ပြင်တွင် အခြားသင်္ဘောတစ်စင်း သို့မဟုတ် လေယာဉ်တစ်စင်း နှင့် ယာဉ်ပေါ်တွင် ပါရှိသော လူ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ကြမ်းတမ်းစွာ ပြုမူခြင်း၊ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း၊ လိုက်လံဖမ်းဆီးခြင်း ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ပင်လယ်ဓားပြမှု ကို သင်္ဘော၊ လေယာဉ်၊ လူ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းကို နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှု ပြင်ပတွင် ကျူးလွန်နိုင်သည်
အမှန်တကယ်တွင် ပင်လယ်ဓားပြမှုသည် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆိုင်သော ပထမဆုံး ဥပဒေပင် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း အနေနှင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ပင်လယ်ဓားပြများအား တရားဥပဒေ လမ်းကြောင်းဖြင့် တရားစွဲဆိုရန် အတွက် အခက်အခဲအမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင် နေရသည်
သမုဒ္ဒရာများကို ကုန်သွယ်ရန် အတွက် စတင် အသုံးပြုချိန် ကပင် ပင်လယ်ဓားပြမှု စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု သဘာဝကျစွာပင် ယူဆနိုင်သည်
ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဓားပြမှုမှာ အေဂျင်ပင်လယ်နှင့် မြေထဲပင်လယ်တွင် ဘီစီ ၁၃ ရာစုက ပင်လယ်ပျော်များက စတင်ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သမိုင်းကြောင်းအရ အီလီရီယန် နှင့် တိုင်ရီနီယန်တို့ကို ပင်လယ်ဓားပြများ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရောမသားများနှင့် ဂရိတို့လည်း ပါဝင်သည်
လမ်နော့စ်ကျွန်းသည် ဂရိတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တွန်းလှန်ခဲ့ပြီး သယာရှန် ပင်လယ်ဓားပြများ အတွက် ကွန်းခိုရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖိုနီးရှန်းများသည် သူတို့၏ ပင်လယ်ရွက်လွှင့် ခရီးစဉ်များတွင် ပင်လယ်ဓားပြမှုကို ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ကောင်လေးနှင့် ကောင်မလေးများကို ကျွန်အဖြစ် ရောင်းစားရန် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ဘီစီ ၃ရာစုတွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့က အိုလမ်ပို့စ် (အနာတိုလီးယားရှိမြို့) ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုမြို့ကို မွဲပြာကျသွားစေခဲ့သည်
ရှေးခေတ် ပင်လယ်ဓားပြများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ အီလီရီယန်များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့သည် အနောက် ဘော်လ်ကန်ကျွန်းဆွယ်တွင် ကျက်စားခဲ့ကြသည်
အေဒရီယားတစ် ပင်လယ်ကို အမြဲတစေ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် အီလီရီယန်တို့သည် ရောမနိုင်ငံနှင့် ပဋိပက္ခများစွာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ်တွင် ရောမတို့က အီလီရီးယားကို အောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပြီး သူတို့နိုင်ငံအတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ခြင်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်
ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် အနာတိုလီယန် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့ ကျက်စားခဲ့ကြပြီး ရောမအင်ပိုင်ယာ၏ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်း ကုန်သွယ်မှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်
ဘီစီ ရ၅ ခုနှစ်တွင် အေဂျင်ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကူးသော ခရီးစဉ် တစ်ခုတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာ သည် ဆီလီရှန် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရပြီး ဖာမာကူဆာရှိ ဒိုဒီကန်နိစ်ကျွန်းတွင် အကျဉ်းသား အဖြစ် ဖမ်းဆီးထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်
သူသည် ဖမ်းဆီးထားခံရစဉ် တလျှောက်တွင် မာန် လုံးဝ မချပဲ ဟန်မပျက် ပျော်ရွှင်စွာ နေခဲ့သည်
ပင်လယ်ဓားပြတို့က ရွှေ ၂၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူရန် တောင်းဆိုမည်ဟု ဆိုသော အခါတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာက သူ့အနေနှင့် အနည်းဆုံး ၅၀ တဲလင့် တန်သည်ဟု ဆိုသဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြတို့က ၅၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ဂျူးလိယက်ဆီဇာကို ၅၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူ၍ လွှတ်လိုက်သော အခါတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာက သင်္ဘောတစ်စင်းဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြများကို လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး သတ်ပစ်ခဲ့သည်
ပွမ်ပေမှ ဆီးနိတ်က ပင်လယ်ဓားပြမှုများကို နှိမ်နင်းရန် အတွက် ဘီစီ ၆၇ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၃ လကြာ ရေကြောင်းတိုက်ပွဲများဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြရန်ကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်
အစောဆုံး အေဒီ ၂၅၈ တွင် ဂေါသစ်-ဟာကျူလစ် သင်္ဘောစုများမှ ပင်လယ်နက်နှင့် မာမယာပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မြို့များကို တိုက်ခိုက်ဖျက်စီးခဲ့သည်
အေဂျင်ကမ်းရိုးတန်းမှာလည်း အလားတူ တိုက်ခိုက်မှုများကို နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ခံခဲ့ရသည်
၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဂေါ့သ် တို့သည် ဂါလာတီယာနှင့် ကက်ပါဒိုဆီယာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဂေါသစ် ပင်လယ်ဓားပြများမှာ ဆိုက်ပရပ်စ် နှင့် ခရီးတီးသို့ ခြေချခဲ့ကြသည်
ထိုအတောအတွင်းတွင် ဂေါ့သ်တို့သည် ရတနာ အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်း ရယူခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်
အေဒီ ၂၈၆ တွင် ဂေါ့သ်လူမျိုး ရိုမန် စစ်ဦးစီးမှူး ကာရောစီးယပ်စ်ကို ကလပ်စစ် ဘရစ်တန်နီကာ တပ်ကို ဦးစီးစေခဲ့ပြီး အာမောရီကာ နှင့် ဘယ်ဂျစ်ဂေါလ် ကမ်းရိုးတန်းများကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်နေသော ဖရန့်ကစ်ရှ် နှင့် ဆက်ဆွန် ပင်လယ်ဓားပြများကို သုတ်သင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်
ရိုမန်၏ နယ်မြေဖြစ်သော ဘရစ်တန်နီယာတွင် စိန့်ပက်ထရစ်သည် အိုင်းရစ်ရှ် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ဖမ်းဆီး ကျွန်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်
အစောပိုင်း ပိုလီနီးရှန်း စစ်သူရဲတို့သည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်နှင့် မြစ်ကမ်းစပ်ရှိ ရွာများကို တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိသည်
သူတို့သည် သူတို့ အရေးမလှပါက ဆုတ်ခွာနိုင်ရန် တိုက်ပြီးလျှင် ပြေးသည့် စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်
အလယ်ခေတ် ဥရောပတွင် အထင်ရှားဆုံးနှင့် ကျက်စားရာ နယ်မြေ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပင်လယ် ဓားပြများမှာ ဗိုက်ကင်းခေတ်နှင့် အလယ်ခေတ် အစောပိုင်း ၇၈၃ မှ ၁၀၆၆ အထိ တိုက်ခိုက်ကျက်စားခဲ့သော စကင်ဒီနေဗီးယားမှ ဗိုက်ကင်းဟု ခေါ်သော လုယုစစ်တိုက်သူများ ဖြစ်သည်
သူတို့သည် ကမ်းရိုးတန်းများ၊ မြစ်များနှင့် အနောက် ဥရောပရှိ ကုန်းတွင်းပိုင်းမြို့များကို ဆီဗေးသို့ ရောက်သည် အထိ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြီး ၈၄၄ ခုနှစ်တွင် နော့စ်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်
ဗိုက်ကင်းတို့သည် မြောက်အာဖရိက ကမ်းရိုးတန်းနှင့် အီတလီ ကမ်းရိုးတန်းများကိုပင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
သူတို့သည် ဘောလတစ်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းများကို တိုက်ခိုက်လုယူခဲ့ကြပြီး အရှေ့ဥရောပ၏ မြစ်များတလျှောက် ပင်လယ်နက်နှင့် ပါရှား အထိပင် သက်ဆင်းခဲ့ကြသည်
အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ၌ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ တကွဲတပြား ဖြစ်နေခြင်းက ပင်လယ်ဓားပြတို့ကို အားသာမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်
ထိုအချိန် အတွင်းတွင် မြေထဲပင်လယ်၌ မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြတို့ ထင်ရှားခဲ့သည်
၉ ရာစု ကုန်သည် အထိ မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ကျက်စားရာမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အီတလီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တို့ဖြစ်သည်
၈၄၆ ခုနှစ်တွင် မွတ်စလင် တိုက်ခိုက်သူများသည် ရောမကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဗာတီကန်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်
၉၁၁ တွင် ဖရက်ဆီနက်မှ မွတ်စလင်များ အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ဖြတ်သန်းသည့် နေရာများကို ချုပ်ကိုင်ထားမှုကြောင့် ဘစ်ရှော့ နာဘွန်းသည် ရောမမှ အီတလီသို့ ပြန်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့သည်
မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြများသည် ၁၀ ရာစုတွင် ဘယ်လီရစ် ကျွန်းများကို အခြေပြု၍ လှုပ်ရှားခဲ့သည်
၈၂၄ မှ ၉၆၁ အထိ အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြတို့သည် မြေထဲပင်လယ် တစ်ခုလုံးကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ယခုခေတ်တွင် ပင်လယ်နီနှင့် အာဖရိကဦးချိုဒေသတွင် ဆိုမာလီပင်လယ်ဓားပြများ သောင်းကျန်းလျက်ရှိကြသည်
ထို့ကြောင့် အချို့ကုန်တင်သင်္ဘောကြီးများသည် အာဖရိကတိုက်ကြီးအား ဂွတ်ဟုပ်အငူမှပတ်သည့်လမ်းဟောင်းကို အသုံးပြုလာကြသည်
အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပေါ်တူဂီပင်လယ်ဓားပြများနှင့် ရခိုင်ပင်လယ်ဓားပြများနာမည်ကြီးခဲ့ကြသည်
ယခုခေတ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ဆူမတြားကျွန်းနှင့်ဘော်နီယိုကျွန်းတဝိုက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားပင်လယ်ဓားပြများသောင်းကျန်းကြသည်
ထို့ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသည် မလ္လကာရေလက်ကြားကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကမ်းခြေ မြန်မာနိုင်ငံ ထားဝယ်မြို့မှ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဒါနန်းမြို့သို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်လျက်ရှိသည်
တရုတ်နိုင်ငံသည် ပင်လယ်ဓားပြရန်ကြောင့် ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို မာလာယုကျွန်းဆွယ်မှ ဖြတ်သန်းခြင်းမပြုတော့ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြတ်လျက် ပိုက်လိုင်းဖြင့်သွယ်တန်းရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်
အရှေ့အာရှတွင် ဂျပန်ပင်လယ်ဓားပြများ နာမည်ကြီးခဲ့သည်
မကျည်းတောရွာ၊ ဦးဂ
ယင်းတိုက် (Yindaik) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Dalbergia cultrata ဖြစ်သည်
ယင်းတိုက်သစ် အနှစ်သားသည် မာ၍ အစင်းကြောင်းများ ထင်လျက် လှပသဖြင့် ပန်းပုထုရန် အလွန် အသုံးဝင်သည်
အသား၏အရောင်မှာ အညို၊ သို့မဟုတ် အနက် ဖြစ်သည်
အနောက်နိုင်ငံများမှ အက်ဗနီခေါ် သစ်သားနက်နှင့် ယင်းတိုက်သားတို့သည် ဆင်တူကြသည်
ယင်းတိုက်သားကို မြေအောက်၌ အတန်ကြာ မြှုပ်ထားလျှင် အက်ဗနီသစ်နှင့်မခြား မည်းနက်လာ နိုင်သည်
လက်ကိုင်တုတ်များ၊ လက်ကိုင်ရိုးများနှင့် အိမ်အသုံး  အဆောင်များကို ယင်းတိုက်သားနှင့် ပြုလုပ်ကြသည်
နှဲတံ၊ ပြွေတံ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ယင်းတိုက်သားကို အသုံးပြုကြသည်
ထူးခြားစွာ လှပသော ဝက်မှင်ဘီးခုံများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ယင်းတိုက်သားကို အသုံးချနိုင်သည်
ယင်းတိုက်ပင်သည် အမြင့် ပေ ၆ဝ အထိနှင့် ပင်စည်လုံးပတ် ငါးပေမျှ ရှိသဖြင့် အရွယ်အလတ်စားမျိုး သစ်ပင်ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေပြန့်သစ်တောများနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း သစ်တောများ၌ ယင်းတိုက်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
ယင်းတိုက်ပင်၏ ပင်စည်တွင် များသောအားဖြင့် ထွင်းကြောင်းများထင်လျက် ရှိသဖြင့် ပျဉ်ကြီးကြီးများ ခွဲဖြတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ
ရှေးရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးခဲ့သော ဘုရင်မင်းဆက်များကို အောက်ဖော်ပြပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်
မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉–၁၇၈၅)၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သောခေတ်များအနက် အချို့(စောလွန်းသော မင်းဆက်များ)သည် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ယနေ့တိုင်မတွေ့ရှိသေးပေ
တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များက ဓညဝတီခေတ်သည် အမှန်တကယ်မတည်ရှိဟု ယူဆကြသည်
တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များကလည်း အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်
စောလွန်းသော မင်းဆက်များကိုမူ သက်သေမပြနိုင်သော်လည်း ယခုအခါ သူရိယ မင်းဆက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေ လောကာနန္ဒါဘုရားရှိ စင်္ကြာမုနိဘုရားစမ္မခဏ်စာက အထင်အရှားသက်သေ ပြုနေသည်
အမည်ရင်း - ဦးခင်မောင်အေး၂
မိဘအမည် - ဦးဖိုးညှင်း + ဒေါ်ဖွားစု (အမှန်တကယ် အဖေရင်းနှင့် အမေရင်းမှာ တောတွင်း၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ သခင်သန်းထွန်းနှင့် ခေါ်ခင်ခင်ကြီး တို့ ဖြစ်သည်
၂၂-၈-၂၀၁၈ ကြေးမုံသတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာတွင် ပါရှိသော မိဘ (၂) ပါးမှာ ဦးစောမောင်နှင့် ဒေါ်ခင်ကြီး (မြောင်းမြ) ဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်ကြောင်း ပါရှိသည်
ကလောင်အမည်ခွဲများ - စိုင်းဆေးနော်၊ ညိုမင်းလွင်ခင်မောင်အေး (မန္တလေး) ကို မြောင်းမြမြို့၌ အဖ  ဦးစောမောင်၊ အမိ ဒေါ်ခင်ကြီး (မြောင်းမြ) တို့မှ ဖွားမြင်သည်
မိခင် ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်၏ အစ်မအရင်းဖြစ်သောကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်ဆိုလျှင် မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲတော်စပ်သည်
မွေးသက္ကရာဇ်မှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်
တပ်မတော် အရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း  ဗိုလ်သင်တန်းအပတ်စဉ် (၈) ကျောင်းဆင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အမှတ်မှာ ကြည်း-၆၄၇၆ ဖြစ်သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုများ စတင် ရေးသားခဲ့သည်
သေနတ်ပြစ်၊ တောလိုက် ဝါသနာပါ၍ ထိုအတွေ့အကြုံများအရ တပ်မတော် တာဝန်မှ အားလပ်ချိန်တွင် ဝါသနာ အလျောက် စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်ပါးပုဒ်ရေ တရာ့ ငါးဆယ်ခန့်နှင့် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည် လေးရာကျော်ခန့် ရေးသားခဲ့သည်
တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း လုပ်ငန်းတွင် ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အထိ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ် အထိ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတိုက် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးတာဝန်နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နတ်မောက်မြို့နယ် အမှတ် (၂)၊ မဆလ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုစားလှယ် တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတို တတိယဆု) ကို 'ကျားနှင့်မုဆိုး' စာအုပ်ဖြင့် ရရှိသည်
အနောက်ရန်ကင်း၊ ရန်အေးလမ်းသွယ် (၂)၊ တိုက် (၃၃၁) အခန်း (၁၇) တွင် နေထိုင်ရင်း စာနယ်ဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်
၂၁-၈-၂၀၁၈ (အင်္ဂါနေ့) မွန်းလွဲ ၁:ဝ၀ နာရီတွင် မင်္ဂလာဒုံ တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ၅ ရပ်ကွက် တိုက် (၉၄)၊ အခန်း (ဝ၄) ရန်ငြိမ်းအိမ်ရာတွင် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်
တခင်းလုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takhinlon)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ တခင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တခင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၂၄ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၁၆ ဦး နေထိုင်သည်
သက်ရင်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetyintaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မြင်ကွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်ကွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁၈ ဦး၊ မ ၂၈၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
နော်ဝေးအစိုးရသည် ပင်လယ်ငါးဖမ်းဒေသကို ကမ်းလွန်မိုင် ၂၀၀ သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဥရောပ၌ အကြီးမားဆုံး ငါးဖမ်းနိုင်ငံဖြစ်လာသည်
(၁၀) ကြိမ်မြောက် မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနကွန်ဂရက်၏ ၃-ရက်ကြာ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ပြီးဆုံးသည်
သုတေသနအဖွဲ့ ၁၄ ဖွဲ့မှ နောက်ဆုံးနေ့တွင် စာတမ်း ၁၀၁ စောင် ဖတ်သည်
ဗင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျီယာအူးရ်ရာမန် ဦးဆောင်သည့် ဗင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ပီကင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၂၉ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနှစ်ပတ်လည်နေ့ဖြစ်သည်
အီဂျစ်အစိုးရက တောင်းခံလျှင် ပြင်သစ်က မီးရပ်-၂၀၀၀ လေယာဉ်သစ်များ အီဂျစ်သို့ ပေးကမ်းကောင်းပေးကမ်းမည်ဟု ပြင်သစ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗုဂတ်စက ပြောကြားသည်
ရုရှနိုင်ငံတွင် ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွက် ကောက်ပဲသီးနှံတန်ချိန် ၂၂၃.၈ သန်းထွက်ရှိကြောင်း ကြေညာသည်
ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဒမက်စပ်နှင့် အလက်ပိုတီမြို့တွင် ဗုံးဖောက်ခွဲခဲ့သူ ၃ ဦးအား လူမြင်ကွင်းတွင် ကြိုးပေးသတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်
လက်ဗနွန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပယ်လက်စတိုင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့များအား လက်ဗနွန်နိုင်ငံတွင်းမှ ဇန္နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ထွက်ပေးရမည်ဟု လက်ဗနွန်သမ္မတ အီလီယာပ်ဆာကစ်က အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချသော ရေနံစိမ်းဈေးကို ဇန္နဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ရေနံအမျိုးအစားအလိုက် မြှင့်တင်ရန်ဆုံးဖြတ်ကြောင်း ကြေညာသည်
ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၁၉၇၆-၇၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ကြားရွေးကောက်ပွဲများပြုလုပ်ရန်ပြင်ဆင်ရေးနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ရေးအတွက် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများနှင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆွေးနွေးကြသည်
ဗီယက်နမ်အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ဒုတိယငါးနှစ်စီမံကိန်း (၁၉၇၆-၈၀) ဆွေးနွေးပွဲကို ဖွင့်လှစ်သည်
လောပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ ဆူဗန်နိုဖောင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အစိုးရဧည့်သည်တော်အဖြစ် ၈-ရက်ကြာ လည်ပတ်ရန်အသွား မန္တလေးမြို့သို့ ခေတ္တဝင်ရောက်ရပ်နားသွားသည်
အမေရိကန်သမ္မတ ဖို့ဒ်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကစ်ဆင်းဂျားအား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အရပ်သားအမှုထမ်းများအတွက် အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သော လွတ်လပ်ရေးတံဆိပ်ကို ချီးမြှင့်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ်းရိုးမှ ပင်လယ်များအထိ ရေမိုင် ၂၀၀ ကို စီးပွားရေးဇုံအဖြစ်သတ်မှတ်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာသည်
သီရိလင်္ကာသမ္မတ ဝီလျံဂိုပါလာဝါက သီရိလင်္ကာ၏ရေပိုင်နက်မှာ ရေမိုင် ၁၂ မိုင်၊ ပင်လယ်ရေနက်ပိုင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသောဇုံကို ရေမိုင် ၂၄ မိုင်၊ စီးပွားရေးဇုံ ရေမိုင် ၂၀၀ ထိ ရှိသည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းကြေညာသည်
(၂၆) ကြိမ်မြောက် ကယားပြည်နယ်နေ့ ကျင်းပသည်
ထိုနေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့၌ လေယာဉ်ဆိပ်အဆောက်အအုံသစ်ဖွင့်လှစ်ပွဲ ကျင်းပသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒီရာဂန္ဓီက အိန္ဒိယနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လက်ရှိလွှတ်တော်ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မတ်လတွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်
ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်၊ ပီလခတ်ကျေးရွာမှ စပါးအဝယ်ဒိုင်အား မြန်မာတနိုင်ငံလုံးတွင် ၁၉၇၅-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း စပါးဝယ်ယူရရှိမှုအများဆုံးဒိုင်အဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုပွဲကျင်းပရာ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးလှအေး တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြားသည်
ဒေသကောလိပ်များအကြောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးအဖွဲ့၊ လူမှုရေးရာနှင့်အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးကိုကို၊ ပညာရေးဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ဝင်းတို့သည် မြန်မာ့အသံခန်းမတွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် တွေ့ဆုံပြောကြားသည်
ယူဂိုစလားဗီးယားဝန်ကြီးချုပ် ဗီသီဒစ်နှင့်ဇနီးအပါအဝင် လူပေါင်း ၈ ဦး လေယာဉ်ပျက်ကျရာတွင် ကွန်လွန်သွားသည်
၁၉၇၅-၇၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခံရသော စံပြလုပ်သားများအား စံပြလုပ်သားစီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီနာယက သတ္တုတွင်းနှင့်အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်ခ ညစာစားပွဲဖြင့် ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံသည်
လောနိုင်ငံရှိ လယ်သမားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခွန်များ ပေးကြရတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ပသက်လောသတင်းဌာနဖြစ်သော ခါအိုဆန်သတင်းဌာနမှ ကြေညာသည်
ဂျင်မီကာတာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ၃၉ ဦးမြောက်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်
မျက်ခမ်းစပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး နှစ်ပတ်လည်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲကို ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန တိုင်းရင်းဆေးပညာဌာန၌ ကျင်းပသည်
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့ (အေစီယင်) ဝင် နိုင်ငံများအချင်းချင်း ကုန်သွယ်ရာတွင် ဦးစားပေးကုန်သွယ်ရေးစနစ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြရန် အေစီယင်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးများက သဘောတူညီကြသည်
ပြင်သစ်သမ္မတ ဂစ်စကတ်ဒက်စတိုင်းသည် ဆအူးဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် အစိုးရဧည့်သည်တော်အဖြစ် ၃-ရက်ကြာ လည်ပတ်ရန် ရီယဒ်မြို့သို့ ရောက်သည်
ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်း စာပေဗိမာန်အဖွဲ့က ကြီးမှူး၍ ၅-ရက်ကြာ ကျင်းပမည့် သုတစာပေဆွေးနွေးပွဲကို ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ဂျူဗလီခန်းမ၌ စတင်ကျင်းပသည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးပညာသင်ကြားရေးကို လေ့လာကြည့်ရှုရန် ရောက်ရှိနေသော ဆာ ရောဗတ်ရိုက် ခေါင်းဆောင်သည့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ အထွေထွေဆေးကောင်စီ ကိုယ်စားလှယ်အား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဦးကြည်မောင်က လက်ခံတွေ့ဆုံသည်
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့ (အေစီယင်) ရှိ အမျိုးသားသတင်းဌာနများနှင့် အစိုးရပြန်ကြားရေးဌာနများမှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများညီလာခံကို ဂျကာတာမြို့၌ ကျင်းပသည်
နိုင်ငံတော်ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယုသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော ထိုင်းနိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဥပဒစ်ပချာရီယန်ကွန်အား လက်ခံတွေ့ဆုံသည်
ဥရောပဘုံဈေးအဖွဲ့ (အီးအီးစီ) ၏ ရေပြင်ပိုင်နက် ၂၀၀ အတွင်း ငါးဖမ်းနေကြသော ရုရှ၊ ပိုလန်နှင့် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံများပိုင် ငါးဖမ်းသင်္ဘောစင်းရေကို လျှော့ချရန် ဘုံဈေးအဖွဲ့က သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ အကြောင်းကြားစာများ ပေးပို့သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒီရာဂန္ဓီသည် မတ်လ၌ကျင်းပမည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်လုပ်ငန်းများကို စတင်ပြုလုပ်သည်
အခွန်နှစ်ထပ်ကွမ်းကောက်ခံမှုမရှိစေရန်နှင့် ဝင်ငွေခွန်မှရှောင်တိမ်းမှုကိုကာကွယ်ရန်အတွက် စင်္ကာပူနှင့်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် အကောက်ခွန်သဘောတူစာချုပ်တရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်
ဗီယက်နမ်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦး၏ညီလာခံကို ဟိုချီမင်းမြို့တော်၌ ကျင်းပသည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်ကောင်စီစည်းရုံးရေးကော်မီတီနှင့်ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပညာသည်များ၏ ပထမအကြိမ်ဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပသည်
ဒုက္ခိန္ဒြေ, ဒေါမနဿိန္ဒြေ, သုခိန္ဒြေ, သောမနဿိန္ဒြေ, ဥပေက္ခိန္ဒြေ-ဟု ဣန္ဒြေ ၅-ပါးရှိပုံ၊ ဤသာသနာတော်၌ မမေ့မလျော့ ပြင်းထန်စွာ အားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ကိုစေလွှတ်လျက် နေသောရဟန်းအား ဒုက္ခိန္ဒြေဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ထိုယောဂီရဟန်းတော်သည် “ငါ့အား ဤဒုက္ခန္ဒြေဖြစ်ခဲ့ပြီ၊ ထိုဒုက္ခိန္ဒြေသည်လည်း အကြောင်းနိမိတ်နှင့် တကွဖြစ်၏၊ အကြောင်းခံနှင့် တကွဖြစ်၏၊ ပြုပြင်မှုနှင့် တကွဖြစ်၏၊ အထောက်အပံ့ နှင့် တကွဖြစ်၏၊ အကြောင်းနိမိတ်မရှိပဲ အကြောင်းခံမရှိပဲ ပြုပြင်မှုမရှိပဲ အထောက်အပံ့ မရှိပဲ ဒုက္ခိဖြစ်သောအကြောင်းမျိုး မရှိနိုင်-ဟု သိ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဒုက္ခိန္ဒြေ ဟူသော “ဒုက္ခသစ္စာကိုလည်း သိ၏၊ ဒုက္ခိန္ဒြေ၏ဖြစ်ကြောင်း “သမုဒယကိုလည်း သိ၏
ဒုက္ခိန္ဒြေ၏ချုပ်ရာ “နိရောဓကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ဒုက္ခန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ “ပထမဈာန်”၊ ဒေါမနဿိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ “ဒုတိယဈာန်၊ သုခိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ရာ “တတိယဈာန်၊ သောမနဿိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ စတုတ္ထဈာန်၊ ဥပေက္ခိန္ဒြေ၏ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ရာ ‘နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကိုလည်း သိ၏-အစရှိသည်ဖြင့် ဣန္ဒြေတစ်ပါးစီကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောင်းကင်သို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သောဒုတ်သည် အရင်းဖြင့်ကျလိုက်၊ အလယ်ဖြင့်ကျလိုက်၊ အဆုံးဖြင့်ကျလိုက်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးအုပ်, တဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားသော သတ္တဝါတို့သည် ဘဝတစ်ခုမှ ဘဝတစ်ခုသို့ ပြေးသွား ပြောင်း ရွှေကြကုန်လျက် ဤဘဝမှ ထိုဘဝသို့ ထိုဘဝမှ ဤဘဝသို့ လာရောက်ကြရကုန်၏
ဘဝသံသရာ အစမရှိခြင်းကြောင့်ပေတည်း
ထို့ကြောင့် အလုံးစုံသော သင်္ခါရဓမ္မတို့၌ ငြီးငွေ့ခြင်း, တပ်မက်မှုကင်းခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ, အားထုတ်လိုက်တော့သည် သာဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဋီကာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော်အနီး သီသပါဝန၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အထက်ပါသုတ်အတိုင်း သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်းကြောင့် သံသရာ၌ ပြောင်းရွှေ့ကျင်လည်ရပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး သစ္စာသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမြို့တော်နှင့် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်အကြား၌ မြွေကို ဒုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်နေကြသော သူငယ်တို့ကို တွေ့မြင်၍ “သုခကာမာနိ” အစရှိသော (၂)ဂါထာဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်တကွ အကျယ်ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဗန်ဟားရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vanha)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဗန်ဟားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗန်ဟားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၈ ဦး၊ မ ၃၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅ ဦး နေထိုင်သည်
ရင်းဒီးလေးရွာ၊ ဆားကျင်း
အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တတိယကြိမ်မြောက်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး  ပထမဆုံးအမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်လည်းဖြစ်သည်
အင်ဒီရာအား အလာဟာဘတ်မြို့၌ ၁၉၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသော ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ရှရီ ဂျဝါ ဟာလာနေရူး နှင့် ကမလာ တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သည်
အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် စတင်ကျောင်းနေသည်
အသက် ၁၂ နှစ် အရွယ်တွင် ကွန်ဂရက်လူ ငယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အစဉ်အလာ နိုင်ငံရေး သမားများ ဖြစ်သော အဘိုး၊ အဘွား၊ ဖခင်၊ အဒေါ်တို့၏ အလယ်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးသန္ဓေ ပါခဲ့သည်
ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးအသိအမြင်ရှိလေရာ ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပြင်သစ်ပြည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အင်္ဂလိပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူ အမျိုးသမီးသူရဲကောင်း ဂျုန်းအော့အတ်အဖြစ် ခံယူကာ ယဇ်တိုင်၌ မီးရှို့ခံခြင်း ကစားနည်းအမျိုးမျိုးကို ကစားခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသား ကဗျာဆရာကြီး ရာဗင်ဒြာ နတ်တဂိုး၏ စန်တိနိကေတန် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်သည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မိခင်၏ ကျန်းမာရေး အတွက် ဆေးကုရန် ဂျာမနီမှတစ်ဆင့် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ရောက်သည်
ဆွစ်ဇာလန်တွင် နေစဉ် ဂျီနီဗာမြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်
အင်ဒီရာ ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင် ကွယ်လွန်သည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များ တစ်ဝိုက်တွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဗက်ဒမင်တန်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဆမ်းမားဗီး ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ ဆက်လက်သင်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက် သည်
အင်ဒီရာသည် မျိုးရိုးဇာတိ ဓလေ့အလိုက် ကက်ရှမီးရီး ဗြဟ္မဏချင်း လက်မထပ်ပဲ ကျောင်းနေဘက် ဖာရစီလူမျိုး ရှေ့နေ အင်္ဂလန်တွင် ပညာသင်စဉ် ရင်းနှီး ချစ်ကျွမ်းခဲ့သော ဘာသာကွဲ ဖာရစီ အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဖားရို့ဂန္ဓီနှင့် ၁၉၄၂ တွင်လက်ထပ်လိုက်ပြီး လပ်ကနောင်းမြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်
နိုင်ငံခြားတွင် ပညာသင်ရာမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာတိုင်း ကွန်ဂရက်ပါတီကို ကူညီ၍ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှား ခဲ့သည်
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီသို့ ဝင်ခဲ့သည်
ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီက အိန္ဒိယ သံတော်ဆင့် သတင်းစာတွင် မန်နေဂျာလုပ်နေစဉ် အင်ဒီရာဂန္ဓီသည် ကွန်ဂရက်ပါတီတွင် အမျိုးသမီးများကို ဦးဆောင်၍ နိုင်ငံရေးကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည်
နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်က အင်ဒီရာကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ၁၃ လကြာ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် လူထုစည်းဝေးပွဲ တစ်ခု၌ ဗြိတိသျှတို့နှင့် မပူးပေါင်းရေး တရားဟောနေစဉ် အင်ဒီရာတို့ ဇနီးမောင်နှံ အဖမ်းခံရသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီး အင်ဒီရာ၏ဖခင် ဂျဝါဟာလာနေရူးက ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင် အင်ဒီရာမှာ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ်ဖြစ်သည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
အင်ဒီရာတွင် သားကြီး ရာဂျစ်နှင့် သားငယ် ဆန်ဂျေးဟူသော သားနှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်
ကွန် ဂရက်ပါတီအတွင်း၌ အင်ဒီရာသည် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်
ဖခင်ဂျဝါဟာလာ နေရူး၏ လမ်းညွှန်ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးလောကနှင့် အကျွမ်းတဝင် ရှိသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်က မဟတ္တမဂန္ဓီ ဦးဆောင်သော နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ နိုင်ငံရေးနယ်ထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီရာ၏ဖခင် နေရူး ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လားဗဟာဒူး ရှပ်စထရီ တက်လာသည်
ရှပ်စထရီ၏ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အင်ဒီရာသည် ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့၏ အရေးပါသူများတွင် စတုတ္ထ နေရာမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အခြားတစ်ဖက်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်နေခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ် ရှပ်စထရီသည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တပ်ရှကင့်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
၁၉၆၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အသက် အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
ဆူပူဆန္ဒပြမှု၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် အင်ဒီရာသည် ပါလီမန်ကို သက်တမ်းမစေ့မီ ဖျက်သိမ်းပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၁ဝ ရက်နေ့ထိ ကာလအတွင်း ဒုတိယအကြိမ် အောက်လွှတ်တော် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်
အမတ်နေရာ ၅၁၈ နေရာတွင် အင်ဒီရာ၏ ပါတီမှ ၃၅ဝ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ သဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသစ် ဖွဲ့ခဲ့သည်
၁၉၇၁ ခုနှစ်က ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာသည် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်သည်ဆိုကာ အင်ဒီရာ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရမှုကို ပျက်ပြယ်စေပြီး နောင်ခြောက်နှစ်အတွင်း၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိဟု အလာဟာဗတ်ရုံးတော်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် နေ့တွင် စီရင်ချက် ချလိုက်သည်
ထိုစီရင်ချက်ကို ပယ်ဖျက် ပေးရန် အင်ဒီရာက အယူခံဝင်သည်
အယူခံကာလအတွင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်
သို့သော် အင်ဒီရာအဖို့ ပါလီမန် နှစ်ရပ်တွင် မိန့်ခွန်း မြွက်ကြားရရုံမှအပ မဲပေးပိုင်ခွင့် မရှိတော့ ချေ
ပါလီမန်တွင် မဲပေးခွင့်မရှိသူကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ထားရှိခြင်းမှာ ဥပဒေဘောင်မဝင်ဟု အတိုက်အခံ ပါတီများက ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြလာကြသည်
အင်ဒီရာက ၁၉၇၅ ခု ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ကြေညာသည်
အရေးပေါ် အခြေအနေအတွင်း၌ အင်ဒီရာသည် ရက်လ အကန့်အသတ်မရှိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခံယူသည်
ပြင်ဆင် ရေးဆွဲသော ဥပဒေအရ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ ဖောက်ဖျက်မှုဖြင့် အပြစ်ပေးထားသော အလာဟာဗတ် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်၍ အိန္ဒိယ တရားရုံးချုပ်က အင်ဒီရာကို အနိုင်ပေးကာ အမှုကို ပယ်လိုက်သည်
သို့ဖြင့် အင်ဒီရာသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ ကော်မတီ အစည်းအဝေးတွင် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး စီမံ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒုဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်း၏ အုပ်စုနှင့် အင်ဒီရာ သဘောကွဲခဲ့ကြသည်
ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်းသည် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားသည်
အင်ဒီရာ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ပြဿနာ၊ သားကြောဖြတ် စစ်ဆင်ရေး၊ အတိုက်အခံ ပါတီများကို နှိပ်ကွပ်မှု၊ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု စသော ပြဿနာပေါင်းစုံအပေါ် ပြည်သူများ မကျေနပ်ကြချေ
ဆူပူ ကန့်ကွက်မှုများမှာ ဒီရေအလား တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၇ ခု မတ်လတွင် ကျင်းပပေးခဲ့ရသည်
အင်ဒီရာသည် သားဖြစ်သူ ဆန်ဂျေးကို မိမိ၏ နိုင်ငံရေး အမွေခံအဖြစ် လျာထား၍ ပါလီမန်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေသော်လည်း ပြည်သူများက မလိုလားကြချေ
၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာ၏ ကွန်ဂရက်ပါတီသည် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၅၄၂ နေရာတွင် ၁၅၃ နေရာသာ အနိုင်ရသဖြင့် ၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်ဒီရာသည် ယင်း၏ ၂၁ လကြာ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်း၍ ၁၁ နှစ်ကြာ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ရတော့သည်
မစ္စက်ဂန္ဒီက ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ အရေးပေါ် အုပ်ချုပ်ရေးကာလ သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားနိုင်သည့် အသက်ကို အမျိုးသားအတွက် ၂၁ နှစ်၊ အမျိုးသမီးအတွက် ၁၈ နှစ် သတ်မှတ်၍ မိသားစု စီမံကိန်းနှင့် ပဋိသန္ဓေတားဆီးမှု အစီအစဉ်များ ချမှတ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ မစ္စက်ဂန္ဒီအား အတိုက်အခံများက ဘုံရန်သူ အဖြစ် ဝိုင်းတိုက်ချိန်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီအတွင်း သဘောထား ကွဲလာခြင်းတို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရသည်
မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရ၍ ထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက် ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွတ်မြောက်လာသည်
၃၃ လကြာမျှ အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ် အသတ်အနိုင် ရရှိရာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်
မစ္စက်ဂန္ဒီသည် အဖွဲ့ဝင် ၁ဝ၁ နိုင်ငံရှိသော ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများအဖွဲ့ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ စ၍ တည်ငြိမ်စွာ ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့သည်
မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် မိမိအရိုက်အရာကို ဆက်ခံနိုင်ရန် သားငယ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီကို မြေတောင်မြှောက်ခဲ့ရာ ဆန်ဂျေးသည် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီး မကြာမီ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ၍ ကွယ်လွန်သည်
ထို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီ သည် သားကြီး ရာဂျစ်ဂန္ဒီကို နိုင်ငံရေးလောကသို့ လက်တွဲ ခေါ်ယူလာရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရာဂျစ်သည် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်
မစ္စက်ဂန္ဒီသည် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့နှင့် ဆိုဗီယက်သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းမှ ဂုဏ်ထူးဆောင်သိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့တို့ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်
အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ၏ အမှတ်တရဖြစ်ရပ်များနှင့် မိန့်ခွန်းများစာအုပ်ကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်က ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်
မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ဆစ်ခ်လူမျိုးများအား အင်အားသုံးနှိမ်နှင်းခဲ့သည့် ဘလူးစတား စစ်ဆင်ရေးအပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကိုယ်ရံတော် အစောင့်တပ်မှ ဆစ်ခ်လူမျိုး နှစ်ဦးက လုပ်ကြံသဖြင့် ကွယ်လွန်သည်
ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံအား (မဆလ) စစ်အစိုးရမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွဲကာအာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၊  နေရာအသီးသီးသို့ ပြန့်ကြဲရောက်ရှိနေကြသောရခိုင်ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအားလုံးကိုစုစည်းရန် ရည်ရွယ်၍ ရခိုင်ကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များညီလာခံကိုထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ (၆) ရက်နေ့ အထိကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (ရခိုင်စစ် ဒေသ)၊ရခိုင်ကျောင်းသားများအစည်းအရုံး (အိန္ဒိယ)နှင့် တော်လှန်သောရခိုင်ကျောင်းသား နှင့် လူငယ်များအဖွဲ့ချုပ် (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်)မှ ကိုယ်စားပြုခေါင်းဆောင်များ၊  မြန်မာ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာရဟန်းပျိုသမဂ္ဂ(ရခိုင်)နှင့် ရခိုင်ပြည် (၁၇) မြို့နယ်မှ ကိုယ်စားပြု ကျောင်းသား၊ လူငယ်စုစုပေါင်း (၆၃)ဦးတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
ထိုညီလာခံ၌ တသီးတခြားလှုပ်ရှားနေကြသည့် အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးကိုစုစည်းလျက် ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအစည်းအရုံး (All Arakan Students’ and Youths’ Congress)  ကိုအိန္ဒိယ၊  ထိုင်းနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်များတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
(ရ၊ က၊ လ၊ စ)၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးရည်မှန်းချက်များကိုအကောင်အထည်ဖော် နိုင်ရန် ဗဟိုဦးဆောင်အဖွဲ့ကို  (၂၁)ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်
အစည်းအရုံး၏  ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌမှာရဲဘော်ခိုင်မြတ်ကျော် ဖြစ်သည်
ညီလာခံမှ ချမှတ်သောဦးတည်ချက်များကိုအောင်မြင်နိုင်ရန် စစ်ရေးလမ်းစဉ်အားအဓိကလမ်းစဉ်အဖြစ် ချမှတ်ခဲ့ပြီးအစည်းအရုံး၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကိုခံယူသောရခိုင်မျိုးဆက်သစ် တပ်မတော်ကိုတပြိုင်တည်းဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
(၁) ရခိုင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးအင်အားစုများသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက် တခုတည်းသော နိုင်ငံရေးဦးဆောင်ပါတီ၊ တခုတည်းသောတော်လှန်ရေးတပ်မတော် ဖြစ်မြောက်ရေးတွင် ရိုးသားသန့်စင်စွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသောမည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ၊ အဖွဲ့အစည်းကိုမဆိုထောက်ခံသွားမည်
လုပ်ငန်းစဉ်များအားလုံး၌ ပူးပေါင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်သွားမည်
အဟန့်အတားအနှောင့် အယှက်ဟူသမျှကိုလည်းထိထိရောက်ရောက် တိုက်ဖျက်သွားမည်
(၂) ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များအစည်းအရုံးသည် နိုင်ငံရေးပါတီသစ် ဖွဲ့စည်းထူထောင်ခြင်းမဟုတ်၊ အမျိုးသားအင်အားစုများသွေးစည်းညီညွတ်ရေးအတွက်ရည်ရွယ်ပြီးဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သဖြင့် အမျိုးသားတော် လှန်ရေးအင်အားစုများသွေးစည်းညီညွတ်ရေးကိုမဖြစ်မနေ ကြိုးပမ်းတည်ဆောက် သွားမည်
(၃) ရခိုင်အမျိုးသားအင်အားစုများအားလုံးစည်းလုံးညီညွတ်ပြီးတခုတည်းသောနိုင်ငံရေးဦးဆောင်ပါတီ၊  တခုတည်းသောတပ်မတော် ဖြစ်မြောက်လာပါကမည်သည့် အဖွဲ့အစည်းကိုမဆိုထောက်ခံသွားမည်
ယခုလက်ရှိဖွဲ့စည်းခဲ့သောရခိုင်ကျောင်းသား၊ လူငယ်များပါဝင်သည့် ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအစည်းအရုံးနှင့် ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကိုခံယူသော “ရခိုင်မျိုးဆက်သစ်တပ်မတော်” တို့အားဖျက်သိမ်းပြီး ဖြစ်ပေါ်လာသောအမျိုးသားပါတီတွင် ပူပေါင်းပါဝင်သွားမည် ဟူသောဆုံးဖြတ်ချက်များကိုသဘောတူချမှတ်နိုင်ခဲ့သည်
အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ချက်မှာ (၁၉၉၇) ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှီးနှောဖလှယ်ပွဲမှ ပေါ်ထွက်လာသည့် “မဲသရောထာစာချုပ်” တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ(NUPA) နှင့် ပေါင်းစည်းလိုက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်
ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ (NUPA)  အားမဖွဲ့စည်းမှီရခိုင်ပြည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦး (NUFA) အားရခိုင်အမျိုးသားလွတ် မြောက် ရေးပါတီ (ANLP)၊   ရခိုင်ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ACP)၊ ရခိုင်ပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့(AIO)၊ ရခိုင်ပြည်လွတ် မြောက်ရေးပါတီ (ALP)၊ ရခိုင်ပြည်လူမျိုးစုအမျိုးသားပါတီ (TNP) တို့က “တပ်ဦးမှသည် တစ်ပါတီသို့” ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဦးစွာဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
နောက်ပိုင်း၌ ဗိုလ်ရာဇာဦးဆောင်သောရခိုင်တပ်မတော် (AA) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် “အမျိုးသားတပ်ဦး၏ ဦးဆောင်မှုကိုခံယူမည်” ဟူသောကြွေးကြော်သံဖြင့် ရခိုင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနယ်မြေတွင် စတင်ပေါ်ထွက်လာသည်
ဤကာလများတွင် “တပ်ဦးမှ တပါတီ” ဖြစ်ရေးအတွက် အချင်းချင်းညှိနှိုင်းဆွေးနွေး ကြပြီးနောက် အဖွဲ့ဝင်တိုင်းက မိခင်ပါတီအားလုံးကိုဖျက်သိမ်းကာတပါတီတည်ဆောက် ရေးအားသဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၅) ရက်နေ့တွင် (ALP) မှ အပကျန်အဖွဲ့ဝင်အားလုံးနှင့် ရခိုင်တပ်မတော် တို့သည် ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်းမိခင်ပါတီအားလုံးကိုဖျက်သိမ်းလိုက်ကာ (NUFA) မှ (NUPA) သို့ ပြောင်းလဲပြီး “တပ်ဦးမှ တစ်ပါတီသို့”တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ (၉) ရက်နေ့ တွင်တပ်ဦးမှ ဦးဆောင်သောရခိုင်ပြည်သစ် တည် ဆောက်ရေးတပ်မတော် (NACA) နှင့် ရခိုင်တပ်မတော်တို့အားထပ်မံပေါင်းစည်းကာရခိုင်ပြည်တပ်မတော် (AA) အဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၄) ရက်နေ့တွင် “ရခိုင်ပြည် လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့် လူငယ် များအစည်းအရုံး”ကလည်းမူလသဘောတူညီချက်အတိုင်းမိခင်အစည်းအရုံးအားဖျက်သိမ်းကာရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်ပြီးအမျိုးသားတော်လှန်ရေးအဆင့်သို့ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဗိုလ်ရာဇာကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီအတွင်းအချင်းချင်းမကျေလည်မှု၊ ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာကွဲထွက်သွားကာ (NUPA)  သည်လည်းအင်အားချည့်နဲ့သွားခဲ့ရသည်
(NUPA) ပြိုကွဲပြီးနောက် ရခိုင်ကျောင်းသား နှင့်လူငယ်များ၏ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု သည်လည်းကာလအတန်ကြာသည်အထိရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်
အိန္ဒိယဘက် ဆိုင်ရာ (ရ၊ က၊ လ၊ စ) ရုံးခွဲသည်  ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီနှင့် ပူးပေါင်းခြင်းမရှိဘဲမူလအစည်းအရုံးအမည်ဖြင့်ပင် ဆက်လက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
ရပ်တန့်လုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ရသည့် (ရ၊ က၊ လ၊ စ) ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် နိုင်ရန် ဒုတိယအကြိမ် ညီလာခံကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ မေလ (၃၀)ရက်မှဇွန်လ (၃) ရက်နေ့အထိထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်တစ်နေရာ၌ ကျင်းပခဲ့သည်
ထိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့် အိန္ဒိယမှကိုယ်စားလှယ်များစွာတက်ရောက်ခဲ့ပြီးဗဟိုဦးဆောင်အဖွဲ့ကို   (၂၂) ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်း၍  အစည်းအရုံးအား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်
ဥက္ကဋ္ဌမှာရဲဘော်ကျော် ဟန်ဖြစ်သည်
ဌာနချုပ်အားအိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေစိုက်ကာအိန္ဒိယနှင့်ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ့်ဒေသဆိုင်ရာ (ရ၊ က၊ လ၊ စ)ရုံးခွဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်၊ ညီလာခံတွင် အစည်းအရုံး၏ ဦးတည်ချက်များကိုစစ်ရေးလမ်းစဉ်တွင်အခြေမခံဘဲအကြမ်းမဖက် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးလမ်းစဉ်ကိုအခြေခံကာအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်သွားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
အထူးသဖြင့် ဗမာပြည်ကျောင်းသားလူငယ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ အစည်းများနှင့် ခိုင်မာသည့်မဟာမိတ်တည်ဆောက်လာနိုင်ပြီးယနေ့ဗမာ ပြည် ဘုံရန်သူတိုက်ဖျက်ရေးတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လာနိုင်ခဲ့သည်
အဓိကအမျိုးသား နိုင်ငံရေးနှင့်ပက်သက်၍ ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ရပ်လုံးကိုယ်စားပြု ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ (ANC) ပေါ်ပေါက်လာရေးကိုတစိုက်မတ်မတ် ဆောင်ရွက်လာခဲ့ကြသည်
နောက်ပိုင်းတွင် (ရ၊ က၊ လ၊ စ) သည် ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီသည် သီးခြားလွတ်လပ်သောရခိုင်နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တသီးပုဂ္ဂလများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
(၂၀၀၃) ခုနှစ် တွင် (ရ၊ က၊ လ၊ စ)  သည်ရခိုင်ပြည်တွင်းကျောင်းသား နိုင်ငံရေးအင်အားစုများနှင့် ပေါင်းစည်းမိခဲ့သည်
ထို့  နောက် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့  မှ(၂၉)ရက်နေ့အထိ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပကျောင်းသားလူငယ် အင်အား (၂၇)ဦးဖြင့် ကျင်းပသောတတိယအကြိမ်ညီလာခံတွင် အစည်းအရုံး၏ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်များကိုပိုမိုတိုးချဲ့နိုင်ခဲ့ပြီးဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ (၉) ဦးကိုရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်
ရဲဘော်ဝင်းအောင်အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင် မြှောက်ခဲ့သည်
ညီလာခံနောက်ပိုင်းတွင် (ရ၊ က၊ လ၊ စ) သည် (၂၀၀၂) ခုနှစ်မှစတင်၍ “ရွှေ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှု” အားဦးဆောင်ကာ (နအဖ)လက်ဝါးကြီးအုပ် ရွှေသဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်းအားဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာရှိအဖွဲ့အစည်းများ၊ အင်အားစုများနှင့် လက်တွဲကာ ကမ္ဘာတဝန်းလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အစဉ်တစိုက် ဆန့်ကျင်တိုက် ဖျက် လာခဲ့ကြသည်
ဤစီမံကိန်းသည် ရခိုင်ပြည်သူနှင့်တကွ ဗမာပြည်သူတစ်ရပ်လုံးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား အလွန်တရာဆိုးကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် မဟာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစီမံကိန်း ကြီးဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စတုတ္တအကြိမ်မြောက်ညီလာခံကိုစက်တင်ဘာလ (၂၂) မှ (၂၆) ရက်နေ့အထိဒေသအသီးသီးမှ တက်ရောက်လာကြသောကိုယ်စားလှယ် (၂၅) ဦးဖြင့် အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီးဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို အဖွဲ့ဝင် (၁၁)ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်
(ရ၊ က၊ လ၊ စ) အနေဖြင့် ရခိုင်အမျိုးသားနိုင်ငံရေးစင်မြင့်တွင် အစဉ်တစိုက် ခိုင်မာစွာရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် အဖွဲ့အစည်းတရပ်၏ ရှိသင့်ရှိထိုက်သော မူဝါဒရေးရာ၊ လမ်းစဉ်ရေးရာ၊ မဟာမိတ်ရေးရာနှင့် နိုင်ငံတကာရေးရာများကိုချမှတ်အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီးဗမာပြည်ဒီမိုကရေစီရရှိရေးတွင် ရည်မှန်းချက်တူအတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအင်အားစုများနှင့် လက်တွဲ တိုက်ပွဲဝင်လျက်ရှိသည်
(ရ၊ က၊ လ၊ စ) သည် မြန်မာနိုင်ငံကျောင်းသားလူငယ်များကွန်ဂရက် (SYCB) ၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများလူထုဖွံ့ဖြိုးရေးဆုံရပ်(ECDF) ၊ မြန်မာနိုင်ငံဌာနေတိုင်းရင်းသားများကွန်ရက်(MIPEN)တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားနေပြီးမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် လူ့အခွင့်အရေးမှတ်တမ်းတင်ကွန်ရက် (ND-Burma) တွင်လည်း ပါဝင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်
ကျွနု်ပ်တို့၏ မျှော်မှန်းချက်မှာ “မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်မှု၊ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာတရားမျှတမှုတို့ အတွက် လိုအပ်သည့် အခွင့်အရေးနှင့် အခွင့်အလမ်းများကို နိုင်ငံသားတယောက်ချင်းစီ၊ တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုတစုချင်းစီအားအပ်နှင်းထားသည့် စစ်မှန်သောဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုတစ်ခု ဖြစ်သင့်သည်
ကျွနု်ပ် တို့၏မျှော်မှန်းချက်ကိုလက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန်အလို့ငှာ ကျွနု်ပ်တို့အနေဖြင့် - ၁
နိုင်ငံရေး၊ လူမှု-စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာကဏ္ဍများအားဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများဖန်တီးရာတွင် လူထုအနေဖြင့် နိုးကြားတက်ကြွစွာ၊ ဗဟုသုတရှိစွာနှင့် အဓိပ္ပာယ်ရှိစွာပါဝင်လာနိုင်စေရန် အောက်ခြေအဆင့် အသိပညာပေးရေးနှင့် စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များမှတဆင့် တွန်းအားပေးသွားရန်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိနိုင်ငံရေးထစ်ဆို့မှုနှင့် စီးပွားရေးနှောင့်နှေးမှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့လုံခြုံရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးတို့အပေါ်တွင် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုမီးမောင်းထိုးပြလျက် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း၏ အပြုသဘောဆောင်သောထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများပေါ်ပေါက်လာအောင် စေ့ဆော် တိုက်တွန်းသွားရန်
မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးအများကိုကိုယ်တိုင်သိနားလည်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးဖြစ်စဉ်တို့အတွက် လက်ဦးမှုရှိရှိဖြင့် တာဝန်ယူတတ်သည့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မျိုးဆက်သစ်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းရေးကိုအရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်သွားရန်
ရခိုင်ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များဗလ (၅) တန် ဖွံ့ဖြိုးရေး
ရခိုင့်ဂေဟစနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး
ရခိုင်တမျိုးသားလုံး၏ သွေးစည်းညီညွတ်ရေး
နယ်ချဲ့လူမျိုးကြီးဝါဒနှင့် စစ်အာဏာရှင်စနစ် တိုက်ဖျက်ရေး
အဖိနှိပ်ခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူတရပ်လုံးလွတ်မြောက်ရေး
ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးရရှိရေး
ရခိုင်တမျိုးသားလုံးကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရရှိရေး
၁၃၉၃ (၁) ရက်
လက်ဆောင်ယူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsaungyu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဘက်ဂျောင်းဟိ(ကိုရီးယား: 박정희)သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်း ကျုံဆန်းနယ် ဆွန်းဆန်းရှိမ္မိုရွာ၌ ဖွားမြင်သော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတကြီး ဖြစ်သည်
သူသည် လယ်သမားတစ်ဦး၏ ရင်သွေးခုနစ် ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂူးနော်မန်ကျောင်းမှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကျောင်းဆရာအဖြစ် သုံးနှစ်ဝင်လုပ်ကာ ထိုစဉ်က မန်ချူးကိုကုဟုတွင်သော မန်ချူးရီယား နိုင်ငံသို့သွား၍ မန်ချူးကိုးစစ်အကယ်ဒမီ ကျောင်းတက် သည်
ဤတွင် ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့၏စစ်ကျောင်း၌ စာရင်း သွင်းလိုက်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန် လက်နက်ချချိန်၌ ပတ်သည် မန်ချူးရီးယား အခြေစိုက် ဂျပန် ကွမ်တုံတပ်မတော်တွင် ဗိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်
ထိုနောက်တွင် သူသည် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လာပြီး ကိုရီးယားစစ် အကယ်ဒမီ တက်ရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၌ သင်တန်းပြီးသည်
ထိုမှ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင်မူ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်သို့ ရောက်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ကိုရီးယားစစ်ပွဲ (၁၉၅ဝ-၅၃) ၌ ပါဝင်ခဲ့သူအဖြစ်ဖြင့် ဗိုလ်မှူး ချုပ်ရာထူးကိုရရှိသည်
သူသည် ကိုရီးယားစစ်အတွင်း ထောက်လှမ်းရေးနှင့် စစ်ထောက်ပို့တပ်တွင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ စစ်ပြေငြိမ်းသောအခါ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမြောက်လက်နက်သင် တန်းကျောင်းတွင် ခြောက်လခန့် တက်ရောက်သင်ယူသည်
ဘက်ဂျောင်းဟိသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမြောက် တပ်၏တပ်မတစ်ခု၌ တပ်မှူး ဖြစ်လာသည်
ထိုမှတစ်ဖန် တပ်မတော်အမှတ် ၂ တွင်ဒုတိယတပ်မှူးဖြစ်ပြန်ကာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်မျုံ (ဂျွန်အပ်ချန်း)၏ လက်မှအစိုးရအာဏာကို သိမ်းယူသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ သမ္မတရွေးပွဲကို ဝင်သည်
ယင်းသို့ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရာ၌ တူတော်သူ ကင်ချွန်ပီလနှင့်တွဲ၍ ဒီမိုကရက်တစ် လစ်ဗရယ်ပါတီကို ထောင်ကာယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ သမ္မတအရွေးခံရသည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် သမ္မတ အဖြစ် အရွေးခံရပြန်သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒခံယူပွဲတွင် ပတ်သည် သမ္မတအာဏာများ တိုးတက်ရရှိလာသည့် အပြင် သမ္မတသက်တမ်း ခြောက်နှစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည် အရွေးခံရပြန်သည်
ပတ်ချုန်းဟီးနှင့် သူ၏ အစိုးရ အဖွဲ့နိုင်ငံကို အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းထူထောင်နေစဉ်တွင် တောင်မြောက်ကိုရီယား ငြိမ်းချမ်းစွာပူပေါင်းရေးကိစ္စ၊ တောင်ကိုရီးယားမှ အမေရိကန်တပ်များ ရုပ်သိမ်း မည့်ကိစ္စ၊ ယင်းသို့ ရုပ်သိမ်းချိန်၌လည်း စစ်ပစ္စည်း အထောက်အပံ့စသည် ဆက်လက်ရရှိရေးကိစ္စနှင့် ကိုရီးယား ဂိတ်အမည်တွင်လာသော အမေရိကန် အမတ်များအား တောင်ကိုရီယားကိုပင်း၍ စစ်အထောက်အပံ့ ပေးရေးကို ဆောက်ရွက်စေရန် လာဘ်ထိုးသည် ဆိုသည့် အရေးကိစ္စ စသည်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန(အင်္ဂလိပ်: Directorate of Investment and Company Administration) (ခေါ်) DICA သည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ကုမ္ပဏီများကို ကြီးကြပ်ထိန်းသိမ်းသော ဦးစီးဌာနဖြစ်သည်
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကုမ္ပဏီများအား မြန်မာနိုင်ငံကုမ္ပဏီများအက်ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်သော ဌာနဖြစ်သည်
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနတွင် အောက်ပါ ကုမ္ပဏီနှင့် အဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစားများအား မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည်
လက်ရှိဌာနအကြီးအမှူးမှာ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးသန့်စင်လွင် ဖြစ်သည်
အစုရှယ်ယာအားဖြင့် တာဝန်ကန့်သတ်ထားသည့် အများနှင့်မသက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ၊အစုရှယ်ယာအားဖြင့် တာဝန်ကန့်သတ်ထားသည့် အများနှင့် သက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီ၊ခံဝန်ချက်အားဖြင့် တာဝန်ကန့်သတ်ထားသည့် ကုမ္ပဏီ၊တာဝန်ကန့်သတ်မထားသည့်ကုမ္ပဏီ၊စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအသင်းအဖွဲ့၊၁၉၅၀ ခုနှစ် အထူးကုမ္ပဏီအက်ဥပဒေအရ အစုရှယ်ယာအားဖြင့် တာဝန်ကန့်သတ်ထားသည့် အများနှင့်သက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီ၊၁၉၅၀ ခုနှစ် အထူးကုမ္ပဏီအက်ဥပဒေအရ အစုရှယ်ယာအားဖြင့် တာဝန်ကန့်သတ်ထားသည့် အများနှင့်မသက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီ၊ပြည်ပကော်ပိုရေးရှင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများအတွက် စည်းမျဉ်းထိန်းသိမ်းသူအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကုမ္ပဏီ မှတ်ပုံတင် ဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မြှင့်တင်ရေး အေဂျင်စီအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးရုံးအနေဖြင့် လည်းကောင်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်
ထို့အပြင် နှစ်နိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်ခြင်းဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များအား မူကြမ်းပြုစုခြင်း၊ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် အတည်ပြုခြင်းများအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့်အပြင့် အာဆီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များ (ဥပမာ- အာဆီယံ နိုင်ငံများ ပါဝင်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက်၊ အာဆီယံနှစ်နိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သဘောတူညီချက်များ) နှင့် ပတ်သက်၍လည်း အဓိက ဆက်သွယ်ရမည့် ဌာနအနေဖြင့် တာဝန်ယူသည်
တမ်းပလိတ်:Solstice-equinoxဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် သို့မဟုတ် တောင်ယာဉ်စွန်းချိန် သို့မဟုတ် ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန်ဟု ခေါ်သော ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန် (December Solstice) သည် ဒီဇင်ဘာလ တကြိမ် ကျရောက်တိုင်း ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ ၎င်းလ၏ ၂၀ ရက်နှင့် ၂၂ ရက်နေ့ကြားတွင် ပုံမှန် ကျရောက်လေ့ ရှိသော ယာဉ်စွန်းချိန် ဖြစ်သည်
ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းအနေဖြင့် ကြည့်လျှင် နွေယာဉ်စွန်းချိန် (summer solstice) ဖြစ်နေပြီး၊ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း အနေဖြင့်မူ ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန် (winter solstice) သာ ဖြစ်ပေသည်
ပါဠိဝေါဟာရအားဖြင့် ဒက္ခိဏသည် မြန်မာလို တောင်အရပ်ကို ဆိုလိုပြီး၊ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းတန်းသည် တောင်ယာဉ်စွန်းတန်းပင် ဖြစ်သည်
တောင်ယာဉ်စွန်းတန်း ရှိသကဲ့သို့ မြောက်ယာဉ်စွန်းတန်းလည်း ရှိသည်
ဒီဇင်ဘာလတွင် ၂၀ ရက်နှင့် ၂၂ ကြားတွင် နေရောင်ခြည်သည် တောင်ယာဉ်စွန်းတန်းပေါ် တည့်မတ်စွာ ကျရောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်
ယူနီဗာဆယ်ချိန်အရ၊ မကြာသေးမီက အတိတ်နှင့် အနာဂတ် နေ့စွဲနှင့် အချိန် တကွ ကျရောက်သည့် ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန်များမှာ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန် နေနှစ်ဆိုသည်မှာ ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် ပေါ် အခြေတည်ထားသည့် နေနှစ်ပင် ဖြစ်သည်
သို့ဖြစ်၍ ကပ်လျက် ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် နှစ်ခုကြားရှိ အချိန်ကာလကို ညွှန်းသည်
ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်အတိုင်းအတာသည် ဘီစီ ၆၀၀၀ နှင့် ၂၀၀၀ ကြားတွင် ၄၉ မိနစ် ၃၀ စက္ကန့်၌  ၃၆၅ ရက်နှင့် ၅ နာရီကြာ ပိုသောအားဖြင့် မိနစ် ၅၀ အထိ နှိုင်းရ တည်ငြိမ်နေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်
၂၀၀၀ ပြီးနောက် ၎င်းကာလသည် ပို၍ တိုတောင်းလာသည်
သက္ကရာဇ် ၄၀၀၀ တွင် ပိုလျှံသော အချိန်မှာ ၄၈ မိနစ် ၅၂ စက္ကန့် ဖြစ်ပြီး၊ သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀၀ တွင် ၄၆ မိနစ် ၄၅ စက္ကန့် ပိုလျှံလိမ့်မည် ဖြစ်သည်
တမ်းပလိတ်:December solsticeဇယားများရှိ ပုံပန်းကို ကြည့်လျှင် ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်၏ တနှစ်တာ အမှန်တကယ် ကြာချိန်ကို အကိုးအကားပြုရာတွင် ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်နှင့် ပါရှန်း ဂျလားလိပြက္ခဒိန်တို့ကြား ကွဲလွဲမှုများ ရှိသည်ကို ပြသနေသည်
အမှားအယွင်းကလေးသည် တနှစ်လျှင် လေးပုံတပုံ ရက်အချိန်ထက် မသိမသာ လျော့နည်းစွာ ရွေ့လျားနေသည် ဖြစ်ရာ ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်က ၎င်းကို လေးနှစ်မြောက်တိုင်း ရက်ထပ်နှစ်အဖြစ်နှင့် ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ ပြက္ခဒိန်၏ နှစ်တနှစ် ပျမ်းမျှ ကြာချိန်ကို ၃၆၅ ရက်နှင့် ၄၀၀ ပုံ ၉၇ ပုံ ဖြစ်နေစေရန် ဤသို့ ပြုပြင်မှုမျိုးကို နှစ်ပေါင်းလေးရာအတွင်း သုံးကြိမ် ချန်ရစ်ထားခဲ့သည်
ထိုစဉ် ပါရှန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရှစ်နှစ်မြောက် နှစ်ထပ်ရောက်တိုင်း (Every eighth leap-cycle) ငါးနှစ်တာနှင့် ညီမျှအောင် ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ ပျမ်းမျှ ၃၆၅ ရက်နှင့် ၃၃ ပုံ ၈ ပုံသာ ကွာခြားအောင် ပြုသဖြင့်၊ နှစ်ပေါင်း ၁၃၂၀၀ ကြာတိုင်း ဂရီဂိုးရီးယန်းထက် တရက်သာ ပိုတိုတောင်းပေမည်
ယာဉ်စွန်းချိန်၏ ရက်စွဲသည် အနောက်ကျဆုံး နေထွက်ချိန် ရက်စွဲနှင့် မတူသကဲ့သို့ပင် နှစ်မျိုးစလုံးသည် အစောဆုံး နေဝင်ချိန် ရက်စွဲနှင့်လည်း မတူပါချေ
ကမ္ဘာသည် နေပတ်လမ်းတလျှောက် ရွေ့လျားနေသောကြောင့်၊ နေရက် (Solar day)တရက်စီအတွက် ကမ္ဘာသည် လည်ပတ်ခြင်း ပြည့်ဝသည်ထက် ပိုပတ်ရသည်
ကမ္ဘာသည် ဘဲဥပုံ လှည့်ပတ်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းပတ်လမ်းတလျှောက် သွားသောအရှိန်သည် ပြောင်းလဲသွားသည်
အကျိုးဆက်အနေဖြင့်၊ နေရက်များသည် တနှစ်ပတ်လုံး တူညီသော အချိန် မရရှိတော့ချေ
ပျမ်းမျှအချိန် (Mean time) ဆိုသည်မှာ ဥပမာ တူညီသော အချိန်ကာလ ၂၄ နာရီဟု သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ တွက်ချက်ရ လွယ်ကူအောင် ပြုလိုက်ခြင်း နည်းတမျိုး ဖြစ်သည်
အဆုံးစွန် ပြင်ဆင်ခြင်း (အချိန်အီကွေးရှင်းကို ကြည့်) မှာ ပျမ်းမျှထက် ၁၅ မိနစ် အလျော့အတင်း ပေါင်းနှုတ်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ယာဉ်စွန်းချိန်များ ကျရောက်ခါနီးတွင် ထိုတန်ဖိုးသည် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်
အကယ်၍သာ ပျမ်းမျှအချိန်၊ အနောက်ကျဆုံး နေထွက်ချိန်နှင့် အစောဆုံး နေဝင်ဆုံးတို့ထက် နေချိန် (Solar time)ကို အသုံးပြုသောကြောင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၌ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်တွင် အတိုဆုံး ရက် ဖြစ်သွားလျှင်၊ အစောဆုံး နေထွက်ချိန်၊ နောက်အကျဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် အရှည်ဆုံး ရက်သည် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မှန်ကန်ပေလိမ့်မည်
ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ခရစ္စမတ်ဆောင်းရာသီ မုန့်လုံးရေပေါ်ပွဲတော် (တရုတ်လို တုန်းကျိဟု ခေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန်ပွဲတော် ဖြစ်ပြီး တရုတ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် ဗီယက်နမ်တွင် ဆင်နွဲကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်၌ ကျရောက်ပြီး၊ ၂၀၁၆ တွင် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ၌ ကျရောက်ခဲ့ကာ ပျမ်းမျှ ကျရောက်နိုင်သည့် ကာလအပိုင်းအခြားမှာ ၂၁ မှ ၂၃ ရက်အတွင်း ဖြစ်သည်)နေ့ညညီချိန် (equinox)နွေဦးနေ့ညညီချိန် (March equinox)ဆောင်းဦးနေ့ညညီချိန် (September equinox)ယာဉ်စွန်းချိန် (Solstice)နွေယာဉ်စွန်းချိန် (Summer solstice)ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန် (Winter solstice)
ဤလောကကြီးအတွင်း၌ လူကောင်းနှင့် လူဆိုးများ ရောနှောနေထိုင်လျက် ရှိကြသည်
လူကောင်းများသည် သူတို့နေထိုင်ရာ နိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ၊ လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး စည်းကမ်းများကို လိုက်နာကြသူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် သူတို့၏ အသက်စည်းစိမ်အိုးအိမ်တို့ကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရကကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးရလေသည်
လူဆိုးများမှာကား အစိုးရက ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေများကို ကျူးလွန်ချိုးဖျက်ကာ နိုင်ငံ၏ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးနှင့် စည်ပင် သာယာရေးကို ဖျက်ဆီးသူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် အစိုးရက သူတို့အား နှိပ်ကွပ် အပြစ်ပေးရလေသည်
အထူးသဖြင့် တရားဥပဒေကို ရိုသေ လေးစားသော တိုင်းသူပြည်သား များအား ဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည့် လူဆိုးသူဆိုးများ နှိပ်စက်ခြင်း မပြုနိုင်စေရန် အစိုးရတို့က တာဝန်ယူရလေသည်
ဥပဒေများကို ချိုးဖဲ့၍ လူကောင်းများအား အနှောင့်အယှက် ပေးလေ့ ရှိသော လူဆိုးများ၏ ခြေကို ချုပ်ထားရန် အစိုးရတို့သည် လေးဘက်လေးတန် တန်တိုင်းများ၊ အုတ်နံရံများကာရံ၍ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော အကျဉ်းထောင်များကို ထားရှိရလေသည်
အရွယ်ရောက်၍ သာမန် အသိဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော လူတိုင်းသည် ရာဇဝတ်မှုကို မကောင်းသောအမှု၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မဆောင်ရွက်နိုင်သော ကိစ္စဟု သိနားလည်ထားကြသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခိုင်မြဲသော အစိုးရ တည်ထောင်ပြီးစ လွန်ခဲ့သည့် ရာစုပေါင်းများစွာကပင် ရာဇဝတ်မှုသည် နိုင်ငံ၏ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်ဟု လူတို့ စိတ်ဝယ် သဘောပိုက်မိကြသည်
သို့အတွက် နိုင်ငံတော်အား နိုင်ငံသားများက အာဏာနှင့် တာဝန်ကို ပေးအပ်ကြ၍ နိုင်ငံက တစ်ဖန် နိုင်ငံသားများ၏ အသက်၊ အိုးအိမ်၊ စည်းစိမ်များကို ကာကွယ်ပေးရလေသည်
လူသတ်မှု ကျူးလွန်သူ၊ သူတစ်ပါး၏ ပစ္စည်းကို ခိုးယူသူ စသည်တို့သည် ပြည်သူ့ရန်သူဖြစ်၍ ယင်းတို့အား နိုင်ငံက အပြစ်ဒဏ် ခတ်ရလေသည်
ရှေးခေတ်က ကိုယ်လုပ်လျှင် ကိုယ်ခံရမည်ဟူသော သဘောတရားကို လက်ကိုင်ထား၍ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူ များအား မိမိတို့၏ ပြစ်မှုများအတွက် ကာယကံမြောက် ခံစား စေသည်
မျက်စိကို မျက်စိနှင့်၊ သွားကို သွားနှင့် ဟူ သော စကားပုံများလည်း ရှိလေသည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ သူတစ်ပါး ၏ မျက်စိတစ်လုံးကို ဖောက်လျှင် မိမိ၏ မျက်စိတစ်လုံး အဖောက်ခံရမည်
သူများ၏ သွားတစ်ချောင်းကို ချိုးလျှင် မိမိ၏ သွားတစ်ချောင်း အချိုးခံရမည်ဟု ဆိုလိုပေသည်
အမှန်မှာကား ကလဲ့စားချေသည့်သဘောပင် ဖြစ်၏
ယခုအခါတွင်ကား ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှေးကကဲ့သို့ ကြမ်း ကြုတ်ရက်စက်သော သဘောတရားများကို လက်မခံကြတော့ ချေ
ရာဇဝတ်မှုကို မကောင်းမှုမှန်းသိ၏
ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူအား အပြစ်ဒဏ်ခတ်ရမည်ကို လူတိုင်း နားလည်၏
သို့ရာတွင် ရာဇဝတ်ကျူးလွန်သူများအား အပြစ် ပေးရာ၌ ကလဲ့စားချေသည့် သဘောကိုမူ လုံးဝ လက်မခံကြ တော့ပေ
ခေတ်မီ၍ ယဉ်ကျေးသော နိုင်ငံများ၌ အပြစ်ကျူးလွန်သူ တို့အား ဆုံးမရာတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အလားတူ ပြစ်မှုများ နောက်ထပ် မကျူးလွန် မပေါ်ပေါက်ရန် အဓိကထားလေသည်
ရာဇဝတ်မှုပြုသောသူများအား အဆုံးစီရင်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ပြည်သူလူထုကြီး အား ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူများ၏ ဘေးဆိုးရန်စွယ်မှ ထိ ရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးသည်
ပြည်သူပြည်သားများအားလည်း ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ပါက မလွဲမေသွေ တွေ့ဆုံရမည့် ဘေးဆိုး ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ပြသ၍ ရာဇဝတ်မှု ပြုလိုသောစိတ် ကုန်ခမ်း အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်
ထို့အပြင် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်၍ ထောင်ကျနေသော သူများ၏ အကျင့်စာရိတ္တ စိတ်နေစိတ်ထား များကိုလည်း ပြုပြင်ပေးလေသည်
ကိုယ်လုပ်လျှင် ကိုယ်ခံရမည်ဟူသော စကားအတိုင်း နိုင်ငံ၏ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်သူများ၊ ရာဇဝတ်မှုကို ကျူးလွန် သူများ၊ သူတစ်ပါးအား မတော်မတရား စော်ကားသူများသည် မည်သို့ပင် ရှောင်တိမ်း နေစေကာမူ နောက်ဆုံးတစ်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရ၍ ထိုင်သင့်သော အပြစ်ဒဏ်ကို ရရှိလေသည်
ရှေးကမူ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူများအား မှတ်လောက်သား လောက်အောင် ရက်ရက်စက်စက် အပြစ်ဒဏ်ပေးလေသည်
သေဒဏ် စီရင်ချက်ချမှတ်ခံရသူများကိုလည်း စိတ်ကူးထဲ၌ မထည့်ဝံ့လောက်အောင် ဝေဒနာခံစားရသော နည်းများဖြင့် အဆုံးစီရင်လေသည်
၁၈ ရာစုခေတ်တိုင်အောင်ပင် အချို့ ပြစ်မှုများအတွက် တိုင်တွင် တုတ်နှောင်၍ မီးရှို့သတ်ခြင်း ခံကြရသည်
အကျဉ်းသမားတို့အားလည်း မသတ်မီ အမျိုးမျိုး ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက်လေသည်
ယခုခေတ်တွင်ကား သေဒဏ်ရရှိသူများကို ကြိုးပေး၍ သတ်သည်
တချို့နိုင်ငံတွင်မူ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် သတ်သည်
ထို့ပြင်စက်ဖြင့် ခေါင်းဖြတ်သတ်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ် ခြင်းများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်
အင်္ဂလန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တို့တွင် ကြိုးပေး၍ သတ်နည်းကို အများဆုံး အသုံးပြုသည်
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် သတ်ခြင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ ရှိ အချို့ပြည်နယ်များတွင် အသုံးပြုသည်
စက်ဖြင့် ခေါင်း ဖြတ်သောနည်းကို ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် သုံးလေ့ရှိသည်
သေနတ် ဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းကိုကား လက်တင် အမေရိကန်နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုကြလေသည်
လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အသိဉာဏ် တိုးတက်နေသော ယခုခေတ်တွင် ရာဇဝတ်မှုများမှာ တစ်နေ့တစ်ခြား ယုတ်လျော့ လာသည်
အသက်နှင့်လဲ၍ အပြစ်ဒဏ်ခံရမည့် ရာဇဝတ်မှုမျိုး နည်းပါးလာသည်
ယဉ်ကျေးသော ခေတ်မီနိုင်ငံများ အားလုံး၌ လိုလိုပင် နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုနှင့် လူသတ်မှုနှစ်ခုတွင်သာ သေဒဏ်ပေးလေသည်
ရာဇဝတ်မှုကြီးများအပြင် အသေးအဖွဲ့ အမှုကလေးများကို လည်း ထိုက်သင့်သလို အရေးယူသည်
ရှေးကမူ ရိုက်နှက် ခြင်း၊ သံပူဖြင့်ကပ်ခြင်း၊ အသားကိုဖြတ်လှီးခြင်းများဖြင့် အပြစ် ဒဏ် ပေးလေသည်
ဆူဆူပူပူ လုပ်တတ်သော မိန်းမများကို ကား ထုတ်ပေါ်တွင် ဆွဲထားသော ကုလားထိုင်တွင် ချည်၍ ရေတွင် နှစ်လေသည်
လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သရေကို ထိခိုက်အောင် သွားပုပ်လေလွင့် ပြောဆိုခြင်း၊ အလေးတင်းတောင်း ခိုးခြင်း၊ ရန်ဖြစ်ခြင်းများကိုလည်း အရေးယူသည်
အင်္ဂလန်တွင် ထိုပြစ်မှုမျိုး ကျူးလွန်သူများအား လည်ပင်းနှင့် လက်ကောက်ဝတ်များကို မတ်တက် ထိတ်ခတ်တိုင်တွင် ချည်ထား၍ တွေ့ရှိသော လမ်းသွားလမ်းလာ များက ကဲ့ရဲ့ပြောင်လှောင်ကြလေသည်
သေးငယ်သော အမှုများအတွက်လည်း ထိပ်ခတ်တိုင်ကို အသုံးပြု လေသည်
တစ်ဆယ်ါရှစ်ရာစုနှစ် မတိုင်မီက အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပြစ်မှုကျူးလွန်းသူတို့ကို များသောအားဖြင့် ကြိုးဒဏ်ပေးခြင်း၊ ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ချွတ်ယွင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ တစ်ကျွန်းသို့ ပို့ခြင်းစသော အပြစ်ဒဏ်များကိုသာ ပေးလေ့ရှိ၏
ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားသည့် အလေ့မှာ ခေတ်မစားလှသေးချေ
ထိုစဉ်က အကျဉ်းထောင်များမှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများအား အမှုစစ်ဆေးနေစဉ် ခေတ္တချုပ်နှောင်ထားရာ ဌာနများလောက်သာ ဖြစ်ခဲ့သည်
အကျဉ်းထောင်များ၏ အခြေအနေမှာ အလွန်တရာ စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ ကောင်းလှပေသည်
အကျဉ်းထောင်များမှာ အလင်းရောင်နှင့် လေကောင်းကောင်း မဝင်နိုင်သော အခန်းကျဉ်းကလေးများသာ ဖြစ်၏
ညစ်ပတ်ပေရေနေသောကြောင့် အကျဉ်းသမားများမှာ အနာရောဂါ ထူပြောလှ၏
ထိုသို့သော အခန်းကျဉ်းကလေးများထဲတွင် မိန်းမ-ယောက်ျား ကလေး အားလုံးကို ရောနှော ပြွတ်သိပ်၍ ထားလေ့ရှိသည်
အစားအစာကိုလည်း စနစ်တကျ ကျွေးမွေးခြင်း မရှိချေ
အကျဉ်း သားများသည် အပြင်မှ မိတ်ဆွေများက ပေးကမ်းသည့်အစာနှင့် လာဘ်စားသော ထောင်မှူးများက ပေးသွင်းသည့် အစာများကိုသာ မဝရေစာ စားရလေသည်
အချုပ်ဆိုရသော် ထိုခေတ်က အကျဉ်းထောင်များမှာ လောကငရဲခန်းကလေးနှင့် အသွင်တူလေတော့သည်
ထိုသို့ အင်္ဂလိပ် အကျဉ်းထောင်များ၏ ဆိုးရွားလှသော အခြေအနေကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ခဲ့ရသူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဗက်ဖို့ရှိုင်ယာနယ်မှ ဂျွန်ဟောင်းဝပ် (၁၇၂၆-၉ဝ)သည် အကျဉ်းသမားများ၊ အကျဉ်းထောင် ပြုပြင်ရေး၊ သက်သာချောင်ချိရေးတို့ကို မနားမနေ လုံးပန်းခဲ့ပေသည်
သူသည် အကျဉ်းသမားများ၏ လောကငရဲခန်းများကို ကွက်ကွက် ကွင်းကွင်း ဖော်ပြကာ လူထု၏ ကရုဏာစိတ်ကို အုံကြွလာအောင် လှုံ့ဆော် ပေးခဲ့သည်
သူကြောင့်ပင်လျှင် တပြည်လုံး အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ရေးတွင် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့လေသည်
ထိုမျှမကသေး ပါလီမန်ကလည်း ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းထောင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏
ထိုအက်ဥပဒေအရ အကျဉ်းသားများကို တစ်ခြားစီ နေရာချထားပေး၍ အလုပ်များလည်း လုပ်ကိုင်စေသည်
အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန် လာစေရန်နှင့် အယူဝါဒတွင် စိတ်ဝင်စားလာစေရန်အတွက်လည်း သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးစေသည်
အယ်လစ်ဇဗက်ဖရိုင်း (၁၇၈ဝ-၁၈၄၅)ဆိုသူ အင်္ဂလိပ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည်လည်း ဟောင်းဝပ်ကဲ့သို့ပင် အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ရေး လုပ်ငန်းများကို စိတ်ရောကိုယ်ပါ ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဂျွန်ဟောင်းဝပ်နှင့် အယ်လစ်ဇဗက်ခရိုင်းတို့ကဲ့သို့သော ပြုပြင်ရေးသမားများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် အကျဉ်းထောင်များ၏ အခြေအနေမှာ တဖြည်းဖြည်း ကောင်းမွန်လာလေသည်
ပြစ်မှု ကျူးလွန်သူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခြင်းမှာ ထိုက်သင့်သော အပြစ်ဒဏ်ကို ခံရန်သာ မဟုတ်ပဲ ပြစ်မှုများ နောက်ထပ် မကျူးလွန်ရအောင် ပြုပြင်ပေးရန်အတွက်လည်းဖြစ်သည်ဟု သဘောပေါက်လာကြ၏
သို့ဖြစ်၍ အကျဉ်းသားများ၏ အကျင့်စာရိတ္တနှင့် စိတ်ဓာတ်ကို ပြုပြင်ပေးရန် ရည်ရွယ်လျက် အကျဉ်းထောင်စံနစ်ကို အနည်းနည်း အဖုံဖုံ ပြုပြင်ခဲ့လေသည်
အချုပ်ဆိုရသော် လူကောင်းသူကောင်းများ နှင့် ရောနှောနေထိုင်ရန် မသင့်လျော်ဟု ယူဆခြင်း ခံရသူများကို လူကောင်းသူကောင်းများထဲတွင် ဝင်ဆန့်အောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့လေသည်
တခဆွတ်ခိ - ရှိဘူတာ (高槻市駅 တခဆွတ်ခိ- ရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ တခဆွတ်ခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဧမောင် (ခရစ် ၁၉ဝ၅-၁၉၈၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူများအနက် တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် တို့ကို ဦးစီးပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၁၉၃၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် ဇော်ဂျီ၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ်၊ မောင်ထင်၊ မောင်သုတ၊ ကုသနှင့် ဧမောင် တို့သည် ဦးဆောင်ပါဝင်ကြသူများ ဖြစ်သည်
မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် ဇန်န ဝါရီလ ၂၇ ရက် နေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့၌ အဖ မြေပိုင်ရှင် ဦးဘိုးညှင်း၊ အမိ ဒေါ်လှပုံတို့က မွေးဖွားသည်
ကျုံပျော်မြို့ အစိုးရမြန်မာကျောင်းမှ နဝမတန်းအောင်မြင်သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ စိန်ဂျွန်းကောလိပ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်
စိန်ဂျွန်းကောလိပ်မှ သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီး အစိုးရမှ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် နဝမတန်းမှစ၍ တက်ရောက်ပညာသင်ခွင့်ရခဲ့သည်
နဝမတန်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ စာစီစာကုံးဆုများရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁ဝ တန်း၌ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်၏ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာ၊ အပိုအင်္ဂလိပ်စာ၊ ပထဝီဝင်နှင့် မြန်မာစာတို့တွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ခဲ့ရာ စကောလား ရှစ် ရသည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အောင်မြင်၍ မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးတန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထိုအပြင် ဦးဧမောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသားနိုင်ငံသူများအတွက် ရှင်းသုံးရှင်းကိုပြောကြားခဲ့သည်
ဤသည်မှာ (၁) Translation (၂) Adoption လူမျိုးခြား စိတ်ကူးနှင့်စကားများကို တိုက်ရိုက်မွေးစားယူခြင်း (၃) Adaption ဆီလျော်အောင် ပြန်ဆိုရေးသားခြင်း တို့ပင်ဖြစ်သည်
ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပိုင်းနည်းပြ ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းယင်း မဟာဝိဇ္ဇာတန်းသို့ တက်ရောက်၍ တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
မောင်ဧမောင်၊ ရေခဲမောင် စသည့် ကလောင်အမည်များဖြင့်လည်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္တလောကမဂ္ဂဇင်း၊ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု စာစောင် စသည်များတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ပထမတန်းဂုဏ်ထူး ဖြင့် အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပြည့် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း နည်းပြဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင် ကျောက်စာဌာန သုတေသနအရာရှိ ဒေါ်ခင်မြမူ(မဟာဝိဇ္ဇာ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိကရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၄၁ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်နေ့တွင် မြန်မာစာဌာနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မေလအထိ မြန်မာစာပါမောက္ခအဖြစ် ထမ်းရွက်သည်
မြန်မာစာဌာနတွင် ထမ်းရွက်စဉ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခြောက်လကြာ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ ယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်ခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝဏ္ဏ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ပါမောက္ခအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန် ကော်မရှင် (မြန်မာစာအဖွဲ့) တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာပေဗိမာန်သုခမိန်အဖွဲ့ဝင် လူကြီး၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ကောင်စီ စာတည်းချုပ်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အမှုဆောင်လူကြီး စသော တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းရွက်ခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာအုပ်စာပေများ ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ အလယ်တန်းကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက်၊ အထက်တန်းစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက် ပထမတွဲ၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ စစ်တက္ကသိုလ်သုံး တက္ကသိုလ်စကားပြေ လက်ရွေးစင်၊ ပုဂံကျောက်စာလက်ရွေးစင်၊ မြန်မာသတ်ပုံ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်နှင့် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၏ ကဝိလက္ခဏ သတ်ပုံကျမ်းတို့ကို တည်းဖြတ်သည်
ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့၊ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၊ နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ငရဲခန်းပျို့တို့ကို တည်းဖြတ်ရာ၌ အထွေထွေ တည်းဖြတ် ကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အနုစာပေ ကောက်နုတ်ချက်ကို လည်း ရွေးချယ်တည်းဖြတ်ပြုစုခဲ့သည်
မြန်မာစာဌာနအတွက် ပုဂံ၊ ညောင်ဦးနှင့် အခြားမြို့မျာသို့ အခေါက်ပေါင်းများစွာသွား၍ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝကျောက်စာများကို ကူးယူစုဆောင်းခဲ့သည်
မြန်မာဂုဏ်ဂျာနယ်ကိုလည်း မြန်မာစာအသင်းက ထုတ်ဝေစေခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် မွေ့နွန်း ရကန်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်
၁၉၃၄-၃၅-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ရာဇဝင်မူလအစ ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း ဗြိတိသျှရာဇဝင်ကိုလည်း‌ကောင်းဘာသာပြန်ခဲ့သည်
မြန်မာစာကော်မရှင်တွင် မြန်မာသဒ္ဒါနှင့် စာစီစာကုံး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် ပထမအုပ်နှင့် လက်တွေ့မြန်မာစာ စာစီစာကုံးစာအုပ်တို့ကိုလည်း ဦးစီးပြုစုခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါမောက္ခဦးဧမောင်သည် နေအိမ် တိုက်တာ၊ စာအုပ် စာတမ်းမကျန် တန်ဖိုးသိန်း ၆ဝ ခန့်ရှိ မိမိပိုင် ပစ္စည်းများကို သံဃာ့ဆေးရုံနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာ ကိစ္စများအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး သည် ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး၊ ကရင်နီ တပ်မတော်နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့က တပ်မတော်အား တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည့် ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအား ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ပန်တိန်းရွာအနီးရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ခစန်းအပါအဝင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းသုံးခုကို ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၇၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ၏ K-8W လေ့ကျင့်ရေးလေယာဉ်တစ်စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း KNDF က ဆိုသည်
သို့သော် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခြင်းဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က ဆိုသည်
နံနက် ၄ နာရီခန့်မှ စတင်ကာ ကရင်နီ တပ်မတော်နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့က လွိုင်ကော်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို "၁၁.၁၁ စစ်ဆင်ရေး" အဖြစ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ပူးပေါင်းအဖွဲ့က စစ်ကောင်စီစခန်း ခုနစ်ခုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် KNDF တပ်ဖွဲ့များက လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၁၁၀ ခန့် သေဆုံးကာ ၃၈ ဦးမှာ လက်နက်ချခဲ့သည်
တိုက်ပွဲများကြောင့် လွိုင်ကော်မြို့တွင် အရပ်သား ၃၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၅၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးမိုဆို လူသတ်ပွဲ
မကမ်ဒမ်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makandam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
ကင်မွန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ထိန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၉ ဦး၊ မ ၁၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ရခိုင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Rakhinesu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ရေဝေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဝေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၈ ဦး၊ မ ၁၈၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိမြို့တော်မှ ယူဇနာ (၇၀၀)ဝေးကွာသော ဓနိယ ဂေါပါ၏ နွားခြံသို့ကြွရောက်တော်မူပြီး မဟီမြစ်ကမ်း၌ သုံးသောင်းသောနွားအုပ်၊ ဇနီးနှင့်တကွ သား(၅)ယောက်၊ သမီး(၅)ယောက်၊ ချွေးမ(၅)ယောက်၊ အလုပ်သမား ပေါင်း များစွာဖြင့် ဝိဒေဟ(တိုင်း)နိုင်ငံ၊ ပဗ္ဗတတိုင်း၊ ဓမ္မကောဏ္ဍမြို့သား နွားသူဌေး ဓနိယ၏ မိုးကြီးရွာတော့မည်ကို သိသဖြင့် မိုးကြီးရွာခြင်းကြောင့် မိုးတွင်းကာလ၌ ပြုလုပ်သင့်သည့်လုပ်ငန်းတို့ကို ပြုလုပ်ပြီးခြင်းကြောင့် မိုးအတွက် ကြောင့်ကြဖွယ်မရှိပုံ မိမိ နွားအုပ်၏ခံနိုင်ရည်ရှိပုံ၊ အိမ်ရှင်မဂေါပီ၏ဂုဏ်ရည်၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းနှင့် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်သော သားလိမ္မာ, သမီးလိမ္မာတို့၏ဂုဏ်ရည်၊ နွားအုပ်ရှိ နွားတို့ အကြောင်း ဆောင်ရွက်ဖွယ်အသွယ်သွယ်တို့ ပြီးစီးနေပုံတို့ကိုလည်းကောင်း ဘုရားရှင်က သဒ္ဒါတူ အနက်အဓိပ္ပါယ်မတူသည့် လောကုတ္တရာဂုဏ်ရည်ပြ ဂါထာတို့ဖြင့် လည်းကောင်း တစ်ဂါထာစီ ဓနိယသီဆိုသည့် ဂါထာပြီးတိုင်း မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
သစ္စာလေးပါးကို ပြဆိုသည့် ဂါထာအဆုံး၌ ဓနိယဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးနှင့် သမီး နှစ်ယောက်တို့ သောတာပန် အရိယာသာဝကဖြစ်ကြသည်
ဓနိယနှင့် ဇနီးတို့က ရဟန်းပြုပေးရန် တောင်းပန်သည့်အခါ မာရ်နတ်လာရောက် နှောက်ယှက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က “သောစတိ ပုတ္တေဟိ ပုတ္တိမာ” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ် အထွဋ်တပ်၍ ဟောတော်မူပါသည်
ဓနိယဇနီးမောင်နှံတို့ ရဟန်းပြုကြပြီး အရဟတ္တဖိုလ် ရောက်ရှိပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာများစွာ ရှိပါသည်
ဦးခင်မောင်စိုး သည် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် က ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ယင်းမတိုင်မီက သူသည် ရန်ကုန်မြို့တော် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ဒက်ဟမ်းမားရှိုး (Dag Hammarskjöld - [dɑːg ˈhamːarɧœld] ) (၂၉.၇.၁၉၀၅ – ၁၈.၉.၁၉၆၁) သည် ဆွီဒင်လူမျိုး သံတမန်၊ စီးပွားရေးပညာရှင် နှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
ရှေးဦးပိုင်း ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စ၍ လေယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးသည့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် သေလွန်ပြီးမှ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသော တစ်ဦးတည်းသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
ဟမ်းမားရှိုးသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေဆဲ ကွယ်လွန်ခဲ့သော တစ်ဦးတည်းသော ကုလ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် လည်း ဖြစ်သည်
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် အသွားခရီးတွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က အမေရိကန် သမ္မတ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီက ရာစုနှစ်၏ အထူးချွန်ဆုံး နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ချီးကျူးခဲ့သည်
ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဟာချမာ ဟမ္မားရှိုး၏စတုတ္ထသား ဖြစ် သည်
ဆွီဒင်နိုင်ငံ ယွန်ချူးပင်မြို့၌ ၁၉ဝ၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်၏
ဟမ္မားရှိုးသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အပ်ဆားလား တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ ရခဲ့သည်
ဟမ္မားရှိုးသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အထိ ဆွီဒင် အစိုးရက ဖွဲ့စည်းထားသော အလုပ်လက်မဲ့ ရေးရာ ကော်မတီ တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့၏
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် စတော့ဟုမ်း တက္ကသိုလ်တွင် နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒ တွဲဘက် ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင် နိုင်ငံအစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရေးဌာနတွင် လက်ထောက် အတွင်းဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး အကြံ ပေး အရာရှိအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဆွီဒင်နိုင်ငံတော်ဘဏ် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေး ပါရဂူအဖြစ် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ထမ်းအဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်း လေသည်
ဤသို့ အမှုထမ်းနေစဉ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရ၏
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဥရောပ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းကူညီမှုအဖွဲ့သို့ ဆွီဒင်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်
၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်၌ ထို အဖွဲ့၏ အမှုဆောင် ကောင်စီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့၏
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက် နိုင်ငံခြားဝန်ကြီး ဖြစ်လာ၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကက်ဗိနက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဒု- နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကြီး နှင့် အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ကျင်းပသော ခြောက်ကြိမ်မြောက် အထွေထွေ ညီလာခံကြီးသို့ ဆွီဒင်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် တက် ရောက်ခဲ့ရသည်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်များတွင် နယူး ယော့မြို့၌ ကျင်းပသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ များသို့ ဆွီဒင်နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် နုတ်ထွက်သွားခဲ့သော ထရီဗီလီ၏ နေရာတွင် ဆက်ခံသူ အဖြစ် ဟမ္မရှိုးအား ကုလသမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကြီးက ဟမ္မားရှိုးအား အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ပြီးနောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ ဟမ္မားရှိုးသည် ပီကင်းမြို့သို့သွား ကာ ကိုရီးယားစစ်ပွဲတွင် ဖမ်းမိထားခဲ့သော အမေရိကန် လေသူရဲများ လွတ်မြောက်ရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဆူးအက်တူးမြောင်း အရေးတော်ပုံတွင် အဇ္ဇရီယယ်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို မနှစ်သက်သဖြင့် ပွင့်လင်းစွာ ဝေဖန်ခဲ့လေသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံ အရေးတော်ပုံတွင် ဟမ္မားရှိုး၏ ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်မှု များသည် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ
ထိုအချိန်က ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ဆိုဗီယက်တို့၏ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှုများကို ဖော်ပြထားသော အစီရင်ခံစာတစ်ခုကို ဝေငှလိုက်သဖြင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အငြိုအငြင်ကို ခံခဲ့ရလေသည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကွန်ဂို ပြဿနာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုဗီယက် ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ ကရူးရှက်က ဟမ္မားရှိုးအား အပြင်းအထန် ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့လေ သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်က ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ကြီးအား အသိအမှတ်ပင် မပြု တော့ချေ
သို့သော် ဟမ္မားရှိုး စိတ်ဓာတ်မကျခဲ့ချေ
ကွန်ဂိုနိုင်ငံ ဗဟို အစိုးရဖွဲ့စည်းရေးအတွက် ဆက်လက် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် ကတန်ဂါပြည်နယ်တစ်ခုတည်းက ခွဲထွက်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်
ထိုပြည်နယ်ကို ကွန်ဂိုပြည်မကြီးထဲသို့ ပြန်လည် သွတ်သွင်းနိုင်ရေးအတွက် ကွန်ဂိုနိုင်ငံသို့ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ပြီးလျှင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၏ ညီညွတ်ရေးရရှိရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ဆဲတွင် ဟမ္မားရှိုး စီးနင်း လိုက်ပါသွားသော လေယာဉ်ပျံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် အာဖရိကတိုက် မြေပေါ်၌ ပျက်ကျသွားသဖြင့် ကုလ သမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ ဟမ္မားရှိုးသည် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွား ရရှာလေသည်
ဟမ္မားရှိုး၏ ကိစ္စမှာ ကတန်ဂါပြည်နယ် သမ္မတ ရွှန်ဗီနှင့် တွေ့ဆုံရန် ဖြစ်၏
သူ၏ လေယာဉ်ပျံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ မွန်းလွဲအချိန်တွင် လီယိုပိုဗီးမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့၍ ထိုနေ့ညတွင် အင်ဒိုလာလေဆိပ်၌ ဆင်းသက်ရန် ဖြစ်သည်
ဟမ္မရှိုး၏ လေယာဉ်ပျံသည် အကယ်၍သာ အင်ဒို လာ လေဆိပ်တွင် ဆင်းသက်ဖြစ်သော် ယခုကဲ့သို့ လေယာဉ်ပျံ ပျက်ပြီးလျှင် သေကောင်းမှ သေပေလိမ့်မည်
ယခုမူ ဟမ္မားရှိုး သည် သန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် ထိုလေဆိပ်တွင် ဆင်းသက် ရန် အကြောင်းကြားပြီးမှ လေယာဉ်ပျံကို အခြား တစ်နေရာသို့ ဆက်လက်၍ မောင်းနှင်စေခဲ့ရာ အင်ဒိုလာ လေဆိပ်နှင့် ခုနစ် မိုင်ခွဲခန့်အကွာတွင် လေယာဉ်ပျံသည် လေထဲ၌ ပေါက်ကွဲ၍ ပျက်ကျသွားလေသည်
လေယာဉ်ပျံ ပျက်ရာတွင် ဟမ္မားရှိုးနှင့် အတူ ထိပ်တန်းအကြံပေးအရာရှိကြီးများ အပါအဝင် အခြား အဖွဲ့ဝင် ခုနစ်ဦးနှင့် လေကြောင်းသား ငါးဦးပါ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးသွားလေသည်
ဒက်ဟမ္မားရှိုး၏ နေရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဦးသန့်က ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆက်ခံ ခဲ့လေသည်
မစ္စတာ ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ကွယ်လွန်ချိန်၌ အသက် ၅၆ နှစ်ရှိ၍ လူပျိုကြီး ဖြစ်လေသည်
သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို သူ၏ ဇာတိနိုင်ငံဖြစ်သော ဆွီဒင်နိုင်ငံသို့ ယူဆောင်ပြီးလျှင် သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြလေသည်
"ျ" ယပင့် ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာတွင် အခြား ဗျည်းတစ်ခု၌ ယ-ဗျည်းသံ ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ယအတွက် ယပင့်ထည့်ရန် မထူးပေ
အခြားဗျည်းတစ်ခုကို ယပင့်ထည့်လိုက်လျှင် ၎င်းမှာ ဗျည်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သွားသည်
ဥပမာအားဖြင့် ပျ၊ မြ၊ တျ၊ ဒျ တို့မှာ ယပင့်ထည့်ထားသည့် ဗျဉ်းတွဲများ ဖြစ်ကြသည်
ဖခီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpakhee)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျခတ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျခတ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၆ ဦး၊ မ ၁၁၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၆ ဦး နေထိုင်သည်
ပင်ကပ်တောင်မော်ရွာ၊ ပင်ကပ်တောင်မော်
ဂန္ဓမာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gandamar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ ဂန္ဓမာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂန္ဓမာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၆၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန်ကောက်ဘဏ်အများပြည်သူဆိုင်ရာကုမ္ပဏီလိမိတတ် (Bangkok Bank Public Company Limited) (Thai: ธนาคารกรุงเทพ, RTGS: Thanakhan Krung Thep) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးသော ကော်မာရှယ်ဘဏ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
၂၀၀၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ အတွင်း ၎င်းတို့၏ ကွန်ယက်တွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၁,၁၆၅ခုကျော် ပါဝင်ပြီး စီးပွားရေး ၁၅ခုတွင် နိုင်ငံတကာဘဏ်ခွဲ ၃၂ခုရှိပြီး ထိုအထဲတွင် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနိုင်ငံ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဘန်ကောက်ဘဏ်မှ ပိုင်ဆိုင်သည့် လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီခွဲများ ပါဝင်သည်
ထို့ပြင် လန်ဒန်နှင့် နယူးယောက်မြို့များတွင် ဘဏ်ခွဲများ ချဲ့ထွင်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ အရှော့တောင်အာရှကွန်ယက်အား ပြီးပြည့်စုံရန်တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်
ပင်ခွန်ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhkunzaykone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
မကောင်းသူကို ပယ်၊ ကောင်းသူကို ကယ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
နတ်ကောင်းနတ်မြတ်၊ မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့သည် ဖယ်ရှား၍ ကောင်းသောသူကို ကယ်မလိမ့်မည်
ယမနေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yamanay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဘူးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်က ဥပါဒါန်အကြောင်းမေးလျှောက်သဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ဥပါဒါန်လေးပါးနှင့် ဥပါဒါန်တို့ကိုပင် ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကိုပွားများ ရမည်”ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဟတ်တိုရိဘူတာ  (服部駅 ဟတ်တိုရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ ဆိုးဂျမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးသည် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်စံပြလောက်ရပြီး၊ တန်းတူညီမျှမှုပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် စနစ်ဖြစ်သည်
စာသင်ကြေးခ မယူခြင်း၊ အချိန်ပြည့်သင်ကြားသူများအား အစားအသောက် ထောက်ပံ့ပေးခြင်းတို့ရှိသည်
ဖင်လန်ပညာရေးစနစ်မှာ နိုင်ငံတော်မှ လုံး၀ပြည့်စုံစွာ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး၊ ကလေးအရွယ် နေ့ထိမ်းကျောင်းများ နှင့် (၆နှစ်အရွယ်များအတွက်)တစ်နှစ်မူကြိုကျောင်း၊ ၉ နှစ်တက်ရောက်ရသည့် မတက်မနေရ ကျောင်း(၇နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အတွက်)၊ အခြေခံ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် လက်မှုကျောင်းများ၊ အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်သည့် တက္ကသိုလ် နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်ပညာရေး၊ လူကြီးများအတွက် ဘဝရှေ့ရေး နှင့် ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်သည့် ပညာရေးတို့လည်း ပါရှိသည်
နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ မဟာဗျူဟာနည်းအရ တန်းတူညီမျှမှုရရှိစေရန်နှင့် အကောင်းဆုံးပညာရေး စနစ်ရှိစေရန် အများပြည်သူမှ ထောက်ပံ့သည့်ငွေများဖြင့်၊ ကျောင်းသားများကို အားလုံးတက်ရောက်နိုင်သည့် ကျောင်းများသို့ ရွေးချယ်ခြင်း၊ ခြေရာခံစစ်ဆေးခြင်းမျိုးမရှိဘဲ အခြေခံပညာရေး သင်ကြားခွင့်ပြုသည်
ဗျူဟာနည်းတစ်ခုမှာ ကျောင်းကွန်ယက်တိုးပွားစေရေး၊ ကျောင်းများ လူနေအိမ်များနှင့် နီးနေစေရန် အတက်နိုင်ဆုံး စီစဉ်ပေးသည်
အကယ်၍ တောလက်ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းများမှာ ဝေးလံနေပါက၊အခမဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စီစဉ်စေသည်
ထိရောက်စွာ သင်ကြားပေးမှု နှင့် ကျောင်းခန်းထဲရှိ အထူးကောင်းမွန်သော ပညာရေးပေါ်မူတည်ကာ ရလဒ်ကောင်းမွန်စေရန် ဆောက်ရွင်ခြင်းတို့သည် နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ သာမန်စနစ်သာဖြစ်သည်
၉နှစ်ကြာမြင့်သည့် အခြေခံပညာရေးကျောင်း တက်ရောက်ပြီးလျင်၊ အသက်၁၆ နှစ်အရွယ် ရောက်ရှိနေကြပြီဖြစ်သည့် ကျောင်းသားများသည် ဒုတိယအဆင့်ပညာရေးအဖြစ် ပညာရေးပိုင်းဖြစ်သည့် (လူကီယို) သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသင်ကြားရာ(အာမာတီကုဉ်လူ)ရွေးချယ်ကြပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ နှစ်အချိန်ကြာမြင့်သည်
တတိယအဆင့် ပညာရေးကို နှစ်ခုခွဲထားပြီး၊ တက္ကသိုလ် နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်(ammattikorkeakoulu) တို့ဖြစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "University of Applied Sciences" ဟူ၍ ဘာသာပြန်ခေါ်ဝေါလေ့ရှိသည်
တက္ကသိုလ်များမှ ဒေါက်တာဘွဲ့နှင့် ပါမောက္ခဘွဲ့များကို အပ်နှင်းကြသည်
ယခင်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက္ကသိုလ်အောင်မြင်ပြီးသူများသာ တက်ရောက်ခွင့်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ Bologna process စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ချိန်မှစ၍ ပိုလီတက္ကနစ်ဘွဲ့ရသူများသည်လည်း ဆက်လက်၍ သင်ကြားမှုများပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် တက္ကသိုလ်ပေါင်း ၂၀ နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်ကျောင်းပေါင်း ၃၀ရှိသည်
ပညာရေး အစဉ် နှင့် ကုလ၏လူတိုးတက်ဖွဲ့ဖြိုးမှု အစဉ်၂၀၀၈၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ၊ ဖင်လန်သည် ၀.၉၉၃ ဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးနိုင်ငံများတွင်ရှိပြီး၊ ဒိန်းမတ်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်တို့နှင့်အတူ ပထမနေရာတွင် တည်ရှိသည်
ဖင်လန်နိုင်ငံရှိကလေးများသည် အသက်ကြီးလျင် အဖြစ်ချင်ဆုံး အလုပ်မှာ ကျောင်းဆရာဖြစ်သည်
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ အသုံးပြုသည်
တက္ကသိုလ်များတွင် ကျောင်းတက်သူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ၁၆၉ ၀၀၀ ရှိသည်
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ၊ တက္ကသိုလ် နှင့် သုသေတန ဌာနများအတွက် ယူရို၂.၂ဘီလယံ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းများအတွက် ၁.၆ ဘီလယံအသုံးပြုခဲ့သည်
ညောင်ကန် (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖတ်လိန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatlein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ဝမ်ယိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ယိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၂ ဦး၊ မ ၁၁၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဖာဒီနန်း မဂျဲလင် (အင်္ဂလိပ်: Ferdinand Magellan ( or ; ပေါ်တူဂီ: Fernão de Magalhães, IPA: [fɨɾˈnɐ̃w dɨ mɐɣɐˈʎɐ̃jʃ]; စပိန်: Fernando de Magallanes, IPA: [feɾˈnando ðe maɣaˈʎanes] သည် ကမ္ဘာတစ်ပတ်ကို ရေကြောင်း ခရီးလမ်းအားဖြင့် ပထမဆုံး ပတ်မိသူဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကိုပတ်၍သွားသော ရေကြောင်းခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်
သူသည် ပေါ်တူဂီလူမျိုးဖြစ်၍ မှူးမတ်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သော်လည်း ဆင်းရဲလေသည်
သို့ဖြစ်၍ ငယ်ရွယ်စဉ်က နန်းတော်အတွင်း လက်ပါးစေအဖြစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရ၏
အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယရှိ ပေါ်တူဂီနယ်များ၏ ဘုရင်ခံအား လမဲအီဒါးနှင့် လိုက်ပါ၍ စစ်မှုထမ်းလေသည်
အိန္ဒိယပြည်သို့သင်္ဘောနှင့် လပေါင်း အတော်ကြာအောင် သွားရသည်ဖြစ်ရာ လမ်းခရီးတွင် သင်္ဘောသားများနှင့် ပင်လယ်အကြောင်းကို လေ့လာစူးစမ်း မှတ်သားရင်း အချိန်ကုန်ခဲ့လေသည်
အိန္ဒိယ၌ တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် စမဲအမွှေး အကြိုင်များထွက်ရာ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများသို့တိုင် ရောက်ခဲ့၏
အိန္ဒိယတွင် ၇ နှစ်ခန့်စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်ဖြစ်၍ စစ်ဗိုလ်အဆင့်အတန်းပင် ရရှိခဲ့၏
သို့သော် မကြာမီပင် ဘုရင်ခံနှင့် ပနံမစားတော့သဖြင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ပြန်လေ၏
မိုရော့ကိုနယ်၌ အာရပ်တို့ကို ပေါ်တူဂီတို့က သွားရောက် တိုက်ခိုက်သည်တွင် မဂျဲလင် လိုက်ပါ ထမ်းဆောင်လေသည်
ထိုအတောအတွင်း မဂျဲလင်သည် ပထဝီဝင် ပညာရပ်တွင် စိတ်ပါဝင်စားလာ၍ ထိုပညာရပ်ကို စူးစမ်း လေ့လာခဲ့၏
ထို့ပြင် ရေကြောင်းအတတ်ကိုလည်း အတော်ပင် တတ်ကျွမ်းလာလေသည်
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံမှ အနောက်စူးစူး အရပ်သို့သင်္ဘောများဖြင့် ရှေးရှူသွားကာ တောင်အမေရိကတိုက်ကို ပတ်ပြီးလျှင် မကြာသေးမီက ဗဲလဗိုအာ တွေ့ရှိခဲ့သော ရေပြင်ကျယ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ သွားလေသော် အိန္ဒိယပြည်သို့ရောက်မည်ဟု မဂျဲလင် စွဲမြဲ ယုံကြည်လေသည်
သို့ရာတွင် ပေါ်တူဂီ ဘုရင်ထံ တင်ပြသောအခါ ဘုရင်က သူ့ကို အားမပေးသဖြင့် စပိန် ဘုရင်ထံသို့သွားရောက်၍ အကူအညီ တောင်းလေသည်
စပိန်ပြည့်ရှင် ပဉ္စမချားဘုရင်ကား ကိုလံဘတ် ကဲ့သို့ပင် မဂျဲလင်လည်း အောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် သူ့အား သင်္ဘော ၅ စင်းနှင့် လူ ၃ဝဝ ခန့်ပေးလေသည်
ခရစ် ၁၅၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း၌ မဂျဲလင်သည် ယင်းသင်္ဘော ၅ စင်းနှင့် ဆန်လုကာ ဆိပ်ကမ်းမှ ထွက်ခွာခဲ့၏
နောက် ၄ လခန့်အကြာတွင် တောင်အမေရိကတိုက်သို့ရောက်သွားလေသည်
ထို့နောက် မဂျဲလင်နှင့် အပေါင်းပါ သင်္ဘောသားတို့သည် ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ဆက်လက် သင်္ဘောလွှင့်သွားကြ၍ ဆောင်းဝင်လာသောအခါမှ ခရီးတစ်ထောက် နားကြလေသည်
ထိုသို့နားနေစဉ် မကျေ မနပ်ဖြစ်နေသော သင်္ဘောသားအချို့က သူ့ကို တော်လှန်ရန် ကြံစည်ကြသည်
သို့ရာတွင် မဂျဲလင်က တင်းတင်း မာမာ နှိပ်ကွပ်လိုက်သဖြင့် အားလုံး ငြိမ်ဝပ်သွားကြလေသည်
မဂျဲလင်သည် မည်သည့် အနှောင့်အယှက်များကိုမျှ ဂရုစိုက်သူမဟုတ်ချေ
ရိက္ခာများ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသော်လည်း မဂျဲလင်သည် ရွက်များမှ သားရေကိုပင် စားရစေ သူကား အလျှော့မပေးဘဲ သူ့အကြံ အထမြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမည်ဟု သန္နိဌာန် ပြုလေသည်
မဂျဲလင်သည် ကုန်းအနေအထားကို စုံစမ်းရန်အတွက် သင်္ဘောတစ်စင်း လွှတ်လိုက်ရာ ထိုသင်္ဘောမှာ ပင်လယ်၌ ပျက်စီးနစ်မြုပ်သွားလေသည်
ဆောင်းရာသီကုန်မှ ဆက်လက်ထွက်ခွာ သွားခဲ့ပြီးနောက် ၃ ရက်အကြာတွင် တောင်အမေရိကတိုက် တောင်ဘက်ဖျားရှိ အငူကို သူတို့ပတ်မိကာ ရေလက်ကြား ကလေးတစ်ခုကို ဖြတ်လျှင် ရေပြင်ကျယ်ကြီးထဲသို့ရောက်သွားကြလေသည်
ယင်းရေလက်ကြားမှာ သူဇွဲသန်သန်နှင့် ရှာခဲ့သော ရေလက်ကြားဖြစ်၍ အနောက်ဘက်သို့ထွက်ပေါက်ပင်ဖြစ်၏
ယခုသော် ထိုရေလက်ကြားကို မဂျဲလင်ရေလက်ကြားဟု ခေါ်ကြသည်
ထို့ပြင် သူတို့ရောက်ရှိနေသော ရေပြင်ကျယ်ကြီးမှာ သူတို့ဖြတ်သန်းလာခဲ့သော သမုဒ္ဒရာနှင့် စာသော် လှိုင်းလေငြိမ်သက်လှ သဖြင့် ပစိဖိတ် (အေးချမ်း ငြိမ်သက်ခြင်း) သမုဒ္ဒရာဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့လေသည်
ထို့နောက်တွင်ကား သင်္ဘော တစ်စင်းမှာ စပိန်နိုင်ငံသို့လှည့်ပြန်သွားပြီဖြစ်၍ သင်္ဘော ၃ စင်းသာ ကျန်တော့၏
ဤသို့အားဖြင့် ရက်ပေါင်း ၉၈ ရက်ကြာအောင် အနောက်စူးစူးသို့ခရီးလွှင့်ခဲ့ကြရသောအခါ မဂျဲလင်နှင့် သင်္ဘောသားတို့မှာ အစောရေစာ ပြတ်သွားသဖြင့် အတိဒုက္ခရောက်ကြကာ ဖျားနာကြ၏
ထို့ကြောင့် သင်္ဘောပေါ်ရှိကြွက်များနှင့် သားရေကြိုးများကိုပင် စားကြရလေသည်
စောစောပိုင်းက မဂျဲလင်ဆိုခဲ့သော စကားသည် နိမိတ်သဖွယ် ဖြစ်နေတော့၏
ယင်းသို့လူများပင် သေကြေပျက်စီးကြသော်လည်း မလျှော့သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် ဆက်လက်လွှင့်သွားကြရာ ယခု မယ်ရီယန္နားကျွန်းစုခေါ် ကျွန်းများသို့ရောက်သွားလေသည်
ထိုကျွန်းများမှာ အစာရေစာဖြည့်တင်း၍ အနောက်စူးစူးသို့လွှင့်ပြန်သော် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုသို့ရောက်ကြလေ၏
ကျွန်းသားများမှာ ပျူငှာဖော်ရွေ၍ စေဗူးခေါ် ကျွန်းတစ်ကျွန်းမှ လူရိုင်းဘုရင်က မဂျဲလင်နှင့်လာ၍ မိတ်ဖွဲ့လေသည်
မဂျဲလင်က သူ၏မေတ္တာကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သူတိုက်တွန်းသည့်အတိုင်း အခြား ကျွန်းတစ်ကျွန်းရှိ လူရိုင်းဘုရင်ကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပေးလေသည်
ထိုသို့လူရိုင်းများနှင့် တိုက်ခိုက်ရာ၌ မဂျဲလင်သည် အသက်ဆုံးရှုံးရလေသည်
သူ၏ နောက်လိုက်များမှာလည်း လူရိုင်းဘုရင်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရလေသည်
စပိန်နိုင်ငံမှ ထွက်သွားစဉ်က ပါသွားသော လူ ၃ဝဝ နီးပါးအနက် ၃၁ ယောက်သာ သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ဗော်နီယိုကျွန်းမှတစ်ဆင့် ဂွတ်ဒဟုပ် အငူကိုပတ်၍ စပိန်နိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်ခဲ့လေသည်
မဂျဲလင်ကား စပိန်နိုင်ငံသို့ပြန်မရောက်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ယခင်က ကမ္ဘာအရှေ့ဖျား သူကျဆုံးသော အရပ်အထိသို့ပင် ရောက်ခဲ့ ဖူးပြီဖြစ်၍ ကမ္ဘာကို သင်္ဘောဖြင့် ပထမဆုံး ပတ်ဖူးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပေသည်
(၁၅၀၆) တွင် ကိုလံဘတ် ကွယ်လွန်သောအခါ၊ ၎င်း၏စူးစမ်းမှုရှာဖွေသော အလုပ်ကို မက်ဂျလန် (Ferdinand Magellan) က ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်
မက်ဂျလန်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး ဖြစ်သော်လည်း စပိန်ဘုရင်၏ အမှုထမ်းတယောက်ဖြစ်၏
(၁၄၉၉)တွင် အီတလီပြည် ဖလောရင့်မြို့သား "အမေရိဂို-ဗက်စပုချိ" ဆိုသူ သင်္ဘောသား တယောက်သည် စပိန်ဘုရင်၏ အထောက်အပံ့ဖြင့်စူးစမ်းရှာဖွေရန် ပင်လယ်ခရီး ထွက်သည်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်သို့ ရောက်ရှိသွားသဖြင့်၊ ကိုလံဘတ် တွေ့ရှိခဲ့သော နယ်မြေများသည် အာရှတိုက်မှ မဟုတ်ကြောင်း အသေအချာ သိရှိတော့၏
အမေရိဂို-ဗက်စပုချိကို အစွဲပြု၍ တိုက်သစ်ကြီးနှစ်တိုက်ကို "အမေရိကား" အမေရိကတိုက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
ထိုကြောင့် မက်ဂျလန်သည် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်ထွက်သော အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရောက်နိုင်ရန်အတွက် အမေရိကတိုက်ကို ကွင်းသွားမှ ဖြစ်မည်ဟုအကြံရ၏
(၁၅၁၉) တွင် စပိန်ဘုရင်က ပေးသော သင်္ဘောငါးစင်းနှင့် အတ္တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ပြီး တောင်အမေရိကတိုက် "ဘရာဇီး" ကမ်းခြေသို့ရောက်သော်၊ ကမ်းရိုးတန်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ဆက်လက်သင်္ဘောလွှင့်သွား၏
တောင်အမေရိကတိုက်တောင်ဘက်စွန်းသို့ ရောက်သောအခါ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလက်ကြားတခုကိုတွေ့၍ ထိုရေလက်ကြားအတိုင်း အနောက်ဘက်သို့သွားလေရာ၊ လှိုင်းလေ အလွန်ပြင်းထန်သောကြောင့် တလကျော်ကြာမှ ထိုရေလက်ကြားကို လွန်သွား၏
ထိုရေလက်ကြားကို "မက်ဂျလန်" အားအစွဲပြု၍ "မက်ဂျလန်ရေလက်ကြား" ဟုခေါ်၏
မက်ဂျလန်ရေလက်ကြားကို ကျော်လွန်သွားသောအခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော သမုဒ္ဒရာကြီးတခုကိုတွေ့၏
ထိုသမုဒ္ဒရာသည် အလွန်ငြိမ်သက်သောကြောင့် ငြိမ်သက်သော သမုဒ္ဒရာ "ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ" ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကိုလွန်သောအခါ ကျွန်းစုတခုကိုရောက်သည်
ထိုကျွန်းစုကို သူ၏ကျေးဇူးရှင် စပိန်ဘုရင်၏သားတော် ဖိလစ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် "ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု" ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်
မက်ဂျလန်သည် ထိုကျွန်းစုများကို စပိန်ဘုရင်အတွက် သိမ်းသွင်းရင်း ကျွန်းသားများနှင့် စစ်တိုက်ရာတွင် ကျဆုံးသွားသည်
မက်ဂျလန်ကျဆုံးပြီးနောက်၊ သူ၏လက်ထောက် မာလိန်မှူးသည် သူစီးသောသင်္ဘော "ဝိတိုရိယ" ကိုကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်၍ "ဂွတ်ဟုပ်အငူ" (Cape of Good Hope)ကိုရောက်၏
ထိုမှတဖန် အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း အတိုင်း မြောက်ဘက်သို့သွားရာ နောက်ဆုံးတွင် စပိန်ပြည်သို့ရောက်လေ၏
စပိန်ပြည်ကစထွက်သည်အချိန်မှစ၍ ပြန်ရောက်သည့်အချိန်ထိ သုံးနှစ်ကြာသည်
သင်္ဘောငါးစင်းအနက် တစင်းသာပြန်ရောက်၏
ကျန်လေးစင်းမှာ လမ်းတွင်ပျက်ခဲ့၏
မူလကပါသွားသော သင်္ဘောသား ၂၈၀ ကျော်မှ ၁၈ယောက်သာ စပိန်ပြည်သို့ပြန်ရောက်လေသည်
မက်ဂျလန်၏စွန့်စားမှုကြောင့် သူ၏သင်္ဘောများသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းခရီးအားဖြင့် ကမ္ဘာကို အရှေ့မှအနောက်သို့ပတ်မိကြသည်
ဤသို့ပတ်မိခြင်းက ကမ္ဘာသည် အမှန်စင်စစ် အပြားမဟုတ် အလုံးဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာစွာသောသက်သေပြလိုက်၏
ဟင်လွယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinloi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ အသုံးတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသုံးတော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၁ ဦးနေထိုင်သည်
အဂ္ဂမဟာဘက်သ်သင်္ဂဟဂုဏ်ထူး   ၁၇၂၅ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပထမမြောက် ဂျော့ဘုရင်မှ စတင်ပေးသနားတော်မူခဲ့သော ဗြိတိသျှတို့၏ သူရဲကောင်းချီးမြှောက်ခြင်းဂုဏ်ထူးဖြစ်သည်
ယင်း၏အစိတ်အပိုင်းများထဲမှတစ်ခုအဖြစ် ရေချိုးခြင်း (သန့်စင်ခြင်းသင်္ကေတအဖြစ်) ပါ၀င်သော သူရဲကောင်းတစ်ဦး ကို ခန့်အပ်ခြင်းအတွက် အသေးစိပ် အလယ်ခေတ် အခမ်းအနားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်
ပေးအပ်ခြင်းခံရသော သူရဲကောင်းများကို "ဘက်သ်မြင်းစီးသူရဲများ"ဟု ခေါ်ကြပါသည်
ဂျော့ ၁သည် အများသူငါချီးမြှင့်သောသင်္ဂဟအဖြစ် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
(အများအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည့်အတိုင်း) ရေချိုးခြင်း  ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော ဘက်သ်ဂုဏ်ထူးကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းမပြုခဲ့ပေ
သိပ္ပံပညာရပ်တွင် ဓာတ်ဝတ္တု ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္တုရှိ အစိုင်အခဲကိုခေါ်သည်
ဥဆောင်း (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Usaung (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၀)ရက် နံနက်ပိုင်း
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော မုန်တိုင်းငယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ရာမှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့သည်
ဒေသခံများ၏အဆိုအရ အောက်တိုဘာလ၊ (၁၉) ရက်နေ့ နေ့လယ်ကတည်းက မိုးစရွာနေခဲ့ကြောင်း၊ ည (၁၂) နာရီ လောက်မှစပြီး မိုး ပိုသည်းလာကြောင်း၊ နောက်နေ့ (အောက်တိုဘာလ (၂၀)ရက်နေ့) မနက် (၆) နာရီ အထိ အဆက်မပြတ် ရွာသွန်းကြောင်း၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်နဲ့ ပခုက္ကူမြို့နယ် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် အောက်တိုဘာလ၊ (၁၇) ရက်နေ့ကလည်း မိုးတစ်ကြိမ်ရွာထားပြီး ဆည်၊ကန်များတွင် ရေပြည့်နေပြီးကြောင်း၊ အောက်တိုဘာလ (၁၉)ရက်နေ့ နှင့် (၂၀)ရက်နေ့တွင် မိုးသည်းသည်းမည်းမည်းဆက်ရွာသွန်းမှုကြောင့်  မြိုင်တောင်ဖျားမှ စီးဆင်းလာသော ထန်းငယ်တောချောင်းနဲ့ ကျောက်ဆောက်ချောင်းတို့ ချောင်းရေကျပြီး ရွှေချောင်းချောင်း ထဲကို အလုံးအရင်းနဲ့ရေဝင်ရောက်လာကြောင်း၊ အောက်တိုဘာ (၂၀) ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီ တွင် ရွှေချောင်း ချောင်းတစ်လျှောက် ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချောင်းဘေးဝဲယာတွင် တည်ရှိသော ရွာများအားလုံး ရေဘေးဒဏ် သင့်ခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်
ပခုက္ကူမြို့ဘေးမှ ဖြတ်စီးသော ရွှေချောင်းချောင်း တစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသူများ အိမ်အလုံးလိုက် ရေထဲ မျောပါသေဆုံးကြသည်
ထို့ပြင် ဒေသခံအများစုမှာ သိုး၊ ဆိတ်များ မွေးမြူကြသည့်အတွက် သိုးများ၊ဆိတ်များ ချောင်းရေနဲ့အတူ မျောပါပြီး ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားခဲ့သည်
အဆိုပါနေ့က ရွာသွန်းခဲ့သော မိုးရေချိန်များမှာ ပခုက္ကူမြို့တွင် ၄. ၉၂ လက်မ၊ မြိုင်မြို့တွင် ၃.၇ လက်မ၊ ပေါက်မြို့တွင် ၇.၄၇ လက်မ၊ ရေစကြိုမြို့တွင် ၄. ၃ လက်မ ရွာသွန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်
မြိုင်မြို့နယ်တောင်ပိုင်းမှ ပခုက္ကူ ရွှေချောင်းအထိ ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်တွင် ဆည်ပေါင်း (၆)ခုနှင့် ရေကန်ကြီး (၁၅)ခုရှိသည်
ရွှေချောင်းထဲကို ထန်းငယ်တောချောင်းနဲ့ ကျောက် ဆောက်ချောင်းတို့ စီးဝင်သည်
ထန်းငယ်တောချောင်းတွင် ဆည်တစ်ခု၊ ကျောက်ဆောက်ချောင်းတွင် ဆည် ငါးခုရှိသည်
ရေအခံရှိပြီးသား အချိန်မှာ မိုးသည်းသည်းမည်းမည်း ရွာသွန်းသည့်အတွက် ဆည်များ၊ကန်များ ရေလျှံမှုဖြစ်ပေါ်ရသည်
သင်းပေါင်းကန်ဆည်နှင့် သစ်ကြီးတောဆည်မှ ရေလျှံကျလာသည်
ရှင်မတောင် အနောက်ဖျားနှင့် မြိုင်တောင်ဖျားမှ ရေများ ရွှေချောင်းချောင်းထဲသို့ အလုံးအရင်း စီးဝင်လာခဲ့သည်
ကနဦးသတင်းအရ ရေနစ်မြုပ်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၄၀ ဝန်းကျင် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိပြီး ၁၅၀၀ ကျော် အား ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းဖွင့်လှစ် ကယ်ဆယ်ထားရကြောင်း သိရှိရသည်
ရေနစ်မြုပ်မှုဒဏ် အပြင်ထန်ဆုံး ခံစားရသော ရပ်ကွက်မှာ ပခုက္ကူမြို့၊ အမှတ် (၃)ရပ်ကွက်ဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ (၂၀၀) ကျော်မှာ ရေလွှမ်းမိုးခံရကြောင်း၊ ပခုက္ကူမြို့ တိလောကရာမကျောင်း တွင် ကယ်ဆယ်ရေးစခန်း ဖွင့်လှစ်ကာ အောက်တိုဘာလ (၂၁)ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်း အထိ လူ (၁၅၀၀) ကျော်အား ကယ်ဆယ်ထားရကြောင်း သိရသည်
ပခုက္ကူ အရှေ့ဘက်က မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး များအနီးရှိ တံတားမှာ ကျိုးသွားပြီး ကျူးကျော်ရပ်ကွက်ဖက်မှ အိမ်ခြေ (၁၀၀)ခန့် ချောင်းရေထဲ မျောပါသွားခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့ အမှတ်(၁)ရပ်ကွက် ပေါက်လမ်းမပေါ်ရှိ ရွှေချောင်းတံတား၏ ရေလယ်တိုင်အမှတ်(၉) မှ (၁၃) အထိ ရေတိုက်စားခြင်းခံရပြီး ရေလယ်တိုင် သုံးတိုင်ကျိုးကာ နှစ်တိုင်ကျန်ခဲ့သည်
အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီအထိ လူ ၁၄၇ ဦး သေဆုံးကြောင်း သိရှိရသည်
ဒေသခံများအဆိုအရ အိမ် ၂လုံးစာ ၃လုံးစာခန့်မြင့်သော ရေလှိုင်းလုံးကြီးများ ရုတ်တရက်ထိုးဆင်းလာကြောင်း သိရသည်
နောက်ဆုံးသိရသောစာရင်းအရ ပခုက္ကူမြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာပေါင်း ၁၅ ရွာ၊ အိမ်ခြေ ၂၀၀၀ ဝန်းကျင် ရေမြုပ်စေခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၈၀၀ နီးပါး ပျက်စီးခဲ့သည်
ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၂၇ ရွာ၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၁၃၀၀ ခန့်၊ ပေါက်မြို့နယ်၌ ကျေးရွာပေါင်း ၃၅ ရွာ၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၂၄၀၀ ကျော်၊ ပျက်စီးမျောပါအိမ်ခြေ ၁၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း Weekly Eleven News ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားသည်
ပခုက္ကူတစ်ခရိုင်လုံး၏ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးမှာ ကျပ်သိန်းပေါင်း ၁၅၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး ရေဘေးသင့်ပြည်သူ လူဦးရေ နှစ်သောင်းကျော် ရှိသည်
တစ်ခရိုင်လုံး လူအသေအပျောက်မှာ ၁၀၆ ဦးခန့်ရှိနိုင်ပြီး ပခုက္ကူအပြင် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ ပင်းတလဲရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ တပ်ကုန်းရွာ၊ တံဆူးရွာတို့မှာ ရေကြီးမှုဒဏ်ကို အဆိုးဆုံး ခံခဲ့ကြရသည်
ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၂၀ရက်နေ့တွင် မိုးရေချိန် ၄.၇၆ လက်မ အထိ ရွာသွန်းခဲ့မှုကြောင့် ရွှေချောင်းတံတား အပါအဝင်တံတားခြောက်စင်း ပျက်စီးခဲ့ ကြောင်း၊ ရေကြီးမှုကြောင့် ခရိုင်အတွင်း လူ ၅၉ ဦးသေဆုံးကာ ၄၇ ဦးပျောက်ဆုံးနေကြောင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် စိုက်ပျိုးသီးနှံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းလည်း အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်သည်
ပခုက္ကူခရိုင်အတွင်း ရေမျော အိမ်ထောင်စု အိမ်ခြေ ၂၀၂၃ အိမ်ရှိ ကြောင်းနှင့် ရေဘေးကြောင့် သေဆုံးသူ ၁၀၆ဦး ရှိကြောင်းလည်း သိရှိရသည်
ချောင်းလယ် သစ်ပင်ပေါ်တွင် တင်ကျန်နေသူများကို မြို့ပေါ်ရှိ ကယ်ဆယ်ရေးသမားများမှ ကရိန်းကားများနှင့် ကယ်တင်ကြကြောင်း သိရသည်
အောက်တိုဘာလ၊ (၂၁)ရက်နေ့အထိ ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းများတွင် အိမ်ထောင်စု (၃၀၀)ကျော် လူ (၁၂၀၀)ကျော် ရောက်ရှိလာကြောင်း၊ ရေထဲပါသွားသော အိမ်အများစုမှာ ဂရန် မရှိပဲ ကျူးကျော်အိမ် ဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြသဖြင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်း အတိအကျ မရနိုင်ကြောင်း လည်း သိရှိရသည်
ရေဘေး ဒုက္ခသည်များကို ပခုက္ကူမြို့ ရေလွတ်နေရာရှိ တိလောကကျောင်း၊ မိုးကုတ်ဝိပသနာစခန်းများတွင် ကယ်ဆယ်ရေး စခန်းဖွင့်ထားပြီး ဓမ္မပါလကျောင်း၊ ရှစ်မျက်နှာကျောင်း၊ မတ်တထောင်ကျောင်း စသောကျောင်းများတွင် နေရာချထားသည်
အောက်တိုဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဦးဘုန်းမော်ရွှေ ရောက်ရှိလာပြီး ရေဘေးဒုက္ခသည် တစ်အိမ်ထောင်ကို ငွေ ၅၀၀၀ ကျပ်နှုန်းကူညီခဲ့သည်
ဆန်အိတ်နှင့် ဆေးအဟာရများကိုလည်း အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံမှ လာရောက်လှူဒါန်းကြသည်
ရေလှိုင်းလုံးဒဏ်ကို အများဆုံးခံရသောရပ်ကွက်များမှာ ဂငယ်ကွင်းရပ်ကွက် နှင့် ရွှေကံသာအမှတ် ၃ ရပ်ကွက်တို့ဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ရေမစီးဆင်းသည်မှာ အနှစ်(၂၀)ခန့် ကြာနေပြီဖြစ်သော ရွှေချောင်း ချောင်းခြောက်ထဲတွင် အိမ်ဆောက်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်
လူနေအိမ်အချို့မှာသာ ဂရန်ရှိပြီး တချို့မှာ ဒေသအခေါ် ပတ္တာမြေဟုခေါ်သော ဂရန်မရှိကြပေ
ယမန်နှစ်ကမှ ရေစက်ချ လှူဒါန်းထားသော အေးငြိမ်းချမ်းသာကျောင်း နှင့် သန္တိသုခကျောင်းတိုက် များ ရေထဲမျောပါခဲ့ပြီး၊ သံဃာတော်များမူကား အသက်ဘေးမှ လွတ်ခဲ့ကြသည်
ပခုက္ကူမြို့နယ်နှင့် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်အပိုင်းရှိ ယောချောင်းတစ်လျှောက်ရွာများဖြစ်သော ဆင်လမ်းချောင်းရွာ၊ တောင်ရွာမ၊ မြောက်ရွာမ၊ ကပိုင်၊ မြစ်ဖျား၊ ဒဲ့ဖျား၊ စညောင်း စသည့်ရွာများတွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများနှင့် လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့များက ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းများ၊ ငွေကြေးများ လှူဒါန်းကြသည်
စေတနာရှင်များကလည်း ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများအပြင် စတုဒိသာသဘောမျိုး ဒုက္ခသည်များအား ဆန်ပြုတ်အာဟာရများပါ တိုက်ကျွေးကြသည်
နိုင်ငံတော်မှ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ရေဘေးသင့်ပြည်သူများအား ကျပ်သိန်းပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော် ထောက်ပံ့ကူညီခဲ့သည့်အပြင် ပြင်ပအလှူရှင်များမှလည်း ကျပ် သိန်းပေါင်း ၅၀၀ ကျော်အထိ လှူဒါန်းလျက်ရှိကြောင်းဆက်လက်၍လည်း အလှူရှင်များ ပခုက္ကူမြို့သို့လာရောက်လျက်ရှိကြောင်း Weekly Eleven News Journal တွင် ဖော်ပြထားသည်
ရေကြီးမှုဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်း (၂၃.၁၀.၂၀၁၁) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းသည် လည်းကောင်း ၊ (၂၆.၁၀.၂၀၁၁) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်သည် လည်းကောင်း ပခုက္ကူဒေသသို့ လာရောက်ကာ ဒုက္ခသည်များအား အားပေး၍ ငွေကြေးနှင့် စားစရာများ လှူဒါန်းပြီး ကူညီကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးများ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးနန္ဒကျော်စွာ မှလည်း ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ၏ စုပေါင်းလှူဒါန်းငွေများကို ပေးအပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
သက်တမ်း ၃၈နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ရွှေချောင်းတံတားမှာ တံတားတိုင်အမှတ် ၉ မှ တိုင်အမှတ် ၁၃ အထိ ရေတိုက်စားမှုဒဏ်ခံရပြီး ကျိုးကျသွားခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့၏ အဓိကတံတားဖြစ်ကာ ပခုက္ကူမှအရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးမြို့၊ မုံရွာမြို့၊ မြင်းမူမြို့၊ ရေစကြိုမြို့များ အနောက်ဘက်တွင် ပေါက်မြို့၊ ဂန့်ဂေါမြို့၊ ကျောက်ထုမြို့မှ ချင်းပြည်နယ် အထိ ဆက်သွယ်ပေးရာ အဓိကတံတား ဖြစ်သည်
ရေကြီးရေလျှံမှုများကြောင့် ကြက်သွန်နီ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (လက်ကျန် တန်ချိန် ၄၀၀၀၀ ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း) ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုရှိခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့က ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် (RUMFCCI)၌ ကျင်းပသော မြန်မာနိုင်ငံဆီကုန်သည်နှင့် ဆီလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (၁၉)ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် အသင်းသားစုံညီ အစည်းအဝေးတွင် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝင်းမြင့်က ပြောကြားသည်
ပြည်ပသို့ကြက်သွန်တင်ပို့မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကြက်သွန်အသင်းမှ ပြည်ပတင်ပို့ချင်သူများအား တင်ပို့ခွင့်ပြုကြောင်း သို့ရာတွင် ဈေးကွက်မထိခိုက်အောင် ပြည်သူများအတွက်လည်း စဉ်းစားပေးကြစေလိုကြောင်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ပြောကြားခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင်ပင် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ကြက်သွန်ဈေး မြင့်တက်လာကြောင်း သိရှိရသည်
အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်ဝန်းကျင်ကစပြီး ကြက်သွန်ဈေးမှာ တစ်ပိဿာလျှင်  ၃၀၀ ကျပ် နီးပါး နေ့ချင်းတက်သွားခဲ့သည်
သဘာဝဘေး၊ လမ်းပျက်မှုများကြောင့် ကြက်သွန်အဝင်နည်းပြီး အခက်အခဲများ ကြုံရကြောင်း၊ ရာသီဥတု ပုံမှန်သာဆိုလျှင် ယခုလိုအချိန်တွင် ပေါက်ဈေး၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ ရှိကြောင်း သိရသည်
ရေနစ်မြုပ်မှုများကြောင့် အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် မြို့နှင့်သုံးမိုင်ခန့် ကွာဝေးသည့်နေရာတွင် နေရာသတ်မှတ် ချထားပေးရေးလျာထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်းမှ ပြောကြားသည်
ပျက်စီးသွားသော ရွှေချောင်းတံတားအား လတ်တလော အခြေအနေတွင် ယာယီ ဘေလီတံတား တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေပြီး အခြားတံတားများကို လတ်တလော အသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်
ရွှေချောင်းတံတားမှ ဖြတ်သောလမ်းသည် မန္တလေး-ရေစကြို-မုံရွာ-ဂန့်ဂေါ သို့ ကုန်စည်စီးဆင်းရာတွင် အဓိကလမ်းကြောင်းကြီး ဖြစ်သည်
မ, လှတာ အပြစ်လား ဝတ္ထုကို မြန်မာစာရေးဆရာ မောင်ဝဏ္ဏက ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရေးသားသည်
ခဲမှန်ဖူးသည့် ကိုဣန္ဒာနှင့် ဣန္ဒြေကို ထိန်းနေရသည့် နှင်းနှင်းလွင်တို့ အခြေအနေထူးခြားစေရန် ကိုဣန္ဒာနှင့် တစ်ချိန်က ပတ်သက်ဖူးသည့် နှင်းနှင်းလွင်၏ အစ်မဝမ်းကွဲ မြမြနွဲ့က ရင်နှင့်ရင်းကာ ကူညီလိုက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသော အဆိုပါဝတ္ထုကို အဖြူရောင်စာပေမှ ဖြန့်ချိပြီး အချစ်ဝတ္ထုအမျိုးအစား ဖြစ်သည်
ကို ဣန္ဒာ (ခ) ဖိုးကြည်မှာ ရိုက်ကွင်အလုပ်သင်ဘဝနှင့် ကျင်လည်နေစဉ် ဘုရားကြီ:ရွာ ကားလမ်းဘေးတွင် အိမ်ဆိုင်ဖွင့်ထားသည့် ဒေါ်ကြည်သန်းအိမ်သို့ ရောက်သည်
ဒေါ်ကြည်သန်းမှာ ထိုအချိန်က နာမည်ကြီးနေသည့် မင်းသမီး မြမြနွဲ့၏ အဒေါ်ဖြစ်သည်
ဝင်ထွက်သွားလာရင်း ဒေါ်ကြည်သန်း၏သမီး မြင့်မြင့်မူနှင့် ကိုဣန္ဒာတို့ မျက်လုံးချင်းစကားပြောမိကြသည်
ဒါရိုက်တာပေါက်စ ကိုဣန္ဒာရိုက်သည့်ဇာတ်ကားတစ်ခုတွင် ပါဝင်ရာမှ အိမ်ထောင်ကွဲနေသည့် မြမြနွဲ့၏ဘဝထဲသို့ ကိုဣန္ဒာရောက်လာသည်
အနေတည်သောကိုဣန္ဒာကိုအားမရသည့် မြမြနွဲ့က အိမ်သို့ခေါ်ကာ ဝီစကီတိုက်၍ သွေးဆောင်သည်
အိပ်ခန်းတွင်းရောက်၍ ထွေးလုံးပူးကပ်ဖြစ်ကြရာမှ "မင်း မမကို ချစ်တာမဟုတ်ပါဘူးကွာ ... လိုချင်နေတာပါ" ဟု မြမြနွဲ့က ဆိုလေမှ ကိုဣန္ဒာ သတိဝင်၍ ပြန်သွားသည်
အချိန်အတန်ကြာ စဉ်းစားအပြီး၌ "ကျွန်တော် မမကို မချစ်နိုင်ပါဘူး" ဟူသောအဖြေကို ပေးနိုင်ခဲ့သည်
မြမြနွဲ့ နာမည်ကျလာချိန်၌ မြင့်မြင့်မူမှာ နှင်းနှင်းလွင်ဟူသောအမည်ဖြင့် နာမည်ရနေသည်
မင်းသမီးချင်း ဂုဏ်ပြိုင်ကြရင်း ကြီ:မာနနှင့် ငယ်ဂုဏ်တို့ ပွတ်တိုက်ပြီး အမျိုးချင်း မခေါ်နိုင်မပြောနိုင် ဖြစ်သွားကြသည်
ထိုကာလတွင် ကိုဣန္ဒာမှာလည်း ဇာတ်လမ်းကောင်းများရိုက်ကူးသည့် ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နှင်းနှင်းလွင် မျက်နှာသာပေးသည့် ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားလာသည်
နောက်အိမ်ထောင်ပြုအပြီးတွင် ကားရိုက်ကျဲနေသည့် မြမြနွဲ့က ပန်းပွင့်ချစ်သူဟူသော ဝတ္ထုကို ကိုယ်တိုင်ငွေထုတ်၍ ဇာတ်ကားရိုက်ရန် ကိုဣန္ဒာအား တိုင်ပင်သည်
ဇာတ်လမ်းထဲ၌ မင်းသမီ:နှစ်လက်ဖြစ်သဖြင့် နှင်းနှင်းလွင်ကို ပါဝင်စေချင်ကြောင်း ကိုဣန္ဒာကို ပြောသည်
ဇာတ်ကွက်မှာ မြမြနွဲ့အတွက် ပိုပေါ်နေသည်
ထို့ကြောင့် ကနဦးတွင် ငြင်းဆန်မိသော်လည်း "မမအတွက် ကျွန်တော် မြင့်မြင့်ဆီကို သွားပါ့မယ်" ဟူသော စကားဖြင့်သာ အဆုံးသတ်၍ နှင်းနှင်းလွင်အား စည်းရုံးရန် ထွက်လာသည်
နှင်းနှင်းလွင်အိမ်သို့ ရောက်သော် သနားစိတ်ပေါ်လာကာ မရိုက်လိုက ငြင်းနိုင်ကြောင်း ပြောသည်
နှင်းနှင်းလွင်က "မြင့်မြင့် အစ်ကို့အတွက် အဲဒီ့ကား ရိုက်ပေးပါ့မယ်" ဟု ပြောလာရာ အပြစ်ရှိသူတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ကိုဣန္ဒာ ခံစားမိသည်
စွပ်စွဲငြင်းခုန်ကြရင်း နှစ်ဦ:သား ချစ်ကြိုက်ကြောင်း အပြန်အလှန်ပြောမိကြသည်
ထိုအချိန်၌ ဖုန်းဝင်လာသည်
"အစစ အဆင်ပြေမယ်လို့ မမ ထင်တယ်" ဟူ၍ ကိုဣန္ဒာအား မြမြနွဲ့က အဓိပ္ပာယ်ပါပါပြောသည်
နှင်းနှင်းလွင်အိမ်၌ ဝီစကီရှိ၊ မရှိ မေးအပြီ:တွင် ဇာတ်ကားရိုက်မည့်အစီအစဉ်ဖျက်ကြောင်း အသိပေးလေသည်
ကို ဣန္ဒာ (ဒါရိုက်တာ)မြမြနွဲ့ (နာမည်ကျစ မင်းသမီး)နှင်းနှင်းလွင် (နာမည်ကြီး မင်းသမီး)
သီရိစတုရင်္ဂဗလဘွဲ့ခံ မြန်မာပညာရှိ ဦးဖေကို မန္တလေးမြို့ အောင်နန်းရိပ်သာအရပ် အဖ ဦးစနှင့် အမိ ဒေါ်လေးကြီးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် အင်္ဂါနေ့ (၂၃-၇-၁၈၆၁) မြန်မာ့စံတော်ချိန် နံနက် (၁)နာရီတွင် ဖွားမြင်လေသည်
မိမိ ဖွားရာဇာတိနှင့် ပတ်သက်၍ မိမိပြုစုခဲ့သော ကျမ်းအချို့တွင် မိမိကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်တို့ အနက် ဝေလမင်းသားစာပေဆုရ 'ဝရုဏပျို့' နိဂုံးမှ ထုတ်နုတ် ဖော်ပြသည် ရှိသော် -"...ရတနာပကုံ၊ ရွှေဘုံမန်းပြည်၊ ပွင့်လင်းစည်ဝယ်၊ အမည်ရောင်လန်း၊ ပြောင်ပြောင်ဆန်းသား၊ အောင်နန်း ရိပ်သာ၊ ရပ်မဟာဝယ်၊ ဖွားရာဇာတိ၊ အမှန်ရှိသား " ဟူသည့် အတိုင်း မန္တလေးမြို့ အောင်နန်းရိပ်သာ အရပ် ဖြစ်ပေသည်
ဖခင် ဦးစ၏ မိဘများမှာ ဘိုးတော်ဘုရား၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ပဒုမဝတီ၏ သမီး ဒေါ်သဒ္ဒါသည် ဦးလင်းနှင့် အကြောင်းပါပြီးနောက် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ သားအကြီးဆုံးမှာ ဦးစ ဖြစ်သည်
အမိမှာမူ ရွှေဘိုမင်းဆက် ဖြစ်ပေသည်
ထိုရွှေဘိုမင်း၏ ခုနှစ်ရွာမိဖုရားကြီးနှင့်သော် အမေညီအစ်မ ဖြစ်သည်
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တို့သည် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံရာတွင် ရွှေဘိုမြို့သို့ထွက်၍ လုပ်ကြံလေ့ရှိသည်
ရွှေဘိုမြို့ အောင်မြေဟူသောအရပ်၌ အောင်မြေနင်း၍ စစ်သည်စုဆောင်း အောင်ကြောင်း ဩဘာ မင်္ဂလာပြုကာ ထွက်ချီ လုပ်ကြံကြသည့်အတိုင်း မင်းတုန်းမင်းသားနှင့် ကနောင်မင်းသားတို့ နောင်တော် ပုဂံမင်းကို ပုန်ကုန်ရန် ရွှေဘိုသို့ ထွက်ခွာ၍ လူသူလက်နက်စုရုံးခဲ့ကြသည်
ထိုသို့ စုရုံးသောအခါ ရွှေဘိုတပ်ဖွဲ့စည်းရာမှ စ၍ အရေးတော်ပုံအောင်မြင်သည်အထိ ဦးစသည် တပ်ဗိုလ်အဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ပုဂံမင်းကို ထီးနန်းချ၍ မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်သည့် အခါ ဦးစသည် ဆက်လက် အမှုမထမ်းတော့ဘဲ အေးဆေးစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်
အမှုမထမ်းသော်လည်း ယခင်က အမှုထမ်းခဲ့မှုကြောင့် မန္တလေးမြို့တည်သော အခါ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ဦးစအား အောင်နန်းရိပ်သာလမ်းရှိ အိမ်နှင့် မြေယာကို ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်
ယင်းအိမ်တွင် နေထိုင်စဉ်မှာပင် သားမောင်ဖေကို ဖွားမြင်လေသည်
ထို့ကြောင့် ဦးဖေ ပြုစုရေးသားခဲ့သော ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်း ခေါ် ပုဂံရာဇဝင်သစ်၏ နိဂုံးတွင် ရတနာပုံ အမည်ရှိ သော နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ် ရှိသော ပြည်၌ အောင်နန်းရိပ်သာဟု ထင်ရှားသောအရပ်၌ ဖွားရာဇာတိရှိသော၊ သူတော်တရားကို ကျင့်လေ့ရှိသော ဦးဖေဟူသော၊ ရအပ်သောအမည်ရှိသော ကျောက်စာရာဇဝင်အရပ်ရပ်တို့ကို သိသော မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်စာရုံးစာရေးကြီးသည် ဤရာဇဝင်ကျမ်းကို ပြုစုအပ်ပြီ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝေလမင်းသား (၁၀ဝ၀)ဆုရ ဝရုဏပျို့ နိဂုံးတွင် ရတနာပုံ၊ ရွှေဘုံမန်းပြည်
ပွင့်လင်းစည်ဝယ်၊ အမည်ရောင်လန်း၊ ပြောင်ပြောင်ဆန်းသား ၊အောင်နန်းရိပ်သာ၊ ရင်မဟာဝယ်၊ ဖွားရာဇာတိ၊ အမှန်ရှိသား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးဖေကိုယ်တိုင် သူ၏ ဇာတိချက်ကြွေမွေးရပ်မြေနှင့် သူရပ်တည်ကျင်လည်ရာ ဘဝတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့လေသည်
ဦးဖေသည် မန္တလေးမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သော်လည်း ပညာသင်ကြားသည့်အရွယ်တွင် ဖခင်၏ ဇာတိဖြစ်ရာ ရွှေဘိုရှိ ဂူကောင်းရွာကျောင်းဆရာတော် ဦးနန္ဒိယထံတွင် သဒ္ဒါ ၊ သင်္ဂြိုဟ်စသည်များ သင်ကြားခဲ့သည်
ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ ကာလမှစ၍ ပထမ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရား ထံတော်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် သုံးဝါ ရပြီးနောက် လူထွက်သည်
ထို့နောက် မန္တလေးမြို့ မိုးကောင်းအောက်ကျောင်း အာဇရာဘိစတု မဟာဓမ္မရာဇဓိရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရ မိုးကောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် ပိဋကတ်သုံးပုံနှင့် လောကီကျမ်း အရပ်ရပ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ အနောက်သင်္ဂဇာတိုက် သင်္ဂဇာဆရာတော်ကြီး ၏ တပည့် (မြင်ကွန်းမင်းသား၏ ဆရာ) ဦးဇာဂရထံတွင် ကဗျာစပ်နည်း ဗဟုသုတများကို လည်းကောင်း အစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်သူ ဝန်စာရေး ဦးကြီးနှင့် အတူ သင်ကြားခဲ့ကြသည်
ဦးဇာဂရမှာ နောင်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သူ၏ ဇာတိဖြစ်ရာ မော်လမြိုင်တွင် ဦးရန်နှင်း အမည်ဖြင့် နေထိုင်ပြီး လက္ခဏာကျမ်းများ၊ စာပေလင်္ကာကျမ်းများရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သာမဏေ ဘဝဖြင့် သုံးဝါမျှသာ နေခဲ့ပြီးနောက်လူထွက်ကာ ကုန်သည်အဖြစ်လုပ်ကိုင်စားသောက် နေထိုင်ရင်း စာပေဗဟုသုတများကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၃ ခုနှစ်တွင် ဦးဖေသည် အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ဂူကောင်းရွာ ဇာတိ လယ်သမား ဦးအုံ၏ သမီး ဒေါ်အိုနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်
အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေဘဲ စောစီးစွာ လမ်းခွဲလိုက်ကြသည်
ဒေါ်အိုနှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပေ
ထို့နောက် မန္တလေးမြို့တွင် ဗန်းမော်အတွင်းဝန် မင်းတုန်းဝန်၏ သမီး ဗန်းမော်ခင်လေးကြီးနှင့်ဒုတိယ အိမ်ထောင်သစ်ထူလိုက်သည်
ဗန်းမော်ခင်လေးကြီးမှာ ခုနှစ်ရွာ မိဖုရားကြီး (မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရား) နှင့် ညီမ ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်
ဦးဖေနှင့် ဗန်းမော် ခင်လေးကြီးတို့မှ သားဖြစ်သူ ဦးတော် ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
သားဖြစ်သူ ဦးတော်သည် နောင်တွင် ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ဖြစ်လာပြီး ဒေါ်သန်းနှင့် အကြောင်းပါ၍ သမီးမခင်မြ ( နောင် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်)ကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် သီရိစတုရင်္ဂဗလ ဦးဖေ နှင့် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်တို့သည် မြေးအဘိုးတော်စပ်လေသည်
သီပေါမင်းတရားကြီး လက်ထက် တော်သို့ ရောက်တော်မူသော အခါတွင် ဦးဖေသည် ဗိုလ်မှူး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရ၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ၌ ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်
ဦးဖေ၏ တပ်သည် ညောင်ဦးမြို့တွင် တပ်စွဲနေခိုက် အင်္ဂလိပ်တပ်အောက်ရှိ ကုလားတပ်ခွဲတစ်ခုနှင့် အနီးကပ် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ရာ မြန်မာတပ်မှ ဓားနှင့် ဝင်ခုတ်ပြီး ကုလား တပ်သား (၁၂) ယောက်ကျပြီးသည့်တိုင် လက်နက်လူသူ မမျှတ၍ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက် (ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့ ပါတော်မူစဉ်အခါက ဦးဖေမှာ မြန်မာတပ်တစ်တပ်နှင့် မင်းဘူးမြို့တွင် ရှိနေခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်များ ရတနာပုံ နေပြည်တော်ကို သိမ်းပိုက် ပြီးသည့်နောက် ခုနစ်ရွာ မိဖုရားကြီးနှင့်အတူ ဦးဖေတို့ ဆွေမျိုးသားချင်းများ တစုတဝေးလုံးကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်
ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်လျှင် ဦးဖေအား စာတော်ပြန် လွှတ်တော်ရုံးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင် စေလေသည်
ထိုအခါ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ စေခိုင်းချက်အရ ကျမ်းကျိန်ဆိုချက်များကို ရေးသားရသည်
ရန်ကုန်မြို့တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ အမိန့်ဖြင့် ကုလားသစ်စက်ပိုင်ရှင် တစ်ဦး၏ အိမ်တွင် ( ယုန်ရေခဲစက်အနောက်ဘက်ရှိ ) ခုနှစ်ရွာ မိဘုရားကြီးနှင့်အတူ ဦးဖေတို့ မိသားစုများပါ နေထိုင်ကြရသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂပူမြို့ အုတ်ဖို ဆရာတော် ဦးဥက္ကံသ ( ဒွါရဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် ) က ရွှေတိဂုံစေတီတော် ရင်ပြင်တွင် ဖိနပ်စီးခြင်းသည် အပြစ်မရှိကြောင်း ကျမ်းစာအုပ်ထုတ်ဝေသည်
ယင်းကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သာသနာရေး ဂယက်ရိုက်သွားသည်
ထို့ကြောင့် ဗားကရာ ဆရာတော် ၊ သံယုတ်ဆရာတော် နှင့် အခြား ဆရာတော်များ၏ တိုက်တွန်း အမိန့်ပေးချက်အရ ဦးဖေသည် စေတီယင်္ဂဏ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း ကို ရေးသားရလေသည်
အထက်ပါကျမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေပြီး ၁၂၅၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် စာတော်ပြန်ဌာန၌ စာတော်ပြန်ဝန်ထောက် ဦးထွန်းငြိမ်း ( ဦးထွန်းငြိမ်း - အင်္ဂလိပ်မြန်မာအဘိဓာန်ပြုစုသူ ) ၊ ဦးဖိုးဖြူ ( စာတော်ပြန်မြို့အုပ်) တို့အတူ စာရေးကြီးအဖြစ် ဦးဖေအား ဝင်ရောက် အမှုထမ်းစေသည်
စာတော်ပြန်ဌာနတွင် အမှုထမ်းနေခိုက် ဇနီးသည် ဗန်းမော်ခင်လေးကြီး ကွယ်လွန်လေသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်တွင် ဇနီးမရှိသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆက်လက်မနေထိုင်လိုသည့် အလျောက် အရှေ့တိုင်းကျောက်စာများကို လေ့လာလိုက်စားနေသူ မစ္စတာတော်စိန်ခိုနှင့် တွေ့ဆုံကျွမ်းဝင်မိပြီး ပုဂံမြို့ ကျောက်စာရုံးသို့ပြောင်းရွှေ့၍ မစ္စတာတော်စိန်ခို၏ လက်ထောက်အဖြစ်ဖြင့် ( ၁၅ ) နှစ်တိုင်တိုင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ကျောက်စာဝန်ရုံး၌ ကျောက်စာ မင်စာများကို ကူးယူရခြင်း၊ ပုဂံမြို့ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီ ဂူကျောင်းများ စာရင်းများယူခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ရသည်
ထို့ပြင် ကျောက်စာ၊ မှင်စာများကိုလည်း စုဆောင်း ရှာဖွေခဲ့ရသေးသည်
မစ္စတာတော်စိန်ခို မရှိသည့်နောက်တွင်လည်း ဆက်လက်လုပ်ကိုင် ပြန်သေးကာ ထိုကျောက်စာ ဝန်ရုံးမှ အငြိမ်းစားရိက္ခာတော်ရ အဖြစ် ပင်စင်ယူသော အခါ၌မူ အသက်အားဖြင့် ( ၆၀ ) ပြည့်နေပေပြီ ဖြစ်သည်
၁၂၇၀ ပြည့်နှစ် တွင် ပုဂံမြို့မှ မန္တလေးမြို့ ရွှေကျောင်းကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းပြီး ၁၂၇၄ ခုနှစ် ခန့်တွင် ကျောက်စာရုံး လက်ထောက် ကြီးကြပ်ရေး ( Assistant Superintendent ) အဖြစ်မှ အနားယူခဲ့လေသည်
ထိုနှစ်မှာပင် မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာပိုင် တောင်ခွင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဦးဖေအား သီရိစတုရင်္ဂဗလ ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်
ပုဂံမြို့ ကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းရခြင်းသည် ဦးဖေအတွက် ပုဂံမြို့နှင့် ပတ်သက်သမျှ ကို အလုံးစုံအ သေးစိတ်လေ့လာခွင့် ရခဲ့သည်
ထိုသို့လေ့လာနိုင်ခဲ့ခြင်းကို ဦးဖေသည် ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်းခေါ် ပုဂံရာဇဝင်သစ်နိဒါန်းတွင် -‘ပုဂံမြို့ဟောင်းမှာ ရုံးစိုက်ရပ်တန့်နေထိုင်၍ မူလကျောက်စာများကို အက္ခရာအတိုင်းပါအောင် ပုံနှိပ်ကူးယူ ကာလအရှည် ဖတ်ပြန် စဉ်းစားပြီးမှ ကျောက်စာစောင်ရေ ( ၁၂၀ဝ ) ကျော်တို့ကို အရင်းထား၍ မင်စာ၊ စဉ့်ကွင်း၊ စဉ့်ပုံ၊ မြေပုံ စာတို့ကို လည်းကောင်း၊ ထိုအခါ ကာလက ပြုစု စီရင်သော ကျမ်းဂန်တို့ကို လည်းကောင်း၊ မြို့ရိုးမြို့တာ ဘုရား စေတီ၊ ဥမင် ဂူလှိုဏ်၊ ရုပ်တုဆင်းတု၊ မြေပုံရုပ်၊ စဉ့်ကွန်းရုပ်၊ ဆေးရေးရုပ်၊ ကျောက်ရုပ်၊ အင်္ဂတေရုပ်တို့ကို လည်းကောင်း ကြည့်ရှုနှီးနှောသည်
ထိုသို့ ကြည့်ရှုနှီးနှောခြင်းကြောင့် ဖြစ်ထွန်းသော အကျိုးမှာ မြို့ရိုးမြို့တာ စေတီဂူကျောင်း စသောအဆောက်အအုံတို့၏ အနေအထား စနစ်ပုံစံများကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက လူတို့ လက်မှုပညာ မည်မျှလောက် တတ်ကျွမ်းသည်ကို သိရသည်
ကျောက်စာ၊ မော်ကွန်း၊ စဉ့်ကွင်းစာ၊ မြေပုံစာ ပြုစုစီရင်သော ကျမ်းဂန်များကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက သက္ကရာဇ် စွဲမှတ်ပုံ၊ လူတို့ သုံးစွဲ ပြောဆိုရေးမှတ်ကြသော အက္ခရာ ဘာသာ ဝေါဟာရ စီကုံးရေးသာပုံနှင့် တကွ ၊ သက္ကတ ၊ မာဂဓ စသော သာသနာတော်ကျမ်း၊ လောကီကျမ်း၌ မည်မျှလောက် သက်ဝင်ကျက်စား တတ်မြောက်သည်ကို သိရသည်
စဉ့်ကွင်းရုပ်၊ ဆေးရုပ်၊ ကျောက်ရုပ်၊ အင်္ဂတေရုပ် စသည်တို့ကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ သူဌေး ၊ သူကြွယ်တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ အလေ့အထ အသုံးအဆောင်များကို သိရသည်’ ဟူ၍ ရေးသားဝန်ခံထားလေသည်
ပုဂံမြို့၌ပင် တတိယ အိမ်ထောင်ဖက် ဒေါ် ဒေါ်ဇင် နှင့် အကြောင်းပါပြီး သား မောင်မောင်ကြီး၊ မောင်မောင်လေး နှင့် သမီး မမကြီး ၊ မမလေး ဟူ၍ သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
ထို့နောက် မန္တလေး တက္ကသိုလ်တွင် ပါဠိ - မြန်မာ ကထိက အဖြစ်ဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၁ ခုနှစ်အထိ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် သေးသည်
ဦးဖေသည် ဝရုဏ ပျို့ နိဂုံးတွင်- "သဒ္ဓါ သီလ စသည့် အပြား၊ ခုနှစ်ပါးနှင့် မခြား ပြည့်ဖြိုး၊ ကောင်းမှု ကြိုးသား၊ ကြောင်းကျိုး ချုပ်ရာ၊ သစ္စာလေးပါး၊ မျက်မှောက်ထား၍ တရားပရမေ၊ သိကြောင်း ဖွေသား၊ ဦးဖေတွင်မည်၊ ငါကုံသည်ကား၊ ဖြောင့်တည်စိတ်ထား၊ သူတစ်ပါးကို၊ တရားသိစေ့၊ ညွှန်ပြလေနှင့်" ဟု စပ်ဆိုထားသည့် အတိုင်း ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တရားကောင်းမြတ် တည်ကြည်စွာ စောင့်စည်းသည့် ပြင် အခြားသူများကိုလည်း ဆုံးမလေ့ ရှိသည်
အစ်ကို ဖြစ်သူ ဝန်စာရေး ဦးကြီး၏ မိန်းမများခြင်း ပတ်သက်၍ ဦးဖေသည် ‘အစ်ကိုတို့တော့ စာတော့တော်ပါရဲ့၊ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွားလည်း ထက်ပါရဲ့၊ ဒါပေမယ့် စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ မိန်းမများ ယူလွန်းတာက ခက်တယ်’ ဟု ညည်းညူလေ့ရှိသည်
ဦးဖေ၏ အလေးအနက် အထားဆုံးမှာ ဘာသာရေးပင် ဖြစ်သည်
ဘာသာတရားကို အထူး ကိုင်းရှိုင်းပြီး ဝိပဿနာကို မပြတ် ပွားများ အားထုတ်သည်နှင့် အညီ ကျောက်စာရုံးမှ အငြိမ်းစား ယူလိုက်သောအခါ တောင်ခွင် ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံတွင် တရားဓမ္မဆည်းပူး အားထုတ်၍နေသည်
ထို့နောက် ‘မြန်ပြည်တိုင်းခွင်၊ မင်းသဘင်၌ ၊ လျှောက်တင်ထမ်းရွက်၊ နေ့ရက်လွန်ခါ၊ ထို့နောက်မှာကား၊ ပညာကောလိပ်၊ စုံသိပ်ပပေါင်း၊ မန်းမြို့ကျောင်းဝယ်၊ ရင့်ညောင်းတတ်သိ၊ ရှေးရိုးရှိနှင့်၊ ပါဠိမြန်မာ၊ ကဗျာဗန္ဓ၊ သင်လိုပို့ချ၏၊ ’ ဟုကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အတိုင်း မန္တလေးမြို့ ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပါဠိ မြန်မာစာ ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရပြန်သည်
( မြန်မာစာဆရာ ဦးဘအောင် နှင့် ဦးလူဖေဝင်းတို့သည် ဦးဖေ၏ အတန်းသားများ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည် ဟု ဆိုသည် ) မန္တလေး ကောလိပ် ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် မှာပင် ဘုရားဟော ပါဠိတော်၊ ခုဒ္ဒက နိကာယ်၊ တိံသ နိပါတ်၊ ကုမ္ဘဇာတ်တော် မှ လာသည့်အတိုင်း သူရာသောက်လျှင် အပြစ်ရှိကြောင်း အထောက်အထား အကိုးအကား အပြည့်အစုံဖြင့် ဝရုဏပျို့ ကို ရေးသားခဲ့လေသည်
ယင်းပျို့ကို ရေးသားခြင်းကြောင့် ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ဝေလမင်းသား ဆုငွေ တစ်ထောင်နှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုများ ရရှိလေသည်
ပင်စင် ယူပြီးနောက် တောင်ခွင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထံတော်တွင် အတိုင်ပင်ခံ အကူအညီ လုပ်ဆောင်ရင်း 'သီရိစတုရင်္ဂဗလ' ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပေသည်
ထိုကဲ့သို့ ဘွဲ့မည်ရည် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသောအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာပညာရှိ ဦးဖိုးစိန်က မိမိ စုဆောင်း ပေါင်းချုပ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ဖြူး ခဲ့ပေသော 'ဆောင်းပါး ပေါင်းချုပ်'၊ ပထမ စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၇၄ နှင့် ၇၅ တို့တွင် 'ဂြိဟ် ၇ လုံး ပူးခြင်းကြောင့် အထူး စိုးရိမ်ကြောင့်ကြဖွယ် မရှိသင့်ကြောင်း' သာသနာတော်ကျမ်း၊ လောကီကျမ်း တို့နှင့် ညှိနှိုင်း၍ ဦးဖေ ရေးသားဖော်ပြသော 'စာတမ်း'၏'နိဒါန်း' အနေနှင့် -"... မြန်မာ နိုင်ငံတော် နှစ်သစ်ကူး မဟာ သင်္ကြန်တက်၊ သင်္ကြန်ကျ၊ ဝါဆို၊ ဝါကပ်၊ အခါ နေ့ရက် များကို နှစ်စဉ် နိုင်ငံ အစိုးရ မင်းတို့ထံ တင်သွင်းရသော ပုဏ္ဏား ပညာရှိ၊ မြန်မာ ပညာရှိ အဖွဲ့ဝင် မြန်မာ နိုင်ငံ ဘုရင်ခံ မင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ်နှင့် ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရလျက် မဟာ သံဃရာဇာ သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထံမှ ဝိဇယပူရ ပန်းယမြို့ ဆင်ဖြူ လေးစီးရှင် မင်းတရားကြီး လက်ထက် မာဂဓ အဘိဓာန် ဋီကာ ကျမ်းပြု ပညာရှိ အမတ်ကြီး ကဲ့သို့ 'သီရိ စတုရင်္ဂဗလ' ဟူသော ဘွဲ့ တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသော မြန်မာ ပညာရှိ အငြိမ်းစား ကျောက်စာရုံး - စာရေးကြီး ဦးဖေ ... " ဟူ၍ မှတ်တမ်း တင်ထားပေသည်
ထိုသို့ လေ့လာ သိရှိရသမျှကို ရာဇဝင် အစောင်စောင့်နှင့် ညှိနှိုင်း၍ မစ္စတာ တော်စိန်ခို၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဦးဖေသည် ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်းခေါ် ပုဂံ ရာဇဝင်သစ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
အဆိုပါကျမ်းကို မန္တလေးမြို့ မြန်မာ့တာရာ ပုံနှိပ်တိုက်မှ ၁၃၁၄ ခု၊ ( ခရစ် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ) တွင် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဦးဖေသည် မမ္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်စဉ် ညီဝမ်းကွဲ ဖြစ်သူ ဦးညွှန့် (ပြည်ကြီးမင်္ဂလာ ဦးညွန့်) မှ တစ်ဆင့် မြဝတီ မောင်ကလေး ( မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ၏ သား ) နှင့် ဆက်သွယ်မိရာမှ နန်းသူ့မယာ ပြဇာတ် စာအုပ်ကို ရေးသား ဖြစ်ခဲ့သည်
ယင်းစာအုပ်ကို မန္တလေးမြို့ မလွန်ဈေးဟောင်း အနီးရှိ မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်မှ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထို့ပြင် နန္ဒာစေတီယ ကထာစာတမ်း ၊ ဇိဏ္ဏကာဝါသ ပဋိသင်္ခရဏ စာတမ်း၊ ရွှေကူကြီးဘုန်း ကျောက်စာဂါထာ ( ၁၀ဝ ) နိဿယ၊ အလင်္ကာရတ္ထဝိဘာဝန်ကျမ်း စသည်များကိုလည်း ပုဂံကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းနေစဉ်ပင် ရေးသားခဲ့သည်
ဦးဖေ ရေးသား စီရင်ခဲ့သော ကျမ်းပေါင်းများစွာတို့တွင်၊ စေတီယင်္ဂဏဌာနကို ဆုံးဖြတ်ရာ ဥဒ္ဒေသ ၁၇ ဂါထာ မြန်မာ ဘာသာ နိဒ္ဒေသဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စေတီယင်္ဂဏ ဝိနိစ္ဆယျမ်း၊ ထိုကျမ်း၏ ဥဒ္ဒေသ ၁၇ ဂါထာကို ဖွင့်ဆိုသော စေတီယင်္ဂဏတ္ထ ဝိဘာဝနီ ဋီကာပါဌ်၊ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ လက်ထက် ဝိသုံဂါမ မြေပေးသည့် အရာမှာ ယုံမှား ဝိမတိ မရှိစေရန် ရေးသား ဆုံးဖြတ် အပ်သော ဝိသုံ ဝါမ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ စဥ့်ကူး မင်းသား၏ ရွှေနားတော်သွင်း ဖြစ်သော ကဗျာကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုရာ ဖြစ်သော ကဗျတ္ထစန္ဒိကာကျမ်း၊ ရှေးရှေးသောအခါက ထင်ရှားသော ကျောက်စာ၊ မော်ကွန်း၊ ရာဇဝင် တို့ဖြင့် ညှိုနှိုင်း၍ သက္ကရာဇ် နန်းစံ အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကို အစိုးရအမိန့်နှင့် ဆုံးဖြတ်ရေးသားအပ်သော 'ရာဇဝံသဇာလိနီ' မည်သော ပုဂံ ရာဇဝင် ကျမ်းသစ်၊ ပုဂံမြို့ အလောင်းစည်သူမင်း ကုသိုလ်တော် ရွှေကူကြီး ဘုရား ကျောက်စာ ဂါထာ (၁ဝဝ) နိဿယ၊ သုဗောဓာ လင်္ကာရ ကျမ်း၏ အနက် အဓိပ္ပာယ်များကို ပြဆိုရာ အလင်္ကာရတ္ထ ဝိဘာနီကျမ်း၊ စတုဓမ္မသာရ လင်္ကာပိုဒ်ဦး "ဇာတိပုည" ပိုဒ်ကို ဖြေဆိုရာ ဖြစ်သော ကျဗဝဏ္ဏနာ၊ ပါရမီ - လင်္ကာ ပညာပါရမီခန်း "မတတ်၊ လိမ္မာ" ချီပိုဒ်ကို ဖြေဆိုရာဖြစ်သော 'မတတ်, လိမ္မာ' ဖြေ စာတမ်း၊ ပုဂံမြို့ နန္ဒာဘုရား အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ပြဆိုရာ ဖြစ်သော နန္ဒစေတီယ ကာထာ၊ ပုဂံမြို့ ရှေးဘုရား ဟောင်းကြီး များကို ပြင်ဆင် သင့်ကြောင်း အစိုးရ အမိန့်နှင့် ရေးအပ်သော ဇိဏ္ဏကာ ဝါသပဋိသင်္ခရဏာ - စာတမ်း၊ ဝေလမင်းသား၏ ဆုတော်ငွေ ၁ဝဝဝိ ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသော 'ဝရုဏပျို့' အစ ရှိသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်
ဦးဖေသည် ကျမ်းပေါင်းများစွာ အပြင်၊ တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၊ မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်းနှင့် တာရာမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် အခါအားလျော်စွာ ခေါင်းကြီးပိုင်းများကို ကူညီရေးပေးခဲ့သည်
ထို့ပြင် သားဖြစ်သူ ဦးတော်ရေးသော ဆယ့်နှစ်ရာသီ ဘွဲ့လူးတား အဖြေ၊ ဝန်ကတော် ခင်ခင်ညွှန့် ဝတ္ထုနှင့် အခြား စာအုပ်များကိုလည်း တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်
ဦးဖေသည် ဘဝတစ်သက်တာတွင် စာပေနှင့် ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း၊ တရားဓမ္မနှင့် ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း၊ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ပွားများ အားထုတ်နေရမှ နေတတ်သူ ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် အသက် ( ၆၈ နှစ် ) ခန့်တွင် မန္တလေး ကောလိပ်ကျောင်းဆရာ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် ဂျပန်စစ်ပြေး ပြေးရင်း စစ်ကိုင်းတောင်သို့ သွားရောက် တရားအားထုတ် နေလေတော့သည်
ထိုသို့ တရားအားထုတ်နေစဉ် အသက် ၈၂ နှစ်ခန့် အရွယ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၃၀၅ ခု၊ ဝါခေါင်လကွယ်နေ့ ( ခရစ် ၁၉၄၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ရက် ) တနဂင်နွေနေ့ တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး 'ခေမာသင်္သက' ချောင်၌ ဘဝ တစ်ပါးသို့ ပြောင်းသွား ရှာသတည်း
မြန်မာပညာရှိ ဦးဖေသည် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်
ငရန့်ချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ရင်ဂါတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်ဂါတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၅ ဦး၊ မ ၂၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်သန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetthankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာရှည် (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထင်းကွင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဆိတ်ဖူးရွက်ကဲ့သို့ အတွင်းပြောက်သည်
လက်ယပ်သကဲ့သို့ တလှုပ်လှုပ်ရှိသည်
ရင်းတိုက်စမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaiksan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ဘွတ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွတ်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၇ ဦး၊ မ ၁၁၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
နကျပ် (အောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nakyat(Lower))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ နကျပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နကျပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဟဆွတ်အိရှိဘူတာ  (初石駅 ဟဆွတ်အိရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ နဂရဲယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်လာကွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlarkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ လေးအိမ်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးအိမ်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၃ ဦး၊ မ ၉၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (mathematical proofs) နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြနိုင်မှုမပြနိုင်မှု (mathematical provability) စသည့် သဘောတရားများကို လေ့လာသည့် ဘာသာကို သက်သေပြချက် သီအိုရီ (proof theory) ဟု ခေါ်သည်
ဖန်ခုန်တမ်း ကစားခြင်းကိုလည်း မြန်မာကလေးများကစားလေ့ ရှိကြသည်
ဤကစားနည်းတွင် မိန်းကလေးများချည်း သာ ကစားလေ့ရှိကြလေသည်
ကစားရာတွင် ဦးစွာ၌ မိန်းကလေးနှစ်ဦးက မြေကြီးပေါ်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်ကြရပြီးမှ ခြေထောက်များကို ဆင်းထား ကြပြီးလျှင် ခြေဖဝါးချင်းထိသည် အထိ ပြင်၍ ထိုင်ကြသည်
ထိုနောက် ခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ခြေချောင်းကလေး များပေါ်တွင် အခြားခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကို တင်လိုက်ပြီးလျှင် အခြားတစ်ယောက်ကလည်း သူ၏ ခြေထောက်၏ ဖနောင့်ကို ပထမ ကစားသူ၏ ဒုတိယ ခြေထောက်၏ ခြေဖျားများပေါ်တွင် တင်လိုက်သည်
ပြီးလျှင် နောက်ခြေတစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကိုပါ ပထမ ခြေထောက်၏ ခြေချောင်းများပေါ်တွင် တင်လိုက်ပြန်သည်
ထိုသို့ ခြေဖဝါးလေးခု တစ်ခုပေါ်တစ်ခု တင်ထားသည်ကို ကစားသူတယောက်က လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်
ထိုသို့ခုန်လိုက်ရာတွင် လွတ်လျင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ထိုင်သော ကစားသူနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးက သူ၏ လက်ကို တင်လိုက်ပြီးလျှင် လက်မကို ခြေမပေါ်တွင်တင်၍ အပေါ်သို့မြှောက်၍ ထွားထားလိုက်လေသည်
ပြီးလျှင် ခုန်သူကို အခုန်ခိုင်းသည်
ခုန်ရာ၌ လွတ်လျင် နောက်တစ်ဖန် ကျန်လက်တစ်ဘက်ကို ပထမ လက်တစ်ဘက်ကဲ့သို့ ထွားထားပြန်သည်
ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်
ထိုအချိန်၌လည်း လွတ်သေးလျှင် အခြားတစ်ယောက်၏ လက်ကို ထွာစေပြီးလျှင် အခုန်ခိုင်းပြန်သည်
ထိုအချိန်၌လည်း လွတ်အောင် ခုန်နိုင် သေးလျှင် အခြားလက်တစ်ဘက်ဖြင့် ထွာထားပြန်သည်
ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်
လွတ်အောင်မခုန်နိုင်လျှင် ထိုသူသည် ထိုင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
မျက်နှာချင်းဆိုင် နှစ်ယောက်၏ ခြေလေးဘက်နှင့် လေးထွာကို လွတ်အောင် ခုန်နိုင်လျှင် ဘေးမှ ကစားသူ တစ်ယောက်က ထိုင်နေသူနှစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်အနီးဘေးတွင် ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင်ကူ၍ ထွာပေးရလေသည်
ထိုနှစ်ထွာကိုပင် လွတ်အောင်ခုန်နိုင်လျှင် အခြားကစားသူ တစ်ဦးက ဝင်ကူသူနှင့်မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်ရှိ ကစားသူ၏ ဘေးတွင် ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင် သူ၏ အထွာများဖြင့် ကူ၍ မြင့်စေလေသည်
လွတ်အောင်မခုန်နိုင်သူက ခြေထောက်များကိုဆင့်၍ ပေးခြင်းဖြင့် တစ်လှည့်စီ ကစားသွားနိုင်လေသည်
ထိုသို့ အမြင့်ခုန်နိုင်သောအခါတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်နေသော ကစားသူနှစ်ဦးသည် သူတို့၏ ခြေထောက်များကို ကားလိုက်ကြလေသည်
ထိုအခါ ခြေထောက်လေးချောင်းသည် လေးထောင့်နီးပါး ဖြစ်နေလေသည်
ထိုသို့ဖြစ်နေသည့် ကွက်လပ်အတွင်းသို့ ခုန်သူ၏ ခြေထောက်တစ်ဘက်ကို ထားပြီးလျှင် ကျန်တစ်ဘက်ကို အပြင်တွင်ထားလေသည်
ထိုနောက် ခုန်ပြီး လျှင် ခြေထောက်ချင်းကိုလဲလိုက် ရလေသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုသို့ မခုန်ဘဲ ခြေထောက်လေးချောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော လေးထောင့်နီးပါးကို အတွင်းသို့ ခြေထောက်မကျစေဘဲ လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်
ပထမနည်းဖြင့် ခြေထောက် တစ်ဘက်စီကို တစ်လှည့်စီ အတွင်းနှင့်အပြင်သို့ ကျအောင် ခုန်စဉ်တွင် မူးစေ့၊ မတ်စေ့၊ ကျပ်ပြား၊ ဒဂသ္မါး၊ မုံ့ဝယ်စား၊ ဗိုက်ကား၊ သေလိုက်ဟူ၍ တစ်ခါခုန်လျှင် တစ်မျိုးစီ ဆိုသွားလေ့ရှိသည်
ထန်ပါခွေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanparkhway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လန်းနောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဝက်အူကို သစ်သားတွင်စွဲအောင်ပြုလုပ်လိုသောအခါ လက်ယာ ရစ်လှည့်ပေးရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုဝက်အူကိုဖြုတ်လိုသောအခါ လက်ဝဲ ရစ်လှည့်ပေးရသည်ကိုလည်းကောင်း လူတိုင်းပင်သိကြသည်
ထို့အတူ လွန် ပူကို သစ်သားတွင်လှည့်ပေးသောအခါ လွန်ပူအသွားသည် သစ်သားထဲ သို့ထိုးစိုက် ဝင်သွားပြီးလျှင် လွန်ကိုဆွဲယူသွားလေသည်
မူလီကို မူလီ ခေါင်းတွင်လှည့်သွင်းပေးရာ၌ အခြေခံသဘောမှာ ဝက်အူနှင့် လွန်ပူတွင် ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်
မော်တော်ကားသမားများသည် ဘီးကိုလဲရန် မော်တော် ကားကို ဂျက်ဝက်အူဖြင့်မပေးသည်ကို မြင်ဖူးကြပေလိမ့်မည်
ဂျက်ဝက်အူမှာ စင်စစ်အားဖြင့် ဝက်အူရစ်ဖော်ထားသောဝင်ရိုးပင်ဖြစ်သည်
မော်တော်ကား သမားသည် ဂျက်ခေါင်းတွင် သံတန်းကိုထည့်၍လှည့်ပေးသောအခါ ဝက်အူ သည်လည်သွားလေသည်
ဂျက်အိမ်အတွင်းဘက်တွင် ဝက်အူလှည့်အသွားကို ဖော်ပေးထားသဖြင့် ထိုသို့လှည့်ပေးသောအခါ ဝင်ရိုးသည် အထက်သို့တက် လာခြင်းဖြစ်သည်
ဝက်အူသည် အမှန်အားဖြင့် ခရုပတ်ပုံရှိသော သပ် တစ်မျိုးဖြစ် သည်
ဤအချက်ကို သွပ်ရိုက်သံတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်
သွပ် ရိုက်သံသည် ဝက်အူအကြမ်းစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ထိုသံကို ရိုက်လိုက်သော အခါ ဝက်အူသည်လည်၍ ဝင်သွားလေသည်
သာမန်ဝက်အူရစ်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်စိပ်သည်
ထို့ကြောင့် ထိုဝက်အူမျိုးကို သစ်သားတွင် စွဲစေလိုသောအခါ ဝက်အူလှည့်ဖြင့်လှည့်ပေးရသည်
သတ္တုများတွင် အသုံး ပြုသည့် ဝက်အူများ၏ ဝက်အူရစ်သည် သာ၍ပင်စိပ်သေးသည်
သို့သော် သစ်သားတွင် စွဲစေသောဝက်အူများကဲ့ သို့ အဖျားမရှူးချေ
အချို့သတ္တုများမှလွဲ၍ သတ္တုအမြောက်အမြားတွင် ဝက် အူစွဲလို သောနေရာ၌ အပေါက်ဖောက်ပေးကြရသည်
ထိုသို့ ဖောက်ပေးရာတွင် ဝက် အူ၏ အချင်းထက် အနည်းငယ်သေးသောအပေါက်ကို ပထမဖောက်ပေး သည်
ထို့နောက် ဝက်အူရစ်အကြောင်းဖော်ထားသော 'တက်'ခေါ် သံမဏိ ချောင်းကိုလှည့်၍ထိုးသွင်းပေးသည်
ထိုသံမဏိချောင်းသည် အနည်းငယ် အဖျား ရှူးလျက်ရှိသည်
သတ္တုထဲသို့ ထိုးဝင်သွားပြီးလျှင် ဝက်အူနှင့် သင့် တော်သော ဝက်အူရစ်ကို ဖော်ပေးလေသည်
ဝက်အူတွင် ဝက်အူရစ်ကြားဆိုသည်မှာ ဝက်အူရစ် နှစ်ရစ်အကြား ရှိ အကွာအဝေးကိုခေါ်သည်
မက္ကင်းနစ်ပညာတွင် အချင်းလေးပိုင်းသုံးပိုင်း လက်မရှိသော ဝက်အူတစ်မျိုးကို အသုံးများရာ ထိုမူလီတွင် တစ်လက်မ လျှင် ဝက်အူရစ်ပေါင်း ဆယ်ရစ်ရှိသည်
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ဝက်အူ ၏ ဝက်အူရစ်ကြားသည် တစ်လက်မ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံဖြစ်သည်
အကယ်၍ မူလီတွင် မူလီခေါင်း(ဇာဝီ)ကိုတပ်ပြီးလျှင် မူလီခေါင်းကို အသေထားကာ မူလီကိုလှည့်ပေးလျှင် မူလီသည် တစ်ပတ်လည်သွားတိုင်း တစ်လက်မ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံ ရွေ့လိမ့်မည်
အကယ်၍ မူလီကို ရှေ့နောက်မရွှေ့နိုင်အောင် ပြုလုပ်ထား၍ မူလီကိုလှည့်ပေးလျှင် မူလီခေါင်းသည် ရှေ့သို့ဖြစ်စေ၊ နောက် သို့ဖြစ်စေ ရွေ့လိမ့်မည်
ဤအစီအစဉ်မျိုးကို ကင်မရာ(ဓာတ်ပုံရိုက်ကိရိယာ) တွင် ပုံချိန်ရန်အသုံးပြုကြသည်
ဝက်အူတစ်ခုတွင် တစ်လက်မ၌ ဝက်အူရစ်ပေါင်း ငါးရစ်ရှိလျှင် ထိုဝက်အူ၏အနက်သည် တစ်လက်မ၏ ငါးပုံတစ်ပုံဖြစ်သည်
ဝက်အူအဖို့ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ဝက်အူရစ်များပေါ်တွင် ဝန်ချိန်ကိုတင်ပြီးလျှင် အား အနည်းငယ်မျှ စိုက်ထုတ်ပေးရုံဖြင့် ထိုဝန်ချိန်ကို ဝက်အူရစ်များပေါ်တွင် တက်လာစေရန်ဖြစ်သည်
ဝက်အူ၏ အကျိုးကျေးဇူးမှာ အားအနည်းငယ် စိုက်ထုတ်ပေးရုံမျှဖြင့် စိုက်ထုတ်လိုက်ရသော အားနှင့်စာက အလွန်များပြား သော ဝန်ချိန်ကို အပေါ်သို့မပေးနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်
အားမှာ ဝက်အူ သို့မ ဟုတ် မူလီခေါင်းကို လည်စေသည့်မောင်းတံတွင် စိုက်ထုတ်ပေးရသော အလေးချိန်ဖြစ်သည်
ထိုသို့မောင်းတံကို လည်စေသောအခါတွင် ဝက်အူ၏ ပတ်လည်၌ စက်ဝိုင်းပုံရွေ့လျားသွားစေသည်
ထိုစက်ဝိုင်းပုံ၏ အကွာ အဝေးကို အဝန်းဟုခေါ်သည်
မောင်းတံကပြုလုပ်ပေးသော အလုပ်အားလုံး သည် မောင်းတံတွင် စိုက်ထုတ်ပေးရသော အားနှင့် မောင်းတံလည်သော စက်ဝိုင်း၏အဝန်းကို မြေ|ာက်ရကိန်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်
တစ်နည်းဆိုသော် W  F x 2 ဖြစ်သည်
ဤမူသေကိန်းတွင် W မှာအလုပ်ဖြစ်၍ F မှာ စိုက်ထုတ်ပေးရသောအားဖြစ်သည်
၂ မှာ စက်ဝိုင်းအဝန်းဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အားဤရွေ့ဤမျှ စိုက်ထုတ်ပေးလိုက်က မည်မျှ လေးသောဝန်ချိန်ကို မပေးနိုင်လိမ့်မည်နည်းဆိုသည့် သိလိုချက်မျိုးရှိတတ် သည်
ထိုအခါမျိုးတွင် စိုက်ထုတ်လိုက်ရသည့်အားကို မောင်းတံက ဖြစ် ပေါ်စေသော စက်ဝိုင်း၏ အဝန်းနှင့်မြေ|ာက်ရကိန်းကို ဝက်အူ၏အနက်ဖြင့် စားပေးရလေသည်
တစ်နည်းဆိုလျှင် L  F x 2 ဖြစ်သည်
ဤမူသေ ကိန်းတွင် L မှာ ဝန်ချိန်ဖြစ်၍ F မှာ စိုက်ထုတ်ပေးရသောအားဖြစ်သည်
၂ မှာ အဝန်းဖြစ်၍ P မှာ ဝက်အူ၏ အနက်ဖြစ်သည်
ဝက်အူကို သစ်သားများတွင်ဖြစ်စေ၊ မူလီထိပ်တွင်ဖြစ်စေ အများ အပြားအသုံးပြုကြ၏
ပြုတ်တူကြီးများတွင်လည်း ဝက်အူကိုပင် အသုံးပြုကြ လေသည်
အဆောက်အအုံများကို မလိုသောအခါတွင် ဂျက်ဝက်အူကို အသုံးပြု၍ မိုက္ကရိုမီတာခေါ် အဏုတိုင်းများတွင်လည်း ဝက်အူကိုပင် အသုံး ပြုကြလေသည်
ထိုမိုက္ကရိုမီတာများဖြင့် အသေးစိတ်အကွာအဝေးများကို တိုင်းတာလေ့ရှိကြသဖြင့် ယင်းတို့ရှိ ဝက်အူရစ်များသည်လည်း လွန်စွာစိပ် ကြလေသည်
သင်္ဘောရှိ ပန်ကာခေါ် ငမန်းတောင်သည် အမှန်အားဖြင့် ဝက်အူ ရစ်ပါရှိသော ဝင်ရိုးဖြစ်သည်
ဝင်ရိုးကို အင်ဂျင်စက်တစ်ခုခုဖြင့်ဆက်ပေး၍ လည်စေသောအခါ ဝက်အူရစ်သည် ရေတွင် စိုက်ဝင်သွားပြီးလျှင် ရေကို နောက်သို့ တွန်းကန်ပစ်လိုက်လေသည်
ထိုသို့ တွန်းကန်ပစ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ် လာသည့် နောက်ပြန်ကန်အားသည် သင်္ဘောကို ရှေ့သို့ခုတ်မောင်းသွားစေ သည်
၁၇၉၄ ခုနှစ်ကပင် ဝီလျံလစ်တဲလတန်ဆိုသူက ငမန်းတောင်ပုံစံ တစ်ခုကို မူပိုင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့၍ စက်ရစ်လုံး၊ ကြိုး၊ စက်သီး စသည့်များဖြင့် လူအားကို အသုံးပြုပြီးလျှင် သင်္ဘောကို ခုတ်မောင်းရန်ကြံဆခဲ့သည်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆာဖရန် စစ်ပက်တစ်စမစ် (၁၈၃၆ ခုနှစ်)နှင့် ဆွီဒင် ပြည်ဖွား ကက်ပတိန် အီရစ်ဆန် (၁၈၃၆ ခုနှစ်)တို့သည် ကိုယ်တွေ့လုပ် ငန်းများတွင် အသုံးဝင်သော ငမန်းတောင်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော သင်္ဘောတစ်စင်း ပေါ် ပေါက်လာခဲ့လေသည်
ဝက်အူကို ပထမဆုံးတီထွင်၍ ရေတင်ရာတွင် အသုံး ပြုခဲ့သည့် ဂရိဒဿနိကဗေဒနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် အားခီးမီးဒီးကို အစွဲပြုပြီး လျှင် ထိုသင်္ဘောကို အားခီးမီးဒီးဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်
ထိုသင်္ဘောကို ကောင်းမွန်စွာ ခုတ်မောင်း၍ရကြောင်း သိရသော အခါ ရေတပ်မှ တပင်တိုင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
အစ ပထမတွင် ထိုသင်္ဘော၏အမည်မှာ အားဒင့်ဖြစ်သည်
ထိုသင်္ဘောကို ရှည် လျားအောင်ပြုပြင်၍ ငမန်းတောင်တပ်ပေးပြီးလျှင် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ ရက်တလာ အမည်ဖြင့် ရေသို့ချပေးခဲ့လေသည်
သို့သော် ရေတပ်တွင် ပထမဆုံးငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းခဲ့သည့် မီးသင်္ဘောမှာ ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ ဒွါ့ဖ အမည် ရှိသည့် သင်္ဘောဖြစ်လေသည်
ပထမဆုံး အီရစ်ဆန် ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းခဲ့သည့်လှေ မှာ လီဗာပူးအရပ်ရှိ အမေရိကန်သံအမတ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားသော ဖရန်းစစ်ဗီးအော့ဒင်ခေါ် အလျား ၄၅ ပေ ရှည်သောလှေဖြစ်သည်
ဤလှေ ကို အစမ်းခုတ်မောင်းသည်ကို ဗြိတိသျှရေတပ်မှ တွေ့ရှိခဲ့လေသည်
သို့ သော် နောက်စမ်းသပ်မှုများကို အမေရိကန်များကသာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် အီရစ်ဆန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက် ရှိသွားသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အီရစ်ဆန် ငမန်း တောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသည့်လှေများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်
၁၈၄၂ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဤငမန်းတောင်မျိုးတပ်ဆင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
နှစ်နှစ်ကြာသောအခါမှသာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် အီရစ်ဆန်ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ အမ်ဖီ ယန်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်
လေယာဉ်ပျံတွင်ပန်ကာသည် ဝက်အူရစ်နောက်၌ရှိသော လေကို နောက်သို့တွန်းလိုက်၍ လေယာဉ်ပျံကို ရှေ့သို့ခုတ်မောင်းသွားစေသည်
ဤ သို့ အတွန်းခံရသည့် လေထုသည် ဘူးဆို့ဖွင့်သော ဝက်အူရစ်ကဲ့သို့ လည် ပြီးလျှင်လေယာဉ်ပျံ၏ ကိုယ်ထည်ကို ဖြတ်ကျော်သွားသည်
ပန်ကာ၏ တွန်းအားနှင့်တကွ လေယာဉ်ပျံ၏အလေးကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာ့ ဆွဲအားသည် လေယာဉ်ပျံကို လေထဲသို့ တက်ရောက်စေပြီးလျှင် ပျံသန်းသွား စေသည်
ကိုဗဟိန်းကို ၁၂၇၉ ခု ၊ ဝါဆိုလဆန်း (၉) ရက် ( ခရစ် ၁၉၁၇ ခု ၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်)ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက် (၇) နာရီအချိန်တွင် အင်းဝမြို့ကိုင်းတန်း ရပ်၌ ဖွားမြင်သည်
အဖ ဦးမှင် ၊ အမိ ဒေါ်ဦးတို့၏ ပဉ္စမမြောက်သား ဖြစ်သည်
မန္တလေးမြို့ အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း၊ သကျသီဟ ဘုရားအနီး ဆရာငုံကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်၌ စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအမှုဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခု ကျောင်းသား သပိတ်တွင် စစ်ကိုင်း အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းသို့ သပိတ် သွားတားရာ၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး မစ္စတာဒေါင်းနှင့် စကောက်များက ဝိုင်းရိုက်သဖြင့် ဒဏ်ရာရှိခဲ့သည်
၁၉၃၆ -၃၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အထက်တန်းကို ပါဠိဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာဆည်းပူး၍ ၁၉၃၈-၃၉ ခုတွင် တကသ အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ကိုအောင်ဆန်း နုတ်ထွက်သွားသဖြင့် ကိုဗဟိန်းသည် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်၌ ရေနံမြေ သပိတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
ရေနံမြေ သပိတ်သမားများသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက် ဆန္ဒပြရန်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရေနံချောင်းမြို့မှ ထွက်ခဲ့ကြသည်
ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေတို့သည် ရေနံချောင်းမြို့တွင် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော ကျောင်းသား သပိတ်အရေးနှင့် ရေနံမြေမှ ချီတက်လာသော သပိတ်သမားများ အရေးကို စုံစမ်းရန်ခရီးထွက်ခဲ့ကြသည်
မကွေးမြို့၌ ရေနံမြေမှ ချီတက်လာသော သပိတ်သမားများအား တရားဟောနေစဉ်၊ အဖမ်းခံခဲ့ရလေသည်
တရားဟောနေစဉ် လို့ ရဲရဲတောက်စကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်
သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးအား ဖမ်းဆီးသဖြင့် ကျောင်းသား သပိတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်
ကျောင်းသားများသည် အတွင်းဝန်များရုံး သို့ ချီတက် ဆန္ဒပြကြရာ၊ ဂေါ်ရာစာသင်များက မြင်းနှင့်တိုက်၊ နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သဖြင့်၊ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှ ကိုအောင်ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်
ကျောင်းသားအများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့ကြသည်
ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား သပိတ်ပေါင်းစုံ စုစည်းမိကာ၊ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြရသည်
ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများ မြို့မသပိတ်စခန်းတွင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်
ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ ဦးပုအစိုးရ တက်ပြီး၊ ကျောင်းသား သပိတ်အရေး ပြီးဆုံးခဲ့ရလေသည်
ကိုဗဟိန်းသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှထွက်၍ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်ဗဟိန်း အမည်တွင်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သောအခါ မြေအောက်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ခေါင်းဆောင်ပြီး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ စာတမ်း၊ မီးပွားစာစောင်၊ ဗမာ့တော်လှန်မှု စာတမ်းများကို လျှို့ဝှက် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး၊ အင်္ဂလိပ်အပြေးတွင် မန္တလေးထောင်မှ သခင်နုတို့နှင့်အတူ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရ လက်ထက်တွင်၊ နိုင်ငံခြားရေးဌာန အတွင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဖက်ဆစ်တို့ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် တော်လှန်ရေး စစ်တိုင်းများကို သတ်မှတ်ပြီး တိုင်းအလိုက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည့် အခါ တိုင်း (၁) ပြည်၊ သာယာဝတီ၊ ဟင်္သာတအရှေ့ အတွက် စစ်ရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကို သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် သခင်ဗဟိန်းကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် တောင်ငူခရိုင်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ကိုဗဟိန်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြောင်(တရားဝင်) ထူထောင်သော အခါတွင် ဗဟိုကော်မတီ ဖြစ်ခဲ့သည်
နောင်တွင် ပေါလစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင် ဗမာပြည် အလုပ်သမားများ သမဂ္ဂ(A.B.T.U.C)၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၆ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် စာရင်းတွင် ပထမအဆင့် ကျေညာပေးခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်လေသည်
ဆဂါရွာ(အင်္ဂလိပ်: Saga)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ မိုင်ဘတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဘတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀ ဦး၊ မ ၈၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇ ဦး နေထိုင်သည်
ယင်းတိုက်ငူရွာ၊ ရေတာကြီး
ထန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖန်ဝိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သက္ကစ္စပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပုဒ် (ခမ္ဘကတဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းကိုမလေးစား ခံယူကြကုန်၏
“မလေးမစား”ဟူသည် ဆွမ်းကို မလိုချင်သလို စွန့်ပစ်မှာလိုလို လုပ်သော အမူအရာတည်း၊ ထိုအမူအရာမျိုးကို မြင်ရသောအခါ ဆွမ်းလောင်းသူတို့၏ စိတ်၌ သဒ္ဓါတရား တိုးတက်သည့်ပြင် ဆွမ်းလောင်းချင်သောစိတ်ပင် ပျက်စီးကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုမလေးမစားခံယူမှုကို လူတို့ကဲ့ရဲ့ရကား-“သက္ကစ္စံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ဆွမ်းကို လေးလေးစားစား(လိုလိုချင်ချင်)ခံယူမည်”ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်
မေဂျာဟင်နရီ ဘာနေကို ဆက်ခံရသော ရီရှီဒင် အင်္ဂလိပ်သံမှူး ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်
ဘင်ဆင်(Colonel Richard Benson)သည် အမှတ် (၁၁)ဘင်ဂေါ ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ မေဂျာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်
မြန်မာမင်းနေပြည်တော်တွင် ဘာနေကို ဆက်ခံရန် ဌာနေသံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်ထားသောအခါ ၁၈၃၈၊ မေလ (၃၀)ရက်နေ့မှစ၍ ကာနယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ပေးလိုက်သည်
ကာလကတ္တားမှ ၁၈၃၈-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ထွက်လာ၍ မော်လမြိုင်တွင် ခေတ္တနားနေသည်
ပါလာသော အမိန့်စာ၊ ခန့်စာ စသည့် စာရွက်စာတမ်းများကို မြန်မာပြန်သည်
စကားပြန် အက်ဒွတ်က ဘာသာပြန်၍ တနင်္သာရီခရိုင် ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးက ဘလန်ဒယ်နှင့် ဆရာယုဒသန်တို့ စီစဉ်ပြုပြင်ပေးကြသည်
ထိုသို့ရပ်နားခိုက်တွင် နယ်စပ်အရေးအခင်းများအကြောင်း နေပြည်တော်မှ သဘောထား၊ ရန်ကုန်မြို့ဝန်၏ သဘောထား စသည်တို့ကို လေ့လာသည်
၁၈၃၈-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၆)ရက်နေ့တွင် H.M.S Rattlesnake အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် ရောက်ရှိလာသည်
သူ၏ သင်္ဘောပေါ်မှ အမြောက် (၁၃)ချက်၊ ဆိပ်ကမ်းမှ အမြောက်(၁၃)ချက် ပစ်ဖောက် ဂုဏ်ပြုသည်
နောက်နေ့ သင်္ဘောမှ ဆင်း၍ မြို့ပေါ်သို့ တက်သောအခါလည်း အလားတူ ဂုဏ်ပြုအမြောက် (၁၃)ချက်စီ ပစ်ဖောက်ကြသည်
ရေဝန်နှင့် နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များက ရေဆိပ်တွင် လာရောက်တွေ့ဆုံ ကြိုဆို၍ မြို့တွင်းသို့ အခမ်းအနားဖြင့် စီတန်းခေါ်ဆောင်သွားကြသည်
လမ်းဘေးဝဲယာတွင် တပ်သားများ၊ ပရိသတ်များက စီတန်းလျက် ဂုဏ်ပြုကြိုဆိုနေကြသည်
ယင်းသို့ ခမ်းခမ်းနားနားဖြင့် နောက်ပိုင်း ကုန်သည်လမ်းနှင့် ၃၆-လမ်းထောင့် ဖြစ်လာမည့် နေရာတွင် ရှိသော ယခင် ဘာနေ နေထိုင်သွားသော အိမ်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြသည်
ဆာကီးမနွတ်ပိုင် အိမ်ဖြစ်သည်
တစ်လ ၂၀၀-ကျပ်နှုန်းဖြင့် ငှားသည်
ဘင်ဆင်က ထိုအိမ်သည် စပါးကျီကြီးနှင့်တူသည်ဟု မှတ်ချက်ချသည်
သက်ပေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetpay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ သက်ပေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗဟို (သို့) ဗဟိုမှတ် (ဗြိတိသျှ အင်္ဂလိပ် centre  သို့မဟုတ် အမေရိကန် အင်္ဂလိပ် center) ဆိုသည်မှာ (ထုသည်အားဖြင့်၊ သို့မဟုတ် ဧရိယာအားဖြင့်) အရာဝတ္ထု၊ သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဌာန် တခုခု၏ အလယ်ခေါင် အကျဆုံး အမှတ်ကို ခေါ်ဆိုသည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ မြင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၂ ဦး၊ မ ၁၇၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဂမုန်းခတ္တာဖြူကား ခတ္တာပင် ဖြစ်သည်
ဖန်ခါးကွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၀ ဦး၊ မ ၁၅၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဧပြီလ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၀၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၀၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆၅) ရက် ကျန်သေးသည်
ကင်းတော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ ကင်းတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မက်လန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Metlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၄ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ထီးတောင် (အထဲကွင်း)ရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
နွေ ယဉ်စွန်းချိန်တွင် နေ့များသည် နေ့တာရှည်လျားပြီး ညတာတို့ကာ နွေယဉ်စွန်းချိန်ပြီးသောအခါမှ နေ့၏ အချိန်အလျားသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားသည်
နတ်တော်လပြည့်နေ့တွင် တရားဓမ္မနှင့် စပ်ယှဉ်သော စာပေများကို ရေးသားဖွဲ့ဆိုသည့် စာဆိုတော်ကြီးများအား ဂုဏ်ပြုပူဇော်သောအားဖြင့် နတ်တော်လပြည့်နေ့ကို ဓမ္မစာဆိုတော်နေ့အဖြစ် ကျင်းပရခြင်းဖြစ်သည်
တရားဓမ္မအကြောင်း ရေးသားဖွဲ့ဆိုကြသော စာဆိုတော်ကြီးများ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ၎င်းတို့ရေးသားခဲ့သော ဓမ္မစာပေများကို ဂုဏ်ပြုဖတ်ကြားသင့်ပါသည်
ရတနာသိင်္ဃဒိုင်းဝန် (နောင်တွင် ခန်းပတ်မင်းကြီးရာထူးရရှိ)၏ သမီးတော်ကြီးဖြစ်သည်
ထို့‌ကြောင့် သခင်ကြီးဟုလည်း ချစ်စနိုးဖြင့်ခေါ်ကြသည်
မြန်မာမင်းများ၏ နန်းဓလေ့ထုံးစံတွင် မှူးမတ်နွယ်ဝင်ဖြစ်လာသော အမျိုးသားများ၏ သမီးများသည် ခင်ခင်ဟူသည့် ဘွဲ့ကို တပ်ခေါ်ခွင့်ရရှိသည့် ထုံးစံရှိခဲ့ရာမှ  မမကြီးဟူသည့် မူရင်းနာမည်မှ ခင်ခင်မကြီးဟူ၍ အမည်တွင်လာခဲ့သည်
မောင်ဖြစ်သူမှာ ဒိုင်းအတွင်းဝန် မောင်ဘိုးကြီးဖြစ်ပါသည်
ခန်းပတ်သခင်ကြီးခေါ် ခင်ခင်ကြီး၏ ဖခင်မျိုးရိုးစဉ်ဆက်သည်  ပုဂံခေတ်မင်းသမီးနှစ်ပါး၏ အမျိုးအနွယ်မှဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ကြသည်
တရုတ်ပြေးမင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို တာတာရန်ကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေး တကွဲတပြားဖြစ်နေသည့်အတွက် မင်းသားမင်းသမီးများသည် ဘေးလွတ်ရာသို့တိမ်းရှောင်ကြရရှာသည်
ထိုအထဲတွင် ခင်ခင်ကြီး၏ ဘိုးဘေးတော်မ မင်းသမီးများလည်းအပါအဝင်ဖြစ်ပါသည်
ခင်ခင်မကြီးသည် ၁၂၉၂ခုနှစ် အသက်၈၆နှစ်တွင် ကံကုန်သည်
ငမဲကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngamekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
သက္ကန်းပင်ထောက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thatkanpinhtauk)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ မဇောကျေးရွာအုပ်စု (Ma Zaw)၌ တည်ရှိသည်
ယင်းတော်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintawywarma)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ယင်းတော်ရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်းတော်ရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆွမ်းတစ်ထပ်တည်းသာ ဘုဉ်းပေးတော်မူခြင်း၏အကျိုးတို့ကို မိန့်တော်မူပြီး တစ်ထပ်တည်းသာ ဘုဉ်းပေးကြရန် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ထိုအခါ ဘဒ္ဒါလိရဟန်းက တစ်ထပ်တည်းမစားနိုင်ကြောင်း ကန့်ကွက်လျှောက်ထားပါသည်
ဘုရားရှင်က ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ်တော်ကို ပညတ်တော်မူပါသည်
အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် သုံးလပတ်လုံး ဘုရားရှင်နှင့် လုံးဝ အတွေ့မခံတော့ပေ
အလှူရှင်တို့က ဘုရားရှင်အား သင်္ကန်းစလှူသည့်အတွက် သင်္ကန်းချုပ်နေသော ရဟန်းတို့အထံသို့ရောက်လာသော ဘဒ္ဒါလိထေရ်အား ဘုရားရှင်ကို အပြစ်ကို ဝန်ချ၍ တောင်းပန်ကန်တော့ရန် ရဟန်းတို့က တိုက်တွန်းကြပါသည်
ဘဒ္ဒါလိက ကောင်းပါပြီဟု ဝန်ခံ၍ ဘုရားရှင်ထံသွားရောက်ပြီး ဝန်ချတောင်းပန် ကန်တော့ပါသည်
ဘုရားရှင်က သာဝတ္ထိမြို့တော်၌ ဘုရားရှင်၊ သံဃာတော်များ၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများ၊ တိတ္ထိများတို့ “ဘဒ္ဒါလိရဟန်း သိက္ခာပုဒ်တော်ကို မလိုက်နာ၊ မဖြည့်ကျင့်”ပုံကို သိရှိကြပုံ
ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ-အစုရှိသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ခုနစ်မျိုးတို့ သောဝစဿတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကြပုံ၊ ဘဒ္ဒါလိရဟန်း၏ သောဝစဿတာဂုဏ် မရှိသောကြောင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ဘဲ ရိတ္တ, တုစ္ဆဖြစ်ပုံ
ဤသာသနာတော်၌ သိက္ခာကို မဖြည့်ကျင့်ဘဲ တောရကျောင်းများ၌ သွားရောက်နေထိုင်သော်လည်း အရိယာပုဂ္ဂိုလ် မဖြစ်နိုင်ပုံ
သိက္ခာကိုဖြည့်ကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ် တောရကျောင်းများ၌ သွားရောက်နေထိုင်၍ တရားအားထုတ်မူ အရိယာဖြစ်နိုင်ပုံ
ဈာန်၊ အဘိညာဉ်ရ၍ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ဘဒ္ဒါလိရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အချို့သော ရဟန်းအား နှိပ်စက်၍ နှိပ်စက်၍ ညှဉ်းပန်းမှုပြုသောအကြောင်း၊ မပြုသောအကြောင်းတို့ကို ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်
ဆက်လက်၍ မေးလျှောက်ချက်အရ သိက္ခာပုဒ်နည်းလျက် ရဟန်းတော် အများတို့ အရဟတ္တဖိုလ်တည်ခြင်း၊ သိက္ခာပုဒ်တွေများနေပြီး အရဟတ္တဖိုလ်တည်သော ရဟန်း နည်းပါးခြင်းအကြောင်း၊ သိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရာအခါ ပညတ်တော်မမူ သေးရာအခါတို့ကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပါသည်
အာဇာနည်မြင်းငယ် ဥပမာရှိသော တရားဟောတော်မူပုံ၊ အာဟုနေယျ၊ ပါဟုနေယျ၊ ဒက္ခိဏေယျ၊ အဉ္ဇလိကရဏီယ၊ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿဂုဏ်တော်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော အရိယာရဟန်းတော်၌ ပြည့်စုံသည့် တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဘဒ္ဒါလိရဟန်းအား အကျယ်တဝင့် ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပြည့်စုံစွာပါရှိပါသည်
ဥပဒေ ဝါဒ တွင် ထင်ရှားသည့် အတွေးအခေါ် ပညာရှင်များမှာ ရှန်းယန်၊ ရှန်းဘုဟိုင်၊ ဟန်ဖေး တို့ဖြစ်သည်
တမ်းပလိတ်:တရုတ် ဥပဒေဝါဒBarbieri-Low, Anthony, trans. The Standard Measure of Shang Yang (344 B.C.) (2006)Creel၊ Herrlee G. (1953)၊ Chinese Thought from Confucius to Mao Tsê-tung၊ University of Chicago Press၊ ISBN 978-0-226-12030-0.Duyvendak, J.J.L., trans. The Book of Lord Shang: A Classic of the Chinese School of Law. London: Probsthain, 1928.Fu၊ Zhengyuan (1996)၊ China's Legalists: The Earliest Totalitarians and Their Art of Ruling၊ M.E. Sharpe၊ ISBN 978-1-56324-779-8.Goldin၊ Paul R. (2011)၊ "Persistent misconceptions about Chinese 'Legalism'" (PDF)၊ Journal of Chinese Philosophy၊ 38 (1): 88–104၊ doi:10.1111j.1540-6253.2010.01629.x See alsoGoldin၊ Paul R. (2011)၊ "Response to editor"၊ Journal of Chinese Philosophy၊ 38 (2): 328–329၊ doi:10.1111j.1540-6253.2011.01654.x.Cheng၊ Chung-ying (2011)၊ "Editor's discussion"၊ Journal of Chinese Philosophy၊ 38 (2): 330၊ doi:10.1111j.1540-6253.2011.01655.x.Graham, A.C., Disputers of the TAO: Philosophical Argument in Ancient China (Open Court 1993). ISBN 0-8126-9087-7Lai၊ Karyn L. (2008)၊ An Introduction to Chinese Philosophy၊ Cambridge University Press၊ ISBN 978-1-139-47171-8.Pu-hai, Shen. "Appendix C: The Shen Pu-hai Fragments." Shen Pu-hai: A Chinese Political Philosopher of the Fourth Century B.C. Translated by Herrlee G. Creel. Chicago: The University of Chicago Press, 1974.Qian, Sima. Records of the Grand Historian, Qin Dynasty. Translated by Burton Watson. New York: Columbia University Press, 1993.Schwartz၊ Benjamin I. (1985)၊ The World of Thought in Ancient China၊ Cambridge, MA: Harvard University Press၊ ISBN 978-0-674-96191-3.Watson, Burton, trans. Han Fei Tzu: Basic Writings. New York: Columbia University Press, 1964.Xinzhong,Yao, Introduction to Confucianism (2000). ISBN 978-0-521-64312-2Potter, Pittman, From Leninist Discipline to Socialist Legalism : Peng Zhen on Law and Political Authority in the PRC2 (2003). ISBN 978-0-8047-4500-0Legalism in Chinese Philosophy, Stanford Encyclopedia of Philosophy, by Yuri Pines."Chinese Legalism (In Our Time, 101215)""Chinese Legalism: Documentary Materials and Ancient Totalitarianism"Legalist texts – Chinese Text Project (Chinese and English)The Han FeiziBook of Lord ShangThe Shenziတမ်းပလိတ်:Philosophy topicsတမ်းပလိတ်:Jurisprudenceတမ်းပလိတ်:Chinese philosophy
ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း (အင်္ဂလိပ်: Delta Air Lines) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အခြေစိုက်သော လေကြောင်းလိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဌာနချုပ်မှာ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် ကောလိပ်ပတ်ခ်တွင် တည်ရှိသည်
ထိုလေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ လေကြောင်း ခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး အန္တာတိကတိုက်မှ လွဲ၍ အခြားတိုက်ကြီးများသို့ ပြေးဆွဲနေသော နိုင်ငံတကာ ကွန်ယက်များ ရှိသည်
ဒယ်လ်တာ နှင့် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲများမှ တစ်နေ့လျှင် ခရီးစဉ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်
လေကြောင်းလိုင်း၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သော ဟတ်ဒ်ဖီး-ဂျက်ဆန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၉ ခုမှစ၍ ခရီးသည် အရေအတွက် နှင့် အတက်အဆင်း အများဆုံး စာရင်းဇယားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည်ပေါင်း ၈၈ သန်းကျော် ဝင်ထွက် သွားလာလျက် ရှိသည်
ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း ရှိနေသည့် အတွက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
ဒယ်လ်တာသည် စကိုင်းတင်းမ် အလိုင်းယင့်ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ တွင် ဒယ်လ်တာသည် နော့သ်ဝက်စ် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒယ်လ်တာသည် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ကွန်တီနင်တယ် လေကြောင်းလိုင်းတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် လေကြောင်းလိုင်းမှ လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုတည်း အဖြစ် ပျံသန်းခွင့် ရသည့် အချိန်အထိ အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေမည် ဖြစ်သည်
မတ်လ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၇၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၇၄)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၉၂) ရက် ကျန်သေးသည်
၂၀၀၈ – လာဆာမြို့တွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ ဆက်တိုက်ဆိုသလိုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တိဗက်ရှိ အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သွားကြသည်
၂၀၁၇ – တိုကျိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော နီဟိုနီယမ် ဓာတုဒြပ်စင်၏ အမည်ပေးအခမ်းအနားတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသား နာရူဟီတိုကိုယ်တော်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ –  အီဒိုင်း ဆိုက်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ ဘယ်ရာမြို့အနီးတွင် ကုန်းတွင်းသို့ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး ရေလွမ်းမိုးဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများစွာဖြစ်ခဲ့ကာ လူ ၁၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်
၂၀၂၁ – လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတွင် မြန်မာတပ်မတော် (ကြည်း) နှင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သား ၆၅ ခန့် အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ – စတီဖင်ဟော့ကင်း၊ ဗြိတိသျှ ရူပဗေဒပညာရှင်နှင့် စကြဝဠာဗေဒပညာရှင် (၁၉၄၂ မွေးဖွား)
သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒဘာသာရပ်တို့၌ ဗက်တာ (အင်္ဂလိပ်: vector) ဆိုသည်မှာ ဗက်တာ နေရာ (vector space-ဗက်တာများပါဝင်ဖွဲ့သည်းထားသောနေရာ) တစ်ခု၏ အခြေခံကျသောအရာ တစ်ခုဖြစ်သည်
သီးသန့်ဗက်တာနေရာများအတွက် ဗက်တာများတွင် သီးသန့်နာမည်များရှိကြသည်
သမိုင်းအရ "ဗက်တာနေရာ"ဟူသော အယူအဆ တရားဝင်မပေါ်ပေါက်မီ ဗက်တာများကို ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒ (မက္ကင်းနစ်)တို့တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏
ထို့ကြောင့် ဗက်တာများကို ၎င်းတို့နှင့်ဆိုင်သော ဗက်တာနေရာကို သတ်မှတ်မှုမရှိကြဘဲ ဗက်တာများအကြောင်းကို ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်
တိတိကျကျအနေဖြင့် "ယူကလစ်နေရာ" (Euclidean space) တစ်ခု၌ ယူကလစ်ဗက်တာများဟုခေါ်သော နေရာဆိုင်ရာဗက်တာများအကြောင်းကို စဉ်းစားဆိုလို၍ ထိုဗက်တာများတွင် ပမာဏ နှင့် လားရာ နှစ်ခုစလုံးရှိကြပြီး ပေါင်းခြင်း၊ နှုတ်ခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် "ဗက်တာနေရာ"တစ်ခုကို ရရှိနိုင်သည်
ဖက်တောချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpettawchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ မနိုးရုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘင်နာဇာ ဘူတို(Bhutte, Benazir)သည် ဇာဖလိကာ ဘူတို၏ သမီးဖြစ်သည်
သူမသည် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကရာချိမြို့တွင် မွေးဖွားသည်
ဇာဖလိကာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန် ပြည်သူ့ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၇-ခုနှစ်အထိ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
သူ၏ ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးကို သတ်သည်ဟုဆိုကာ အစိုးရသစ်က သူ့အား ၁၉၇၉-ခုနှစ်တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်
သူမ၏ အဖေသတ်ခံရသောအခါ ဘင်နာဇာ ဘူတိုသည် အကျဉ်းထောင်၌၎င်း၊ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်၎င်း စုစုပေါင်း ခြောက်နှစ်အချိန် ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်
သူမသည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၌ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် တိုက်ပွဲတစ်ရပ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်
၁၉၈၈-ခုနှစ် လေယာဉ်ပျက်ကျမှုတစ်ခုတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးဇီယာ သေဆုံးသွားသဖြင့် ဒီမိုကရေစီကျသော ရွေးကောက်ပွဲများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်
ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘင်နာဇာဘူတို၏ ပါတီက နိုင်သည်
အသက် ၃၅-နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူမသည် မူဆလင်နိုင်ငံတစ်ခု၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်တွင် အတိုက်အခံများက သူမအား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချလိုက်ပြီး လာဘ်စားမှုများဖြင့် တရားစွဲသည်
စွဲချက်အားလုံးကို သူမငြင်းပယ်သည်
ထို့နောက် ဝန်ကြီူချုပ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရအောင် တိုက်ပွဲဝင်သည်
၁၉၉၃-ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမ၏ ပါတီက မဲအနည်းငယ် အသာဖြင့် အနိုင်ရသည်
သူမသည် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်
ဘနာဇီယာဘူတို (Banazir Buhtto) ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီခေတ်အလွန် မူဆလင်နိုင်ငံတည်ထောင်ပြီးခေတ်တွင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးသမားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်
ဘူတိုကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ပြန်လည်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး လပေါင်း ၂၀ အကြာတွင် သမ္မတဂူလန်အီရှက်ခန်း (Ghulam Ishaq Khan) က အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကြောင့် ရာထူးမှဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်
ဘူတိုသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်
အလားတူ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် သမ္မတဖာရွတ်လီဂါရီ (Farooq Leghahi) ကဖြုတ်ချခဲ့ပြန်သည်
ဘူတိုသည် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်ပေးသည့်အနေဖြင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
ထိုနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့ ပါကစ္စတန်သို့ ပြန်မလာမီအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်
ပြန်မလာမီ လက်ရှိ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်နေသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ် (General Musharraf) နှင့် အပြစ်များမှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုရန် သဘောတူခဲ့သောကြောင့် ဌာနေသို့ပြန်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သူ မူရှာရက်ဖ်က နိုင်ငံတော်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ဝေဖန်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သူမအား အိမ်တွင်းအကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်
အခြေအနေအရ နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆော်မှုများမပြုနိုင်ရန် ထိုသို့တားမြစ်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည် အခြေအနေများ ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သောကြောင့် ထိုသို့ထိန်းသိမ်းရခြင်းဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်
အရေးပေါ် အခြေအနေထုတ်ပြန်စဉ်ကာလတွင် နိုင်ငံရေးအရ လှုပ်ရှားမှုများကို ထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်သော်လည်း အမိန့်ထုတ်ပြီး မကြာမီ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်သည်
သူမသည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူဖီကာအလီဘူတို (Zulfikar Ali Bhutto) နှင့် နူးစရက်ဘူတို (Nusrat Buhtto) တို့၏ သမီးအကြီးဖြစ်သည်
ဘနာဇီယာသည် အောက်စ်ဖို့ဒ် (Oxford) တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးပညာရပ်များ လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဟားဗတ် (Harvard) တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
သူမ၏ အဖိုးဖြစ်သူမှာ ဆာဘွဲ့ရ ဆာရှားနဝပ်ဇ်ဘူတို (Sir Shah Nawaz Buhtto) ဖြစ်သည်
မူလတန်းမှ အထက်တန်းအဆင့်အထိပညာရပ်များကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် သင်ယူခဲ့သည်
A-Levels စာမေးပွဲကို ကရာချိဂရမ်မာ ကျောင်းမှအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ပညာကို ရက်ဒ်ကလစ်ဖ်ကောလိပ်တွင် စတင်သင်ယူခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
ဟားဗတ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်သို့ပြောင်းကာ ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်များကို အောက်စ်ဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားလေ့လာခဲ့သည်
အောက်စ်ဖို့ဒ်တွင် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ဘာသာရပ်များကို လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ဩဇာကြီးမားသည့်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ပထမဦးဆုံးအာရှတိုက်၏ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အာဆစ်ဖ်အလီဇာဒါရီ (Asif Ali Zardari) နှင့် ကရာချိတွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
ဘီလာဝါလ်၊ ဘာခက်ဝါ၊ အာဆီဖာဆိုသည့် သားသမီးသုံးဦးထွန်းကားခဲ့သည်
ဘနာဇီယာဘူတို၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူလ်ဖီကာအလီဘူတိုသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်
ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသည့်အလား သမီးဖြစ်သူမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံနိုင်သော်လည်း ရာထူးဖြုတ်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသူဖြစ်နေသည်
၁၉၇၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အလီဘူတိုသည် အစိုးရဆန့်ကျင်သူနိုင်ငံရေးသမား အာမက်ရာဇာကာစူရီ၏ဖခင်ဖြစ်သူကို သတ်မှုတွင် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုဖြင့် တရားရုံးမှသေဒဏ်ချမှတ် ခြင်းခံရသည်
အလီဘူတိုအပေါ်စွပ်စွဲချက်များသည် ပြည်သူများက မည်မျှသံသယရှိနေသည်ဆိုစေ၊ နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များက တောင်းပန်နေသည့် ကြားမှ အလီဘူတိုအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သမ္မတမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက် ဇီယာအူဟတ်ဖြစ်သည်
ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် သူမမိခင်တို့ကို ကြိုးပေးပြီးသည့် မေလအထိအစိုးရကရဲစခန်းတစ်ခုတွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘနာဇီယာဘူတို၏မောင်ဖြစ်သူ ရှာနာဝပ်ဇ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် အသတ်ခံရသည်
ထိုအမှုမှာလည်း လုပ်ကြံခံရခြင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိကြောင်း သံသယများစွာဖြစ်ခဲ့ရသည်
ဘနာဇီယာ ဒုတိယအကြိမ်သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံပြီး မတည်မငြိမ် ဖြစ်နေချိန်တွင် အခြားမောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မီမူတာဇာလည်း လုပ်ကြံခံရပြန်သည်
ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပညာစုံသော် ပြန်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်ဖခင်ဖြစ်သူသည် ကွပ်မျက်ခံလိုက်ရပြီး သူမလည်း အကျယ်ချုပ်ဖြင့်အိမ်တွင်နေခဲ့ရသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သို့ပြန်ခွင့်ပြုလိုက်သောကြောင့် ပြည်ပရောက် ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ (PPP) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သွားခဲ့ရသည်
ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် သူ့ဖခင်၏ပါတီဖြစ်ပြီး ဘူတိုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇီယာအူလ်ဟတ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပါကစ္စတန်ပြည်သူတို့၏မျက်မှောက်သို့ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ
မိခင်ဖြစ်သူကို ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ထောက်ခံပေးနေပြီး၊ ဒီမိုကရေစီလိုလားထောက်ခံ၍ ဇီယာအူလ်ဟတ်ကို ဆန့်ကျင်သူ တစ်ဦးအနေဖြင့်သာ နိုင်ငံခြားတွင်သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆယ်စုတစ်စုအကြာ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ လွတ်လပ်သောရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတစ်ခုကို လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သဖြင့် ဘနာဇီယာ၏ ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အမတ်အများဆုံးရရှိသည့်ပါတီတစ်ခု ဖြစ်လာသည်
ဘနာဇီယာဘူတိုကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွင်တာဝန်ပေးအပ်ကြခြင်းကြောင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်
အသက် ၃၅ နှစ်သာရှိသေးသဖြင့် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံးပါကစ္စတန်သမိုင်းတွင် အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်
ခေတ်သစ်တွင် မူစလင်အများဆုံးရှိသည့်နိုင်ငံ၏အစိုးရခေါင်းဆောင် တစ်ဦးသည် အမျိုးသမီးဖြစ်လာသဖြင့် သမိုင်းဆိုင်ရာပြောင်းလဲချက်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အမျိုးသမီးထုကြီးက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်
ထိုနှစ်ထုတ် People Magazine ကြီးကလည်း မစ္စဘူတိုကိုအလှဆုံးအမျိုးသမီး ၅၀ ဦး စာရင်းတွင်တင်သွင်းပြီးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်
ဘူတို၏အစိုးရကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် လွှတ်တော်မှဖယ်ရှား ခြင်းခံလိုက်ရသည်
ဘူတိုကတော့ ထိုကိစ္စများကို မလုပ်ကြောင်းငြင်းဆိုခဲ့သည်
ဇီယာအူဟတ်နောက်ဆက်ခံသည့် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ထိုအချိန်တွင်အာဏာရလာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်
သုံးနှစ်သာခံပြီး အဂတိလိုက်စားသည့်အပုပ်နံ့များထွက်လာပြန်သဖြင့် သမ္မတ ဖာရွတ်လက်ဟာရီက ဖြုတ်ချလိုက်ရပြန်သည်
အစိုးရအနေဖြင့်ကိုယ်တိုင်မလုပ်ဟု မည်မျှငြင်းဆိုနေသည်ဆိုစေ ပတ်သက်ရာပတ်သက်ကြောင်း ကိစ္စများတွင် ခေါင်းရှောင်၍မရနိုင်သဖြင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်သည်အထိဖြစ်ခဲ့ရသည်
ဘူတိုနှင့် သူ့ခင်ပွန်းတို့သည်အပြစ်ရှိကြောင်း လွှတ်တော်တွင် ၆ မဲ ၁ မဲဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခံရပြီး ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Interpol မှ ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ အဘယ်ကြောင့်အထုတ်ပယ်ခံရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ဘူတိုအားဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုများသည် ပန်ချာပီအထက်တန်းလွှာနှင့် မြေရှင်အုပ်စုတို့တွင်ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်
သူတို့က ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်ကိုအမျိုးသားရေးဝါဒီများ၏ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဆီသို့တွန်းပို့နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
ပါကစ္စတန်မြေပိုင်ရှင်တို့ကလည်း ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန်ပြုနေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
၂၀၀၇ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်နှင့် အပေါင်းအပါများကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအား အကျပ်အတည်းဖြစ်အောင်လုပ်နေသည်ဟု ဝေဖန်စွပ်စွဲလိုက်သည်
မူရှာရက်ဖ်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲခွင့် လည်းမပေး၊ အာဏာကိုလည်းခွဲဝေပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ်မှ တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးတို့သည် တင်သွင်းလာ သည့် ပန်ကြားလွှာ ၆ စောင်ကို ကြားနာပေးခဲ့ရသည်
ထိုပန်ကြားလွှာများထဲတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏အစ္စလမ်အုပ်စုကြီး တစ်စုဖြစ်သည့် Jamaat-e-Islami မှတစ်စောင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်
သူတို့အများစုပန်ကြားလွှာတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတရာထူးနှင့် မထိုက်တန်ကြောင်း ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်
ဘူတိုက သူမပါတီသည် အခြားအတိုက်အခံအုပ်စုထဲမှတစ်စုနှင့်ပူးပေါင်းမည်ဟုဆိုလိုက်သည်
နဝပ်ဇ်ရှာရစ်နှင့်ပူးပေါင်းရန် အဖြစ်နိုင်ဆုံးဟုဆိုကြသည်
ရှေ့နေချုပ် မာလစ်မိုဟာမက်ကေယမ်းက သမ္မတသစ် ရွေးချယ်ရေးအတွက် သဘောတူသော်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်ကမူ သဘောမတူခဲ့ပေ
ဘူတို၏ပါတီက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မူရှာရက်ဖ်သည် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မူရှာရက်ဖ်သည် တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် အရည်အချင်းမပြည့်၀ဟုဆိုစေကာမူ လက်ရှိအနေအထားအရ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်အနေအထားတွင်ရှိနေသည်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မည်သို့ဆိုစေ အစိုးရသာဖြစ်နေသောကြောင့် အတိုက်အခံတို့ လုပ်ဆောင်ရခက်ခဲ့သည့် အနေအထားတွင်ဖြစ်နေသည်
ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲအတွက် စည်းရုံးလှုပ်ရှားစဉ်က ဘူတိုသည် အမျိုးသမီးများ၏လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကိစ္စများအပြင် အမျိုးသမီးများ ကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုခံနေရသည့်အရေးများကို အလေးပေးစည်းရုံးနိုင်သဖြင့် အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်
သူမက အမျိုးသမီးရဲတပ်ဖွဲ့၊ တရားရုံး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်စသည်တို့ကို သီးခြားထားခွင့်ရှိရမည်ဟုဆိုခဲ့သည်
အမျိုးမျိုးသောကတိများကိုပေးခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးသမားများ၏ ထုံးစံအတိုင်း အာဏာသာရလာသည် ဘာတစ်ခုမျှဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ
မဲဆွယ်စဉ်က ပြဿနာဖြစ်ကာ အငြင်းပွား နေသည့်ဥပဒေအချို့ကို ဖျက်သိမ်းပစ်မည်ဟု ကတိတွေအမျိုးမျိုးပေးခဲ့သေးသည်
သို့သော် အမျိုးသမီးများအတွက်အခွင့်အရေးကို ထင်သလောက် မစောင့်ရှောက်ပေးနိုင်ခဲ့ပေ
သူမဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ချိန်အထိ ရာထူးရရှိသည့်သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ပြောသလောက် အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ရုံမျှမက၊ အစိုးရကိုအတိုက်အခံလုပ်ခဲ့သမျှ ပြန်ပြီးအတိုက်အခံလုပ်ခြင်းခံနေရမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရင်း မရှူနိုင်မကယ်နိုင်ဖြစ်နေခဲ့ရသည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကာဗူးလ်၌ တာလီဘန်တို့အာဏာရခဲ့သည်
ဘူတိုအာဏာရနေစဉ် အာဖဂန်နစ္စတန်၌ တာလီဘန်တို့ထင်ရှား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သူမအနေဖြင့် တာလီဘန်တို့သည် အာဖဂန်နစ္စတန်ကို တည်ငြိမ်စေမည့်အုပ်စုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ထားသည်
ထို့ပြင်ဗဟိုအာရှ နိုင်ငံများနှင့်ဆက်သွယ်ရာတွင် ကုန်သွယ်မှုအတွက်အထောက်အကူပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟုလည်းခံယူထားသည်
သို့ဖြစ်ရာ တာလီဘန်တို့ကို စစ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးများ အထောက်အကူပေးထားရုံမျှမက ပါကစ္စတန်တပ်အနည်းငယ်ကိုပင် အာဖဂန်နစ္စတန်သို့ စေလွှတ်ပေးထားသေးသည်
လက်ရှိ အနေအထားတွင် သူမသည် တာလီဘန်တို့ကို ဆန့်ကျင်နေရုံမျှမက တာလီဘန်တို့အား အထောက်အပံ့ပေးသူမှန်သမျှကို အကြမ်းဖက်သမားများ ဟုပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်
ဘူတိုကို အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်စားမှုများကြောင့် ရာထူးမှချလိုက်ချိန်တွင် အောက်တိုဘာရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌လည်း သူမပါတီကရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ရသည်
အတိုက်အခံပါတီ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အဖြစ်ရပ်တည်နေရသည်မှလွဲ၍ နောက်သုံးနှစ်အတွင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ် သည် ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ရာထူးကိုဆက်ခံခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲပြန်လည်လုပ်ခဲ့သည်
သူမ၏ PPP ပါတီသည် ယာယီညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခွင့်ရသွားသဖြင့် ဘူတိုလည်းအာဏာပြန်ရသွားသည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သူမ၏အစိုးရသည် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရပြန်သည်
ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဖွင့်ဟဖော်ထုတ်ခဲ့သူများတွင် ပြင်သစ်၊ ပိုလန်၊ စပိန်၊ ဆွစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ပါဝင်ပြီး သက်သေအထောက်အထားများ ပြသဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ရင်ဆိုင်ကြရသည့် ပြဿနာများတွင် ဆွစ်ဘဏ်တွင် ငွေမည်းကို ခဝါချသည့် ကိစ္စများလည်းပါဝင်သည်
သူမ၏ခင်ပွန်း အလီဇာဒါရီသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ်ချမှတ်ခံရသည်
ဇာဒါရီသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်လာသည်
သူက ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းခံရစဉ် နှိပ်စက်ခြင်းများကိုခံရသည် ဟုဖော်ထုတ် ရှုတ်ချခဲ့သည်
အခွင့်ကောင်းကိုစောင့်နေသည့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ကလည်း ဇာဒါရီဘက်မှကူညီကာ အသံကောင်းဟစ်ပေးကြသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ် ပါကစ္စတန်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့အစီရင်ခံစာတွင် ဘဏ်စာရင်းများကို ဖော်ထုတ်ပြထားသည်
ထိုစာရင်းများသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ မိသားစုရှေ့နေနှင့် အားလုံးချိတ်ဆက်မှုရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်
ဇာဒါရီသည် ဘဏ်စာရင်းနှင့် ရှယ်ယာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် ပိုင်ရှင်ဖြစ်နေသည်
ပြင်သစ်အာဏာပိုင်များကထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာတွင် ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ်လေယာဉ် ထုတ်လုပ် သည့်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သော Dassault နှင့်ပတ်သက်နေကြောင်းကိုလည်းတွေ့ရသည်
လေကြောင်းဌာနအတွက် ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်များကို လဲလှယ်ရာတွင် ဆွစ်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုက ဇာဒါရီကို ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းပေးရသည်ဟုဆိုသည်
ဇာဒါရီသည် ဒူဘိုင်းကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ရွှေတင်သွင်းခွင့် အထူးလိုင်စင်ရရှိသွားသည်
ထိုလိုင်စင်ရရှိရေးအတွက် ဒူဘိုင်း အခြေစိုက်စီတီးဘဏ်ရှိ ဇာဒါရီငွေစာရင်းအတွင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကျော် ဝင်လာသည်ကိုလည်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်
ရွှေတင်သွင်းခွင့် ရရှိသည့်ကုမ္ပဏီက ဇာဒါရီသို့ငွေပေးရခြင်းမှာ မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်
စာတန်းတစ်ခုတွင် ဇာဒါရီ၏မိဘများသည် ဘူတိုနှင့် သားဖြစ်သူတို့လက်ထပ်စဉ်က သာမန်မျှသာအဆင့်ရှိသော်လည်း ယခုလန်ဒန်တောင်ပိုင်းတွင် မြေ ၃၅၅ ဧကကိုပိုင်ဆိုင်နေပြီဟုဆိုသည်
ထိုခြံကြီးကို တရားရုံးအမိန့်ဖြင့် လေလံတင်ခဲ့သည်
ဘူတိုက သူမနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့သည် ရိုးရိုးသားသား နိုင်ငံရေးလုပ်စားပါသည်ဟု ပြောဆိုကြသည်
နိုင်ငံတကာ အစီရင်ခံစာများသည် လုပ်ကြံစွပ်စွဲချက်များဖြစ်သည်ဟု ဘူတိုကငြင်းဆိုခဲ့သည်
သို့သော် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့်ဘူတို နှစ်ဦးစလုံးသည် အစိုးရကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများနှင့် တင်ဒါများတွင် ကော်မရှင်ရကာ အပွကြီးပွခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်
မည်သို့ဆိုစေ ဘူတို၏ဘဏ်စာရင်းတွင် ပေါင် သန်း ၇၄၀ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ) နှင့် Tudor Surrey တွင် အိပ်ခန်း ၁၀ ခန်းပါအိမ်ကြီးတစ်လုံးရှိနေသည်ကိုတော့ မငြင်းနိုင်ပေ
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဆွစ်အစိုးရသည် ပါကစ္စတန်အစိုးရထံသို့ သက်သေခံအထောက်အထားများလွှဲပေးခဲ့သည်
ထိုသက်သေခံများမှာ ဘူတိုနှင့်သူ့ခင်ပွန်း ဖြစ်သူတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် ဇာဒါရီ ငွေမည်းခဝါ ချထားမှုများဖြစ်သည်
ပါကစ္စတန် အစိုးရသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဘဏ်၌ ဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့ထားခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၁၃.၇ သန်းကို ဆိုင်းငံ့တားမြစ်ထားလိုက်သည်
ထို့ပြင် ပါကစ္စတန်အစိုးရသည် ကုမ္ပဏီများထံမှ လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံအတွက် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်း တို့ကို အရေးယူ ထားခဲ့သည်
ဇာဒါရီထံမှ ခဝါချထားသည့်ငွေဖြင့် ဘူတိုကလည်း ဒေါ်လာ ၁၇၅၀၀၀ တန် စိန်လည်ဆွဲတစ်ခုကိုဝယ်ထားပြန်သည်
ပါတီတစ်ခုအပေါ်တွင် ဘဝများကိုပုံအပ်ထားသည့် အညံ့စားလူတန်းစားတို့များနေသည့်အတွက် PPP ပါတီကလည်း ပြောသမျှမယုံ ငါတို့ခေါင်းဆောင်အကုန်မှန်သည်ဆိုပြီး မျက်စိမှိတ်ထောက်ခံနေကြသည်
ဆွစ်အစိုးရသည် အစ္စလန်မာဘတ်တို့ထံမှရရှိသည့် သတင်းမှားများကို အခြေခံပြီး သူတို့ပါတီနှင့် ခေါင်းဆောင်အပေါ် မတရားစွပ်စွဲထားသည်ဟုဆိုကြသည်
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်း ဆွစ် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးမှ ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းတို့ကို ငွေမည်းခဝါချမှုဖြင့် အပြစ်ရှိသည်ဟုအမိန့်ချလိုက်သည်
သူတို့ကိုဆိုင်းငံ့ထောင်ဒဏ် ၆ လနှင့် ဒဏ်ငွေ တစ်ဦးလျှင် ဒေါ်လာ ၅ သောင်းစီပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့လည်း ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းပြန်လည်ပေးအပ်စေရန် အမိန့်ချလိုက်သည်
၆ နှစ်မျှအမှုကိုစစ်ဆေးခဲ့ရပြီးနောက် ဘနာဇီယာနှင့် ဇာဒါရီတို့ကို ဆွစ်နိုင်ငံစာရင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းအာမခံ ပေးဆောင်ရမည်ဟု အမိန့်ချသည်
ဆွစ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ကန်ထရိုက်စာချုပ်တစ်ခုအတွက် လာဘ်ပေးခဲ့ရစသည်ဆိုမှုဖြင့် ထိုသို့တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်ပြီး လင်မယား နှစ်ဦးစလုံးက အယူခံဝင်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက ဇာဒါရီသည် ဂျနီဗာနိုင်ငံရှိ Citybank စာရင်းတွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ သန်း ၄၀ ဘဏ်စာရင်း ဖွင့်ထားသည်ဟုဆိုသည်
ထိုငွေများသည် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများထံမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ထဲမှဖြစ်သည်
ပိုလန်အစိုးရကလည်း စာမျက်နှာ ၅၀၀ ပါရှိသည့် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့ ပေးပို့ လိုက်သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လယ်ထွန်စက်အစီး ၈၀၀၀ တင်သွင်းမှုနှင့်ပတ်သက်နေသည်
ဒေါ်လာ ၂ သန်းအိပ်ထဲရောက်သွားစေသည့် လာဘ်စားမှု ဖြစ်သည်
ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ် Dassault Aviation ထံမှလည်း ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်တင်သွင်းမှုတွင် ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းရယူလိုက်သေးသည်
ဆွစ်ဇာလန်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုမှ ထိုငွေများကို ရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေချောင်းများတင်သွင်းရာတွင် ကြိုတင်စဘော်ငွေအဖြစ် ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း အစိုးရထံသို့ပေးသွင်းရသည်
ထိုငွေအားလုံးသည် ဒူဘိုင်းလ်ရှိ ဇာဒါရီ၏ Citybank ငွေစာရင်း အတွင်းသို့ရောက်သွားသည်
ဘူတိုခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ၂၈.၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမဲရရှိပြီး အမတ်နေရာ ၂၃.၁၆ ရာခိုင်နှုန်းရရှိခဲ့သည်
PML-N (Pakistan Muslim League-Nawaz) သည် အမတ်နေရာ ၈ နေရာသာရရှိခဲ့သည်
PPP သည်အဖွဲ့ခွဲအနေဖြင့် PPP-Patriots ကိုထူထောင်ပြန်သည်
ဦးဆောင်သူမှာ ဖိုင်ဇယ်ဆာလာဟာရက်ဖြစ်သည်
ဟာရက်သည် ယခင်ဘူတို ခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဟာရက်၏ပါတီသည် မူရှာရက်ဖ်၏ ပါတီ PML-Q နှင့် ပူးပေါင်းသွားသည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည့်ရလဒ်အဖြစ် ခင်ပွန်းဖြစ်သူဇာဒါရီ ထောင်မှလွတ်သွားသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဘူတို၏ထိန်းသိမ်းထားသည့် ငွေများကို ပြန်လည်ထုတ်ယူခွင့်ပြုလိုက်သည်
သို့သော် ဘူတိုအနေဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုအတွက် အမှုရင်ဆိုင်နေရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကနေဒါ အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခုနှင့် ဘူတိုတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခန်းတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲအမီ သူမပြန်ချင်သည်ဟု ပြောလိုက်သည်
မူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် သမ္မတရာထူးဆက်ခံ နေသမျှ သူမသည်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်နေဆဲဆိုသည့် အသံတွေထွက်လာသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဘူတိုက မူရှာရက်ဖ်ကို တပ်မတော်အကြီးအကဲတာဝန်မှ နုတ်ထွက်ပေးရန်တောင်းဆိုလိုက်သည်
စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ တွင် ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်ပြီး မူရှာရက်ဖ်နှင့် အာဏာပြန်လည်ခွဲဝေယူလိုကြောင်း၊ သူမပြန်မလာမီ အဆင်သင့်လွှဲအပ်ပေးရန် ပြင်ဆင်ထားစေလိုကြောင်း ပြောကြားသွားခဲ့သည်
အကဲခတ်လေ့လာသူများက ဘူတို၏တောင်းဆိုမှုများသည် မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုကြသည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသက်တမ်း ၂ နှစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်
ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့၏ အဓိကပြိုင်ဖက် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ၂ နှစ်ဆက်တိုက်ဝန်ကြီး ချုပ်ရာထူးရသွားသည်
မူရှာရက်ဖ်သည် ပါလီမန်နှင့်ပူးပေါင်းပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို တတိယအကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံရရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
သူရည်ရွယ်ခဲ့သူများမှာ ဘူတိုနှင့် ရှရစ်ဖ်တို့ကို ဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် ကာကွယ်ရေးဒုဦးစီးချုပ် ရာထူးကို အရှ်ဖက်ကာရာနီသို့လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်
အကယ်၍ သူသမ္မတရာထူးကို ဆက်လက်ရရှိလျှင်ကာရာနီကို စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လွှဲပြောင်း ပေးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်တွင် ဝန်ကြီးရှိတ်ရာရှစ်အာမက်သည် ဘူတိုအား အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမည်ဟုကြေညာလိုက်သည်
တိုင်းပြည်သို့ပြန်လာချင်လျှင် ပြန်လာနိုင်သည် သို့သော် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများလိုက်နာရမည့် ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာရမည့်အပြင် မူရှာရက်ဖ်အား ယူနီဖောင်းချွတ်ပါဟုဝေဖန်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း တောင်းပန်ရမည်ဟုဆိုသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးအမိန့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထိုအမိန့်အရ ဘူတိုအပါအဝင် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည်
သို့သော် ထိုလွတ်ငြိမ်းခွင့်စာရင်းတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်တော့မပါဝင်ပေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဂတိ လိုက်စားမှုများတွင် အဓိကတရားခံဖြစ်နေသောကြောင့်ဟု အကြောင်းပြသည်
အတိုက်အခံဘူတို၏ PPP ပါတီနှင့် လက်ရှိအာဏာရ PMLQ ပါတီတို့ ကြိုတင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်
ဘူတိုပြန်ရောက်ရှိလာပါက PPP ပါတီသည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မမှောက်ပါဟု သဘောတူထားခဲ့ကြသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရခဲ့သည်
သို့သော် နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ်က စစ်တပ်၏ဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုယူထားသမျှကာလပတ်လုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတရာထူးကို မကြေညာပေးဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်သည်
ဘူတို၏ PPP ပါတီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်နေသည့် အခြားအတိုက်အခံပါတီများနှင့် မပူးပေါင်းခဲ့ပေ
သို့သော် မဲမပေးဘဲကြားနေအဖြစ်နေခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းဘူတိုက သူမလုံခြုံရေးအတွက် သမ္မတကိုတောင်းဆိုခဲ့ရုံမျှမက သူမကို ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုနှင့် စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်
ဒူဘိုင်းနှင့် လန်ဒန်တို့တွင် ၈ နှစ်ခန့် ပြည်နှင်ခံနေရပြီးနောက် ဘူတိုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်ရွေး ချယ်တင်မြှောက်ပွဲသို့ဝင်ရန် ပြင်ဆင်လာခဲ့သည်
ဘူတို ဂျင်းနားနိုင်ငံတကာ လေဆိပ်မှထွက်ခွာလိုက်သည်နှင့် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခုစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သူမတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ မရှိပေ
နောက်ပိုင်းကျမှု အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်သူကြောင့် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ရကြောင်း သိရှိကြရသည်
လူပေါင်း ၁၃၆ ဦးသေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ၄၅၀ ခန့်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သဖြင့် သွေးလွှမ်းခဲ့သော ပြည်တော်ပြန် ခရီးဟုဆိုနိုင်သည်
သေဆုံး သူများထဲတွင် ၅၀ ခန့်သည် အစောင့်အဖြစ်လိုက်ပါလာကြသည့် သူမ၏ PPP ပါတီမှ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်နေ သည်
သူမစီးလာသည့်ကားကို လက်ချင်းဆက်ပြီး အကာအကွယ်ပြုလာသည့်ကြားမှ ဝင်ရောက်အတိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်
သေဆုံးသူများထဲတွင် ရဲအရာရှိ ၆ ဦးလည်းပါဝင်သည်
အခြားအရာရှိ အတော်များများထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြပြီး ဘူတိုကမူ သက်တော်စောင့်များကြားမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ သည်
နောက်ပိုင်းတွင်ဘူတိုက သူမအနေဖြင့် အသေခံဗုံးခွဲ တိုက်ခိုက်နိုင်သည့်အတွက် အစိုးရသို့သတင်းပေးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ အစိုးရအနေဖြင့် ကြိုတင်စီမံထားရန်ပျက်ကွက်ကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်
ပြောသာပြောသော်လည်း ပြင်းထန်စွာ ပြောဆိုသည့်သဘောမသက်ရောက်စေရန် သတိထား ပြောခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်
"အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ရာထူးအလိုက် မတရားပြုလုပ်သူများ၊ အာဏာကိုအလွဲသုံးသူများရှိနေသည်" ဟု ဘူတိုက အသံကောင်းဟစ်လိုက်ရာ အချို့သောနိုင်ငံခြားအထောက်အပံ့များက အင်တင်တင်ဖြစ်သွားသည်
ဘူတိုသည် အစိုးရအပေါ် စွပ်စွဲပြောဆို တတ်သည်မှာ သမိုင်းနှင့်ချီပြီးရှိသည်ဟုပြောနိုင်သည်
အထူးသဖြင့် စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးမှ သူမနှင့် သူမပါတီအပေါ်တွင် လွတ်လပ်ခွင့် မပေးခြင်း၊ စုဝေးခွင့်၊ အစည်းအဝေးများပြုလုပ်ခွင့်မပေးခြင်းများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်
ဘူတိုအားလုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အနောက်နိုင်ငံ သတင်းစာများနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများ ကွဲလွဲမှုရှိနေသည်
ဘူတို၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူက သူမကိုတိုက်ခိုက်သူများမှာ တာလီဘန်နှင့် အယ်လ်ခိုင်ဒါများဖြစ်သည်ဆိုသည့်အချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်
ဘူတိုအား လုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားစရာတွေကများလှသည်
သူမအနေဖြင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ပြန်မလာမီက ပါကစ္စတန်ပြည်သူများအနေဖြင့် သူမကို အကြွင်းမဲ့ထောက်ခံကြလိမ့်မည်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကြီးကို ကယ်တင်မည်ဟုကြွေးကြော်ကာ ပြည်တော်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
အထင်နှင့် အမြင်လွဲစရာတွေဖြစ်ပြီး သွေးထွက်သံယိုမြင်ကွင်းများ၊ အနိဋ္ဌာရုံများဖြင့် ဆီးကြိုခြင်းခံလိုက်ရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် နိုင်ငံတော်အတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ကြေညာရခြင်းသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီသဖြင့် နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး မစ္စတာချောင်ဒရီနှင့် အခြားတရားသူကြီး ၈ ဦးတို့က ငြင်းဆိုကြသည်
မူရှာရက်ဖ်က ချောင်ဒရီကို ရာထူးမှဖယ်ရှားလိုက်ပြီး တရား သူကြီးချုပ်အသစ်ကို အစားထိုးခန့်အပ်လိုက်သည်
နိုင်ငံတစ်ဝန်း ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အစိုးရက ထပ်မံဖမ်းဆီးမှုများ၊ ရိုက်နှက်နှိမ်နင်းမှုများပြုပြီး အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်
ထိုအချိန်တွင် ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်အကျပ်အတည်းကို အတိုက်အခံပါတီများနှင့် ညှိနှိုင်းမည်ဟုအကြောင်းပြပြီး အစ္စလမ္မာဘတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်
သူမအနေဖြင့် သမ္မတမူရှာရက်ဖ်နှင့် တွေ့ရန်မလို၊ အတိုက်အခံများနှင့်သာတွေ့လိုသည်ဟု လေသံပြင်းပြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်လာခဲ့သည်
ထို့ပြင်အစိုးရကို ရွေးကောက်ပွဲအမြန်ဆုံး ကျင်းပပေးရန်နှင့် မူလကတိထားခဲ့သည်များကို ချိုးဖောက်ပြီး မူရှာရက်ဖ်အား စစ်ဦးစီးချုပ် ရာထူးမှစွန့်လွှတ်ရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်
ပါကစ္စတန်ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မတိုင်မီ ကျင်းပပေးမည်ဟု ပါကစ္စတန်သမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ်က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်
မစ္စဘူတိုသည် ၂၇.၁၂.၂၀၀၇၊ ကြာသပတေးနေ့ ညနေပိုင်း ၆ နာရီ ၁၆ မိနစ်အချိန်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးရာမှအပြန် ကားအနီးသို့ သေနတ်သမားတစ်ဦးက ချဉ်းကပ်၍ သေနတ်နှင့်ပစ်ခတ်ပြီး အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်
လက်ကျာစတိုင်ရွာ၊ ခူး
ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ( ရှမ်း: တိူင်း ဝႃႉ ၽွင်းငမ်းႁင်းၶေႃ၊ အင်္ဂလိပ်: Wa Self-Administered Division ) သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်
ဝ လူမျိုးများ အများစု နေထိုင်ပြီး ဒေသတွင်း နေထိုင်သော အခြားလူမျိုးစုများမှာ လားဟူ၊ အခါ၊ တိုင်းလွယ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်
မြို့နယ်ပေါင်း (၆)မြို့နယ် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ကို ခရိုင် (၂)ခု အဖြစ်ဖွဲ့စည်းမည် ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ပုဒ်မ ၅၆
(ဂ) တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဟိုပန်ခရိုင်ဟိုပန်မြို့နယ်မိုင်းမောမြို့နယ်ပန်ဝိုင်မြို့နယ်နမ့်တစ်မြို့နယ်ခွဲပန်လုံမြို့နယ်ခွဲမက်မန်းခရိုင်မက်မန်းမြို့နယ်နားဖန်းမြို့နယ်ပန်ဆန်းမြို့နယ် တို့ကို စုစည်းပြီး ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်
ဝ ဒေသသည်ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း၌ ရှိပြီး  တောင်တန်းထူထပ်သည့်အပြင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်ကာလကပင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ မသက်ရောက်ခဲ့သည့် ဒေသဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလမှာလည်း ဝ ဒေသ သို့ ပြည်မအစိုးရ ဩဇာအာဏာသက်ရောက်မှု မရှိခဲ့ပေ
၁၉၅၀-နောက်ပိုင်း တရုတ်ပြည်မှ စစ်ရှုံးပြီး ဝင်ရောက်လာသည့် ကူမင်တန်တပ်များနှင့် နယ်ခံကာကွယ်ရေးတပ်များ၏ ဗိုလ်ကျမှုကို ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ဝ လယ်သမားသူပုန်အဖွဲ့များသည် ၁၉၆၆ ဝန်းကျင်မှစ၍  ဝဒေသတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
ထိုလယ်သမား ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များတွင် ခွင်းမားဒေသမှ ပေါက်ယိုချမ်း၊ ပေါက်စမ်ပန်းတို့ ဦးစီးသည့် ပြောက်ကျားတပ်၊ အိုက်ချိန်ဒေသမှ အိုက်ခိန်း၊ အိုက်ခလုံးတို့ ဦးစီးသည့် ပြောက်ကျားတပ်၊ ပန်ဝိုင်ဒေသမှ ကျောက်ညီလိုင် ဦးစီးသည့် ပြောက်ကျားတပ်၊ ဟူစွမ်ဒေသမှ လူရှင်းကော့ ဦးစီးသည့် ပြောက်ကျားတပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်
၁၉၆၈-ခုနှစ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတပ်ဖွဲများ အရှေ့မြောက် နယ်စပ်သို့ ဝင်ရောက်လာသည့် နောက်တွင် ဝ လယ်သမား ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်
အဆိုပါ ဝ လယ်သမား ပြောက်ကျားခေါင်းဆောင်များမှ တဆင့် ဝလူထုအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်း နိုင်ခဲ့ပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီထဲတွင် အင်အားကောင်းသော တိုက်ရည်ခိုက်ရည်ရှိသော  ဝတပ်ဖွဲ့ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး ဝဒေသအများစုကို လွတ်မြောက်စေနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် ဝခေါင်းဆောင် ကျောက်ညီလိုင်နှင့် ပေါက်ယိုချမ်းတို့ ဦးစီးသည့် ဝတပ်ဖွဲ့သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ပုန်ကန်ခွဲထွက်ပြီး  UWSPUWSA ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ထို့နောက် နဝတ အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ယူခဲ့ပြီး နဝတက ရှမ်းအထူးဒေသ ၂ အဖြစ်သတ်မှတ် ပေးခဲ့သည်
လက်ရှိ UWSPUWSA တပ်ဖွဲ့ အနေနှင့် ရပ်တည်ခဲ့သည်မှာ ၃၂-နှစ် ရှိခဲ့ပြီး၊ လယ်သမား ပြောက်ကျား သူပုန်၊ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကာလများကတည်းက တွက်လျင် ၅၅-နှစ်ခန့် လက်နက်ကိုင်သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်သည်
မြို့တော်မှာ တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်ရှိ ပန်ဆန်းမြို့ ဖြစ်သည်
ဝ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အတွင်း အခြားအရေးပါသော မြို့များမှာ မိုင်းမောမြို့၊ ပန်ဝိုင်မြို့၊ နားဖန်းမြို့၊ ဟိုပန်မြို့၊ မက်မန်းမြို့၊ ပန်လုံမြို့၊ ပန်ယန်းမြို့၊ ဝိန်းကောင်မြို့ တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဒရယ်ကွင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayeikwin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ ဝေဒီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်စိမ်းပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinseinpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၅ ဦး၊ မ ၆၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
စာရေးဆရာ မိုးဟိန်း(သားဂျာနယ်ကျော်) ကွယ်လွန်
ဒယ်ဖိုင်းနပ်စ် (Delphinus) (အသံထွက်  or ) သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ရှိ သေးငယ်သော ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂရိဘာသာစကား စကားလုံး လင်းပိုင်ကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့်စကားလုံးဖြစ်သည်
ယင်းအား ၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက ပြုစုခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်
ဒယ်ဖိုင်းနပ်စ် ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံး ကြယ်ငါးစင်းကို လင်းပိုင်ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်
ကြယ်စုတန်းသည် ဗာပီကျူလာ၊ ဆာဂျီတာ၊ အော်ကွိလာ၊ ကုံ နက္ခတ်တာရာ၊ အီကွိလိယပ်စ်၊ ပီဂါဆု ကြယ်စုတန်းများဖြင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်သည်
သကြားစက် (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakyarset(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ကျုံးခံတပ်သည် အင်းဝမြို့ ဆင်ကျုံးကျေးရွာ၏ အနောက်ဖျား၊ ဧရာဝတီမြစ် တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်
ဆင်ကျုံးခံတပ်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၇၄-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက မူလဆင်ကျုံးနေရာကို ခံတပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သဖြင့် ဆင်ကျုံးခံတပ်ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်
မင်းတုန်းမင်းသည် အမြော်အမြင်ကြီးမားသည့် မှူးမတ်ပညာရှိများနှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်၍ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တစ်လျောက်၌ စစ်မဟာဗျူဟာအရ အချက်အချကျသည့် နေရာ၊ အကာအကွယ် ကောင်းမွန်သည့်နေရာများတွင် ခံစစ်အတွက် ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ခဲတပ်များ တည်ဆောက်မှုကို အီတလီ၊ ပြင်သစ်ပညာရှင်များ ဖြစ်သည့် ကိုမိုတို (Commotto)၊ မိုလီနာရီ (Molinari) နှင့် နိုင်ငံခြားပညာတော်သင်ပြန် မြန်မာလူငယ်များ ပူးပေါင်းတည်ဆောက်ခဲ့သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခံတပ်များ ဖြစ်သော မင်းလှခံတပ်၊ ဂွေးချောင်းခံတပ်၊ ဆင်ကျုံးခံတပ်၊ သပြေတန်းခံတပ် နှင့် အစေခံခံတပ်တို့သည် ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့်အဖွဲ့ အနောက်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ပြီး ရရှိသည့် အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
အထူးသဖြင့် အင်္ဂလန်ကျွန်းများ အကြားရှိ ပင်လယ်အထွက် ရေလက်ကြားများတွင် ဆောက်လုပ်ထားသော ပေါစမောက် (Potsmout) မြို့ရှိ ခံတပ်များ တည်ဆောက်ထားပုံကို မှတ်သား၍ အထက်မြန်မာပြည်တွင် အင်းဝ-ဆင်ကျုံးခံတပ်၊ စစ်ကိုင်း-အစေခံခံတပ်နှင့် အမရပူရ- သပြေတန်းခံတပ်တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ဆင်ကျုံးခံတပ်သည် စတုရန်းပုံဖြစ်ပြီး အုတ်တံတိုင်းသုံးထပ်ပါရှိသည်
အပြင်တံတိုင်းမှာ ၃၅၅-ပေ ပတ်လည်ရှိပြီး၊ ၃၆-ပေ အရှည်ရှိသော ထောင့်ဖြေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်
အလည်တံတိုင်းမှာ ၂၉၃-ပေ ပတ်လည်ရှိသည်
တံတိုင်းနှစ်ခုအကြားတွင် ၃၀-ပေကျယ်သော ကျုံးရှိသည်
အတွင်းတံတိုင်းမှာ ၂၀၀-ပေ ပတ်လည်ရှိပြီး ခံတပ်အရှေ့ဘက်တွင် ကျုံးကူးတံတား တစ်စင်းပါရှိသည်
ယခုအခါ ခံတပ်ကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာနမှ နှစ်စဉ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားသည်
ပင်တလဲ (နောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintale (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
မြန်မာနက္ခတ်ကျမ်းများအရ ကောင်းကင်တွင် နက္ခတ် ၂၇ လုံးရှိသည်
မြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက် မတိုင်မီက အဘိဇိဟူသော နက္ခတ်တစ်လုံးပါ နက္ခတ် ၂၈ လုံးရှိခဲ့၍၊ နောင်တွင် အဘိဇိ နက္ခတ် ပျောက်ကွယ်သဖြင့်၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံးသာ ကျန်သည်
နက္ခတ် ၂၇ မှာ-အဿဝဏီနက္ခတ်ဘရဏီနက္ခတ်ကြတ္တိကာနက္ခတ်ရောဟဏီနက္ခတ်မိဂသီနက္ခတ်အဒြနက္ခတ်ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်ဖုသျှနက္ခတ်အသလိဿနက္ခတ်မာဃနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဟဿဒနက္ခတ်စိတြနက္ခတ်သွာတိနက္ခတ်ဝိသာခါအနုရာဓနက္ခတ်ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မူလနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်သရဝဏ်နက္ခတ်ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်သတ္တဘိသျှနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်ရေဝတီနက္ခတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ် ၂၇ လုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ နက္ခတ်လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့မှာ တစ်ကျမ်းနှင့် တစ်ကျမ်း မတူညီသော်လည်း၊ အများအသိအမှတ်ပြုသော လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်
ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များမှာအဿဝဏီနက္ခတ်မှာ မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန် ခြောက်လုံးရှိ၍၊ တူရာသီစန်းယှဉ် နက္ခတ်ဖြစ်သည်
အဿိ မည်သောနတ် အစိုးရသည်
ဘရဏီနက္ခတ်မှာ ခုံလောက်သဏ္ဌာန် ၃ လုံး၊ ဗီရဏီနတ်သမီး၏ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်သည် ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယမမင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ကြတ္တိကာ နက္ခတ်မှာ ကြယ်ငယ်စု သဏ္ဌာန် ၇ လုံးရှိသည်
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်ဟုလည်းကောင်း၊ သူခိုးနက္ခတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်
ယင်းနက္ခတ်ကို မီးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆို၏
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးသည် ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ရောဟဏီ နက္ခတ်မှာ ငါးကြင်းသဏ္ဌာန် ၁ဝ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဗြဟ္မာနတ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်
မိဂသီ နက္ခတ်မှာ လိပ်ခေါင်းသဏ္ဌာန် ၃ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သသီ အမည်ရှိသော လနတ်သား စောင့်ကြောင်းဆိုသည်
အဒြနက္ခတ်မှာ လိပ်လက်သဏ္ဌာန် ၁ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပရိမိသွာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အထက်ပါ နက္ခတ်သုံးလုံးကား ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်မှာ အဖန်တလဲလဲ မိုးကို ရွာစေတတ် သောကြောင့် ထိုသို့ ခေါ်သည်
လုံးရေ ၅ လုံးရှိ၍၊ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သင်္ဘောသဏ္ဌာန် ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို အဒိတိ နတ်သမီးအစိုးရကြောင့် ဆိုသည်
ဖုသျှနက္ခတ်မှာ ကျွေးမွေးခြင်း၊ ပွားများခြင်းအနက်ကို စွဲ၍၊ ဖုဿ၊ ဖုသျှဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
နက္ခတ်လုံးရေ ၁ဝ လုံး ရှိ၍၊ ငှက်ချေးခံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဇီဝဂြိုဟ် နတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အသလိဿ နက္ခတ်မှာ ခက်ရင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဖဏိမည်သော မြွေနတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မာဃနက္ခတ်မှာ သံကောက်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပီတရာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီ နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယောနိနတ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည် ဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဟဿဒနက္ခတ်မှာ လက်ဝါးနှင့်တူ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်ငါးချောင်း သဏ္ဌာန် ၅ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
စိတြနက္ခတ်မှာ ပုလဲသဏ္ဌာန် ၁ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တဗ္ဗနတ် အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
သွာတိ နက္ခတ်မှာ ကသစ်ပွင့် သဏ္ဌာန် ၂ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပဝနမည်သော လေနတ်မင်း အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဝိသာခါ နက္ခတ်မှာ ပတ်ဆိုင်းဝိုင်းသဏ္ဌာန် ၁၄ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သက္ကာနီမည်သော သိကြား မိဖုရား သုဇိတာ အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အနုရာဓ နက္ခတ်မှာ နဂါးလည်ဆစ်သဏ္ဌာန် ၁၅ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို မိတ္တမည်သော နတ်အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မှာ နဂါးချက်မဟု ခေါ်၍၊ ၅ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မူလနက္ခတ်မှာ ၄ လုံး ရှိ၍၊ နဂါးအမြီးဟု ခေါ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို နိရတိ ရက္ခိုသ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာသဠ် နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာသဠ် နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တောယရေနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဿိဒေဝနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ သရဝဏ်နက္ခတ်မှာ မြားသဏ္ဌာန် (ဝါ) မောင်ရင်ဆိုင်းထမ်း သဏ္ဌာန် သုံးလုံးတန်းလျက် ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဟရိ မည်သော ပိဿနိုးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်မှာ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝသုနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
သတ္တဘိသျနက္ခတ်မှာ ဆုံကြီးသဏ္ဌာန် ၆ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝရုဏနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ်သုံးလုံးကား မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွားလေသည်
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပြုဗ္ဗပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ နွားခြေ နွားလက်နှင့် တူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်
ဥတ္တရာ ပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ် သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်ဟုဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဇဒေဝနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း သို့မဟုတ်၊ အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးကြောင်း လည်း ဆိုသည်
ရေဝတီနက္ခတ်မှာ မြှုံးသဏ္ဌာန် ၉ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်မှာ အဿဝဏီမှစ၍ ရေသော် ၂၇ လုံးမြောက် နောက်ဆုံး နက္ခတ်ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပုမာနတ်အစိုးရ ကြောင်းဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
နက္ခတ် ၂၇ လုံးတို့သည် ရာသီစက်လှည့်၍၊ အစဉ်အတိုင်း တစ်ရာသီမှ တစ်ရာသီသို့ ကူးဝင်ကြရာ၊ တစ်ရာသီလျှင် ၂ လုံး တစ်ပါဒ်အားဖြင့်၊ ၁၂ ရာသီတွင် နက္ခတ်စက်တစ်ပတ်လည်မိ၍၊ တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
၁၂ ရာသီ စန်းယှဉ်နက္ခတ်များမှာ ရာသီ အလိုက် ၁၂ လုံးရှိသည်
ဖန်လန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်၊ တာကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၂ ဦး၊ မ ၂၀၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်လယ်နီသည် အရှေ့မြောက်ဘက် အာရှဘက်ခြမ်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်နှင့် အနောက်တောင်ဘက် အာဖရိကတို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ပင်လယ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်
ပင်လယ်နီသည် ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားသော်လည်း အကျယ်မှာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာခန့်သာ ဖြစ်သည်
သင်္ဘောအများအပြားသည် ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း သွားလာကြသည်
အကြောင်းမှာ စူးအက်တူးမြောင်းသည် ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နှင့် ဆက်ထားပေးပြီး အခြားတစ်ဖက်မှာ အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာသို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်
ပင်လယ်နီရှိ ရေများတွင် ဆား ပိုများပြီး အခြား ပင်လယ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပိုမိုကြည်လင်သည်
အကြောင်းမှာ ပင်လယ်နီ အတွင်းသို့ စီးဝင်သော မြစ် မရှိသလောက် နီးပါးဖြစ်၍ ဖြစ်သည်
ပင်လယ်နီ အနီးပတ်ဝန်းကျင်၏ ရာသီဥတုမှာ ခြောက်သွေ့ပြီး ပူနွေးသည်
ထို့အတွက်ကြောင့် ဥရောပနှင့် ကမ္ဘာ့အခြားအရပ်မှ လူတို့သည် ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြေရန် လာရောက်ကြလေ့ ရှိသည်
ပင်လယ်နီနှင့် ကပ်နေသော တိုင်းပြည်များမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ ယီမင်နိုင်ငံ ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်
ဖက်နံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetnan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ လွယ်ယွန်းနားသံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယွန်းနားသံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၉၅ ဦး၊ မ ၃၇၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
မကျည်းပင်ပုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyipinpu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ဆုံတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၀ ဦး၊ မ ၁၄၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
လက်တင်ဘာသာစကား (Latin:lingua latīna, IPA: [ˈlɪŋɡʷa laˈtiːna])သည် အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကားများ၏ အီတာလစ်ဘာသာစကားခွဲတွင် ပါဝင်သော ရှေးရိုးဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်
လက်တင်အက္ခရာသည် အီထရပ်စကန်နှင့် ဂရိအက္ခရာတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်
လက်တင်ဘာသာစကားကို ကနဦးပြောခဲ့ကြသူများမှာ အီတလီနိုင်ငံ၊ လေရှီယမ်ဒေသ မှ ဖြစ်ကြသည်
လက်တင်ဘာသာစကားကို ‌ရောမခေတ်က လက်တီယူမ် "Latium" အမည်ဖြင့်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်
အင်္ဂလိပ်စကားလုံးအချို့တို့သည် လက်တင်ဘာသာမှမွေးယူထားသောစကားလုံများပင်ဖြစ်ကြသည်
ဗာတီကန်စီးတီး၏ ဘာသာစကားသည်လည်း လက်တင်ဘာသာပင်ဖြစ်သည်
ယခုအခါတွင် လက်တင်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခြင်းမရှိကြသော်လည်း တက္ကသိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဆောင်ပုဒ်များတွင် တွေ့ရပါသေးသည်
ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင်လည်း ဘရီးမန်းရေဒီယိုမှ လက်တင်ဘာသာဆိုင်ရာသိမှတ်ဖွယ်တို့ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်
လက်တင်ဘာသာဖြင့်သာရေးသားထားသော လက်တင်ဝီကီပီးဒီးယား (Vicipaedia Latina) ဟူ၍ရှိရာ ဆောင်းပါးပေါင်း ၁၃၄,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်
လက်တင်ဘာသာစကား၏ အက္ခရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်
Aa,Bb,Cc,Dd,Ee,Ff,Gg,Hh,Ii,Kk,Ll,Mm,Nn,Oo,Pp,Qq,Rr,Ss,Tt,Vv (Uu),Xx,Yy,Zzယင်းတို့ကို အောက်ပါအတိုင်းဖတ်ရသည်
a - အာb - ဘယ်c - ခယ်d - ဒယ်e - အယ်f - အက်ဖ်g - ဂယ်h - ဟာi - အီk - ခါl - အလ်m - အမ်n - အန်o - အိုp - ပယ်q - ခူr - "error" စကားလုံးမှ "err" (ရကောက်လျှာလိပ်သံဖြင့်)s - အက်စ်t - တယ်v - အူx - အစ်ခ်စ်y - အီဂရိုင်းခါ (ဂရိ "I" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်)z - ဇယ်ထာလက်တင်ဘာသာစကား၏ အသံထွက်ပုံသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအသံထွက်နှင့် အနည်းငယ်ကွဲပြားခြားနားသည်
b သည် "ဘ" အသံc သည် "ခ" အသံd သည် "ဒ" အသံf သည် အင်္ဂလိပ်နှင့်အတူ"ဖ"g သည် "ဂ" အသံh သည် အင်္ဂလိပ်နှင့်အတူ"ဟ"i သည် ဗျည်းနှင့်သရနှစ်မျိုးရှိကာ ဗျည်းသံကို "ယ" အသံဖြင့်ထွက်သည်
"J" ဟူ၍လည်း ရေး၍ရသည်
k သည် "ခ" အသံl သည် "လ" အသံm သည် "မ" အသံn သည် "န" အသံp သည် "ဖ" အသံq ၏‌အနောက်တွင် "u" လိုက်သည်
သို့ဖြစ်ရာ "qu" သည် အင်္ဂလိပ်နှင့်ဆင်တူသည်
r သည် ရကောက်လျှာလိပ်သံဖြင့် ထွက်သည်
s သည် "စ" အသံt သည် "ထ" အသံv သည်လည်း ဗျည်းနှင်သရကွဲပြန်သည်
သရဟုကွဲပြားစေရန် "u" ဟု ယခုခေတ်စာအုပ်များတွင်‌ရေးသားကြသည်
ဗျည်း "v" ကို "ဝ" အသံဖြင့်ထွက်သည်
x သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "extract" မှ "x" အသံz သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "adze" မှ "dz" အသံa သည် "အ"ā သည် "အာ"i သည် "အစ်"ī သည် "ဤ""o" သည် "အော့""ō" သည် "အိုအိုး""uv" သည် "ဥ""ūv̄' သည် "ဦ"e သည် "အက်"ē သည် "ဧ"y သည် "အျူ"ȳ သည် "အျူး""y" ကိုမူဂရိစကားလုံးတွင်သာတွေ့ရသည်
"ae (æ)" သည် "အိုင်း""oe (œ)" သည် "အွိုင်း""eu" သည် "အေယူ" အသံကို မြန်မြန်ထွက်သည်
"au" သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "out" မှ "ou""ei" သည် "အေး""ui" သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး  "quick" မှ "ui""ch" သည် "ခ" သံပြင်းပြင်း"th" သည် "ထ" အသံ"ph" သည် "ဖ" အသံ နမူနာစကားလုံးများ Amīcus- အမိကုစ် (သူငယ်ချင်း)၊ Iūdex - ယူဒက်(စ်) (တရားသူကြီး)၊ Vēnālīcius- ဝေနာလီခစ်အု(စ်) (ကျွန်ရောင်းသူ)၊ Poēta- ပေါ့အေတ (ကဗျာဆရာ)၊ Leō- လက်အို (ခြင်္သေ့)၊ Vīllae -  ဝီလိုင်း (အိမ်များ)၊ Īrātus- အီရာတု(စ်) (စိတ်ဆိုးသည်)
ဒန်းညာ ဂျုံးဇ် (အင်္ဂလိပ်: Daniel Jones) သည် ဗြိတိသျှသား သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဆောဘောန် (ပဲရစ်တက္ကသိုလ်) ရှိ École des Hautes Études  တွင် သဒ္ဒဗေဒ ပါမောက္ခ "ပေါလ် ပါစီ"၏ လက်အောက်တွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်
လန်ဒန်ရှိ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်း (University College, London]) ၏ သဒ္ဒဗေဒဌာနမှ ဌာနမှူးလည်းဖြစ်သည်
၁၉၀၀ တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဝီလျံ တစ်လီ မားဘာ့ဂ် ဘာသာစကားတက္ကသိုလ်တွင် ခေတ္တမျှ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ထို၌ သဒ္ဒဗေဒ (phonetics) ပညာရပ်ကို စတင်ထိတွေ့ခဲ့သည်
၁၉၀၃ တွင် ကိမ်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်
၁၉၀၇ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
၁၉၀၅ မှ ၁၉၀၆ အထိ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်းတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ပေါလ် ပါစီထံ၌ လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၁၁ ၌ ပါစီ၏ တူမ Cyrille Motte နှင့်ဘအိန်ထောင်ပြု၏
ထို့နောက် ဗြိတိသျှ ဟန်နရီ ဆွိ ထံတွင် သီးသန့်သင်ခန်းစားများကို သင်ယူခဲ့သည်
လန်ဒန် တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် အချိန်ပိုင်း ကထိကအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်း၌ အချိန်ပြည့် ရာထူးဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၁၂ ၌ သဒ္ဒဗေဒဌာန၏ ဌာနမှူးဖြစ်လာကာ ၁၉၂၁ တွင် ပါမောက္ခရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ပါမောက္ခရာထူးကို ၁၉၄၉ အငြိမ်းစားယူသည်အထိ ထမ်းဆောင်းခဲ့သည်
၁၉၀၆ မှစတင်ကာ ဂျုံးဇ်သည် နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်း၏ တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်သော အသင်းဝင်ဖြစ်၍ ၁၉၀၇ မှ ၁၉၂၇ အထိ လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၇ မှ ၁၉၄၉ အထိ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၅၀ မှ ၁၉၆၇ အထိ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်စသဖြင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၀၉ တွင် ဂျုံးဇ်သည် အင်္ဂလိပ်စကား အသံထွက် (Pronunciation of English) ဟူသော စာအုပ်အသေးတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုစာအုပ်ကို အသေးစိတ်ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
ဤသို့ရလဒ်အနေဖြင့် "အင်္ဂလိပ် သဒ္ဒဗေဒ အကျဉ်းချုပ်" (An Outline of English Phonetics) စာအုပ် ၁၉၁၈ ၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ်သည် ဗြိတိသျှတို့၏ အများအသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားသော အသံထွက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရေးသားဖော်ပြထားသည့် ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်လေသည်
ထို့အပြင် ဘာသာစကားများအားလုံးအနက်မှ စံစနစ်ကျကျ အသံထွက်ကို ရေးသားထားသည့် ပထမဆုံး စာအုပ်လည်း ဖြစ်၏
၁၉၁၇ သည် ဂျုံးဇ်အတွက် များစွာသောပုံစံဖြင့် အရေးပါသည့် ကာလဖြစ်ခဲ့သည်
အနောက်ကမ္ဘာ၌ လက်ရှိသိရှိနေသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် phoneme (သံရင်း) ကို ပထမဆုံး စတင်သုံးစွဲသည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့၍ ထိုဝေါဟာရကို ၎င်း၏ စာအုပ် "The phonetic structure of the Sechuana Language" (ဆတ်ရွှားနာ ဘာသာစကား သဒ္ဒဗေဒ တည်ဆောက်ပုံ) တွင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်
အသံထွက် အဘိဓာန်တစ်ခုကို ပြုစုရန် ယခင်က သိသိသာသာ ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်
သို့သော် ၁၉၁၇ ၌ပင် ၎င်း၏ နာမည်ကြီး "English Pronouncing Dictionary" (အင်္ဂလိပ်အသံထွက် အဘိဓာန်) ကို ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ်သည် ယခုအထိတိုင် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်သည့်မူဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေနေဆဲဖြစ်သည်
ယင်းအဘိဓာန်တွင် "အခြေခံအကျဆုံး သရ ပုံကားချပ်" စတင်ပါဝင်လာခဲ့သည်
သရများကို သဒ္ဒဗေဒနည်းလမ်းဖြင့် ဖော်ပြမှုများ၏ ပြဿနာသည် ရှည်လျားစွာတည်ရှိခဲ့ပြီး ရှေးခေတ် အိန္ဒိယဘာသာဗေဒပညာရှင် ခေတ်ကတည်းကဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်
၁၉ရာစု ဗြိတိသျှအသံထွက်ပညာရှင်သုံးဦးတို့က ဤပညာရပ်အပေါ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
အလက်ဇန္ဒား မဲလ်ဗစ်လ် ဘဲလ် (ဂရေဟမ်ဘဲလ် ၏ ဖခင်) က "လျော်ကန်သော သင်္ကေတ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ" ကို တီထွင်ခဲ့ကာ ယင်း၌ သရများအတွက် အသေးစိတ်စနစ်ပါဝင်လေသည်
အလက်ဇန္ဒားအဲလစ်သည်လည်း ၎င်း၏ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများအတွက် သရသင်္ကေတ များက်ု အကြံဉာဏ်များပေခဲ့၏
ဟန်နရီဆွိ သည် သင်္ကေတများစွာပါဝင်သော အသေးစိတ်ပြုထားသည့် သရစနစ်တစ်ခု တီထွင်လျှက် သရနှင့်ပတ်သက်၍ စနစ်ကျသော ဖော်ပြမှုများတွင် အတော်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဂျုံးတစ်ဦးတည်းသာ ၎င်း၏ Cardinal Vowels (အခြေခံအကျဆုံး သရ) ပုံစံဖြင့် လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းမှုမှတဆင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းကို ဂုဏ်ပြချီးကျူးရမည်ဖြစ်သည်
အခြေခံအကျဆုံး သရပုံစံအစီအစဉ်မှာ ဗြိတိသျှ ရိုးရာစဉ်ဆက်သဘောနယ်ပယ်အတွင်း နှစ်ကာလများစွာ စနစ်တကျသင်ကြားခဲ့ရသည့် ရည်ညွှန်းမည့် သရများအတွက် ရိုးရှင်းသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဤသရအစီအစဉ်အတွက် စေ့ဆော်မှု အများအပြားကို ပေါလ် ပါစီ၏ အစောပိုင်းထုတ်ဝေမှုများတွင် တွေ့ရှိနိုင်၏
အခြေခံအကျဆုံး သရသံများ၏ မူလပုံစံတွင် ဂျုံးဇ်သည် နှုတ်ခမ်းပုံစံနှင့်အတူ လျှာ(အပေါ်မျက်နှာပြင်)အခုံး၏ အမြင့်အနေအထားဆိုသည်ကို အခြေခံ၍ သင်္ကေတနှစ်ခုပါသော ဖော်ပြချက်တစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်
သရတစ်ခု (အသံထွက်ရန်) မည်သို့ ပြုမူလှုပ်ရှားရမည်ဆိုသည်ကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်ကူညီရန်အတွက် ရိုးရှင်းသော လေးထောင့်ပုံစံ ကားချပ်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်အထိ (အဆင့်များ) လျှော့ချလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
လျှာ၏ အမြင့် (နှုတ်ခမ်း အဖွင့် နှင့် အပိတ်) ကို ထောင်လိုက်ဝင်ရိုးဖြင့် ဖော်ပြထားကာ ရေပြင်ညီဝင်ရိုးမှ အရှေ့နှင့် အနောက် (front vs. back) သည် ထိုဝင်ရိုးမှ (အသံထွက်ရန်)ဖြစ်လာသော လျှာ၏ အပိုင်းကို ညွှန်းဆိုသည်
နှုတ်ခမ်းဝိုင်းခြင်း၊ မဝိုင်းခြင်း(ပုံစံ) ကိုလည်း ဤစနစ်အတွင်း ထည့်သွင်းထား၏
ထို့ကြောင့် ရှေ့ပိုင်း သရများဖြစ်သော အီ၊ အေ၊ အာ (i, e, a)  ၌ ဖြန့်ကျက်သော (သို့) ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သော နှုတ်လမ်းအနေအထားကို တွေ့နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်း သရများဖြစ်သည့် အို၊ အူ (o, u) များ၌ သရမြင့်တက်လာလေလေ နှုတ်ခမ်းပုံစံ ဝိုင်းလာလေလေဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဂျုံးဇ်းသည် "မူလအခြေခံအကျဆုံး သရသံ ရှစ်ခု" အစုံလိုက်စနစ်ကို တီထွင်ခဲ့၍ ၁၉၁၇ တွင် HMV လုပ်ငန်းအတွက် ထို(သရသံများကို) ဓာတ်ပြားသွင်းယူခဲ့သည်
နောက်ပိုင်း၌ ၎င်း၏သီအိုရီကို ပြုပြင်မှုများက နောက်ထပ် "ဒုတိယ အခြေခံအကျဆုံး သရသံ" ရှစ်ခု ကိုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့၍ နှုတ်ခမ်းပုံစံမှာ မူလသရများထွက်ရှိပုံနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့်လည်း "ဒုတိယ အခြေခံအကျဆုံး သရသံ" ရှစ်ခု၏ တင်ဆက်ခြင်းပုံစံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည် (အရှေ့ နှုတ်ခမ်းဝိုင်း နှင့် အနောက် နှုတ်ခမ်းမဝိုင်း ပုံစံ)
နောက်ဆုံး၌ ဂျုံးဇ်သည် အဓိကသရများအတွက် သင်္ကေတများကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကာ ထိုပုံကားချပ်၌ ယင်းသရသင်္ကေတများကို နေရာချထားခဲ့နိုင်သည်
နောက်ထပ် အသံသွင်းမှုနှစ်ခုကို လင်ဂွာဖုန်းလုပ်ငန်းအတွက် ၁၉၄၃ နှင့် ၁၉၅၆ တို့တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
နှစ်ကာလကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ သရသံများအပေါ် ဂျုံးဇ်၏ အဆိုများစွာတို့၏ တိကျမှန်ကန်မှုသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်အနေအထားများရှိလာခဲ့သည်
ယခုအခါ၌ ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများစုက ထောင့်လေးထောင့်ပုံစံ သရသံတည်ဆောက်မှုကို ဂျုံးဇ်မျှော်မှန်းသည့် ဘောင်ကျဉ်းသော အသံထွက်ခြင်းဆိုင်ရာအစီအစဉ် ထက်ပို၍ အကြား(သောတ)နယ်ပယ် နည်းလမ်းကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာပုံစံဖြင့် သရုပ်ဖော်နည်းအဖြစ် ယူဆကြသည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်းကြီးက ဂျုံးဇ်တည်ဆောက်ထားသည့်ပုံစံတစ်ခုကို ယခုထိတိုင်အသုံးပြုလျက် ရှိ၍ ထိုအသင်းကထုတ်ဝေသော "နိုင်ငံတာက သဒ္ဒဗေဒအသင်း လက်စွဲ" စာအုပ်၌ ပါဝင်သော ဩဇာသက်ရောက်သော နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒ အက္ခရာ လပ်ကမ်းစာရွက်၌ ဂျုံးဇ်၏ သရသံပုံစံကားချပ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်
များစွာသော သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်စုမှ လေ့ကျင့်ထားသောသူများ) သည် ဂျုံးဇ်ပုံစံမူကို လျင်မြန်လွယ်ကူသော
နင်္ဂလော စောအယူဟဝ (ထိုင်း: พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว၊ RTGS: ဗရာ ပါဒ သမတေစ ဗရာ နင်္ဂလော စော အယူဟဝ; ၃၁ မတ်လ ၁၇၈၈ – ၂ ဧပြီလ ၁၈၅၁) (မွေးနံမည် ဒပ် (ထိုင်း: ทับ)၊ ရာမ ၃) သည် စီယမ်(ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)နိုင်ငံ၏ စကြီမင်းဆက်တွင် တတိယမြောက်ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၁ရက်နေ့ ဇူလိုင် ၁၈၂၄မှ ၁၈၅၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ရက်နေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၈ ဦး၊ မ ၈၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
နခါဝိဟာရဝိဟာရ (သီဟိုဠ်: නඛා වෙහෙර) သည် အနုရာဓပူရခေတ်နောက်ပိုင်း ၇ - ၁၀ ရာစုတွင် တည်ခဲ့သည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဓမြို့တွင် တည်ရှိသည်
စေတီတော်ကို စတုရန်းပုံစံရှိသည့် အုတ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်
စေတီတော်၏ ပုံစံသည့် မြင်နေကျမဟုတ်သည့် ထူးဆန်းသည့်ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ Polonnaruwa တွင် ရှိသည့် အထပ်ခုနစ်ထပ်ရှိသည့် Satmahal Prasadaya နှင့် ဆင်တူနေသည်
တူးဖော်ပြီးစီးပြီးသည့်အခါ ထိုနေရာမှ မြေစေးကြုတ်များစွာရရှိခဲ့သည်
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တ, မိစ္ဆာအာဇီဝ, မိစ္ဆာဝါယာမ, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော (မိမိသန္တာန်၌) မဖြစ်စေသင့်သော တရား ၁၀-ပါး၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော (မိမိသန္တာန်၌) ဖြစ်စေသင့် ဖြစ်စေထိုက်သောတရား ၁၀-ပါးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဒရကို သည် မြောက်ဘက်ကောင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကြယ်စုတန်း ဖြစ်သည်
နာမည်သည် လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် နဂါးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကြယ်စုတန်းအား ၂ ရာစုနှစ်တွင် တော်လမီမှ စာရင်းပြုစုခဲ့ရာ ၄၈ ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
ခေတ်သစ် စာရင်းများတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်
မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှဆိုလျင် ဒရကို ကြယ်စုတန်းအား တစ်နှစ်ပတ်လုံး မြင်နိုင်သည်
အပင်သဏ္ဌာန် မထင်ရှား
ယင်းအပင်မှာ ဘီလူးစောင့်သည်ဟု ဆိုသည်
အပင်စိုက်လျှင် နှစ်စဉ်အသားနှင့် မြေကို ရော၍ မြေစာကျွေးရသည်
အိမ်ကို စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဆိုသည်
သက်ရင်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetyintaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၅ ဦး၊ မ ၂၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားဘုရားငါးဆူပွင့်ရာ ဤ ဘဒ္ဒကမ္ဘာအတွင်း ပွင့်တော်မူခဲ့ပြီးသော ဘုရားလေးဆူအနက် ပထမဦးဆုံး ပွင့်တော်မူသော ဘုရားရှင်ဖြစ်သည်
ခေမံပြည်မှ အဂ္ဂိဒတ္ထပုဏ္ဏားနှင့် ဝိသာခါပုဏ္ဏားမတို့၏သားဖြစ်
အရွယ်ရောက်သော် သင့်မြတ်သော သတို့သမီးနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြား၏၊ သားတော်ဥတ္တရကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် လောကီ စည်းစိမ်ကို စွန့်ပယ်ကာ တောထွက်တော်မူသည်
ရှစ်လ-ကာမ~ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်တော်မူပြီးနောက် ကုက္ကိုဗောဓိပင်ရင်းဝယ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိ၍ ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်
ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အဂ္ဂသာဝက တပည့်နှစ်ပါးကား ရှင်ဝိဓူရနှင့် ရှင်သိဉ္စီဝတို့ဖြစ်သည်
အလုပ် အကြွေး (တပည့်)ကား ရှင်ဗဒ္ဓိဇော ဖြစ်သည်
ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အမြင့်သည် အတောင် လေးဆယ် ဖြစ်၏၊ သက်တော် အနှစ်သုံးသောင်း နှစ်ထောင်တွင် ခေမာရုံတွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူရာ ကြွင်းသောဓာတ်တော်အစုကို ဌာပနာ၍ တစ်ဂါဝုတ် မြင့်သော စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်
ထိုခေတ်ထိုအခါက လူတို့၏သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၄ သောင်းဖြစ်သည်
ခင် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khin(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ခင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်း (အောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(Lower))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ဖြူရောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူရောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၂ ဦး၊ မ ၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
သတင်းစာဆရာ၊ စာ‌ရေးဆရာ ဦးတင်‌ထွေး (အင်္ဂလိပ်: U Tin Htwe)ကို ဖခင်စာရင်းစစ် ဦးလှရှိန်နှင့် မိခင် ‌ဒေါ်ဖွားမှီတို့က ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ‌အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်‌နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့၌ ‌မွေးဖွားခဲ့သည်
‌မွေးချင်း‌လေး‌ယောက်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်၊ ပြွန်တန်ဆာမြို့အစိုရအထက်တန်း‌ကျောင်း၊ ရန်ကုန်နယ်လဆင် အလွတ်ပညာသင်‌ကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး အထက်တန်း‌ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြာခဲ့ပြီး‌နောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းချစ် အလွတ်ပညာသင်‌ကျောင်းမှ ဆယ်တန်း ‌အောင်မြင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့ပြီး၁၉၅ရ ခုနှစ်တွင် ဥပစာအထက်တန်းမှ ထွက်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်မှ ထွက်လာပြီး‌နောက် ရန်ကုန်မြို့တွင် ‌ငွေစာရင်း မင်းကြီးရုံးတွင် ‌ခေတ္တဝင်‌ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ ‌သေးသည်
၁၉၅ရ ခုနှစ်တွင်ပင် ‌ကြေးမုံသတင်းစာတိုက်၌ ဝင်‌ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ‌သောကြာစာ‌စောင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့၌ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မန္တ‌လေးမြို့၌ ထုတ်‌ဝေ‌သော မန်း‌ခေတ်သတင်းစာတိုက်တွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ‌ကြေးမုံသတင်းစာတိုက်၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉ရ၂ ခုနှစ်တွင် ‌ကြေးမုံသတင်းစာတိုက်မှ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစားတိုက်သို့‌ပြောင်း‌ရွှေ့ခဲ့ပြီး ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့သည်
၁၉ရ၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်မှ မန္တ‌လေးမြို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာတိုက်သို့ ‌ပြောင်း‌ရွှေ့ တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့သည်
၁၉ရ၈ ခုနှစ်တွင် အ‌မေရိကန် နိုင်ငံသို့ သွား‌ရောက်၍ အင်ဒီယားနား တက္ကသိုလ်၌ သတင်းစာပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း‌ကော်ပို‌ရေးရှင်း(ယခုသတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း)၌ ဒုတိယညွှန်ကြား‌ရေးမှူး(စီမံ)မှ ညွှန်ကြား‌ရေးမှူး(စီမံ) အဆင့်အထိ တာဝန် ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့ရာ ယခုကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်
ဦးတင်‌ထွေးသည် သတင်းစားဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉ရ၃ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားသမ္မတ နိုင်ငံ ၁၉ရ၈ ခုနှစ်တွင် အ‌မေရိကန်နိုင်ငံ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ‌လေ့လာ‌ရေးခရီးများ သွား‌ရောက်ခဲ့သည်
စာ‌ရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ချို‌တေးသံမဂ္ဂဇင်းတွင် ‘မောင်တင်‌ထွေး’ အမည်ဖြင့် စတင်‌ရေးသားခဲ့ပြီး ပုံနှိပ် ထုတ်‌ဝေပြီးစာအုပ်များမှာ (၁) ‌မေလမှာ ခနစ်ရက်(မြန်မာပြန်)၊ (၂) ‌သွေး‌အေး‌အေး(မြန်မာပြန်)၊ (၃) အ‌မေရိကန်(မြန်မာပြန်)၊ (၄) မီလံ ၁၈ (မြန်မာပြန်)၊ (၅) အိမ်နံပါတ် ရ၉(မြန်မာပြန်)၊ (၆) မိုးနှင့်‌လေနှင့်မုန်တိုင်းနှင့်(မြန်မာပြန်)၊ (ရ) အညံ့မခံစစ်၊ (၈)မပြိုသည့်မိုး၊(၉) ‌ရွှေပင်လယ် ဆီးပြီ‌လေ၊ (၁၀) စိတ်ချ (မြန်မာပြန်)၊ (၁၁) မာယာရှင်သုံးဦး(မြန်မာပြန်)၊ (၁၂) ‌တော်လှန်‌ရေးသမား(မြန်မာပြန်)၊ (၁၃) ဘဝကြမ်း(မြန်မာပြန်)၊ (၁၄) က‌နေဒီဘာ‌ကြောင့် အသတ်ခံရသလဲ(မြန်မာပြန်)၊ (၁၅) ကမ္ဘာ‌ကျော်ဆု(မြန်မာပြန်)၊ (၁၆) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ‌တော်လှန်‌ရေးများ၊ (၁ရ) ကမ္ဘာကို ကိုင်လှုပ်‌သော ထို ၁၀ ရက်၊ (၁၈) တရုတ်ပြည်‌ပေါ်မှ ကြယ်နီ(မြန်မာပြန်)၊ (၁၉) ဗမာ၊(၂၀) ချစ်သူပျူငှာမပြသာ၊ (၂၁) မိုးမြင့်မြင့်ထွား၊ (၂၂) နလဗိန်းတုံးတို့ တိုင်းပြည်(မြန်မာပြန်)၊ (၂၃) ကိုးနာရီ (မြန်မာပြန်)၊ (၂၄) ‌လေဆိပ်(မြန်မာပြန်)၊ (၂၅) ဟန်မြစ်‌ပြော သည့် ချစ်ပုံပြင် စာအုပ်များ ဖြစ်သည်
ထိုစာအုပ်များအနက် ‘ မိုးမြင့်မြင့်ထွား’ စာအုပ်မှာ ပထမဦးဆုံးပင်ကို‌ရေး ဝတ္ထုစာအုပ်ဖြစ်ပြီး ‌နောက်ဆုံး ‘‘ကျွန်‌တော်နှင့်‌ကြေးမုံ’’ ဟူ‌သော ဝတ္ထုဟန်အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ကို ‌ရေးသားပြုစု‌နေစဉ် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အလုပ်သမား‌ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဇနီး ‌ဒေါ်‌မေရီ (မြန်မာ့‌ရေလပ်ငန်း)နှင့် သားနှစ်‌ယောက် ကျန်ရစ်သည်
အမည်ရင်း - ဦးတင်ထွေး၂
မိဘအမည် - ဦးလှရှိန် + ဒေါ်ဖွားမှီ၃
မွေးသက္ကရာဇ် - ၂၁၊ ၁၊ ၁၉၃၄၄
မွေးဖွားရာဒေသ - ပြင်ဦးလွင်၅
ကလောင် အမည်ခွဲများ - မရှိပါသတင်းစာဆရာ စာရေးဆရာ ဦးတင်ထွေးကို အဖ ဦးလှရှိန်၊ အမိ ဒေါ်ဖွားမှီတို့မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မွေးချင်း ၄ ယောက် ရှိသည့်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မြို့မ ကျောင်းတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာ (ခ) တန်း အထိ ပညာ ဆက်လက် သင်ကြား၍ ၁၉၅၇ ခုနှစ်ခန့်မှ စ၍ စာပေလောကထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
ကြေးမုံသတင်းစာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ် ရှိစဉ် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှပင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် စတင် အမှုထမ်း၍ သတင်းစာ လောကထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
၁၉၅၇ - ၅၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်းနှင့် သတင်းစာဆရာအသင်းတို့ ပူးပေါင်းတည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာပညာ အတတ်သင်ကျောင်းကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သတင်းစာပညာ ဒီပလိုမာကို ရယူခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေး အစိုးရလက်ထက် ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင် သိမ်းပြီးနောက် ကြေးမုံသတင်းစာတိုက်တွင် ဆက်လက် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်သို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကြေးမုံသတင်းစာ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်သို့ လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈ဝ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင်မူ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး (စီမံ) အဖြစ် တာဝန်ပေး ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ဝ ရက်တွင် ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် (ကြေးမုံ) အဖြစ် ပြန်လည် တာဝန် ယူခဲ့ရသည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင်မူ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး (စီမံ) အဖြစ် တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်းခံရပြီး ထိုရာထူးတွင် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင် သွားခဲ့သည်
သတင်းစာဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် တဖက်မှလည်း ကလောင်အမည် တင်ထွေးဖြင့် မဂ္ဂဇင်း၊ စာစောင်များတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုများ၊ ဆောင်းပါး များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်
ထို့ပြင် ကလောင်အမည် တင်ထွေးဖြင့်ပင် လုံးချင်းဝတ္ထုစာအုပ်များနှင့် ဘာသာပြန် စာအုပ်ပေါင်း ၄ဝ ခန့် ရေးထားခဲ့သည်
စာရေးသူ၏ ဘာသာပြန် စာအုပ်များ အနက် ဗမာ၊ အမေရိကန် ကိုရုပ်ဆိုး၊ လေဆိပ်၊ ဟိုတယ်၊ အော်စကာ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များမှာ လူကြိုက်များသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဒေသကောလိပ်များတွင် Mass Media သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်သောအခါတွင်လည်း တင်ရောက် သင်ကြား ပို့ချခဲ့သည်
သတင်းစာဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းစဉ် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံနှင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံတို့သို့ သတင်းစာဆရာ ချစ်ကြည်ရေး ခရီးများ၊ ဌာနဆိုင်ရာတာဝန်များအရ သွားရောက်ခဲ့ရသည်
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်မှ နိုဝင်ဘာလ ရ ရက် အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အင်ဒီယာနာပြည်နယ် တက္ကသိုလ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော သတင်းစာပညာ သင်တန်းသို့ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မေရီနှင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး ၃ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး (စီမံ) တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ဆဲ ဖြစ်ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးနှင့် သား ၂ ဦး ကျန်ရစ်သည်
အမေရိကန် စီအိုင်အေ သူလျှိုအဖွဲ့ကြီး အတွင်းရေးများ၁၂
ကနေဒီ ဘာကြောင့် အသတ်ခံရသလဲ၁၄
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုက်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃ ဦး၊ မ ၁၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်မှာ မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်း ဘော်လကန်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်
ယခင် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ပေါက်လာသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ နာမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဂရိနိုင်ငံနှင့် အငြင်းပွားမှု ရှိသဖြင့် မက်ဆီဒိုးနီးယား ယူဂိုဆလပ် သမ္မတ နိုင်ငံ ဟူသော အမည်ဖြင့် ယာယီညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် အင်အားကြီးသောနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ကမ္ဘာကို သိမ့်သိမ့်တုန်စေခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူကား ထယ်ထယ်ဝါဝါ မဟုတ်တော့ပေ
မက်ဆီဒိုနီးယားနယ်သို့ ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်တွင် သရေယှန် လူမျိုးတို့ ရောက်ရှိနေထိုင်လာကြသည်
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်း ၉ဝဝ မျှ ကြာသောအခါတွင် ဒိုရီယန်လူမျိုးများ ရောက်လာကြသည်
ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကလေးတွင် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့က ထိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း တာမရှည်ခဲ့ပေ
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည့်ရှင် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင် (ဘီစီ ၃၈၂-၃၃၆)သည် နိုင်ငံကို ချဲ့ထွင်တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံသည် တသမတ်တည်း တိုးတက်လာခဲ့လေသည်
သူ၏သားတော် မဟာအလက်ဇန္ဒားသည် ဖခမည်းတော်ကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ၊ သူ၏လက်ထက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှား၏
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် ဂရိနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၊ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းတစ်ခွင့်နှင့် အာရှတိုက်အတွင်း အိန္ဒုမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်
အယ်လက်ဇန္ဒာဩဂြရိတ်ဘုရင် လွန်ပြီးနောက်တွင်ကား နိုင်ငံတော်သည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်သွားလေသည်
ဘီစီ ၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ရောမပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား၏
အေဒီ ၃၉၅ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင်နိုင်ငံတော်အတွင်း ပါဝင်သွားလေသည်
ခရစ်နှစ် ၆ဝဝ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ဆလဗလူမျိုးများ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဘူဂေးရီးယန်း နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်နေခဲ့၍ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် မူဆားဗီးယန်းနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်နေခဲ့လေသည်
၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် တူရကီတို့သည် ထိုဒေသကို သိမ်းယူပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်
၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းလောက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယား နယ်၌နေထိုင်ကြသော ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဆားဗီးယန်း (နောင်သော် ယူဂိုဆလဗ်)နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ထိုနယ်ကို သူပိုင်သင့် ငါပိုင်သင့် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွားခဲ့ကြ၏
တူရကီတို့၏ အုပ်စိုးမှုကို အကြိမ်ကြိမ်တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော်လည်း နှိမ်နင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်ချည်းဖြစ်၏
၁၉၁၂ ခုနှစ် ပထမဗော်လကန် စစ်ပွဲတွင် တူရကီတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဂရိ၊ ဆားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယား နိုင်ငံတို့ ခွဲဝေယူကြ၏
ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် အသေးငယ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းကိုရသဖြင့် မကျေနပ်သောကြောင့် နောက်ထပ် နယ်မြေပိုမိုရရှိရေးအတွက် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဗော်လကန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့၏
သို့သော် ဘူဂေးရီးယားသာလျှင် စစ်ရှုံးခဲ့၏
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားဒေသမှ နယ်မြေပိုမိုရရှိလိုသောကြောင့် ဗဟိုနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဘူဂေးရီးယားက ခေတ္တမျှ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးသောအခါတွင်မူ နယ်နိမိတ်ကို ရှေးအတိုင်းပင် ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးနည်းအတူ စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ပြန်လည် လက်လွှတ်လိုက်ရပြန်၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် ဥရောပတိုက်တောင်ဘက်ရှိ ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင်တည်၏
ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆုံရာ၊ ဗာဒါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိလျက် ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံများတွင် ပါဝင်နေပေသည်
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း မိုင် ၂၅,ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်၏
ဂရိပိုင် မက်ဆီဒိုးနားယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁၃၃,၃၇ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၇၄ဝ,ဝဝဝ မျှ ရှိသည်
ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဆယ်လိုနီးကာ ဖြစ်၏
ယူဂိုဆလဗ်ပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁ဝ,၂၃ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၁၅၂,ဝဝဝ ရှိသည်
ရုံးစိုက်မြို့မှာ စကုပ်လျဲဖြစ်၏
ဘူဂေးရီးယားပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားမူကား စတုရန်းမိုင် ၁,၅ဝဝ သာကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၃၅၈,ဝဝဝ ရှိပြီးလျှင် ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဗလက်ဂို ဗဂရက် ဖြစ်လေ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွန်းကားသောနယ်ဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ဆေးပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်
သိုးဆိတ်များကိုလည်း မွေးမြူ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်တွင် ယခုအခါ နေထိုင်သူတို့မှာ တူရကီ၊ ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဂရိ၊ အယ်လဗေးနီးယန်း၊ ရဟူဒီအစရှိသည့် လူမျိုးတို့ဖြစ်၏
လူဦးရေမှာ ၃ နယ်ပေါင်း ၃၂၅ဝဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်
အမှု—ဘိက္ခုနီသံဃာဂိုဏ်း) ကိုပုတ်ခတ်ပြောဆိုမှု
စဏ္ဍကာဠီမည်သော ဘိက္ခုနီသည်(တဖက်နှင့် တဖက် မတဲ့နေရာဝယ် ဘယ်လိုဘယ်ပုံ ပြုလုပ်ကြစို့ စသည်ဖြင့်) မိမိဖက်သားချင်း တိုင်ပင်မှု(ဘဏ္ဍန)ကိုလည်း ပြုတတ် (ပြုလေ့ရှိ)၏၊ ရန်ဖြစ်မှု (ကလဟ)ကိုလည်း ပြုလေ့ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် (ဝိဝါဒ) စကားကိုလည်း ပြုလေ့ရှိ၏၊ ထိုစဏ္ဍကာဠီကို သံဃာက နှင်ထုတ်မှု(ဥက္ခေပနီယကံ)ပြုမည်ဟု စည်းဝေးလျှင်ထုလ္လနန္ဒာသည် အမြဲတမ်း ကန့်ကွက်လေ့ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ထုလ္လနန္ဒာသည် သာဝတ္ထိမှ ရွာငယ်တစ်ရွာသို့ သွားနေခိုက်ဝယ် စဏ္ဍကာဠီကို အပေါင်းအသင်းမလုပ်ဘဲ သံဃာမှ ဖယ်ထုတ်ကြောင်းဖြစ်သော(ဥက္ခေပနီယ)ကံကို ပြုကြလေသည်
ထို့နောက် ထုလ္လနန္ဒာသည် သာဝတ္ထိသို့ ပြန်လာသောအခါ တပည့်ဖြစ်သူက ဆရာအား ပြုနေကျဖြစ်သော (နေရာထိုင်ခုံ ခင်းပေးခြင်း, ခြေဆေးရေ ခပ်ပေးခြင်း, စသော)ဝတ်များကို စဏ္ဍကာဠီက မပြုသည့်အတွက် “ဘာ့ကြောင့် မပြုဘဲ နေရတုန်း”ဟု မေးလေသည်
ထိုအခါ ကိုးကွယ်ရာ မရှိတဲ့သူ ဆိုတာ ဒီလိုဘဲနေရရိုးမို့ နေရတာပါ”ဟု ဝမ်းနည်းသံဖြင့် လျှောက်လေလျှင် ဘာလို့ ကိုးကွယ်ရာ မရှိရမှာလဲ”ဟု ပြန်မေးသောအခါ သူ့ကို သံဃာက ကံပြုထားကြောင်း ပြောလေသည်
ထိုအခါ ထုလ္လနန္ဒာသည်(စာတတ် မာနကြီးသူ ဖြစ်သည်အားလျော်စွာ ဘသူ့ မှ အရေးမစိုက်သော လေသံဖြင့်) –ဒီဟာတွေ ဗာလတွေဘဲ, အဗျတ္တ (မထက်မမြက်အဖျင်းအအ) တွေဘဲ, ဒင်းတို့ကံပြုမှုနှင့် ဆိုင်ရာကို ဘာနား လည်လိုလဲ”ဟု စိတ်ကြမ်းကိုယ်ကြမ်း ကြမ်းသည့်အတိုင်းဘိက္ခုနီ တဂိုဏ်းလုံးကို ပုတ်ခတ်ပြောဆိုလေရာ, ထိုအပြောကို မခံနိုင်ကြသောဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ စဏ္ဍီကတာ ဂဏံ ပရိဘာသေယျ, ပါစိတ္တိယံ
ဒေါသက ကြမ်းထန်းအောင် ပြုအပ်သည်ဖြစ်၍ (စိတ်ဆိုး၍) ဘိက္ခုနီတဂိုဏ်းလုံးကို ပုတ်ခတ်ပြောဆိုသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏
တဂိုဏ်းလုံး မဟုတ်ဘဲ ဘိက္ခုနီအများကိုဖြစ်စေ တစ်ယောက်ယောက်ကိုဖြစ်စေ လူသာမဏေစသည်ကိုဖြစ်စေ ပုတ်ခတ်ပြောဆိုရာ၌ ဒုက္ကဋ်အာပတ်
ဧပြီလ သည် ခရစ်သက္ကရာဇ်၏ လေးလမြောက်လတစ်လဖြစ်သည်
ဧပြီဖွားမြန်မာများမှာ −ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏မိခင်ဒေါ်စု မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဦးဘဝင်း ၊  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့၏ မိခင်ဖြစ်သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အဘွား
(၁၈၇၇ ခု၊ ဧပြီလ (၂၂) ရက်၊ )သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးစံရွှေ၊(၁၈၈၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်) ဆရာတော် အာဇာနည် အသျှင် ဦးဝိစာရ ၊(၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်)ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး (၂၃ဧပြီလ၁၈၉၃ ) ဦးချန်ထွန်းသတိုမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ အငြိမ်းစား တရား လွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီး ဦးချန်ထွန်း ( ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ )ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ (၁၉၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ရက်)ဒေါ်ခင်ကြည်၊ အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် တပ်မတော်၏ ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီး ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှင့် တဦးတည်းသော အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီး( ၁၆ ရက်ဧပြီလ  ၁၉၁၂  )ညိုမြ၊၊ (၁၉၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက် ) ဦးမန်းဝင်းမောင်၊နိုင်ငံတော် သမ္မတ (၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် )ဂျာနယ်ကျော်မမလေး စာရေးဆရာမကြီး ( ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက်)မြတ်ထန်၊ စာရေးဆရာ(ဗိုလ်မှူးကြီး တင်မောင်)(၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်)ဒေါက်တာသန်းထွန်း စာရေးဆရာ နှင့် သမိုင်းပညာရှင်(၆ ဧပြီ ၁၉၂၃)လင်းယုန်မောင်မောင် စာရေးဆရာ(၁၉၂၅ ခု ဧပြီလ ရ ရက် )လင်းယုန်နီ စာရေးဆရာ နှင့်  ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင်(၁၉၂၆ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် )အောင်သင်း စာရေးဆရာ( ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက်)ဦးသိန်းစိန်၊နိုင်ငံတော် သမ္မတ(၂၀ ဧပြီလ ၁၉၄၅)မောင်ဝံသ သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း ကောင်စီ (ယာယီ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်)စိုင်းခမ်းလိတ် ဆရာဝန်၊ စာရေးဆရာ၊(၁၉၄၉) ဧပြီလ (၂၇) ရက်စစ်ငြိမ်းအေး ပန်းချီဆရာ( ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၄) မောင်ဇေယျာ၊ စာရေးဆရာ( ၁၈၊ ၄၊ ၁၉၅၈)မြို့မ-မြင့်ကြွယ်၊ စာရေးဆရာ နှင့် သမိုင်းပညာရှင်၊  မြို့မ ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်) ၏ သား ၊ (၁၄ဧပြီလ၊ ၁၉၆၀)ကိုမြင့်ဆန်းအောင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မြေးဖြစ်ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့်  မိုက်ကယ် အဲရစ် တို့၏ သား၊(၁၂ ဧပြီ ၁၉၇၃ ခုနှစ်) အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်၊ စာရေးဆရာ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊(၁၉၇၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၀) ရက်)
မက်ဂျာ်လူမျိုးသည်ကား ဥရောပတိုက်ရှိ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သော ဟန်ဂေးရီးယန်း လူမျိုးတွင် အများစုဖြစ်၏
ဟန်ဂေးရီးယန်းတို့သည် မိမိတို့အား ဟန်ဂေးရီးယန်းလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်ထက် မက်ဂျာလူမျိုးဟုခေါ်သည်ကို ပို၍နှစ်သက်ကြလေသည်
မက်ဂျာလူမျိုးတို့သည်ကား ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားမည်သည့် လူမျိုးနှင့်မျှမတူပေ
မက်ဂျာလူမျိုးသည် မွန်ဂိုးလီးယားနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယား အနောက်ရှိ အာလတိုင်းတောင်တန်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးစုများမှ ပေါက်ဖွားဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်၍ တူရကီသွေး၊ မွန်ဂိုသွေး၊ နှောလျက်ရှိ၏
ဤသို့အားဖြင့် မက်ဂျာလူမျိုးတို့မှာ အိမ်ခြေယာခြေမတည်ထောင်ဘဲ လှည့်လည်သွားလာနေသော လူမျိုးစုတို့မှဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာလျက် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁ ဝဝဝကျော်က ယခု ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတည်ရာသို့ အရှေ့အရပ်ဆီမှ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြလေသည်
ထိုသို့ ဥရောပတိုက်တွင်းသို့ဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ၌ ခရီးလမ်းတလျှောက်တွင် အခြားလူမျိုးအများအပြားကို အောင်မြင်နှိမ်နင်းခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် ထိုစဉ်ကဥရောပတိုက်အရှေ့တောင်ဘက် တခွင်ဝယ် ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ရာ လူမျိုးဖြစ်ခဲ့လေသည်
ယင်းတို့သည် မိမိတို့၏ နှိမ်နင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည့်လူတမျိုးဖြစ်သော အူဂရီယန်တို့၏ဘာသာစကားသည် ဖီနီ-အူဂရီဘာသာစကားစုတွင် အဝင်အပါုဖြစ်၏
ခရစ် ၉ ရာစုနှစ် အကုန်လောက်တွင် မက်ဂျာလူမျိုးတို့သည် ဟန်ဂေရီတည်ရာမြေပြန့်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် တာတာသွေးနှောသော ရှိရင်းစွဲလူမျိုးတို့နှင့် ပေါင်းသင်း၍ အိုးအိမ်တည်ကြသည်
၁၁ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ခရစ်ယန် အယူဝါဒီများ ဖြစ်လာကြကာ အနောက်တိုင်းယဉ်ကေးမှု အဝဝကို ခံယူခဲ့ကြသော်လည်းမိမိတို့ဘာသာ စကားဖြစ်သော အူဂရီယန်ဘာသာကိုပင် ပြောဆိုခဲ့ကြလေသည်
မက်ဂျာတို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာပင် ရှေးဩစတြီးယန်းအင်ပိုင်ယာ၏ အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏
မက်ဂျာများသည် ဤသို့အုပ်ချုပ်ခံရသည်ကိုမကျေနပ်သဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်တောင်ဆိုခဲ့ရာ၊ တောင်းဆိုသည့်အတိုင်း ရရှိခဲ့ပေသည်
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ဟန်ဂေရီသည် ဩစတြို-ဟန်ဂေရီယန်နိုင်ငံကြီးအတွင်း စည်းမျဉ်းခံနိုင်ငံတခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင်ဟန်ဂေရီတွင် မက်ဂျာလူမျိုး ၁ဝ သန်းမျှရှိ၏
ပဌမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဗဟိုနိုင်ငံများ ရှုံးနိမ့်သွားသောအခါဟန်ဂေရီသည်လည်း ထရီအေနွန် စာချုပ်ကို လက်မှတ် မရေးထိုးလိုဘဲ ရေးထိုးလိုက်ရခြင်းဖြင့် မိမိပိုင်နယ်မြေ ၃ ပုံ ၂ ပုံနှင့် မက်ဂျာလူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ ပုံ ဆုံးရှုံးသွားရလေသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များတွင်မူ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနှင့် ရူမေးနီးယားမှ နယ်မြေအများအပြားကို ဟန်ဂေရီက ပြန်လည်ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ရလေသည်
မက်ဂျာလူမျိုးတို့၏ အသွင်အပြင်မှာ အရပ်မနိမ့်မမြင့်၊ ဦးခေါင်းလုံး၍ကျယ်ပြန့်သောမျက်နှာရှိသည်
အသားရောက်ညို၍ မျက်လုံးနှင့်ဆံပင်ညိုမည်းမည်းအရောင်ရှိသည်
မက်ဂျာတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမျိုးဂုဏ်မောက်၍ လွတ်လွတ်လပ်လပ် နေလိုသောဆန္ဒရှိကြသည်
ဝတ်စားဆင်ယင်ရာတွင်လည်း ကျွနု်ပ်တို့ မြန်မာလူမျိုးများ ကဲ့သို့တောက်ပသော အရောင်အဆင်းများကို နှစ်သက်ကြသည်
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်က မက်ဂျာလူမျိုးဦးရေမှာ ၁ဝဝ၅ဝ ၆ဝဝ ဖြစ်၍ရှေးဟန်ဂေရီပြည်ရှိ လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ဖြစ်သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင်ကား ၈ ၆၅၇ ၁၇၂ ယောက်ဖြစ်၍ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ၏၉၂.၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပေသည်
ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၉ ဦး၊ မ ၂၀၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
နစ်တန်းဒိုး ကုမ္ပဏီသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်လူသုံးကုန်နှင့် ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်
တိုကျိုမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်
နစ်တန်းဒိုးသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် မာရီယို၊ The Legend of Zelda နှင့် ပိုကီမွန် တို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားပြီး ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို ထုတ်လုပ်ဖန်တီးခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်သည်
ကုမ္ပဏီကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖူဆဂ်ဂျိရို ယာမအုချိ (Fusajiro Yamauchi) က တည်ထောင်ခဲ့သည်
မူလက ဟနဖုဒဟု ခေါ်သည့် ဖဲကစားနည်းတွင် အသုံးပြုသည့် ကဒ်များကို လက်ဖြစ် (လူဖြင့် ပြုလုပ်) ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ဖြစ်သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တက္ကစီဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ love hotels များ စသည်တို့ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအသေးများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည် ယခင်က တီထွင်ပြုလုပ်မှုများကို စွန့်လွှတ်ကာ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဗီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ် ရောက်သောအခါတွင် နစ်တန်းဒိုးသည် အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် အဓိကဌာနခွဲများကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အဆုံးတွင် အရှိန်အဝါအကြီးမားဆုံး လုပ်ငန်းနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ ၃၇ဘီလီယံကျော် ဈေးကွက်တန်ဖိုးရှိလာခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအရှိဆုံးကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
နစ်တန်းဒိုးကို ကတ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ် ဖုဆဂျရိုယာမအိချိသည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘလ၊ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
ကုမ္ပဏီသည် ကျိုတိုတွင် အခြေစိုက်ပြီး လုပ်ငန်းသည် ဟနဖုဒ (hanafuda) ကတ်များကို ထုတ်လုပ်ပြီး ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်
လက်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ကတ်များသည် မကြာမီပင် လူသိများထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယာမအိချိသည် အကူများကို ငှားရမ်းကာ ကတ်များကို များစွာထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းခဲ့သည်
ကုမ္ပဏီကို ပုံမှန်ပင် ယာမအုချိ နစ်တန်းဒိုး နှင့် ကုမ္ပဏီလိမိတက်ဟု အမည်တပ်ကာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
၎င်းသည် ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် Nintendo Playing Card Co.Ltd ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြန်သည်
နစ်တန်းဒိုးသည် ကတ်များထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်လက်ကာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး “Nintendo Cup” ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်
နစ်တန်းဒိုး(Nintendo) ဟူသည့် စကားလုံးကို “Leave luck to heaven” ဟု ဘာသာပြန်နိုင်သည်
တစ်နှစ်သာ အသက်ရှည်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်
အရွက်သည် တစ်ရွက်၏ နောက်၌ တစ်ရွက် ထွက်သည်
နှလုံးသဏ္ဌန် ရှိသည်
အရွက် နှစ်ဘက်လုံး၌ အမွှေးနုများ ရှိသည်
အစေ့အိမ်သည် ဥသဏ္ဌန်ရှိသည်
နူးညံ့ပြီး အရွက်မှုန့်ကို အရောင်ဆိုးရာ၌ အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်
၎င်းကို ဝက်မြီးကပ်ဟု ခေါ်ပြီး အချို့အရပ်တွင် ဂျပ်ပင် (ကျပ်ပင်) ဟု ခေါ်သည်
အသီးတွင် ဆူးနုများ ရှိသည်
အရင်းတွင်မူ ဂျပ်မြွေစွယ်ကဲ့သို့ ဆူးနု ၂ ချောင်းရှိသည်
လွန်စွာထက်ပြီး ဆူးလျှင် အဆိပ်ကဲ့သို့ နာကျင်သည်
ဂနိုင်ထုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganainghton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်လေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉၂ ဦး၊ မ ၂၈၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဂင်နန်ဂါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ginnanggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကွမ်ရှင်မာကျယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သွပ် (အင်္ဂလိပ်: Zinc) သည် သတ္တုဒြပ်စင် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၃၀ ဖြစ်ကာ ယင်း၏ ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတမှာ Zn ဖြစ်သည်
သွပ်သည် ဓာတု ဂုဏ်သတ္တိများအရ မဂ္ဂနီဆီယမ်နှင့် ဆင်တူသည်
အကြောင်းမှာ ယင်းတို့၏ အိုင်ယွန်း (ion - အီလက်ထရွန် အရေအတွက် လျော့နေသော အက်တမ်) များမှာ အရွယ်တူနီးပါးရှိကာ များသောအားဖြင့် အောက်ဆိုဒ် ဒြပ်ပေါင်းများတွင် +2 အဖြစ်တွေ့ရှိရသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့ အပေါ်ယံမြေလွှာတွင် သွပ်သည် နံပါတ် ၂၄ မြောက် အများဆုံး တွေ့ရသည့် ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး တည်ငြိမ်သည့် အိုင်ဆိုတုပ် ၅ မျိုးရှိသည်
သွပ်သတ္တုရိုင်းများအနက် ဇင့်ခ်ဆာလဖိုဒ် (zinc sulfide) တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Sphalerite မှာ အသုံးအဝင်ဆုံး ဖြစ်သည်
အကြီးမားဆုံးသော သွပ်သတ္တုတွင်းများကို ဩစတြေးလျ၊ အာရှနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်
သွပ်နှင့် ကြေးနီ ရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ် ကြေးဝါကို အစောဆုံး ဘီစီ ၁၀ ရာစုနှစ်မှ စ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သန့်စင်သော သွပ်ကို ၁၃ ရာစုနှစ်ရောက်မှသာ အိန္ဒိယတွင် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်
ဥရောပသားများသည် ၁၆ ရာစုနှစ်ရောက်မှသာ သွပ်ကို သိရှိကြသည်
အဂ္ဂိရတ်ဆရာများသည် ‘ဖြူစင်သောနှင်း’ (white snow) ဟုခေါ်သည့် ဇင့်ခ်အောက်ဆိုဒ် ရရှိရန် သွပ်ကို လေထဲတွင် မီးရှို့ကြသည်
သွပ်ကို သံကြေးမတက်လွယ်သည့် သံမဏိ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်
သွပ်သည်လည်း လူ့ကျန်းမာရေးအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် တွင်းထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများရှိ လူဦးရေ ၂ သန်းခန့်သည် ဇင့်ခ်ချို့တဲ့မှု ခံစားနေရပြီး ရောဂါ အတော်များများသည် ဇင့်ခ်ချို့တဲ့မှုကြောင့် ဖြစ်သည်
ကလေးသူငယ်များတွင် ကြီးထွားမှု နှောင့်နှေးခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်စေနိုင်သည်
ဇင့်ခ်ချို့တဲ့မှုကြောင့် နှစ်စဉ် ကလေးဦးရေ ၈ သိန်းခန့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည်
သွပ်ကိုလူတိုင်းပင်ကြားဖူးမြင်ဖူး ကြပေသည်
သို့သော် ကြားဖူးမြင်ဖူးကြသလောက် သွပ်အကြောင်းကို သေသေချာချာသိရှိသူနည်းပါးလှ၏
သွပ်စစ်စစ်သည် ဖြူပြာပြာအဆင်းရှိ၍ မျက်နှာပြင် တောက်ပသောသတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်၏
သွပ်သည်ဆတ်၍ ချိုးဖဲ့လိုက်သည့် အခါတောက် ပသောအပိုင်းအစများကို ရရှိသည်
သွပ်ကိုမီးပြင်းတိုက်၍ ကျိုလိုက်သောအခါ ၇၈၈ ဒီဂရီဖာရင် ဟိုက်အပူချိန်တွင် အရည်ပျော်၍အပူချိန် ၁၇ဝ၆ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်တွင်ဆူပွက်၏
သွပ်ကိုသယံဇာတအဖြစ်ဖြင့် တူးဖော်၍မရနိုင်သော်လည်း သွပ်သတ္တုရိုင်းများဖြစ်သော ဇင့်ကိုက်နှင့် ဖရန်ကလင် နိုက်ခေါ် ဇင့်အောက်ဆိုက်များ၊ ကယ်လမိုင်းခေါ်ဇင့်ကာဗွန်နိတ်နှင့် ဇင့်ဗလင်းခေါ် ဇင့်ဆာလဖိုဒ် စ‌သောဒြဗ်ပေါင်းတို့မှအမြောက်အမြားထုတ်ယူရရှိလသည်
ရောင်းချရန်သွပ်ကို သတ္တုရိုင်းများမှ အမြောက်အမြား ထုတ်ယူပုံမှာ ပထမဗင့်ကာဗွန်နိတ် (Zn*FU3)ကိုဖြစ်စေ၊ ဇင့်ဆာလဖိုဒ် (ZnS) ကိုဖြစ်စေ၊ ဒယ်တွင်ထည့်၍ မီးပြင်းတိုက်ကာလှော်ပေး၏
ထိုသို့လှော်ပေးသောအခါ သွပ်သတ္တုရိုင်းသည် ဇင့်အောက်ဆိုက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွား၏
ဇင့်ကာဗွန်နိတ် ဇင့်အောက်ဆိုက်ဏကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ရရှိသောဇင့်အောက်ဆိုက် (ZnU) မှုန့်များကို မီးသင်းပြီး ကျောက်မီးသွေးမှုန်များနှင့်ရော၍မီး ခံရွှံ့စေးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ပေါင်းအိုးတွင်ထည့်ပြီးလျှင် ရဲလာအောင်မီးပြင်းတိုက်ပေးရ၏
ထိုအခါ ဇင့်အောက်ဆိုက်မှ အောက်ဆီဂျင်နှင့်ကာဗွန်တို့ ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ကာဗွန်မွန်အောက်ဆိုက် (*Fo) ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်ဖြင့် ထွက်သွားသည့်အတွက် သွပ်သက်သက်သာကျန်နေခဲ့၏
ထို ကျန်နေသောသွပ်သည် အငွေ့အဖြစ်ဖြင့် ထွက်လာသဖြင့် ပေါင်းချွေးခံနည်းဖြင့် ခံယူလိုက်သည်တွင်သွပ်အတုံးများကို ရရှိသည်
ဇင့်အောက်ဆိုက် ကာဗွန်မွန်အောက်ဆိုက်သွပ်အကြီးအကျယ်ထွက်သောနိုင်ငံများမှာ ဂျာမနီ၊ ဩစတြေးလီးယား၊ ဆာဒင်းနီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ကနေဒါ၊ ပိုလန်၊ ဗဲလဂျီယမ်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဖြစ်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ဘော်တွင်းမှ အနည်းအကျဉ်းထွက်၏
သွပ်သည်လေထဲတွင်လည်းကောင်း၊ ရေထဲတွင်လည်းကောင်း ချေး မတက်နိုင်သောကြောင့် သံပြားများ သံချေးမတက်နိုင်စေခြင်းငှာ သွပ်ရည်ကို သုတ်လိမ်းထားပေးရ၏
သွပ်ရည် သုတ်လိမ်းပုံမှာ သံပြားများကို အရည်ကျိုထားသောသွပ်ရည်ထဲသို့ နှစ်လိုက်ပြီးနောက် ပြန်ဆွဲတင်ယူလိုက်ရ၏
လျှပ်စစ် ဓာတ်အိုးများတွင်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ပုံ ဗလောက် များတွင်လည်းကောင်း၊ သတ္တုများ သွန်းရာတွင်လည်းကောင်း သွပ်ကိုများစွာအသုံးပြုကြ၏
သွပ်နှင့်ကြေးနီ ရောစပ်ထားသောဗရပ်ခေါ် ကြေးဝါသတ္တုစပ်သည် အလွန်အသုံးဝင်၏
အခြားသွပ်ပါသော သတ္တုစပ်တစ်မျိုးမှာ ဂျာမန်ငွေ (ကြေးနီ၊ သွပ်နှင့်နစ်ကယ်)တို့ ဖြစ်၏
ရွှေနှင့်ငွေတို့ကို သတ္တုရိုင်းများမှထုတ်ယူရာ၌လည်း သွပ်ကိုအသုံးပြုကြသေး၏
ဇင့်ကာဗွန်နိတ်၊ ဇင့်အက်ဆီတိတ်၊ ဇင့်စတီရာရိတ်စသောသွပ်ဒြဗ်ပေါင်းများသည် ဘယဆေးများ ဖော်စပ် လုပ်ကိုင်ရာ၌အသုံးကျ၏
သွပ်နှင့်ကြေးနီ ရောစပ်ထားသော ကြေးဝါသတ္တုစပ်ကို ယမ်းတောင့်များ၊ ဗုံးခွံများနှင့်အခြား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများပြုလုပ်ရာ၌ များစွာအသုံးပြုကြသည့်ပြင် သိပ္ပံကိရိယာတန် ဆာပလာများပြုလုပ်ရာ၌ လည်းအသုံးပြုကြ၏
ထိုကြောင့် စစ်အတွင်းတွင် သွပ်ကို အတိုင်းတိုင်းအပြည်ပြည်များမှ များစွာစုဆောင်းသိုလှောင်ထားကြရလေသည်
သွပ်ကို အလယ်ခေတ်လောက်တွင် ဂျော့ဂျီယပ်အဂရစ်ကိုလာ အမည်ရှိအဂ္ဂိရတ်ဆရာကြီးတစ် ဦးကသတ္တုရိုင်းများကိုဖိုကြီးများတွင်ထည့်၍ ကျိုရာမှ ပထမစတင်တွေ့ရှိလေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဓားလှံစသော လက်နက်များ၊ စစ်သည်တော်များနှင့်သူရဲကောင်းများ တပ်ဆင် ကြသည့် ကကြိုးတန် ဆာများပြုလုပ်ရာတွင် သွပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်
ဈေးဆိုင်များတွင် ရောင်းချသော သွပ်မှာသွပ် စစ်စစ်မဟုတ်ချေ
သံ၊ ခဲ၊ စိန်ဖြူ၊ ကာဗွန်စသောပစ္စည်းများ အနည်းအကျဉ်းပါဝင်လျက်ရှိ၏
သွပ်စစ်စစ်ကိုလိုသော် ဇင့်ဆာလဖိတ်ရည်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ် ခွဲနည်းဖြင့် ထုတ်ယူနိုင်လေသည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ငသန်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငသန်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၇ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
နဂါးပေါ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagarpaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ နဂါးပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်စန်းရီ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူမသည် ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ နှင့် ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာတို့တွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်မှ ဒေါ်ခင်စန်းရီအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ သူမသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသော ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာနှင့် ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာလတို့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီး ဦးမြအေးနှင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီး ဒေါက်တာဦးကိုကိုဦးတို့ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် သူမသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်စန်းရီသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူမသည် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရပြီး ဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာကံဇော် လက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်စန်းရီသည် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ University of Göttingen မှ ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
ဥစ္စာကံစောင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ဥစ္စာစည်းစိမ်တည်မြဲအောင် ကုသိုလ်ကံက စောင့်ရှောက်သည်
အကလောရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ahkalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ အကလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၆၀ ဦး နေထိုင်သည်
စာရေးဆရာ ဇင်မော်ကို ၁၉၅၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ လ ( ၈ ) ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးစိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ငွေကြင် တို့မှ ဝေါမြို့နယ် နောင် ပတ္တရာကျေးရွာတွင် စတုတ္ထတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၆၅ မှ ၁၉၇၁ တွင် အ.ထ.က ( ၃ ) ဗိုလ်တထောင်ကျောင်းတွင် ( ၅ ) တန်းမှ ( ၁၀ ) တန်းအထိ ပညာသင်ကြားသည်
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Com ဘွဲ့ရသည်
၁၉၈၂ တွင် မှတ်ပုံတင် ရှေ့နေ ( R.L ) သင်တန်းတက်ရောက်အောင်မြင်၍ တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းများအဖြစ် လည်းကောင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းခဲ့သည်
ယခုအခါ Golden Hope Int’l Ltd.,ကုမ္ပဏီ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရွှေပြည်တန်ဂျာနယ်ကို ဦးစီးထုတ်ဝေသည်
ထို့နောက် ရွှေပြည်တန်စာပေတိုက်ကို ထူထောင်သည်
စာနယ်ဇင်းများတွင် နိုင်ငံတကာ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ၊ ကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ‘ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်သူများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း’ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးချုပ်စာအုပ် ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ကျော်ထက်အောင် ( ရွှေပြည်တန် ) ကလောင်ခွဲဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားလျက်ရှိသည်
ဂဇက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gazet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးဝမြို့နယ်၊ ဂဇက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အင်အားကြီးမားသော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကို ဂျပန်တို့သည် အလိမ္မာနှင့် ချုပ်ချယ်ရန်ကြိုးစားလာကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးပေးတော့မည်ဖြစ်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ဟူသော အမည်သည်လည်း အဓိပ္ပာယ်မရှိဖြစ်နေသည်
လွတ်လပ်သည့်မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကာကွယ်ရန်သာ အရေးကြီးသဖြင့် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဟု အမည်ပြောင်းရန်နှင့် တပ်သားအရေအတွက် လျှော့ချရန် ဂျပန်များက ဆိုလာကြသည်
ဤတွင် ဘီအိုင်အေ ခေါင်းဆောင်များက ဂျပန်ကိုပြန်၍ မတော်လှန်နိုင်သေးသဖြင့် ဘီဒီအေဖွဲ့ရန် သဘောတူလိုက်ရသည်
ဗိုလ်မိုးကြိုးအား ဂျပန်ပို့လိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ဇူလိုင်လ (၂၇)ရက်နေ့တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကို စနစ်တကျ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရမည်ဟုဆိုကာ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဟု ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်သည်
ဗမာ့တပ်မတော်သားများကို ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးတွင်စုဝေးစေပြီး လက်နက်ကိုသိမ်းယူခဲ့သည်
ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတွင် ဌာနချုပ်မှအစ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့တိုင်း၌ ဂျပန်စစ်ဖက်အကြံပေးအရာရှိများ တွဲဖက်ထားရှိသည်
လက်နက်ခံယမ်းမီးကျောက်များကိုလည်း သာမန်မျှသာ ခွင့်ပြုထားသည်
ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ သေနာပတိအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ခန့်ထားခဲ့သည်
ဘီဒီအေခေတ်တွင် စစ်ဝန်ကြီးရုံး၊ စစ်တက္ကသိုလ် စသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာ
၁၉၄၃ ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (BIA) ကို လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ အတွက် စစ်ချီတက်ရင်း အရေးပေါ် ကောက်ကာငင်ကာ စုဖွဲ့ရတာမို့ စနစ်တကျ စိစစ်မှု မပြုနိုင်ခဲ့တာကြောင့် အလွှာပေါင်းစုံ လူတန်းစားပေါင်းစုံ ပါဝင်ခဲ့သည်
ယင်း အနေအထားကြောင့် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှာ အင်အား (၅၀ဝ၀ဝ) ကျော်ရှိတဲ့ (BIA) တပ်မတော်ကြီးကို ဖျက်သိမ်းကာ အင်အား (၃၀ဝ၀) နဲ့ (BDA) ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ကို အရည်အသွေး ကောင်းအောင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
BDA တပ်မတော်ကိုပြင်ဆင်စုဖွဲ့ခဲ့ရာမှာတော့ စနစ်တကျ စိစစ်မှုများပြုနိုင်ခဲ့သောကြောင့် တပ်ပုံစံ ဝင်ခဲ့သည်
တပ်ရင်း၊ တပ်ခွဲ၊တပ်စု ၊ တပ်စိတ်များကို စည်းကမ်း စည်းမျဉ်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ အညီ စုဖွဲ့ နိုင်ခဲ့သလို အရည်အသွေး ပိုမို မြင့်စေဖို့ အတွက် အခြေခံ စစ်ပညာသင်တန်း၊ မွမ်းမံတိုးမြှင့်သင်တန်းအပြင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းကိုပါ သင်တန်းများပေးဖို့ စနစ်တကျ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်
ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းက အရည်အသွေးပြည့်ဝစွာဆင်းတဲ့ အရာရှိလောင်းတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံ့ ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ် သို့ အသုတ်လိုက် စေလွှတ်ကာ ဆည်းပူးသင်ယူ လေ့ကျင့်စေခဲ့သည်
၁၃-၃-၁၉၄၄ မှာ BDA ဗမာ့တပ်မတော်ခေတ် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းပွဲ တစ်ခုတွင် တပ်မတော်ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကျောင်းဆင်းပွဲ မိန့်ခွန်းတွင် ဤသို့ပြောကြားခဲ့သည်
ထနောင်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungtaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ညောင်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၄ ဦး၊ မ ၁၀၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
မကျည်းခင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikhin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မကျည်းခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျည်းခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈ ဦး၊ မ ၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
အသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နောက်ဆုံးဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
အချို့သော ဂုဏ်ရည်ပြနာမဝိသေသနများရှေ့တွင် အ ထည့်၍ စိတ္တဇနာမ်အဖြစ် ပြောင်းလဲ သုံးစွဲသည်
ဥပမာ ( အပူ၊ အချို စသည်)ပါဋ္ဌိ ဘာသာစကား မှ မြန်မာဘာသာစကားသို့မွေးစားထားသော စကားလုံးများတွင် ' အ' သည် အငြင်းသဘောကိုဆောင်သည်
ဆင်ဂေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ဆင်ဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂင်းစဗုတ်တောဆိတ်ကို ဂျမ်းဘော့တောဆိတ်၊ ဂင်းစဗုတ်ဆိတ်သမင်၊ ဂျမ်းဘော့ဆိတ်သမင်ဟုလည်း ခေါ်သည်
အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းရှိ ခြောက်သွေ့သောအရပ်များတွင် ကျက်စားသော တောဆိတ် (အန်တီလုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
နမီးဘီးယား၊ ဘော့ဆွာနာနှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်
‌ထို‌တောဆိတ်၏ အ‌မွေး‌ရောင်မှာ မွဲပြာ‌ရောင်ဖြစ်သည်
မျက်နှာနှင့် ‌ခြေ‌ထောက်များတွင် အဖြူနှင့် အမည်း‌ရောင်များသည် ထူးခြားစွာ ကျားလျက်ရှိသည်
ဂင်းစဗုတ်‌တောဆိတ်၌ ‌ဖြောင့်၍ ရှည်‌သောဦးချိုများရှိသည်
ရန်သူကို ရဲရင့်ကျင်လျင်စွာ ထိုဦးချိုများနှင့် ခုခံတိုက်ခိုက်တတ်သည်
ယာကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yargyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ယာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၃ ဦး၊ မ ၁၄၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးချိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyicho)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ မကျီးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၂ ဦး၊ မ ၁၀၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းဒါးရွာ၊ ကံဗူး
စက်စက်ယိုရွာ  သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ် ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ငဖဲမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ငဖဲမြို့ဖြစ်သည်
မုန့်ဖက်ထုပ်ကို အထက်အညာ ဒေသများက ဌာပနာထုပ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ကောက်ညှင်းမုန့်တွင် အုန်းသီး၊ သကြား(သို့မဟုတ်) ထန်းလျက် စသည်တို့ ဌာပနာ၍ ငှက်ပေျာဖက်(သို့မဟုတ်)ပေါက်ဖက် စသည်တို့ဖြင့် ထုပ်၍ ပေါင်းထားသော စားသောက်ဖွယ် မြန်မာရိုးရာ မုန့်တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဗဟိုပြင်ရွာသစ်ရွာ၊ တရဂူ
သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ သည် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန်၏ စနေနေ့တွင်စတင်သောရက်ထပ်နှစ်၊ အေဒီ ၁၂၀၀ ခုနှစ်၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၂၀၀ မြောက်နှစ်တစ်ခုဖြစ်သည်
၁၂ ရာစုနှစ်၏ ၁၀၀ ခုမြောက်နှစ်နှင့် နောက်ဆုံးနှစ်လည်းဖြစ်သည်
၁၂၀၀ ခုနှစ် စတင်သည်နှင့် ဂရီဂေါရီယန်း ပြက္ခဒိန်သည် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန်ထက် ၇ ရက်စောလျက်ရှိသည်
ခင်ဖွယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinhpwe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ နန်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးထွန်းစိန်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား သင်ကြားပို့ချပေးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ စာအုပ်နှင့် ဆောင်းပါးများကို ရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဦးထွန်းစိန် (EEE) သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ရသည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ စပြီး မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်းတွင် အရာထမ်းအဖြစ် နိုင်ငံတာဝန် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
ပစ္ဆိမာရုံပညာဒါနကျောင်း၊ မနောရမ္မပညာဒါကျောင်း၊ ကေအမ်ပညာဒါနကျောင်းများတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ပို့ချလျက်ရှိသည်
Englsih For All မဂ္ဂဇင်း၊ Global English မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှစပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာပညာပေးဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိသည်
Jet Set English ခေါ် အင်္ဂလိပ်စကားပြောစာအုပ်၊ နေ့စဉ်သုံး အင်္ဂလိပ်စကားများစာအုပ်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်
ဆရာ ဦးခင်မောင်ဝင်း (ဒေါ်ခင်မျိုးချစ် ၏ ခင်ပွန်း) ရေးသားပြုစုသော နေ့စဉ်သုံးအင်္ဂလိပ်စကားပြော (Everyday Expression in English) ကို လက်ကိုင်ပြု သင်ကြားပေးခြင်းကို အစွဲပြု၍ ဦးထွန်းစိန် အည်နောက်တွင် (EEE) ဟု ထည့်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဒညင်းတောင်ရွာ၊ လက်ပံ
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၈)) သည် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)၊ မိုင်းဖြတ်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်
“စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်” ဆိုသည်မှာ ‘ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်’ အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်
တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်               ဖြစ်သည်
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင် ခြေမြန်တပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိသည်
ပင်စဖြူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinsahpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၁၂ ဦး၊ မ ၄၉၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်တန်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်
ဆင်တန်ချင်းတို့သည်လည်း ဆွမ်တလားအနီး လိုင်လွန်းဂူကြီးမှ ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
ထိုမှ ဇိုတလန်ရွာ၊ ထလန်ရွာန်းရွာ၊ ကျုံအုံးရွာများကို အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
ဥစပဲ့ဝမ်ခိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Usapeitwanhkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ ဥစပဲ့စမ်ခိုင် ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၉၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြို့သူမြို့သားများ လုံခြုံ, ပျော်မွေ့ချမ်းသာစေရန် ပြင်ပရန်သူတို့ မနှိပ်စက်, မဖျက်ဆီးနိုင်ရန် ပစ္စန္တ ( နယ်စပ် ) မြို့တော် အခြံအရံ ()မျိုးနှင့် အာဟာရ (၄)မျိုးတို့ကို ပမာထားတော်မူ၍ မာရ်နတ် မနှိပ်စက်နိုင်ရန် အလိုရှိတိုင်းမပြုနိုင်ရန် အရိယာသာဝကသည် သူတော်ကောင်းတရား (၇)ပါးနှင့် အာဘိစေတသိက, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဖြစ်သော ရူပါဝစရ ဈာန် (၄)ပါးဟူသော အာဟာရ (၄)ပါးတို့ကို အလိုရှိတိုင်း မဆင်းရဲ မငြိုမငြင် မပင်မပန်းပဲရအောင် အားထုတ်ရမည် အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ပဂိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pagoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဩက္ကာကမင်း သည် ကမ္ဘာဦး မဟာသမ္မတမင်းမှစ၍ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တိုင် မဟာဝင်ကျမ်းများ၌ မင်းပေါင်း (၃၃၄,၅၆၉) သုံးသိန်းသုံးသောင်းလေးထောင်ငါးရာခြောက်ဆယ့်ကိုးယောက်မျှ လာရှိသော မင်းဆက်တို့တွင် (၈၄၀,၀၀) ရှစ်သောင်းလေးထောင်ကျော်မျှသော မင်းတို့၏ နောက်၌ သာကီဝင်မင်းဆက်မပေါ်မီ ဩက္ကာသမင်းနွယ်မင်းဆက်ပေါင်း သုံးရပ်ရှိ၏
ထိုသုံးဆက်သောမင်းဆက်တွင် အဘယ် ဩက္ကာကမင်း ဖြစ်မည်ကိုမူ မသိသာ ရှိ၏
မကျီးစောက် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisauk(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၈၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတ်ကာလူမျိုး (တရုတ်: 客家; အင်္ဂလိပ်: Hakka) သည် ဟန်တရုတ် အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်
ဟတ်ကာတို့သည် တရုတ်ပြည်မကြီး| အင်္ဂလိပ်:Mainland China ၏ အောက်ဖော်ပြပါဒေသတွင် အများစုနေထိုင်ကြသည်၊ကွမ်တုန်း ပြည်နယ် - Guangdong (广东)ဖူကျန့် ပြည်နယ် - Fujian (福建)ကျန်းစီ ပြည်နယ် - Jiangxi (江西)ကွမ်စီ ပြည်နယ် Guangxi - (广西)စစ်ချွမ်း ပြည်နယ် - Sichuan (四川)ဟူနန် ပြည်နယ် - Hunan (湖南)ကျဲ့ကျန်း ပြည်နယ် - Zhejiang (浙江)ကွေ့ကျိုး ပြည်နယ် - Guizhou (贵州)ဟိုင်နန် ပြည်နယ် - Hainan (海南)ဟတ်ကာ (客家) ဆိုသည်မှာ ဧည့်သည်ဖြစ်သည်
ဟတ်ကာတို့သည် မျက်မှောက်ခေတ်ကာလတွင် ရှေးဘိုးဘွားများထက် အများအပြား တိုးတက်လာခဲ့သည်
ဟတ်ကာလူမျိုးနှင့် ဟတ်ကာစကားတို့သည် ဟတ်ကာ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတ ဖြစ်လာခဲ့သည်
အထူးအားဖြင့် ဟတ်ကာတို့၏ မူလချက်မြှုပ်နှင့် ဆက်နွယ်နိုင်သည့် မြောက်ပိုင်းဒေသမှာဟောနန် ပြည်နယ် - Henan (河南)ဟူပေ ပြည်နယ် - Hubei (湖北) တို့မှ လက်ရှိနေထိုင်လျက်ရှိသောတောင်ပိုင်းဒေသသို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်
ထို့မှတဖန် ကမ္ဘာ့တဝန်းသို့ ဆက်လက်ရွေ့ပြောင်းသွားကြသည်
ကမ္ဘာ့တဝန်းလုံး၌ တရုတ်ရွေ့ပြောင်းရပ်ဝန်းအုပ်စုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရာ ဟတ်ကာရပ်ဝန်းအုပ်စုရှိ လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ (၈၀) သန်း နှင့် (၁၂၀) သန်းကြား ရှိနိုင်သည်
တရုတ် အလယ်ပိုင်း မှ တောင်ပိုင်း သို့ ဟတ်ကာတို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ချိန် ထက်စော၍ ရောက်ရှိနေသော တခြားဟန်တရုတ်အုပ်စုဝင်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် စကားသည် ဟတ်ကာ၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် စကားသည် အထူးခြားနားသည်
၁၉၈၄ ခုနစ် မှစတင်၍ ခေတ်သစ် တရုတ်ပြည်သူသမ္မတနိုင်ငံပုံဖော်လာကြသော အစိုးရအဖွဲ့နှင့်  တပ်မတော် တို့ကို ဦးဆောင်နေသူအများအပြားသည် ဟတ်ကာလူမျိုးစုဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ပေါ်လစ်ဗျူရို နှင့် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်များ၏ ထက်ဝက်ကျော်ပါဝင်သည်
၁၉ ရာစု ကာလ၌ ဟတ်ကာစကား ကို နိင်ငံတော်စကားအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး တရုတ်ပြည်၏ သုံးပုံတစ်ပုံအကျယ်အဝန်းရှိသောမဟာငြိမ်းချမ်းသောကောင်းကင်နိုင်ငံတော် Taiping Heavenly Kingdom ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
ဟတ်ကာစကားသည် ထိုင်ဝမ်၏ တရားဝင်ရုံးသုံးစကားများအနက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ပြည်နယ်[[အန်းဟွေး ပြည်နယ် ]] - Anhui (安徽)ဖူကျန့်ပြည်နယ် - Fujian (福建)ကန်းစုပြည်နယ် - Gansu (甘肃)ကွမ်တုန်းပြည်နယ် - Guangdong (广东)ကွေ့ကျိုး Archived 22 November 2020 at the Wayback Machine. ပြည်နယ်]] - Guizhou (贵州)[[ဟိုင်နန် ပြည်နယ်]] - Hainan (海南)ဟိုပေ Archived 27 January 2021 at the Wayback Machine. ပြည်နယ် - Hebei (河北)ဟေးလုံကျန်း ပြည်နယ် | Heilongjiang (黑龙江)ဟောနန် ပြည်နယ် - Henan (河南)ဟူပေ ပြည်နယ် - Hubei (湖北)ဟူနန် ပြည်နယ် - Hunan (湖南)ကျန်းစူး ပြည်နယ် - Jiangsu (江苏)ကျန်းစီ ပြည်နယ် - Jiangxi (江西)ကျိလင် ပြည်နယ် - Jilin (吉林)လျောင်းနင် ပြည်နယ် - Liaoning (辽宁)ချင်းဟိုင် ပြည်နယ် - Qinghai (青海)ရှန်စီ ပြည်နယ် - Shaanxi (陕西)ဆန်းတုန်း ပြည်နယ် - Shandong (山东)ဆန်းစီ ပြည်နယ် - Shanxi (山西)စစ်ချွမ်း ပြည်နယ် - Sichuan (四川)ထိုင်ဝမ် ပြည်နယ် - Taiwan (台湾)ယူနန် ပြည်နယ် - Yunnan (云南)ကျဲ့ကျန်း ပြည်နယ် - Zhejiang (浙江)ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသAutonomous regions (自治区)ကွမ်ရှီး ကျွမ်းလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Guangxi (广西壮族自治区)အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား မွန်ဂိုလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Inner Mongolia (内蒙古自治区)နိင်ရှ ဟွေးလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Ningxia (宁夏回族自治区)ရှင်းကျန်း ဝေးဝူအာရ် လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |  Xinjiang (新疆维吾尔自治区)တိဘက်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ| Tibet (西藏自治区)မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးMunicipalities (直辖市)ပေကျင်း မြို့ | Beijing |北京市ချုံချင့် မြို့ | Chongqing (重庆市)ရှန်ဟိုင်း မြို့ | Shanghai (上海市)ထျန်းကျင်း မြို့ | Tianjin (天津市)အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသSpecial Administrative Regions (特别行政区)ဟောင်ကောင်အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Hong Kong (香港特別行政區)မကာအိုအထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | Macau (澳門特別行政區)'တရုတ်ဗဟိုဒေသ'Central China (ရိုးရှင်းတရုတ်: 华中; ရိုးရာတရုတ်: 華中; ပင်ယင်: Huázhōng) သည် အချက်အချာ​နေရာဖြစ်ပြီး ရော​ထွေးနေသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိသည့်ဒေသဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေဒေသအရပါဝင်သည့် ပြည်နယ်များ provinces မှာ ဟေနန် Henan Archived 10 December 2018 at the Wayback Machine.,ဟူပေ Hubeiဟူနန် Hunan တို့ဖြစ်ပြီးကွမ်ရှီး Jiangxi ၏ နယ်မြေ အချို့ပါဝင်သည်
တရုတ် တောင်ဗဟိုဒေသကို နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏  People's Republic of Chinaအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်၌ စီမံကိန်း Rise of Central China Plan ကို နိုင်ငံတော်ကောင်စီ State Council of the People's Republic of China အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ဗဟိုဒေသကို ဝန်းရံလျက်ရှိသော ဆန်းရှီး Shanxi, အန်ဟွေ့Anhuiစသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးဗဟိုဒေသလည်း ပါဝင်သတ်မှတ်ထားသည်
.|-| style"text-align:center;" | 167,000| style"text-align:center;" | 豫 | | Henan Province河南省| | style"text-align:right;" | Zhengzhou| style"text-align:right;" | 94,023,567| style"text-align:right;" | 563.01| style"text-align:center;" |Hénán ShěngHA|-| style"text-align:center;" | HB| style"text-align:center;" | 42| Hubei Province| 湖北省Húběi Shěng| Wuhan| style"text-align:right;" | 57,237,740| style"text-align:right;" | 307.89| style"text-align:right;" | 185,900| style"text-align:center;" |鄂È|-| style"text-align:center;" | HN| style"text-align:center;" | 43| Hunan Province| 湖南省Húnán Shěng| Changsha| style"text-align:right;" | 65,683,722| style"text-align:right;" | 312.77| style"text-align:right;" | 210,000| style"text-align:center;" |湘Xiāng|}
လက်ဆည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letse)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ လက်ဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၈၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဏ်ကုန်းရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dankoneywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
အကျွတ်အလွတ်ပွဲ ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာထုံးစံအရ ဝေမာနိက ပြိတ္တာများအား အလှူပြုပေး၍ အမျှအတန်းပေးဝေကြသည့်ပွဲ ဖြစ်သည်
ပွဲတော်၌ မကျွတ်မလွတ်သေးသော ဝိဉာဉ်များကို ကျွတ်လွတ်စေရန်၊ ကောင်းရာသုဂတိဘုံသို့ လားရောက်ကြစေရန်အလို့ငှာ ၎င်းတို့ကို တရားဘာဝနာများဟောကြားခြင်း၊ မေတ္တာပို့ဖြင်း၊ အမျှပေးဝေခြင်း၊ အစာရေစာတို့ကို ပေးကျွေးခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်
ဆရာတော်များ၏ လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဝေမာနိက ပြိတ္တာများအား အလှူပြုပေးမည့် သုဿာန်သို့ ကြိုတင်ပင့်ဖိတ်ရသည်
အလှူ မပေးမီ နှစ်ရက်ခန့်က ကြိုတင်၍ ဒါနပြုမည့် နေရာကို ရှင်းထားရသည်
ဆရာတော်ကြီးများနှင့် အလှူမပြုမီ ညနေပိုင်းတွင် အဖွဲ့က ငါးပါးသီလခံယူပြီး ဂူများပေါ်တွင် အမွေးတိုင်၊ ဖယောင်းတိုင်များ ထွန်းညှိ၍ မီးပေးရသည်
မြတ်စွာဘုရားအား ပြိတ္တာများ မီးပူဇော်ရန် ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ၎င်းတို့စားသောက်ရန် ဒံပေါက်ထမင်း၊ သပ်သတ်လွတ်ထမင်း၊ အမဲသားဟင်း စသည်တို့ကို သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း ကြို၍ ယူလာခဲ့သည်ကို ကျွေးကြသည်
ဂူပေါ်တွင် တစ်ဦးက အင်ဖက်များ တင်သွားသည်
နောက်လူက အင်ဖက်ပေါ်တွင် ထမင်းပုံသွား၍ ဟင်းကို တစ်ယောက်က လိုက်ထည့်ပေးသည်
ဝေမာနိက ပြိတ္တာကလေးများအတွက် မုန့်၊ သကြားလုံး စသည်ကို သီးသန့်ကျွေးရသည်လည်း ရှိသည်
နောက်နေ့နံနက်တွင် ဆရာတော်ကြီး ၁၂-ပါးကိုပင့်ဖိတ်၍ သီလဆောက်တည်ကာ တောင်းများတွင် သင်္ကန်း၊ ထီး၊ ဖိနပ် စသည့် လှူဖွယ်များကို ထည့်၍ လှူဒါန်းပြီး ပြိတ္တာများအား အမျှအတန်းပေးဝေကြသည်
ဝေမာနိကပြိတ္တာများအား ရည်စူးလှူဒါန်းခြင်းသည် ဘုရားလက်ထက်ကပင် ရှိခဲ့သည်
မျက်မှောက်ခေတ် ရဟန်းသံဃာများ အမျှပေးဝေရာတွင် ဘဝဘဝဟောင်းက မိဟောင်း၊ ဖဟောင်း ၊ ဆွေဟောင်း၊ မျိုးဟောင်းများအား အမျှပေးဝေလေ့ရှိသည်
ဖုဿဘုရာရှင်လက်ထက် ဇယသေနမင်းကြီး၏ သားတော်သုံးယောက်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော် များကို ဝါတွင်းကာလပတ်လုံး ဥပုသ်ရက်ရှည်စောင့်၍ ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့ကြသည်
ဇနပုဒ်နေ အကျိုးဆောင်ချုပ် သည် တသောင်းကျော် လူများနှင့်အတူ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များနှင့် မင်းသားများအတွက် စားသောက်နေထိုင်ရေးကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်
တချို့လူများသည် အလှူဒါနကို ဖျက်ဆီးကြသည့် အပြင် သံဃာတော်အတွက် မှန်းထားသည့် လှူဖွယ်ဝတ္ထုများကို နှိုက်၍ စားခဲ့ကြသည်
ထိုသူများ သေလွန်သောအခါ စေတနာကောင်းနှင့် ပြုစုသူများက နတ်ပြည်ရောက်ကြသည်
မကောင်းမှုပြုခဲ့သူများက ငရဲကျကာ ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် ပြိတ္တာများ ဖြစ်နေကြသည်
ဆာလောင်လှသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ စားသောက်ရမည့် အခါကို မေးကြရာ-ဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက် သင်တို့၏ဆွေမျိုး ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးက အလှူပေးပြီး အမျှဝေသောအခါ စားကြရလိမ့်မည်-ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် စောင့်စားနေကြရသည်
ဂေါတမဘုရားရှင်ပွင့်လာ၍ တနေ့ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး အလှူပေးသော်လည်း ပြိတ္တာများအား အမျှမဝေသဖြင့် မစားမသောက်ရသောကြောင့် ညအခါ မင်းကြီးအား ကြောက်လန့်ဖွယ်အသံများဖြင့် အော်ဟစ်ကာ သတိပေးကြသည်
မင်းကြီးလည်း ကြောက်လန့်၍ ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ-သင်၏ ဆွေမျိုး ပြိတ္တာများဖြစ်ကြောင်း မနေ့က အလှူပေးသော်လည်း အမျှမဝေသဖြင့် မစားကြရသောကြောင့် သတိပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း-ဘုရားရှင်က မိန့်သည်
ထို့ကြောင့် မင်းကြီးက နောက်ထပ် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား ဆွမ်းဘောဇဉ်ကပ်၍ အမျှဝေမှ ပြိတ္တာများ သာဓုခေါ်ရ၍ ပြိတ္တာဘဝမှ လွတ်ပြီး နတ်သား နတ်သမီး ချမ်းသာများကို ခံစားကြရသဖြင့် မင်းကြီးအား မိမိတို့ ကိုယ်ကို ပြသကြသည်
ဘုရားရှင်ကလည်း သေသူအတွက် ငို၍ အကျိုးမရှိ
အလှူဒါနပြုပြီး အမျှဝေမှသာ ချမ်းသာနိုင်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်
ထို့ကြောင့် အလှူဒါနပြု၍ အမျှဝေပါက နတ်၏အစားအစာ၊ အဝတ်၊ နေရာများရကြောင်း သိရသည်
သုဿာန်စသည်၌ စုပေါင်းဒါနပြုသည်ကို မကြုံခဲ့ မကြားခဲ့ဖူးပါ
ဂေါတမဘုရားရှင် လက်ထက်ကလည်း သာဏတောင်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူသော သာဏဝါသီပေါဋ္ဌပါဒ ထေရ်ဟု ထင်ရှားသည့် ရဟန္တာမထေရ်တပါး ရှိခဲ့သည်
ထိုအရှင်၏ မိဘ ဆွေမျိုးငါးရာခန့်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုမပြုဘဲ အချင်းချင်း မနာလိုဝန်တိုစိတ်တို့ဖြင့်သာ သေဆုံးကြသဖြင့် ပြိတ္တာဘဝသို့ ရောက်ကြသည်
ရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ မိဘတို့သည် ရှေးဘဝက သားကို အိမ်မှ နှင်ထုတ်ထားခဲ့ကြဖူးသည်ဟု ကြောက်ရွံ့ကာ သားထံ မချဉ်းကပ်ရဲဘဲ သား၏ အကို ပြိတ္တာကိုသာ သူတို့အား အလှူဒါနပြု၍ စောင့်ရှောက်ပါရန် လျှောက်ထား စေသည်
သားကလည်း အရှင်မြတ်ထံ ကိုယ်ကိုထင်ရှားပြလျက်-မိဘတို့သည် ပုပ်ဟောင်သော အသားအရေ၊ ခေါင်းပါးသော ကိုယ်ရှိ၍ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း ပြင်းပြလျက် ရှိသည်
အပ်နဖားပေါက်ပမာ လွန်စွာ သေးငယ်သော ပါးစပ်ပေါက် ရှိကြသည်
ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ လွန်စွာပင်ပန်းဆင်းရဲကြသည်
အဝတ်မပါ ကိုယ်ချည်းသာဖြစ်၍ အရိုးနှင့် အရေမျှသာကျန်အောင် ပိန်ကြုံကြသည်
မိမိတို့ပြုခဲ့သော မကောင်းမှုကံကို အကြောင်းပြု၍ အလွန်ထိတ်လန့်နေပါသည်
အရှင်ဘုရား၏ အလှူဒါနဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ ပြိတ္တာဘဝ၌ မျှတရပါလိမ့်မည်-ဟု လျှောက်သည်
ရဟန္တာအရှင်လည်း အတူနေရဟန်း ၁၂-ပါးတို့ထံမှ ဆွမ်းကို အလှူခံခဲ့ကာ ရသမျှဆွမ်းကို သံဃာပေါင်းအား လှူဒါန်း၍ ဤကောင်းမှုသည် ငါ၏ဆွေမျိုးတို့အတွက် ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ဆွေမျိုးတို့သည် ချမ်းသာကြပါ စေသတည်း-ဟု မိဘအကိုတို့ကို ရည်စူးတော်မူသည်
သို့ရည်စူးပြီးလျှင်ပင် ပြိတ္တာတို့၌ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသော ကောင်းမြတ်ချိုမြိန်သော အမဲဟင်းလျာ စုံလင်လှစွာသော ထမင်းအစာတို့သည် တခဏချင်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်
အကိုသည် အဆင်းလှပ ခွန်အားပြည့်ဝ၍ စိတ်ချမ်းသာလျက် မထေရ်အား ကိုယ်ထင်ပြပြီး-စားစရာ ဘောဇဉ်များ အလွန်ပေါများလာသည်
သို့ရာတွင် အဝတ်မဆီး၊ အချည်းစည်းနေကြရသည်ကို ရှုစားတော်မူ၍ အဝတ်ဝတ်ရအောင် အားထုတ်တော်မူပါလော့-ဟု လျှောက်သည်
ဤသို့ဖြင့် သင်္ကန်းကိုလှူပေး၍ အဝတ်အထည်၊ ပိုးထည်၊ ချည်ထည်များ ရလာခြင်း၊ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း လှူပေး၍ နေစရာအိမ်များ နတ်ပြည်မှ အိမ်များပမာရခြင်း၊ သံဃာတော်များအား ရေလှူပေး၍ ရေကန်များ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း၊ ဖိနပ်လှူပေး၍ မြင်းရထားနှင့် ဖိနပ်များ အလိုလိုဖြစ်လာခြင်း အကျိုးကို ခံစားကြရသည် ဟူ၏
မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် ရန်ကုန်တွင် သီတင်းသုံးခိုက်နှင့် ကြုံတိုင်းပင့်ဖိတ်ရာသို့ ကိုယ်တိုင်ပင် ကြွလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်
ဤသို့ အမျှအတန်းဝေရာတွင် အများအပြား ကျွတ်လွတ်ကြောင်းလည်း ဆရာတော်များက မိန့်ကြောင်းသိရသည်
သူတို့အား ရည်ရွယ်၍ ဒါနပြုပေးခြင်းအတွက် မည်သည့်အနှောက်အယှက်မျှ မပြုဟု သိရသည်
ရတနကောသိန္ဒြပြည်(ထိုင်း: กรุงรัตนโกสินทร์, Rattanakosin Kingdom)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် တိုင်းပြည်ဖြစ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်ခဲ့သည်
တိုင်းပြည်ထဲ၌ မြန်မာနိုင်ငံမှ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ မလေးတိုင်းပြည်များပါ ပါဝင်ခဲ့သည်
စကြီမင်းဆက်သည် တိုင်းပြည်ကို ၁၉၃၂ခုနှစ် အထိ အုပ်စိုးခဲ့သည်
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaikkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၀ ဦး၊ မ ၁၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpataw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ဖလံတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလံတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၄ ဦး၊ မ ၂၀၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ၏ မူရင်းအမည်မှာ ပေါ်တူဂီ ဂင်းနီနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
၁၉၇၄ ခုနှစ် တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိ၍ ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်
အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၊ အရှေ့နှင့်တောင်ဘက်တွင် ဂီနီနိုင်ငံတို့ တည်ရှိသည်
နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၃၉၄၈ ရှိသည်
၁၉၇၆ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၅၃ဝဝဝဝ ရှိသည်
မြို့တော်မှာ ဗစ်ဆောမြို့ ဖြစ်သည်
မြေနိမ့်လွင်ပြင်များနှင့် ကျွန်းပြတ်များ ပေါများပြီး သစ်တောထူထပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံကို ၁၅ ရာစုခန့်မှ အစပြု၍ ပေါ်တူဂီလူမျိုး ပင်လယ်ခရီးသွား တစ်စုက စတင် တွေ့ရှိခဲ့သည်
၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစု နှစ်များအတွင်း ထိုအရပ်၌ ငွေဝယ်ကျွန် အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်း ထွန်းကား ခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှ အစပြု၍ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့က ကိုလိုနီနိုင်ငံအဖြစ် သိမ်းပိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီပိုင် ကိုလိုနီများ အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ ဂင်းနီဗစ်ဆော နိုင်ငံသည် ပေါ်တူဂီတို့၏ ပင်လယ်ရပ်ခြား ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်
ထိုအချိန်မှ အစပြု၍ ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံရှိ အာဖရိက တိုင်းရင်းသားများ၏ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများသည် တစ်နေ့တခြား ပြင်းထန်လာခဲ့သည်
ပေါ်တူဂီအစိုးရသည် တိုးတက် လှုပ်ရှားလာသော လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဖိနှိပ်ရန် အပြင်းအထန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီးပင် ဖြစ်သည်
အာဖရိက တိုင်းရင်းသားတို့၏ ၁၃ နှစ်ကြာ တိုက်ခဲ့ရသော လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအပြီး၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေး ပေးလိုက်ရ သည်
သမ္မတအဖြစ် လွီဒီအယ်လမေဒါ ကဗရဲကို၎င်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဖရန်စစ္စကိုမန်းဒိကို၎င်း တင်မြှောက်ကြသည်
လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ တစ်လျှောက်လုံးတွင် ရုရှနိုင်ငံက စစ်ရေးအတွက် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည်
အာဖရိက တိုင်းရင်းသားများမှာ အများအားဖြင့် ကပ္ပလီလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်
အများစုမှာ အစ္စလာမ် ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်သည်
အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ မြေပဲနှင့် ဆီထွက်အုန်းတို့ ဖြစ်ကြပြီး ပျားမွေးမြူခြင်း လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဓာတ်သတ္တု တူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းတွင် ရေနံကိုလည်း စတင် တွေ့ရှိနေပြီး ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းဘဏ်ခွဲ ၂၇ ခုနှင့် နိုင်ငံခြားဘဏ်ခွဲ ၁၃ ခု ရှိသည်
ထန်နှိရ် (ထက်)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thanhnair(Upper))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ လိုင်ဇိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုင်ဇိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၄ ဦး၊ မ ၄၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၀ ဦး နေထိုင်သည်
ဤရွာသည် ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ရှားတော
ပင်လယ်ပြင်တွင် နေထိုင်ကျက်စားသောငှက်များ (Procellariiformes)  ငှက်မျိုးစဉ်တွင် မျိုးရင်း ၄ ခု ပါဝင်ပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၅ ခု ပါဝင်သည့် ပင်လယ်ငှက်များ ဖြစ်ကြသည်
ယင်းတို့ကို ကမ္ဘာအနှံ့ သမုဒ္ဒရာများတွင် တွေ့နိုင်ပြီး နယူးဇီလန်တွင် မျိုးစိတ်မူကွဲအများဆုံးဖြင့် တွေ့ရသည်
သားပေါက်သည့်မူလအသိုက်သို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြန်လာလေ့ရှိကြပြီး ငှက်စုံတွဲများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် သူတို့၏ဘဝတစ်သက်တာ ပေါင်းသင်းလေ့ရှိကြသည်
ဥ ၁ လုံးတည်းသာ ဥတတ်ကြပြီး ငှက်အဖိုနှင့်အမ နှစ်ကောင်စလုံး သားပေါက်ကို စောင့်ရှောက်ပြုစုကြသည်
အခြားငှက်များထက် သားဖောက်ကာလ ကြာမြင့်ပြီး အပျံတတ်မြောက်ပါက မိဘစောင့်ရှောက်မှု မရှိတောပေ
မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာသည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများ၊ ယင်းငှက်တို့၏ ကျက်စားရာနေရာတွင် ငှက်မျိုးစိတ်သစ် ဝင်လာခြင်း အစရှိသည်တို့ကြောင့် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ရန် အန္တရာယ်ရှိသည့်မျိုးစိတ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသည်
သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ အစိုးရများ၊ တံငါသည်များက ယင်းငှက်တို့အပေါ်ကျရောက်သည့်အန္တရာယ်အား လျော့ချရန် သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
ရခိုင်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ဥဒေါင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Udaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ဥဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၄၄ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၃၆ ဦး နေထိုင်သည်
စက်ခွာ (အနောက်)ရွာ၊ ကျောက်ပြင်ဆိပ်
နတ်ကန်ဦးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkanu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၂ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်ဂါတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yingartkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ရင်ဂါတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်ဂါတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၅ ဦး၊ မ ၂၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဟစ်ဟော့ ဂီတ (hip hop music) သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်လောက်က နယူးယောက်မြို့ရှိ အာဖရိကန်-အမေရိကန် များအစပြုခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှု လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
ဟစ်ဟော့ ယဉ်ကျေးမှုတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း လေးမျိုး ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းတို့မှာrapping (သီချင်းစာသားများအား ကာရံနှင့်အညီ ရွတ်ဆိုခြင်း)DJing (ဓာတ်ပြားများအား ပွတ်ခြင်း၊ ခေတ္တရပ်အောင်လုပ်ခြင်းဖြင့် ဆန်းပြားသောအသံများ ထွက်လာစေခြင်း)graffiti (နံရံဆေးရေးပန်းချီတစ်မျိုး) နှင့်b-boying (ဘရိတ်ဒန့်(စ်)အက).တို့ပါဝင်သည်
အခြား အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် Beatboxing (ပါးစပ်ဖြင့် စည်းချက်များပြုလုပ်ခြင်း)၊ Fashion (ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပုံစံ) နှင့် Slang (ဗန်းစကားများ အသုံးပြုခြင်း) တို့လည်းပါဝင်သည်
ပထမဆုံးအကြိမ် Bronx နယ်မြေတွင် ကျင်းပအစပြုရာမှ ဟစ်ဟော့ ယဉ်ကျေးမှုသည် ကမ္ဘာအနှံ့ ကျယ်ပြန့်သွားခဲ့သည်
ဟစ်ဟော့ဂီတသည် DJs (Disc Jockey) များက Turntables ဟုခေါ်သော ဓာတ်ပြားဖွင့်စက်နှစ်လုံးနှင့် စည်းချက်ညီသော ရိုက်ချက်သံများ ထွက်လာအောင် ဖန်တီးခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်း ထိုရိုက်ချက်များပေါ်တွင် Rap ဟုခေါ်သော ကာရံညီအောင် ရွတ်ဆိုသွားသည့် တေးစာသားများကို ထည့်သွင်း ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်
ထိုကဲ့သို့ရွတ်ဆိုခြင်းကို rapping ဟုခေါ်ကာ သီဆိုသူများကို rapper ဟုသုံးနှုန်းသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သီဆိုသူ Rapper များကို MC ဟုလည်းခေါ်ကြသည်
ဆန်းကြယ်သော အကပုံစံများနှင့် သီးခြားဝတ်စားဆင်ယင် ပုံစံမျိုးသည် ထိုဂီတသစ်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သော လူများကြားတွင် ခေတ်စားလာသည်
ထိုဝတ်စားဆင်ယင်ပုံစံ များသည် ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် ဟစ်ဟော့ ယဉ်ကျေးမှုကို အသိမှတ်ပြု လာရအောင် လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် rap ဂီတကို မျိုးကျော့မြိုင် မှအစပြု သီဆိုခဲ့သော်လည်း ဟစ်ဟော့ဂီတအဖြစ် ပီပီပြင်ပြင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးဟစ်ဟော့ အယ်လဘမ်အဖြစ် အက်စစ်အဖွဲ့၏ စတင်ခြင်း အခွေ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ထွက်လာခဲ့သည်
ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ဟစ်ဟော့ဂီတသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိအချိန်ထိ ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်နေသော ဂီတအမျိုးအစား ဖြစ်လာသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တခြားသော ဟစ်ဟော့ယဉ်ကျေးမှုများထက် fashion နှင့် rapping တို့ကို လူငယ်များ ပိုကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်
၁၉၀၄ အစောပိုင်းကာလတွင် hip ဆိုသောစကားလုံးကို အာဖရိကန်-အမေရိကန်တို့က တိုင်းရင်းအင်္ဂလိပ်စကားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ထိုလူထုသုံးစကား hip ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ တိကျစွာပြောခြင်း (informed) နှင့် လက်ရှိ (Current) ဆိုသော သဘောဖြစ်၍ မူရင်း hep ဆိုသော စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်
rapper တစ်ယောက်ဖြစ်သော Keith Wiggins မှ အမေရိကန် ရေတပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းနေသော သူ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူကို နောက်ပြောင်ရာမှ hip-hop ဆိုသော စကားလုံးပေါ်ပေါက်လာသည်
စစ်သားများ လေ့ကျင့်ချီတက်ရာတွင် ငြာသံပေးသော တက်သံကျသံကို စည်းချက်ကျကျ hip-hop hip-hop ဟုလိုက်အော်ရာမှ ထိုစကားလုံးဖြစ်လာသည်
ထိုတက်သံ၊ ကျသံ hip-hop ကိုနောက်ပိုင်းတွင် Keith Wiggins ကသူ၏ စင်မြင့်ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခုတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်
သူတို့အဖွဲ့အားလည်း ဂီတသစ်တစ်မျိုးကို စတင်ဖန်တီးနေသော DJs များက those hip-hoppers များဟု ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ကြသည်
ထိုစကားလုံး hip-hop ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မလေးစားခြင်း၊ သရော်လှောင်ပြောင်ခြင်းဟု မူလကအဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထိုဂီတအသစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ကိုယ်စားပြုသည့် အဓိက စကားလုံးဖြစ်လာသည်
အဖွဲ့အမျိုးမျိုးက ထိုစကားလုံးကို သုံးခဲ့ကြပြီး ဟစ်ဟော့ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ တစ်ယောက်ဖြစ်သော အာဖရိက ဘန်ဘာတာ Afrika Bambaataa မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော single album "positive life" တွင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟစ်ဟော့ဆိုသော စကားလုံးသည် ယဉ်ကျေးမှုစာမျက်နှာတစ်ခုအဖြစ် တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်
ဂျမေကာ နိုင်ငံဖွား ဒီဂျေ Clive Kool Herc Campbell သည် ဆယ့်သုံးနှစ်သားအရွယ်တွင် နယူးယောက်မြို့ သို့ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ခဲ့ပြီး မူလဟစ်ဟော့ဂီတကို ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်
ဂျမေကာရိုးရာ ဂီတသံများကို အခြေခံကာ ဟစ်ဟော့ဂီတ သစ်တရပ်အဖြစ် ရှေးဦးဖန်တီးခဲ့သည်
ဂျမေကာမှ ကလေးငယ်များက ဂီတသံအပေါ်တွင် လက်တန်းရွတ်ဆိုသော ကဗျာပုံစံများကို ခေတ်ပေါ် ဂီတတစ်ရပ်နှင့် တွဲဖက်ရန် သူငယ်စဉ်ကတည်းက စိတ်ကူးရှိခဲ့သည်
Herc နှင့် တစ်ခြားသော DJs သမားများသည် သူတို့၏ တူရိယာစက်များနှင့် ဖျော်ဖြေမှုများအတွက် လျှပ်စစ်မီးလည်းရနိုင်သောဘတ်(စ)ကတ်ဘောကွင်းများနှင့် ရှေးဟောင်းအိမ်များတွင် ဂီတပွဲများကျင်းပခဲ့သည်
ထိုနေရာများသည် ဟစ်ဟော့ဂီတ ပေါက်ဖွား ခဲ့ရာနေရာများလည်းဖြစ်သည်
သူတို့အသုံးပြုသော တူရိယာများနှင့်စက်ကိရိယာများသည် အများအားဖြင့် အားကောင်းသော စပီကာများ၊ Turntabels ဟုခေါ်သော ဓာတ်ပြားဖွင့်စက်များနှင့် တစ်လုံး(သို့မဟုတ်) ထို့ထက်ပိုသော မိုက်ကရိုဖုန်းများသာ ပါဝင်လေသည်
funk တေးသွားများမှ က၍အကောင်းဆုံးအပိုင်းကို အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လည်ဖွင့်စေခြင်းဖြင့် break-deejaying ဆိုသောနည်းကိုလည်း Herc သည်တိုးတက်စေခဲ့သူဖြစ်သည်
ဗုံရိုက်သံကို အဓိကထားပြီး ထို breakbeat Djing ပြုလုပ်ရာတွင် funk, rock နှင့် လက်တင်ဗုံသံ မှစည်းဝါးရိုက်သံများကို ယူ၍ ထိုအသံများသည် ဟစ်ဟော့ဂီတအတွက် အခြေခံ ဂီတသံများဖြစ်လာခဲ့သည်
Herc ၏ အကသမားများအပေါ် ကြေညာမှုများနှင့် တိုင်ပင်ခေါ်သံများသည် ကာရံများနှင့်ညီအောင် ပြောဆိုရာမှ ယခုလူသိများသော rapping ဆိုသည့်အပိုင်းပါဝင်လာသည်
သူ၏ အကသမားများအား break-boys နှင့် break-girls၊ အတိုကောက်အားဖြင့် b-boys နှင့် b-girls များဟုနာမည်ပေးခဲ့သည်
Herc ၏သတ်မှတ်ချက် အခေါ်အဝေါ်များ ဖြစ်သော breaking, b-boys နှင့် b-girls များသည် ဟစ်ဟော့ဆိုသော နာမည်မပေါ် ခင်ကပင် ဟစ်ဟော့ ယဉ်ကျေးမူ့၏ အရေးပါလာမည့် အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ်တည်ရှိနေခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းပေါ်လာသော Grand Wizard Theodore တို့ကဲ့သို့သော DJs များက breaking နည်းစနစ်များကို ပိုမိုဆန်းသစ်တိုးတက် လာစေခဲ့သည်
ဟစ်ဟော့အား ယဉ်ကျေးမူ့တစ်ရပ်အဖြစ် လက်ခံလာအောင် ဖွံ့ဖြိုးလာစေသောသူမှာ အာဖရိကဘန်ဘာတာ Afrika Bambaataa ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဖြစ်သည်
ဘန်ဘာတာသည် ရိုးရှင်းသော ဒစ္စကို beat များပေါ်တွင် rapping လိုက်ရွတ်ရသည့်အစား drum machine အား synthesizer နည်းပညာဖြင့်ဖန်တီးထားသော beating ပေါ်တွင်ရွတ်ဆိုသော နည်းစနစ်ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်ဖန်တီးခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဂီတဗီဒီယို များခေတ်စားလာသောအခါ ဟစ်ဟော့ဂီတသည် ပိုမိုအောင်မြင်လာခဲ့သည်
Planet rock အတွက်ဂီတဗီဒီယိုတွင် ဟစ်ဟော့ယဉ်ကျေးမူ့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဟစ်ဟော့ဂီတ၊ graffiti နှင့် ဘရိတ်ဒန့်စ် များကိုတင်ဆက်ပြသခဲ့သည်
၁၉၈၃ နှင့် ၁၉၈၅ ကြားတွင်ဟစ်ဟော့ဂီတကို အသုံးပြုလာသော ရုပ်ရှင်ကားများ ထွက်လာခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ဟစ်ဟော့ဂီတသည် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ အစပြုကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးက အသိအမှတ်ပြုရသော ဂီတသစ်တစ်ရပ်အဖြစ်ပေါ်ထွန်းခဲ့လေသည်
ဟစ်ဟော့ဂီတသည် ပေါ်ပေါက်လာစက လူများယခုထင်နေသကဲ့သို့ အကြမ်းဖက်မှုကို အသားပေးသော ဂီတအမျိုးအစားမဟုတ်ခဲ့ပေ
ထိုဂီတသည် လူငယ်များလမ်းပေါ်တွင် ဂိုဏ်းအသင်းများအဖြစ် တစ်ဖွဲ့နှင့် တစ်ဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေမည့်အစား အကယဉ်ပြိုင်ခြင်း စသော ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာရေးနှင့်  အနုပညာ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းများကို လူငယ်များပိုမိုစိတ်ဝင်စားလာစေရန် အားပေးခဲ့သည်
Hip Hop နှင့်ဆက်နွယ် ပတ်သက်နေသော Graffiti Art ဆိုသော အနုပညာ တစ်ရပ်လည်း ရှိသည်
ဟစ်ဟော့ဂီတသည် ဥရောပ အာရှ ထိုမှတဆင့် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျား ဂျပန်နိုင်ငံထိ၊ တောင်အမေရိကမှ ဘရာဇီး အစရှိသောနိုင်ငံများအထိလျင်မြန်စွာ ကူးစက်သွားသည်
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပြန့်နှံ့သွားရာတွင် ထိုနိုင်ငံမှ ဂီတအလိုက် အသံများနှင့် သီဆိုဟန်များလည်းပြောင်းလဲသွားတတ်သည်
ပုံစံအမျိုးမျိုးပြောင်းနေသော်လည်း မူရင်းပုံစံ old school အား ဒေသအလိုက်ပြန်လည်ဆန်းသစ်ရာမှကွဲပြားသော ဟန်များပေါ်လာခြင်းလည်းဖြစ်သည်
ဟစ်ဟော့ဂီတသည် လူငယ်များ သူတို့၏ အမြင်များကို လွတ်လပ်ပွင့်လင်းစွာ ဖော်ပြသည့် ဂီတအမျိုးအစားလည်းဖြစ်သည်
အမေရိကန်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့သောကြောင့် အမေရိကန်စရိုက်များ ဖုံးလွှမ်းနေသော်လည်း လက်ခံရာနိုင်ငံအသီးသီးမှ ဟစ်ဟော့ဂီတပညာရှင်များက သူတို့နိုင်ငံ၏ ဓလေ့စရိုက်နှင့် ညီအောင် ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်
ဟစ်ဟော့ဂီတကို အဓိက ကြိုက်သော သူများမှာလည်း လူငယ်များ အများဆုံးဖြစ်သောကြောင့် ထိုဂီတနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာလူငယ် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (Burma Interdependence Army - BIA) ကို လက်မောင်း သွေးဖေါက်သစ္စာရေသောက်ကာ စုဖွဲ့တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
A ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် စစ်ခေါင်းဆောင်များဟာ ဗမာ့တပ်မတော်အနေနဲ့ ထာဝရ စဉ်ဆက်မပြတ် လိုက်နာကျင့်သုံး ခံယူသွားရမဲ့ အခြေခံမူကြီး (၄) ရပ်ကို BIA စတင်စုဖွဲ့စဉ်ကတည်းက ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်
၎င်းအခြေခံမူကြီး (၄) ရပ်မှာ -နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်တဲ့တပ်မတော်ပြည်သူ့ဆန္ဒနဲ့ အညီ နေထိုင်ကျင့်ကြံတဲ့ တပ်မတော်နိုင်ငံရေးမှာ ဝင်မစွက်တဲ့ တပ်မတော်နိုင်ငံနဲ့ ပြည်သူအကျိုးကို လိုလားတဲ့ တပ်မတော်ဖြစ်ရမည် ဟု တိတိကျကျ ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ် ခဲ့ကြသည်
ဘန်ကောက်မြို့မှာ စတင်စုဖွဲ့ခဲ့သော BIA ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကြီးသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တဆင့် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် အမျိုးသား သူရဲကောင်း စစ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများက ဦးစီးကွပ်ကဲကာ ဂျပန်စစ်တပ်နဲ့ အတူမော်လမြိုင် စစ်ကြောင်း၊ ထားဝယ်စစ်ကြောင်း၊ ရေကြောင်းချီ စစ်ကြောင်း၊ အတွင်းသူပုန် တပ်ဖွဲ့စစ်ကြောင်းအဖြစ် စစ်သည် စစ်ကြောင်းများ အသီးသီးစုဖွဲ့ပြီး ၁၉၄၂ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှာ ချီတက် ဝင်ရောက်ခဲ့ ကြသည်
ကြည်းကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့များက ထိုင်းနိုင်ငံနဲ့ နယ်နိမိတ် ဆက်စပ်လျက်ရှိတဲ့ နယ်မြေဒေသများကို ဖြတ်သန်း ချီတက်ကြရင်း ဒေသခံ မြန်မာတိုင်းရင်းသား သွေးချင်း မျိုးချစ်လူငယ်များကို စည်းရုံး သိမ်းသွင်းကာ BIA တပ်မတော်ကြီးအား တိုးချဲ့ စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့်လည်း ရှမ်း၊ ကယား၊ ကရင်၊ မွန်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်မှ သွေးချင်း တိုင်းရင်းသားများ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
တပ်မတော်၏ သမိုင်းကို တစေ့တစောင်း လေ့လာကြည့်လျင် နောက်ပိုင်းတပ်မတော်မှာ အထင်ကရ နာမည်ကျော်ကြား အစဉ်အလာကြီးမားတဲ့ သမိုင်းဝင် စစ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို တွေ့ရှိရမည် ဖြစ်သည်
၎င်းတို့မှာ ဗိုလ်မှူးကြီးဗထူး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး လွန်းတင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်မြ၊ ဗိုလ်မှူးကြီးဖေသက်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ဂွမ်ရှိန် စသူတို့ဟာ ဒေသခံ တနင်္သာရီနဲ့ မွန်ပြည်နယ်က မျိုးချစ် စစ်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် အဖြစ်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၃-၃-၁၉၄၄ မှာ BDA ဗမာ့တပ်မတော်ခေတ် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းပွဲ တစ်ခုတွင် တပ်မတော်ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရဲ့ ကျောင်းဆင်းပွဲ မိန့်ခွန်းတွင် “ပထမဆုံး ရဲဘော်တို့ကို မှာချင်တာက ငါတို့ ဗမာနိုင်ငံဟာ ကိုယ့်မင်း ကိုယ့်ချင်းနိုင်ငံ ဖြစ်တယ်
တို့တပ်မတော်ဟာ တနိုင်ငံလုံး တမျိုးသားလုံး အတွက် ဖြစ်တယ်
ဒါ့ကြောင့် ဒီနိုင်ငံ အကျိုးကို ကာကွယ်ရမယ်
ဗမာ့တပ်မတော်ဟာ ဗမာ တနိုင်ငံလုံး တမျိုးသားလုံး အတွက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ နားလည်ရမယ်
ဒီတပ်မတော်ဟာ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်အတွက် တည်ထောင်ထားတာ မဟုတ်ဘူး
ဒီတပ်မတော်ဟာ တစ်ဖွဲ့၊ တစ်ပါတီ၊ လူတစ်စုအတွက် တည်ထောင်ထားတာ မဟုတ်ဘူး
တနိုင်ငံလုံး တမျိုးသားလုံး အတွက် ဖြစ်တယ်” လို့ ပြောကြားခဲ့သည်
ဝက်ပုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဇင်မောင် (အင်္ဂလိပ်: Zin Maung)သည် MRTV-4, CHANNEL7, Forever Group ရုပ်သံလိုင်းမှ အစီအစဉ် တင်ဆက်သူ ဖြစ်သည်
ပင်တိုင်အစီအစဉ်မှာ Discovery of Taste ဖြစ်သည်
ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ ကမ်းနားလမ်း၌ နေထိုင်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် အသက်ရှူကြပ်ဝေဒနာ ခံစားရသည်
၂၀၀၈ ထိ ဒဂုံ အထက ၂ တွင် တက်ရောက်သည်
၂၀၀၈ - ၂၀၁၄ တွင် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရသည်
၂၀၁၃ ဇူလိုင် ၁၅ မှစ၍ MRTV-4 တွင် အစီအစဉ်တင်ဆက်သူအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၈ နိုဝင်ဘာ ၈ ထိ ဖြစ်သည်
၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၃၁ နံနက် ၃ နာရီခန့် ရုတ်တရက် အသက်ရှူကြပ်၍ ဆေးရုံပို့ရာ ကားပေါ်၌ ကွယ်လွန်သည်
ဆေးစစ်ချက်အရ ပိုတက်ဆီယမ်ကျဆင်းကာ သွေးဖြူဥများသောကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟု ဆိုသည်
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ ဖြစ်ပြီး၊ ကွယ်လွန်ချိန် အသက် ၃၀ သာ ရှိသေးသည်
ပန်းကောင်းအညွန့်ကျိုး ဖြစ်၍ လူမှုကွန်ယက်များတွင် ဝမ်းနည်းစာများကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ရေးသားခဲ့ကြသည်
ကိုဗစ်ကာလ ညမထွက်ရအမိန့် ထုတ်ပြန်ထားသည် ဖြစ်ရာ ဆေးရုံသွားရန် အခက်အခဲ ဖြစ်ခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၂ တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်
ဒတဲဘူတာ  (伊達駅 ဒတဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ ဒတဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညန်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyantaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ကုလားကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုလားကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၆ ဦး၊ မ ၁၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ၏ အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သည်
ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အမှုဆောင် ဌာနခွဲကို ဦးစီးပြီး တာဝန်ယူမှုရှိသော အစိုးရ၏ အခြေခံမူများအောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်ကို  တာဝန်ခံသည်
အလုပ်သမားပါတီမှ အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ဘုရင်ခံချုပ်သည် တရားဝင်ခန့်အပ်ထားသော ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအား ဝက်စ်မင်စတာစနစ်ကွန်ဗင်းရှင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်ပါသည်
ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် နိုင်ငံရေးသမားသည် အောက်လွှတ်တော်၏ ယုံကြည်မှုကို ကွပ်ကဲနိုင်ရမည်
ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အများအားဖြင့် အများစုပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်
ဝန်ကြီးချုပ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော ကြာချိန် သို့မဟုတ် အရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်များ မပါရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ပါတီသည် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် စွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ဦးချင်း၏ သက်တမ်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကုန်ဆုံးသည်
ယန်းကွီနေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yankyweenay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ခါးကုန်းရွာ၊ မဲဇလီကွင်းပေါက်
အက်ဆစ် ( အင်္ဂလိပ်: ACID ) သည် မြန်မာ ဟစ်ဟော့အဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည်
မြန်မာ၏ ပထမဆုံး ဟစ်ဟော့တေးစီးရီးဟု သတ်မှတ်ကြသည့် စတင်ခြင်း ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၀ နှောင်းပိုင်းကာလများသည် ပြန်ဆိုတေးနှင့် မြန်မာသံစဉ်များ မင်းမူနေသည့် ကာလဖြစ်ရာ ဂီတအမျိုးအစားသစ်ကို ပရိသတ်ကြား ပျံ့နှံ့ရန် ဦးစွာအားထုတ်ခြင်းမပြုဘဲ တေးစီးရီးအဖြစ် တိုက်ရိုက်ထွက်ရှိလာခြင်းကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုသာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဂီတလောကသားများက ခန့်မှန်းကြသည်
သို့သော်လည်း စထွက်ချိန်မှ ၂ လအကြာအထိ ရောင်းအားအကောင်းဆုံးစာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးမှ နေရာယူခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုတွင် ဟိန်းဇော် (၁၉၈၁ ဇွန် ၁၂ - ၂၀၀၆ ဧပြီ ၁၀) ကွယ်လွန်သည်
ဒီမိုကရေစီ အကြိုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ဇေယျာသော် (၁၉၈၁ မတ် ၂၆ မွေး) ကို ၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် အစိုးရက ထိန်းသိမ်းလိုက်သည်
နိုဝင်ဘာ၌ အမိန့်ချမှတ်ရာ တရားမဝင်အသင်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းသည့် ပုဒ်မဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၅) နှစ် ချမှတ်ခံရသည်
ဖမ်းဆီးချိန်တွင် ထိုင်းဘတ်ငွေ၊ မလေးရှားရင်းဂစ်နှင့် စင်္ကာပူဒေါ်လာများ လက်ဝယ်ရှိသဖြင့် နိုင်ငံခြားငွေ တရားမဝင်ကိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ထပ်တိုးထောင်ဒဏ်များ ထပ်ဆောင်းကာ ကော့သောင်းထောင်သို့ ပို့သည်
၂၀၁၁ ခု၊ မေလ ၁၇ ရက် ရောက်မှသာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကြောင့် ထွက်လာနိုင်ခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခု၊ ဧပြီလမှာ ရန်ရန်ချမ်း (၁၉၇၉ ဒီဇင်ဘာ ၅ မွေး) အလှည့် ဖြစ်သည်
ရန်ရန်ချမ်းအား စွဲဆိုသည့်ပြစ်မှုမှာ မူးယစ်ဆေးကိစ္စနှင့် ဖြစ်သည်
တစ်နှစ်ခန့် ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်တွင် လွတ်မြောက်လာသည်
၂၀၂၂ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဇေယျာသော် အား အာဏာသိမ်း စစ်တပ်မှ ဦးကျော်မင်းယု (ခ) ဦးဂျင်မီ၊ ဦးအောင်သူရဇော် နဲ့ ဦးလှမျိုးအောင်တို့ကို  ကြိုးမိန့် (သေဒဏ်) ပေးကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာတွေမှ တစ်ဆင့် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်
အနဂ္ဂ (Smoke Acid)ဟိန်းဇော် (Acidic Acid) (၂၀၀၀ - ၂၀၀၆ ကွယ်လွန်)ရန်ရန်ချမ်း (Black Acid)ဇေယျာသော် (Nitric Acid) (၂၀၀၀ - ၂၀၁၁)
ကာဠဝဠိယ သည် ဆင်းရဲသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
နောင်အခါတွင် ဓနသေဋ္ဌိ အမည်ဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၏ သူဌေးကြီးအဖြစ် မြှောက်စားခံရသည်
ရှင်မဟာကဿပသည် နိရောဓ သမာပတ်မှ ထ၏
ထိုနောက် ချီးမြှောက်ရမည့်သူကို ကြည့်ရာ ကာဠဝဠိယ ဆင်းရဲသားကို မြင်၏
ထို့နောက် ကာဠဝဠိယ၏ အိမ်တံခါးဝသို့ ကြွကာ ဆွမ်းခံရပ်တော်မူ၏
ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် မထေရ်အား ယာဂုချဉ်အားလုံးကို လှူဒါန်းလေသည်
မထေရ်လည်း ကျောင်းတော်သို့ ပြန်လာကာ ယာဂုကို မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်၏
မြတ်စွာဘုရားလည်း မျှတရုံ ဘုဉ်းပေး၍ ကျန်ရစ်သော ယာဂုတို့သည် ရဟန်းငါးရာတို့ကို လောက်ငလေသည်
ထိုအချိန်တွင် ကာဠဝဠိယသည် ဆွမ်းကြွင်းဆွမ်းကျန်တောင်းရန် ရောက်လာရာ ယာဂုအနည်းငယ်ရ၏
ရှင်မဟာကဿပက ယာဂုလှူဒါန်းသူ ရမည့် အကျိုးကို မြတ်စွာဘုရားအား မေးမြန်း၏
မြတ်စွာဘုရားက လှူဒါန်းသူသည် ခုနစ်ရက်အတွင်း သူဌေးဖြစ်မည်ဟု မိန့်သည်ကို ကာဠဝဠိယ ကြား၏
ထို့နောက် မိမိ၏ ဇနီးဖြစ်သူကို ပြောပြလေ၏
တခါသော် ဗိမ္ဗိသာရမင်းတွင် မြို့ပြင်ရှိ ရာဇဝတ်သားကို ပွဲတော်စာ ထမင်းကို ပို့ရန် အကြောင်းပေါ်၏
မြို့အပြင်သည် ဘီလူးများလှည့်လည်သောင်းကျန်းလျက် ရှိပြီး ပို့ရမည်မှာ ညအချိန်ဖြစ်နေသောကြောင့် အခက်တွေ့နေ၏
ထို့ကြောင့် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သူကို အသပြာတစ်ထောင်ပေးမည်ဟု ပြော၏
ပထမအကြိမ်၊ ဒုတိယအကြိမ် ကြေညာသောအခါ ယူဝံ့သူမရှိဘဲ ဖြစ်နေ၏
တတိအကြိမ်ကြေညာသောအခါ ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် အသပြာတစ်ထောင်ကို ယူလိုက်၏
ထို့နောက် ယောက်ျားအသွင်ယူကာ မြို့ပြင်ရှိ ရာဇဝတ်သားထံသို့ ထမင်းသွားပို့လေ၏
မြို့အပြင်သို့ ရောက်သော် ဒီဃတာလဘီလူးသည် မြင်လေ၏
ထို့နော် ဘီလူးသည် သူမအား "မိမိ၏ အစာ ဖြစ်ပြီ" ဟု ခြိမ်းခြောက်စကားကိုဆို၏
ထို့အခါ သူမက မိမိသည် မင်းကြီး၏ တမန်တော် ဖြစ်သည်ဟု ပြော၏
ဘီလူးသည် အဘယ်သို့ သွားမည်ကို မေးလေ၏
သူမလည်း ရာဇဝတ်သားထံသို့ သွားမည့်အကြောင်း ပြော၏
ဘီလူးလည်း သူမအား " သုမနနတ်မင်း၏ သမီး ဒီဃတာလနတ်ဘီလူး၏ ဇနီး ကာဠီသည် သားဖွားလေပြီ" ဟု အော်ကာ ပြောကြားသွားပေးရန် ပြော၏
ထိုသတင်းစကားပါးခ အဖြစ် ပြောကြားခအဖြစ် ထန်းပင်အောက်ရှိ ရွှေအိုးခုနစ်လုံးကို ပေး၏
ထို့နောက် ကာဠဝဠိယ၏ ဇနီးသည် ထိုစကားကို လမ်းတစ်လျှောက် အော်ကာ သွား၏
သုမနနတ်မင်းကြီးကြားသော် ဤလူသားသည် ငါ့အတွက် ကောင်းသောသတင်းစကားကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကာ အပင်ပတ်ပတ်လည်တွင် ရွှေအိုးများရှိကြောင်း၊ ထိုရွှေအိုးများကိုလည်း ပေး၏ ဟု ပြောကာပေးလေ၏
ထို့နောက်တွင်မူ ကားစင်ရှိ ရာဇဝတ်သားရှိရာသို့ ရောက်လေ၏
ရာဇဝတ်သားကို ထမင်းခွံ့ကျွေး၏
ကျွေးပြီးသောအခါ ပါးစပ်ကို သုတ်ပေးလေ၏
ထိုအခါ ရာဇဝတ်သားသည် အတွေ့အထိကြောင့် မိန်းမသားမှန်း သိလေ၏
ထို့နောက် သူမ၏ ဆံပင်ကို တအားကိုက်လေ၏
သတိကောင်းသော သူမသည် သံလျက်ဖြင့် ဆံပင်ကို ဖြတ်ကာ ပြန်လာခဲ့၏
ပြန်ရောက်သောအခါ မင်းကြီးသည် ကိစ္စပြီးစီးကြောင်း အဘယ်သို့ သက်သေပြမည်နည်း ဟု မေး၏
ထိုအခါ မိမိ၏ ဆံထုံးအမှတ်အသားကို ကြည့်ကာ သိနိုင်သည်ဟု ပြော၏
သူမလည်း ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် လျှောက်တင်၏
ထို့နောက်မင်းကြီးသည် သူမ၏ ခင်ပွန်း ကာဠဝဠိယ ကို ဓနသေဋ္ဌိ ဘွဲ့ဖြင့် သူဌေးချီးမြှောက်၏
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ရင်ဆိုင်
မိုးစရိုက်ပေမို့-ချီ ပျိုးကြဲ ပျိုးစိုက်ဖွဲ့ လွမ်းချင်းရေးသူ ဦးကြီးမှာ ရွှေဘိုမြောက်ဘက် သာဝတ္ထိရွာ ဇာတိမြေတိုင်း မြင်းစီး သူကြီးရိုးဖြစ်၍ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် လွမ်းချင်းစာဆိုတော်အဖြစ် ကျော်ကြားသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
တောဓလေ့ဖွဲ့ လွမ်းချင်းများနှင့် တကွ သံချို၊ လေးချိုးပေါင်းများစွာ သီကုံးခဲ့သူဖြစ်၍ လွမ်းချင်းဦးကြီး ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွှေဘိုမြောက်လက် ငါးရဲနဲရွာတွင် သိမ်ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသောကြောင့် သိမ်ဒါယကာ ဦးကြီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်တွင်သူဖြစ်သည်
ဦးကြီးကို သာဝတ္ထိရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၁၈၀)ခန့်တွင်ဖွားမြင်၏
ဦးကြီး၏ဘေးဘိုးတို့မှာ မြန်မာမင်းများလက်ထက်က မင်းမှုထမ်းများဖြစ်ကြသည်
ဦးကြီး၏ဖခင်မှာဦးဖိုးနီ၊ မိခင်မှာဒေါ်ဒွန်းတို့ ဖြစ်သည်
ဖခင်ဦးဖိုးနီမှာ မြင်းစီးသူကြီးဖြစ်၏
မိခင်ဒေါ်ဒွန်းမှာသာဝတ္ထိရွာသူကြီး ဦးလှေး၏သမီးဖြစ်၏
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က မြင်းဝန်ကို ဘုရင်ကတိုက်ရိုက်ခန့်ထား၏
မြင်းဝန်လက်အောက်က မြင်းခေါင်းကိုလည်း ဘုရင်ကပင် တိုက်ရိုက်ခန့်ထား၏
မြင်းခေါင်းတစ်ယောက်က မြင်းတက်ဗိုလ် (၃)ယောက် နှင့် မြင်းစာရေး(၂)ယောက်ကိုအုပ်ချုပ်ရသည်
မြင်းခေါင်းအောက်က မြင်းစီးကိုလည်း ဘုရင်ကခန့်ထားပြီး အခါအားလျော်စွာ ကျေးရွာကိုအုပ်ချုပ်ရသော သူကြီးတာဝန်ကိုလည်းထမ်းဆောင်ကြရသည်
မြင်းစီးမင်း တစ်ယောက်၏လက်အောက်၌အမှုထမ်း(၁၀)ဦးထားရှိသည်
အမှုထမ်း(၁၀)ဦးကိုမူ ရပ်ရွာလူကြီးများနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး (၁၀)အိမ်လျှင်တစ်ယောက်နှုန်း ရွေးပေးကြရသည်
မြင်းစီးမြင်းသူကြီးသို့၁
မြို့ပြရပ်ရွာအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ၂
ရာဇဝတ်မှုခင်းဖြေရှင်းရေးအာဏာ၃
ဘဏ္ဍာအခွန်ကောက်မှုအာဏာများရှိသည်
ဦးကြီးသည် ဘုရင်ကိုယ်တိုင်ခန့်ထားခြင်းခံရသော (မင်းနေမျိုးသူရိန်ဘွဲ့ရ) မြင်းစီးသူကြီးဖြစ်သည်
ထိုသို့ခန့်ထားနိုင်ရန် ရပ်ရွာလူထုက သဘောထားကြိုက်ညီသူ ဂိုဏ်းအုပ်ဂိုဏ်းထောက် ဆရာတော်ကြီးများက ထောက်ခံသူဖြစ်ရ၏
ထိုသူကြီးကွယ်လွန်လျှင် သားဖြစ်သူကဆက်လက် မေတ္တာရပ်ခံလျှင် ရိုးရာမပျက် ဆက်ခံခွင့်ရှိကြောင်း (၁၉၃၁)ခုကထုတ်ဝေသော ပုဂံဝန်ထောက်မင်း ဦးတင်၏ ]]မြန်မာမင်းများအုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်း}}၌ဖော်ပြထား၏
ထို့ကြောင့် သားစဉ်မြေးဆက်မပြတ်ဆက်ခံလေ့ရှိသည်
ဦးကြီး၏မိဘများက (ဦးကြိုင်း၊ ဦးဖီး၊ ဦးသီး၊ ဦးကြီး၊ မမကြီး၊ မမလေး၊ မမထွေး)ဟူသော သားသမီးများထွန်းကားခဲ့သည်
ဦးကြီးအရွယ်ရောက်သောအခါ (မူးမြစ်ကြောင်းကင်းကို ကြီးကြပ်ရသော) ကင်းမင်းကြီးဦးလှိုင်းနှင့် ရွှေကျောင်းအမဒေါ်မိ၏သမီး ]]မမ}}ဆိုသူနှင့်အိမ်ထောင်ကျ၏
ယောက္ခမများက ြွကယ်ဝချမ်းသာသလို ဦးကြီး၏ဘေးဘိုးစဉ်ဆက်မှာ ြွကယ်ဝသော မင်းမှုထမ်းမျိုးရိုးများဖြစ်သည်
သာဝတ္ထိရွာ ဟောင်းတောင်မြောက်သွားရာ ရွာလယ်လမ်းမကြီး၏အရှေ့ဘက် အချက်အချာကျသောနေရာတွင် အလွန် ကျယ်ဝန်းသော ဝင်းကြီးရှိ၏
ထိုဝင်းကြီးကို ခြံစည်းရိုးမြင့်မြင့်ကာထား၏
ထိုဝင်းကြီး၏အလယ်၌ နှစ်ထပ် ပျဉ်ထောင်အိမ်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်
ထိုအိမ်ကြီး၌ဦးကြီးနေထိုင်သည်
ယခုအခါဦးကြီး၏ဝင်းကြီးသည်လည်းကောင်း၊ ဦးကြီး၏ယောက္ခမများ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ သော]]ရွှေကျောင်းတည်ရာ ကျောင်းဝင်းမြေသည်လည်းကောင်း၊ မူးမြစ်တိုက်စားရာ၌ပါသွားခဲ့လေပြီ
ဦးကြီး ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သော သိမ်နေရာကားကျန်ရှိနေသေးသည်
ဦးကြီးနှင့်မမတို့မှ (၁၂၀၈)ခုခန့်တွင် မောင်မြင့်ကိုဖွားမြင်ခဲ့၏
၁၂၁၂ခုနှစ်တွင်ဇနီးဒေါ်မမကွယ်လွန်သွားရာ မမ၏ညီမအရင်း ]]မလန်း}}နှင့် လက်ဆက်ပြန်သည်
ဦးကြီးနှင့်မလမ်းတို့မှမောင်ဆင့်ကိုဖွားမြင်ပြန်သည်
(၁၂၂၈)ခုနှစ် ပတိန်းမင်းသားပုန်ကန်ရာ၌ ဦးကြီးတို့ညီအကိုဦးဆောင်ပြီး မြင်းနယ်တစ်ခုလုံး ပတိန်းမင်းသားဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ကြ၏
]ဦးဖီး}}စစ်ကိုဦးစီးပြီးတိုက်သည်
နန်မြို့ရိုးသစ်တပ်အထိ စီးမိပြီးမှ တံခါးဝ၌ တူမီးသေနတ်သမားများက အပြင်းအထန်ခုခံသဖြင့် ရှုံးနိမ့်ရလေ၏
ပတိန်းမင်းသားနှင့် ဗိုလ်ဖီးတို့ကွက်မျက်ခြင်းခံရသည်
ဦးကြီးလည်းသင်္ကန်းဝတ်ပြီးရှောင်တိမ်းနေရသည်
ဦးသီးလည်း ဆွေမျိုး များရှိရာ ယင်းတိုက်ရွာမှာပုန်းအောင်းနေရ၏
၎င်းတို့ပိုင်သောလယ်မြေနှင့်တကွ ပစ္စည်းဥစ္စာမှန်သမျှ ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ်အသိမ်းခံရသည်
ဦးကြီးသည်အရေးတော်ပြီးလျှင်လူဝတ်လဲ၍ သာဝတ္ထိသို့ပြန်လာပြီး ဝင်းကြီးရပ်မှာ စာပေကဗျာများ ရေးဖွဲ့ပြီး အေးအေးဆေးဆေးနေထိုင်လေ၏
(၁၂၃၉)ခု မင်းတုန်းမင်းကြီးစိုးစံဆဲကာလမှာ ဦးကြီးသည် သူချစ်သောသာဝတ္ထိရွာနှင့် သူချစ်သောကလောင်ကို ကျောခိုင်းပြီးကွယ်လွန်လေ၏
ဦးကြီးသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
စသာ ဦးကြီးအကြောင်း စသာ ဦးကြီး မှာ  စစ်ကိုင်းနယ် မန်ကျည်းကန်ချောင်း၏ တောင်ဘက်စသော ဈေးတက်တောင်ကြားရွာတွင် ဖွားမြင်သည်
အစ်ကိုဖြစ်သူ ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းသော ပင်းဆရာတော်ထံတွင် ငယ်စဉ်က စာပေသင်ကြားရလေသည်
ထို့နောက် အမရပူရမြို့ ဘုံကျော်တိုက်ဆရာတော်ထံတွင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်၊ ရဟန်းအဖြစ် ရခဲ့သည်
ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ဆက်လက်၍ စာပေသင်ကြား ပို့ချခဲ့သည်
ထို့နောက် လူထွက်၍ ၁၂ဝ၁-ခုနှစ် သာယာဝတီမင်း လက်ထက် ရွှေပြည်တံခွန်မြင်းစုကို ဖွဲ့စည်းရာ၌ စုရေးစုကိုင် အဖြစ် ထမ်းရွက်သည်
ရတနာသိင်္ဃ မြို့မရုံးတော်၌လည်း ထမ်းရွက်သေးသည်
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ရတနာသိင်္ဃမြို့၌ပင် ဆက်လက်ထမ်းရွက်သည်
ထိုအခါ ဆယ်အိမ် ခေါင်းဘွဲ့လွမ်းချင်း၊ တောပြန်ဘွဲ့လွမ်းချင်း၊မောင်ဘွဲ့လွမ်းချင်း စသည်များကို ရေးသား၍ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားသို့ ဆက်သွင်းသည်
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် တောင်ငူသစ်တောစာရေး၊ တောင်ငူမြို့စာရေး ရာထူးများဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
လွမ်းချင်းများကိုသာမက စသာဈေးတက်တောင်ကြားသမိုင်း၊ ရတနာကြေးမုံကျမ်းနှင့် ပါဌာနုသာရီ သတ်ပုံ တို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေသည်
ဦးကြီးသည် အလှူအတန်းဖက်တွင် စေတနာထက်သန်၍ ထာဝရကုသိုလ်ဖြစ်သော ဘုရားတည် ကျောင်းဆောင်ခြင်းများကို ပြုတတ်သည်
သူ၏ကဗျာများသည် တောဓလေ့နှင့် အရွှမ်းအသောများ ပါဝင်သဖြင့် ဖတ်ရှုသူ ကြားနာသူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ရွှင်ပြုံးနှစ်သက်စေနိုင်သည်
ဦးကြီးသည် တောဓလေ့သရုပ်ကို ထင်ရှားအောင် ဖော်ပြနိုင်စွမ်းသော စာဆိုဖြစ်သဖြင့် စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်
အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် များမကြာမီ ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်
ပင်စိမ်းပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinseinpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၇ ဦး၊ မ ၇၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဧကကနိပါတ် - ၉
အပါယိမှဝဂ် -၉၀-အကညူတဇာတ်သူတပါးသောကျေးဇူးကို ခံလင့်၍ မိမိကတဖန် ကျေးဇူးမသော ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေးအား မမြင်ဘူးဘဲ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်နေသော ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးတဦးရှိလေ၏
တရံသောအခါ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးသည် မိမိ အလုပ်အကျွေးတို့ကို လှည်းငါးရာဖြင့် ဘဏ္ဍာအပြည့်တင်လျက် အနာထပိဏ်သူဌေးထံ လွှတ်လိုက်၏၊ သူဌေးထံ ရောက်လျှင် လက်ဆောင်တို့ကို ဆက်သ၍ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးထံမှ လွှတ်လိုက်ကြောင်း ပြောကြားကုန်၏
အနာထပိဏ် သူဌေးလည်း ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေး၏ အကြောင်းကိုမေးမြန်းကာ နှုတ်ခွန်းဆက်သပြီးလျှင် နေရာထိုင်ခင်း စားနပ်ရိက္ခာအပြည့်အစုံပေး၍ တည်းခိုစေလျက် ပါသမျှဘဏ္ဍာတို့ကို အမြတ်အစွန်းရအောင် စီမံရောင်းချ ပေးစေ၏၊ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေး အလုပ်အကျွေးတို့လည်း အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အကူအညီဖြင့် ပါသမျှ ဘဏ္ဍာတို့ကို ရောင်းချပြီးလျှင် ပစ္စန္တရာဇ်သို့ပြန်၍ မိမိတို့ သူဌေးအားပြောကြားကုန်၏
နောက်အခါ အနာထပိဏ်သူဌေးလည်း မိမိ အလုပ်အကျွေးတို့ကို လှည်းငါးရာဖြင့် ဘဏ္ဍာအပြည့်တင်စေလျက် ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးထံ လွှတ်လိုက်ပြန်၏၊ အလုပ်အကျွေးတို့လည်း ရောက်လျှင် ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးထံ လက်ဆောင်တို့ကို ဆက်သလေ၏၊ ထိုအခါ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးသည် “အမောင်တို့... အဘယ်က လာကြသနည်း”ဟု မေး၏၊ “သူဌေးမင်း... အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးထံမှ လာခဲ့ကြပါသည်”ဟု ပြောကြားကြကုန်၏၊ ထိုအခါ ကျေးဇူးမသိတတ်သော ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးသည် “အမောင်တို့ အနာထပိဏ်သူဌေးဆိုသည်မှာ သာမန်လူတယောက်အမည် ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ပြက်ရယ်ပြုကာ လက်ဆောင်တို့ကို ယူပြီးလျှင် လွှတ်လိုက်၏၊ နေရာထိုင်ခင်း စားနပ်ရိက္ခာပေးခြင်း၊ ကုန်တို့ကို စီမံရောင်းချပေးခြင်း မရှိလေ
အနာထပိဏ်သူဌေး အလုပ်အကျွေးတို့လည်း ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးထံမှ တစုံတရာ အကူအညီမရဘဲ မိမိတို့ အလိုအတိုင်း ရောင်းချပြီးလျှင် အနာထပိဏ်သူဌေးထံသို့ ပြန်ကာအနာထပိဏ်သူဌေးအား ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးအကြောင်းကို အလုံးစုံပြောကြားလေ၏
ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးလည်း နောက်တဖန် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် အနာထပိဏ်သူဌေးထံ လွှတ်လိုက်ပြန်၏၊ ရောက်လျှင် ပစ္စန္တရာဇ်သားတို့သည် သူဌေးထံ လက်ဆောင်ဆက်သကြပြန်၏၊ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေး အမှုလုပ်တို့သည် သူဌေးကြီးအား ကျွန်ုပ်တို့နေရာထိုင်ခင်း ရိက္ခာစီမံပါမည်ဟု ဆိုကာ ပစ္စန္တရာဇ်သားတို့ကိုခေါ်၍ မြို့ပြင်သင့်တော်ရာ၌ နေရာချထားပြီးလျှင် ငါတို့ ယာဂုထမင်းသွား၍ စီမံမည်ဟု ဆို၍ အိမ်ရောက်လျှင် ကျွန်အမှုလုပ်တို့ကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် ညဥ့်သန်းခေါင်အခါ လှည်းငါးရာတို့ကို လုယက် ဖျက်ဆီးလျက် ယူငင်သွားကြကုန်၏၊ ပစ္စန္တရာဇ်သားတို့လည်း ကြောက်ရွံ့၍ အမြန်ပြေးကြကုန်၏
အနာထပိဏ်သူဌေး အမှုလုပ်တို့လည်း ထိုအကြောင်းကို သူဌေးကြီးအား ပြောကြားကြကုန်၏၊ သူဌေးကြီးလည်း မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ပြီးလျှင် ဖြစ်သမျှကြောင်း အလုံးစုံကို လျှောက်ထားသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “သူဌေးကြီး····ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးကား ယခုအခါ၌သာ ဤသို့အလေ့အကျင့်ဆိုးရှိသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ရှိခဲ့ဘူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော်ဘုရားအလောင်းသည် ဗာရာသီပြည်ဝယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီးတဦးဖြစ်လေ၏၊ ထိုသူဌေးကြီးအား မတွေ့မမြင်ဘူးဘဲ အဆွေခင်ပွန်း ဖြစ်နေသော ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးတဦး ရှိလေ၏
[စကားအသွားအလာ ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုနှင့်တူ၏၊ အကျဉ်းမျှသာရေးမည်
တရံရောအခါ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးသည် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးထံ စေလွှတ်လိုက်ရာ ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးက နေရာထိုင်ခင်း စားနပ်ရိက္ခာပေး၍ ကုန်တို့ကို ရောင်းချစီမံပေးပြီး ပြန်လွှတ်လိုက်၏
နောက်အခါ ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးက လှည်းငါးရာဖြင့်ပင် ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေးထံ လွှတ်လိုက်ပြန်ရာ ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးက တစုံတရာ မကူညီဘဲ ထားလေ၏
နောက်တကြိမ် ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးက လှည်းငါးရာဖြင့်ပင် ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးထံ လွှတ်လိုက်ပြန်ရာ သူဌေးကြီး၏ ကျွန်အမှုလုပ်တို့သည် အကုန်လုယက်ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးအား အကြောင်းစုံ ပြောကြားကြကုန်၏၊ ထိုအခါ ဗာရာဏသီသူဌေးကြီးသည် မိမိကျွန် အမှုလုပ်တို့အား–“အမောင်တို့...မိမိအား ရှေးအခါသူတပါးတို့ ပြုလုပ်ထားသော ကျေးဇူးရှိပါလျက် ကျေးဇူးရှင်တို့အား ကျေးဇူးတုံကိုလည်းမဆပ်၊ ဆပ်ရမှန်းလည်း မသိသောသူကား နောက်အခါ အမှုကိစ္စ တွေ့ကြုံလာလျှင် အကူညီ ရှာမရဘဲ ရှိတတ်၏”–ဟု ပြောဆိုဆုံးမလေ၏၊ ထိုသူဌေးကြီးသည် နောင်အခါ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို အားထုတ်၍ သေလွန်သောအခါ ကံအားလျော်စွာ လားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်, ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေဆက်စပ်တော်မူလျက်–ရဟန်းတို့...ထိုအခါ ပစ္စန္တရာဇ် သူဌေးသည်-ယခုအခါ ပစ္စန္တရာဇ်သူဌေး
ဗာရာဏသီ သူဌေးသည်-ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ– ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ရှေးကပြုဘူး၊ သူ့ကျေးဇူး၊ အထူးသိကြလေ
(၂) မသိပြန်မူ၊ ကိစ္စဟူ၊ အကူမရလေ
အကတညူဇာတ်ပြီး၏
နဂါးပေါ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagarpaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် ဇီးကုန်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
နကန်ရွာ၊ နကန်
တက်ဒရို့စ် အက်ဟာနွမ် ဂေဘရီယီဆက်စ် (အင်္ဂလိပ်: Tedros Adhanom Ghebreyesus) သည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏  လက်ရှိ အကြီးအကဲ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သည်
အီသီယိုးပီးယား ဇီဝဗေဒပညာရှင်၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးသုတေသီနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဟောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်းလည်းဖြစ်သည်
၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့သည်
အာဖရိကန်လူမျိုးများမှ ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အာဖရိကသမဂ္ဂမှ ထောက်ခံခဲ့သည်
ထိုနေရာသို့မရောက်မီက အီသီယိုးပီးယားအစိုးရအဖွဲ့တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆင်ဆွယ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sinswei)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘခုရို − ယိုကိုဟားမားဘူတာ  (馬喰横山駅 ဘခုရို − ယိုကိုဟားမား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ချူးအိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၈၃၃ ကျွန်စနစ်ဖျက်သိမ်းရေးဥပဒေကို ပါလီမန်က တင်သွင်းရာ ဘုရင်က လက်မှတ်ထိုးသဖြင့် ဗြိတိသျှအင်ပါယာရှိ ကျွန်ဘဝရောက်သူတို့ ချမ်းသာရာရသည်
ဆဂါ့နမ်ခွမ်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Saganamhkum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လခွမ်းယာမာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်း ကချင် လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ အချက်အချာဒေသမှာ ချင်းတွင်းမြစ်ဖျားနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဖျားတို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းရာ ဒေသတဝိုက် ဖြစ်သည်
မြောက်လတ္တီကျု ၂၃° ၃၇' နှင့် ၂၈°၂၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၆°နှင့် ၉၈°၄၇' ကြားဖြစ်သော အာသံပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်အလွန် ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ နေထိုင်ကြသည်
၁၉၃၁ မြန်မာနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကချင်လူမျိုး ဦးရေမှာ ၁၅၃၀၀ဝ ကျော် ရှိသည်
ထိုအရေအတွက်တွင် သန်းခေါင်စာရင်း မကောက်ယူနိုင်ခဲ့သော ဒေသများလည်း ရှိခဲ့သည်
ဂျင်းဖော (ဂျိန်းဖောဂျိန်ဖော့ဂျိမ်းဖော) ဆိုသော စကားမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကချင်များကို ခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ဒေသအလိုက်ဆိုလျှင် တောင်ဘက် အောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကချင်များကို ခနာမ်(Hkap Nam)ဟု ခေါ်၍ အထက်ဘက် (မြစ်ဖျားဘက်) တွင် နေထိုင်သော ကချင်များကို “ ခခူး(Hkap Hku) ” ဟု ခေါ်ကြသည်
ခခူး ဟူသော ကချင်စကားမှာ မြစ်ဖျားဟု အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်
ကချင်လူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့သည် “ ဝချက်ဝ ” ဆိုသော ရှေးဦး ဖခင်ကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝမှာ သားငါးဦးရှိရာ ထိုသားငါးဦးမှ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ထင်ရှားသော လူမျိုး အုပ်စုကြီး (၅) ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်
ထိုသူတို့မှာ မရစ်လထော်လဖိုင်အင်ခွမ် နှင့်မရန် တို့ ဖြစ်ကြသည်
အစ်ကို အကြီးဆုံးမှ ပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြသော မရစ်အုပ်စုမှာ ၎င်းတို့ လူမျိုးစုထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး ဖြစ်၍ လဖိုင်အုပ်စုမှာ အင်အား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
ဤလူမျိုးအုပ်စု (၅) စုတို့သည် ရှေးယခင်အခါက လူမျိုးချင်း ရောယှက်ကာ အတူတကွ နေထိုင်လေ့ ရှိခဲ့ကြသည်
အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝ၏ ညီငယ်(၇) ဦးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဆိုသော အခြား လူမျိုးအုပ်စု (၁၅) လည်း ရှိသေးသော်လည်း ထင်ရှားခြင်း မရှိကြချေ
ကချင်လူမျိုးတို့မှာ တိဗက်အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
သူတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်( Majoi Shingra Bum) ဖြစ်သည်ဟု မိရိုးဖလာ မှတ်သားထားကြသည်
ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဘာဝအားဖြင့် ပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်
ဤပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်မှာ တိဗက်ပြည် အရှေ့ဘက်နှင့် စီချွန်နယ်(မကြာမှီက ငလျင်အပြင်းအထန်လှုပ်ခဲ့သည့်ဒေသ) အကြားရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသပင် ဖြစ်ဟန်တူပေသည်
ကချင်မျိုးနွယ်တို့သည် တိဗက် အနွယ်ဝင်များအနက် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နောက်အကျဆုံး ဝင်ရောက်လာသည့် လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟုခန့်မှန်းရသည်
ထိုသို့ဝင်ရောက်ရာတွင် မြန်မာ(ဗမာ)အများစုကဲ့သို့ အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း အနောက်ဘက် ဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ မြောက်ဘက်စူစူးမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်
ထိုဒေသမှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်အတွက် အုပ်စုများအကြား အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု နည်းပါးခဲ့ကြသည့်အတွက် လူမျိုးစုများ၊ ဘာသာအယူအဆများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ ပါ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလိုကွဲပြားခဲ့ကြရသည်
ကချင်မျိုးနွယ်စုများအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးမှာ ဂျိန်ဖော် ဖြစ်သည်
တောင်ဘက် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ကချင်တို့သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်နှင့် အာသံပြည်တို့၏ နယ်စပ်များ ဆုံရာ တောတောင် ထူထပ်လှသော ဒေသတဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုဒေသမှ အခွင့်သာလျှင်သာသည့်အလျှောက်တောင်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြဟန်တူသည်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တြိဂံနယ်မြေ (မေခနှင့် မေလိခ မြစ်နှစ်သွယ် စပ်ကြားရှိ သုံးထောင့်ဒေသ) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုပဲ ကာလအတန်ကြာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြဟန်တူသည်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တောင်တန်းများတလျှောက် တောင်ဘက် ဆွမ်ပရာဘွမ်သို့၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မှသည် တောင်ဘက် တောင်ရိုးအတိုင်း၎င်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ဒရုချက်သို့၎င်း၊ ထပ်မံခွဲသွားသည့် လမ်းတစ်သွယ်၊ တြိဂံနယ်အတွင်းရှိ တောင်တန်းအတိုင်း ဆက်လာ၍ မေခမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာသည့် လမ်းတစ်သွယ် ဤသို့ လမ်းနှစ်သွယ် ကွဲပြားကာ ရွှေ့ပြောင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြလေသည်
ကချင်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ အမှန်စင်စစ် မြန်မာတို့ခေါ်သော ဝေါဟာရသာ ဖြစ်သည်
ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝေါဟာရ မဟုတ်ချေ
ကချင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ် မိမိ “ ဂျိန်းဖောလူမျိုး ” ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
တရုတ်တို့ကမူ ကချင်တို့ကို “ ဂျင်ဖော့ဆူ ” ဟု ခေါ်ကြသည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ “ ဂျိန်းဖော့လူမျိူး” ဟု ရရှိသည်
တောင်ထိပ်သား ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
အလွန်ရှေးကျသော မြန်မာ ကျောက်စာများတွင် ကချင် ဆိုသောစကား သုံးနှုန်းထားသည်ကို မတွေ့ရပေ
သက္ကရာဇ် (၈၀၄) ခုတွင် ရေးထိုးသော ညောင်ဦး ရွှေစည်းခုံ ဥညံနဝ ကျောက်စာတွင် “ကခြင်” ဟု ရေးထိုးထားသည်ကို ပထမဦးဆုံး တွေ့ရှိရသည်
ကချင်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်
ကျေးရွာများတွင် ဒမ္ဆာဆိုသော နတ်ဆရာမှာ အထူးအရေးပါ အရာရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်
မင်္ဂလာဆောင်သော အခါတွင်၎င်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက် သေဆုံး၍ သင်္ဂြိုဟ်မည့်အခါတွင်၎င်း ဒမ္ဆာ(နတ်ဆရာ)က ညွှန်ပြရှေ့ဆောင်ရသည်
ကျေးရွာတိုင်း ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဆလန်(salang) ဟုခေါ်သော ကျေးရွာလူကြီးများ ရှိသည်
ဆလန် ကို ပေါမှိုင်းဟု အခေါ်များသည်
ထိုသူတို့သည် မိမိကျေးရွာအတွင်း အမှုအခင်း၊ သာရေးနာရေး ကိစ္စများ၌ ဦးဆောင်ကြလေသည်
ဒူဝါဟုခေါ်သော အကြီးအကဲများမှာ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀) မှ (၁၀၀) အထိ အသီးသီး အုပ်ချုပ်ကြသည်
ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်အုပ် ဆိုသူများကိုလည်း ခန့်ထားလေသည်
တောင်အုပ်မှာ ဆလန် နှင့် ဒူဝါတို့ ကြားတွင် ရှိလေသည်
တောင်အုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပြေပြစ်လွယ်ကူစေရန် ကျေးရွာလူထုနှင့် ဒူဝါ တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်
ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာကြီး ဒေါက်တာအိုလာဟန်းဆန် ဆိုသူမှ ရောမအက္ခရာများဖြင့် ကချင်စာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်
ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဘာသာစကားဖြင့် ပြော၍ မဖြစ်သောအခေါ်အဝေါ်များကို ရှမ်းစကားဖြင့်၎င်း တရုတ်စကားဖြင့်၎င်း‌ ခေါ်‌ကြသည်
မနောပွဲတော်ကို မြန်မာပြည်တွင် မှီတင်းနေထိုင်သည့် လူမျိုးများစွာမှ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သာ ကချင်လူမျိုးများ နှင့် ယှဉ်တွဲသိရှိကြသည်
အဆိုပါ မနောပွဲသည် ထင်ရှားသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်
ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ကချင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကျင်းပလေ့ရှိသည်
ပွဲတော်ကျင်းပရခြင်းရည်ရွယ်ချက် (၃) ခုရှိသည်
နှစ်သစ်ကူးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်း၊ တိုက်ပွဲများကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကျင်းပခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်
မနောပွဲတော်ကို ကျယ်ဝန်းသော ကွင်းပြင်အလယ်တွင် မနောတိုင်ထောင်ထား၍ကျင်းပသည်
အဆိုပါ မနောတိုင်ထောင်ထားရာကွင်းလယ်သို့ ရိုးရာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော ကချင်အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့သည် သံစဉ်အလိုက် စီးမျေားလှည့်ပတ်ကခုန်ကြသည့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်
ကချင်လူမျိုးများသည် ကခုန်ခြင်း(ကချင် အကကို... ကိုယ်ရည်သွေးအကဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်
၊ သီဆိုခြင်းများတွင် အထူး ဝါသနာထုံသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်
မင်္ဂလာပွဲများတွင်၎င်း၊ အသုဘကြုံသည့်အခါတွင်၎င်း၊ အခြားနတ်ပွဲများတွင်၎င်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိကြသည်
တစ်ယောက်တည်း ကခုန်ခြင်းကား နည်းပါးလှသည်
ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ တွဲဖက်၍ ကကြသော်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကိုင်တွယ်ခြင်း မရှိကြချေ
တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သားမွေးယပ်တောင်များဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိကြသည်
ကချင်ပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုမှာ မနောပွဲ(Manau)ခေါ် နတ်ပူဇော်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်
ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာအားဖြင့် မောင်း(Bau)၊ လင်းကွင်း(Shuksheng)၊ ဗုံရှည်(Htawng)နှင့် ပလွေ[ထူရန်(Htu Ren),ပေါင်(Pau),ဒွန်ဘာ(Dumba),ပီးလန်(Pilang)တို့ကို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်
ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကချင်ဓါးနှင့်မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကချင်မနောပွဲတွင် မောင်းသည် ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ခြေလှမ်းညီအောင် စိတ်ထားတူအောင် ညီညွတ်ရေး စည်းကမ်းသင်ကြားပေးသကဲ့သို့ ကချင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားတို့ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ လက်ထပ်ရာတွင်လည်း မောင်းသည် လက်ဆောင်လက်ဖွဲ့ကောင်း တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်
ကချင်မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ယခင်က(လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀ဝကျော်) ဘာသာစကားတို့သာရှိခဲ့ပြီး စာပေမှာမူမရှိခဲ့ပေ
ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်သာဿနာပြုများမရောက်မှီအချိန်အထိ နတ်ကိုးခြင်းသည်သာ အဓိက ကိုးကွယ်မှုဖြစ်ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသည့်တိုင် မနောတိုင်မှာ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာအမှတ်အသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်
ကချင်လူမျိုးများ သေလျှင် သူတို့ သင်္ချိုင်း ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျုံးသဖွယ် မြောင်းများ တူးထားပြီးလျှင် သင်္ချိုင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခန့်သော တင်းကုတ်များ ဆောက်လုပ်ကာ အမိုးမိုး၍ ထားတတ်ကြသည်
သူတို့သေပြီးနောက် ဝိညာဉ်များမှာ ရှေးအဘိုးအဘွားများ၏ ဝိညာဉ်များ ရှိရာသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းကြသည်ဟု အယူရှိကြသည်
ကချင်တစ်ဦးသေလျှင် သူနေ့စဉ် သုံးလေ့သုံးထရှိသော ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်နှင့် အဝတ်အစားများကို သူနှင့်အတူ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်
ကချင်စာပေသည်လည်း အချို့သော တိုင်းရင်းသားစာပေတို့နည်းတူပင် (ဥပမာ ချင်းစာပေ) သာသနာပြုရောက်ရှိလာသော ဆရာကြီးများက ရိုးရာအသံထွက်စနစ်ကိုရေးသားနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာများအသုံးပြုပြီး တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ကချင်စာပေ နှစ်ရာပြည့်ပွဲကို မကြာမြင့်မီက မန္တလေးမြို့တွင်စုရုံး၍ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ထောင်ကာအကများပါဝင်ပြီး ကြီးကျယ်စွာကျင်းပခဲ့သည်
မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ဒေါက်တာ အိုလာဟန်ဆင်း အားဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော ဟန်ဆင်းပရက်စ် အမည်ဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်လည်းတည်ရှိသည်
ဆရာကြီး‌မရန်ရော်ဘင် အဂ်လိပ်ခေတ်ပညာဝန်
ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ
ပန်မူဒူဝါ လဖိုင်ဇော်တူး၊ အဂ်လိပ်ထံ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ
ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနော် - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင် ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီး|ဦးဒိန်ရတန်- သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင် ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီးဖော်ယူးခါး - ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ  မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိ၊ကချငါပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ‌Brigadier Lazum Tang Ji, World War IIHowa Duwa ဦးခွန်ဖုန်း ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသူ၊ Kachin Substate လူထုခေါင်းဆောင်
ဗိုလ်မှူးကြီးခွန်နောင်၊ မေမြို့စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ဟောင်း
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်၊နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်
ဗိုလ်မှူးချုပ်အယ်ကွန်ဖန်၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်တိုင်းမှူး
မိတုန်နော်၊မာရသွန် အရှေ့တောင်အာရှချန်ပီယံ"ရှင်ဗွေဂမ် မာရသွန် အရှေ့တောင်အာရှချန်ပီယံအားဖူ မာရသွန် မြန်မာ့ ချန်ပီယံ
ကော့ဂျာ၊ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အမျိုးသမီးဘော်လုံးဒိုင်အောင်လအန်ဆန်@အင်ဆန်အောင်လ]] - MMAမစ်ဒယ်ဝိတ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံတီခွန်မြတ်၊ ဦး|ဦးတီခွန်မြတ် - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကဒေးဗစ်ထန် (ဘောလုံးသမား)|ဒေးဗစ်ထန် - မြန်မာ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားကွတ်ခိုင်ကျော်မောင်၊စတူဒီယိုအဆိုတော်
အင်ဘန်လ-‌KIAKIO ဥက္ကဋ္ဌဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်-KIAဒုစစ်ဦးစီးချုပ်L ခွန်းရီ - အမျိုးသမီးအဆိုတော်L  ဆိုင်းဇီ - အမျိုးသမီးအဆိုတော်L လွန်းဝါ -အမျိုးသားအဆိုတော်ကေဂျာနူး- အမျိုးသမီးအဆိုတော်Grace Dumdaw - actress, Model and Singer(Hollywood)JZဒေါင်လွဏ်း- စွယ်စံုးရအနုပညာရှင်မရန်ဆိုင်းနော် - အ‌ဆိုတော်၊ M entertainment ပဲ့ကိုင်ရှင်Z‌အဘောက်-သရုပ်ဆောင်May Sabal Hpyu - အမျိုးသမီးအရးတက်ကြွလုပ်ရှာသူ(ရေဗက္ကာဝင်း အမ)ရေဗက္ကာဝင်း-အမျိုးသမီးအဆိုတော်နောနော်-အမျိုးသားအဆိုတော်အဆိုတော်မွန်းအောင် (Dennis)နေနော် - သရုပ်ဆောင်လဖိုင်ဆိုင်းရော် is the founder of Myanmar's largest civil society group, Metta Development Foundation တည်ထောင်သူ.  she was awarded a Ramon Magsaysay Award ဆုရှင်.
ဇွန်လ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၃) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၉၀၁ – ဦးဘဝင်း၊ မြန်မာ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဝန်ကြီး (၁၉၄၇ ကွယ်လွန်)
ကင်းချောင်းရွာ၊ ထူးဝ
ကင်းပုန်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinponkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ထန်းလေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းလေးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉ ဦး၊ မ ၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဗိုလ်ဗလ ကို ၁၇ မတ် ၁၉၁၇ တွင် မြောင်းမြခရိုင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ် ကျိုက်ပိရွာတွင် ဦးကျော်ဟန်၊ ဒေါ်သိန်း တို့မှ ဖွားမြင်သည်
ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ကိုသန်းရင် ဖြစ်သည်
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး နောက် သခင်ထွန်းလွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဂျပန်အမည်မှာ အိုတာနီ ဟုရိုရှိ ဖြစ်သည်
လပွတ္တာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ စီရင်စု တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၃၈-၃၉ မြောင်းမြ စီရင်စု ဗမာ့ လက်ရုံးတပ်များ တည်ထောင်သောအခါ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ သာယာဝတီ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ညီလာခံတွင် မြောင်းမြခရိုင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုညီလာခံတွင် သခင်ထွန်းလွင်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်
၁၉၃၈ ခု တို့ဗမာ အစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ သခင်မြ တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် စတုတ္ထ အသုတ် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ်များ နှင့် အတူ ၈ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုရီယုမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ တွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းမှ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူးရှူးကျွန်း နာဂါစကီး မြို့အနီးရှိ ရေတပ်စခန်း သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထိုမှတဆင့် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်း မြို့သို့ သွားရောက်ကာ အပန်းဖြေခဲ့ကြသည်
၈ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် သွားရောက်ကာ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်
ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်
ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ထားဝယ်စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်၍ ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေးကာလက ဗိုလ်ဗလ ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၇) သည် ရှေ့တန်း စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး တိုင်း(၆) နှင့် တိုင်း(၇) ဒေသအတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန် တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်သို့ ပြန်ဝင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယအကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သန့်ရှင်းဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ချောက်မြို့ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်
၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာတွင် “ထိုနေ့” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ခရီးတစ်ထောက် စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
၁၁ ဧပြီလ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကြေးမုံသတင်းစာတွင် “ရဲဘော်သုံးကျိပ် ၃၄ နှစ် ခရီး” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေး ခရီးတထောက် ပဒုတွဲဇန်နဝါရီ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယား သမ္မတ တီးတိုး၏ စစ်သည်တော်ကောင်း (တတိယဆင့်) Military Merit (Third Class) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဗိုလ်မှူးဗလသည် မန္တလေး ပန်းချီကျောင်းအုပ်ဟောင်းနှင့် မြို့ပိုင် ဦးမောင်မောင်ကြီး၊ ဒေါ်စိမ်းမြတို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်⁠ခင်ပြုံးနှင့် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၍ သမီးခြောက်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗိုလ်မှူးဗလသည် အသက်(၈၂)နှစ် အရွယ် ၁၉⁠၉၈-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင်  ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ခဲ့ချိန်၌ သမီး ဒေါ်ခင်ဥမ္မာ(DCPI)၊ ဦးတင်စိုး (အလုပ်ရုံမှူး M.P.E)၊ ဒေါ်ခင်စစ်အေး (ဦးအောင်ဖုန်း-ဝန်ကြီး၊ သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန)၊ သား ဦးသူရဗလ၊ (ဦးသီဟဗလ) ဒေါ်ဝင်း⁠ဝင်းမြင့်၊ ဦးသုခဗလ (2nd Officer Initeam Shipping) (ဒေါ်ခင်စောတင့်)၊ ဦးသုတဗလ (အကောက်ခွန်ဦးစီး) (ဒေါ်ညို⁠ညိုဝင်း)နှင့် မြေး ဦးစစ်တိုင်းအောင်၊ ဒေါ်ယဉ်ဝင်း⁠ဝင်းအောင်၊ မောင်စစ်သွေးအောင်၊ မခင်ပန်းပွင့်၊ မောင်သုနောင်၊ မပန်းအိဖြူ၊ မောင်ထွန်းသီဟထက်၊ မယမုံဦး တို့နှင့် မြစ် မတိုင်းနန်ဒီအောင်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ဝက်ခဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkhe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ဝက်ခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝကောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wakawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃ ဦး၊ မ ၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဃရေ ဒုဋ္ဌော မူသိကော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အိမ်ကို ဖျက်သည်မှာ ကြွက် ဖြစ်သည်
(ဃရေ  အိမ်၌၊ ဒုဋ္ဌော  ဖျက်ဆီးတတ်သည်ကား၊ မူထိကော  ကြွက်)
ဖင့်စာလည်နီ (Carpodacus subhimachalus) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံနှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ရင်းဘာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinbar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ရင်းဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးခင်မောင်ထွေးသည် အားကစားကလောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
"ခင်မောင်ထွေး (ပျဉ်းမနား)"ကလောင်အမည်ဖြင့် အားကစားကဏ္ဍနှင့်ပက်သက်သော ဆောင်းပါးများစွာရေးသားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်ထွေးကို ၁၉၃၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၄ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က မန္တလေးတိုင်း၊ပျဉ်းမနားမြို့၊မင်္ဂလာရပ်၊ ဗိုလ်တောက်ထိန်လမ်း၌ဖွားမြင်သည်
အမျိုးသားကျောင်း၊ABMကျောင်း၊ဂျပန်စာသင်ကျောင်း၊အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် အားကစားဒီပလိုမာ၊၁၉၆၇ခုနှစ်တွင် သတင်းစာဒီပလိုမာတို့ ရရှိခဲ့သည်
ခရိုင်ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးမှူးသင်တန်း၊ဘောလုံးနည်းပြဆရာသင်တန်း၊သတင်းစာပညာသင်တန်း စသည်တို့ကို တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်
၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်မြရင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် အားကစားမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် အားကစားမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် အားကစားအစဘေဘီလုံကဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် အားကစားစာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၊ အိုးဝေ၊မြဝတီ၊ငွေတာရီ၊ တို့ကျောင်းသား၊နွယ်နီ၊ရနံ့သစ်နှင့် အားကစားဂျာနယ်များတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၀ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်တစ်ထောင်သတင်းစာ၏ အားကစားကဏ္ဍ အငယ်တန်းသတင်းထောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၇၈ခုနှစ်တွင် ထိုသတင်းစာတိုက်၌ အကြီးတန်းအယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် တာဝန်မှရပ်စဲခံခဲ့ရသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဂျာနယ်၊မဂ္ဂဇင်းများ၌ အားကစားဆောင်းပါးများစွာ အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်
ထို့အပြင် အားကစားဝတ္ထုများလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်
ဤအတောအတွင်း ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ဖင်လန်နိုင်ငံ၊အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၊၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ဟောင်ကောင်၊ထိုင်းနိုင်ငံ၊၁၉၇၀ပြည့်နှစ်၊ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်၊၂၀၀၈ခုနှစ်တို့တွင် အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သေးသည်
မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲတွင် စည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာအားကစားကလောင်ရှင်များအဖွဲ့ချုပ်၏ နာယကအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်ထွေးသည် ၂၀၁၅ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၂နာရီခွဲတွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ SSCဆေးရုံသို့တင်ခဲ့ရပြီး ၃နာရီခွဲတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
မက္ကဆီကို အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း(စပိန်: Selección de fútbol de México)သည် နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများတွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအား ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်သော ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(Federación Mexicana de Fútbol)အောက်တွင် တည်ရှိပြီး ကွန်ကာကပ်(CONCACAF)အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်
ယင်ကောင်များတွင် လူတို့အား အန္တရာယ်အများဆုံးပြုနိုင်သော ယင်ကောင်မှာ အာဖရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသရှိ စက်စီ ယင်ကောင် (Tsetse Fly) ဖြစ်သည်
စက်စီ ယင်ကောင်သည် သာမန်ယင်ကောင်များထက် အတန်ငယ်ကြီးထွားသော ကိုယ်လုံးရှိသည်
စက်စီ ယင်ကောင်ကြောင့် တစ်နှစ်တစ်နှစ်တွင် ပျက်စီးဆုံးပါးရခြင်းသည် မခန့်မှန်းနိုင်လောက်အောင်ဖြစ်သည်
အာဖရိကတိုက်ရှိ အချို့အရပ်ဒေသများတွင် လူမနေနိုင်လောက်အောင်ပင် ဆိုးရွားသည်
ဤယင်မျိုးကိုက်ခဲသည့်အခါ အကိုက်ခံသူ၏သွေးထဲသို့ ပရိုတိုဇွန်းပိုးကလေးများ ဝင်သွားသည်
ဂလော်စင်းနား ပါလပဲလစ် (Glossina palpalis)ခေါ် ယင်ကောင်မျိုးသည် လူတို့အားကိုက်ခဲလျှင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဦးနှောက်ရောင် အိပ်မဝရောဂါကို စွဲကပ်စေတတ်၏
ဦးနှောက်ရောင် အိပ်မဝရောဂါဟု ဆိုခြင်းမှာ ရောဂါစွဲကပ်သူသည် အစဉ် အိပ်ချင်နေတတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ဂလောက်စင်းနား မော်စီတန်း (Glossina morsitans)ခေါ် ယင်ကောင်မျိုးသည် ကျွဲ၊ နွား၊ တိရစ္ဆာန်၊ မြင်း၊ ခွေးနှင့် အခြား အိမ်မွေး တိရစ္ဆာန်များကို နာဂါနား(Nagana)ခေါ် ရောဂါမျိုး ဖြစ်စေတတ်သည်
၂ဝ ရာစုမတိုင်မီက အဆိုပါရောဂါများသည် စက်စီ ယင်ကောင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရကြောင်းကိုမသိကြပေ
နောင်အခါမှ သိပ္ပံပညာရှင်တို့ စူးစမ်းရှာဖွေ၍ ထိုအကြောင်းကို သိရှိနားလည်လာကြသည်
ယခုအခါ ထိုယင်မျိုးတို့၏အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ကြပေပြီ
အထူးသဖြင့် စက်စီယင်ကောင်သည် မြစ်၊ ချောင်း၊ အိုင်တို့၏ ကမ်းပါးတွင်ပေါက်ပွားလေ့ရှိရာ ထိုကမ်းပါးတို့၏ အနီးအနားတစ်ဝိုက်ရှိ တော၊ ချုံ စသည်တို့ကို ရှင်းပစ်ခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်မှသက်သာရာရစေနိုင်သည်
ယင်ကောင်တို့တွင် စက်စီယင်ကောင်သည် အတော်ပင်ထူးဆန်းသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စက်စီယင်မသည် ဥမအုဘဲ ရက်သတ္တ ၂ ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် ပိုးလောင်း တစ်ကောင်ကျ ပေါက်တတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
စက်စီယင်သည် နားနေသည့်အခါ တောင်ပံကို နောက်ကျောအောက်သို့ အလျားလိုက်ခေါက်ထားလေ့ရှိသည်
ဗက်စကို ဒါ ဂါးမား (၁၄၆၀ ဝန်းကျင် - ၁၅၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၄) သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသား နယ်မြေသစ်စူးစမ်းသူဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသို့ ပင်လယ်ကိုဖြတ်ကာ ပထမဆုံးရောက်ခဲ့သူတည်း
နယ်မြေသစ် ရှာဖွေမှု သည် စွန့်စွန့်စားစား ပြုရသလောက် အလွန် အကျိုးကျေးဇူး များလှသဖြင့် ရှေးခေတ်များ မှ အစပြု၍ ဥရောပတွင် ခေတ်စား ခဲ့သည်
တစ်နိုင်ငံ နှင့် တစ်နိုင်ငံ အပြိုင် နယ်သစ်များ ရှာကြပြီးလျှင်၊ သက်ဆိုင်ရာ မိမိတို့ နိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်နှင့် တန်ခိုးအာဏာကို နယ်ချဲ့ခဲ့ကြသည်
တစ်ခါ က တန်ခိုးကြီး နိုင်ငံများဖြစ် ကြသော စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂယ် နိုင်ငံတို့သည်လည်း ချမ်းသာ ကြွယ်ဝသော အရှေ့တိုင်း၊ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပိုင်နက် ချဲ့လိုကြသည်
ထိုကြောင့် ယင်းဒေသများသို့ အမြန်ဆုံး ပေါက်ရောက်သော ပင်လယ် ခရီးလမ်း ကို အပြိုင်အဆိုင် ကြိုးစား ရှာဖွေခဲ့ကြသည်
ပေါ်တူဂီတို့သည် နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် မျှ အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ခရီးလမ်းကို တဖြည်းဖြည်းစမ်း၍ သင်္ဘော လွှင့် ကြည့်ခဲ့ကြရာ၊ ၁၄၈၈ ခုနှစ် တွင် ဗာတူးလူး မေယုဒီးအတ် ဆိုသူသည် အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်း ကို ပတ်မိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်အ တော်ပင် ခရီးပေါက်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ၁၀ နှစ်နီးပါးမျှပေါ်တူဂီတို့၏ ရှေ့ဆက် လက်ကြိုးပမ်းမှု သည် ခရီးမရောက်ဘဲ ရှိနေခဲ့လေသည်
ထိုအတောအတွင်း စပိန်နိုင်ငံက ၁၄၉၂ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တိုင်းသို့သွားသော ပင်လယ်ခရီးကိုရှာရန် ကိုလံဘတ် ကို လွှတ်လိုက်ရာ၊ အမေရိကတိုက် သို့ သွားရာ ခရီးလမ်းစ ရခဲ့လေ သည်
ထိုအခါ ပေါ်တူဂီတို့သည် အားကျမခံ၊ အာဖရိတိုက်ကို ပတ်၍ အရှေ့သွား ခရီးလမ်းကို ဆက်လက်ရှာဖွေရန် အကြံအစည် ပြုကြလေသည်
ယင်းသည့် အချိန်မတိုင်မီက ဗက်စကိုဒါဂါးမ သည် ထင်ထင်ရှားရှား မရှိခဲ့သေးချေ
သို့သော် မှူးမတ် မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦးဖြစ်၍ ကက်စတီးနိုင်ငံနှင့် ပေါ်တူဂယ် နိုင်ငံတို့ စစ်ပြိုင်ရာတွင် ပါဝင် ဆင်နွှဲ ခဲ့ဖူးကြောင်း မျှသာသိကြသည်
ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ကလေးဖြစ်သော ဆီးနေး၌ မွေးဖွားခဲ့သူ ဗက်စကို ဒါ ဂါးမား သည် ပင်လယ်ခရီး ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်၍ ပင်လယ်များ၌ သွားလာရန် နှစ်သက်ပြီးလျှင်၊ မကြောက်မရွံ့ သွားလာဝံ့သူ ဖြစ် လေသည်
ထိုကြောင့် ၁၄၉၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီဘုရင် ပထမ အီမန်းနျူအယ် သည် ဗက်စကို ဒါဂါးမအား သင်္ဘော ၄ စင်းကို ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ်စေပြီးသော် အရှေ့တိုင်း သွား ပင်လယ် ခရီးလမ်း ရှာဖွေစေရန် ခန့်အပ်သည်
ဗက်စကိုဒါဂါးမသည် ထိုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လစ္စဗွန်းမြို့မှ စတင်၍ ခရီးထွက် ခဲ့လေသည်
၄ လအတွင်း၌ ဗက်စကိုဒါဂါးမတို့သည် ဂွတ်ဟုပ်အငူကို ကောင်းမွန်စွာ ပတ်မိကြသည်
ထိုအငူကို ကျော်လွန်၍ ခရီး ဆက်မည်ပြုသောအခါ သင်္ဘောသား တို့သည် မလိုက်လိုကြ တော့ဘဲ တော်လှန်ပုန်ကန်ကြတော့သည်
ထို့ပြင်လေပြင်း မုန်တိုင်းများနှင့်လည်း အခါခါကြုံခဲ့ရသည်
ဗက်စကိုဒါဂါးမ သည် သင်္ဘောသားများ ၏ ပုန်ကန်မှု နှင့် လေပြင်းမုန်တိုင်း စသည့် အခက်အခဲတို့မှ လွတ်မြောက် ကျော်နင်းနိုင်အောင် အမျိုးမျိုး ကြိုးပမ်းခဲ့ရလေသည်
ယင်းသို့သော အခက်အခဲများကို ကျော်နင်းဖြေရှင်းရင်းပင် အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ မလင်ဒီ ဆိပ်ကမ်းမြို့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ကုန်သည်များနှင့် တွေ့လေသည်
ယင်းတို့အထဲမှ အိန္ဒိယရေကြောင်းပြ တစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ကာ၊ လစ္စဗွန်းမြို့မှ ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၀ လအကြာ ၁၄၉၈ ခုနှစ် မေလအတွင်း၌ အိန္ဒိယအနောက်ဘက် ကမ်းခြေရှိ ကာလိကတ်မြို့သို့ရောက်ခဲ့ လေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဗက်စကိုဒါဂါးမသည် ဥရောပမှ အိန္ဒိယသို့ပင်လယ်ခရီးကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်
ကာလိကတ်မြို့တွင်း၌ ထိုအချိန်က မူးဝါးလူမျိုး ကုန်သည်များလည်း ရှိနေသည်
မူးဝါးတို့က ပေါ်တူဂီတို့ ရောက်လာခြင်း ကို မလိုကြချေ
ထိုကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူအား ပေါ်တူဂီတို့ကို ကောင်းစွာ လက်ခံမပြုစုလေအောင်ပြုကြသည်
ထိုကြောင့် ဗော်စကိုဒါဂါးမသည် မြို့၏အခြေအနေကို လေ့လာ စုံစမ်းပြီးနောက် ပေါ်တူဂယ်သို့ပြန်ခဲ့သည်
မူလ ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခဲ့စဉ်က သင်္ဘောသား ၁၇၀ ပါရှိခဲ့ရာ လမ်းခရီးတွင် ဖျားနာသေဆုံးကြ သဖြင့် ၅၅ ယောက်မျှသာ ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံ သို့ ပြန်ရောက် နိုင်ကြလေသည်
ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်သောအခါ၊ ဘုရင်မင်း မြတ်က ဗက်စကိုဒါဂါးမ နှင့် သင်္ဘောသားများကို ဆုတော် လပ်တော်များ ချီးမြှင့်သည်
ဗက်စကို ဒါ ဂါးမား အား အင်္ဂလိပ် ဆာဘွဲ့ နှင့်ညီမျှသော ဒွမ်ဘွဲ့ပေးအပ်သည်
ပေါ်တူဂယ် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ ကုန်သွယ် လမ်းပွင့်လေသည်
ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် အိန္ဒိယ နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရန် အခွင့်အရေးများလည်း ရှိခဲ့ရာ၊ အလွန်ချမ်းသာကြွယ်ဝလာလေသည်
နောက် ၃ နှစ်ခန့် အကြာ ၁၅၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗက်စကိုဒါဂါးမားသည် ရေတပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့ ရပြန်သည်
အကြောင်းမူ ကာလိကတ်မြို့ တွင် ပေါ်တူဂီ ကုန်သည်များ နှင့် အိန္ဒိယ တိုင်းသားတို့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွား သောကြောင့်တည်း
ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် ကာလိကတ် မြို့သား တို့အား ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းခဲ့ရာ၊ ဗက်စကိုဒါဂါးမ ၏အမည်တွင်အမည်းစက်ထင်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ကိုချင်မြို့သို့ သွားရောက်၍ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ရာ ရွှေငွေပစ္စည်း တောင်ပုံရာပုံ ရရှိခဲ့သည်
မိုဇမ်ဗစ်နှင့်ဆိုဖာလာနယ် တို့တွင် ပေါ်တူဂီပြည်နယ်များ တည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ထိုနှစ် တွင်ပင် လစ္စဗွန်း သို့ ပြန်ခဲ့လေသည်
ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် အရှေ့တိုင်းတွင် ပေါ်တူဂီတို့ခြေကုပ်ရရန် စတင် လမ်းခင်း ပေးခဲ့ သော်လည်း၊ ၁၅၂၄ ခုနှစ် တွင်မှ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ရှိ ပေါ်တူဂီနယ်နယ်များ၏ ဘုရင်ခံချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရ၍ အိန္ဒိယသို့လာခဲ့ပြန်သည်
အိန္ဒိယသို့ရောက်၍ ရာထူး လက်ခံပြီး နောက်တွင် အိန္ဒိယ ရှိ ပေါ်တူဂီ အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကမောက်ကမ ဖြစ်နေသည်များကို ပြုပြင်ရန် ကြိုးပမ်းနေစဉ်၊ ကိုချင်းမြို့၌ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်
ထနော့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၄ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ဇော်ဦး (ကြည်း ၁၅၀၆၇)သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၅၆ တွင် ဖွားမြင်ပြီး မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့ဇာတိဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒအဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း အမှတ်စဉ်(၅၆) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်
အရာရှိငယ်ဘဝတွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဉာဏ်လင်း၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ အမှတ်(၅) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နည်းဗျူဟာမှူး၊ အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးနှင့် စစ်ရေးချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်ဆောင်ခဲ့​ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ဘက်တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့​​ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြ​​ည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး​ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်
ဟင်းခရော်ရွာ၊ စညှင်း
ဥက္ကုဋိကသိက္ခာပုဒ်  (ခမ္ဘကတဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြို့ရွာအတွင်း၌ ဖဝါးဆွံ့နင်း၍ သွားလာကြကုန်၏၊ [ခြေဖျားထောက်၍  ဖနောင့်ကို မြှောက်လျက်၎င်း, ဖနောင့်သာ နင်း၍ ခြေဖျားထောက်လျက်၎င်း သွားခြင်းကို ခြေဖဝါး နာနေသလို ဆွံ့နေသလို ဖြစ်သောကြောင့် “ဖဝါးဆွံ့” နင်းခြင်းဟု ခေါ်၏
ထိုသို့ ဖဝါးဆွံ့ နင်း၍ သွားခြင်းကား ကလေးများ ဆော့ခြင်းနှင့်တူသောကြောင့် အမြင်မတော်ချေ၊ ထို့ကြောင့် ထိုသို့သွားသော ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းများကို လူတို့ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချလေရကား—“န ဥက္ကုဋိကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီဟိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ဖဝါးဆွံ့နင်း၍ “မြို့ရွာအတွင်း၌ မသွားအံ့” ဟူသော အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်
ဟဂျိဘူတာ  (土師駅 ဟဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တော့တိုရိခရိုင်၊ ယဇုတိုင်း၊ ချိဇုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဓမ္မသတ်တရား၊ ရှိပါငြားလည်း၊ တိမ်းပါးငဲ့ကွက်၊ လက်ဆောင်ဖျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အချို့သော တရားသူကြီးတို့သည် ဓမ္မသတ်၊ ဥပဒေရှိပါလျက် တံစိုးလက်ဆောင်စားကာ ဘက်လိုက်ဆုံးဖြတ်တတ်ကြသည်
ဗဟက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bahet)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၆၉ ဦး၊ မ ၂၇၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဧဝရတ်တောင် (အင်္ဂလိပ်: Mount Everest; နီပေါ: सगरमाथा, ရောမအက္ခရာ: Sagarmāthā; တိဘက်: Chomolungma ཇོ་མོ་གླང་མ; တရုတ်: 珠穆朗玛峰; ပင်ယင်: Zhūmùlǎngmǎ Fēng)၊ အမည်ကွဲအားဖြင့် ချိုမိုလန်းမားတောင် (Mount Chomolungma) သည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး နေရာအဖြစ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့်  ၈၈၄၈မီတာ (၂၉၀၂၉ ပေ) မြင့်မားသည်
ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး နီပေါ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ(တိဗက်ဒေသ) တို့က တစ်ဖက်စီတည်ရှိသည်
ဧဝရတ်တောင်ထိပ်သည် နီပေါနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တိဘက်ဒေသ တို့၏ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သည် လူသားတို့အတွက် မလောက်ငှသော လေပမာဏရှိသည့် သေမင်းတမာန် လေထုဇုံတွင် တည်ရှိသဖြင့် တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရာတွင် အပို အောက်ဆီဂျင်ကို အသုံးပြုရသည်
သေမင်းတမာန်ဇုံ ဆိုသည်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၂၅,၀၀၀ ပေ ကျော် မြင့်သော ဧဝရတ်တောင်၏ တစိတ်တဒေသကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ဧဝရတ်တောင်ထိပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် တည်ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်၌အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်
ထိုတောင်ထိပ်ရှိရာ နီပေါနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ တိဗက်နိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း ယင်းတောင်ထိပ်သည် တန်ခိုးကြီးသည်ဟူ၍ အစွဲအလမ်းရှိကြသည်
တိဗက်ဘာသာစကားဖြင့် ထိုတောင်ထိပ်ကို မယ်တော် နတ်သမီး ဟု အမည်မှဲ့ခေါ်ကြသည်
၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရ မြေတိုင်းဌာနအရာရှိချုပ် ဆာဂျော့အဲဗရက်ဆိုသူသည် ထိုတောင်ထိပ်တည်ရာနှင့် အမြင့်ကိုပထမဦးဆုံး တိုင်းတာသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်
သို့ဖြစ်၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဲဗရက်တောင်ထိပ် (ဝါ) ဧဝရက်တောင်ထိပ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သည် ပေပေါင်း ၂၉ဝ၂၈ ပေ (၅ƒမိုင်ခန့်) မြင့်သည်
(အိန္ဒိယ သမ္မတနိုင်ငံမြေတိုင်းဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဤသို့သတ်မှတ်ထားသည်ကို တောင်တက်အဖွဲ့ အများစုက လက်မခံလိုပဲ ၂၉ဝဝ၂ ပေ ဟုသာ သတ်မှတ်လိုကြသည်
၁၉၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ တောင်တက်အဖွဲ့များသည် ထိုတောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသော တောင်တက်အဖွဲ့ဝင် အီး၊ အက်ဖ၊ နော်တင်နှင့် ဆိုမာဗဲ ဆိုသူနှစ်ဦးတို့သည်ပေပေါင်း ၂၈၁၃ဝ အမြင့်အထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက်တစ်ဖန် အေ၊ စီ၊ အာဗင်း နှင့် ဂျီ၊ အယ်၊ မလိုရီ ဆိုသူတို့နှစ်ဦးကလည်း ပေ ၂၆၈ဝဝ အမြင့်အထိ ရောက်ရှိပြီးနောက်ဆက်၍ တက်ကြပြန်ရာ အမြင့် ၂၈၂၃၉ ပေ သို့တိုင်အောင် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်
သို့ရာတွင် ထိုသူနှစ်ဦးစလုံးသည် တောင်ပေါ်၌ပင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ရလေသည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို လေယာဉ် ပျံဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြသည်
၁၉၃၃ ခု၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်များတွင် တောင်တက်အဖွဲ့တို့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ရောက်ရန် ဆက်လက် ကြိုးစားကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြချေ
တောင်များသည် ဆီးနှင်း အစဉ်ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည့်အပြင် မတ်စောက်သော ချောက်ကမ်းပါးကြီများကို အလွန်ခဲယဉ်းပင်ပန်းစွာ ဖြတ်ကျော်ရသည်
တစ်ခါတစ်ရံ နှင်းခဲလျှောများ ရုတ်တရက်ကျဆင်းလာခြင်းနှင့် လေပြင်းမုန်တိုင်းကျရောက်ခြင်းတို့ကြောင့် တောင်တက်သမားတို့ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အဖြစ်နှင့်လည်း ကြုံရတတ်သည်
ထို့ပြင် အဖွဲ့ဝင်တို့အတွက် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် တောင်တက်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ အသက်ရှူနိုင်ရန်အတွက် အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ဗူးများ အစရှိသည်တို့ကို တောင်ပေါ်စခန်း များသို့ အလုံအလောက် သယ်ယူကြရပေသည်
ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ လူမတက်ရောက်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတောင်တက်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် တစ်ကြိမ်ထပ်မံကြိုးစားခဲ့လေသည်
ဤအကြိမ်တွင် အဖွဲ့ဝင်နယူးဇီလန်နိုင်ငံသား အက်ဒမန်ဟီလာရီ နှင့် နီပေါနိုင်ငံသား တင်ဇင်းနော်ဂေး တို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မေလ ၂၉ ရက်နေ့၌ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ဦးစွာပထမ အောင်မြင်စွာရောက်ရှိခဲ့ကြသဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ ချီးကျူးခြင်းကို ခံကြရပေသည်
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ဟစ်လာရီနှင့်တင်းဇင်းနော်ဂ​ေးတို့ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက်တွင် လူအများစုက ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်ကြသည့် အလုပ်သည် စခန်းသိမ်းပေပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် ယင်းသို့မဟုတ်ခဲ့ပေ
နောက်နှစ် နောက်နှစ်များတွင်လည်း အနောက်နိုင်ငံမှ တောင်တက်အဖွဲ့များသည် ကမ္ဘာ၌အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်၍ တောင်တက်သမိုင်းတွင် မော်ကွန်းတင်ရစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရာ အချို့အဖွဲ့များသည် အောင်မြင်၍ အချို့အဖွဲ့များသည် မအောင်မြင်ခဲ့ကြချေ
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၃ဦးပါဝင်သော ဆွစ်တောင်တက်အဖွဲ့မှ အန့်ရှမိ နှင့် ယုဂ်မာမက် တို့သည် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ အဒေါ့ရိုက်နှင့် ဟန်းဇရူဒေါ့ ဖွန်ဂန်တင် တို့သည် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်
အခြားနိုင်ငံများမှ တောင်တက်အဖွဲ့များက ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်ပြနိုင်မှုသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီး၏ အရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံနေရသော အိန္ဒိယသားတို့အား သွေးထိုးပေးလေတော့သည်
ဟိမဝန္တာသည် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားများနှင့် ပို၍ နီးစပ်ရင်းနှီးလှသည်
အခြားရေခြားမြေခြား တောင်တက်အဖွဲ့များ၏ မဖြစ်မနေကြိုးပမ်းမှုကို ဧဝရက်တောင်ထိပ်က လက်ခံချီးမြှင့်ပါလျှင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကို ပို၍ကြိုဆိုပေလိမ့်မည်
ထို့ကြောင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား တောင်တက်အဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ တက်ခဲ့ကြရာ ရာသီဥတု ပြင်းထန်မှုကြောင့် ပေ ၂၈ဝဝဝ ကျော် အမြင့်သို့ရောက်၍ တောင်ထိပ်ကို လှမ်းမြင်နိုင်သည့်အခါမှ ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြရာ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်နှင့် လက်မတင်ကလေး လွဲခဲ့ရသည်
ပထမ အိန္ဒိယတောင်တက်အဖွဲ့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်မှ မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆုတ်ခွာခဲ့ရစဉ် တရုတ်တောင်တက်အဖွဲ့ဝင် တရုတ်အမျိုးသား ဝန်ဖူးချောင်း၊ ချူယင်ဟွာနှင့် တိဗက်အမျိုးသား ကိုဗူးတို့သည် ထိုနေ့ထိုရက် ပီကင်းစံတော်ချိန် နံနက် ၄:၂ဝ နာရီ၌ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ မြောက်ဘက်မျက်နှာမှ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ သတင်းဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာလေသည်
ဧဝရက်တောင်ထိပ် အရောက်တက်ရာ၌ စံချိန်တင်သောအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကား ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တက်ရောက်သော အမေရိကန်တောင်တက်အဖွဲ့ဖြစ်သည်
ထိုအဖွဲ့သည် အဖွဲ့ဝင်ခြောက်ဦးကို နှစ်ယောက်တစ်တွဲ သုံးဖွဲ့ဖွဲ့၍ တစ်နေ့ထဲတွင် (မေလ ၂၂ ရက်) တစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ဆက်တိုက် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့အရောက် တက်စေခဲ့သည်
ထိုအဖွဲ့ဝင်ထဲမှ လေးဦးတို့သည် အောက်ဆီဂျင်၊ စားရေရိက္ခာနှင့် အိပ်စရာတို့ မပါဘဲ ပေ ၂၈ဝဝဝ အမြင့်၌ တစ်ညဉ့်အိပ်နေကာ ကမ္ဘာ၌ သူတစ်ပါးတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သေးသော အလုပ်ကို လုပ်ပြကြလေသည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ရေတပ်ဗိုလ်မှူး (လက်ဖတင်နင်ကွန်မန်းဒါး) အမ်အက်(စ်) ခိုလီ ခေါင်းဆောင်သော အိန္ဒိယတောင်တက်အဖွဲ့သည် မလျော့သော ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယတို့ဖြင့် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်ကြပြီးလျှင် ဗြိတိသျှ၊ ဆွစ်၊ အမေရိကန် တောင်တက်အဖွဲ့များ နည်းတူ ကမ္ဘာ၌အမြင့်ဆုံးသောတောင်ထိပ်ကို အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်သည့်ဂုဏ် ရယူနိုင်ခဲ့၍ ကမ္ဘာ၌ အိန္ဒိယ၏စွမ်းရည်ကို ဝင့်ကြွားစွာပြနိုင်ခဲ့လေသည်
ထိုအဖွဲ့တွင် တင်းဇင်းနော်ဂ​ေးနှင့် တူဖြစ်သော နဝန်းဂုံဗူးတို့လည်း ပါဝင်ရာ သူတို့တူဝရီးသည် နော်ဂ​ေးက ဗြိတိသျှတောင်တက်အဖွဲ့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဂုံဗူးက အမေရိကန်တောင်တက်အဖွဲ့ နှင့်လည်းကောင်း တောင်ထိပ်သို့ တစ်ခေါက်စီ ရောက်ခဲ့ကြဘူးပေပြီ
ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ နိုင်ငံခြားသားများမပါဘဲ အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသားချည်းသက်သက်ပါဝင်သော အဖွဲ့တွင်လိုက်ပါခဲ့ကြသည်
အဖွဲ့ဝင်တို့ထဲမှ တောင်ထိပ်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိသော နှစ်ယောက်တစ်တွဲမှာ ဗိုလ်ကြီး အေအက်(စ်)ချီမာနှင့် နဝန်းဂုံဗူးတို့ဖြစ်ကြသည်
ထိုအိန္ဒိယ တောင်တက်အဖွဲ့သည်လည်း အမေရိကန် တောင်တက်အဖွဲ့ကဲ့သို့ပင် နှစ်ယောက်တစ်တွဲ အဖွဲ့ငယ်သုံးဖွဲ့ကို ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့အရောက် တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် စေလွှတ်နိုင်ခဲ့လေသည်
ဤသို့ အသီးအသီးတက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီးသော်လည်း တောင်ထိပ်သို့ မရောက်သေးသည့်နိုင်ငံ အသီးအသီးမှ တောင်တက်အဖွဲ့ဝင်များသည် တောင်ထိပ်သို့အရောက် တက်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိရာမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အမျိုးသမီး တောင်တက်အဖွဲ့ ဒုတိယခေါင်းဆောင် ယွန်ကို တာဗေအီသည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်
ထို့အတူ တရုတ်တောင်တက်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင်တရုတ်အမျိုးသမီး ဖန်သော့(ဂ)သည်လည်း ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဧဝရက်တောင်ထိပ်အရောက် တက်နိုင်ခဲ့လေသည်
မည်မျှမြင့်မားသော တောင်ကြီးဖြစ်စေကာမူ တစ်နေ့တွင် လူ့ဖဝါးအောက် ရောက်ခဲ့ရသည်သာတည်း
ဦးညီပု (၁၉၁၅ - ၁၉၉၆) သည် မြန်မာသရုပ်ဆောင်နှင့်  ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာဖြစ်သည်
သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်လည်းဖြစ်သည်
သူ၏ညီအငယ်ဆုံး တင်မောင်သည် အအောင်မြင်ဆုံး ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူသည် ၁၉၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့၌ အဖဦးဘညွန့် အမိ ဒေါ်ညိမ်းရှင်တို့မှ ဒုတိယမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဦးမောင်မောင်နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ မြန့်မာရုပ်ရှင်ကို တီထွင် ကြံဆရိုက်ကူးရန် ကြိုးစားနေသော ဦးအုန်းမောင်အားလူအား၊ ငွေအား၊ ဉာဏ်အားဖြင့် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်
၁၉၂၀ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
မေတ္တာနှင့် သူရာ မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပထမဆုံး မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်
မေတ္တာ နှင့် သူရာ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၀ကျေးတောသူမနု  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၁တောမြိုင်စွန်းကလွမ်းအောင်ဖန် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၂၃တစ်ခိုင်လုံးရွှေ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)   ၁၉၂၄မှိုင်းဝေဝေ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၅သမိုင်းညွှန့်ပေါင်း  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၃၃ဆုထူးပန်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ )  ၁၉၂၉ရွှေနှင်းဆီ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ )  ၁၉၃၁ဂျပန့်ရင်သွေး  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၃၅ကျားသစ်မယ်   ၁၉၂၃ပလုပ်တုတ်တုတ်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၂၅စင်္ကြာရှင်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၅ရွှေမင်းဝံ   (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၆မြသဘက်   (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၇မြအေးရင်   ၁၉၂၇မြိုင်နန်းစံ    ၁၉၂၆ချစ်သွေးညီညီ   ၁၉၃၁ချစ်ရေစင်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၃၅ပန်သစ္စာ   ၁၉၅၄သံခမောက်  ၁၉၃၅စမ်းရေယဉ်  ၁၉၃၆ချစ်လူယုံ    ၁၉၃၈  (အသံထွက်ရုပ်ရှင်)ကိုယ့်ရင်သွေး   ၁၉၅၅ချစ်သံသရာ   ၁၉၅၇၅၂၈   ၊      ၁၉၅၈နန်းထက်ကပန်းတစ်ခက်   ၁၉၆၃မမှောင်သောအလင်း    ၁၉၆၅သမန်းကျား    ၁၉၇၀
ဘန့်ပြင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantpyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
တခဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tahke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတစ်စု၏ မျိုးပွားနိုင်စွမ်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခံရမှုအပေါ် လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် ထိုသတ္တဝါတစ်စုထံမှ လိုအပ်သောအရည်အချင်းများအား ရရှိလာနိုင်စေရန် မျိုးဆက်တစ်ဆက်ပြီးတစ်ဆက်ပြုပြင်ရယူခြင်းဖြစ်သည်
ချားလ်စ် ဒါဝင် သည် ယဉ်ပါးပြီးဖြစ်သောမျိုးစိတ်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့် အမျိုးတူတောရိုင်းမျိုးစိတ်များကို ကွဲပြားခြားနားစေသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာအချို့ကို သတိပြုမိခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Selective Breeding ဟုခေါ်သည့် မျိုးစိတ်တစ်ခု၏ နှစ်လိုဖွယ်သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို လူသားတို့မှတိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ယဉ်ပါးစေခြင်းနှင့် သဘာဝတရား၏ရွေးချယ်မှုအရ သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ဆင့်ကဲတိုးတက်ဖွံဖြိုးလာခြင်းတို့၏ ကွဲပြားခြားနားပုံကိုလည်း ချားလ်စ်ဒါဝင် ကပင် ရှေးဦးစွာသိရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
မျိုးစိတ်တူပင်ဖြစ်စေကာမူ အယဉ်နှင့်အရိုင်းတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရကွဲပြားခြားနားကြသည်
ခွေးသည် ပထမဆုံးယဉ်ပါးစေခဲ့သည့် တိရစ္ဆာန်ပင်ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များအားယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းတို့၏မတိုင်မီနှစ်များစွာကဖြစ်သောပလေယိုဆင်းယုဂ်နှောင်းပိုင်းကာလ မကုန်ဆုံးမီအချိန်ကပင် ယူရေးရှားကုန်းမြေတစ်လျှောက်တွင် စတင်မွေးမြူခဲ့ကြသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာအထောက်အထားများအရ "မြည်း၊ မြင်း၊ ကုလားအုပ်၊ ဆိတ်၊ သိုး နှင့် ဝက်" အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန်များအားလုံးတွင် အယဉ်မျိုးနှင့် အရိုင်းမျိုးတို့အကြားတွင် အပြန်အလှန် မျိုးဗီဇစီးဆင်းမှုများသည် နှစ်ရှည်လများဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကိုဖော်ပြနေပေသည်
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Domestication ဟုသုံးနှုန်းကာ လက်တင်ဘာသာစကားအရ "အိမ်နှင့်သက်ဆိုင်သော" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် domesticus မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်
.ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းဆိုသည်မှာ "သတ္တဝါတစ်ခုမှ အခြားသတ္တဝါတစ်ခု၏ မျိုးပွားနိုင်စွမ်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခံရမှုအပေါ်လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် လိုအပ်သောအရည်အချင်းများရရှိလာနိုင်စေရန် မျိုးဆက်တစ်ဆက်ပြီးတစ်ဆက်ပြုပြင်ရယူသည့် သက်ရှိတို့အကြားရှိ အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုမှုဖြစ်ပြီး အဆိုပါမှီခိုဆက်ဆံမှုတွင်ပါဝင်သည့် သက်ရှိအနေဖြင့် အခြားမပါဝင်သည့်သက်ရှိတို့ထက် ပိုမိုအားသာစေသည့်အတွက် ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူသည့်သတ္တဝါကိုသာမက မွေးမြူခြင်းခံရသည့်သတ္တဝါကိုပါအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေခြင်းဖြစ်သည်
"  ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်း၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအပြင် လူသားများနှင့် ယဉ်ပါးပြီးဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်၊ အပင် စသည်တို့အပေါ် သက်ရောက်မှုများကိုပါ ထည့်သွင်းဖွင့်ဆိုထားသည်
ယခင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်၊ အပင်တို့အကြားပတ်သတ်ဆက်နွယ်မှုများကိုထည့်သွင်းဖွင့်ဆိုထားသော်လည်း လူသားတို့ကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင်မူ မွေးမြူသူနှင့် မွေးမြူခံသတ္တဝါနှစ်ခုစလုံးအတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည့် အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုမှုတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်
ယဉ်ပါးလာပြီးနောက်တွင် ကောက်ပဲသီးနှံပင်များ၊ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၏ အထွက်နှုန်း၊ မျိုးဆက်ပွားနှုန်း စသည်တို့သည် အရိုင်းဘဝမှာထက်များစွာ တိုးတက်လာသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်
ယဉ်ပါးပြီးမျိုးစိတ်များမှလည်း လူသားအနေဖြင့် တိကျသေချာစွာ ထုတ်လုပ်သယ်ပို့ဖြန့်ဝေနိုင်သော စားသောက်ကုန်နှင့်အသုံးအဆောင်များကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းဖြင့် လူသားဦးရေများပြားလာစေပြီး ကမ္ဘာအရပ်ရပ် နေရာဒေသအားလုံးသို့ပြန့်နှံ့သွားနိုင်စေခဲ့သည်
ထိုကဲ့သို့သော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အမှီသဟဲပြုမှုသည် လူသားနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံ၊ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန် စသည့်တို့အကြားတွင်သာ တွေ့နိုင်သည်မဟုတ်ပေ
အထူးသဖြင့် အချို့သော စုပေါင်းနေ အင်းဆက်ပိုးတို့သည် မွေးမြူသူများအနေဖြင့် အချို့တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်တို့အား ယဉ်ပါးစေသည်ကို လေ့လာသိရှိထားပြီးဖြစ်သည်
ဥပမာအားဖြင့် ရွက်ဖြတ်ပုရွက်ဆိတ်များနှင့် မှိုမျိုးစိတ်အချို့ကြားတွင်တွေ့ရှိရသော ပုရွက်ဆိတ်နှင့်မှိုအမှီသဟဲပြုမှုမျိုးပင်ဖြစ်သည်
တိရစ္ဆာန်များအား ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းသည် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ပြုစုစောင့်ရှောက်ခံရမှုနှင့် မျိုးပွားနိုင်စွမ်းတို့အပေါ်လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သည့် လူသားတို့အကြားရှိ အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုဆက်ဆံမှုပင်ဖြစ်သည်
ချားလ်စ် ဒါဝင် သည် ယဉ်ပါးပြီးဖြစ်သောမျိုးစိတ်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့် အမျိုးတူတောရိုင်းမျိုးစိတ်များကို ကွဲပြားခြားနားစေသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာအချို့ကို အဦးဆုံးသတိပြုမိခဲ့သည်
Selective Breeding ခေါ် မျိုးစိတ်တစ်ခု၏ နှစ်လိုဖွယ်သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို လူသားတို့မှတိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ယဉ်ပါးစေခြင်းနှင့် သဘာဝတရား၏ရွေးချယ်မှုအရ သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ဆင့်ကဲတိုးတက်ဖွံဖြိုးလာခြင်းတို့၏ ကွဲပြားခြားနားပုံကိုလည်း ချားလ်စ်ဒါဝင် ကပင် ရှေးဦးစွာသိရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
မျိုးစိတ်တူပင်ဖြစ်စေကာမူ အယဉ်နှင့်အရိုင်းတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရကွဲပြားခြားနားကြသည်
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းနှင့် တောရိုင်းသတ္တဝါအားယဉ်ပါးစေခြင်းသည် သီးခြားစီဖြစ်သည်
တောရိုင်းသတ္တဝါအား ယဉ်ပါးစေခြင်းဆိုသည်မှာ အရိုင်းဘဝအဖြစ်မွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်အား ၎င်း၏အရိုင်းသဘာဝဖြစ်သော လူတို့ကိုရှောင်ရှားသည့်စိတ်ကိုလျှော့ချပြီး လူမကြောက်စေရန် အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာပြုပြင်ပေးခြင်းဖြစ်ကာ ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းမှာမူ မျိုးစိတ်တစ်ခုအား မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် အပြီးအပိုင်ပြောင်းလဲလာစေပြီး သားစဉ်မြေးဆက်လူသားတို့နှင့် အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်
အချို့သောတိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များနှင့် အဆိုပါမျိုးစိတ်များတွင်ပါဝင်သော အချို့အကောင်များသည် အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် အရည်အချင်းတို့နှင့်ပြည့်စုံသောအခါ ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူရန်အတွက် အထူးသင့်လျော်သော အကောင်များဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်
ထိုအရည်အချင်းများမှာ (၁) ၎င်းတို့၏ အုပ်စုဖွဲ့နေထိုင်သည့် အကောင်အရေအတွက်နှင့် အုပ်စုဖွဲ့စည်းပုံ၊ (၂) ၎င်းတို့၏ မိတ်ဖက်ရွေးချယ်နိုင်ခွင့်ရရှိမှု၊ (၃) အမိအဖနှင့် သားပေါက်များအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သောတွယ်တာမှု၊ (၄) အစားအစာမျိုးစုံရွေးချယ်စားသောက်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်နယ်မြေသဘာဝအပြောင်းအလဲအပေါ် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု နှင့် (၅) လူသားနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သဘာဝအပေါ်တုံ့ပြန်မှု စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်
တိရစ္ဆာန်တို့ကိုယဉ်ပါးအောင်စတင်မွေးမြူရာတွင် မတူညီသောလမ်းစဉ်များသို့ဦးတည်သည့် အဆင့်အမျိုးမျိုးပါဝင်သော ရှည်လျှားသည့် ဘုံဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်များပါဝင်သည်
ယဉ်ပါးပြီးတိရစ္ဆာန်အများစုတို့ကို မွေးမြူခဲ့ရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါအဓိကလမ်းစဉ်သုံးခုရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်
(၁) လူသားတို့နှင့်လိုက်လျောညီထွေအောင် တစ်လမ်းသွားပုံစံဖြင့်ပြောင်းလဲခြင်း (ဥပမာအားဖြင့် ခွေး၊ ကြောင်၊ ကြက်ငှက်အချို့နှင့် ဝက်)၊ (၂) လူတို့မှ သားကောင်အဖြစ်ရှာဖွေဖမ်းဆီးခံတိရစ္ဆာန်များ (ဥပမာအားဖြင့် သိုး၊ ဆိတ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ စာမရီ၊ လာမာကုလားအုပ်နှင့် အယ်လပါကာ)၊ (၃) ကုန်စည်တင်ဆောင်ရန်ရည်ရွယ်မွေးမြူသည့်တိရစ္ဆာန်များ (ဥပမာအားဖြင့် မြင်း၊ မြည်းနှင့် ကုလားအုပ်) စသည်တို့ဖြစ်သည်
ခွေးသည် ပထမဆုံးယဉ်ပါးစေခဲ့သည့် တိရစ္ဆာန်ပင်ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များအားယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းတို့၏မတိုင်မီနှစ်များစွာကဖြစ်သော ပလေယိုဆင်းယုဂ်နှောင်းပိုင်းကာလ မကုန်ဆုံးမီအချိန်ကပင် ယူရေးရှားကုန်းမြေတစ်လျှောက်တွင် စတင်မွေးမြူခဲ့ကြသည်
လူတို့သည် တစ်လမ်းသွားလမ်းစဉ်နှင့် သားကောင်အဖြစ်ဖမ်းဆီးခံလမ်းစဉ်တို့ဖြင့် ယဉ်ပါးလာသည့်တိရစ္ဆာန်များကို တမင်ရည်ရွယ်မွေးမြူခဲ့ခြင်းမဟုတ်ခဲ့ပဲ ၎င်းတို့ဖမ်းဆီးသောတိရစ္ဆာန်များသည်ယဉ်ပါးလာမည်ကိုလည်း မသိရှိခဲ့ကြပေ
ဤလမ်းစဉ်နှစ်ခုစလုံးတွင် မွေးမြူခံတိရစ္ဆာန်များ၏ ရှင်သန်မှုနှင့် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားမှုတွင် လူသားတို့၏အခန်းကဏ္ဍသည် အလွန်အရေးပါလာပြီးနောက် လူသားနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့အကြားခွဲခြားမရနိုင်တော့အောင်ဆက်နွယ်ပတ်သတ်လာခဲ့ခြင်းသာဖြစ်သည်
ရည်ရွယ်မွေးမြူသည့်လမ်းစဉ်တွင်မူ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် အရိုင်းမှအယဉ်ဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းတို့မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း အခြားလမ်းစဉ်နှစ်ခုမှာမူ ထိုကဲ့သို့ရလဒ်ကိုဦးတည်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ခဲ့ပဲ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာမှတ်တမ်းမှတ်ရာများအရ ဖြစ်စဉ်တစ်လျှောက်အချိန်ကာလသည်လည်း ပိုမိုကြာမြင့်ခဲ့သည်ကိုတွေ့ရှိရပေသည်
အခြားသောတိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူရာတွင် ၎င်းတို့၏ မျိုးပွားမှုနှင့်ဆိုင်သော ဝိသေသလက္ခဏာများအရ ရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သော်လည်း ခွေးကိုမွေးမြူရာတွင်မူ အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာအရသာ ရွေးချယ်မွေးမြူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
တိရစ္ဆာန်များကိုယဉ်ပါးအောင်စတင်မွေးမြူရာတွင် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူကိုထိန်းချုပ်သည့်မျိုးဗီဇများကိုသာ သက်ရောက်မှုရှိသော်လည်း ကောက်ပဲသီးနှံပင်များတွင်မူ ၎င်းတို့၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာ(အစေ့အရွယ်အစား၊ အပင်၏ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် မျိုးဆက်ပွားစနစ်) နှင့် ဇိဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ(အစေ့မှအပင်ပေါက်သည့်အချိန်နှင့် အသီးများရင့်မှည့်ချိန်) တို့ကိုထိန်းချုပ်သည့် မျိုးဗီဇများကို သက်ရောက်ပြောင်းလဲစေသည်
ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် ဂျုံကိုစိုက်ပျိုးရာတွင်တွေ့ရသည်
ဂျုံပင်အရိုင်း၏အစေ့သည် ရင့်မှည့်ချိန်တွင် မြေသို့ကြွေကျကာ အပင်ပြန်ပေါက်သော်လည်း လူတို့စိုက်ပျိုးသော ဂျုံပင်မှအစေ့မှာမူ ရင့်မှည့်သော်လည်း ပင်စည်မှာပင်ကပ်တွယ်နေခြင်းကြောင့် ရိတ်သိမ်းရလွယ်ကူစေသည်
ဤသို့ပြောင်းလဲလာရခြင်းသည် ဂျုံပင်ကို လူတို့စတင်စိုက်ပျိုးစဉ်က ဂျုံပင်အရိုင်းတို့တွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကျပမ်းမျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်ကို အထောက်အထားများအရသိရှိရသည်
ပင်စည်တွင်ကပ်တွယ်သော ဂျုံစေ့တို့သည် လူတို့၏ခူးဆွတ်ရိတ်သိမ်းခြင်းကို ပို၍ခံရပြီး ပြန်လည်စိုက်ပျိုးမည့် မျိုးစေ့များအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာကြသည်
ဤသို့ဖြင့် ရှေးဦးစိုက်ပျိုးသူလယ်သမားများအနေဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်သတိမမူမိစေကာမူ ထိုဗီဇမျိုးကွဲကိုရွေးချယ်စိုက်ပျိုးမိခဲ့ကြလေသည်
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် လူတို့စိုက်ပျိုးသောဂျုံပင်မှအစေ့တို့သည် အပင်ပေါက်ရန်နှင့် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရန်အတွက် စိုက်ပျိုးသူလယ်သမားတို့အပေါ်သာ မှီခိုရလေသည်
ကောက်ပဲသီးနှံများကို အယဉ်အဖြစ်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးရန်အတွက် လူတို့၏အစောဆုံးကြိုးပမ်းမှုသည် အနောက်တောင်အာရှဒေသတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ဆီးရီးယားဒေသရှိ ကျောက်ခေတ်သစ်မတိုင်မီက လူသားတို့သည် အပင်များကို ဝိသေသလက္ခဏာများရွေးချယ်ကာစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည့် ရှေးကျသောအထောက်အထားများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်
အယဉ်ဗီဇလက္ခဏာများပါရှိသည့် ရိုင်းစပါးစေ့များကို ဆီးရီးယားနိုင်ငံ အဘူဟူရယ်ရာရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ၏ ကျောက်ခေတ်လယ်(ဘီစီ ၁၁၀၅၀ ပတ်ဝန်းကျင်)အကျွင်းအကျန်များအတွင်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသည်
သို့သော်လည်း ဤတွေ့ရှိမှုသည် အယဉ်အဖြစ်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးမှုကိုဦးတည်သော အဆင့်တစ်ခုဖြစ်ဟန်မတူပဲ ရိုင်းစပါးအရိုင်းပင်များကို စတင်စိုက်ပျိုးရာမှရရှိလာသော ဒေသန္တရမျိုးကွဲပုံစံတစ်ခုပင်ဖြစ်နိုင်ပေသည်
ကြွေထည်ပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့်အတတ်ပညာမထွန်းကားမီ ဘီစီ ၁၀၀၀၀ ခန့်အရောက်တွင် ရေတကောင်းကဲ့သို့အသုံးပြုရန်အတွက် ဘူးပင်(Lagenaria siceraria) ကိုအယဉ်အဖြစ်စတင်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်
ဘူးပင်အယဉ်မျိုးသည် ဘီစီ ၈၀၀၀ ခန့်တွင် အာရှတိုက်မှ အမေရိကတိုက်သို့ ပြန့်ပွားရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး လူသားတို့၏အာရှတိုက်မှ အမေရိကတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်မှုကြောင့်ပင် ထိုသို့ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်
ဘီစီ ၉၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်သော လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် နှံစားသီးနှံများကို အယဉ်အဖြစ်စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်
ဦးစွာပထမ အယဉ်ဖြစ်အောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည့် နှံစားပင်များမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အစေ့အသီးကြီးသည့် တစ်နှစ်ခံအပင်များဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့တွင် စားတော်ပဲစသည့် ပဲအမျိုးမျိုးနှင့် ဂျုံကဲ့သို့သော အစေ့အဆန်ပင်များပါဝင်သည်
အရှေအလယ်ပိုင်းဒေသသည် အဆိုပါသီးနှံများကိုစိုက်ပျိုးရန်အထူးသင့်လျော်ပေသည်
ခြောက်သွေ့ပူပြင်းသောနွေကာလရှိသည့် ရာသီဥတုမျိုးသည် အစေ့အသီးကြီးသည့် တစ်နှစ်ခံအပင်များ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေသည့်အပြင် မြေမျက်နှာပြင်အနိမ့်အမြင့်မတူညီကွဲပြားခြင်းကြောင့်လည်း မျိုးစိတ်မျိုးကွဲအများအပြားဖြစ်ပေါ်စေသည်
အယဉ်အဖြစ်စိုက်ပျိုးသည့်အတတ်ထွန်းကားလာသည်နှင့်အတူ လူသားတို့သည်လည်း ခြေသလုံးအိမ်တိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှ အခြေတကျနေထိုင်သည့် စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံလူ့အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲလာလေသည်
ဤအပြောင်းအလဲသည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀ မှ ၅၀၀၀ ခန့်ကြာပြီးနောက်တွင် သမိုင်းတွင်ပထမဦးဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံများကိုပေါ်ထွန်းလာခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုကိုပေါ်ထွန်းလာစေခဲ့ပေသည်
ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ပန်းသီးပင်နှင့် သံလွင်ပင် စသည့်အပင်များအပါအဝင် နှစ်ရှည်ခံအပင်များနှင့် အပင်ငယ်တို့ကို အယဉ်အဖြစ်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်
အခွံမာသီးအပင်များဖြစ်ကြသော မာကာဒေးမီယာအသီး ပီကန်အသီး စသည့် အပင်များမှာ ယနေ့ခေတ်တွင်မှ အယဉ်အဖြစ်စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
ပင်ကြိမ် (ရွာသစ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinkyein (Ywarthit))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ စီပိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီပိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၅ ဦး၊ မ ၈၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဒရယ်ချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayeichaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်
မက်သရူးဖလစ်စတိန်း သည် ဝိပဿနာတရားပြဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ယခင်က စိတ်ရောဂါကုထုံးပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ကြိမ် ခံယူခဲ့သည်
မူလဆရာမှာ ရဟန်း Bhante Henpola Gunaratana ရဟန်း ဖြစ်သည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဖလစ်စတိန်းနှင့် Bhante Gunaratana သည် Bhavana အဖွဲ့နှင့် ဗာဂျီးနီးယားအနောက်ပိုင်းတွင် တရားစင်တာတစ်ခုကို ပူးတွဲကာ တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ဖောရက်ဝေး (Forest Way) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဤအဖွဲ့အစည်းသည် စစ်မှန်သောကိုးကွယ်မှု တိုးတက်လာစေရန်အတွက် မြေထောင်မြှောက်ပေးရန်အတွက် အမျိုးမျိုးသော အခွင့်အလမ်းများကို အထောက်အပံ့ပေးသည်
ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ လမ်းညွှန်စည်းကမ်းတစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများအား ပေါင်းစည်းမှုအမြင်ကို ထောက်ပံ့ပေးရန် ဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဖလစ်စတိန်းသည် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသည့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်
၎င်းမှာ "With One Voice." ဟု အမည်ပေးထားသည့် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြထားသည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကို ပြုလုပ်ရန် ဖြစ်သည်
မတူကွဲပြားသည့် တစ်ဆယ့်ငါးမျိုးသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများမှ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို အင်တာဗျူးပြုလုပ်ကာ အားလုံးသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများမှ ဘုံတူညီသည့်အမှန်တရားကို ရှာဖွေရန် ကြိုးစားထားခြင်း ဖြစ်သည်
၎င်းကို အသံလွှင့်တယ်လီဗွီးရှင်းနှင့် ဗီဒီယိုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဖြန့်ဝေခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကို Canyon Productions, Inc နှင့် ပူးပေါင်းထုတ်ဝေခဲ့ကာ ဤရုပ်ရှင်သည် Bronze Telly ဆု နှစ်ခု ရရှိခဲ့သည်
Journey to the Center, Wisdom Publications 1998. ISBN 978-0-86171-141-3Swallowing the River Ganges, Wisdom Publications 2001. ISBN 978-0-86171-178-9The Meditator's Atlas, Wisdom Publications 2007.  ISBN 978-0-86171-337-0The Forest Way [၁] Archived 24 April 2021 at the Wayback Machine.Flickstein article on the Impediments to the Practice of Insight Meditation [၂]The Bhavana Society [၃] Archived 24 November 2021 at the Wayback Machine."With One Voice" documentary [၄] Archived 1 December 2019 at the Wayback Machine.
မက်ဆာချူးဆက် ဓနသဟာယ ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်း နယူးအင်္ဂလန် ဒေသတွင် ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ရုဒ်အိုင်းလန်း နှင့် ကွန်နက်တစ်ကပ်ပြည်နယ် တို့က တောင်ဘက်၊ နယူးယောက်ပြည်နယ် က အနောက်ဘက်၊ ဗားမောင့်ပြည်နယ် နှင့် နယူးဟမ်ရှိုင်းယားပြည်နယ်တို့က မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိကြပြီး အရှေ့ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ရှိသည်
ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေ ၆.၆ သန်း၏ အများစုမှာ ဘော့စတွန် မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေတွင် နေထိုင်ကြသည်
ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် မြို့ပြများ၊ မြို့ပြဆင်ခြေဖုံး အရပ်များနှင့် ကျေးလက်ဒေသများ ရှိပြီး အနောက်ဘက်ခြမ်း၏ အများစုမှာမူ ကျေးလက်ဒေသဖြစ်သည်
မက်ဆာချူးဆက်သည် နယူးအင်္ဂလန် ပြည်နယ် ၆ ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးချင်း စုစုပေါင်း ဝင်ငွေ အနေနှင့် အမေရိကန် ပြည်နယ်များတွင် တတိယ အဆင့် ရှိသည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင် စုနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ မူရင်းပြည်နယ် ၁၃ နယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ် ကာ နယူးအင်္ဂလန်ပြည်နယ်စုတွင် ပါဝင်သောကြောင့် အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုသမိုင်းတွင် အရေးပါ အရာရောက်သည်
ကိုးကွယ်မှု၌ လွတ်လပ်ရေးရရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ အုပ် ချုပ်မှု၌ လွတ်လပ်ရေးရရန်အတွက် လည်းကောင်း ရှေးဦး ကိုလိုနီနယ်သားများ စတင်ကြိုးပမ်းရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်
ယခုအခါ အဘက်ဘက်တွင် တိုးတက်လျက်ရှိပေသည်
မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် ဗားမောင့်ပြည်နယ်နှင့် နယူးဟမ္ပရှိုင်းယား ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဘက် တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ ရုတ်ကျွန်း၊ ကွန်နက်တီကတ် ပြည် နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် နယူးယော့ပြည်နယ်တို့ဖြင့် ပတ်ရံ လျက်ရှိသည်
ပြည်နယ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တရိဂံပုံဖြစ်၏
သို့သော် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းသည် အကွေ့အကောက်အစွန်း များ ရှိသောကြောင့် မဖြောင့်မတန်းဘဲရှိ၏
အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၈,၂၅၇ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၏
မက်ဆာချူးဆက်ပြည် နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဗော့စန်မြို့ဖြစ်၍ အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဝုစတာ၊ စပရင်းဖီး၊ ဖောရီးဗား၊ ကိမ်းဗရစ်၊ နယူးဗက်ဒဖို့၊ ဆောမာဗီးမြို့များ ဖြစ်သည်
မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် သဲထူသော မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ၍ အနောက်ဘက်သို့ ရောက်လေလျှင် လှပသော တောင်တန်းများရှိသည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်ကို ကမ်းရိုး တန်း မြေနိမ့်ပိုင်း၊ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ၊ ကွန်နက်တီကတ်ချိုင့် ဝှမ်းနှင့် ဗတ်ရှိုင်ယာဒေသဟူ၍ သဘာဝအပိုင်းကြီး ၄ ပိုင်း ပိုင်းခြားနိုင်၏
ကမ်းရိုးတန်းမြေနိမ့်ပိုင်းသည် အကွေ့အကောက် အဝင် အထွက်များသော အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင်ရှိ ၍ ယင်းဒေသတွင် အန်အငူ၊ ကော့ဒအငူ တို့နှင့် ဗော့စတန်၊ ပလင်းမတ်၊ ကော့ဒအငူနှင့် ဗတ်ဇတ်ပင်လယ်အော် ၄ ခုရှိ သည်
ထို့ပြင် ဗော့စတန်၊ ဂလောက်စတာ၊ နယူးဗက်ဒဖို့မည် သော ဆိပ်ကမ်းကောင်းကြီးများလည်း ရှိသည်
ဗော့စတန်မှ နယူးဟမ္ပရှိုင်းယားတစ်လျှောက်ရှိ မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း သည် ကျောက်ဆောင်ထူထပ်၍ ကြမ်းတမ်းသည်
ကမ်းရိုး တန်းအလွန်တွင် ကျွန်းငယ်များစွာရှိသည်
ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသသည်ကား ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၁,ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၏
တောင်နိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် ချောင်းမြောင်း များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်
ဤဒေသတွင် ရေအိုင်များနှင့် ရေစီးသန်သော ချောင်းမြောင်းများ ရှိသောကြောင့် ရေအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သဖြင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေသည်
ကွန်နက်တီကတ်ချိုင့်ဝှမ်းသည် ပြည် နယ်တွင် မြေဩဇာအကောင်းဆုံး ဒေသရှိရာ အပိုင်းဖြစ်၏
ကွန်နက်တီကတ်မြစ်မှ ရေကိုရရှိသည်
ထိုဒေသတွင် တောင် များသည် ခပ်ကျဲကျဲတည်ရှိသည်
မက်ဆာချူးဆက် အနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသော ဗတ်ရှိုင်ယာဒေသသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင် စု၏ အလှပဆုံးသောဒေသများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်
ရှည် လျားသော တောင်တန်းများသည် တောင်ထိပ်အထိ သစ်ပင်များ ဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်
နက်ရှိုင်းသော ချိုင့်ဝှမ်းများလည်း ရှိ၍ အချို့အချို့သော ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် ကြည်လင်ပြာလဲ့သော အိုင်များရှိသည်
ယင်းဒေသတွင် ဗတ်ရှိုင်ယာတောင်များသည် မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်
ဗတ်ရှိုင်ယာ တောင်များကို 'အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ဆွစ်ဇာလန်' ဟူ၍ လည်း ခေါ်ဝေါ်သမုတ်၏
အပန်းဖြေစခန်းအဖြစ်ထင်ရှားသည်
မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်တွင်းရှိ မြစ်ချောင်း အများ အပြားမှာ ရေစီးသန်သောကြောင့် ရေအားဖြင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူရာ၌ အသုံးဝင် အဖိုးတန်ပေသည်
အရေးပါအရာ ရောက်ဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးမြစ်မှာ ကွန်နက်တီကတ်မြစ် ဖြစ်၍ မြောက်မှသည်တောင်သို့ ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း၏
အခြားမြစ်များမှာ မယ်ရီမက်၊ တွန်တန်၊ ဟောက်စတိုးနစ်၊ ချား အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏
ကော့ဒအငူ ပင်လယ်အော်နှင့် ဗတ်ဇတ် ပင်လယ်အော်တို့ကို ဆက်ထားသော ကော့ဒအငူတူးမြောင်းသည် အရေးပါသော ရေလမ်းဖြစ်၏
ပြည်နယ် တစ်ဝှန်းလုံးတွင် အင်း၊ အိုင်ကလေးများ အနှံ့အပြားရှိ၏
မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ ဆောင်း အခါ၌ အလွန်ချမ်းအေး၍ နွေအခါ၌ ပူသည့်အခါ အလွန်ပူ သည်
ရာသီဥတု ရုတ်ခြည်းပြောင်းလဲတတ်၏
ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပင်လယ်ကြောင့် အတွင်းပိုင်းထက် ဆောင်းအခါ တွင် အအေးပေါ့၍ နွေအခါတွင် အေးမြသည်
နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် မှာ ပျမ်းမျှလက်မ ၄ဝ ဖြစ်၏
မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်၏ သယံဇာတပစ္စည်းတို့တွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ နှမ်းဖတ်ကျောက် ဖြစ်သည်
ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ငါးဖမ်းခြင်းသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်းကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မက်ဆာချူးဆက်သည် ငါးနှင့် ငါးထွက်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာ၌ ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဗော့စတန်မြို့သည် ငါးစိမ်း၊ ငါးစိုရောင်းချရာ ဌာနကြီးဖြစ်၍ ဂလောက်စတာမြို့ သည် ကော့ဒငါးလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာဌာနဖြစ်သည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင် လယ်ယာခြံလုပ်ငန်းများ ကိုလည်း ရှေးကထက် တိုးတက်အောင် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိ၏
လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများမှာ ပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မေပယ်သကာရည်၊ ဆေးရွက်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကြက် ငှက်နှင့် ကြက်ဥများ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ပန်းသီး၊ ကရန် ဗယ်ရီ၊ စထရော်ဗယ်ရီ၊ စပျစ်စသည့် သစ်သီးများ စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင်ဆိပ်ကမ်းကောင်းများရှိ၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လွယ်ကူမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ် ဓာတ်အား အလုံအလောက် ရရှိနိုင်သောကြောင့် လည်းကောင်း စက်မှုလုပ်ငန်းအထူးထွန်းကား၏
စက်မှုလုပ်ငန်း အချက်အချာ ဒေသများသည် ရေအားရရှိစေနိုင်သော မြစ်ကမ်းများပေါ်၌ တည်ရှိ၏
စက်မှုလုပ်ငန်း ဒေသကြီးများမှာ ဗော့စတန်လော ရင့်၊ ဗရော့တန်၊ ဟေဗာဟီး၊ လင်း၊ ဖောရီဗား၊ လိုဝဲ၊ နယူး ဗက်ဒဖို့၊ ဝုစတာ၊ စပရင်းဖီးမြို့များဖြစ်၏
လုပ်ငန်းကြီးများမှာ ဖိနပ်လုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးနှင့် ချည်ထည်လုပ်ငန်းများဖြစ်၍ အခြား အရေးပါသော လုပ်ငန်းများကား ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ ဆေးဆိုးလုပ် ငန်း၊ စက်ကိရိယာလုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ နာရီလုပ် ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်း၊ စက္ကူနှင့် သစ်ပျော့ဖတ်လုပ်ငန်း၊ ပိုး ထည်နှင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်၏
ဤသို့ ကုန်ပစ္စည်းများလည်း ထုတ်လုပ်နိုင်သည့်အပြင် ဆိပ် ကမ်းကောင်းများလည်း ရှိသောကြောင့် မက်ဆာချူးဆက်ပြည် နယ်သည် နိုင်ငံခြားနှင့် ကုန်သွယ်မှု ကောင်းမွန်သည်
ဗော့စ တန်မြို့သည် နယူးအင်္ဂလန်၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းလည်းဖြစ် သည်
ယင်းပြည်နယ်သည် စက်မှုကိရိယာတန်ဆာပလာ၊ အမဲ သား၊ ငါး၊ ချည်ထည်နှင့် သိုးမွေးထည်များ၊ ကောက်နှံများကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့သည်
ပြည်တွင်းသို့မူ သားရေသိုးမွေး၊လျှော်များကို တင်သွင်းသည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင် မီးရထားလမ်း စုစုပေါင်း ၂,ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်
အလွန်ကောင်း မွန်သော ကားလမ်းများလည်း ရှိသည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၅,၁၄၈,၅၇၈ ယောက် (၁၉၆ဝ) ဖြစ်သည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သည် သေးငယ်ကျဉ်းမြောင်း သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပညာရေး၊ ဥပဒေရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စာပေ အနုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကျွမ်းကျင်သော လူရည်ချွန်များ ပေါ်ထွက်သည့် ပြည်နယ်ဖြစ်၏
ဂျွန်အက်ဒမ် နှင့် ဂျွန်ကွင်စီအက်ဒမ် မည်သော အမေရိကန်သမ္မတ နှစ်ဦး တို့သည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သားများ ဖြစ်ကြ၏
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သည် ပညာရေးတွင်ထိပ်တန်း ကျသော ပြည်နယ်ဖြစ်၏
ပထမဆုံးကျောင်းကို ၁၆၃၅ ခုနှစ် တွင် တည်ထောင်လျက် နောက်တစ်နှစ်တွင် ယခုအခါထင်ရှား သော ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
အစိုးရက ထောက်ပံ့သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရှိ ပညာသင်ကျောင်း များ၊ ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ်များအပြင် ပုဂ္ဂလိကအားဖြင့် ထောက်ပံ့ဖွင့်လှစ်ထားသော ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ်များလည်းရှိသည်
ယင်းတို့မှာ ဟားဗဒ်တက္ကသိုလ်၊ အမ္မဟတ် ကောလိပ်ကျောင်း၊ ဝီလျံကောလိပ်ကျောင်း၊ ကလတ် တက္ကသိုလ်၊ မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုပညာသင်သိပ္ပံ၊ ဟိုးလီး ခရော့ကောလိပ်ကျောင်းနှင့် တပ်ဖကောလိပ်ကျောင်း အစရှိသည် တို့ဖြစ်၏
ဗော့စတန်မြို့ရှိ ပါကင်မျက်မမြင်ကျောင်းသည် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားလှပေသည်
မောင့်ဟောလယုတ်၊ ရက်ဒ ကလစ်၊ စမစ်၊ ဝက်စလီ၊ ဟွီတန်၊ ဆင်မန် ကောလိပ်တို့သည် ထင်ရှားသော အမျိုးသမီးကောလိပ်ကျောင်းများ ဖြစ်၏
မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ် ကမ်းခြေသို့ ခရစ်နှစ် ၁ဝဝဝ ခန့်က နော့သမန်လူမျိုးတို့ ရောက်လာကြသည်ဟုဆိုသည်
၁၆ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဂေါစနော့သည်လည်းကောင်း၊ ၁၆၁၄ ခုနှစ် တွင် ဂျွန်စမစ်သည်လည်းကောင်း လာရောက်၍ နယ်သစ်ရှာဖွေ ကြသည်
သို့သော် ပထမဦးစွာ အိုးအိမ်တည်ထောင်အခြေစိုက် နေထိုင်သူတို့မှာ ခရစ် ၁၆ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ပလင်းမတ်၌ ကိုလိုနီ တည်ထောင်ကြသော ပီးလဂကင်း ဖားသားတို့ ဖြစ်၏
(ပီးလဂရင်း ဖားသား-ရှု
နောင်နှစ်များ မကြာမီ ဆလမ်တွင် ပျူရီတန်တစ်ခုတို့သည် ကိုလိုနီထူထောင်ကြ၏
အခြားကိုလိုနီ များလည်း တည်ထောင်ကြ၏
နောင်သော် ယင်းတို့အားလုံးကို စုပေါင်းပြီးသကာလ မက်ဆာချူးဆက်ဗေးကိုလိုနီဟု ခေါ်ခဲ့၏
မက်ဆာချူးဆက်ဟူသော အမည်မှာ ပီးလဂရင်းဖားသားတို့ မရောက်မီ ယင်းဒေသ၌နေသော အင်ဒီးယန်းလူမျိုးစုကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်သော အမည်ဖြစ်၏
မက်ဆာချူးဆက်နယ်သည် တည်ထောင်စကတည်းက ပင် တောင့်တင်းသော အစိုးရအဖွဲ့ရှိ၍ သာသနာရေးဘက်က ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်
အစိုးရနှင့် သာသနာရေးတို့သည် တစ်စု တည်း ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏
သာသနာရေးတွင် လွတ်လပ်မှု မရှိခဲ့ပေ
ကိုလိုနီနယ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ဝါဒချင်းမတူသူ တို့သည် နယ်နှင်ခံကြရ၏
ထို့ပြင် နယ်တွင်းရှိ စခန်းများကို အင်ဒီးယန်းတို့က မကြာခဏတိုက်ခိုက်ကြသည်
၁၆၉၂ ခုနှစ် တွင် ပလင်းမတ်ကိုလိုနီနှင့် မိန်းနယ်တို့ကို မက်ဆာချူးဆက် ဗေးကိုလိုနီနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သည်
မက်ဆာချူးဆက်နယ်သည် လျင်မြန်စွာကြီးပွားတိုးတက် လာသည်
သို့သော် အင်ဒီးယန်းနှင့် ပြင်သစ်လူမျိုးများနှင့်မူ မကြာခဏ တိုက်ခိုက်ရပေသည်
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ သော စက်မှုလက်မှုအရေးပုံ၏ အရှိန်သည် မက်ဆာချူးဆက် ကိုပင် ရိုက်ခတ်လာသဖြင့် ဖိနပ်၊ သံထည်၊ ဦးထုပ်၊ အထည် အလိပ်စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် စက်ရုံများပေါ်ထွန်း လာသည်
သို့သော် ၁၇၆၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အင်္ဂလန် ပြည်၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးဝါဒသည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ၏ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ တိုးတက်ရေးကို ဟန့်တားသောကြောင့် အမိနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ရန် အရေးကို ဤပြည်နယ်မှ စတင်ကြံစည်ခဲ့ကြသည်
မက်ဆာချူးဆက် ပြည် နယ်သည် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးကြီး၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး များကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်
တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲကြီး၏ ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များဖြစ်သည့် ဗော့စတန်တီးပါတီ၊ ဗော့စတန်လူသတ်ပွဲ၊ လက်ဆင်တန်တိုက်ပွဲ၊ ကွန်ကော့တိုက်ပွဲ နှင့် ဗန်ကာဟီးတိုက်ပွဲတို့သည် မက်ဆာချူးဆက်နယ်တွင် ဖြစ် ပွားခဲ့သည်
၁၇၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့သည်
၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကြီး၏ နောက်ဆွယ်မှ လိုက်ပါလာသည့် စီးပွား ရေး ကျပ်တည်းမှုကြောင့် သူပုန်အရေးအခင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့ သည်
သို့ရာတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများသည် ပြန်လည်၍ နာလန် ထူကာ ကြီးပွားလာပြီးလျှင် ပြည်နယ်သည် တိုးတက်လာခဲ့ သည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့စဉ်ကပင် ငွေဝယ်ကျွန်စနစ်ကိုလက်မခံ ခဲ့ချေ
သို့ဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းရင်း တစ်ခုဖြစ်သော ငွေဝယ်ကျွန်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှု၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့လေသည်
ပြည်တွင်စစ်ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ မက်ဆချူးဆက်သည် ပညာရေး၌ လည်းကောင်း၊ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၌လည်းကောင်း ဦး ဆောင်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေသည်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinpyunkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၃ ဦး၊ မ ၇၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
ငဇင်ကာ ငဇင်ကာ ဟူသည်၊ ဒီဘရီတို(Filip de Brito Nicote) ပင် ဖြစ်သည်ဟူသော အများ အယူအဆ မှားလေဟန်၊ မန္တလေး ပိဋကတ်တော် ပြန့်ပွားရေး ပုံနှိပ်တိုက်မှ၊ (၁၉၅၃ တွင်) မန္တလေး တက္ကသိုလ် သုတေသန အဖွဲ့ စာစဉ် (၂) အဖြစ်ဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသော၊ ပါမောက္ခ ဦးချမ်းမြ တည်းဖြတ်သည့် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင်ဆိုရတုများ စာအုပ်၊ နိဒါန်း စာမျက်နှာ ၂၆ မှ ၂၈ ထိ 'ကုလား ငဇင်ကာ' ဟူသော စာပိုဒ်၌၊ ရေးသား ပါရှိသည်
ဦးချမ်းမြပင်၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်း အတွက်၊ အဆိုပါ ရတုများကို တည်းဖြတ် ပေးခဲ့စဉ်ကလည်း၊ အထက်ပါ အယူအဆကို နိဒါန်း၌ တင်ပြ ခဲ့သည်ဟု ထင်ပါသည်
ဦးချမ်းမြသည် ရန်ကုန် သူရိယတိုက်မှ ၁၉၁၈-ခု ပုံနှိပ်သည့် ဗရင်ဂျီ ဘုန်းတော်ကြီး ဒေါင်ဘီနာရှူနှင့် အခွန်ဝန် သီရိဇေတရတ်ကျော်တို့ ဘာသာပြန်သော ပေါ်တူဂီရာဇဝင်ကို
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဘဂ္ဂဝ၏ အိုးလုပ်ရာတဲ၌ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ၌ ရှိသော ဓာတ် (၆)ပါး၊ ဖဿာယတန (၆)ပါး၊ စိတ် ၏ကြံစည်သုံးသပ်ခြင်း (၁၈)ပါး၊ တည်ရာ (၄)ပါး၊ ယင်းတည်ရာ (၄)ပါးတို့၌ ထင်မှတ်ခြင်း အာသဝတို့ မဖြစ်သော ရဟန်းကို ကိလေသာ ငြိမ်းသောရဟန်း, ဟူ၍ဆိုရပုံ၊ ဝိပဿနာပညာကို မမေ့ရာ၊ ဝစီသစ္စာကို စောင့်ရာ၏
ကိလေသာစွန့်ခြင်းကို အားထုတ်ရာ၏
ရဟန်းသည် ကိလေသာငြိမ်းအေးမှုကိုသာလျှင် ကျင့်ရာ၏ ဟူသော ဥဒ္ဒေသခေါင်းစဉ်များကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ပုက္ကုသာတိရဟန်းအား ဟောတော်မူသည်သုတ်
ဤသုတ္တန်၏ အဆုံး၌ ပုက္ကုသာတိရဟန်းသည် အနာဂါမ်အရိယာသာဝက ဖြစ်၍ သင်္ကန်း, သပိတ်, ပရိက္ခရာကို ရှာမှီးရင်း ကွယ်လွန်သွားပုံကို ဟောတော်မူပါသည်
ဤဓာတ် (၆)ပါးဟူသည် ပထဝီဓာတ်, အာပေါဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်, အာကာသဓာတ်, ဝိညာဏဓာတ်တို့ ဖြစ်ပါသည်
ဖဿာယတန (၆)ပါးဟူသည် စက္ခုသမ္ဖဿ (ပ) မနောသမ္ဖဿ တို့ဖြစ်သည်
စိတ်၏ကြံစည်သုံးသပ်ခြင်း ဥပဝိစာရ (၁၈)ပါးဟူသည် ဒွါရ (၆)ပါးတို့၌ အာရုံ (၆)ပါး ထင်ရာဝယ် သောမနဿုပဝိစာရ (၆)ပါး၊ ဒေါမနဿုပဝိစာရ (၆)ပါး ဥပေက္ခုပဝိစာရ (၆)ပါး တို့ဖြစ်သည်
ပညာဓိဋ္ဌာန, သစ္စာဓိဋ္ဌာန, စာဂါဓိဋ္ဌာန, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနဟူသော တည်ရာ (၄)ပါး တို့ဖြစ်သည်
ဤသုတ်တော်၌-အဇ္ဈတ္တိက ပထဝီဓာတ် _ ၁၉-ပါး (၂၀)-အဇ္ဈတ္တိက အာပေါဓာတ် _ ၁၂-ပါး (၁၃)-အဇ္ဈတ္တိက တေဇောဓာတ် _၄-ပါး (၅)-အဇ္ဈတ္တိက ဝါယောဓာတ် _ (၆)ပါး (၇)-အာကာသဓာတ် _(၆)မျိုး (၇)တို့ကို ဟောတော်မူထားပါသည်
အဋ္ဌကထာ၌ ဘဂ္ဂဝ၏အကြံအစည်၊ ကုလပုတ္တ (၂) မျိုး မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဗိမ္ဗိသာရမင်းနှင့် ဂန္ဓာရနိုင်ငံ တက္ကသိုလ်မြို့ ပုက္ကုသာတိဘုရင်တို့ အဒိဋ္ဌသဟာယဖြစ်ပုံမှစ၍ ပုက္ကုသာတိ နှင့် ဘုရားရှင်တို့ တွေ့ကြပုံ၊ သုတ်တော်လာ ပုဒ်တို့၏ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက် ပုက္ကုသာတိ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်း မဖြစ်ပုံ၊ ကွယ်လွန်ပုံ၊ ဗိမ္ဗိသာရမင်းက သဂြိုဟ်ပုံ၊ အဝိဟာဘုံသို့ ရောက်ပြီး ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကြသော ရဟန်းတော်များ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြတော်မူထားပါသည်
ဋီကာ၌လည်း မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ယမ်းဆမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yansan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ယမ်းဆမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းဆမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၇ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
တမန်တော်မိုဟာမက်၏ ဇာတိချက်ကြွေအရပ် ဖြစ်သောကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ မက္ကာမြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်အတွင်းရှိ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ဟက်ဂျက်နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ယင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှစ်ခုအနက် သာသနာရေးဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်သည်
ပင်လယ်နီ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဂျစ်ဒါမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၄၅ မိုင်ကွာတွင်ရှိသည်
မက္ကာမြို့သည် ကျဉ်းမြောင်း၍ သဲထူထပ်သော ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိလျက် အလျား ၂ မိုင်ခန့် အနံ ၂၃ မိုင် ခန့် ရှိသည်
မက္ကာမြို့တွင်းရှိ အိမ်များမှာ အုတ်တိုက်များဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ၃ ထပ် ၄ ထပ် တက်ထားသည်
လမ်းဘေးတွင် လူသွားစင်္ကြံမရှိပေ
မက္ကာမြို့တွင် မိုးသည် တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ရွာသွန်း၍ ရေရှားပါးသည်
ယခုအခါတွင်မူ အရှေ့အရပ်သို့ တောင်ပေါ်မှရေကို ရေသွယ်မြောင်းဖြင့် သွယ်ယူထားပေပြီ
မက္ကာမြို့သည် မို့ဟာမက် မဖွားမီကပင် တည်ရှိသော ရှေးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏
ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွင်တည်၍ ကုန်သွယ်ရာ အချက်အချာဌာနဖြစ်သည့်အပြင် ထိုစဉ်အခါက အာရေဗျတွင် ပြန့်ပွားလျက်ရှိသော ဘာသာအယူဝါဒတစ်ခု၏ သာသနာဖြန့်ရာ အချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်၏
မက္ကာမြို့သည် ဟက်ဂျက်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် တူရကီလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ရသေးသည်
၁၉၁၄-၁၈ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမှ ဟူစိန်အစ်ဗင်အလီခေါင်းဆောင်သော ပုန်ကန်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် တူရကီလက်အောက်မှ မက္ကာသည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟူစိန်ဘုရင်အား နက်ဂျနိုင်ငံ စူလတန်ဘုရင်လက်တွင်းသို့ ကျရောက်လေ၏
ဟူစိန်ဘုရင် နန်းစွန့်၍ နန်းကိုဆက်ခံသော သားတော်အလီဘုရင်သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဝဟာဗီတို့၏ စူလတန်ဘုရင် အစ်ဗင်ဆုအူးအား လက်နက်ချသည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အစ်ဗင်ဆုအူးသည် မက္ကာမြို့၌ ဘုရင်အဖြစ်ကို ခံယူသည်
မက္ကာမြို့သည် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း ဤသို့အားဖြင့် မွတ်စလင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာမြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသည်
မက္ကာမြို့သည် ကာအ်ဘာကျောင်းတော်၊ ကျောက်တုံးနက်ကြီးနှင့် ဗလီတို့တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်
ဗလီသည် ပေါင်းကူးစင်္ကြံသဖွယ်ဖြစ်၍ အနံပေ ၆ဝဝ နှင့် အလျားပေ ၈ဝဝ ရှိသော ကွက်လပ်ကို ဝန်းရံထားသည်
ယင်းကွက်လပ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကာအ်ဘာတည်ရှိကာ ကာအ်ဘာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထောင့်တွင် ကျောက်တုံးနက်ကြီး တည်ရှိသည်
လာရောက်ဖူးမြော်သူတို့သည် ကာအ်ဘာကို ၇ ကြိမ် ပတ်ပြီးလျှင် ယင်းကျောက်တုံးနက်ကြီးကို နမ်းကြရသည်
တမန်တော် မိုဟာမက်၏ မိန့်ကြားချက်အရ မွတ်စလင်မှန်လျှင် မက္ကာမြို့သို့ တစ်သက်တွင်တစ်ခါ သွားရမည် ဖြစ်၏
သို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှမွတ်စလင်များသည် မက္ကာမြို့သို့ ရေကြောင်းဖြင့်တစ်နည်း၊ ကြည်းကြောင်းဖြင့် တစ်သွယ်၊ လေကြောင်းဖြင့်တစ်ဖုံ တကူးတက သွားရောက်ကြ၍ ကျောက်တုံးနက်ကြီးကို ဖူးမြော်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် အာပတ်ဖြေကြရကုန်၏
ဘုရားဖူးချိန်အခါရာသီမှာ အာရပ်ပြက္ခဒိန်အရ ၁၂ လ မြောက်သော ကာလတွင်ဖြစ်၏
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး လူတန်းစားအမျိုးမျိုးမှ မွတ်စလင်တို့ လာရောက်ကြသော ထိုအချိန်တွင် မက္ကာမြို့တွင် အလွန်စည်ကားပေ၏
ထိုသို့ ရောက်လာသူတို့သည် မိမိတို့ ဝတ်ပြုဖွယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ပြီးမြောက်ကြသောအခါ ဟာဂျီဟူသောဘွဲ့ကို ရရှိကြ၏
ဆက်ဖိုသည် ဂရိစာပေသမိုင်းတွင် ရှေးကျသော လစ်ရစ် ကဗျာစာဆိုရှင် ဂရိအမျိုးသမီး ဖြစ်သည်
ဘီစီ ၆ဝဝခန့်တွင် အီးဂျီးယန်းပင်လယ်ရှိ လက်စဗော့ကျွန်းတွင်မွေးဖွားသည်ဟု အမှတ်အသား ပြုကြသည်
ဂရိပညာရှိအယ်ရစ္စတိုတယ်သည် ဆက်ဖိုအား ဂရိစာဆိုပညာရှိ ဟိုးမားနှင့်တန်းတူထားခဲ့သည်
သူစီကုံးရေးသားခဲ့သော လစ်ရစ်ကဗျာကိုးစောင်တွင် အက်ဖရိုဒိုက်တီခေါ် အလှနတ်သမီးအား ချီးကျူး သည့်ကဗျာမှာ ယနေ့တိုင်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလျက်ရှိလေသည်
သူ၏ ကဗျာစီကုံးပုံ နည်းနိဿယမှာ ထူးခြားလှသဖြင့် သူ၏ နည်းကို ဆက်ဖို၏နည်းဟု နှောင်းလူတို့က မှည့်ခေါ်ကြသည်
သူ၏ အဖွဲ့အနွဲ့မှာ ရိုးသားသော်လည်း ချစ်ခြင်းရသကို ပေါ် အောင်သီကုံးရာ၌ များစွာထိရောက်လေးနက်သည်
ဆက်ဖို နှင့်စပ်လျဉ်းသော ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုမှာ သူသည်ချစ်သူ ဖေယွန်နှင့် မပေါင်းရသောကြောင့် လျူကေးဒီးယန်းကျောက်ဆောင်ထိပ်မှ ခုန်ချကာ သူ့ကိုယ်သူ အဆုံးစီရင်သည်ဟူ၏
သို့သော် ဤ ဒဏ္ဍာရီကို စာပေသမိုင်းဆရာတို့ ပယ်လေသည်
ဉာဏ်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyantaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဉာဏ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဉာဏ်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၃ ဦး၊ မ ၁၉၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဒတ်ချ် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ (အင်္ဂလိပ်: Dutch East India Company, officially the United East India Company; ဒတ်ချ်: Vereenigde Oostindische Compagnie; VOC) သည် ၁၇ ရာစု အစောပိုင်း၌ ပြိုင်ဘက်ဒတ်ချ် ကုမ္ပဏီများကို စုစည်းပေါင်းစပ်ထားကာ ဒတ်ချ်အစိုးရက ဦးစီးဦးဆောင်ပြု တည်ထောင်ထားသည့် အကြီးစား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်
၁၆၀၂ မတ်လ ၂၀ တွင် တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ကာ မိုဂယ်မင်းဆက်အုပ်စိုးသော အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရန်ဖြစ်သည်
ယန်းလူး (လမ်းခွဲရှမ်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanglu (Lankhweshan))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၁၅ ဦး၊ မ ၈၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
သခွပ်ပင်စုရွာ၊ အလန်းကြီး
ဓမ္မဗျူဟာ ဒေါ်ခင်လှတင် သည် အဘိဓမ္မာစာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်
ဖခင်ဦးမြသောင်း (သာကီနွယ်) ဓမ္မဗျူဟာ နှင့် မိခင် ဒေါ်သူဇာမြင့်တို့၏ သားသမီး ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင် ဗဒုံမင်း(ခေါ်) ဘိုးတော်ဘုရား နှင့် ဘကြီးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင်  "မင်းကျော်သီဟသူ" ဟူသော ရွှေဘွဲ့တော်ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော ဒလမြို့စား မွန်လူမျိုး စစ်ကဲကြီးမောင်ထော်လေး (နောင်အခါ မော်လမြိုင်မြို့ စစ်ကဲ တရားသူကြီး) +ဒေါ်မင်းသူတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်
၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက် (၂-၉-၁၉၅၉) နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မကျောင်းနှင့် အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်းတို့တွင် ၁၀-တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ အောင်ခဲ့သည်
အဘိဓမ္မာပထမအဆင့်၊ ဒုတိယအဆင့်၊ တတိယအဆင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် အဘိဓမ္မာသီးသန့်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ပထမရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၃ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဒုတိယ၊ ၁၉၈၅ အဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင်စာမေးပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်း ပထမ ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါဠိ(ဒီပလိုမာ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
မင်္ဂလာဗျူဟာအသင်းချုပ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာကြီး ဦးမြသောင်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ လက်ထောက်ဆရာမအဖြစ် အဘိဓမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ ဓမ္မဗျူဟာသာသနမာမကအဖွဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဓမ္မစာပေသင်တန်းကျောင်းကြီး၏ သင်တန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဗုဒ္ဓသာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ကျိုးမဖက် စေတနာသက်သက် သဒ္ဓါတရားထက်ထက်ဖြင့် အားကြိုးမာန်တက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်အပ်သော မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ (သာသနာပြု) ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ခံယူရရှိခဲ့သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာဓမ္မရေးရာစာပေများ ရေးသားလျက်ရှိသည်
ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ အဘိဓမ္မာသင်တန်း (ပထမဆင့်)
တင်ဇင်းနမ်ဂေး (အင်္ဂလိပ်: Tenzing Norgay; ; ၂၉ မေ ၁၉၁၄ – ၉ မေ ၁၉၈၆) သည် နီပေါလ်လူမျိုး တောင်တက်သမား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်
၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အက်ဒမန်ဟီလာရီ နှင့်အတူ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ဧဝရက်တောင်ကို တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၃-ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၉-ရက်နေ့ နံနက် (၁၁)နာရီခွဲတွင် တင်ဇင်းနော်ဂေးနှင့် အက်ဒမန်ဟီလာရီတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်ဖြစ်သည့် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသော ပထမဆုံး လူသားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်
တင်ဇင်းနမ်ဂေးကို (တရုတ်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည့်) တိဘက်နိုင်ငံ၌ ၁၉၁၄-ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် နီပေါလ်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ရှာပါလူမျိုးများ ရှိရာတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်
တိဘက်ပြည်မှ နီပေါလ်နိုင်ငံသို့ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့ကြသည့် ရှာပါလူမျိုးများသည် နှစ်ပေါင်း ရာနှင့်ချီကာ တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
တင်ဇင်းနေထိုင်သည့် ရွာကလေးနှင့် မနီးမဝေးတွင် ဧဝရက်တောင်ကြီး ရှိလေသည်
ဧဝရက်တောင်ထွတ်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး နီပေါလ်နှင့် တိဘက်နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်
ဥရောပတိုက်သားများ နီပေါလ်နိုင်ငံသို့ တောင်တက်ရန် လာကြသောအခါ ပစ္စည်းများ သယ်ဆောင်ရန်၊ တောင်များပေါ်သို့ လမ်းပြရန် ရှာပါလူမျိုးများကို ငှားရမ်းလေ့ရှိသည်
တောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်ရှင်သန်ကြသော အတွေ့အကြုံများကြောင့် ရှာပါများသည် လမ်းပြကောင်းများ၊ တောင်တက်သမားကောင်းများ ဖြစ်နေကြသည်
တင်ဇင်းနမ်ဂေးသည် အသက် (၁၈)နှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒါဂျီလင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
တောင်တက်သမားများအတွက် ပစ္စည်းများ သယ်ဆောင်သော အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် မျှော်လင့်ချက်နှင့် ဖြစ်သည်
နောက် (၃)နှစ်ခန့် အကြာတွင် ဧဝရက်တောင်သို့ တက်ရောက်မည့် သုတေသနအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် အတူ ပစ္စည်းသယ် အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့ရသည်
နောင် နှစ်အနဲငယ် အကြာတွင် ဧဝရက်တောင်ပေါ်သို့ တက်မည့်ခရီးစဉ်များကို အခြားသော တောင်တက်သမားများထက် ပိုမိုလိုက်ပါခဲ့ရလေသည်
တင်ဇင်းသည် မတူကွဲပြားသော လူများစုနှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ရင်းနှင့် ဘာသာစကား (၇)မျိုးကို တတ်မြောက်လာခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဆာဒါ သို့မဟုတ် အထမ်းသမားခေါင်းဆောင် တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဧဝရက်တောင်သို့ တက်ရောက်သူများကို ဆက်လက်လမ်းပြပေးခဲ့ပြီး တောင်တက်သမား များစွာကို လှုံ့ဆော်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၃-ခုနှစ်၊ တင်ဇင်းနမ်ဂေးနှင့် အက်ဒမန်ဟီလာရီတို့ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင်ခရီးစဉ် အတောအတွင်း အက်ဒ်မန်မှာ ခြေချော်၍ အသက်ဆုံးရလုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်
တင်ဇင်းမှာ ကြောက်ရွံ့စိတ်မရှိဘဲ ကြိုးကို မြဲမြံစွာကိုင်ထားပြီး သူ့ပုဆိန်ကို ရေခဲမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ခိုင်မြဲစွာ စိုက်ထားခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် သူက တောင်တက်သမားတွေဟာ အမြဲတမ်း တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် ကူညီကြပါတယ်ဟု ရိုးသားစွာ ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်
သူ၏ သူရသတ္တိနှင့် သူရဲကောင်းဆန်မှု၊ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ပထမဦးဆုံး တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သူများထဲက တစ်ဦးဖြစ်နေမှုတို့ကြောင့် တင်ဇင်းနော်ဂေးသည် ဗြိတိသျှ ဂျော့ချ်ခရော့စ်ဆုနှင့် နီပေါလ်ကြယ် ဆုတို့ ရရှိခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် တင်ဇင်းနော်ဂေး စွန့်စားခန်းများ အမည်ရှိ ခြေလျင်တောင်တက် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ သူ၏သားဖြစ်သူ ဂျမ်လင်းတင်ဇင်းနော်ဂေးက ဆက်လက်တာဝန်ယူလျက်ရှိသည်
တင်ဇင်းနော်ဂေးသည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၊ မေလ (၉)ရက်နေ့၊ အသက် ၇၁-နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ထန်းကုန်းရွာ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့နယ် ထန်းကုန်းအုပ်စု တွင်တည်ရှိသော အိမ်ခြေ(၃၀၀)ခန့်ရှိသော ရွာလေးတစ်ရွာဖြစ်သည်
ထန်းကုန်းအုပ်စု၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးစိုက်ရွာဖြစ်သလို ထန်းကုန်းရွာ နှင့်ကုလားမကုန်းရွာ နှစ်ရွာရှိရာ ရွာမလည်းဖြစ်သည်
ထန်းကုန်းရွာသူရွာသားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်
အများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သော ဗမာလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်
ရွာတည်နေရာကုဒ်မှာ၁၅၂၅၉၁ ဖြစ်သည်
ပက်ခွက်ဆိပ်ရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ဟန်တရုတ်လူမျိုးခွဲဖြစ်သော ဟတ်ကာ လူမျိုးတို့အနက် ထင်ရှားသော ဟတ်ကာလူမျိုးများ၏ စာရင်းဖြစ်သည်
ဘတော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် စစ်ရေး စသည်တို့တွင် ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် ဩဇာတိက္ကမကြီးသူများလည်း ပါဝင်သည်
တရုတ်ပြည် - မဟာငြိမ်းချမ်းကောင်းကင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်China – Taiping Heavenly KingdomChina – Qing dynasty.China - Republic of ChinaChina – People's RepublicTaiwanHong Kongအာဆီယံ စင်ကာပူ Singapore မလေးရှား Malaysia အင်ဒိုနီးရှား Indonesia ထိုင်း Thailand ကမ္ဘောဒီးယား Cambodia မြန်မာ  တီမော Timor-Leste'တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် အာဆီယံ: မပါဝင်သော ဒေသများကို ဆိုလိုသည်
French PolynesiaMauritiusSeychellesUnited KingdomFranceNetherlandsUnited StatesGuyanaTrinidad and TobagoSurinameJamaicaBrazilGovernment officials, academics, literary figures and othersChinaTaiwanHong KongSingaporeMalaysiaIndonesiaUnited Arab EmiratesMauritiusUnited KingdomUnited StatesCanadaEntrepreneursChinaTaiwanHong KongMacauSingaporeMalaysiaIndonesiaThailandIndiaUnited KingdomUnited StatesCanadaSurinameSportspersons China
ဇတ်မရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zatma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဆင်တလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်တလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၆ ဦး၊ မ ၁၆၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဗလာဒီမာ အိုလီဂိုဗစ်ချ် ပိုတန်းနင် ကို ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူသည် နိုင်ငံရေးအာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထားသော လူနည်းစုအသိုင်းအဝိုင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Mikhail Prokhorov နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ လက်တွဲခဲ့သည်
သူသည် ရုရှား၏အငြင်းပွားဖွယ်ကောင်းသော “ရှယ်ယာအတွက်ချေးငွေ” အစီအစဉ်ကြောင့် ကြွယ်ဝ ချမ်းသာလာသည်
ပိုတန်းနင် ကို ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး တည်ထောင်စဉ် မော်စကိုမြို့တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ် မိသားစုဘဝမှ ဆင်းသက်လာသည်
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ပိုတန်းနင် သည် နိုင်ငံတကာစီးပွားဆက်ဆံရေးပညာကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရုံးအတွက် လူတော် လူကောင်းများကို လက်သပ်မွေးလေ့ရှိသော မော်စကိုနိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး တက္ကသိုလ် MGIMO တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်
MGIMO မှ ၁၉၈၃ တွင် ဘွဲ့ရခဲ့ပြီးနောက် Potanin သည် ဖခင်ဖြစ်သူ၏ခြေရာကိုနင်းကာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့်အတူ FTO “Soyuzpromexport” အတွက် အလုပ်လုပ် ပေးခဲ့သည်
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပြောင်းလဲမှုကာလတွင် Potanin သည် နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ရေး ဌာနမှနုတ်ထွက်လိုက်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ထိုဌာနတွင်လုပ်စဉ်က ရရှိခဲ့သော ဗဟုသုတ အတွေ့အကြုံများနှင့် သူ့ ကွန်ရက်ဆိုင်ရာအတတ်ပညာတို့ကို ပေါင်းစပ်၍ Interros အမည်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အသင်းအဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် Potanin သည် United Export Import ဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်
၁၉၉၆ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့မှစ၍ ၁၉၉၇ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့ထိ ရုရှားဖတ်ဒရယ်ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်ထောက်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၈ ဩဂုတ်လမှစ၍ Interros ကုမ္ပဏီ ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို Potanin ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်
ပိုတန်းနင် ၏ Interros သည် Oleg Deripaska ၏ RUSAL၊ Abram Reznikov ၏ Alamak Espana Trade နှင့် Alisher Usmanov ၏ Metalloinvest တို့ပိုင်ဆိုင်သော ရုရှားနီကယ်ကုမ္ပဏီ Norilsk Nickel တွင် ရှယ်ယာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ပြီး အခွင့်အာဏာရရှိခဲ့သည်
မတ်လ ၂၀၀၃ တွင်တော့ Potanin သည် ရုရှားစည်းမျဉ်းဥပဒေများကို အတည်ပြုရန်နှင့် နိုင်ငံ့စီးပွားရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးနှင့် နာမည်ရရှိရေးကို တိုးမြှင့်ပြီး ရုရှားအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း၏ လူ့ကျင့်ဝတ်နှင့် ကိုက်ညီ ကျွမ်းကျင်သော စံသတ်မှတ်ချက်များကို စတင်မိတ်ဆက်ရန် ရည်စူးနေသော အမျိုးသားအုပ်ချုပ်ရေး အသင်း ကောင်စီ NSKU ကို ဦးစီးဦးဆောင်ပြုခဲ့သည်
၂၀၀၁ ဒီဇင်ဘာလတွင် သူသည် Solomon R. Guggenheim ဖောင်ဒေးရှင်း ဘုတ်အဖွဲ့၏ ယုံကြည် အပ်နှံခံရသူဖြစ်လာသည်
အေပရယ် ၂၀၀၃ တွင် Potanin ကို ကျော်ကြားလှသော ရုရှားအနုပညာပြတိုက် State Hermitage ဘုတ်အဖွဲ့၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ Potanin သည် ရုရှားပြည်သူလွှတ်တော်၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာသည်
၂၀၀၇ ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပဲရစ်တွင် Potanin သည် သိက္ခာအရှိဆုံးဝန်ထမ်းဟုလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာထောက်ပံ့ကြေးများကြောင့် စာပေနှင့်အနုပညာထုံးစံလိုက်နာသူဟုလည်းကောင်း အမည်ပေးခံရသည်
ပြင်သစ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပေါင်းကူးဆက်ဆံရေးဝန်ကြီးဌာနမှလည်း ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သေးသည်
မတ်လ ၂၀၀၉ တွင် Potanin သည် နိုင်ငံရေးအာဏာဆုပ်ကိုင်သူ စီးပွားရေးလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Mikhail Prokhorov ကို မော်စကိုတွင် ဒေါ်လာ ၂၉ မီလီယံ အလွဲသုံးစားလုပ်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်
Moscow Times သတင်းစာအရ ထိုအမှုသည် စီးပွားရေးသမားနှစ်ဦးကြား အငြင်းပွားသည့် အခြားသောအမှု များထက်ပိုသည်ဟု ဆိုသည်
ပိုတန်းနင် သည် သားသမီးသုံးယောက်ရှိသည့် အိမ်ထောင်ရှင်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်နှင့်ပြင်သစ်စကားကို ကျွမ်းကျင် ပိုင်နိုင်စွာပြောနိုင်သည်
သူ၏ဝါသနာများမှာ ခရီးသွားခြင်း၊ ဘတ်မင်တန်ကစားခြင်း၊ ဘောလုံးကန်ခြင်း၊ ရေခဲနှင်းလျှောစီးခြင်း၊ ရေထဲ တွင် ကစားရသောအားကစား အမျိုးမျိုးနှင့် ချက်စ်ထိုးခြင်းတို့ဖြစ်သည်
ဩဂုတ်လ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၂၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၂၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၄၃) ရက် ကျန်သေးသည်
ဂန့်ဂါကြီးရွာ၊ ဂန့်ဂါကြီး (ဂန့်ဂါ (ခမီ))
ဦးတိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uto)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၀ ဦး၊ မ ၁၂၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်ကျာဖာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankyarhpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ ရှန်တုံငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှန်တုံငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂ ဦး၊ မ ၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
အကောက်မတတ် အခိုးဖြစ်သည်၊ အခိုးတတ်က အကောက်ဖြစ်သည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
တစ်ပါးသူ ကျရစ်သော ပစ္စည်းကို ကောက်ယူရာ၌ မကျင်လည်ပါက ခိုးသည်ဟု အထင်ခံရတတ်သည်၊ တစ်ပါးသူ၏ ပစ္စည်းကို ခိုးယူရာ၌ ကျင်လည်ပါက ကောက်ယူသည်ဟု အထင်ခံရတတ်သည်
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ မွေးလုံး
ဈာနဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (သက္ကတ: ဓျာနဗုဒ္ဓ) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်၊ အမရဝတီမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ထိုင်တော်မူ၍တရားအားထုတ်နေဟန် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ရုပ်ပွားတော်သည် ၁၂၅ ပေ (၃၈ မီတာ) မြင့်၍ နေရာသည် ၄.၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
Krishna မြစ်၏ မြစ်ကမ်းတွင် တည်ထားသည်
အမရဝတီအနုပညာကျောင်းက စာပေကျမ်းဂန်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည်လည်း ရှိသည်
အမရဝတီမြို့နှင့် အနီးအနားရှိ ဓရနိကောတရွာ (Dharanikota) တို့အကြောင်းကို သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်မှာ BCE ၅ ရာစုက ဖြစ်သည်
အမရဝတီမြို့သည် BCE ၃ ရာစုနှ CE ၃ ရာစုအထိ Satavahanas ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်
အမရဝတီမြို့၏ အရေးအကြီးဆုံးသမိုင်းဝင်နေရာမှာ အမရဝတီစေတီတော် ဖြစ်သည်
စေတီတော်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှေးဟောင်းသုတေသနအဖွဲ့က ပြတိုက်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်
၎င်းကို ပြတိုက်ဟောင်းတစ်ခုအဖြစ် သိကြသည်
R. Mallikarjuna Rao က အန္ဓရဒေသခရိုင်၊ Guntur ရှိ လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးဌာနတွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ထမ်ဆောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၌ စေတီတော်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် စီမံကိန်းကို စိတ်ကူးရခဲ့သည်
အမရဝတီအနုပညာကျောင်း၏ 200 BCE - 200 CE ခေတ်ကာလ အနုပညာလက်ရာများကို Mallikarjuna Rao သည် စိတ်ဝင်စားခဲ့ကာ ပြန်လည်ဖန်တီးချင်ခဲ့သည်
Guntur ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးက ၄.၅ ဧကရှိသည့် မြေနေရာကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကာ တည်ဆောက်မှုကို ၂၀၀၃ - ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်
ထောက်ပံ့ငွေများမှာ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်အစိုးရ၊ Guntur ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဒလိုင်းလားမား၊ ခရီးသွားဌာန၊ Kalachakra စည်းရုံးသူများ Norbulingka နှင့် Mallikarjuna Rao ၏ နှုတ်ဆက်ကတ်ပြားများနှင့် ရေးဆွဲထားသည်များကို ရောင်းချရမှုများ ပါဝင်သည်
ခရီးသွားဌာနသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းကို လွှဲယူခဲ့သည်
တည်ဆောက်မှုများသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်
ဈာနဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် အမရဝတီမြို့တွင် တည်ရှိ၍ ၁၂၅ ပေ( ၃၈ မီတာ) မြင့်သည်
Krishna မြစ်၏ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ၄.၅ ဧက (၁.၈ ဟက်တာ) ကျယ်ဝန်းသည်
ရုပ်ပွားတော်သည် တိုင်ရှစ်တိုင်အထက်ရှိ ကြာပလ္လင်ပေါ်တွင် စံပယ်လျက်ရှိသည်
ရုပ်ပွားတော်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်
ရုပ်ပွားတော်သည် ကြီးမားသည့် ကြာပလ္လင်ပေါ်တွင် တည်ရှိကာ တိုင်ရှစ်တိုင်ဖြင့် ထောက်ကန်ထားသည်
ထိုတိုင်ရှစ်တိုင်မှာ ဗုဒ္ဓ၏ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာသို့ သွားရာလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရည်ညွှန်းသည်
ရုပ်ပွားတော်ကြီးရှိရာ နေရာကို ဇုန်လေးခု ခွဲခြားထားကာ သစ္စာတရားများနှင့် ဘဝ၏အဆင့်များအတွက် ayaka တိုင်ငါးခုလည်း ရှိသည်
APTDC သည် ရုပ်ပွားတော်၏ ရှေ့တွင် ပန်းခြံတစ်ခုကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ရုပ်ပွားတော်၏ အောက်ခြေ၌ ပြတိုက်သုံးလွှာ တည်ရှိသည်
ပြတိုက်တွင် အမရဝတီအနုပညာပန်းပုများကို ပြသထားသည်
ထိုပန်းပုများသည် ဗုဒ္ဓ၏အကြောင်း၊ အမရဝတီမဟာစေတီတော်မှ မူလလက်ရာများကို ပုံတူကူးယူထားသည့် လက်ရာများ ဖြစ်သည်
ဘစ်ချူး − ခိုးဂျိရိုဘူတာ  (備中神代駅 ဘစ်ချူး − ခိုးဂျိရို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ နီးမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင် အတွင်း ချင်းတွင်းမြစ်၏ အနောက် ဘက် မြောက်လတ္တီကျု ၂၁ံ ၅၉' နှင့် ၂၂ ံ ၁၉' အကြား၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၉၃ ံ၃၆' နှင့် ၉၅ ံ ၁၅' အကြားတွင် တည်ရှိ၍၊ ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက်ဘက် အနောက်ယွန်းယွန်း မိုင် (၄၀၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ် ၏ အရှေ့ဘက်တွင် မုံရွာမြို့နယ် နှင့် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက် တွင် ပုလဲမြို့နယ်နှင့် ကနီမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ကနီမြို့နယ်တို့ ရှိကြသည်
ယင်းမာပင် မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက် နှာပြင် အထက် ပေ (၄၀၀) တွင် ရှိပြီး ယေဘူယျ အားဖြင့် မြေပြင် ညီညာပြန့်ပြူးသည်
မြေပြန့်လွင်ပြင်မှာ ရာခိုင်နှုန်း (၄၈.၂၃%) ရှိပြီး စတုရန်းမိုင် အားဖြင့် (၁၇၄.၅၉) ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် အားဖြင့် (၇၅.၈၂)၊ ဆင်ခြေလျှော မြေမှာ (၃၄၀.၀၂%) ဧရိယာအားဖြင့် (၁၁၂.၂၉) စတုရန်းမို်င် ရှိရာ ယင်းမာပင်မြို့နယ် မှာ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် (၃၆၂.၇၀) ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်အား မြို့နယ်အဖြစ် ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရမှ စတင်သတ်မှတ်ပြီး နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် တစ်ဦး ရုံးထိုင်စေလျက် ပုလဲမြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ် တို့ကိုပါ အုပ်ချုပ်ရသော ခရိုင်ခွဲ (ဆဗ္ဗဒီဝီဇံ)မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကမူ ယင်းမာပင် မြို့နယ် အပါအဝင် ပုလဲမြို့နယ်နှင့် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သော ဒေသများအား ဖန့်ချီနယ် (တချို့က"ဗန့်ဂျီနယ်" ဟုလည်း ပြောကြသည်
ဟု ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
အဆိုပါ (၃)မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ပင်တောင်၊ ငပြုံးတောင်၊ ဖန့်ဂျီတောင် ဟူ၍ ရှိရာ ဖန့်ဂျီတောင်သည် တောင်ယမားချောင်းနှင့် မြောက်ယမားချောင်းအကြားတွင် တည်ရှိသောကြောင့် အဆိုပါ ဒေသအတွင်း တည်ရှိသော နယ်မြေများကို ဖန့်ဂျီနယ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း သိရှိရသည်
မြို့နယ်အဖြစ် ၁၉၀၁-ခုနှစ်ကပင် ဗြိတိသျှအစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ယင်းမာပင်မြို့နယ်ကိုမူ မြို့အဖြစ် စနစ်သစ် အုပ်ချုပ်ရေး စတင်သည့် ၁၉၇၂-ခုနှစ်တွင်မှ တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ယခင်ကမူ ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် နယ်ပိုင်ရုံးစိုက် ဖြစ်သော်လည်း မြို့အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ချက် မဟုတ်ဘဲ မြို့မအုပ်စုအဖြစ်သာ တည်ရှိခဲ့သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်း၌ တောင်တန်းနှင့် ဆင်ခြေလျှော ဒေသမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ဧရိယာထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည် မှန်သော်လည်း ဤမြို့နယ်တွင် အလွန် မြင့်မားသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းကြီးများ မရှိပေ
မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် တောင်ကျချောင်း(ယမားချောင်း)မှာ အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်း၍ စုန်းကျင်းအုပ်စု၊ ဘိန်းနွယ်ချောင်ကျေးရွာအနီးတွင် ချင်းတွင်းမြစ် အတွင်းသို့စီးဝင်သည်
တင်ဆုံချောင်းမှာ အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ စီးဆင်းပြီး နတ္ထောင့် ကျေးရွာအနီးတွင် ပေါင်းဆုံသည်
၎င်းချောင်းများသည် ရေစီးအလွန် လျင်မြန်သည်
သို့ဖြစ်၍ ၎င်းချောင်းများ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် ရွှေလှန်၊ ပန်းမထုံး၊ ရေအောင့် စသည့်ကျေးရွာများသည် ရံဖန်ရံခါ ရေတိုက်စားခြင်းများ ကြုံရသည်
မုံရွာ - ပုလဲ - ဂန့်ဂေါလမ်း၊ ၁၂-ပေ အကျယ် ကတ္တရာခင်း ကားလမ်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်
မိုင်တိုင် အမှတ် ၉၀ မိုင်မှ ၂၃၄ မိုင်သည် ယင်းမာပင်မြို့နယ် အပိုင်း ဖြစ်၍ (၁၄) မိုင် (၄) ဖာလုံ ရှည်လျားသည်
ဤ မုံရွာ-ပုလဲ-ဂန့်ဂေါ လမ်းမှာ ရာသီမရွေး ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်ပြီး ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည် များကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်
ထိုပြင် ပွင့်လင်းရာသီ၌ မြို့နယ် အတွင်းရှိ ကပိုင်၊ ဆင်စွယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင် စသည့် ကျေးရွာများမှ ယင်းမာပင်မြို့ကို ဖြတ်သန်း၍ မုံရွာမြို့သို့ ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ ပို့ဆောင် ပေးခြင်း၊ ကနီ-ယင်းမာပင်-မုံရွာ ကားလမ်းဖြင့် သွားလာနိုင်ခြင်း တို့ဖြင့် လမ်းပန်းဆက် သွယ်ရေး အဆင်ပြေ ချောမွေ့လျက် ရှိသည်
ယင်းမာပင်မြို့မှ မုံရွာမြို့သို့လည်း ကားကြီးကားငယ် များဖြင့် အချိန်မရွေး သွား လာနိုင် သကဲ့သို့ ယခုနောက်ပိုင်းမှ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကလေးဝ-ယာကြီး-မင်းဒေါင့်-မုံရွာ ကားလမ်းဖြင့် ချင်းတွင်းတံတား(မုံရွာ) ကို အသုံးပြုလျက် ယင်းမာပင် မြို့နယ်မှ ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည် များကို အချိန်အခါမရွေး သယ်ယူပို့ဆောင် ပေးနေပြီ ဖြစ်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့်အပိုင်းတွင် ပါရှိသည်
တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၃၀"နှင့် ၄၀" အကြားသာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်
မိုးရေချိန် အနည်းဆုံးလမှာ ဧပြီလဖြစ်၍ အများဆုံးလမှာ အောက်တိုဘာလဖြစ်သည်
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ဒေသဖြစ်သည့် အလျောက် မိုးရာသီတွင် တစ်ခါတစ်ရံ မိုးသက်လေပြင်းများ ကျရောက်လေ့ရှိသည်
အပူချိန်အနေဖြင့် အနိမ့်ဆုံး(၄၀)ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၁၀)ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ဖြစ်သည်
အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီလဖြစ်၍ အပူဆုံးလမှာ ဧပြီလဖြစ်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်သည် မြေပြန့် အပူပိုင်း ဒေသတွင်သာ ပေါက် ရောက် နိုင်သည့် သန်း၊ ဒဟတ်၊ ထနောင်း၊ ရှား၊ ဇီးဖြူ၊ တယ်၊ တမာ၊ သမုန်း၊ သနပ်ခါး စသည့် အပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
ချင်းတွင်းမြစ် ဘေးတလျှောက်နှင့် ချောင်းဘေး တို့တွင်လည်း သပြေ၊ ဘိုင်၊ ကတွတ်၊ သဖန်းပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် တောင်စောင်း များတွင် အင်၊ အင်ကြင်း၊ ထောက်ကြံ့၊ တမလန်း၊ ပိတောက်၊ ပျဉ်းကတိုးပင်များ ပေါက်ရောက်ကာ တောင်ပေါ် မြေပြင်ပိုင်းတွင် ကျွန်း၊ သတီ၊ မျောက်ချောနှင့် မျှင်ဝါး၊ တင်းဝါး၊ သနပ်ခါး စသည်တို့ ပေါက်ရောက်ကြသည်
ဆေးဘက်ဝင် အပင်များအနေဖြင့် တောင်ပေါ်၊ တောင်စောင်းများတွင် လက်ထုပ်၊ ဘုမ္မရာဇာ၊ သက်ရင်းကြီး၊ သက်ရင်းကလေး၊ နီပဆေး၊ မှန်နီ၊ ဆင်တုံးမနွယ်၊ မှန်နီ၊ ဆင်တုန်းမနွယ်၊ နာငါးပါး၊ နနွင်းခါး၊ တောရှောက်၊ မင်းကိုးခါ(မင်းကိုးဒါး) စသော ဆေးဘက်ဝင် အပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ် ကျောက်မှော်ရွာမှထွက်သော သနပ်ခါးသည် အညာဒေသတွင် နာမည်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်တွင် စီမံကိန်းသီးနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက် ရှိရာ မိုးရာသီ၌ မိုးကြိုစပါး စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မိုးနှမ်း၊ မိုးပြောင်ဖူး၊ မြေပဲ၊ ဝါကလေး၊ ပဲစိမ်းငုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုးပြီး မိုးလယ်ရာသီတွင် စပါး၊ ပဲတီစိမ်း နှင့် နှံစားပြောင်း သီးနှံများ၊ မိုးနှောင်းရာသီတွင် ထောပတ်ပဲ၊ စွန်တာနီ၊ ငရုတ်သီးနှံများ၊ ဆောင်းရာသီတွင် နှမ်းကြီး၊ ဆောင်းမြေပဲ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ အာလူး၊ ကုလားပဲ၊ ဂျုံ သီးနှံများ အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည်
ယင်းမာပင်မြို့နယ်၏ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည့် မြေဧကမှာ (၁၂၁၇၆၄) ဧက ဖြစ်ပြီး၊ သစ်တောမြေမှာ (၃၄၂၉၈) ဧက ဖြစ်သည်
ပလပ်မြေ စုစုပေါင်းမှာ (၁၅၇၃၆) ဧက ရှိ၍ စိုးပျိုး မရသည့် မြေ စုစုပေါင်းမှာ (၄၀၉၈၂) ဧက ရှိသည်
လက်ပန်ဇင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanzin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၅ ဦး၊ မ ၁၆၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဒန်ဘူတာ  (段駅 ဒန် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိတိုခရိုင်၊ ယဆွတ်ရှိရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
လက်ခုပ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၀ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်းတိုင်ကြီး(အောက်)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zintainggyi(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဇင်းတိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇင်းတိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဧက သည် အတိုင်းအတာ ယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး ကုန်းမြေကို တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသည်
ယင်းသည် ၄၈၄၀ စတုရန်းကိုက်၊ ၄၃၅၆၀ စတုရန်းပေနှင့် ညီမျှသည်
ဧကသည် စတုရန်းမီတာ ၄၀၄၆.၈၅၆၄၂၂၄ နှင့် အတိအကျ ညီမျှနိုင်သည်
သင်္ကေတ ac ဟု တခါတရံ သုံးနှုန်းသည်
ဓမ္မဘေရီဆရာတော် ဦးဝီရိယ (တောင်စွန်း) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်ပြီး နယ်လှည့် ဓမ္မကထိက၊ စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်
၁၃၀၇ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်း၊ နတ်မောက်မြို့၊ ဥယျာဉ်တောင်ရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးပု၊ မယ်တော် ဒေါ်မင်းစိန် တို့မှ ဖွားမြင်သည်
၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေပြုပြီး ၁၃၂၃ ခုနှစ်၌ မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့ တူမောင်းတိုက်ကျောင်းကို ပညာသင် ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ပထမငယ်တန်းကို တနိုင်ငံလုံး တတိယဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၃၂၆ ခုနှစ်မှစ၍ တူမောင်းကျောင်းတိုက်တွင် သာမဏေဘဝဖြင့် စာလိုက်ရင်း စာချတာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၃၃၂ ခုနှစ်တွင် သာသနာ့ဓဇ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၃၄၂ ခုနှစ် တိပိဋက ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲ၌ ပိဋကတစ်ပုံဆောင် ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒီဃနိကာယအဂ္ဂဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၃၄၂ မှ စ၍ အမရပူရမြို့နယ် တူမောင်းတိုက်၊ တောင်ကြီးမြို့ သိမ်တောင်ကျောင်းတိုက် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တို့တွင် နှစ်စဉ် တစ်နှစ် (၂) ကြိမ် ပို့ချခဲ့သည်
၁၃၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ မှော်ဘီမြို့၊ ဓမ္မဒူတဇေတဝန်တောရ၊ ဆေကိန္ဒာရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် အဘိဓမ္မာနေ့ဝါနှင့် ပဋ္ဌာန်းညဝါ တို့ကို ယခုတိုင် ပို့ချဆဲ ဖြစ်သည်
၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာကြီး မောင်မဲ၊ ကံထွန်းသစ်၊ ရဝေနွယ် (အင်းမ) တို့၏ တိုက်တွန်းချက်အရ မြတ်သတိဝါဒီ၊ ဓမ္မရိပ်၊ ဓမ္မဗျူဟာ၊ အတွေးသစ်၊ အလင်းတန်း၊ ရွှေမန္တလေးတို့တွင် မထေရ်မြတ်တို့၏ စကားဝိုင်းနှင့် ဓမ္မရေးရာစာပေများ ရေးသားခဲ့ပြီး၊ အခါအားလျော်စွာ တရားဓမ္မဟောကြားခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ ကလေးသင်တန်းများ ပို့ချခြင်း စသော လောကရေး၊ ဓမ္မရေးအလုပ်များကို စွမ်းနိုင်သမျှ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်
လုံးချင်းစာအုပ်များအဖြစ် မထေရ်မြတ်တို့စကားဝိုင်း၊ ကြောက်တတ်ရင် ရှေ့တိုး၊ လျှောက်တတ်ရင်လမ်း၊ စိန်ခေါ်ရင် တိမ်ပေါ်ရောက်ရမယ်၊ အောင်ပွဲဆင်မယ့် ခြေလှမ်းများ၊ ဖောင်ဖျက်တိုက်ပွဲ၊ ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ၊ တရားဦး၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ အမှတ်လက္ခဏာ၊ ဘုန်းရယ်ကံရယ်ကုသိုလ်ရယ် စသည့် စာအုပ်ကြီးငယ် (၁၇) အုပ်တို့ ထွက်ရှိပြီး ဖြစ်သည်
ပင်တင်း (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintin(Notth))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပင်တင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥက္ကံရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Okekanywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၉ ဦး၊ မ ၁၈၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်သလက် (အရှေ့စု)ရွာ၊ ဖက်သလက်
လူမသမာတို့ လက်ချက်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ ကျဆုံးကြရရှာသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ၉ ဦးအနက် ဦးဘဝင်းသည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်
ဦးဘဝင်းသည် ဘုရင်ခံ ဆာ ဟူးဘတ် ရန့်(စ်)၏ အမှုဆောင်ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်နေစဉ် လုပ်ကြံခံရခြင်းဖြစ်သည်
ဦးဘဝင်းသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ အစ်ကို အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၃-ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် ၁၁-ရက်အင်္ဂါနေ့တွင် နတ်မောက်မြို့ အထက်တန်း အမိန့်တော်ရရှေ့နေ ဦးဖာ၊ ဒေါ်စုတို့မှ မွေးဖွားသောမွေးချင်း ၉-ယောက်တို့အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်
ဇာတာအမည် မောင်စံတင်ဖြစ်သည်
ဦးဘဝင်းသည် ၅-နှစ်သားအရွယ်တွင် နတ်မောက်မြို့ဆရာကြီး ဦးဝကြီး ကျောင်းတွင်စတင်ပညာသင်ကြားရာ ၇-နှစ်သားအရွယ်တွင် ၃-တန်းအောင်ခဲ့သည်
တဖန် ဆရာဦး​သောဘိတကျောင်းသို့ ပြောင်းနေရာ ၁၂-နှစ်အရွယ်တွင် ၇-တန်း စာမေးပွဲကိုကောင်းစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထိုမှတဖန် တောင်တွင်းကြီးမြို့ ဆရာတော်ဦးသုန္ဒရကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်ကြားပြန်သည်
၁၆-နှစ်အရွယ်တွင် ၉-တန်းနှင့် ဆရာဖြစ်သင်စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၇-နှစ်သားအရွယ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ ဆရာဦးဟံသာကျောင်းတွင် လက်ထောက်ဆရာအဖြစ်အမှုထမ်းသည်
လက်ထောက်ဆရာအဖြစ်ထမ်းရွက်နေရင်း ဦးဘဝင်းသည် တတ်နိုင်သရွေ့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကိုလေ့လာသင်ယူရာ အင်္ဂလိပ်စာ အတော်အတန် တတ်မြောက်လာသောအခါ ဆရာအလုပ်မှထွက်ကာ ရေနံချောင်းမြို့ ဘီအိုစီဂိုဒေါင်တွင် စာရေးကလေး အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်၊ လခစားအဖြစ်ရသမျှဝင်ငွေဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာအုပ်များဝယ်ဖက်ကာ ရေနံချောင်းမြို့ ဆရာဦးအေးမောင်ထံတွင် ညကျောင်းတက်​ရောက်ခဲ့သည်
ယင်းသို့ဖြင့်ကြိုးစားလာခဲ့ရာ အသက်၂၀-အရွယ်တွင်  ၁၀-တန်းစာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့်ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့ လေသည်၊ ၁၀-တန်းအောင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ဦးဘဝင်းသည် အလုပ်မှထွက်ကာ မန္တလေးတိုင်း|မန္တလေးဥပစာကောလိပ်သို့ မိဘများအထောက်အပံ့ဖြင့် သွားရောက်သင်ယူပြန်သည်၊ ဥပစာကောလိပ်တွင် သိပ္ပံတန်းကိုဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သဖြင့် အစိုးရ စကောလားရှစ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်မှ ဥပစာတန်းအောင်မြင်သူများတွင် ပထမဆုရရှိခဲ့သည်
သင်္ချာ၊ ဓာတုဗေဒနှင့် ရူပဗေဒဘာသာရပ်များတွင် ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဘီ၊အက်စ်စီ သင်္ချာဂုဏ်ထူးဖြင့်အောင်မြင်​လေသည်
ဥပစာသိပ္ပံတန်းအောင်မြင် ပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ဆက်လက်သင်ယူရာ သိပ္ပံဂုဏ်ထူးတန်းကိုထူးချွန်စွာ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ရေနံချောင်းမြို့ အမျိုးသားကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာ အဖြစ်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်
ယင်းသို့အမှုထမ်းနေစဉ် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၇-ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြေပိုင်ရှင်ဦးအံ့၊ ဒေါ်ရွှေမေတို့ သမီးကြီး ဒေါ်ခင်စောနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်
ခရစ်နှစ် ၁၉၄၁-မှ ၁၉၄၂-ခုထိ (ရေနံချောင်း အမျိုးသားကျောင်းမှထွက်) ဖြူးမြို့ ကေအီးအမ် အမျိုးသားကျောင်း တွင်ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်များဝင်လာချိန် ၁၉၄၂-ခုကုန်ခန့်တွင် ဦးဘဝင်းသည်ဇာတိ နတ်မောက်မြို့ သို့ပြန်ကာ မိခင်အိုကြီးအား စောင့်ရှောက်နေထိုင်သည်
ဘီအိုင်အေခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ဦးဘဝင်းသည် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရာ တမြို့နယ်လုံး၏ ကြည်ညိုလေးစား ခြင်းကိုခံရသည်
ဂျပန်ပြေးပြီး အင်္ဂလိပ်ပြန်ဝင်လာသောအခါ ရေနံချောင်းသို့ပြောင်းရွှေ့ နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်သည်
ရေနံချောင်းနယ်လုံးဆိုင်ရာ ဖဆပလ အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
ဦးဘဝင်းကား ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တောရောမြို့ပါ ကြည်ညိုလေးစားခြင်း ခံရသူဖြစ်သည်
တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၄၇-ဧပြီလတွင်ကျင်းပ သောအခါ ဦးဘဝင်းသည် မကွေးအနောက်မြောက်ပိုင်း အမတ်အဖြစ် ပြိုင်ဘက်မရှိ ရွှေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မတီတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော အမှုဆောင်ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ကူးသန်းရောင်ဝယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၇-ဇူလိုင်လ ၁၉-ရက်နေ့တွင် နံနက် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ် လုပ်ကြံခြင်းခံရလေသည်
ဦးဘဝင်းသည် ရိုးသား အေးဆေးသူဖြစ်သည်
ဝါကြွားခြင်းကိုမုန်းတီး တဖက်သားကို အားနာတတ်သည်
ဇွဲအလွန်ရှိပြီး လုံ့လဝီရိယ နှင့်ပြည့်စုံသည်
ဉာဏ်အလွန်ထက် တပည့်များအပေါ် စေတနာကောင်းလှသဖြင့် တပည့်များသာမက ယင်းတို့ မိဘများကပါလေးစား ကြည်ညိုကြသည်
သားသမီး ၆ ယောက် ကျန်ခဲ့ရာ အကြီးဆုံးမှာ ၁၁ နှစ်အရွယ်ရှိပြီးလျှင် အငယ်ဆုံးမှာ ၁ဝ လသာ ရှိသေးသည်
အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဦးဘဝင်း ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်စော နှင့် သမီး မတင်လှဝင်း၊ သားမောင်စောဝင်း၊ မောင်အေးဝင်း၊သမီး ခင်မြဝင်း၊သားမောင်စိန်ဝင်း၊ မောင်ထွေးဝင်းတို့ကျန်ရစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) (အင်္ဂလိပ်: Technological University, Mandalay) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာတွင် တည်ရှိသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်မြေသာစံခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တ​လေး) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ ​သက်တမ်းရင့်​ကျောင်းများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မန္တလေး)ကို ၁၉၅၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ကျောင်း၏တည်နေရာမှာ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ လမ်း၃၀နှင့် ၃၁လမ်းကြား ၆၈လမ်းနှင့် လမ်း၇၀ကြားဖြစ်သည်
၁၉၉၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
၂၀၀၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတောင်မြောက်ဘက် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် လက်ရှိ​နေရာသို့ ​ပြောင်း​ရွှေ့ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၂၀) ရက်​နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)အဖြစ်အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
လက်ရှိတည်​နေရာသည် (၆၅.၃၇)ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ အသစ် (၁)​ကျောင်းအား ထပ်မံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနဗိသုကာဌာနအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနလျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာနစက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာနသုတနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာဌာနစက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာနရေနံအင်ဂျင်နီယာဌာနသတ္တုတူးဖော်ရေးအင်ဂျင်နီယာဌာနမြန်မာစာဌာနအင်ဂျင်နီယာအင်္ဂလိပ်စာဌာနအင်ဂျင်နီယာသင်္ချာဌာနအင်ဂျင်နီယာရူပဗေဒဌာနအင်ဂျင်နီယာဓာတုဗေဒဌာနဘွဲ့ကြိုတန်းများတွင် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့၊ ဗိသုကာဘွဲ့များ ​ပေးအပ်သည်
ဓမ္မဒူတ ​ဒေါက်တာအရှင် ဆေကိန္ဒ၊ အရှင် (ဓမ္မဒူတ)​ဒေါက်တာ ခင်ထိုက်ထိုက်လွင် (ပါ​မောက္ခချုပ်၊ TU (Kse))​ဒေါက်တာ မြင့်သိန်း (ပါ​​မောက္ခချုပ်၊ MTU)ဦးစိုင်း​ကျော်​ဇောသန်း (အမျိုးသားလွှတ်​ဆော်ကိုယ်စားလှယ်)
ပခုက္ကူလေဆိပ်သည် မြန်မာပြည်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့တွင် တည်ရှိသည်
ဖစ်တာ ဆိုသည်မှာ ဆစ်ဂနယ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် ဆစ်ဂနယ်အတွင်းရှိ မလိုအပ်သော အစိတ်အပိုင်း ကို ဖယ်ထုတ်ရန် အတွက် အသုံးပြုသော ကိရိယာ သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ချက် ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ဖစ်တာဖြင့် ဖယ်ထုတ်ခြင်းသည် ဆစ်ဂနယ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်း၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သည်
ဖစ်တာသည် ဆစ်ဂနယ်၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို တပိုင်းတစ သို့မဟုတ် လုံးဝ ဖယ်ထုတ်ပစ်လေ့ ရှိသည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အချို့သော ကြိမ်နှုန်းတို့ကို ဖယ်ရှားပစ်ပြီး အချို့ကြိမ်နှုန်းတို့ကိုမူ မူလအတိုင်း ချန်လှပ်ထားခဲ့လေ့ ရှိသည်
ဆစ်ဂနယ်အတွင်း အနှောင့်အယှက်ပေးနေသော ဆစ်ဂနယ်များနှင့် နောက်ခံ ဆူညံသံများကို ဖော်ပြနေသော ကြိမ်နှုန်းများကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ရည်ရွယ်သည်
သို့သော်လည်း ဖစ်တာဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်းသည် ကြိမ်နှုန်းတစ်ခုကိုသာလျှင် ဖယ်ရှားခြင်း မဟုတ်ပဲ အခြားမလိုအပ်သော ဆစ်ဂနယ်များကိုလည်း ဖယ်ရှားလေ့ ရှိသည်
ပုံမှန်အားဖြင့် ဖစ်တာ များကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက် ပေါ်တွင် မူတည်၍ (၄) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်းတို့မှာလိုးပတ်စ် ဖစ်တာ (Low-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် နည်းသော ဆစ်ဂနယ်များကို သာ ခွင့်ပြုသည်
သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားသည်
ဟိုင်းပတ်စ် ဖစ်တာ (High-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကိုသာ ခွင့်ပြုသည်
သတ်မှတ်ထားသော ကြိမ်နှုန်းထက် နည်းသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားသည်
ဘန်းပတ်စ် ဖစ်တာ (Band-pass Filter) - သတ်မှတ်ထားသော အနိမ့်ဆုံးနှင့် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်း နှစ်ခု အတွင်း ကျရောက်သော ဆစ်ဂနယ် များကို သာ ခွင့်ပြုသည်
အနိမ့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် လျော့နည်းသော သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ဖယ်ရှားပစ်သည်
ဘန်းစတော့ ဖစ်တာ (Band-stop Filter) -  သတ်မှတ်ထားသော အနိမ့်ဆုံးနှင့် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်း နှစ်ခု အတွင်း ကျရောက်သော ဆစ်ဂနယ် များကို ဖယ်ရှားပစ်သည်
အနိမ့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် လျော့နည်းသော သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံး ကြိမ်နှုန်းထက် များသော ဆစ်ဂနယ်များကို ခွင့်ပြုသည်
ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌကြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရခိုင်အမျိုးသားများ လူမှုရေးပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးတို့အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဆိုရှယ်ကလပ် (Arakan Social Club) ကို စတင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏လူမှုရေးကိစ္စများအပြင် အမျိုးဘာသာ သာသနာအရေးတို့ကိုပါ ပိုမိုပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့် ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ ပုဇွန်တောင်အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း ခန်းမ၌ ပြုလုပ်သည့် သင်းလုံးကျွတ်အစည်းအဝေးမှ ရခိုင်ဆို ရှယ်ကလပ်ကို ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
ထိုစဉ်က ရခိုင်ဆိုရှယ် ကလပ်၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် အသစ်ပြောင်း လဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ရခိုင်သဟာယအသင်း(ရန်ကုန်) တွင်လည်း အမှုဆောင်အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက် လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးစိန်ညိုထွန်းကို ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေမြို့၌အဘ ဦးမောင်ညို(B.A)နှင့် အမိ ဒေါ်ဝင်းမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
မွေးချင်းညီအစ်ကိုမောင်နှမ ၄ ဦးရှိသည်
အစ်ကိုကြီးမှာ ဦးထွန်းအောင်ကျော်ဖြစ်ပြီး ညီမှာ ဦးထွန်းညို (B.A,B.L) စက်ရှင် တရားသူကြီးနှင့် ညီမမှာ ဒေါ်မြညို (ပညာမင်းကြီး ဦးသာလှ၏ဇနီး)တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ B.A (Hons) ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဌာနတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ၁၉၂၉ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ပညာသင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယပဋိညာဉ်စံ ဝန်ထမ်း (I.C.S) အဖြစ် ရာထူးချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်
နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်၊ ခရိုင်ဝန်၊ ဒုတိယငွေစာရင်းမင်းကြီး ရာထူးအဆင့် ဆင့်ဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သည့်အချိန်ထိတာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလ၌ Burmese Agencies Co. Ltd တွင် Managing Director အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးအဖွဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဦးစိန်ညိုထွန်း၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ စစ်တွေမြို့မှ စက်ရှင်တရားသူကြီး ဦးသာဇံဦး ဒေါ်မဘုတို့၏ ဒုတိယသမီး ဒေါ်ကျော့သာဖြစ်ပြီး သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ဖွားမြင်ခဲ့သည်
သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်မစိန်သာမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တစ် ကျောင်းလုံးတွင် ပထမဆုဖြင့် B.S.C. (Hons) ဘွဲ့ကိုထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပါရဂူဘွဲ့(P h.D) အတွက် အစိုးရပညာတော် သင်အဖြစ် နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်ရန် ရွေးချယ်ခံထားရစဉ် ၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် နာမကျန်းဖြစ်၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သား ဖြစ်သူ ဦးထွန်းမောင်မှာ လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ (Aeronautical Engineer) တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် ထိုခေတ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေးလောကတွင် ဩဇာတိက္ကမရှိသည့် ပညာရှိသုခမိန် တစ်ဦးအဖြစ်လည်း လူသိများ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပါမေက္ခများခန့် ထားရန်နှင့် နိုင်ငံခြားပညာတော်သင်များစေလွှတ်ရန် စိစစ်ရွေး ချယ်ရာတို့တွင်လည်း အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရခိုင်ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှ စီစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့သော ဉာဏ်ကြီးရှင်များ (Brain Trust) အဖွဲ့တွင် ဒေါက်တာထင်အောင်၊ ဒေါက်တာသာလှ၊ ဒေါက်တာလှကျော်၊ ဦးသိန်း(ဇဝန)၊ ဦးသိန်းဖေမြင့်စသည့် ပညာရှင်ကြီးများနှင့် အတူပါဝင်ပြီး ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏သိလိုရာမေးခွန်း ပုစ္ဆာများကို ပင်တိုင်ဖြေဆိုခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ စီစဉ်ပြုလုပ်သော ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အထွေထွေ ဟောပြောချက်များကိုလည်းကောင်း၊ သက်ကြီး တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ကိုလည်းကောင်း၊အမြဲတာဝန် ယူပို့ချခဲ့သူ ပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ဦးစိန်ထွန်းညိုသည် ဘာသာရေးစာပေနှင့် ရခိုင်သမိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ကိုလည်း အထူးအလေးထား လေ့လာလိုက်စားခဲ့ သူ စာပေပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရခိုင်သမိုင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစာတမ်းနှင့် ဆောင်းပါးများစွာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ မြန်မာဘာသာတြို့ဖင့် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
မြန်မာ့အသံ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အစီ အစဉ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်ဆိုင်ရာဟောပြောချက်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အသံလွှင့်ဟောပြောခဲ့သည်
ဦးစိန်ညိုထွန်း ရေးသားပြုစုခဲ့သော လူသိများ ပြောင် မြောက်ထင်ရှားသည့် ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများမှာ-1.The Six High Powers (အဘိညာဉ်ဆောင်းပါး)2.Review of the most ancient Rakhaing History.3.The History of Rakhapura as foretold by Gautama Buddha.4.Name of Country.5.Did the Gvilization to the Rakhaing Kingdom come from India6.Lan guage in the Rakhaing Kingdom.7.Eras that had been in use in the Rakhaing Kingdom.8.The Period of the Buddhas.စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဦးစိန်ထွန်းညိုသည် အသက် ၇၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ် လွန်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)၏ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်အပြင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းဓညဝတီ သာသနာပြု ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ဂေါပကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဏ်ကိုရခဲ့ပုံကို သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်အနုရုဒ္ဓါက သမ္ဗဟုလရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ကညင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကညင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၀၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်ဟာ (ရွာသစ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathar (Ywarthit))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဖတ်ဟာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်ဟာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၆ ဦး၊ မ ၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
လော့ခ်ဟိမာတင် အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂ သည် တစ်ယောက်စီး အင်ဂျင်တစ်လုံးတပ် ပဉ္စမမျိုးဆက် ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်သည်
မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး အတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသည်
အက်ဖ် ၃၅ တွင် မော်ဒယ်လ် ၃ မျိုးရှိပြီး ပထမတစ်မျိုးမှာ ပုံမှန် အတက်အဆင်း ပြုလုပ်နိုင်သည့် အမျိုးအစား၊ ဒုတိယ တစ်မျိုးမှာ ပြေးလမ်း အတိုတွင် တက်နိုင်ပြီး ဒေါင်လိုက် ဆင်းသက်နိုင်သော အမျိုးအစား နှင့် တတိယတစ်မျိုးမှာ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောတွင် အတက်အဆင်း ပြုလုပ်နိုင်သော အမျိုးအစား ဖြစ်သည်
တက်သစ်ကျွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetthitkyun)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၁၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဆက်စတန့်အင်္သာတိုင်း (အင်္ဂလိပ်: Sextant) သည် မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း၏အထက်ရှိ နေ ၊ လ ၊ နက္ခတ်တာရာတို့၏ အန်ဂူလာ အကွာကိုတိုင်းတာသော ကိရိယာဖြစ်သည်
ထိုကိရိယာကို ခရစ်နှစ် ၁၇၃ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ဖိလဒဲလဖီးယားမြို့သား သောမတ် ဂေါ့ဖရီ ဆိုသူသည်၎င်း၊ ဗြိတိသျှ ရေ တပ်မတော်သား ကက်ပတိန် ဟက်ဒလေ ဆိုသူသည်၎င်း အသီးသီး မိမိတို့ဘာသာ တစ်ခြားစီ တီထွင်ခဲ့ကြလေသည်
ပုံ-(၁)ကို လေ့လာလျှင် ဆက်စတန့် ကိရိယာဖြင့် အန်ဂူလာ အကွာကို မည်သို့တိုင်းရသည်ဟူသော မူကို သိမြင်နိုင်သည်
(စ) သည် ရိုးရိုး ကြည့်မှန်တစ်ချပ်ဖြစ်သည်
ထိုကြည့်မှန်၏ မျက်နှာကို အောက်ဘက်သို့ စောင်းထားပြီးလျှင်၊ လက်ဝဲဘက်သို့လည်း လှည့်ထားသည်
(ဆ) သည်ကား ဟင်းသပြဒါး သုတ်မထားသော ရိုးရိုးမှန်တစ်ချပ်ဖြစ်၏
(မ) အမှတ်အသားတွင် မျက်စိကိုထားလျက် ထိုမှန်ကို ကြည့်သော် အဝေးမှအရာဝတ္ထုကို (ည) အမှတ်ဆီ၌ မျဉ်းစက်များအတိုင်း မြင်ရသည်
အခြားအရာ ဝတ္ထု (အ) သို့မဟုတ် (ပ) မှလာသည့် အလင်းရောင်သည် ချိန်ထားသောကြည့်မှန် (စ) ကို ရိုက်ပြီးနောက်၊ (စဆ) မျဉ်းအတိုင်း ရောင်ပြန်လျက် မှန်ပြား (ဆ) ပေါ်သို့ကျရောက်သည်
ထိုအလင်းရောင် တစ်ဝက်တစ်ပျက်သည် (ဆမ) လမ်းကြောင်းအတိုင်း မှန်ပြား (ဆ) မှ ရောင်ပြန်ရိုက်လာ၏
ထို့ကြောင့် (မ)အမှတ်မှ ကြည့်သူသည် (ည) နှင့် (အ) ဝတ္ထုနှစ်ခုကိုသော်၎င်း၊ (ည) နှင့် (ပ) ဝတ္ထုနှစ်ခုကိုသော်လည်းကောင်း တထပ်တည်းမြင်ရသည်
ပုံတွင်ပါသကဲ့သို့ ကြည့်မှန် (စ) ကို မှန်ပြား (ဆ) နှင့် မျဉ်းပြိုင်ထားလျှင် (ညမ) နှင့် (အစ) လင်းတန်းများသည် ပြိုင်နေကြသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အဝေးရှိ ဝတ္ထုတစ်ခုတည်းမှလာသော အလင်းတန်းများကဲ့သို့ ယူဆနိုင်ပေသည်
ကြည့်မှန်ထဲတွင် ပုံရိပ်နှစ်ခုကို တစ်ခုတည်းကဲ့သို့ မြင်ရသည်
သို့ရာတွင် (ကခ) မျဉ်းစက်အတိုင်း အဆိုပါကြည့်မှန် (စ)ကို အနည်းငယ်စောင်းလိုက်ပါမူ (ပ) မှလာသော အလင်းတန်းသည်၎င်း၊ မှန်ပြား (ဆ)ပေါ်သို့ရောင်ပြန်သော အလင်းတန်းသည်၎င်း ကြည့်မှန် စောင်းသွားသော ထောင့်၏ နှစ်ဆဖြင့် (အစ) လမ်းကြောင်းမှ စောင်းသွားသည်
ဤသို့ နှစ်ဆတိုးစောင်းခြင်းအကြောင်းမှာ ကြည့်မှန် (စ) ရွေ့ရှားသဖြင့် လင်းရိုင်ထောင့်၊ လင်းပြန်ထောင့်များ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ကြည့်မှန် (စ) နှင့် မှန်ပြား (ဆ) တို့ကြားရှိ ထောင့်ကို တိုင်းယူနိုင်လျှင် ထိုထောင့်ကို နှစ်ဆတိုးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် (ည) နှင့် (ပ) တို့မှလာသော လင်းတန်းတို့၏ကြားရှိ ထောင့်ကို သိနိုင်ပေသည်
ဆက်စတန့် အင်္သာတိုင်းသည် အဆိုပါ မှန်နှစ်ချပ်ကြားရှိ ထောင့်ကို တိုင်းသည်
ထိုကိရိယာ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများကို ပုံ-(၂)တွင် ပြထားသည်
(ကခဂ) အစိတ်အပိုင်းတွင် (ဂ) ကို ဗဟိုပြုသည့် (ကခ) စက်ဝန်းပိုင်းတစ်ခုရှိ၍ (ဂခ)၊ (ဂက) အချင်းဝက်ပေါင်တန်းများကို အခြေခံပေါင်၌ အသေတပ်ထားသည်
အခြေခံပေါင်ကို ပုံတွင် မဖော်ပြပေ
ထိုအခြေခံပေါင်တွင် (ဆ) မှန်ချပ်ကိုလည်း အသေတပ်ထားသည်
ထိုမှန်၏ အထက်ကို ပြဒါးသုတ်ထား၏
အောက်တခြမ်းမှာမူ အလင်းရောင်ပေါက်သော မှန်ရိုးရိုးဖြစ်သည်
ယင်းမှန်ကို လင်းပေါက်မှန်ဟု သိပ္ပံပညာအရခေါ်ဆိုကြသည်
(တ)သည် ပေါင်ပေါ်၌ အသေတပ်ထားသော တယ်လီစကုပ်(အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း) ဖြစ်၏
(မ) အမှတ်၌ မျက်စိထား ကြည့်လျှင် ကြည့်မှန်၏ လင်းပေါက်အခြမ်းကို ဖြတ်လျက် အဝေးမှအရာဝတ္ထုကို မြင်နိုင်သည်
တစ်ချိန်တည်း၌ပင် ပြဒါးသုတ်မှန်တခြမ်းမှ ပြန်ဟပ်သည့်အလင်းရောင်ဖြင့် အခြားအရာဝတ္ထုကိုလည်းမြင်နိုင် သေးသည်
စက်ဝန်းပိုင်း (ကခ)ပေါ်တွင် ပုံ၌ပြထားသည့် အစိတ်အပိုင်းများပြုလုပ်ထား၏
ထောင့်ကို နှစ်ဆ တိုးရသဖြင့် စက်ဝန်းပိုင်း (စက)တွင်ရှိ အတိုင်းအတာတို့ကိုလည်း နှစ်ဆ တိုးထားသည်
ဆိုလိုရင်းမှာ ဤစက်ဝန်းပိုင်းသည် အလျား ဒီဂရီ ၆ဝ မျှသာရှိသော်လည်း ကြည့်ရှုသည့်အရာဝတ္ထု၏ အန်ဂူလာ အကွာ အမှန်ကို သိမြင်နိုင်ရန် ဒီဂရီ ၁၂ဝ အထိ စိတ်ထားသည်
(ပဘ)သည် လက်တံရှင်ဖြစ်သည်
ယင်း၏ အထက်စွန်းတွင် အညွှန်းပြ မှန်ခေါ် ကြေးမုံ (ဂ)ကို ထောင့်မတ်ကျတပ်ထားသည်
ထိုလက်တံသည် (ဂ) ကို ဗဟိုပြု၍ လှည့်သည်
လက်တံ အောက်စွန်းတွင် အညွှန်းပြကွက်နှင့် ဗာနီယာ တစ်ခုပါရှိရာ၊ လက်တံ၏နေရာကို စက်ဝန်းပိုင်းရှိ အမှတ်အသားများအရ သိနိုင်ပေသည်
(ဂ) ၌ဖြစ်သော တာရာတစ်လုံး၏ အန်ဂူလာအကွာကို တိုင်းလိုသောအခါ ဆက်စတန့်ကို လက်တွင် ထောင်လိုက်ကိုင်၍ တယ်လီစကုပ် (တမ) ကို ရေပြင်ညီရှိစေရသည်
ကြည့်သူသည် ထိုတာရာနှင့် မျက်နှာချင်း တည့်တည့်ဆိုင်ပြီးလျှင် တာရာကို တယ်လီစကုပ်မှ မြင်ရသည့်တိုင်အောင် လက်တံ (ပဘ) ကို ရွေ့ပေးရသည်
တာရာသည် ရေပြင်နှင့် တထပ် တည်းကျသောအခါ လက်တံ (ပဘ) ရွေ့ပေးရသောထောင့်ကို သိနိုင်ပြီ
ထိုထောင့်တွင့် ဒီဂရီ မည်မျှရှိသည်ကို လက်တံစွန်းရှိ အညွှန်းပြကွက်၌ပေါ်သော အမှတ်အသားကို ဗာနီယာဖြင့် ကြည့်၍သိရသည်
ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယခင်က ကသာခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပင်လယ်ဘူးမြို့ ဖြစ်သည်
လက်ဆက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letset)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဆင်နင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်နင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၆၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
တောင်ငူ(တောင်)သစ်ထုတ်ရေးဒေသ၊ ဆင်ဆေးရုံအား တောင်ငူခရိုင် အုတ်တွင်း မြို့နယ်၊ အုတ်တွင်းပေါက်ခေါင်းကားလမ်း၏ အရှေ့ဘက်ခပေါင်းကြိုးပြင် ကာကွယ်တောခုတ်ကွက်ကြီးအမှတ်(XVII)မှ ဧရိယာ(၆၁၇)ဧကနှင့် ဘုန်းတောင် ကြိုးဝိုင်းအကွက်အမှတ်(၃၃ မှ ၄၀၊ ၄၂၊ ၄၇) ဧရိယာ(၄၄၂၄)ဧက၊ စုစုပေါင်း (၅၀၄၁)ဧကအား သဘာဝနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ရန်တင်ပြ၍ တည်ဆောက် ထားသည်
ဆင်ဆေးရုံသည် တောင်ငူမြို့မှ(၃၆)မိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့မှ(၂၆)မိုင် ကွာဝေးပြီး၊ အုတ်တွင်းပေါက်ခေါင်း မဟာဗျူဟာလမ်းဘေး မိုင်တိုင်အမှတ် (၉၉၆)မှ အတွင်းသို့(၃)မိုင်ခန့်သွားရောက်ရသည်
ဆင်ဆေးရု့အား အထွေထွေ (မန်နေဂျာ) သစ်ထုတ်ရေးရုံးချုပ်၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင်စတင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ဆင်ဆေးရုံတွင် ပင်မဆေးကုသဆောင်(၁)ခု၊ အရန်ဆင် ဆေးကုသဆောင်(၁)ခု၊ ဆင်စခန်းရိပ်သာ(၁)ခု၊ ဆင်ဝန်ထမ်းနေအိမ်(၃၀)လုံး ဆောက်လုပ်ပြီးဖြစ်သည်
ဆင်ဆေးရုံအနီးတဝိုက်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် တွင် ဆင် နာရုံဆင်ဝိုင်း(၁)၊ ဝန်တင်ဆင်ဝိုင်း(၂)ဝိုင်းရှိပြီး ရေမီးအတွက် အဝီစိတွင်း (၃)တွင်း၊ ရေကန်ကြီး(၁)ကန်၊ ရေကန်အသေး(၄)ကန်ရှိပြီး ဆင်ဝန်ထမ်း အိမ်များ ဆိုလာ စနစ်ဖြင့် မီးပေးထားသည်
ထို့အပြင် ဆင်ဆေးရုံချောင်း တစ်ဘက် ကမ်း၌ဆင်နားနေဆောင်(၂)ဆောင်နှင့် ဆင်ဆေးရုံစာသင်ကျောင်း (၁)ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ပြီးဖြစ်သည်
ဆင်ဆေးရုံ ဧရိယာအတွင်း ကျွန်းနှင့်အရိပ်ရ သစ်ပင်များ၊ နေဗီယာမြက် စိုက်ပျိုးခြင်းများ အပါအဝင် ဆင်ဆေး ကုသခြင်း လုပ်ငန်းများအား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဆင်ကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ချောင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၃၀ ဦး၊ မ ၆၂၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးရွှေကြူး (မြန်မာ ၁၂၄၅-၁၂၉၇) (ခရစ် ၁၈၈၃ - ၁၉၃၅)သည် မြန်မာ့ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေသူ ဖြစ်သည်
ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာဖတ်စာသစ်ကို စတင်ထုတ်ဝေရန် တီထွင်ကြံစည်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့တိုင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည့် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ အား တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဦးရွှေကြူးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၃ ခုနှစ်)ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
အဖ ဦးခင်၊ အမိ ဒေါ်ဂွမ်းဖြစ်၏
ဦးရွှေကြူးတွင် မွေးချင်းရှစ်ဦး ရှိလေသည်
ဦးရွှေကြူးသည် အင်္ဂလိပ်စာတတ်၊ ခေတ်ပညာတတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်လည်းဖြစ်၏
ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းအထိ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်
မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်သူလည်း ဖြစ်၍ သတင်းစာ မဂ္ဂဇင်းမှအစ စာပေအရေးအသားတွင် အထူးဝါသနာ ထုံသူတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်လေသည်
'ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာ ဖတ်စာသစ်ကို' တွေ့ဖူး၊ ဖတ်ဖူး၊ လေ့ကျင့်ဖူးသူတိုင်း ဦးရွှေကြူးနှင့် ဆရာလင်းတို့၏ ကျေးဇူးကို မည် သည့်အခါမျှ မေ့ပျောက်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ
ထိုဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာဖတ်စာသစ်ကို စတင်ထုတ်ဝေရန် တီထွင်ကြံစည်ခဲ့သူမှာ ဦးရွှေကြူးဖြစ်၍ အရေးအသားအားလုံးအတွက်တာဝန်ခံရသူမှာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာကြီးဦးလင်း ဖြစ်လေသည်
ဦးရွှေကြူးသည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက ရန်ကုန်မြို့တွင် လာရောက်ဖွင့်လှစ်နေကြသော ဂျာမန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းဘက်တွင် အတော် အတွေ့အကြုံ ဗဟုသုတများခဲ့၏
၁၂၇၁ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့ ဘားလမ်းအမှတ် ၅၁ တွင် ရွှေကြူး ကုမ္ပဏီဟူ၍ ဖွင့် လှစ်ပြီးနောက် မြေဩဇာလုပ်ငန်း၊ ထီးလုပ်ငန်း၊ စက်ရက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာကို စာပေးစာယူဖြင့် သင်ကြားခြင်းတို့ကို လုပ်ကိုင်သည်
၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေကြူး၊ ဆရာမြို့၊ ဦးရွှေလှေးတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး၍ ပိဋကတ်သုံးပုံ မြန်မာပြန်မှုကို သဘောတူညီပြီးနောက် ပိဋကတ်သုံးပုံ ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ခဲ့ရာ ရွှေကြူးကုမ္ပဏီက ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဦးရွှေကြူးသည် ရွှေကြူးပုံနှိပ်တိုက်ဟူသော အမည်ဖြင့် ပုံနှိပ်တိုက်တစ်တိုက် ထူထောင်လျက် ခရစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း စတင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စင်စစ် မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း အလျင်ကထုတ်ဝေခဲ့သော မဂ္ဂဇင်းများ ရှိသော်လည်း ထိုမဂ္ဂဇင်းများသည် လူထုအား ခေတ်သစ် ဉာဏ်များကို များစွာသွတ်သွင်းပေးနိုင်သောမဂ္ဂဇင်းများ မဟုတ်ဘဲ ရှေးဟောင်းကျမ်းဂန်များမှလာသော ဆုံးမစာများနှင့် ဘာသာရေးများသာ ထည့်သွင်းထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်လေရာ ဦးရွှေကြူးစီမံထုတ်ဝေလိုက်သော မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်းမှာမူ ခေတ်သစ်ဉာဏ်သစ်များ သွတ်သွင်းပေးသောနည်းများ ပါရှိသော မဂ္ဂဇင်းဖြစ်သဖြင့် တစ်စတစ်စ လူကြိုက်များလာ၏
ထိုအတွင်း ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလေရာ အခွင့်အရေးကို ကောင်းစွာယူတတ်သော ဦးရွှေကြူးသည် မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်းအပြင် မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်းသတင်းဟူသောအမည်ဖြင့် ရက်ခြား သတင်းလွှာတစ်စောင်ကို ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်
မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်းသတင်းကို တစ်ပြည်လုံးကပင် အလုအယက် ဝယ်ယူဖတ်ရှုကြသော ဟူ၏
၁၉၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ 'မြန်မာအလင်း သတင်းစာ'ဟု အမည်ပြောင်း၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
မြန်မာ့အလင်း ရက်ခြားသတင်းစာကို ထုတ်ဝေပြီးနောက် တစ်နှစ်တွင် 'မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ကို သတိပြုပါ'ဟူသော ကြော်ငြာအတွက် မြန်မာပြည်အစိုးရတို့က အာမခံငွေ ၅ဝဝဝိ တောင်းဆိုခြင်းခံရသည်
ကြော်ငြာရှင်မှာ စာရေးဆရာ ပီမိုးနင်းဖြစ်၍ ကြော်ငြာရှင်ကိုယ်တိုင်က မိမိ၏ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ထုတ်ဝေမည့်အကြောင်း ကြော်ငြာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီး ဖြစ်သည်
ထိုကြောင့် အာမခံငွေ မပေးဘဲ သတင်းစာကို ရပ်စဲထားလိုက်ပြီးနောက် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေကြူးသည် ကျောက်ပုံနှိပ်ပညာသင်ရန် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည်
လမ်းခရီးတွင် ဆိုင်ဂွန်မြို့၌ စံနေတော်မူသော မြင်ကွန်းမင်းသားကြီးထံသို့ဝင်ရောက်၍ မြန်မာနိုင်ငံကို မြန်မာမင်းဆက်များ၏လက်သို့ ပြန်အပ်နှံရေးကိစ္စအတွက် တိုင်ပင်ကာ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်လက် ထွက်ခွာသွားသည်
ဦးရွှေကြူး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်တို့ကတဘက်၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတြီးယားတို့ကတစ်ဖက် စစ်ဖြစ်နေရာ မြန်မာများသည် ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ငွေအား လူအားနှင့် ကူညီယိုင်းပင်းလိုက်လျှင် မြန်မာပြည်ကို ကျေးဇူးတင်သောသဘောနှင့် မြန်မာမင်းများလက်သို့ ပြန်ပေးကောင်းရဲ့ဟု သဘောပိုက်ကာ မြင်ကွန်းမင်းသားကြီးထံမှ ကိုယ်စားလှယ် လွှဲစာချွန်တော်ကို ယူဆောင်လျက် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှသံအမတ်ကြီး လော့ကမ် နင်ဟံနှင့် စကားဆိုခဲ့သည်
သို့သော် မြန်မာပြည် အစိုးရတို့သည် ဦးရွှေကြူး၏ကိစ္စကို အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုးကောက်ယူကာ ဦးရွှေကြူးအား ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့ရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့၏
ဦးရွှေကြူးသည် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပြန်လာ၍ စင်္ကာပူအရောက်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်မလာရန် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း ခံရလေသည်
စင်္ကာပူတွင် ရှိနေစဉ် 'စတြိတ်တိုင်း(The Straits Times)' သတင်းစာတွင် သတင်းဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့ရာ ထိုသတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာဖြစ်သူ အေ၊ ဒဗျူစတီး(Alexander William Still)က အင်္ဂလိပ်စာအရေးအသား ကောင်းသည်ဟု ချီးကျူးခြင်းခံရသည်
ဦးရွှေကြူးသည် ခရစ် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်မှ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် ရခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် ဦးရွှေကြူး၏ မျိုးချစ်စိတ်မှာ မည်သို့ပင် ဖိနှိပ်ကွပ်ညှပ်ခြင်း ခံခဲ့ရငြားသော်လည်း လျော့သည်ပေါ့သည်ဟူ၍ မရှိ၊ တိုးလျက်တက်လျက်သာ ရှိခဲ့ရာမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် 'လစ်ဗာတီ' (လွတ်လပ်ရေး)ခေါ် သတင်းစာတစ်စောင်ကို ကြိုးပမ်းထုတ်ဝေခဲ့၏
သို့သော် အကြောင်းမညီညွတ်လှသဖြင့် တာရှည်မခံဘဲ ရပ်စဲသွားရလေသည်
"ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာ ဖတ်စာသစ်" ကို တွေ့ဖူး၊ ဖတ်ဖူး၊ လေ့ကျက် ဖူးသူတိုင်း "ဦးရွှေကြူးနှင့် ဆရာလင်း"၊ "ဆရာလင်းနှင့် ဦးရွှေကြူး" တို့၏ ကျေးဇူးကို မည်သည့် အခါမျှ မေ့ပျောက် နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်
အဘယ့်ကြောင့် ဟူမူ ထို "ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာ ဖတ်စာသစ်" ကို စတင် ထုတ်ဝေရန် တီထွင် ကြံစည် ခဲ့သူမှာ ဦးရွှေကြူး ဖြစ်၍ အရေးအသား အားလုံး အတွက် တာဝန် ခံရသူမှာ အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဆရာကြီး ဦးလင်း ဖြစ်သော ကြောင့်တည်း
ဦးရွှေကြူးသည် အင်္ဂလိပ်စာတတ်၊ ခေတ်ပညာတတ် ပုဂ္ဂိုလ် တယောက်လည်း ဖြစ်၏
မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် တက်ကြွသော လူငယ်လူရွယ် တယောက်လည်း ဖြစ်၏
သတင်းစာ၊ မဂ္ဂဇင်းမှ အစ စာပေ အရေးအသားတွင် အထူး ဝါသနာထုံသူ တယောက်လည်း ဖြစ်၏
တိုင်းပြည်၏ အသိဉာဏ်၊ ပညာဉာဏ် တို့ကို ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက် စေလိုသူ တယောက်လည်း ဖြစ်၏
ပစ္စည်းဥစ္စာ အရာ၌ အတော်အတန် ကုံလုံ ကြွယ်ဝသူ တယောက်လည်း ဖြစ်၏
သို့နှင့် "မြန်မာ ဖတ်စာသစ်" တအုပ်ကို ထုတ်လုပ် ဖြန့်ချိလိုသောအခါ ဦးရွှေကြူးက ဆရာကြီးလင်း၏ အကူအညီ တို့ကို တောင်းခံ၏
စာပေနှင့် ပတ်သက်၍ အသက် ၈ဝ ပြည့် အရွယ်တွင် အနိစ္စ ရောက်သွားသည် အထိ အမြဲတမ်း ကြိုးပမ်း ချီးမြှင့်ခဲ့ပေသော ဆရာကြီး ဦးလင်း ကလည်း ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ နှင့်ပင် လက်ခံ ကူညီ ခဲ့ပေ၏
ထို့ကြောင့်လည်း နောက်ဆုံးတွင် "ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာ ဖတ်စာသစ်" များ ပေါ်ပေါက် လာရခြင်း ဖြစ်သတည်း
ဦးရွှေကြူးသည် ဆိုခဲ့ ပြီးသည့် အတိုင်း အင်္ဂလိပ် စာတတ်၊ ခေတ်ပညာတတ် ပုဂ္ဂိုလ် တယောက် ဖြစ်၏
ဆိုခဲ့သည့် အတိုင်းလည်း မျိုးချစ်စိတ် တက်ကြွ နေသူ တယောက် ဖြစ်သည် သာမက သတင်းစာ၊ မဂ္ဂဇင်းမှ အစ စာပေ အရေး အသားတွင် အထူး ဝါသနာ ထုံသူ တယောက် ဖြစ်သည့် အပြင် တိုင်းပြည်၏ အသိဉာဏ်၊ ပညာဉာဏ် တို့ကိုလည်း ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက် စေလိုသူ တယောက် ဖြစ်ရကား စီးပွားရေး အတွက် ရန်ကုန်မြို့ ဘားလမ်း အမှတ် ၅၁ တွင် "ရွှေကြူး ကုမ္ပဏီ" ကို ဖွင့်လှစ် ဦးစီး နေခိုက် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" ကို စတင် ထုတ်ဝေ လိုက်လေသည်
စင်စစ် 'မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း' အလျင် ထုတ်ဝေ ခဲ့ကြသော မဂ္ဂဇင်း များလည်း ရှိခဲ့ဖူး ကြပါ၏
သို့ရာတွင် ထိုမဂ္ဂဇင်း များမှာ လူထုအား ခေတ်သစ် ဉာဏ်များကို များစွာ သွတ်သွင်း ပေးနိုင်သော မဂ္ဂဇင်းများ မဟုတ်မူဘဲ ရှေးဟောင်း ကျမ်းဂန်များမှ လာသော ဆုံးမစာများနှင့် ဘာသာရေး များသာ ထည့်သွင်း ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်လေရာ ဦးရွှေကြူး စီမံ ထုတ်ဝေ လိုက်သော "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" မှာမူ ခေတ်သစ်ဉာဏ်များ သွတ်သွင်း ပေးသော နည်းများ ပါရှိ လာသော မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သဖြင့် ထို "မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း" သည် ခေတ်သစ် လောက မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင် ကြပေသည်
ထို့အပြင် "ဒေါင်းတံဆိပ် မြန်မာ ဖတ်စာ" များကို ထုတ်ဝေ လိုက်စဉ်က မြန်မာ ပညာရှိ ဦးလင်း၏ အကူအညီကို တောင်းခံ ခဲ့သည့် နည်းတူ ယခုလည်း မြန်မာပိုင်း ဆိုင်ရာ အရေးအသား သီးခြား ကဏ္ဍ အစ ရှိသည်တို့ အတွက် မြန်မာ ပညာရှိ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ အကူအညီကို တောင်းခံ ခဲ့သေး၏
ဤသည် တို့ကို ထောက်ရှုခြင်း အားဖြင့် ဦးရွှေကြူးသည် မည်မျှ အမြော်အမြင် ကြီးကြောင်း၊ မြန်မာစာကို မည်မျှ ချစ်ခင် မြတ်နိုးကြောင်း ကောင်းစွာပင် သိနိုင် ပေတော့သည်
သို့နှင့် တစ်လလျှင် နှစ်ကြိမ်မျှသာ ထုတ်ဝေနေသေးသော "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" ကို တစတစ လူသိများ၊ လူကြိုက်များလာ၏
ထိုအတွင်း အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွား ခဲ့ပေသည်
ထိုအခါ အခွင့်အရေးကို ကောင်းစွာယူတတ်သော ဦးရွှေကြူးသည် "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" အပြင် "မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်းသတင်း" ဟူသော အမည် ဖြင့်လည်း ရက်ခြား သတင်းလွှာ တစ်စောင်ကို ထုတ်ဝေ လိုက်လေ၏
ထိုသတင်းလွှာနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" မှာပင် -"... ထိုသို့ သိသင့်သည့် အားလျော်စွာ ကျွန်ုပ်တို့ ကုမ္ပဏီက ယခု ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသော စစ်မက် အကြောင်းအရာ သတင်းများကို မြန်မာ ဘာသာအား ကောင်းမွန်စွာ ပြန်ဆို ပြီးလျှင် ထူးဆန်း၍ မှတ်သားဖွယ် ကောင်းသော အချက်များ ကိုလည်း ရှင်းလင်းစွာ ရေးသား၍ တစ်နေ့လျှင် ဓာတ်ပုံ တခုစီ ပြောင်းလွှဲပြီးလျှင် "မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်း" အမည်နှင့် နေ့စဉ်ထုတ်ဝေရာ မိတ်ဆွေပေါင်း များစွာတို့ နှစ်သက် သဘောကျသည့် အားလျော်စွာ ဝယ်ယူဖတ်ရှုကြသဖြင့် နေ့စဉ်တိုးတက်၍ ပိုမို၍ ရိုက်နှိပ် ရလေသည်
..."စသည်ဖြင့် ရေးသား ဖော်ပြ ထားလေသည်
ထိုသို့ ရေးသားဖော်ပြထားသည့် အတိုင်းလည်း "မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်း သတင်း" ကို တစ်ပြည်လုံးကပင် အလုအယက် ဝယ်ယူ ဖတ်ရှုကြသော ဟူ၏
ဦးရွှေကြူးသည် ထိုမျှနှင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ခြင်း မရှိသေးဘဲ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှ စ၍လည်း "မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်းသတင်း" ကို နေ့စဉ် ထုတ်ဝေလိုက်ပြန်ကာ၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မူကား "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" ဟု အမည်ပြောင်း၍ ထုတ်ဝေလိုက်လေသည်
ထိုအတောအတွင်း ရက်ခြားသတင်းလွှာများ၊ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၏ တာဝန်က ကြီးလေးလာရကား "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" ကို ရပ်စဲလိုက်ရပေ၏
ဤတွင် 'အခွင့်အရေးကို ကောင်းစွာ ယူတတ်သော ဦးရွှေကြူး' ဟု ဆိုခဲ့ရာ၌ သတင်းစာ အရောင်းရ တွင်ကျယ်အောင် အခွင့်အရေး ယူတတ်ခြင်းဟု ဆိုလိုရင်း မဟုတ်ပေ
ဦးရွှေကြူးသည် ကမ္ဘာ့ရေးရာ၊ စစ်ရေးရာတို့ အပြင် ခေတ်ပညာ ဗဟုသုတတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တတိုင်းတပြည်လုံးကို နား၊ မျက်စီ ဖွင့်ပေးနိုင်မည့် အခွင့်အရေး၊ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်လျက် ရှိသော အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့အား အခါအခွင့် သင့်တိုင်း သတိပေး နှိုးဆော် နိုင်မည့် အခွင့်အရေး တို့ကိုပါ ဦးမလေး လက်မတွန့်ဘဲ ရေးသား ဖော်ထုတ် နိုင်စွမ်းရှိသည် တို့ပင် ဖြစ်ပေသည်
သို့နှင့် "မြန်မာ့အလင်း စစ်ကြေးနန်း သတင်း"၊ "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" တနည်းအားဖြင့် "ရွှေကြူး ကြေးနန်း သတင်း"၊ "ရွှေကြူး သတင်းစာ" တို့ကြောင့် တပြည်လုံး တောရော မြို့ပါ မကျန် လှုပ်လှုပ်ရွရွဖြင့် နိုးကြားထကြွ လာရကား အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည် "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" နှင့် ဦးစီး ထုတ်ဝေသူ ဦးရွှေကြူးအား မျက်စောင်း ထိုးစ၊ ငြိုငြင်စ ပြုလာသည်
ထိုအခိုက် တနေ့သော အခါတွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ မနှစ်သက်သည့် သတင်း တရပ် ပါလာမှုကြောင့် "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" ကိုလည်း အမိန့်နှင့် ပိတ်လိုက်ကာ ဦးစီး ထုတ်ဝေသူ တိုက်ပိုင်ရှင် ဦးရွှေကြူး အားလည်း မြန်မာပြည် အပြင်အပ ဖြစ်သော စင်္ကာပူမြို့သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ဖြင့် ပို့လိုက်သည်
ထိုအဖြစ်အပျက် များကား ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဖြစ်ပါ၏
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသော်လည်း ဦးရွှေကြူးသည် ကိုယ့်တိုင်း ကိုယ့်ပြည်သို့ ပြန်လည် လာရောက်ခွင့် မရရှာသေး
နောက် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၁ ခုနှစ် အတွင်းသို့ ကျရောက်သော အခါမှသာ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်ခွင့် ရတော့သည်
သို့ရာတွင် ဦးရွှေကြူး၏ မျိုးချစ်စိတ်မှာ မည်သို့ပင် ဖိနှိပ် ကွပ်ညှပ်ခြင်း ခံခဲ့ရ ငြားသော်လည်း လျော့သည်၊ ပေါ့သည် ဟူ၍ မရှိ
တိုးလျက်၊ တက်လျက်သာ ရှိခဲ့ရာမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိ လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် "လစ်ဘာတီ" (လွတ်လပ်ရေး) ခေါ် သတင်းစာ တစောင်ကို ကြိုးပမ်း ထုတ်ဝေ ပြန်ဘိသည်
သို့သော် အကြောင်း မညီညွှတ်လှ သဖြင့် ထိုသတင်းစာမှာ တာရှည် မခံဘဲ ရပ်စဲ သွားရပြီး သည့်နောက် နောက်ဆုံးတွင် ဦးရွှေကြူးသည် ရန်ကုန် မြူနီပါယ်အဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်
ထို့နောက် များမကြာမီပင်လည်း တွံတေးသို့ ခေတ္တ သွားရောက်ရာမှ ခလုတ်တိုက်မိ၍ ခြေဖျားတွင် ရသောဒဏ်ရာကြောင့် အနာဝင်ပြီးလျှင် အနိစ္စ ရောက်ရရှာလေသည်
မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်၍ စာပေမြတ်နိုးသူ ဦးရွှေကြူးကား "မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်း" ကို စတင် ထုတ်ဝေ ခဲ့ရုံမျှမက မိမိ ကိုယ်တိုင်လည်း "ရွှေကြူး အသံထွက် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ အဘိဓာန်"အစ ရှိသည် တို့ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ သေးသည်
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ ကျောက်တံတား သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းနှင့် ၃၇ လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အထက်တန်း‌ကျောင်းတစ်ကျောင်းတည်းသာရှိ၍ အမှတ်စဉ်မတပ်ဘဲ ရေးသားခေါ်ဆိုသည်
ယခင် ‌မူလခရေပင်ကုန်း-မော်လမြိုင် ဘုန်းကြီးကျောင်းအား မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် သာသနာတော် သန့်ရှင်းရေးအတွက် ပြည်သူပိုင်သိမ်းဆည်း၍ အထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ယင်းကျောင်းဝန်းအတွင်း ရှေးဟောင်းရဟန္တာသိမ်ဖြစ်သည့် ဝိမုတ္တိသုခရဟန္တာသိမ်တော်ကြီးနှင့် အခြားသာသနိက အဆောက်အအုံများတည်ရှိသည်
ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တံတားမြို့နယ် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီက တိပိဋက နိကာယ မော်လမြိုင်ကျောင်းတိုက်အဖြစ် ကျောင်းပိုင်မြေအတွင်းမှ သာသနိကအဆောက်အဦများတည်ရှိသည့် နေရာနှင့် အဆောက်အဦးများအား ရွှေရတု တိပိဋကရဓရ တိပိဋကကောဝိဒ၊ တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဘဒ္ဒန္တဝံသပါလာလင်္ကာရ (မြင်းမူဆရာတော်)နှင့် တိပိဋကဓရ ဘဒ္ဒန္တပညာသီရိလင်္ကာရ (မြင်းမူဆရာတော်)တို့ထံ လွှဲပြောင်းအပ်နှံခဲ့သည်
အဆိုပါကျောင်းအပ်လှူဒါန်းပွဲသို့ သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး သူရဦးအောင်ကို၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမျိုးသိမ်းကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဦးဖြိုးမင်းသိန်းနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ဆိတ်သမင် (အင်္ဂလိပ်: Antelope, lit. 'အန်းတဲလုပ်') ဆိုသည်မှာ စားမြုံ့ပြန်တတ်ပြီး ခွာရှိသော နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည်
ဒရယ်ငယ်သည် "ဘိုဗီဒီး (Bovidae)" မျိုးရင်းထဲတွင်ပါသော ၎င်း၏မျိုးရင်းခွဲများမှ တိရစ္ဆာန်များကိုစုစည်း၍ ခေါ်ဝေါ်သော လူအသုံးများသည့် တိရစ္ဆာန်ဆိုင်ရာ အမည်နာမဖြစ်သည်
၎င်းတိရစ္ဆာန်များသည် ၎င်းတို့အချင်းချင်းထက် ဆိတ်များ သို့မဟုတ် နွားများနှင့် ပို၍အလားသဏ္ဌန်တူကြသည်
ဆိတ်သမင်မျိုးစိတ် အများအပြားရှိပြီး အလွန်သေးငယ်သော တော်ဝင်ဆိတ်သမင် မှသည် နွားသိုးနှင့်တူသော အီလန်တောဆိတ် အမျိုးအစားထိ အန်းတဲလုပ် အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်
အန်းတဲလုပ် ဆိတ်သမင်အဖိုအား ၎င်းတို့၏ ဦးချိုများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်သိနိုင်ပြီး ထိုချိုများမှာ သမင်ဦးချိုများနှင့် မတူဘဲ တစ်နှစ်တစ်ခါလဲရခြင်းမရှိဘဲ တသက်လုံး အမြဲတမ်းဖြစ်သည်
အန်းတဲလုပ်အများစု၏ ဦးချိုများသည် အနည်းကော့၍ ရှည်လျားပြီး တချို့မျိုးစိတ်များသည် လိမ်ရှုပ်နေသော ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးလည်းရှိသည်
မြန်မာနက္ခတ်ကျမ်းများအရ ကောင်းကင်တွင် နက္ခတ် ၂၇ လုံးရှိသည်
မြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက် မတိုင်မီက အဘိဇိဟူသော နက္ခတ်တစ်လုံးပါ နက္ခတ် ၂၈ လုံးရှိခဲ့၍၊ နောင်တွင် အဘိဇိ နက္ခတ် ပျောက်ကွယ်သဖြင့်၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံးသာ ကျန်သည်
နက္ခတ် ၂၇ မှာ-အဿဝဏီနက္ခတ်ဘရဏီနက္ခတ်ကြတ္တိကာနက္ခတ်ရောဟဏီနက္ခတ်မိဂသီနက္ခတ်အဒြနက္ခတ်ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်ဖုသျှနက္ခတ်အသလိဿနက္ခတ်မာဃနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဟဿဒနက္ခတ်စိတြနက္ခတ်သွာတိနက္ခတ်ဝိသာခါအနုရာဓနက္ခတ်ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မူလနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်သရဝဏ်နက္ခတ်ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်သတ္တဘိသျှနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်ရေဝတီနက္ခတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ် ၂၇ လုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ နက္ခတ်လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့မှာ တစ်ကျမ်းနှင့် တစ်ကျမ်း မတူညီသော်လည်း၊ အများအသိအမှတ်ပြုသော လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်
ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များမှာအဿဝဏီနက္ခတ်မှာ မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန် ခြောက်လုံးရှိ၍၊ တူရာသီစန်းယှဉ် နက္ခတ်ဖြစ်သည်
အဿိ မည်သောနတ် အစိုးရသည်
ဘရဏီနက္ခတ်မှာ ခုံလောက်သဏ္ဌာန် ၃ လုံး၊ ဗီရဏီနတ်သမီး၏ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်သည် ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယမမင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ကြတ္တိကာ နက္ခတ်မှာ ကြယ်ငယ်စု သဏ္ဌာန် ၇ လုံးရှိသည်
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်ဟုလည်းကောင်း၊ သူခိုးနက္ခတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်
ယင်းနက္ခတ်ကို မီးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆို၏
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးသည် ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ရောဟဏီ နက္ခတ်မှာ ငါးကြင်းသဏ္ဌာန် ၁ဝ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဗြဟ္မာနတ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်
မိဂသီ နက္ခတ်မှာ လိပ်ခေါင်းသဏ္ဌာန် ၃ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သသီ အမည်ရှိသော လနတ်သား စောင့်ကြောင်းဆိုသည်
အဒြနက္ခတ်မှာ လိပ်လက်သဏ္ဌာန် ၁ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပရိမိသွာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အထက်ပါ နက္ခတ်သုံးလုံးကား ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်မှာ အဖန်တလဲလဲ မိုးကို ရွာစေတတ် သောကြောင့် ထိုသို့ ခေါ်သည်
လုံးရေ ၅ လုံးရှိ၍၊ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သင်္ဘောသဏ္ဌာန် ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို အဒိတိ နတ်သမီးအစိုးရကြောင့် ဆိုသည်
ဖုသျှနက္ခတ်မှာ ကျွေးမွေးခြင်း၊ ပွားများခြင်းအနက်ကို စွဲ၍၊ ဖုဿ၊ ဖုသျှဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
နက္ခတ်လုံးရေ ၁ဝ လုံး ရှိ၍၊ ငှက်ချေးခံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဇီဝဂြိုဟ် နတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အသလိဿ နက္ခတ်မှာ ခက်ရင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဖဏိမည်သော မြွေနတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မာဃနက္ခတ်မှာ သံကောက်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပီတရာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီ နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယောနိနတ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည် ဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဟဿဒနက္ခတ်မှာ လက်ဝါးနှင့်တူ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်ငါးချောင်း သဏ္ဌာန် ၅ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
စိတြနက္ခတ်မှာ ပုလဲသဏ္ဌာန် ၁ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တဗ္ဗနတ် အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
သွာတိ နက္ခတ်မှာ ကသစ်ပွင့် သဏ္ဌာန် ၂ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပဝနမည်သော လေနတ်မင်း အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဝိသာခါ နက္ခတ်မှာ ပတ်ဆိုင်းဝိုင်းသဏ္ဌာန် ၁၄ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သက္ကာနီမည်သော သိကြား မိဖုရား သုဇိတာ အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အနုရာဓ နက္ခတ်မှာ နဂါးလည်ဆစ်သဏ္ဌာန် ၁၅ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို မိတ္တမည်သော နတ်အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မှာ နဂါးချက်မဟု ခေါ်၍၊ ၅ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မူလနက္ခတ်မှာ ၄ လုံး ရှိ၍၊ နဂါးအမြီးဟု ခေါ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို နိရတိ ရက္ခိုသ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာသဠ် နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာသဠ် နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တောယရေနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဿိဒေဝနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ သရဝဏ်နက္ခတ်မှာ မြားသဏ္ဌာန် (ဝါ) မောင်ရင်ဆိုင်းထမ်း သဏ္ဌာန် သုံးလုံးတန်းလျက် ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဟရိ မည်သော ပိဿနိုးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်မှာ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝသုနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
သတ္တဘိသျနက္ခတ်မှာ ဆုံကြီးသဏ္ဌာန် ၆ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝရုဏနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ်သုံးလုံးကား မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွားလေသည်
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပြုဗ္ဗပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ နွားခြေ နွားလက်နှင့် တူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်
ဥတ္တရာ ပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ် သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်ဟုဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဇဒေဝနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း သို့မဟုတ်၊ အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးကြောင်း လည်း ဆိုသည်
ရေဝတီနက္ခတ်မှာ မြှုံးသဏ္ဌာန် ၉ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်မှာ အဿဝဏီမှစ၍ ရေသော် ၂၇ လုံးမြောက် နောက်ဆုံး နက္ခတ်ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပုမာနတ်အစိုးရ ကြောင်းဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
နက္ခတ် ၂၇ လုံးတို့သည် ရာသီစက်လှည့်၍၊ အစဉ်အတိုင်း တစ်ရာသီမှ တစ်ရာသီသို့ ကူးဝင်ကြရာ၊ တစ်ရာသီလျှင် ၂ လုံး တစ်ပါဒ်အားဖြင့်၊ ၁၂ ရာသီတွင် နက္ခတ်စက်တစ်ပတ်လည်မိ၍၊ တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
၁၂ ရာသီ စန်းယှဉ်နက္ခတ်များမှာ ရာသီ အလိုက် ၁၂ လုံးရှိသည်
မကျည်းကုန်းရွာ၊ ပန်းဖဲ
စကင်ဒီနေးဗီးယားကျွန်းဆွယ် ( ဆွီဒင်: Skandinaviska halvön   ; နော်ဝေး: Den skandinaviske halvøy   ( Bokmål ) သို့မဟုတ် Nynorsk; ဖင်လန်: Skandinavian niemimaa   )သည် ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ဆွီဒင် ၊ နော်ဝေနှင့် ဖင်လန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြေများ ပါဝင်သည်
ကျွန်းဆွယ်၏အမည်ကို စကင်ဒီနေးဗီးယား၊ ဒိန်းမတ် ၊ နော်ဝေနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေဟူသော ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်
ထိုယဉ်ကျေးမှုအမည်သည် ဒိန်းမတ်၏ဘိုးဘေးအိမ်ဖြစ်သည့် ဒိန်းမတ် နိုင်ငံ၏ ရာစုနှစ်များစွာကြာညောင်းခဲ့သော ကျွန်းဆွယ်၏တောင်ဘက်စွန်းရှိ Scania ဟူသောအမည်မှ ဆင်းသက်လာပြီး ယခုအခါ ဆွီဒင်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ဆင်ကူးရွာ၊ ဆင်ကူး
အမေရိကန်လူမျိုး သိပ္ပံနှင့် ဆေးသုတေသနပညာရှင် George H.Hitchings ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၀ ဦး၊ မ ၆၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်း အများပြည်သူပိုင် ကုမ္ပဏီ လီမိတက် (အင်္ဂလိပ်: Bangkok Airways Public Company Limited; ထိုင်း: บางกอกแอร์เวย์) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ရုံးချုပ်ဖွင့်လှစ်ကာ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများသို့ ပျံသန်းလျက်ရှိသည် လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သည်
ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ချ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မောဒိုက်နိုင်ငံ၊မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့ အကြား ပျံသန်းလျက်ရှိသည်
အဓိက အခြေစိုက် လေယာဉ်ကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ် ဖြစ်သည်
လေကြောင်းလိုင်းများ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ပေးသည့် စကိုင်းထရက်စ် မှ ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းကို အဆင့်မြှင့်လေကြောင်းလိုင်းအဖြစ် နှစ်စဉ်အသိအမှတ် ပြုခံရသည်
ယခုအခါ ကြယ် ၄ ပွင့်အဆင့်ရှိ လေကြောင်းလိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်
လေကြောင်းလိုင်းကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆာဟာကော လေကြာင်းလိုင်းအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှာပင် စတင်ပျံသန်းခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ပုဂ္ဂလိကပိုင် လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်မှ ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်းအဖြစ် နာမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
လေကြောင်းလိုင်းတွင် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၁၉၀၃ ယောက် အလုပ်ခန့်ထားသည်
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ စီရန်ရိ လေကြောင်းလိုင်းကိုလည်း ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းက ပိုင်ဆိုင်သည်
ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းသည် ကိုယ်ပိုင်လေဆိပ်ကို ကိုဆာပူ တွင် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ချင်းမိုင်၊ ဟောင်ကောင်၊ ခရာဘီ၊ ဖူးခတ် နှင့် စင်ကာပူ အကြား ပျံသန်းခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒုတိယ ကိုယ်ပိုင်လေဆိပ်ကို ဆပ်ဟိုထိုင်းခရိုင်တွင် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
တတိယ လေဆိပ်ကို ထရပ် ခရိုင်တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘိုးရင်း ၇၁၇ နှင့်အတူ ဂျက်လေယာဉ်လောကကို ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်း စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ယခင်က အေတီအာ-၇၂ လေယာဉ်ကို အဓိကထားတာ ဖော်ကာလေယာဉ်များနှင့်သာပျံသန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဲဘတ်စ် အေ၃၂၀ များဖြင့် ထပ်မံအားဖြည့်ခဲ့သည်
ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းသည် လေယာဉ်များကို တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည့် လေယာဉ်များကို မှာယူရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဲဘတ်စ် အေ၃၃၀၊ အဲဘတ်စ် အေ၃၄၀ နှင့် ဘိုးရင်း ၇၈၇ ကဲ့သို့ ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည့် ဂျက်လေယာဉ်ကြီးများကို လန်ဒန်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နိုင်ငံများသို့ ပျံသန်းရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၂၅၈ ယောက်ဆန့် အဲဘတ်စ် အေ၃၅၀-၈၀၀ (၆) စီး မှာယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အရောက်ပို့ရန် မှာယူခဲ့သည်
သို့သော် အခြားအဲဘတ်စ် လေယာဉ်များ နောက်ကျမှုကြောင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အမှာစာကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ မြို့များသို့ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်
(၂၀၁၂ အထိ)ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပူးပေါင်းထားသည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့ကိုတိုးချဲ့ပျံသန်းမည့် အစီအစဉ်ကို ကြော်ငြာခဲ့သည်
ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းတွင် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များကို ပိုင်ဆိုင်သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာအထိ ဘန်ကောက်လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များကို ပိုင်ဆိုင်သည်
Bangkok Airways has operated the following equipment:ATR 42-300 (1997–2001)Boeing 717 (2000–2009)de Havilland Canada Dash 8-100300 (1989–1996)Fokker 100 (1992–1993)McDonnell Douglas MD-90-30 (2008–2008)Embraer EMB-110P2 Bandeirante ( - )On 7 December 1987, Sahakol Air Hawker Siddeley HS 748 Series 2A (registration HS-THH), was damaged beyond repair after it overran the runway on landing at Udon Thani Airport (UTH) with no fatalities.On 21 November 1990, Bangkok Airways flight 125 de Havilland Canada DHC-8-103 crashed on Koh Samui while attempting to land in heavy rain and high winds. All 38 people on board perished.In August 2002 an ATR 72-200 skidded off the runway while landing at Siem Reap International Airport. There were no injures. The airport was closed for 2 days.On 4 August 2009, Bangkok Airways Flight 266, operated by an ATR-72 between Krabi and Ko Samui skidded off the runway, killing one of the pilots. The 68 passengers were evacuated. Of the passengers evacuated, 6 sustained serious injuries while another 4 were treated for minor injuries.
ဒေါင်မာတင် (Dom Martin) (၁၆၀၆–၁၆၄၃) သည် ပေါ်တူဂီစစ်တပ်၏ အကူအညီဖြင့် ရခိုင်ထီးနန်းကို ရယူလိုသည့်ရခိုင်မင်းသား တစ်ပါးဖြစ်သည်
ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ ဒုတိယမြောက် သားတော် မင်းမာန်ကြီး၏ သားတော် ဖြစ်သည်
ရခိုင်နိုင်ငံဘုရင် မင်းဇာရာကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးဩဇာအာဏာသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းထိ အာဏာစက် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိပြီး ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် မင်းရာဇာကြီး၏ ဘုန်းတော်ရိပ်ကိုခိုလှုံကာ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်
ဤသို့ခိုလှုံနေကြသောပေါ်တူဂီလူမျိုးများမှာ ကုန်တင်ကုန်ချ အထမ်းသမား ၊ ရခိုင်ရေတပ်အမှုထမ်းများ၊ ခံတပ်မြေကတုတ် မြို့ရိုးလုပ်တတ်သူများ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရခိုင်နိုင်ငံထဲတွင် အမှုထမ်းလျက်ရှိကြသည်
ဘုရင့်အမှုတော်ကို မထမ်းပဲ ရာင်းဝယ်ဖောက်ကား လုပ်နေကြသော ပေါ်တူဂီ ကုန်သည်များကို စစ်တကောင်းမြို့အနီး “ဒယင်ဂါး” အရပ်၌ နေထိုင်ခွင့်ပြုထားသည်၊ ထိုပေါ်တူဂီများကို ထားရခြင်းမှာ ရခိုင်နယ်စပ်ကို မဂို ရန်မှ ကာကွယ်ပေးပါမည် ဟူသော သဘောတူညီချက်ဖြင့် ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီးက ခွင့်ပြုထားရခြင်းဖြစ်သည်
မဂိုမင်းသည် ၁၆၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘင်္ဂလားနယ်ကြီးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောကြောင့် မဂိုမင်း၏ပိုင်နက်မှာ စစ်တကောင်းနှင့်ယှဉ်၍ကပ်လျက်ရှိနေပေသည်
ဟူဂလီမြစ်ဝှမ်းတွင် မဂို မင်း၏အရိပ်အာဝါသ ကိုမှီ၍နေထိုင်ကြသော ပေါ်တူဂီ များလည်းရှိသလို ၊ရခိုင်ဘုရင်ပိုင် စစ်တကောင်းမှ မိုင် (၃၀) ကျော်ကွာဝေးလှသော ဆွန်ဒစ် ကျွန်း၌လည်း ပေါ်တူဂီ များနေထိုင်လျက် ရှိကြသည်
ရခိုင်နိုင်ငံ၏ ဘုရင့်နောင်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ရလောက်သော“မင်းရာဇာကြီး” သည် ၁၅၉၃ ခုနှစ် (မြန်မာနှစ် ၉၅၅ ) တွင်နန်းတက်လေသည်၊ ဘုရင်ကြီးတွင် မိဖုရား ကြီးငယ် ၂၀ ရှိသည့်အနက် မင်းခေါင်၏ သမီးဖြစ်သော ပဉ္စလက် စန္ဒာတွင် သားတော် မာန်ကြီး မျက်နှာလှ နှင့်မင်းခမောင်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
တန်ဆောင် မိဖုရားတွင်ကားမာန်ကြီးမိုးပေါက်နှင့် ပရိဝတ္တန သင်္ခါရဒေဝီ ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မင်းခမောင်း ကား အိမ်ရှေ့စံ ဘဝ နှင့်နေပြီးသော် ခမည်းတော်၏အရိပ်အရာ ကို ဆက်ခံရလေသည်၊ မာန်ကြီး မိုးပေါက်မှာကား စစ်တကောင်းမြို့ကို စားရလေသည်၊  မာန်ကြီးမိုးပေါက်မှာ သမီးတော် နှစ်ပါးနှင့် သားတော်တစ်ပါးထွန်းကားရာ ထိုသူမှာ  “ဒေါင်မာတင်” ဖြစ်သည်၊ မင်းရာဇာကြီး က မင်းခမောင်းကို အိမ်ရှေ့အရာတွင်ထား၍ မာန်ကြီး မိုးပေါက် မှာ စစ်တကောင်းစားဖြစ်၍ စစ်တကောင်း၌နေထိုင်ရလေသည်၊ သို့သော် မင်းခမောင်းနှင်း မာန်ကြီးမိုးပေါက်တို့မှာ မတည့်ကြပါ
မင်းကိုသတ်ဖြတ်နိုင်လျှင်မင်းနေရာရသည် ဆိုသည့် နန်းရိပ်ထီးဖြူ လုယူမှုများသာဓကများ ရှိသကဲ့သို့မင်းရာဇာ၏သားတော် မင်းခမောင်းလည်း ဖခင် ကို ပုန်ကန်ခြားနားလေသည်၊ ပုန်ကန်ပုံမှာ ဘေးလောင်းတော်၏ကုသိုလ်တော်များဖြစ်သော ဆံတော်၊အံတော်၊ နံတော် ဘုရားသုံးဆူ ကိုဖူးမြော်လိုကြောင်းခွင့်ပန်ပြီး သံတွဲသို့ရောက်ရှိလာရာ ၊ တလိုင်းလူမျိုးတို့၏အကြီးအကဲဖြစ်သော ကုလားဂေါင်း-အင်ရာ-မတူလာ-နောပံ-တင်္ခါ ငါးယောက်တို့က မင်းခမောင်းအား “ဖခင်သည် အသက်လည်းကြီးချေပြီ ၊ သမီးတော် သားတော်များလည်းအများအပြားရှိသည်၊ ဖခမည်းတော် နတ်ရွာစံလျှင် ထီးလု နန်းလုပွဲဖြစ်မည်မှာသေချာသည်၊ ထို့ကြောင့် ခမည်းတော်နတ်ရွာမစံမှီ သင်္ကန်းစည်းပေးလိုက်ပြီးထားရပါမူလောကသံသရာ နှစ်ဖြာသော ကောင်းကျိုးများပြီး ထီးနန်းကို လည်း အရှင်မင်းသားစိုးစံရ ပါလိမ့်မည်ဟုလျှောက်တင်သောစကားကိုနားဝင်လျှက် တလိုးင်းလူမျီုး ဘုရားကျွန်များကို စုစည်းပြီး ခမည်းတော်အားနန်းချရန်စစ်ချီလာလေသည်၊ မင်းရာဇာကြီးကြားသောအခါ ကုန်းရေ နှစ်ဘက်ညှပ်လျှက် ငဇင်ရိုင်းကျွန်းသားမြို့မှ ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရာ အိမ်ရှေ့မင်းမှာ တပ်ပျက်လျှက် စစ်ရှုံးလေသည်၊ စစ်တကောင်းစား မာန်ကြီးမိုး ပေါက်မှာလည်း မင်းခမောင်းနှင့်မသင့်မြတ်သည့်အတွက် သူ့ထက်ရာထူးနိမ့်ရသည်ကတကြောင်း၊ ဖခမည်းတော်၏ကျေးဇူးကို တောင်ပြစ်မှားသူဖြစ်ကား၊ ငါကဲ့သို့သော ညီတော်ကို ခမည်းတော်လွန်လေလျှင် ငါ့အား ဒုက္ခပေးမည်မှာသေချာသည်ဟု နှလုံးပိုက်လျှက် အားကိုးအားထားရရန် မဟာမိတ်ကိုရှာလေသည်
ဒယင်းဂါး ကျွန်းကြီးသျှင် တီဗျူး နှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ လိုက်ကြလေသည်
တီဗျူးကားရခိုင်ထီးနန်းကို အရခြူရန် စိတ်ကူးရှိရုံသာမက ဒီယင်းဂါး ကျွန်းကြီးအရေးတော်ပုံကြောင့်အခဲမကျေနိုင်ဘဲရှိလေရာ အခွင့်ကြုံလာသဖြင့် နှစ်သက်ကြည်ဖြူစွာပင်မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လက်ခံလိုက်လေသည်၊ မဟာမိတ်ဖွဲရာတွင် ရာသက်ပန်ခိုင်မာစေရန်အတွက် မာန်ကြီးမိုးပေါက်၏သမီးတော်နှင့် တီဗျူး၏ သားတော်ကို လက်ဆက်ပေးလိုက်လေသည်၊တီဗျူးမှာ မဟာဆုကြီးရသည်အလား ရခိုင်ထီးဖြူ ကို ရရန်လမ်းစပင်ဖြစ်သည်ဟု နှလုံးမှုကာ အားခဲလျက်ရှိနေသည်၊ ထိုအချိန် တွင် မာန်ကြီးမိုးပေါက၏သားတော်မှာ ၄ နှစ်သာရှိပါသေးသည်၊တီဗျူးသားနှင့် မာန်ကြီးမိုး ပေါက်သမီးတော်တို့ လက်မထပ်ခင် သမီးတော်အား ဖားသားရာဖီး ဆိုသူ ဘရင်ဂျီဘုန်းကြီးအကူအညီဖြင့် ဘုရင်ဂျီဘာသာသို့ ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ သွတ်သွင်းလိုက်လသည်
ယင်းနောက် မာန်ကြီးမိုးပေါက်သမီးတော်အား ဆန်ဒွစ်ကျွန်းသို့ သဘင်ကြီးစွာနှင့်ခေါ်ဆောင်လျှက် တီဗျူးနှင့် မာန်ကြီးမိုးပေါက်တို့သည် သွေးနှင့်ရင်းသော မဟာမိတ်များအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်
မင်းရာဇာကြီးလည်း သားတော်မင်းခမောင်းအား မာန်ကြီးမိုးပေါက်ပြုမှုပုံတို့သည် သမီးပေးသားယူ အဆွေခင်ပွန်းများဖြစ်နေကြသည့်အတွက် လျစ်လျူ ရှူမထားရန် နိုးဆော်ထားသည့်အလျှောက် ၊ မင်္ဂလာပွဲပြီး၍ ၁၈ လ ကြာသောအခါ မာန်ကြီးမိုးပေါက်သည် ရခိုင်မင်း၏ သစ္စာတော်ကို မခံယူတော့ပဲ မြောက်ဦးထီးနန်းကို အရတိုက်တော့မည်ဟုကြေညာလိုက်သည်၊ မာန်ကြီးမိုးပေါက်သည် တီဗျူးကိုအမှီသဟဲပြု၍ ပုန်ကန်လေတော့သည်
ဤသို့ပုန်ကန်ထကြွမှုကို နှိမ်နှင်းရသည်မှာ အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာ၏တာဝန်ဖြစ်သည့်အလျှောက် မင်းခမောင်းသည် အလုံးအရင်းနှင့်ချီတက်ဝန်းရံလေသည်
ဒေါင်မာတင် (Dom Martin)ကို ၁၆၀၆ ခုနှစ်၌ စစ်တကောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲသည်
ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ ဒုတိယမြောက် သားတော် မင်းမာန်ကြီး၏ သားတော် ဖြစ်ပြီး ရခိုင်တော်ဝန်မိသားစုဝင် ဖြစ်သည်
ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်
ကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်သည်
ပေါ်တူဂီရေတပ်တွင် အမှုထမ်းခဲသည်
ရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ‌တော်ရဲ ဘုရင် ထီးနန်ရရှိဖို ပေါ်တူဂီစစ်တပ်နဲ့ ပေါင်းက တိုက်ခိုင် ခဲသည်
သို့သော မအောင်မြင်ခဲပေ ရခိုင်ဘုရင် မင်းခမောင်းမှ အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုင်နိုင် ခဲသည်
၁၆၄၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲသည်
ဂနိုင်ယားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganaingyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ပေါ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinpaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဝါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၃ ဦး၊ မ ၉၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းလေယာဉ်မှူးဘဝမှ နိုင်ငံရေးစင်မြင့် ပေါ်သို့ရောက်ရှိလာသူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းရာဂျစ်ဂန္ဒီကို ဖခင် ဖီးရို့ဇ်ဂန္ဒီနှင့် မိခင်အင်ဒီရာဂန္ဒီတို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုံဘေမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် သားမွေးဖွား၍ မြေးကလေး ရနေပြီဖြစ်ကြောင်းကို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားဖြစ်နေသည့် သူမ၏ဖခင်ဂျဝါဟာလာနေရူးထံ အကြောင်းကြားလိုက်သော အခါ နေရူးကသမီးထံဝမ်းမြောက်ကြောင်း စာပြန်ရေးခဲ့ဖူးသည်
ဂျဝါဟာလာနေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ဖခင်မှာ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီမှာလည်း ဖခင်နေရူးထံမှ နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် အသိပညာများကိုဆက်လက်ခံယူရင်း နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ရာဂျစ်သည်ငယ်စဉ်က နယူးဒေလီမြို့ရှိ အဘိုးဖြစ်သူနေရူး၏ တင်းမာတီအိမ်တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရှစ်နီကီတန်အခြေခံအဆင့် ကျောင်းသို့ရာဂျစ်ကိုအပ်နှံပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် စတင်ပညာသင်ကြားစေသည်
ထို့နောက် ဒီရာဒွန်းမြို့ရှိ ဒွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ကြားစေသည်
ထိုမှတစ်ဖန် ဗြိတိန်နိုင်ငံကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ထရီနီတီကောလိပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ခဲ့သည်
ထရီနီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆည်းပူးစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားငွေကြေးသုံးစွဲမှု ဥပဒေအရတစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၂ဝဝဝ သာရသဖြင့် ပညာသင်စရိတ်ဖူလုံရန် မုန့်ဆိုင် တစ်ဆိုင်တွင် ရေခဲမုန့်ရောင်းသော အလုပ်ကို လုပ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် လန်ဒန်သိပ္ပံနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ အင်ပီရီယယ်ကောလိပ်တွင် ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ်မှူးအဖြစ်လည်း လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သည်
ထရီနီတီကောလိပ်၌ စက်မှုသင်တန်းတက်နေစဉ် အီတလီသူ ဆိုနီယာနှင့်တွေ့ဆုံ၍ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးသားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကား သည်
ထို့နောက် ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပြန်လာပြီး အိန္ဒိယ လေကြောင်းကုမ္ပဏီ၌ လေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
မစ္စတာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလအထိ အိန္ဒိယ လေကြောင်းဌာနတွင် ဖော်ကာ အက်ဗရို လေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဘိုးအင်း ၇၃၇ လေယာဉ်တွဲဖက် လေယာဉ်မှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရာဂျစ်သည်ဆိုနီယာကဲ့သို့ပင် မူလက နိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းကင်းကွာကွာနေခဲ့သူဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ညီဖြစ်သူဆန်ဂျေးဂန္ဒီမှာ လေယာဉ်ပျက်ကျသဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည့်အခါ ထိုစဉ်ကဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ၎င်း၏မိခင် အင်ဒီရာဂန္ဒီက ဆန်ဂျေး၏နေရာတွင်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်သည်
ညီငယ် ဆန်းဂျေး၏ အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ကျင်းပသော ကြားဖြတ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ မစ္စတာရာဂျစ်သည် ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
ကွယ်လွန်သူ ပါလီမန်အမတ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီ၏ ဥတ္တရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် လစ်လပ်သွားသော အမတ်နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကျင်းပရာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်လာသည်
ထို့နောက် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လမှာပင် ကွန်ဂရက်လူငယ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ သည်
ထို့နောက်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယလူငယ်ကွန်ဂရက် အမျိုးသားအမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တွင်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်
မကြာမီ ပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ် အမ်မရစ်ဆာမြို့ရှိ ဆစ်ခ် ရွှေကျောင်းတော်ကိုအိန္ဒိယဗဟို အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆစ်ခ်ခေါင်းဆောင်နှင့်အကြမ်းဖက် သမားများသေဆုံးကြရာ ဆစ်ခ်လူမျိုးများအကြား မကျေနပ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်
ယင်းပြဿနာကြောင့်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆစ်ခ်အမျိုးသားကိုယ်ရံတော် နှစ်ဦး၏လက်ချက်ဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံလိုက်ရသည်
ကွယ်လွန်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီ၏နေရာတွင် သားဖြစ်သူရာဂျစ်ဂန္ဒီအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်
ယင်းနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီဦးဆောင်သည့် ကွန်ဂရက်ပါတီက အမတ်အင်အား ၅၄၄ နေရာရှိသည့်ပါလီမန်တွင် ၄ဝ၁ နေရာအနိုင်ရရှိပြီး ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးစံချိန်ထူနိုင်ခဲ့သည်
ထိုကြောင့် မစ္စတာရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်
ဤသို့ဖြင့်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုဖာလက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီအရှုပ်တော်ပုံကိစ္စကို ကျေလည်အောင် မဖြေရှင်းနိုင်သဖြင့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီအပေါ် လူထု၏ထောက်ခံမှုမှာ လျော့နည်း လာခဲ့သည်
သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ယခင်ကကဲ့သို့အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခြင်း မရှိတော့ချေ
ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အစိုးရဖွဲ့ရန်မကြိုးပမ်း တော့ဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အတိုက်အခံ ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ နေရာတွင် အမျိုးသားတပ်ဦးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗွီပီဆင်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်
ဝန်ကြီးချုပ်ဗွီပီဆင်းဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည်လည်း ပြည်တွင်းပြဿနာမျိုးစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်
ထို့နောက်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်ဒရာရှက်ကာ ဦးဆောင်သည့် လူနည်းစု အစိုးရတက်လာသည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ညွှန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့တွင်ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ ချန်ဒရာရှက်ကာ၏လူနည်းစု အစိုးရအဖွဲ့ကိုထောက်ခံကာ ကျားကန်ပေးခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ချန်ဒရာရှက်ကာတို့အကြား မသင့်မြတ်မှုများကြောင့် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ထောက်ခံမှု မရရှိတော့သဖြင့် ချန်ဒရာရှက်ကာဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်
ဤသို့ဖြင့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲအသစ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်မေလ ၂ဝ ရက်နေ့မှစ၍ ကျင်းပရန်ကြေညာခဲ့သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အနိုင်ရရှိပြီး မိမိလက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောနိုင်ငံရေးအာဏာ ပြန်လည်ရယူနိုင်ရေးအတွက် မရပ်မနား မဲဆွယ်စည်းရုံးလှုပ်ရှား ခဲ့သည်
ကွန်ဂရက်ပါတီအောင်ပွဲခံလိမ့်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ထားသည်
ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ တမီလ်နာဒူးပြည်နယ် မြို့တော် မဒရပ်မြို့ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာရှိ ဆရီပါရင်ဘူဒါမြို့၌ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်တရားပွဲပြုလုပ်ရန် စကားပြောစင်မြင့်သို့ဖြတ်လျှောက်အသွားတွင် ပန်းခြင်း တစ်ခုအတွင်းမှ ဗုံးပေါက်ကွဲသဖြင့် နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးကာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံလိုက်ရသည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ရုပ်အလောင်းကို မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာများ ကိုလည်းဟိန္ဒူထုံးတမ်းစဉ်လာအရ နောက်ဆုံးခရီးအဖြစ်ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုံနာမြစ်တို့ဆုံသည့်နေရာတွင် မေလ ၂၈ ရက်နေ့ကရေမျှောချခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး သည်ဆိုနီယာဂန္ဒီနှင့်အတူ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ သမီးပရီယန်ကာနှင့်အသက် ၂ဝ အရွယ်ရှိသားရာဟူးတို့ကျန် ရစ်ခဲ့သည်
ဖက်ဝင်ခုံရွာ၊ ပေါက်တူး
ဘက်ချက်ဥယျာဉ်သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ၊ ဘရန့်ထရုပင်လယ်အော်ရှိ ပန်းဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဗန်ကူးဗားကျွန်း ရှိ ဗစ်တိုးရီးယားပြည်နယ်အနီးတွင်ရှိသည်
ဥယျာဉ်များသည်နှစ်စဉ်ဧည့်သည်တစ်သန်းကျော်လက်ခံရရှိသည်
ဥယျာဉ်များကို ကနေဒါအမျိုးသားသမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခု အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်
ဒေါက်တာ တင်ထွန်းဦးသည် စွယ်စုံမီဒီယာ ကုမ္ပဏီကို ပိုင်ဆိုင်သူ မီဒီယာစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
စွယ်စုံမီဒီယာမှ သုတစွယ်စုံ မဂ္ဂဇင်း၊ အာရောဂျံ မဂ္ဂဇင်း၊ ပြည်မြန်မာ ဂျာနယ်၊ Good Health ဂျာနယ် တို့ကို ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်
ဒေါက်တာ တင်ထွန်းဦးသည် သုတစွယ်စုံစာပေဆုကိုလည်း နှစ်စဉ်ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ပေးနေသည်
ငယ်စဉ်က လေးထပ်ကွမ်း လူရည်ချွန် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် ပညာသင်ဆု ရရှိခဲ့၍ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ဆေးပညာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင် ရရှိခဲ့သည်
ဆေးပညာ မဟာသိပ္ပံ (ပြည်သူ့ ကျန်းမာရေး) ဘွဲ့ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး စာရင်းအင်း ပညာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် ထပ်မံ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ စ၍ စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက် ခဲ့ပြီး ယနေ့ အထိ စာနယ်ဇင်း မျိုးစုံတွင် ကလောင် အမည် ဒေါက်တာ တင်ထွန်းဦး အပြင် တင်ထွန်းဦး (ဆေး-၂)၊ တင်မင်းထွန်း၊ မိုးဦးထွန်း၊ အာရောဂျံ၊ သုတမောင်၊ နေမျိုးလင်း၊ ထွန်းဝင်းလတ်၊ ဇေထက် စသည့် ကလောင်ခွဲ များဖြင့် ကျန်းမာရေး၊ အားကစားနှင့် သုတ ပညာပေး ဆောင်းပါး (၁၁ဝဝ) ကျော်နှင့် လုံးချင်း စာအုပ် (၂၃) အုပ် ရေးသား ပြုစုခဲ့၏
လစဉ်ထုတ် သုတစွယ်စုံ မဂ္ဂဇင်း၊ အာရောဂျံ ကျန်းမာရေး မဂ္ဂဇင်း၊ အားကာ အားကစား မဂ္ဂဇင်း၊ အပတ်စဉ်ထုတ် ပြည်မြန်မာ သတင်း ဂျာနယ်၊ သတင်းလွှာ ဂျာနယ်နှင့် သုတ စွယ်စုံ စာအုပ်တိုက် တို့၏ စာတည်းချုပ်လည်း ဖြစ်သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်စာမူဆုကို ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သင့်ကျန်းမာရေး စာမူဖြင့် ပထမဆု ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မူးယစ် ဆေးဝါးနှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် စာအုပ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အားလုံး ကျန်းမာ ပြည်သာယာ စာအုပ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသား စာပေဆု နှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်
ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်မှ ပေးအပ်သော Man of the Year () ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် နိုင်ငံ့တာဝန် အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန၊ ကျန်းမာရေး ပညာဌာနတွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ် အထိ လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်၏ ခွင့်ပြုစေလွှတ်ချက်များအရ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ဟောင်ကောင် ဒေသများသို့ ကျန်းမာရေး၊ အားကစား၊ စာပေ ထုတ်ဝေရေး၊ စာပေ ချစ်ကြည်ရေး၊ စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ ညီလာခံ၊ ဆွေးနွေးပွဲ၊ ပြပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲ၊ သင်တန်းနှင့် လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်ခဲ့သည်
ကျောင်း၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံ၊ တက္ကသိုလ်များ၊ လုပ်ငန်းဌာနများနှင့် သင်တန်းများတွင် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ကျန်းမာရေး ပညာပေး ဟောပြော ပို့ချခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အထိ မြန်မာ့အသံ မှတ်ဖွယ်မှတ်ရာ သုတအဖြာဖြာ အစီအစဉ်မှ အပတ်စဉ် အသံလွှင့် ဟောပြောခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုများ အတွက် ရုပ်ရှင် အဆင့်အတန်း မြှင့်တင်ရေး အကဲဖြတ်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ အားကစား ကလောင်ရှင်များ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပုံနှိပ်နှင့် ထုတ်ဝေသူ လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကရာတေးဒို အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မူးယစ်ဆေးဝါး ဆန့်ကျင်ရေး အသင်းတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင် အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဒေါက်တာတင်ထွန်းဦးသည် စာပေသမားအမည်ခံ စီးပွားရေးသမားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အစိုးရလူကြီးပိုင်းကို သဘောကျအောင် ပေါင်းသင်းနိုင်ခြင်း များကြောင့် အငြင်းပွားဖွယ် လူတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်
အတိုက်အခံများ ဝေဖန်နေသည့်ကာလမှာပင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်လိုက်သော မြန်မာတိုင်း(မ်)ဂျာနယ်၏ ထုတ်ဝေသူဖြစ်လာခဲ့သည်
သို့သော် လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဘဲ ပြန်ကြားရေးဌာန၏ ဟန်ပြထုတ်ဝေသူအဖြစ် သိထားကြသည်
သူ၏ ဂျာနယ်တိုက်သည် လူသစ်များအမြဲမွေးလေ့ရှိပြီး လူတော်များ ထိန်းမထားနိုင်ပေ
လတ်တလော စာနယ်ဇင်းလောကတွင် နာမည်တက်လာသော လူငယ် စာနယ်ဇင်းသမားအများအပြားမှာ သုတစွယ်စုံ စာအုပ်တိုက်ထွက်များ ဖြစ်ကြသည်
ဇနီးမှာ ဒေါက်တာခင်မိုးမိုးဖြစ်ပြီး သုတစွယ်စုံစာအုပ်တိုက်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးလည်းဖြစ်သည်
သမီးလေးယောက်ရှိသည်
ပထမဇနီးနှင့်ရသော သမီးအကြီးနှစ်ယောက်မှာ ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့ကြသည်
ကောင်းကျိုးမပေး မူးယစ်ဆေး - ၁၉၇၉ ခုနှစ်ကိုယ်စိတ်ကျန်းမာ သင့်ခန္ဓာ - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာ အဖြေလွှာ - ၁၉၈၂ ခုနှစ်ခုခံအား ကျဆင်းမှု ကူးစက် ရောဂါ (အေအိုင်ဒီအက်စ်) - ၁၉၈၉ ခုနှစ်စာအုပ် စာနယ်ဇင်း စာကြည့်တိုက်နှင့် မြန်မာစာပေ - ၁၉၉၉ ခုနှစ်စိတ်နှင့် သင့်ကျန်းမာရေး - ၁၉၈၁ ခုနှစ်ဆရာဝန်နှင့် သူ့လူနာများ (လက်ရွေးစင် ဆေးပညာပေး ဝတ္ထုတိုများ ) - ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်ဆဝါဒီမြို့တော် (ခရီးသွား ဆောင်းပါးရှည်) - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ဉာဏ်စမ်း သုတအမှတ် (၁) - ၁၉၈၉ ခုနှစ်ဉာဏ်စမ်း သုတအမှတ် (၂) - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ဉာဏ်စမ်း သုတအမှတ် (၃) - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သင့်ကျန်းမာရေး - ၁၉၇၈ ခုနှစ်မူးယစ် ဆေးဝါးနှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် - ၁၉၉၁ ခုနှစ်မြန်မာပြည် တောင်ဘက်စွန်းနှင့် ရွှေကျွန်းသို့ (ခရီးသွား ဆောင်းပါးရှည်) - ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှုခင်းဆိုင်ရာ ဆေးပညာ - ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှတ်ဖွယ်မှတ်ရာ ဆေးပညာ - ၁၉၈၉ ခုနှစ်လူကောင်းလူတော် တို့ရည်မျှော် - ၁၉၈၇ ခုနှစ်လူတိုင်းအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာ ဆေးပညာ - ၁၉၈၈ ခုနှစ်သုတအံ့ဖွယ် အသွယ်သွယ် - ၁၉၈၃ ခုနှစ်သက်ရှည်ကျန်းမာ ဆေးပညာ - ၁၉၈၈ ခုနှစ်အသက်ရှည်ရာ အနာမဲ့ကြောင်း - ၁၉၈ဝ ခုနှစ်အားလုံးကျန်းမာ ပြည်မြန်မာ - ၁၉၈၆ ခုနှစ်အားလုံးကျန်းမာ ပြည်သာယာ - ၁၉၈၇ ခုနှစ်
ဟေဗြဲကျမ်းစာထဲတွင် ပါဝင်သော The Book of Samuel ( ဟီးဘရူး ספר שמואל Sefer Shmuel ) ကျမ်းသည် ခရစ်ယာန်ဓမ္မဟောင်းတွင်ကျမ်းနှစ်စောင် (၁ - ၂ ဓမ္မရာဇဝင်, 1-2 Samuel ) အဖြစ်တွေ့ရှိရသည်
ဤစာအုပ်သည် တရားဟောရာကျမ်းနှင့်ဆက်စပ်သောသမိုင်းဝင်ကျမ်းများ (Deuteronomistic History) ဟုအများသိရှိကြသည့် ယောရှုမှတ်စာ၊ တရားသူကြီးမှတ်စာ၊ ၁-၂ ဓမ္မရာဇဝင်၊ ၃-၄ဓမ္မရာဇဝင် ကျမ်းတို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး  ဣသရေလသမိုင်းကို ဓမ္မအတွေးအမြင်ဖြင့် ရေးသားပြုစုလျက်၊ ပရောဖက်တို့၏ သွန်သင်မှုအောက်တွင်  ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်အတိုင်း မည်ကဲ့သို့ အသက်ရှင်ရမည်ကို ရှင်းပြရန် ရည်ရွယ်သည်
စံတော်မီဝိသေသလက္ခဏာဓမ္မရာဇဝင် ပဋ္ဌမစောင်နှင့် ဒတိယစောင်မပါရှိလျှင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းသည် ကြားကွက်လပ် လဟာကြီး ရှိနေမည်
မူရင်းကျမ်းတွင် တအုပ်တည်းဖြစ်သော်လည်း Septuagint မှ ကူးယူ ဘာသာပြန်သူက သပ်ယပ်ရှင်းလင်းမှုရှိစေရန် နှစ်ပိုင်းအဖြစ်ခွဲကန့်လိုက်သည်
ဓမ္မဟောင်း ကျမ်းမူတိုင်းသည် ဟေဗြဲကျမ်း စာသွားစာလာနှင့် မကင်းနိုင်ကြ
ယုဒလူနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် သန်းပေါင်းများစွာတို့သည် ရှမွေလ၊ ဒါဝိဒ်နှင့် ကာလိယ၊ ဒါဝိနှင့်ယောနသန်၊ ရှောလုလက်မှ ဒါဝိဒ်နှင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခြင်း၊ မေဖိဗောရှက်အပေါ် ကရုဏာ သက်ရောက်ပုံနှင့် သားအဗ္ဗရှလုံ ပုန်ကန်ခြင်းနှင့် သေခြင်းအပေါ် ကြေကွဲဝမ်းနည်းခြင်းများကို ရင်းနှီးသိရှိကြသည်
ဓမ္မရေးရာ ရှုထောင့်ဖြင့် ကြည့်လျှင် ရင့်ကျက်သော အသက်တာရှိသူများက ဒါဝိဒ်နှင့် ဗေသရှေဘ ကျူးလွန်ဖောက်ပြန်ကြပုံ၊ သားသမီးတွင် ဝဋ်လည်ပုံတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သသည်
ဓမ္မရာဇဝင်ပဌမစာစောင်နှင့် ဒုတိယစာစောင်သည် ဣသရေလသမိုင်းတွင် တရားသူကြီးခေတ်နှင့် ဒါဝိဒ်မင်းဆက်တို့၏ သံကွင်းဆက်ဖြစ်သညည်
သမိုင်းကွက်လပ်ဖြည့်ပေးသော ပေါင်းကူးတံတားဖြစ်သည်
ကျမ်းရေးသူယုဒစာပေရှင်များက ရှမွေလစီရင်ရေးသားသည်ဟု ခံယူကြသည်
ရှမွေလအသက်ထင်ရှားစဉ် ရေးသားခြင်း (၁:၁-၂၅:၁)၁ ဟု ယူဆ၍ နှောင်းလူများက ကျမ်းနှစ်စောင်အဖြစ် ခွဲကန့်ကြသည်
ကျမ်းစာပါအကြောင်းအရာများသည် ပရောဖက်ကွယ်လွန်ပြီးမှ အချက်အလက်များဖြစ်သည်
ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ပရောဖက်လူငယ်လူရွယ် တစ်ဦးက  ရှမွေလအား ဆရောသမားအဖြစ်ခံယူ၍ ရေးကူပါလိမ့်မည်
နောက်ဖြစ်နိုင်ခြေတစ်ခုမှာ ယဇ်ပုရောဟိတ်အဗျာသာဖြစ်နိုင်သည်
သူသည် ဒါဝိဒ်နှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေခဲ့သောကြောင့် နှံ့စပ်ရင်းနှီးစွာ ရေးသားနိုင်ပေမည်
ဒါဝိဒ်နှင့် အတူပြေးလွှား ပုန်းအောင်းလျက် ဘဝတစ်သက် ဆိုးတူကောင်းဘက် နေခဲ့သူဖြစ်သည်
အချိန်ကာလ         တိတိကျကျ ဖော်ပြရန် အခက်အခဲရှိသည်
အစောဆုံးကာလ ဘီစီ ၁၀၀၀ ဖြစ်မည်
အကိုးအကား အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာ မရှိသော်လည်း ဣသရေလတို့ ဖမ်းဆီးကျွန်ပြုခံရသည့် ဘီစီ ၇၇၂ ထက်စောသည်
အချို့က ဣသရေလနှင့် ယုဒဟူသော ဝေါဟာရသည် ဘီစီ ၉၃၀ နောက်ပိုင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသညဟု ထောက်ပြကြရာ သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် (၂)ပိုင်း ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်
ထိုအယူအဆသည် နိုင်ငံရေးသမိုင်းကြောင်းအရ ဝိဝါဒကွဲပြားခြင်းဖြစ်၍ အမေရိကန် သမိုင်းမှာလည်း “Yankee” နှင့် “Southrons” ဟူ၍ ၁၈၆၁ ခုနှစ်ထိ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်
နော်ကခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်ဓမ္မရာဇဝင် ပဌမစောင်နှင့် ဒုတိယစောင်သည် ဘုရားသခင်နှင့် ဣသရေလလူတို့ ဘီစီ ၁၂ရာစုမှ ၁၀ရာစုနှစ် အစောပိုင်းကာလထိ ဆက်ဆံကြပုံဖြစ်သည်
ပရောဖက်နှင့်တရားသူကြီးရှမွေလ၊ ပြည်သူမုန်းသော ရှောလုဘုရင်၊ သိုးထိန်းနှင့် ဘုရင်ဒါဝိဒ်မင်းတို့သည် အဓိကဇာတ်ကောင်များဖြစ်သည်
ရှမွေလသည် တရားသူကြီးခေတ် နိဂုံးချုပ်သူနှင့် ဘုရင်ခေတ်စတင် ဆက်စပ်ပေးရန် ဘုရားသခင်က စီရင်ခွဲခန့်သူဖြစ်သည်
ယဇ်ပုရောဟိတ်တို့၏ အားနည်းချက် (ဧလိနှင့်သားများ)များကို တွေ့မြင်ခဲ့ပြီး ယဇ်ပုရောဟိတ်ဘဝ ဆိုသည်မှာ ဟူ၍ သင်ခန်းစာပေးခဲ့သည်
ကိုယ်တိုင်မှာ ဣသရေလနောက်ဆုံးတရားသူကြီး ဖြစ်သည်
ပရောဖက်အစောဆုံး (ကျမ်းစာက သူ့ကို ပထမဦးဆုံး ပရောဖက်ဟု မပြောပါ က ၂၀:၇) နှင့် ဣသရေလတို့၏ ပထမဦးဆုံးသော ဘုရင်ကို ဘိသိက်ပေးသူဖြစ်သည်
လေဝိအမျိုးမဟုတ်၊ အာရုန်မိသားစုဝင် မဟုတ်သော်လည်း ယဇ်ပုရောဟိတ် အမှုအရာထမ်းဆောင်သည်
ဘုရားသခင်ထံ ခစားဝင်သည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုခေတ်ကာလ ယဇ်ပုရောဟိတ်ဧလိသည် မစင်ကြယ်၊ နာခံခြင်းမရှိသဖြင့် စိတ်နှလုံးဖြူစင်၍ ဆက်ကပ် ကိုးကွယ်စိတ် ရှိသော ရှမွေလက ဝင်ရောက်နေရာယူခြင်း ဖြစ်သည်
ရှမွေလ၏ အဓက လုပ်ဆောင်ျက်မှာ ဣသရေလတို့၏ ဘုရင်မင်း အစစ်အမှန်သည် ဘုရားသခင်ဖြစ်ကြောင်း သိစေခြင်းနှင့် ဣသရေလလူတို့၏ တောင့်တချက်အရ ဘုရားသခင်ကိုယ်စား မြေကြီးဘုရင်ရှောလု၊ ဒါဝိဒ်တို့ကို ဘိသိက်ပေးခြင်းဖြစ်သည်
ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်းနှ၍့် ပတ်သက်၍ Eugene Merrill က ဤသို့ဆိုသည်
ဒါဝိဒ်၏နန်းတော်တွင် သူ၏မြေးတော်ယေရှုခရစ်တော် လူ့ဇာတိခံယူပေါက်ဖွားလာသည်
ယေရှုခရစ်တော်၏ ဘုရင်မင်းမြတ်လက္ခဏာသည် ပြည့်စုံပါပေသည်
လူ့လောကတွင် အသက်တော်ထင်ရှားနေစဉ် တိုင်းသူပြည်သား လူအများ၏ အကျိုးစီးပွားကို မနားမနေ ထမ်းရွက်သည်သာမက၊ ထိုအပြစ်သားများအစား အသေခံခြင်း ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းဖြင့် ယုံကြည်သူတိုင်းအား အထင်အရှားမင်းမူနေပါသည် (၂ရာ ၇:၁၂-၁၆၊ ဆာ ၈၉:၃၆-၃၇၊ ဟေရှာ ၉:၇
၂ပါဝင်သောအချက်များ၁
ရှောလုအား ဘိသိက်ပေးချိန်ထိ ရှမွေလ၏အမှုအရာ (အခန်း ၁–၉)(က) ရှမွေလမွေးဖွားခြင်းနှင့် ကလေးသူငယ်ဘဝ (အခန်း ၁)(ခ) ဟန္န၏သီချင်း (၂:၁-၁၀)(ဂ) ဧလိနှင့်သားဆိုးများ (၂:၁၁-၃၆)(ဃ) ရှမွေလအား ဘုရားခေါ်ခြင်း (အခန်း ၃)(င) ဘုရားသခင်၏ ပဋိညာဉ်သေတ္တာ (အခန်း ၄-၇)(၁) ပဋိညာဉ်သေတ္တာဆုံးရှုံးခြင်း (အခန်း ၄)(၂) ပဋိညာဉ်သေတ္တာတန်ခိုး (အခန်း ၅)(၃) ပဋိညာဉ်သေတ္တာပြန်လည်ရရှိခြင်း (အခန်း ၆၊၇)(စ) ရှင်ဘုရင်လိုအပ်ခြင်းနှင့် ရွေးချယ်ခြင်း (အခန်း ၈၊၉)၂
ရှောလုအုပ်စိုးမင်းမူခြင်း (အခန်း ၁၀–၁၅)(က) ဆီလူခြင်းနှင့်အတည်ပြုခြင်း (အခန်း ၁၀-၁၁)(ခ) ပြည်သူများအပြစ်စွဲချက် (အခန်း ၁၂)(ဂ) မနာခံခြင်းနှင့် ငြင်းဆန်ခြင်း (အခန်း ၁၃-၁၅)(၁)       ရှောလု၏ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းအပြစ်ဒုစရိုက် (အခန်း ၁၃)(၂)       ရှောလု၏ အလျင်လိုကတိ (အခန်း ၁၄)(၃)       နာခ့မှုလုံးဝပျက်ကွက်ခြင်း (အခန်း ၁၄)၃
ရှောလုမသေမီစပ်ကြား ဒါဝိဒ်ဘဝ (အခန်း ၁၆–၃၀)(က) ရှမွေလက ဆီလူးဘိသိက်ပေးခြင်း (၁၆:၁­-၁၃)(ခ) ရှောလုထံတွင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (၁၆:၁၄-၂၃)(ဂ) ဂေါလျက်အား အနိုင်ယူခြင်း (အခန်း ၁၇)(ဃ) မိခါလနှင့်လက်ထပ်ခြင်း (အခန်း၁၈)(င) ရှောလုထံမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခြင်း (အခန်း ၁၉-၂၆)(၁) ယောနသန်၏ သံယောဇဉ်သစ္စာ (အခန်း ၁၉-၂၆)(၂) ​အဟိမလက်ကသနားခြင်း (အခန်း ၂၁)(၃) ဒါဝိဒ်လွတ်မြောက်သွားသဖြင့် ရှောလုက ယဇ်ပုရောဟိတ်များသတ်ဖြတ်ခြင်း (အခန်း၂၂)(၄) ကိလသားတို့ သစ္စာဖောက်ခြင်း (အခန်း ၂၃)(၅) ရှောလုအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာပေးလိုက်ခြင်း (အခန်း ၂၄)(၆) နာဗလ၏ မိုက်ရိုင်းမှု (အခန်း ၂၅)(၇) ရှောလုအား ဒုတိယအကြိမ် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်း (အခတန်း ၂၆)(စ) ဖိလိတ္တိပြည်၌ နေထိုင်ခြင်း (အခန်း ၂၇-၃၀)(၁) ဇိကလတ်မြို့ကတောင်းဆိုခြင်း (အခန်း ၂၇)(၂) ရှောလုကံကကြမ္မာငင်မည့်အတိတ်နိမိတ် (အခန်း ၂၈)(၃) အာခတ်မင်းက ဒါဝိဒ်စေလွှတ်ခြင်း (အခန်း ၂၉)(၄) အမာလက်တို့အား အနိုင်ယူခြင်း (အခန်း ၃၁)၄
ရှောလုသေခြင်း (အခန်း ၃၁)TAGS: ဓမ္မရာဇဝင်ပဋ္ဌမစောင်
ဦးထင်ကျော် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ၂၀၁၆ မတ်လမှ ၂၀၁၈ မတ်လ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဒုသမ္မတလောင်း အဖြစ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များက အဆိုပြုခြင်းခံကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဦးထင်ကျော်အား ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်ကို ၁၉၄၆ ဇူလိုင် ၂၀ တွင် ဖခင်စာရေးဆရာ မင်းသုဝဏ် နှင့် မိခင် ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်
ဖခင် မင်းသုဝဏ် သည် မွန်-မြန်မာမျိုးရိုးဖြစ်သည်
မွေးချင်း (၃) ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်
ဦးထင်ကျော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထက် အသက် တစ်နှစ် တစ်လ တစ်ရက်ငယ်ရွယ်သူ ဖြစ်သော်လည်း မက်ဒရစ်ကျောင်း (အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်)တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်အတူ ပညာဆည်းပူးခဲ့သူဖြစ်သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ တွင် စီးပွားရေးပညာဘွဲ့ (B.Eco) ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွေ့ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
နိုင်ငံတော် မှ ပညာတော်သင်ဆု ရရှိပြီး လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၈၇ တွင် Arthur DeLittle, Management Education Institute, Cambridge, Massachusetts တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၈ မဟာတန်း တက်စဉ် အချိန်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ်နည်းပြအတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာပင် အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် ဌာနခွဲမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ မှ ၁၉၉၂ ထိ  နိုင်ငံခြား စီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန တွင် ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး ရာထူးအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး တာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည် ဖောင်ဒေးရှင်းတွင် စတင်တည်ထောင်စဉ်မှ သမ္မတ မဖြစ်မီအထိ အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နောက်ကွယ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာရှိနေခဲ့သူတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ထက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်သာ ပိုမိုနီးကပ်သူဖြစ်သည်
နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျခံနေစဉ်အတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ပြင်ပကမ္ဘာကို ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သော လူအနည်းစုတွင် ဦးထင်ကျော်လည်း ပါဝင်သည်
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သံတမန်ရေးရာ အရာရှိလည်း ဖြစ်သည်
NLD နာမည်ကြီး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦးလွင်၏သမီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်စုစုလွင်၏ ခင်ပွန်းလည်း ဖြစ်သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဦးထင်ကျော်အား ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်မှ သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ဦးထင်ကျော်သည် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး ၂၁ ဦးအား ၁၈ ဦးအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်သို့ တင်ပြခဲ့သည်
၂၁ မတ် ၂၀၁၆ တွင် ဝန်ကြီးများအား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကျမ်းသစ္စာကြိမ်ဆိုပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်
နိုင်ငံတော် သမ္မတအိမ်တော်တွင် သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန် ထံမှ သမ္မတအဆောင်အယောင် ဖြစ်သော ရွှေစလွယ်ကို လွှဲပြောင်းကာ နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လွှဲပြောင်းခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ် (၁၂၀၁၈) ဖြင့် လက်ရှိအလုပ်တာဝန်များမှ အနားယူလိုသောကြောင့် သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြော်ငြာခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်သည် သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူနေစဉ်က နိုင်ငံတော်အဆင့်ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်သည် "ဒလဘန်း" ကလောင်အမည်ဖြင့် သုတစာပေ နိုင်ငံရေးစာပေ တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်
သူ၏ဖခင် မင်းသုဝဏ်အကြောင်းကို အဘဘဝ အဘအကြောင်း တစေ့တစောင်း အမည်ဖြင့် စာအုပ်ရေးသားခဲ့သည်
ဝက်လှချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wethlachaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ရေကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၉ ဦး၊ မ ၁၀၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ရေအိုင်လေးမျိုးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့ကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘန့်တင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Banttin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ ဘန့်တင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်တင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၁ ဦး၊ မ ၃၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်ပြွန်ကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
ဤဗာဝဂ်၌ ဗာလနှစ်မျိုးနှင့် ပဏ္ဍိတနှစ်မျိုးတို့ကို ဟောတော်မူသော ဗာလသုတ်၊ ဘုရားရှင်ကိုစွပ်စွဲသော ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်မျိုးကို ဟောတော်မူသော “ပဌမအဗ္ဘာစိက္ခနသုတ်၊ ဘုရားရှင်စွပ်စွဲပုံ ခြောက်မျိုးကို ဟောတော်မူသော “ဒုတိယ, တတိယ, အဗ္ဘာစိက္ခနသုတ်များ၊ ပဋိစ္ဆန္တကမ္မန္တသုတ်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကသုတ်၊ ဒုဿီလသုတ်၊ အရညဝနပတ္ထသုတ်၊ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယသုတ်အားဖြင့် သုတ်တော် ဆယ်သုတ်တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ဇန်နဝါရီလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၆၄) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၅) ရက်) ကျန်သေးသည်
ကမ္ဘာ့မိသားစုနေ့လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ၁၉၈၄ တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းထံမှ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း
လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ၁၈၀၄ တွင် ပြင်သစ်တို့ထံမှ ဟေတီနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း
လွတ်လပ်ရေးနေ့၊၁၉၅၆ တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းထံမှ ဆူဒန်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း
အမျိုးသားသစ်ပင်စိုက်ပျိုးနေ့ (တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ)နှစ်သစ်ကူးနေ့ (ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံအများအပြားတွင် ကျင်းပသည်
ဂျပန်နှစ်သစ်ကူးခရစ်စမတ် တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်၏ အဋ္ဌမမြောက်ရက် (အနောက်တိုင်း ခရစ်ယာန်)တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲ (ကျူးဘားနိုင်ငံ)
(၄)သုတ် ရှိပါသည်
မြေ, ရေ, လေ, မီး ဘုတ်ကြီးလေးခုတို့၏ ဖြစ်ခြင်း, တည်ခြင်း, ထူးထူးခြားခြား ဖြစ်ခြင်း၊ ထင်ထင်ရှားရှားဖြစ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်ခြင်း, ရောဂါတို့၏တည်ရာဖြစ်ခြင်း, အိုမှု သေမှု၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပုံ၊ ယင်းဘုတ်ကြီးလေးခုတို့၏ ချုပ်ခြင်း ငြိမ်းခြင်း, ကွယ်ပျောက်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ ချုပ်ခြင်း ရောဂါတို့၏ ငြိမ်းပျောက်ခြင်း အိုမှု သေမှု၏ ကွယ်ပျောက်ခြင်း ဖြစ်ပုံကို မဟာဘုတ်တစ်ပါးစီကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် အသီးသီး ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရုပ်၏ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတည်း၊ “ရောဂါများသိုလှောင်ထားရာ ခန္ဓာ့ဂိုထောင်ကြီးပမာ” ရုပ်၏တည်မှုသည် ရောဂါတို့၏တည်မှုတည်း
ရုပ်၏ထင်ရှားစွာ ဖြစ်မှုသည် ဇရာမရဏ၏ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်မှုတည်း၊ ရုပ်၏ချုပ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ချုပ်ခြင်းတည်း၊ ရုပ်၏ငြိမ်းပျောက်မှုသည် ရောဂါတို့၏ ငြိမ်းပျောက်မှုတည်း၊ ရုပ်၏ ကင်းပျောက် ချုပ်ငြိမ်းမှုသည် ဇရာမရဏ၏ ကင်းပျောက်ချုပ်ငြိမ်းမှုတည်း အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို တစ်ပါးစီတစ်ပါးစီ သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခ ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အရဟံဂုဏ်, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင် ထင်ရှား ပွင့်တော် မူရာအခါ၌သာ မဖြစ်ပေါ်ဖူးသေးကုန်သော ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုအပ်ကုန်သော သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ-ဟူသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမသာသနာတော်၌သာ မဖြစ်ပေါ်ဖူးသေးကုန်သော ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ကုန်သော သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ယခုအခါ (၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) သက်တော် ၈ဝ၊ ဝါတော် ၆ဝ ရ ပီနန် ဆရာတော်ကြီးသည် ဝါးခယ်မ ဇာတိ ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ဝ မှာ မွေးဖွားခဲ့သည်
အသက် ၁၄ နှစ်သားတွင် ရှင်သာမဏေဘောင် ဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၈ ဧပြီ ၁၆ မှာ ရဟန်းဘောင် ဝင်ခဲ့သည်
ဝါးခယ်မ၊ ညောင်တုန်း၊ မန္ဈလေးတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး၊ မန္တလေး မစိုးရိမ်တိုက်မှာ ဗုဒ္ဓစာပေများကို မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီး ဦးကောဝိဒ (ကွယ်လွန်) နှင့်အတူ သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ သက်တော် ၂၅ နှစ်မှာ ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ကာ လွတ်လပ်ရေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၅၃ နှစ်မှာပဲ ကိုးကိုးကျွန်း သာယာ ဖွံ့ဖြိုးရေး အစီအစဉ်အရ သာသနာပြုရန်၊ ရန်ကုန် ဗားကရာတိုက်၊ သာယာဝတီကျောင်း ဆရာတော် ဦးဝါယမနဲ့ အတူ လိုက်ပါပြီး သာသနာပြု အတွေ့အကြုံ စတင်ခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် သီရိလင်္ကာနှင့် အက်ဒမန်ကျွန်း ခေါ် ကပ္ပလီကျွန်းတို့သို့ ပြည်ပ သာသနာပြု အဖြစ် ခရီးစဉ် ချဲ့ခဲ့သည်
၁၉ရဝ တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရက ပီနန်သို့ စေလွှတ်ပြီး ရှေးမြန်မာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ကျောင်းထိုင်စေခဲ့ရာ ပီနန်းကျောင်းမှာ ယခုအခါ သက်တမ်း နှစ် ၂ဝဝ ရှိပြီဖြစ်သည်
၏၁၉၇၉ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု လော့စ်အိန်ဂျဲလစ်တွင် တက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်း ဘာသာသင်ဌာန၌ ဗုဒ္ဓ အဘိဓမ္မာကို ပို့ချပေးခဲ့သည်
၁၉၈၅ တွင် နိုင်ငံတကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာ့ အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်သည်
လောစ့်အိန်ဂျဲလစ် (USA)၊ ဆဒ်နီ (ဩစတြေးလျ)၊ ချီကာဂို (USA)၊ တိုရန်တို (ကနေဒါ)၊ ဟောင်ကောင် (တရုတ်ပြည်)၊ စင်ကာပူ၊ ကွာလာလမ်ပူ (မလေးရှား)၊ အုခ်လန် (နယူးဇီလန်)၊ ဟော်လန်၊ မဟာသန္ဈိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာ စင်တာ (ရန်ကုန်) တို့တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပေါင်း ၁ဝ ကျောင်းမှာ တည်ထောင် သာသနာပြုခဲ့သည်
ယခုအခါ (၂ဝဝ၈) သာသနာပြု သက်တမ်း နှစ် ၅ဝ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်
၂ဝဝရ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး အဖြစ် ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည့် သံဃာထု လှုပ်ရှားမှုတွင် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအပေါင်းကို နအဖ စစ်အစိုးရက အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းသည့် အခါ ပြည်ပ၌ ၂ဝဝရ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သာသနာ့ ဥသျှောင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ ရဟန်းတော်များ အဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ယူလျက် ရှိသည်
ကွယ်လွန်သွားသည့် မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီး ဦးကောဝိဒက သာသနာ့ ဥသျှောင် ပဓာနစေရ (နာယက) ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ယခုအခါ ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာ့ အန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး အတွက် ကမ္ဘာလှည့်ပြီး စည်းရုံး အားထုတ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
လက်ပတောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpataung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ လက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆဂံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sagan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ဆဒုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယန်းခမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
ကမ္ဘောဇ ခင်လှိုင်ကို ဦးဘဦး၊ ဒေါ်ရွှေတင့်တို့က ၁၉၃၁ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ကျောက်မဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်လှိုင်ဖြစ်သည်
ကျောက်မဲမြို့ Vernacular ခေါ် မြန်မာမြို့ပုံကျောင်းမှ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်
ထို့နောက် တောင်ကြီးမြို့ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းမှအဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ထရစ်စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် M.B.B.S(R.G.N)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင်မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီး (သီပေါ)၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ခုနှစ် အထိ ခရိုင်ဆရာဝန်ကြီး (ကျောက်မဲ) အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ ပန်ဆယ်ဗေးနီးရားတက္ကသိုလ်မှဘွဲ့လွန်ဆေးပညာသင်တန်း (ခွဲစိတ်မှုပညာ) ဘာသာရပ်ဘွဲ့၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အီဒင်ဘာရာဆေးတက္ကသိုလ် F.R.C.S ဘွဲ့များရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၆ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင်လက်ထောက် ခွဲစိတ်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ခုနှစ်အထိ လားရှိုးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးရုံအုပ်ကြီး၊ ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆေးကောလိပ်မဂ္ဂဇင်းတွင် စာညွန့်များ၊ ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၈ - ၆၉ ခုနှစ်တွင် 'ခွဲစိတ်ခန်း၏ မီးရောင်အောက်ဝယ်' လုံးချင်းစာအုပ်ထုတေ်ဝခဲ့သည်
ထို့အပြင်ဆေးပညာရှာ ခရီးသည်၊ တွေ့ကြုံဆုံကွဲ ဘဝခရီးထဲ၊ ဆရာဝန်တို့၏ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ၊ ပျော်လိုက်ရွှင်လိုက် ငိုကာရယ်ကာ နှင့် မနားရသောသမားတစ်ဦး၏ ဘဝခရီး (၂၀၀၉) တို့ကိုလည်း ထုတေ်ဝခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၌ 'နယ်ခြားပျော် ဒုက္ခသည်သားချင်းများဆီသို့' ဆောင်းပါးရေးသားခဲ့သည်
'ကလျာမဂ္ဂဇင်း'ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် 'ရောဂါအမျိုးမျိုး ကုသမှုအဖုံဖုံ'ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော ရောဂါများအကြောင်းရေးသားခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့၌ ဘိုးဘွားရိပ်သာကို မçတည်ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
ကမ္ဘောဇခင်လှိုင်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ၁၂ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီနှင့် သားသမီးခြောက်ဦးကျန်ရစ်သည်
ဖန်စီဒိုင်း (အင်္ဂလိပ်: Phencyclidine ) သည် ပတ်ဝန်းကျင်မှကင်းကွာစေသော စိတ်ကစင့်ကလျားဖြစ်စေသည့် ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးစာရင်းတွင် ပါသည်
ဦးနှောက်ရှိ အာရုံကြောစနစ်ကို နှောင့်ယှက်ကာ ခံစားချက်၊ အမူအကျင့်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အားဆက်ဆံပုံတို့ကို ပုံမမှန်ဖြစ်စေသည်
ဦးနှောက်မှထုတ်သော ဓါတုပစ္စည်းအချို့ကိုလည်း ပိတ်ပင်ကြောင်း ပညာရှင်တို့က ယူဆသည်
တရားမဝင်ဆေးဝါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ကုန်ကြမ်းသည် အဖြူရောင်အဖြစ် လာသည်
ယင်းကို ရေ သို့တည်းမဟုတ် အရက်တွင် ရောကာ သုံးစွဲကြသည်
အမှုန့်ကို နှာခေါင်းဖြင့် ရှူသွင်း၍၎င်း၊ မီးရှို့ကာ အငွေ့ရှူ၍၎င်း၊ လျက်၍၎င်း သုံးစွဲသည့်နည်းတူ ရေဖြင့်ဖျော်ကာ သွေးကြောထဲ ထိုး၍ သုံးတတ်သေးသည်
ဆေးခြောက် သို့ ဆေးရွက်ကြီးတွင်ထည့်ကာ သောက်သည်လည်း ရှိ၏
နတ်ဆေးမှုန့်၊ ငြိမ်ဆေး၊ ဒုံးပျံ၊ ကျား စသည့် လမ်းဘေးအမည်များ ရှိသည်
ဆိုးကျိုးများမှာ နှလုံးခုန်ရပ်ခြင်း၊ ကိုမာ (coma) ဝင်ခြင်း၊ ဆေးစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်မည်ပြုသည်လည်း များ၏
ဆေးဖြတ်ပါကလည်း နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရသေးသည်
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် ထုံဆေး၊ စိတ်ငြိမ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုတတ်သည်
ဖန်စီဒိုင်းကို ၁၉၂၆ ခုတွင် စတင်ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ၁၉၅၀ ကာလများတွင် ထုံဆေးအဖြစ် သုံးခဲ့သည်
အမေရိကန်၌ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများခြင်းကြောင့် လူနာတို့တွင် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၆၅ ခုမှစ၍ ပိတ်ပင်သည်
တိရစ္ဆာန်တို့၌ သုံးခြင်းကို ၁၉၇၈ ခုမှစ၍ ခွင့်မပြုတော့
ထို့အပြင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းသော ကတ္တမင်းကို တွေ့ရာ အစားထိုးစရာ ဖြစ်လာသည်
ဖန်စီဒိုင်းမျိုးကွဲများကို အမေရိကန်၌ စိတ်ဖြေဆေးအတွက်၎င်း၊ ရောဂါအတွက်မဟုတ်သောဆေးအဖြစ်၎င်း ရောင်းချသုံးစွဲလျက် ရှိသည်
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကာယအားသုံးရသော အလုပ်သမားများအနေဖြင့် တနေ့တာပင်ပန်းမှု ပပျောက်စေရန် ဤဆေးကို သုံးစွဲတတ်သည်
၁၉၉၁ ခုတွင် ဖြန့်သည့် မှားနေလား တိတ်ခွေစီးရီးတွင် စောဘွဲ့မှူးရေးသော သွားတော့ဖန်စီဒိုင်း ဟူသည့် သီချင်းမှာ လူသိများခဲ့သည်
အိုင်းရွန်းခရော့အဖွဲ့သားများဖြစ်သည့် ခရစ္စတိုဖာ၊ လေးဖြူ၊ ဖြူဖြူကျော်သိန်းတို့ ထိုသီချင်းကို ပြန်ဆိုဖူးသည်
ဖန်စီဒိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရမှ ယူသည်မဟုတ်
ဈေးကွက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး အမည်ခံတံဆိပ် ဖန်စီဒိုင်း (Phensedyl) မှ ယူခြင်းဖြစ်သည်
ဒက်ဟမ်းမားရှိုး (Dag Hammarskjöld - [dɑːg ˈhamːarɧœld] ) (၂၉.၇.၁၉၀၅ – ၁၈.၉.၁၉၆၁) သည် ဆွီဒင်လူမျိုး သံတမန်၊ စီးပွားရေးပညာရှင် နှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
ရှေးဦးပိုင်း ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စ၍ လေယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးသည့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် သေလွန်ပြီးမှ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသော တစ်ဦးတည်းသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
ဟမ်းမားရှိုးသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေဆဲ ကွယ်လွန်ခဲ့သော တစ်ဦးတည်းသော ကုလ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် လည်း ဖြစ်သည်
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် အသွားခရီးတွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က အမေရိကန် သမ္မတ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီက ရာစုနှစ်၏ အထူးချွန်ဆုံး နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ချီးကျူးခဲ့သည်
ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဟာချမာ ဟမ္မားရှိုး၏စတုတ္ထသား ဖြစ် သည်
ဆွီဒင်နိုင်ငံ ယွန်ချူးပင်မြို့၌ ၁၉ဝ၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်၏
ဟမ္မားရှိုးသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အပ်ဆားလား တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ ရခဲ့သည်
ဟမ္မားရှိုးသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အထိ ဆွီဒင် အစိုးရက ဖွဲ့စည်းထားသော အလုပ်လက်မဲ့ ရေးရာ ကော်မတီ တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့၏
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် စတော့ဟုမ်း တက္ကသိုလ်တွင် နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒ တွဲဘက် ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင် နိုင်ငံအစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရေးဌာနတွင် လက်ထောက် အတွင်းဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး အကြံ ပေး အရာရှိအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဆွီဒင်နိုင်ငံတော်ဘဏ် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေး ပါရဂူအဖြစ် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ထမ်းအဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်း လေသည်
ဤသို့ အမှုထမ်းနေစဉ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရ၏
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဥရောပ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းကူညီမှုအဖွဲ့သို့ ဆွီဒင်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်
၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်၌ ထို အဖွဲ့၏ အမှုဆောင် ကောင်စီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့၏
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက် နိုင်ငံခြားဝန်ကြီး ဖြစ်လာ၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကက်ဗိနက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဒု- နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကြီး နှင့် အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ကျင်းပသော ခြောက်ကြိမ်မြောက် အထွေထွေ ညီလာခံကြီးသို့ ဆွီဒင်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် တက် ရောက်ခဲ့ရသည်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်များတွင် နယူး ယော့မြို့၌ ကျင်းပသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ များသို့ ဆွီဒင်နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် နုတ်ထွက်သွားခဲ့သော ထရီဗီလီ၏ နေရာတွင် ဆက်ခံသူ အဖြစ် ဟမ္မရှိုးအား ကုလသမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကြီးက ဟမ္မားရှိုးအား အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ပြီးနောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌ ဟမ္မားရှိုးသည် ပီကင်းမြို့သို့သွား ကာ ကိုရီးယားစစ်ပွဲတွင် ဖမ်းမိထားခဲ့သော အမေရိကန် လေသူရဲများ လွတ်မြောက်ရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဆူးအက်တူးမြောင်း အရေးတော်ပုံတွင် အဇ္ဇရီယယ်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို မနှစ်သက်သဖြင့် ပွင့်လင်းစွာ ဝေဖန်ခဲ့လေသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံ အရေးတော်ပုံတွင် ဟမ္မားရှိုး၏ ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်မှု များသည် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ
ထိုအချိန်က ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ဆိုဗီယက်တို့၏ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှုများကို ဖော်ပြထားသော အစီရင်ခံစာတစ်ခုကို ဝေငှလိုက်သဖြင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အငြိုအငြင်ကို ခံခဲ့ရလေသည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကွန်ဂို ပြဿနာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုဗီယက် ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ ကရူးရှက်က ဟမ္မားရှိုးအား အပြင်းအထန် ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့လေ သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်က ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ကြီးအား အသိအမှတ်ပင် မပြု တော့ချေ
သို့သော် ဟမ္မားရှိုး စိတ်ဓာတ်မကျခဲ့ချေ
ကွန်ဂိုနိုင်ငံ ဗဟို အစိုးရဖွဲ့စည်းရေးအတွက် ဆက်လက် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် ကတန်ဂါပြည်နယ်တစ်ခုတည်းက ခွဲထွက်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်
ထိုပြည်နယ်ကို ကွန်ဂိုပြည်မကြီးထဲသို့ ပြန်လည် သွတ်သွင်းနိုင်ရေးအတွက် ကွန်ဂိုနိုင်ငံသို့ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်ပြီးလျှင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၏ ညီညွတ်ရေးရရှိရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ဆဲတွင် ဟမ္မားရှိုး စီးနင်း လိုက်ပါသွားသော လေယာဉ်ပျံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် အာဖရိကတိုက် မြေပေါ်၌ ပျက်ကျသွားသဖြင့် ကုလ သမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ ဟမ္မားရှိုးသည် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွား ရရှာလေသည်
ဟမ္မားရှိုး၏ ကိစ္စမှာ ကတန်ဂါပြည်နယ် သမ္မတ ရွှန်ဗီနှင့် တွေ့ဆုံရန် ဖြစ်၏
သူ၏ လေယာဉ်ပျံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ မွန်းလွဲအချိန်တွင် လီယိုပိုဗီးမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့၍ ထိုနေ့ညတွင် အင်ဒိုလာလေဆိပ်၌ ဆင်းသက်ရန် ဖြစ်သည်
ဟမ္မရှိုး၏ လေယာဉ်ပျံသည် အကယ်၍သာ အင်ဒို လာ လေဆိပ်တွင် ဆင်းသက်ဖြစ်သော် ယခုကဲ့သို့ လေယာဉ်ပျံ ပျက်ပြီးလျှင် သေကောင်းမှ သေပေလိမ့်မည်
ယခုမူ ဟမ္မားရှိုး သည် သန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် ထိုလေဆိပ်တွင် ဆင်းသက် ရန် အကြောင်းကြားပြီးမှ လေယာဉ်ပျံကို အခြား တစ်နေရာသို့ ဆက်လက်၍ မောင်းနှင်စေခဲ့ရာ အင်ဒိုလာ လေဆိပ်နှင့် ခုနစ် မိုင်ခွဲခန့်အကွာတွင် လေယာဉ်ပျံသည် လေထဲ၌ ပေါက်ကွဲ၍ ပျက်ကျသွားလေသည်
လေယာဉ်ပျံ ပျက်ရာတွင် ဟမ္မားရှိုးနှင့် အတူ ထိပ်တန်းအကြံပေးအရာရှိကြီးများ အပါအဝင် အခြား အဖွဲ့ဝင် ခုနစ်ဦးနှင့် လေကြောင်းသား ငါးဦးပါ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးသွားလေသည်
ဒက်ဟမ္မားရှိုး၏ နေရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဦးသန့်က ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆက်ခံ ခဲ့လေသည်
မစ္စတာ ဒက်ဟမ္မားရှိုးသည် ကွယ်လွန်ချိန်၌ အသက် ၅၆ နှစ်ရှိ၍ လူပျိုကြီး ဖြစ်လေသည်
သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို သူ၏ ဇာတိနိုင်ငံဖြစ်သော ဆွီဒင်နိုင်ငံသို့ ယူဆောင်ပြီးလျှင် သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြလေသည်
ဓူဝံ  (၁၉၀၈- ၁၉၈၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးသန်းတင့်  ဖြစ်သည်
သူသည် ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် ဂွမ်းပုံဝတ္တုရှည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုရရှိခဲ့သည်
ဝတ္တုနှင့်ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သလို ပြန်ကြားရေးဌါနတွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ်လည်း နိုင်ငံ့တာဝန်ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဓူဝံ ကလောင်အမည်ခံ စာရေးဆရာ နှင့် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးသန်းတင့်ကို မြေထဲ (အောင်လံ) မြို့ ၌အဖ ဦးခက်၊ အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က ၁၉ဝ၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်၊ မွေးချင်းကိုးယောက်အနက် ဆဋ္ဌမမြောက်သား ဖြစ်သည်
တောင်ငူမြို့၏ စိန့်လူစ် အထက်တန်းကျောင်း
မော်လမြိုင်မြို့၏ ရှင်မဟာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် အင်းစိန်မြို့အစိုးရအထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ဓူဝံသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်၊ နယ်လှည့်သတင်းထောက် အဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ သတင်းစာလောကသို့ စတင်ဝင်ရာက်ခဲ့သည်၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နယ်လှည့် ဓာတ်ပုံ သတင်းထောက်
ထို၏နောက်တွင် ရန်ကုန်သတင်းထောက်
ဘာသာပြန် အယ်ဒီတာ
တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် ထိုမှ တစ်ဆင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဓူဝံကလောင်အမည်ခံယူကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် စာစတင်သားခဲ့သည်
ဓူဝံသည် ပြန်ကြားရေးဌာန-နယ်လှည့် လူမှုဆက်ဆံရေးအရာရှိ၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာန-ဒုတိယညွှန်ကြား ရေးဝန်၊ ညွှန်ကြားရေးဝန် လုပ်ခဲ့ရာမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးသတင်းစာဆရာ စာရေးဆရာဘဝတွင်ကျင်လည်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ အေရှတိုင်းမဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသတင်းစာတိုက်ကို တည်ထောင်ပြီး အယ်ဒီတာ ချုပ်တာဝန်ကို ယူခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စုသတင်းစာတွင် ဓူဝ ကလောင်အမည်ဖြင့် အခန်းဆက် ဆောင်းပါးများ ရေးသားရ၌ တစ်ရှိန်ထိုး နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်၊ ဓူဝံသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဂွမ်းပုံ ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် စာပေဗိမာန်ဆုရရှိခဲ့သည်၊ သည့်နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးကျဲ လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်ခန့်မှအစပြု၍ ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ သွေးသောက်၊ စစ်ပြန်၊ ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်းများနှင့် စံပယ်ဦး စာစောင်များတွင်ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဆောင်းပါးများစွာကို ကွယ်လွန် ချိန်မ တိုင်မီအထိ အဆက်မပြတ် ရေးသားလာခဲ့သည်၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် စစ်ပြန်မဂ္ဂဇင်းတွင်ပါရှိသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ ဓူဝံ ၏နောက်ဆုံးလက်ရာ ဖြစ်သည်၊၁၉၈၉ ခုနှစ်ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ဇနီး ဒေါ်လှကြည် သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးသုံးယောက် ကျန်ရစ်သည်၊
ဆာ အက်ဒွင် လန်ဆီယာ လတ္တယင် သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
အက်ဒွင်လတ္တယင်သည် လန်ဒန်မြို့၌ ၁၈၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သူဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က ကင်းဆနင်တန်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဗိသုကာဆရာကြီးတို့ထံတွင် ဗိသုကာပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်
အက်ဒွင်သည် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ဗိသုကာ လုပ်ငန်းကို လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့၏
သာယာလှပသော တောခြေအိမ် ကလေးများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အထူးကောင်းမွန်လှသဖြင့် ထိုစဉ်အခါကပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့၏
ယင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့ရာ မြို့ကြီးများရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများကို ပြင်ဆင်ရ၏
ပြည်သူ့အဆောက်အအုံများ ဖြစ်သည့် ရုံးများကိုလည်းဆောက်ရသည်
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသောပြပွဲကြီးနှင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့၌ ကျင်းပသောပြပွဲ များအတွက် ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကိုလည်း ဆောက်လုပ်ခဲ့ရသူဖြစ်၏
ဆာအက်ဒွင်၏ လက်ရာများကို အင်္ဂလန်ပြည် တောနယ် အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်ပေသည်
ထိုမျှမကသေး ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံကြီးများဖြစ်သည့် လင်ဒစ္စဖန်းရဲတိုက်ကြီး စသည့်အဆောက်အအုံများ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့တော် အဆောက်အအုံများ၊ လန်ဒန်ဝှိုက်ဟောရှိ စစ်ပြေငြိမ်းအထိမ်း အမှတ်အဆောက်အအုံ စသည်တို့သည်လည်း သူ၏ လက်ရာများပင်ဖြစ်၏
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်အနုပညာအသင်းကြီး၏ အပေါင်းပါအသင်းဝင်ဖြစ်လာသည်
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်က ဆာဘွဲ့ ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တော်ဝင်အနုပညာ အသင်းဝင် ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်အနုပညာသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာပြီးနောက် ခြောက်နှစ်အကြာ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်
စကားတာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sakartar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မိုင်းနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘက်ဂျောင်းဟိ(ကိုရီးယား: 박정희)သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်း ကျုံဆန်းနယ် ဆွန်းဆန်းရှိမ္မိုရွာ၌ ဖွားမြင်သော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတကြီး ဖြစ်သည်
သူသည် လယ်သမားတစ်ဦး၏ ရင်သွေးခုနစ် ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂူးနော်မန်ကျောင်းမှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကျောင်းဆရာအဖြစ် သုံးနှစ်ဝင်လုပ်ကာ ထိုစဉ်က မန်ချူးကိုကုဟုတွင်သော မန်ချူးရီယား နိုင်ငံသို့သွား၍ မန်ချူးကိုးစစ်အကယ်ဒမီ ကျောင်းတက် သည်
ဤတွင် ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့၏စစ်ကျောင်း၌ စာရင်း သွင်းလိုက်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန် လက်နက်ချချိန်၌ ပတ်သည် မန်ချူးရီးယား အခြေစိုက် ဂျပန် ကွမ်တုံတပ်မတော်တွင် ဗိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်
ထိုနောက်တွင် သူသည် တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လာပြီး ကိုရီးယားစစ် အကယ်ဒမီ တက်ရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၌ သင်တန်းပြီးသည်
ထိုမှ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင်မူ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်သို့ ရောက်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ကိုရီးယားစစ်ပွဲ (၁၉၅ဝ-၅၃) ၌ ပါဝင်ခဲ့သူအဖြစ်ဖြင့် ဗိုလ်မှူး ချုပ်ရာထူးကိုရရှိသည်
သူသည် ကိုရီးယားစစ်အတွင်း ထောက်လှမ်းရေးနှင့် စစ်ထောက်ပို့တပ်တွင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ စစ်ပြေငြိမ်းသောအခါ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမြောက်လက်နက်သင် တန်းကျောင်းတွင် ခြောက်လခန့် တက်ရောက်သင်ယူသည်
ဘက်ဂျောင်းဟိသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမြောက် တပ်၏တပ်မတစ်ခု၌ တပ်မှူး ဖြစ်လာသည်
ထိုမှတစ်ဖန် တပ်မတော်အမှတ် ၂ တွင်ဒုတိယတပ်မှူးဖြစ်ပြန်ကာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်မျုံ (ဂျွန်အပ်ချန်း)၏ လက်မှအစိုးရအာဏာကို သိမ်းယူသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ သမ္မတရွေးပွဲကို ဝင်သည်
ယင်းသို့ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရာ၌ တူတော်သူ ကင်ချွန်ပီလနှင့်တွဲ၍ ဒီမိုကရက်တစ် လစ်ဗရယ်ပါတီကို ထောင်ကာယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ သမ္မတအရွေးခံရသည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် သမ္မတ အဖြစ် အရွေးခံရပြန်သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒခံယူပွဲတွင် ပတ်သည် သမ္မတအာဏာများ တိုးတက်ရရှိလာသည့် အပြင် သမ္မတသက်တမ်း ခြောက်နှစ် သတ်မှတ်၍ ပြန်လည် အရွေးခံရပြန်သည်
ပတ်ချုန်းဟီးနှင့် သူ၏ အစိုးရ အဖွဲ့နိုင်ငံကို အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းထူထောင်နေစဉ်တွင် တောင်မြောက်ကိုရီယား ငြိမ်းချမ်းစွာပူပေါင်းရေးကိစ္စ၊ တောင်ကိုရီးယားမှ အမေရိကန်တပ်များ ရုပ်သိမ်း မည့်ကိစ္စ၊ ယင်းသို့ ရုပ်သိမ်းချိန်၌လည်း စစ်ပစ္စည်း အထောက်အပံ့စသည် ဆက်လက်ရရှိရေးကိစ္စနှင့် ကိုရီးယား ဂိတ်အမည်တွင်လာသော အမေရိကန် အမတ်များအား တောင်ကိုရီယားကိုပင်း၍ စစ်အထောက်အပံ့ ပေးရေးကို ဆောက်ရွက်စေရန် လာဘ်ထိုးသည် ဆိုသည့် အရေးကိစ္စ စသည်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်
ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ-အစရှိသော ပဋိပဒါ အဘိညာလေးမျိုးရှိပုံနှင့် ဟီန ပဋိပဒါအဘိညာနှင့် ပဏီတပဋိပဒါ အဘိညာတို့ကို ဝေဘန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရင်းထောင်ထောင် ပြောင်၊ ရင်းထောင်လှဲ မွဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ထန်းသမားတို့သည် ထန်းလုပ်ငန်း လုပ်ရသည့်အခါ၌ စားဝတ်နေရေး ပြေလည်ကြသော်လည်း လုပ်ငန်းရပ်နားနေရသော အခါတွင်မူ စားဝတ်နေရေး မပြေမလည် ဖြစ်ကြရသည်
ညက်မဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyetme)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ မန်ထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆက်ရက်လည်နက် (Gracupica nigricollis) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
ယင်းငှက်သည် မြက်ခင်းပြင်များ၊ ခြောက်သွေ့သော သစ်တောများနှင့် လူနှင့်နီးရာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ဟင်းဖြူတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinhpyutaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ အင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညီလင်းဆက် (Nyi Lynn Seck) မှာ အမည်ရင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်
၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် ဒဿမတန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)နှင့် ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံများတွင် တက်ရောက် ပညာသင်ခဲ့ဖူးသည်
မြန်မာ blog ခေတ်ဦးတွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့သော မြန်မာ blogger တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅-ခုနှစ် မတ်လကတည်းက စရေးသားခဲ့သည်
သူ၏ blog တွင် စာပေပညာ၊ ဓာတ်ပုံပညာ၊ Graphic Design အကြောင်းများ၊ နည်းပညာ အကြောင်းများကို ဦးစားပေးရေးဖွဲ့သော စာစုများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်
blog စာရေးမည့်သူများအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည့် စာစုများကို ရေးသားခဲ့သည်
သူရေးသားခဲ့သော မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ပုံ စာအုပ်၊ မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ခြင်းစာအုပ်များမှာ blog စတင်ပြုလုပ်မည့် သူများအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့သည်
မြန်မာ blog စိတ်ဝင်စားသူများ အတွက် မြန်မာ blog များ၏ address များကို စုစည်းပေးထားသော မြန်မာဘလော့လမ်းညွှန် ဘလော့တစ်ခုကိုလည်း တည်ဆောက်ထားသည်
ညီလင်းဆက်သည် ခေတ်မှီနည်းပညာများအပြင် ဗေဒင်ပညာကဲ့သို့သော ဝိဇ္ဇာပညာရပ်များကိုပါ လေ့လာတတ်ကျွမ်းသည်
ညီလင်းဆက်သည် မြန်မာ blogger များထဲ လူသိများ ထင်ကြားသူဖြစ်ပြီး လူချစ်လူခင်များသလို သူ၏အရေးအသားများ အချို့ကြောင့် အခြားသူများ၏ တိုက်ခိုက်ရေးသားခြင်းများကို ခံခဲ့ရဖူးသည်
နာဂစ်မုန်တိုင်းအပြီးတွင် မုန်တိုင်းဒဏ် ခံရသော ဒေသများသို့ ဝါသနာတူ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ကူညီကယ်ဆယ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ယင်းအဖွဲ့အမည်ကို Handy Myanmar Youths ဟု အမည်ပေးထားသည်
ညီလင်းဆက်၏ blog Archived 26 May 2008 at the Wayback Machine.မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ပုံ Archived 4 June 2014 at the Wayback Machine. စာအုပ်မြန်မာဘလော့ဂ်ပြုလုပ်ခြင်း Archived 30 January 2012 at the Wayback Machine. စာအုပ်မြန်မာဘလော့လမ်းညွှန် ဘလော့
ယင်းရဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinye)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိမ်ရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပကင်း (နားလင်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakin(Narlin))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ နားလင်း (ပကင်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားလင်း (ပကင်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်သုံးပင်ရွာ၊ ထန်းသုံးပင်
ရခိုင်ဘွဲ့ရွာ၊ စပါးထား
အက်တိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Etto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပေါက် (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂျိုးဇက်အက်ဒီဆင်သည် အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်း ဩဂတ်စတန်ခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ကမ္ဘာကျော်စာရေးဆရာကြီးဖြစ်သည်
၁၆၇၂ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ ဝစ်ရှိုင်ယာနယ် မစ်လစတန်မြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ဖခင်မှာ လန့်စလော့ အက်ဒီဆင် အမည်ရှိ ခရစ်ယာန် ရေဖျန်းဂိုဏ်း ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်
အက်ဒီဆင်သည် စာသင်ကျောင်း တစ်ကျောင်းမှ တစ် ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ကာ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံးနေ ခဲ့သော စာသင်ကျောင်းမှာ ချတာဟောက် အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်
ထို့နောက် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် ဘုရင်မကောလိပ်တွင် ဆက်လက်၍ ပညာဆည်းပူး ခဲ့သည်
အက်ဒီဆင်သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ကဗျာများ စပ် ဆိုသီကုံးရာ၌ ထူးချွန်သူဖြစ်ရကား၊ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ပြီး၍ နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မောဒလင်းကောလိပ်ကျောင်း၏ ဒယ်မီ စကောလားရှစ်ဆုဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
အသက် ၂၂ နှစ် တွင် အက်ဒီဆင်သည် နာမည်ကျော် ကဗျာစာဆိုတော်ကြီး ဒရိုင်ဒင်ထံသို့ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ရေးသားပေးပို့ခဲ့ရာ ထိုပုဂ္ဂိုလ် ကြီ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံရသည်
ထို့နောက်တွင် အက်ဒီဆင် သည် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံသို့လည်း ကဗျာများ ကို ရေးသားဆက်သွင်းပြန်ရာ ဝီလျှံဘုရင်ကြီးက များစွာနှစ် သက်သဘောကျသဖြင့် အက်ဒီဆင်အား ရိက္ခာတော်ငွေ တစ်လ လျှင် ပေါင်စတာလင် ၃၅ဝ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
အက်ဒီဆင်သည် အထက်ပါငွေဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ လှည့် လည်သွားရောက်ကာ ဒေသန္တရဗဟုသုတ ရှာဖွေခဲ့သည်
သို့ရာ တွင် ဝီလျှံဘုရင်ကြီး နတ်ရွာစံသောအခါ ထိုရိက္ခာငွေလည်း ရပ်စဲသွားသဖြင့် အက်ဒီဆင်သည် ခရီးသွားခြင်းကို ရပ်တန့် လိုက်ပြီးလျှင် လန်ဒန်မြို့ထဲတွင် အခန်းတစ်ခုငှားရမ်းကာ နေ ထိုင်ခဲ့လေသည်
နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်လှည့်လည်ခဲ့ခြင်း၏ ရည်ရွယ် ချက်မှာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သည့်အခါ နိုင်ငံရေး လောကထဲသို့ ဝင်ရောက်၍ ရာထူးကြီးတစ်ခုခုကို ရရှိနိုင်ရန်ဖြစ် သည်
အက်ဒီဆင်သည် ထိုရည်ရွယ်ချက်ကို အထမြောက် အောင်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ၊ ၁၇၁၇ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးရာထူးကို ရရှိခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် အက်ဒီဆင်မှာ နိုင်ငံရေးသမားအဖြစ်ထက် စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦးအဖြစ် ပိုမို ထင်ရှား လူသိများသူဖြစ်သည်
သူသည် သူ၏ခေတ်က လူ များ၏ဘဝကို ရေးခြယ်ရာ၌ ပြတ်သားပေါ်လွင်လှသည်
သူ၏ အရေးအသားမှာ ချောမွေ့ခန့်ညားသည်
အခြားသော စာရေး ဆရာများကပင် သူ၏ရေးပုံရေးနည်းကို အတုယူကြရလေသည်
ထိုအချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး ဒေါက်တာဂျွန်ဆင်က စာအရေးအသား တိုးတက်ကောင်းမွန်လို သော စာပေဝါသနာအိုးများသည် အက်ဒီဆင်၏စာများကို နေ့ ရောညပါ လေ့လာအပ်ပေသည်ဟူ၍ မှတ်ချက်ချခဲ့ဖူးလေသည်
အက်ဒီဆင်တို့ခေတ်က ကာဖီဆိုင်များသည် လန်ဒန်မြို့ တွင် အတော်ပင် ခေတ်စားခဲ့လေသည်
ထိုနေရာများတွင် စာရေးဆရာများကို ညနေတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်
ထိုစာရေး ဆရာများထဲတွင် အထင်ရှား အပေါ်လွင်ဆုံး စာရေးဆရာကား အက်ဒီဆင်ပင်ဖြစ်သည်
အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ ရေးဖော်ရေး ဖက်များနှင့် ရံဖန်ရံခါ ကာဖီဆိုင်တစ်ခုခုတွင် တွေ့ဆုံပြီးလျှင် ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို ဆွေးနွေးလေ့ရှိလေသည်
အက်ဒီဆင်၏ အရင်းနှီးဆုံးမိတ်ဆွေမှာ ဆာရစ်ချတ် စတီးဖြစ်သည်
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား တက်တလားနှင့် စပက်တေး တား စာစောင်များကို ဦးစီးထုတ်ဝေသူဖြစ်သည်
သို့သော် လည်း စတီးသည် အက်ဒီဆင်၏ အကူအညီကိုသာ မရရှိခဲ့ပါ က သူ၏စာစောင်များမှာ ထိုမျှလောက် လူကြိုက်များခဲ့မည် မဟုတ်ပေ
စပက်တေးတား စာစောင်မှာ သတင်းများမပါဘဲ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် သရော်စာများသာပါရှိသော ဂျာနယ်ဖြစ် သည်
အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ဆောင်းပါးတွင် သူ့ခေတ်ကလူ များ၏ ချို့ယွင်းချက်များ၊ အမှားများနှင့် ညစ်ပတ်မှုများကို ထုတ်ဖော်ကာ မထိတထိသရော်လေ့ရှိရာ၊ ထိုဆောင်းပါးများကို စာဖတ်ပရိသတ်က အထူးစွဲမက်ခဲ့ကြလေသည်
အက်ဒီဆင်သည် တိုက်ပွဲစဉ်အမည်ရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်နှင့် နာမည်ကျော်လာခဲ့သည်
သူ၏ ကာတိုး၏ကြေကွဲဖွယ်ဇာတ် သိမ်းခန်း အမည်ရှိ ပြဇာတ်မှာ အထူးပင်လူကြိုက်များခဲ့သဖြင့် ဘာသာစကား အမျိုးမျိုးသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်
အက်ဒီဆင်သည် ၁၇၁၉ ခုနှစ်ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အရည်ဖောရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်
ဗင်ဗေါင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Binbaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ကချင်ရွာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachinywar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မိုင်းယော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၂ ဦး၊ မ ၂၁၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
စကော့လူမျိုး ကဗျာစာဆိုနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ဆာ ဝေါလ်တာ စကော့ (အင်္ဂလိပ်: Sir Walter Scott) သည် ၁၇၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ တွင် စကော့တလန်ပြည်၊ အက်ဒင်ဗာရာမြို့တော်၌ ဖွားမြင်သည်
သူ၏ဖခင်မှာ အက်ဒင်ဗာရာမြို့၌ ရှေ့နေစာရေး ဖြစ်သည်
စကော့၏မိခင်မှာ အက်ဒင်ဗာရာ တက္ကသိုလ် ဆေးပညာ ပါမောက္ခကြီး ဒေါက်တာ ဂျွန်ရားသားဖို့၏ သမီးဖြစ်သည်
စကော့သည် ကလေးဘဝ၌ လွန်စွာချူချာခဲ့၏
သူငယ်နာရောဂါကြောင့် နို့စို့အရွယ်ကပင် ခြေထောက်များ မသန်မစွမ်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်
ကျန်းမာရေးတွင် ဤမျှပင် ချို့တဲ့ခဲ့သော်လည်း စိတ်အလွန်မြန်သော သူငယ်ကလေးဖြစ်သည်
ထို့အတွက် မည်သူကမျှ သူအား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်း မပြုဘဲ သူ့ဖာသာပင် နေစေခဲ့ကြသည်
စကော့သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် စာဖတ် ဝါသနာပါသဖြင့် စာဖတ်ခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့၏
ထိုဝါသနာသည် နောင်အခါ သူ့အား များစွာ အကျိုး ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့သည်
စကော့သည် အရွယ်ရောက်၍ အတော်အသင့် လမ်း လျှောက်နိုင်ပြီးလျှင် ကျောင်းကို မှန်မှန်တက်နိုင်လောက်အောင် သန်စွမ်းလာသည့်အခါ အက်ဒင်ဗာရာ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားလေသည်
စာဖတ်ဝါသနာထုံ၍ စာပေမျိုးစုံကို လေ့လာခဲ့သည့်အလျောက် အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင်ပင် ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝ လာလေသည်
ဉာဏ်ရွင်ကာ ပညာ ထက်မြက်လှသဖြင့် အတန်းထဲတွင် ပထမစွဲသည်သာ များလေသည်
ကျောင်းသားဘဝ၌လည်းကောင်း၊ သူ့ဘခင်အား ကူညီကာအလုပ်လုပ်ပေးရသော အခါ၌လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ်တွင် ပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးသောအခါ၌ လည်းကောင်း၊ ဥပဒေသင်တန်းတက်စဉ်၌လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ်နှင့် ပြင်ပ စကားရည်လု အသင်းအဖွဲ့များတွင် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်စဉ်၌လည်းကောင်း၊ ဝါသနာပါရင်းဖြစ်သောစာပေလေ့လာလိုက်စားခြင်းကို လက်မလွှတ်ပေ
ပြင်သစ်စာကို ကျောင်းသားကလေး ဘဝကပင် ကောင်းစွာ တတ်မြောက် ခဲ့၍၊ အီတာလျံစာကို ၁၅ နှစ် အရွယ်မတိုင်မီကပင် လေ့လာ လိုက်စားခဲ့လေသည်
ခြေထောက် မသန်စွမ်းသည့်ပြင် မကြာခဏ ဖျားနာတတ် သောကြောင့် စကော့၏ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ကြုံလှီသေးကွေးနေလိမ့်မည်ဟု တွေးထင်ဖွယ်ရာရှိသော်လည်း၊ စင်စစ် စကော့သည် အံ့ဩလောက်အောင်ပင် အရပ်အမောင်း ထွားကျိုင်း၍ ကိုယ် ခန္ဓာတောင့်တင်း၏
စိတ်နေသဘောထား ဖြောင့်စင်းဖြူစင်၍ မျက်နှာမှာ အစဉ်သဖြင့် ရွှင်လန်းသည်
စကော့၏ဖခင်သည် မူလက သားဖြစ်သူအား သူ၏ခြေရာကို နင်းစေလိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်၊ အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် သူ၏အလုပ်၌ ဝင်ရောက်ကူညီလုပ်ကိုင်စေသည်
သို့ရာတွင် စကော့သည် ဖခင်ဖြစ်သူ၏ အလုပ်တွင် စိတ်မဝင်စားဘဲ၊ အထက်တန်းကျသော ဝတ်လုံတော်ရ အလုပ်ကိုသာပို၍ လိုလားနှစ်သက်သည့် အားလျော်စွာ ဥပဒေပညာကို ကြိုးစားလေ့လာပြီးနောက်၊ ၁၇၂၈ ခုနှစ် အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်တွင် အထက်တန်းရှေ့နေကြီးဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူးခဲ့လေသည်
စကော့သည် လေးနှစ်ထက်မနည်း ဥပဒေပညာကို အပတ်တကုတ် ကြိုးစားလေ့လာခဲ့သော်လည်း၊ ရှေ့နေအလုပ်နှင့် အရိုးထုတ်ရန် မကြံရွယ်ဘဲ၊ အားလပ်ချိန်များများရ၍ စာပေပညာကို လေ့လာလိုက်စားရန် အခွင့်အရေးရှိသော အလုပ် ကောင်းတစ်ခုခုကိုသာ လုပ်ကိုင်ရန် ရည်ရွယ်ရင်းရှိခဲ့လေသည်
ရည်ရွယ်ခဲ့သည့်အလျောက်၊ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆဲလကတ် ရှိုင်းယာနယ်၏ မြို့ဝန်အလုပ်ကို တစ်နှစ်လျှင် ရိက္ခာတော်ငွေ ပေါင် ၃ဝဝ ခန့်နှင့် လုပ်ကိုင်ရလေသည်
တာဝန် အလွန်နည်းသည့် အလုပ်ဖြစ်သောကြောင့် စာပေကိုလိုက်စားရန် အချိန်များစွာ ရရှိခဲ့လေသည်
၁၈ဝ၆ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖန် စက်ရှင်ရုံး စာရေးတော်ကြီးအလုပ်ကို ပူးတွဲလက်ခံရပြန်သည်
ထိုအလုပ်မှာ မြို့ဝန်အလုပ်ထက် တာဝန် အနည်းငယ် ပို၍ ကြီးလေးသော်လည်း စကော့သည် ထိုအလုပ်ကို ၂၅ နှစ်တိုင်တိုင် စွဲမြဲစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
၁၈၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ စက်ရှင်ရုံး စာရေးတော်ကြီး အလုပ်နှင့် မြို့ဝန်အလုပ်တို့မှ စုပေါင်း ရရှိသော နှစ်စဉ်ဝင်ငွေမှာ ပေါင် ၁၆ဝဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဝါသနာပါရင်းဖြစ်သော စာရေးခြင်း အလုပ်ကို ကောင်းစွာ လိုက်စားနိုင်ခဲ့လေသည်
စကော့သည် ကဗျာစာဆို အဖြစ်ဖြင့် ဦးစွာ နာမည်ထွက် လေသည်
သူ၏ပထမလက်ရာများကား ဂျာမန်တေးကဗျာတို့ကို ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်
၁၈ဝ၂ ခုနှစ်တွင် 'စကော့တလန်နယ်ခြား သီချင်းများ'အမည်ရှိ ကဗျာစာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့၏
၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် 'နောက်ဆုံးဂီတစာဆို၏ တေးသံ' အမည်ရှိ ကဗျာများကို ရေးသား ထုတ်ဝေပြန် သည်
ထိုစာအုပ်သည် စကော့အား ထိပ်တန်းကဗျာစာဆိုကြီး၏ အဆင့်အတန်းသို့ မြှင့်တင်ပေးခဲ့လေသည်
မိမိ၏စာအုပ်များကို လူကြိုက်များလာကြောင်း တွေ့ရှိရသောအခါ စကော့ သည် လွန်စွာ အားတက်ပြီးလျှင် စာရေးခြင်း အလုပ်ကိုသာ လုပ်ကိုင်ရန် တစ်ခါတည်း ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်
ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်သည့် အလျောက်လည်း ကိုယ်ရေးကိစ္စများကို အဆင်ပြေရန် စီမံဆောင်ရွက်ရပြန်သည်
ရှားလော့ကာပန်းတီယေးဆိုသူ ပြင်သစ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ထိမ်းမြားခဲ့သည်တွင် စကော့သည် အက်ဒင်ဗာရာမြို့မှ ၆ မိုင် ကွာအရပ်၌ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့၏
ထိုနောက် သားထောက် သမီးခံများ ထွန်းကားလာကာ အိမ်ထောင်မှာ ကြီးလာပြီ ဖြစ်သည့်ပြင် စာပေနှင့်သာ မွေ့လျော်နေလိုသော ဆန္ဒကြောင့် တွိမြစ်ကမ်းခြေရှိ ခြံနေရာတစ်ခုကိုဝယ်ယူ၍ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ ပြန်သည်
စကော့သည် ကဗျာလင်္ကာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့၏
ကဗျာများကို ရေးပြီးနောက် ဝတ္ထုများကို စတင်ရေးသား လေသည်
စကော့ရေးသည့် ဝတ္ထုအများအပြားတွင် ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထု များစွာ ပါရှိလေသည်
၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ရှေးဦးစွာထွက်သည့် စကော့၏ဝတ္ထုမှာ 'ဝေဗာလေ'အမည်ရှိ၍ ထိုဝတ္ထုထွက် ပြီးနောက် အစဉ်အလိုက် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော ဝတ္ထုများကို 'ဝေဗာလေဝတ္ထုစဉ်'ဟု အမည်ပေးထားလေသည်
စကော့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သည့် ဝတ္ထုများတွင် သူ၏အမည်ရင်းကို လျှို့ဝှက်ထားခဲ့၏
ထိုသို့ လျှို့ဝှက်ထားသောကြောင့်လည်း၊ အမည်မဖော် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီး၏ အကြောင်းကို သိလိုဇော သန်နေကြသော စာဖတ်ပရိသတ်တို့သည် သူ၏ လက်ရာများကို ပို၍ ဖတ်ကြည့်လိုလာကြလေသည်
စကော့သည် မကြာမီပင် ရာဇဝင်ဝတ္ထုရေးဆရာအဖြစ်ဖြင့် ပိုမိုထင်ရှား လေသည်
၁၈၁၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် စကော့အား မှူးမတ်ငယ် အဆောင်အရွက်ဖြင့် ဆာဘွဲ့ကို အပ်နှင်းကာ သူကောင်းပြုတော်မူခဲ့လေသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် စကော့၏ စာအုပ် ထုတ်ဝေသူသည် စီးပွားပျက်ကာ လူမွဲစာ ခံသွားရသဖြင့် အကြွေးငွေ ပေါင် ၁၃ဝဝဝဝ ခန့်ကို ပေးဆပ်ရန်အတွက် တာဝန်သည် စကော့ အပေါ်သို့ ကျရောက်လာခဲ့သည်
သို့ရာတွင် လူမသန်စွမ်း သလောက် စိတ်အားထက်လှသော စာဆိုကြီး စကော့သည် အနည်းငယ်မျှ တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိဘဲ ပေးဆပ်ရန်ရှိသမျှ ကြွေးမြီများကို အပြေအကျေ ပေးဆပ်ရန် တာဝန်ယူလိုက်လေသည်
အကုသိုလ်ကံတို့မည်သည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်တိုက်လာ တတ်သော သဘောရှိသည့်အတိုင်း စကော့၏ချစ်ဇနီးသည် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွားလေသည်
စကော့ကိုယ်တိုင်လည်း ဒူလာနှင့်သွက်ချာပါဒ လေဖြတ်ရောဂါများ စွဲကပ်လာသည်
သို့ရာတွင် စကော့သည် စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်း မရှိဘဲ သူ၏တာဝန်များကို ကျေပြွန်စွာ ထမ်းဆောင် သွားခဲ့သည်
စကော့သည် မနားမနေ ကြိုးစား၍ ကြွေးမြီဟူ သမျှတို့ကို စာမူပိုင် အာမခံငွေများနှင့် ဖလှယ်ကာ ပေးဆပ် လိုက်သည်
ကြွေးမြီတို့မှာ စကော့ကွယ်လွန်ပြီးနောက် များမကြာမီအတွင်း၌ ရှင်းပြီးဖြစ်သွားလေသည်
အလုပ် သုံးလေးမျိုးကို မလစ်ဟင်းရအောင် ဇွဲသန်သန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် စကော့၏ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်လေ တော့၏
ဆရာဝန်များ၏ အကြံပေးချက်အရ စကော့သည် ကျန်းမာရေးအတွက်၊ မြေထဲပင်လယ်သို့ အစိုးရကစီမံပေးသော သင်္ဘောတစင်းဖြင့် ခရီးထွက်ခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် လောကကြီးတွင် ကြာရှည်စွာနေရတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း ကိုယ်တိုင်သိရှိလာသောစကော့သည် သူ၏နေရင်းအရပ်သို့ အမြန်ပြန်ပို့ ခိုင်းလေသည်
စကော့တလန်ပြည် သို့ပြန်ရောက်ပြီး နောက် ၁၈၃၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာကျော် ကဗျာစာဆိုနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ဆာဝေါ်လတာ စကော့ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ရေကန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်ထိုးရွာ၊ ဝက်ထိုး
တခွန်တိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takhuntaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ တံခွန်တိုင် (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တံခွန်တိုင် (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၂ ဦး၊ မ ၁၀၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ပင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanpinsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ တွင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၅ ဦး၊ မ ၁၇၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
မှတ်သားအပ်လို့ လက္ခဏာ ဟု ခေါ်သည်
လက်မှာပါလျှင် လက္ခဏာ၊ ခြေမှာပါရင် ခြေခဏာ ဟူ၍မဟုတ်ပါ
မည်သည့်နား ပါပါ၊ အမှတ်အသားကို လက္ခဏာဟု ခေါ်သည်
လက္ခဏာ၏ အခြားနားလည်မှုတမျိုးမှာ လက်ဖဝါးကိုကြည့်၍ ဗေဒင်ဟောခြင်းဖြစ်သည်
လက္ခီယတီတိ လက္ခဏံလက္ခီယတေ ဧတေနာတိ လက္ခဏံသင်၏လက်ဖဝါးများကိုကြည့်က အရေးအကြောင်းများစွာတို့သည် ထက်အောက်ကန့်လန့်ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်
ဤအရေးအကြောင်းများကိုပင် လက်အမှတ်ဟု ရှေးအစဉ်အဆက်က ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်
လက်ဝဲ လက်ယာ နှစ်ဖက်စလုံးကို ကြည့်လျှင် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် မတူသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်
သင့်မိတ်ဆွေများ၏ လက်အမှတ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်က လုံးဝပင်မတူ၊ ကွဲပြားနေကြောင်းတွေ့ရလိမ့်မည်
လက်အမှတ်အကြောင်းများသာမက လက်ချောင်းကလေးများ၏ အတို၊ အရှည်၊ အချွန်၊ အတုတ်၊ လက်ဖဝါး၏အနိမ့်၊ အမြင့်၊ အပျော့၊ အမာ၊ အပူ၊ အအေး၊ အဖြူ၊ အနီ စသည်ဖြင့် တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် မတူကြချေ
လူတစ်ယောက်၏ လက်အမှတ်နှင့် အခြားလူတစ်ယောက်၏ လက်အမှတ်များ လုံးဝ တူညီသည်ဟူ၍ ယနေ့တိုင်မရှိခဲ့ဘူးချေ
အမြွာပူးမွေးသူများပင် လက်အမှတ်ချင်းမတူကြပေ
အဘယ်ကြောင့်နည်း၊ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အကျင့်စာရိတ္တ၊ စိတ်နေသဘောထားနှင့် ထိုသူ၏ ဘဝတာတွင် အဆိုးအကောင်း မတူသောကြောင့် လက်အမှတ်တွင် မတူနိုင်ချေ
လူတစ်ဦး၏ တစ်သက်တာတွင်အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သော အသက် အတိုအရှည်၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ အလုပ်အကိုင် အဆင့်အတန်း စသည်တို့မှာ လက်အမှတ်တွင် ထင်ရှားစွာပြလျက်ရှိသဖြင့် ရှေးကမ္ဘာဦးအစကပင် လက်အမှတ်ပညာကို လေ့လာခဲ့ကြလေသည်
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်တော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားဖွားမြင် ၍ ကင်ပွန်းတပ်မင်္ဂလာပြုသောအခါ လက္ခဏာဖတ် ပုဏ္ဏားရှစ်ယောက်တွင် ခုနစ်ယောက်သော ပုဏ္ဏားတို့က လက်နှစ်ချောင်းကိုထောင်၍ ဤမင်းသား သည် လူထင်ရှား ဘုရားသော်လည်းကောင်းဖြစ်ရမည်၊ သို့မဟုတ် ဇမ္ဗူဒီပါ ကျွန်းအလုံးကိုအစိုးရသော စကြဝတေးမင်းသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရမည်ဟု ဟောကြသည်
ရှစ်ယောက်မြောက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကောဏ္ဍညနွယ်ဖွား သုဒတ္တပုဏ္ဏားကမူ လက်ည|ိုးတစ်ချောင်းကိုထောင်ကာ ဘုရားစင်စစ်မုချဖြစ်ရ မည်ဟု ဟောဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ဗုဒ္ဓဘုရားဖြစ်၍ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအများကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူခဲ့လေသည်
လက်အမှတ်ပညာရှိ ဗုဒ္ဓဝါဒီတို့သာမဟုတ် အရှေ့တိုင်းယဉ်ကျေးမှု စတင်ခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ စသောအာရှတိုက်နိုင်ငံအားလုံးနှင့် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှု စတင်ခဲ့ရာ အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမ စသော နိုင်ငံ တို့တွင် အင်ပိုင်ယာကြီးများ ထွန်းကား၍ ယဉ်ကျေးမှုများစတင်ခဲ့သောအခါ ကလည်း ဤလက်အမှတ်ပညာကို လိုက်စားခဲ့ကြလေသည်
အမှန်အားဖြင့် ရှေးကမ္ဘာဦး အစကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ယဉ်ကျေးသော နိုင်ငံအားလုံးတွင် လူ့ဘဝကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခဲ့သည်မှစ၍ လက်အမှတ်ပညာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်
ခရစ် မပေါ်မီ အနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဘုရားကျောင်းများ၌ လက်ဝါးပုံများတွင် လက်အမှတ်ကြောင်းများကို ထု လုပ်ထားခဲ့ကြလေသည်
ထို့အတူပင် ဂျပန်၊ ပါးရှင်း၊ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့သည် လက်ပုံများကို ထုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိုဆာကာ ရဲတိုက်ကြီး တွင် ဂျပန်သူရဲကောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးများ၏ လက်အမှတ်ပုံများနှင့် ယင်းတို့၏ ဝတ်စားတန်ဆာများကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်၊ ဟိန္ဒူလူမျိုး ရှေးပညာရှိကြီးများသည် လူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကြန် အင်လက္ခဏာ အချိုးအစားကိုကြည့်၍ အကျင့်စာရိတ္တ ဆင်းရဲချမ်းသာ စသည်တို့ကို ဟောပြောခဲ့ကြလေသည်၊ ဤပညာရပ်များကိုပြသော သာမု ဒြိကကျမ်းများရေးသား၍ ထားခဲ့ကြလေသည်
ဤသို့ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ် အပိုင်းကို ခွဲခြားဟောဆိုရသော သာမုဒြိကကျမ်းများမှတစ်ဆင့် လက်ဝါးပြင် ကို ကြည့်ရသော ဟတ္ထရိကခေါ် လက်အမှတ်ပညာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေ သည်
ဗေဒင်ပညာအားဖြင့် အဆိုးအကောင်းစသည်တို့ကို တွက်ချက်ကြည့်ရှု ပြီးနောက်၊ လက်ဝါးပြင်တွင် လေ့လာမှတ်သားလာခဲ့ရာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါ လက်ဝါးပြင်ရှိ လက်အမှတ်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် အဆိုးအကောင်းကို နားလည်လာကြလေသည်
ပုံပမာ ဇာတာပြင်တွင် ကြာသပတေးဂြိုဟ်သည် ဥစ်၊ ကသစ်၊ တြိဂုဏ်းရခြင်း သို့မဟုတ် ကိန်းအိမ်၊ ဥပ္ပစ္စည်းအိမ်တွင်နေခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဥစ်နဝင်းစီးလျက် တြိကောဏအိမ်နေခြင်း စသည်တွေ့ရက ကြာသပတေးဂြိုဟ် အားကောင်းသည့်အတိုင်း လက်ဝါးပြင်တွင်ရှိသော ကြာသပတေးကွက်သည် အထူးပင်မြင့်မောက်တက်ကြွနေ၍ နှိပ်ကြည့်လျှင် တင်းမာ၍အားရှိကြောင်း ပြနေပေသည်
ဤသို့လျှင် ဗေဒင်နည်းအတိုင်း တနင်္ဂနွေ၊ တနင်္လာ စသောဂြိုဟ်များ၊ မိဿ ပြိဿ စသော ရာသီကွက်များ၊ လဆန်း လဆုတ် စသော တိထီများကိုပါ လက်ဝါးပြင်တွင် ကန့်သတ်ခွဲခြားပြထားသဖြင့် ဟိန္ဒူလက်အမှတ်ပညာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစုံအလင်ဆုံးဖြတ်နေ၍ မှန်ကန်လှသည်
အနောက်တိုင်း လက်အမှတ်ပညာမှာမူ မျက်မြင်လက်တွေ့ လေ့လာခဲ့ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်
ပုံစံအားဖြင့် လူသတ်မှုကျူးလွန်သူတိုင်း၏ လက်အမှတ်ကို အနှစ် ၂ဝ ခန့် လေ့လာပြီးနောက် လူသတ်သူတိုင်းတွင် ထပ်တူ တူညီသော လက်အမှတ်များစွာကို တွေ့ရှိလာလေသည်
နောင်အခါတွင် အခြားလူတစ်ဦး၌ ထိုလက်အမှတ်မျိုးပါလာလျှင် လူသတ်မှု ကျူးလွန်လိမ့်မည်ဟု ဟောဆိုခဲ့ရာ မုချမှန်ကန်ကြောင်း သိလာကြလေသည်
ဤသို့ တစ်ဆင့်တစ်ဆင့် ရှာဖွေတိုးတက်လာပေသည်
သီဗြူလူမျိုးတို့၏ မူလလက်ဟောင်း သမ္မာကျမ်းစာ ဂျိုဗ (ယောဘ)ဝတ္ထု၊ အခန်း ၃၇၊ လက‡ာပိုဒ် ၇ ၌ ဤသို့ရေးပြထားပေသည်
ထာဝရဘုရားသခင်သည် လူအားလုံးတို့အား မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သိနိုင်စေရန် သားသမီးများ၏ လက်ဝါးပြင်တွင် လက်အမှတ်များကို ထားပေးတော်မူသည်ဤသို့ ရှေးခေတ်က စတင်ခဲ့သော လက်အမှတ်ပညာရပ်များသည် အီဂျစ်၊ ဂရိ၊ ရောမစသော ရှေးဟောင်းနိုင်ငံကြီးများတွင် များစွာပင် ထွန်း ကားခဲ့လေသည်
ရှေးဟောင်းသမိုင်းများကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုခဲ့သော် ဟစ္စပါနပ် သည် ဂရိလူမျိုးတို့ ဟားမီးနတ်သားအားရည်စူး၍ ဆောက်လုပ်ထားသော ပလ္လင်ပေါ်တွင် လက်အမှတ်ပညာကို ရွှေစာလုံးများဖြင့်ရေးထားသော ကျမ်း တစ်စောင်ကိုတွေ့ရရာ မြင့်မြတ်သောပညာရှင်တို့ ဂရုတစ်စိုက် ဖတ်ရှုသင့် သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဧကရာဇ်ဘုရင် အယ်လက်ဇန္ဒားအား ဆက်သခဲ့လေသည်
ရောမစစ်သူကြီး ဂျူးလယပ်ဆီဇာသည် လက်အမှတ်ပညာကို ကောင်းစွာတတ်မြောက်ခဲ့လေသည်
တစ်ရံရောအခါ နိုင်ငံခြားမှ မင်းသား တစ်ပါး လာရောက်ခစားစဉ် ထိုမင်းသား၏ လက်အမှတ်ကိုကြည့်၍ သင် ၏လက်အမှတ်တွင် မင်းသားအစစ်ဖြစ်သော အမှတ်မပါချေ
လူလိမ်သာဖြစ်သည် ဟုဆိုကာ နှင်ထုတ်ခဲ့လေသည်
ခရစ် ၁၅⁠၅၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နန်းတက်ခဲ့ သော အဂ‡လန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်မကြီး ပထမအယ်လစ်ဇဗက်သည် ၁၆၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နန်းသုံးဗေဒလက္ခဏာဆရာကြီး ဒေါက်တာ ဂျွန်းဒီးအား လက်အမှတ်ကြည့်စေရာ စပိန်နိုင်ငံကရန်ပြု၍ ရေ တပ်ကြီးဖြင့် လာရောက်တိုက်ခိုက်မည့်အကြောင်း ဟောပြောခဲ့လေသည်
ထို့ကြောင့်ပင် ဘုရင်မကြီးသည် ချက်ချင်း ရေကြောင်းဗိုလ် ရောလီအား ခေါ်ယူ၍ မီးဖောင် မီးတင် သဘေ‡ာများစွာကို ပို့စမတ်မြို့တွင် အဆင်သင့် လုပ်ထားစေလေသည်
ထို့ကြောင့်ပင် စပိန်နိုင်ငံမှ အာမာဒါရေတပ်ကြီး ချီ တက်လာ၍ အင်္ဂလန်ကို တိုက်ခိုက်သောအခါ အင်္ဂလန်က နိုင်လိုက်လေ သည်
လက်အမှတ်ပညာသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၍ ယင်း ပညာကို ပညာရှိကြီးများစွာတို့ လေ့လာလျက်ရှိကြသည်
လက်အမှတ်ဟော ရန် မဟုတ်သေးသော်လည်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ စုံထောက်နှင့် ရဲဌာနများသည် လူဆိုးများ၏ လက်ဗွေပုံစံကို ယူထားခြင်းဖြင့် နောင်အခါ အလွယ်တကူ ထိုလူဆိုး၏အကြောင်းကို ယခင်က လက်ဗွေပုံစံနှင့် တိုက်ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိခဲ့ရာ ယခုအခါ တစ်ကမ္ဘာလုံးပင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်
လူတိုးသန်း ပေါင်းများစွာရှိသော်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ လက်ဗွေများမှာ လုံးဝမတူ ကြချေ
လက်မှတ်ဖတ်ရာတွင် လက်ဝါးပုံ၊ လက်ချောင်းကလေးများပုံကို ကြည့်၍ဖတ်ရသော လက်ပုံဖတ်ပညာနှင့် လက်အမှတ်အကြောင်းများကို ကြည့်၍ဖတ်ရသော လက်အမှတ်ကြောင်းဖတ်ပညာဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်
လက်ချောင်း လက်ဝါးပုံသဏ္ဌာန်များသည် လူတစ်ယောက်၏ မျိုးရိုးစရိုက်နှင့် ထူးခြားသည့် အရည်အချင်းများကိုပြသည်
မြင်းတစ်ကောင် ကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်းပင် ပြိုင်မြင်းဖြစ်မည်၊ ရထားဆွဲရသောမြင်းဖြစ်မည် စသည်ဖြင့် မြင်း၏ခြေတံ လက်တံကို မြင်ခြင်းဖြင့် ထိုးမြင်းသည် မည် သည့်အလုပ်လုပ်၍ မည်သည့်အဆင့်အတန်းတွင် နေရမည်ကို သိနိုင်သကဲ့ သို့ပင် လူတို့တွင်လည်း လက်ချောင်းများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မည်သည့် အဆင့်အတန်း အလုပ်အကိုင်တွင် လုပ်ကိုင်ရမည်၊ အလုပ်ကြမ်းလုပ်ရမည်၊ စိတ်အလုပ်ကိုလုပ်ရမည် စသည်ကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ပေသည်
ပုံပမာ တို တောင်းတုတ်ခိုင်သော လက်ချောင်းများရှိသူမှာ ရှည်လျားလှပသော လက် ချောင်းရှိသူနှင့် လုံးဝမတူနိုင်ချေ
လက်ပုံကို ခုနစ်မျိုးခွဲခြားထားပေသည်
လေးထောင့်ပုံလက် သို့မဟုတ် အသုံးဝင်သောလက်မျိုး
ငြုတ်ကျည်ပွေ့လက်ပုံ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားထကြွသော လက်မျိုး
ပညာရှာဖွေသူ လက်ပုံ၊ သို့မဟုတ် အဆစ်များကြီးထွားသော လက်မျိုး
အရင်းတုတ်၍ အဖျားဖက် ချွန်းသွားသော လက်ပုံ သို့မဟုတ် လှပသော လက်မျိုး
စိတ်ကူးယဉ်သူ့ လက်ပုံ သို့မဟုတ် စိတ်ကူးနှင့်သာ ပျော်မွေ့လွမ်းဆွတ်တတ်သည့် လက်မျိုး
ရောနှောနေသော လက်ပုံ
ယဉ်ကျေးသော လူမျိုးကြီးများတွင် အောက်တန်းစားလက်မျိုး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရသည်
များသောအားဖြင့် လက်ဖဝါးပုံနှင့် လက်ချောင်းပုံများ ရောနေသူများသည်
လက်ဝါးသည် ထူထဲ၍ လက်ချောင်းများ တုတ်တို⁠တိုရှိ၏
အရုပ်ဆိုးပုံရသည်
လက်သည်းများမှာလည်း အရုပ်ဆိုး လှသည်
လက်မသည် အထူးပင်တုတ်တိုသည်
ဤလက်မျိုးမှာ လူဖြစ်ရုံမျှသာရှိသည်
စားသောက်အိပ်လျက် အလုပ်ကြမ်း လုပ်ကိုင်ခြင်းမှတစ်ပါး မည်သည့်ပညာကိုမျှ ဝါသနာမထုံချေ
စဉ်းစားဉာာဏ်မရှိ၊ တိရစ္ဆာန်လောကနှင့် အနီးဆုံးပင်ဖြစ်သည်
လက်အမှတ် ကြောင်း နှစ်ကြောင်း၊ သုံးကြောင်းပါရှိသည်
မှာ လက်ဝါးသည် လေးထောင့်ပုံဖြစ်၍ လက်ချောင်းကလေးများ၏ အရင်း နှင့် ထိပ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လက်သည်းများသည်လည်းကောင်း လေး ထောင့်ပုံရှိသည်
သတိ ဝီရိယရှိ၍ လက်တွေ့လုပ်ကိုင်တတ်သူဖြစ်သည်
စည်းကမ်းစနစ်ကြီး၍ တရားဥပဒေကို ရိုသေသူဖြစ်သည်
အထူးသဖြင့် စီးပွားရေး အလုပ်အကိုင်တွင် လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်သည်
မှာ လက်ချောင်းကလေးများသည် အဖျားတွင် ငြုတ်ကျည်ပွေ့ကဲ့သို့ ကား၍ထုတ်နေသည်
လက်ဝါးသည် အရင်းဖက်ကဖြစ် စေ၊ အဖျားဖက်ကဖြစ်စေ ပို၍ကျယ်ပြန့်ကာ ကားနေသည်
အမြဲတစေ လှုပ် ရှားထကြွခြင်း၊ အသစ်အဆန်း တီထွင်လိုခြင်း၊ ခွန်အားဗလကြီးခြင်း၊ လွတ် လပ်မှုကို ကြိုက်နှစ်သက်ခြင်းကိုပြသည်
အင်ဂျင်နီယာကြီးများ၊ ကမ္ဘာလှည့် သူများ၊ အသစ်အဆန်း ပညာရပ်များကို တီထွင်သူများပင်ဖြစ်သည်
မည်သည့်အလုပ်လုပ်စေကာမူ ရှေးစနစ်များကို ချိုးဖျက်၍ အသစ်အဆန်း စတင်တီထွင်သူဖြစ်လာသည်
မှာ လက်ဝါးသည်ရှည်လျား၏
လက်ချောင်း များသည် ရှည်လျား၍ အဆစ်များတွင် အရိုးများကြီးကား ထွက်နေသည့်ပြင် လက်သည်းများမှာ ရှည်လျားသည်
လောကီစည်းစိမ်ဥစ္စာထက် ပညာရပ်များ ကိုသာ နက်နဲစွာ ရှာဖွေလိုက်စားသူဖြစ်သည်
စီးပွားရေးသမား မဟုတ်ချေ
ရှေးဟောင်းကမ္ပည်းကျောက်စာ ရှာဖွေသူများ၊ သဘာဝတ္ထဗေဒ (ဒဿနိက ဗေဒ) ပါမောက္ခများ၊ တက္ကသိုလ်ရှိ ပါမောက္ခကြီးများ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရုက္ခ ဗေဒ စသည်တွင် ထူးချွန်သူများ၊ စာကြီးပေကြီးများကို ရေးသားသူများတွင် တွေ့ရသည်
သူတော်ကောင်း ရဟန်းတို့၏ လက်ပုံမျိုးပင်ဖြစ်သည်
မှာ လက်ချောင်း ကလေးများသည် အရင်းပိုင်းတွင် ပြည့်ဖြိုးတုတ်ဝလျက် လက်ဖျားအထိ သေးသွယ်သွားသည်
လက်ဝါးသည် ပြည့်ဖြိုး၍နူးညံ့သည်
အပေါင်း အသင်းများသည်၊ စိတ်မြန်သည်၊ ကြေလွယ်သည်
စိတ်တွင် ရုတ်တရက် ပေါ်သလို ပြုမူတတ်သည်
စားသောက်ပွဲ၊ ကပွဲများကိုနှစ်သက်သည်
ပန်းချီ၊ တူရိယာ စသောပညာများကို အထူးပင် ကြိုက်နှစ်သက်သည်
သို့ ရာတွင် ဇွဲမရှိတတ်ချေ
လူချစ်လူခင်ပေါသည်
အများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် နာမည်ကျော် အလုပ်အကိုင်များတွင် လုပ်ကိုင် ရသူဖြစ်သည်
သည် သေးသွယ် ရှည်လျားချောမွတ်နေ၏
လက်ဖျားကလေးများချွန်၍ လက်သည်းမှာလည်း ရှည်လျားလျက် အရင်းအဖျားဖက်တွင် ဝိုင်းချွန်နေသည်
အလွန်လှပသည့် လက်ဖြစ်၏
သို့ရာတွင် လောကီအလုပ်များနှင့်မသင့်တော်
စိတ်ကူးယဉ်နေ သူများသာဖြစ်သည်
စိတ်သဘော နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ သည်းခံတတ်သည်
သူ တစ်ပါးကို ယုံလွယ်သည်
ထို့ကြောင့် သူတစ်ပါး၏ အလိမ်ကိုခံရ၍ ပျက် စီးတတ်လေသည်
အယူဝါဒတွင် အထူးယုံကြည်၍ ကံကို ယိုးမယ်ဖွဲ့လျက် စိတ်ကူးယဉ်တတ်သဖြင့် လောကီကြီးပွားရေးတွင် တိုးတက်ပြိုင်ဆိုင် လုပ် ကိုင်လိုစိတ်မရှိချေ
မှော်အတတ်၊ နတ်ဝင်သည်၊ မျက်လှည့် စသောပညာ များကို စွဲလမ်းတတ်သူဖြစ်သည်
များသောအားဖြင့် မိန်းမများတွင် တွေ့ရ သည်
လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ သူတော်သူမြတ်လုပ်၍ဖြစ်စေ၊ လူ့ကိစ္စကို ပယ်ခွာ၍ဖြစ်စေ လူ့ဘဝကို စွန့်ခွာတတ်သူများဖြစ်သည်
ယခုခေတ်တွင် ဤလက်မျိုး ရှားပါးလှပေသည်
အနီးစပ်ဆုံးတူသည့် လက်များသာ တွေ့ရ သည်
မှာ အထက်ပါ လက်မျိုးအားလုံးရောစပ်နေသည့် လက်ပုံပင်ဖြစ်သည်
လက်တစ်ချောင်းသည် အဖျားချွန်၍ တစ်ချောင်းမှာ အဖျားတုတ်လျက် ငြုတ်ကျည်ပွေ့ပုံ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားနေသည့် လက် ပင်ဖြစ်သည်
အစစအရာရာ တတ်မြောက်သူဖြစ်သော်လည်း အလုပ်အကိုင် မကြာခဏ ပြောင်းလွဲတတ်သဖြင့် ပျက်စီးတတ်သည်
လူ့ဘဝ၏ ဆင်းရဲ ချမ်းသာကို ဂရုမစိုက်တတ်ချေ
ဖြစ်သလိုနေတတ်သော သူမျိုးပင်ဖြစ်သည်
မည်သည့်အလုပ် မည်သည့်အခြေတွင် လုပ်ကိုင်နေထိုင်ရစေကာမူ အလွယ် တကူပင် နေနိုင်သူပင်ဖြစ်သည်
ဤသို့လျှင် လက်ခုနစ်မျိုး ခွဲခြားထားစေကာမူ လက်ဝါးသည် လေးထောင့်ဖြစ်၍ လက်ချောင်းသည် ပညာရှာသူလက်ချောင်း သို့မဟုတ် လှပသည့် လက်ချောင်းများဖြစ်နေမူ အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုး ပြောင်းသွားလေ သည်
ထို့ပြင် လက်ဝါးတွင်ရှိသည့် လက်အမှတ်ကြောင်းများနှင့် ပေါင်းစပ် ယူမှသာ အမှန်ကိုရနိုင်ပေသည်
လက်ဝါးပြင်ရှိ လက်အမှတ်ကြောင်း များမှာ လက်ပုံစံအနေအထားထက်ပင် နက်နဲကျယ်ဝန်းလှသည်
လက် အမှတ်ကြောင်းတိုင်း၏ စပုံ၊ ဆုံးပုံ၊ ကွေ့ကောက်ပုံ၊ လမ်းကြောင်းခွဲသွားပုံ စသည်ဖြင့် အထူးပင် အဓိပ္ပာယ်ကျယ်ဝန်းလှပေသည်
အရေးအကြီးဆုံး လက်အမှတ်ကြောင်းများမှာ -အသက်နှင့်ဆိုင်သည့် လမ်းကြောင်း၊ အာယုလေခ၊ဉာဏ်ပညာနှင့် ဆိုင်သည့် လမ်းကြောင်း၊ ဉာာဏလေခ၊နှလုံးသားမေတ္တာနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ဟဒယ လေခ၊ကံကြမ္မာနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ကမ္မလေခ၊အောင်မြင်ကြီးပွား ထွန်းကားခြင်းနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း၊ ဇေယျလေခ၊အနာရောဂါ ပြသော လမ်းကြောင်း၊ ရောဂလေခ၊လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကိုပြသော လမ်းကြောင်း၊ ဝိဝါဟလေခ တို့ပင်ဖြစ်သည်
(၁) အာယုလေခသည် လက်ညှိုး၏ အောက်နားမှလက်မရင်းကို ပတ်ဝိုင်း၍ လက်ဝါးအောက်ပိုင်းဆီသို့ ဆင်းသွားသောလမ်းကြောင်းပင်ဖြစ်သည်
လူ့ ဘဝ၏ အခြေအနေသဘောထားနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏သန်စွမ်းခြင်း၊ အားနည်း ခြင်း၊ အသက်တိုခြင်း ရှည်ခြင်းကိုပြသည်
သာမန်အားဖြင့် လူ၏ သက် တမ်းကိုပြသည်
သို့ရာတွင် အခြားလမ်းကြောင်းများကြောင့်လည်း သေ တတ်ပေသေးသည်
(၂) ဉာဏလေခမှာ လက်ည|ိုးနှင့် လက်ခလယ်ကြားမှ လက်ဝါးကို ကန့် လန့်ဖြတ်၍ လက်ဖဝါး၏အလယ်တွင် ဘေးဘက်ဆီသို့သွားသော လမ်း ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်
လူတစ်ဦး၏ ပညာ၊ စိတ်ကူးဉာာဏ်၊ စိတ်နေသဘော ထား၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ လူ့ဘဝ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကိုပြသည်
အရေးအကြီးဆုံး လက်အမှတ်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်
ထိုသူ့ဦးနှောက်၏ အသုံးချမည့် လုပ်ငန်း နှင့် အဆင့်အတန်းကို သေချာစွာပြလျက်ရှိသည်
ဦးနှောက်နှင့်ဆိုင်သည့် တိုးတက်မှု ထိခိုက်မှုကိုပြသည်
(၃) ဟဒယလေခမှာ လက်ည|ိုးနှင့် လက်ခလယ်ကြားမှ လက်ချောင်းများ အနီးဆုံးနေရာတွင် လက်ဝါး၏ ဘေးဘက်သို့သွားသော လမ်းကြောင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုလမ်းကြောင်းသည် ကာမဂုဏ် တဏှာရာဂနှင့် မစပ်လျဉ်း သည့် သန့်ရှင်းသော ချစ်မေတ္တာစိတ်ထား၏ အနည်းအများ၊ သစ္စာရှိ မရှိ၊ လူချစ်လူခင် ပေါ မပေါ ကိုပြသည်
နှလုံးနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါအကြောင်း ကိုလည်းပြသည်
(၄) ကမ္မလေခမှာ လက်ကောက်ဝတ်ဆီမှ လက်ဝါးအလယ်တွင် စတင်၍ အထက်ဘက် လက်ခလယ်ဆီသို့ တက်သွားသော လမ်းကြောင်းပင်ဖြစ် သည်
လူတစ်ယောက်၏ စီးပွားရေး၊ စစ်ပွဲတွင် အောင်မြင်မှု၊ ဆုံရှုံးမှု၊ ကံကောင်းမှု၊ ကံဆိုးမှုများနှင့် ငါးတည်းဟူသောစိတ်ဖြင့် ကြိုးစားလုပ်ကိုင် လျက်အရာရာ တိုးတက်မှုကို ကြိုးစားလေ့ရှိသော လက်အမှတ်ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုအမှတ် ပါရုံမျှဖြင့်ကား ချမ်းသာသူ တစ်ထစ်ချ မဖြစ်နိုင်ချေ
(၅) ဗေယျလေခမှာ လက်သူကြွယ်ဆီသို့ လက်ဝါးပြင်မှတက်သွားသော လမ်းကြောင်းပငြ်ဖစ်သည်
တချို့မှာ လက်ဝါးအရင်းကစ၍တက်သည်
တချို့မှာ လက်ဝါးအလယ်လောက်မှပေါ်လာ၍ လက်သူကြွယ်ဆီသို့ တက် သွားသည်
တချို့မှာ ကမ္မလေခ၊ ဟဒယလေခမှ ပေါ်ထွက်လာလျက် လက် သူကြွယ်ဆီသို့ တက်သွားသည်
ထင်ပေါ်ကျော်စောခြင်း၊ ငွေကြေးချမ်းသာ ခြင်း၊ ရာထူးဂုဏ်ထူးနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကိုပြသည်
အချုပ်အားဖြင့် မိမိရည် ရွယ်သည့်ဆန္ဒအတိုင်း အကျိုးပေးခြင်းကိုပြသည်
ဤဇေယျလေခပါခဲ့လျှင် အောက်တန်းစားတောသားပင်ဖြစ်စေ တစ်နေ့တွင် ကြီးပွားထွန်းကားလာရ မည် မုချပင်ဖြစ်သည်
(၆) ရောဂလေခမှာ လက်ဝါးအရင်းဘက်သို့ လက်သန်းဆီမှ ဆင်းသက်သွား သော လမ်းကြောင်းပင်ဖြစ်သည်
အနာရောဂါမျိုး အကြောင်းကိုပြ၍ စိတ် တွင်ခံစားတွေ့ကြုံရသော အာရုံကြောများအကြောင်းကိုပါပြသည်
လူတစ် ယောက်၏ ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုအတိုင်း တိုးတက်ထင်ရှားလာ ခြင်း၊ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း စသည်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလွဲတတ် ဆုံးသော လက်အမှတ်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်
(၇) ဝိဝါဟလေခမှာ လက်သန်းရင်းနှင့် ဟဒယလေခစပ်ကြားတွင် လက် ဖနောင့်ဘက်၌ ထင်နေသည့် လမ်းကြောင်းတိုများဖြစ်သည်
ထိုလမ်း ကြောင်းများရှိသည့် အချိန်ကာလတွင် လက်မထပ်စေကာမူ လက်ထပ် လောက်အောင် အချစ်ကိစ္စ၊ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စများ ပေါ်ပေါက်ခြင်းကိုပြ သည်
အထင်ရှားဆုံး၊ အရှည်လျားဆုံး လမ်းကြောင်းသာလျှင် အိမ်ထောင် ပြုသည့်လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်
အိမ်ထောင်ရေးတွင် ဤလမ်းကြောင်းအပြင် အခြားများစွာသော လမ်းကြောင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ယူရသည်
ဤကဲ့သို့ အရေးကြီးလှသော လမ်းကြောင်းကြီးများအပြင် ဒုတိယ အရေးကြီးသော လမ်းကြောင်းများမှာ အသက်ရှည်ရန် အထောက်အပံ့ ပေးသော အာယူလေခကလေး၊အလွန်အမင်းချစ်ခင်တတ်၍ အနုပညာ ကို စိတ်ဝင်စားသော သောကြာခါးစီးလမ်းကြောင်း၊သူတစ်ပါးအား သတ်ဖြတ်လိုခြင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် သတ်သေလိုခြင်း၊ မိုက်မဲခြင်းများကိုပြသော စနေကွင်းလမ်းကြောင်း၊ ကျန်းမာရေး အားကောင်း မကောင်းပြသော လက်ကောက်ဝတ်နေရာရှိ လက်ကောက်ပုံ လက်အမှတ်တန်းသုံးကြောင်း၊ အာရုံငါးပါးကို လိုက်စားခုံမင်ကြောင်းကိုပြသော ကာမဂုဏ်လမ်းကြောင်း၊ တစ်စုံတစ်ခုဖြစ်မည့် ကိစ္စမှန်သမျှကို စိတ်တွင် ကြိုတင်သိမြင်တတ်၍ နတ်မျက်စိ၊ နတ်နားရဘိသကဲ့သို့ အမှန်ကို ကြိုတင်ထင်မြင် တတ်သော နိမိတ်ပြလမ်းကြောင်း၊ နက်နဲခက်ခဲသော စိတ်ပညာ၊လက္ခဏာဗေဒင်၊ မှော်အတတ်၊ အဘိဓမ္မာစသည့် စိန္တာမယပညာများကို လေ့လာလိုက်စားလိုစိတ်ကိုပြသော စိန္တာမယကြက်ခြေ၊ နက်နဲခက်ခဲသော စိတ်ပညာ၊ မှော်အတတ်၊ လက္ခဏာဗေဒင် စသည်များကို တကယ်ပင် လေ့လာပြီးနောက် ထူးခြားစွာ တတ်မြောက်နိုင်သည့် စိန္တာမယဂုရုလမ်း ကြောင်းများပင်ဖြစ်ပေသည်
ဤသည်တို့အပြင် သေးငယ်သော်လည်း အဆိုးအကောင်းကို ပေး နိုင်သော လက်အမှတ်အသားများရှိသေးသည်
ယင်းတို့မှာ သားသမီးနှင့် ဆိုင်သော လက်အမှတ်၊ ကြယ်သဏ္ဌာန်၊ လေးထောင့်သဏ္ဌာန်၊ ကျွန်း သဏ္ဌာန်၊ စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်၊ မှိန်းသဏ္ဌာန်၊ သံဆန်ကာအကွက်သဏ္ဌာန်၊ ကြက်ခြေသဏ္ဌာန်၊ နိုင်ငံခြားခရီးသွားရတတ်သည့် လက်အမှတ်၊ ထိခိုက် ရှနာတတ်သည့် လက်အမှတ် စသည်ဖြင့် များစွာပင်ရှိသေးသည်
အထက်ပါ လက်အမှတ်များကဲ့သို့ပင် အရေးပါသော အခြားလက် အမှတ်များရှိသေးသည်
ယင်းတို့မှာ လက်ဝါးပြင်ရှိ ဂြိုဟ်ခုံများဖြစ်သည်
လက်ဝါးပြင်ကိုကြည့်က အချို့နေရာများ ဖောင်းကြွတက်နေသော မို့မောက် သည့် နေရာများကို တွေ့ရလိမ့်မည်
လက်အမှတ်ပညာသည် ဗေဒင်ပညာမှ ပေါက်ဖွားလာသည့်အတိုင်း ဤမို့မောက်နေသည့်နေရာများကို တနဂ‡နွေမှ စနေအထိ ဂြိုဟ်တို့အုပ်စိုးရာနေရာဟု အသိအမှတ်ပြု၍ ထိုဂြိုဟ်တို့အစိုးရရာ ဂြိုဟ်ခုံများဟု ခေါ်ဆိုပိုင်းခြားထားလေသည်
(၁) လက်ည|ိုးရင်းအောက်ခြေတွင် ကြာသပတေးဂြိုဟ်ခုံရှိသည်
ထိုနေရာ မြင့်မောက်၍အားကောင်လျှင် 0x100သဇာအာဏာအလိုရှိခြင်း၊ ခေါင်း ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ကြီးမြင့်ထင်ပေါ်လိုခြင်းကိုပြသည်
ထိုနေရာ နိမ့်ခွက်၍ အားမရှိလျှင် အထက်ပါကောင်းကျိုးများ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ပင်ဖြစ်သည်
ကြီးမြင့်ထင်ပေါ်လိုခြင်းမရှိ၊ ရှေ့သွားခေါင်းဆောင် မလုပ်လိုသည့် အောက် ကျစိတ်မျိုးရှိသည်
(၂) စနေဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ခလယ်၏အောက်ခြေရှိ ဖောင်းကြွနေသော နေရာပင်ဖြစ်သည်
ထိုစနေဂြိုဟ်ခုံ ဖောင်းကြွကြီးမား၍ အားရှိနေ လျှင် တစ်ကိုယ်တည်းနေလိုခြင်း၊ တိတ်ဆိတ်စွာနေတတ်ခြင်း၊ သတိရှိခြင်း၊ အလုပ်တွင် စိတ်အားထက်သန်စွာ လုပ်တတ်ခြင်း၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာကဗျာ လက‡ာများကို နှစ်သက်ခြင်းများ ရှိကြောင်းပြသည်
အားမရှိနိမ့်ခွက်နေလျှင် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
(၃) တနဂ‡နွေဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်သူကြွယ်၏အောက်ခြေရှိ ဖောင်းကြွနေသောနေရာပင်ဖြစ်သည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားရှိလျှင် လှပသောအရာဟူသမျှကို ကြိုက်နှစ်သက်ခြင်း၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ အနုပညာစာပေ စသည်တို့ကို မြတ်နိုး ခြင်း၊ စိတ်သဘောထားကြီး၍ ပျော်ပျော်နေတတ်ခြင်း၊ ချစ်ခင်သူ မိတ်ဆွေ ပေါများ၍ ကြွယ်ဝချမ်းသာခြင်းကိုပြသည်
အားမရှိ၍ခွက်နေလျှင် ဆန့်ကျင် ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
(၄) ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်သန်း၏ အောက်ခြေရှိ ဖောင်းကြွနေသော နေရာပင်ဖြစ်သည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားရှိလျှင် ဖြတ်ထိုးဉာာဏ်ကောင်းခြင်း၊ စကားပြောကောင်းခြင်း၊ သိပ္ပံပညာ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး စသည်တွင် အောင်မြင်ထွန်းကားနိုင်ခြင်း စသည်ကိုပြသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားရှိသော်လည်း အခြားလက္ခဏာများက အကျင့်စာရိတ္တမကောင်းကြောင်းပြလျှင် လူလိမ်၊ သူခိုး၊ ခါးပိုက်နှိုက် ဖြစ်တတ်သည်
(၅) သောကြာဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်မ၏ တတိယအဆစ်နေရာပင်ဖြစ်သည်
အလွန်အမင်း မြင့်မောက်ခြင်းမရှိဘဲ သင့်တင့်ရုံမြင့်မောက်ပါက ချစ် ခင်တတ်ခြင်း၊ ကိုယ်ချင်းစာနာတတ်ခြင်း၊ စိတ်ထားကောင်းမြတ်ခြင်း၊ အလှ အပနှင့် တူရိယာကို နှစ်သက်မြတ်နိုးခြင်း၊ ချစ်ခင်သူပေါခြင်းကိုပြသည်
အလွန်အမင်း အားကြီးမြင့်မောက်နေက တဏှာစိတ်ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ စွဲလမ်းချစ်ခင်ခြင်းကိုပြသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားနည်းက ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
(၆) တနလ‡ာဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ဖနောင့်ဘက်နှင့် လက်ကောက်ဝတ်ဆုံရာ လက်ဝါးထောင့်ပင်ဖြစ်သည်
လက်ဖဝါးအောက်ပိုင်းတွင် သောကြာ ဂြိုဟ်ခုံနှင့် ယှဉ်လျက်ရှိသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံမြင့်မောက်အားရှိလျှင် ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့ခြင်း၊ ရှုမျှော်ခင်းများကိုနှစ်သက်ခြင်း၊ စိတ်ကူးနှင့် လွမ်းတတ်ခြင်း၊ စိတ်ကူးကောင်းခြင်း၊ စိတ်ကူးဖြင့်ရေးထားသော ပုံပြင် ကဗျာ လက‡ာများကို နှစ်သက်ခြင်း၊ ခရီးသွားလိုခြင်းများကိုပြသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားမရှိလျှင် ဆန့် ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
(၇) အဂ‡ါဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ယာလက်ဝဲနှစ်မျိုးရှိသည်
(က) လက်ယာ အဂ‡ါဂြိုဟ်ခုံသည် လက်ည|ိုးနှင့်လက်မကြားတွင် ကြာသပတေးဂြိုဟ်ခုံ အောက်၌ရှိသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားရှိလျှင် သတ္တိကောင်းခြင်း၊ တိုက်ခိုက်လို သောစိတ်ရှိခြင်း၊ အစစအရာရာ ခပ်ကြမ်း⁠ကြမ်းဖြင့် အောင်မြင်အောင်ပြုလုပ် လေ့ရှိသည်
အလွန်မြင့်မောက်၍ မာနေက ရန်လိုခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်းကိုပြ သည်
အားမရှိပါက ဆန့်ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
(ခ) လက်ဝဲအဂ‡ါ ဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ဖနောင့်ဘက် အလယ်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် တနလ‡ာဂြိုဟ်ခုံတို့ စပ်ကြား၌ရှိသည်
မြင့်မောက်အားရှိလျှင် စိတ်ကိုနိုင်နင်းခြင်း၊ သမာဓိရှိ ခြင်း၊ ခံနိုင်ရည်ဇွဲကောင်းခြင်း၊ မတရားမှုများ သွေးဆောင်ခြင်းကို တားဆီး နေနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကိုပြသည်
အကယ်၍ အားမရှိက ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်
ထိုဂြိုဟ်ခုံများမှာ နိမ့်လျက်အားရှိပုံမရသော်လည်း ဂြိုဟ်ခုံများကို ဖြတ်၍ အထက်သို့တက်သော လမ်းကြောင်းများရှိပါက အားရှိသည်ဟု ယူဆရသည်
လက်အမှတ်ဖတ်ရာတွင် လက်အမှတ် လမ်းကြောင်းများ၊ လက် ဝါး၏ အပျော့အမာ၊ အရောင်အဆင်း၊ လက်ဝါးပုံ၊ လက်ချောင်းပုံ၊ ဂြိုဟ်ခုံ၊ လက်သည်းများ စသည်ကိုပေါင်းစပ်ယူမှသာ မှန်ကန်နိုင်ပေသည်
တစ်ခု တည်းကြည့်၍ မည်သည့်အခါမျှ မဆုံးဖြတ်ရ
အစစနှိုင်းဆပြီးမှသာ အမှန် ကို ရနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်
ဩဂုတ်သည် Gregorian နှင့် Julian ပြက္ခဒိန်၏အဋ္ဌမလဖြစ်သည်
ဉာဏ်ကွေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyankwayt)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဘယ်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘယ်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀၂ ဦး၊ မ ၂၅၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်ကြူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinkyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုင်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုင်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၂ ဦး၊ မ ၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဖပေ့မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpapaytmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၇ ဦး၊ မ ၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဓမ္မစကြာသုတ်(ပါဠိ: ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တ ; Dhammacakkappavattana Sutta)သည် မြတ်စွာဘုရားဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးနောက် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာတော်ဖြစ်ပေသည်
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား တစ်ပါးတည်းသာ ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ ရှေး၌ပွင့်ခဲ့ကြသော ဘုရားရှင်များသည်လည်း ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကိုပင် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့ကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို တရားဦးဟူ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရပ်ဝန်းတွင် တရားဦးဖြစ်သည့်အပြင် အထင်ကရရှိသော သုတ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဤသုတ်ပါဠိကို နိဿယနည်း၊ အမေးအဖြေပုံစံ၊ ဘာသာပြန်၊ အကျယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားသော စာအုပ်စာပေများစွာရှိသည်
ထို့အပြင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားသို့ ဤဓမ္မစကြာသုတ်ကို ဘာသာပြန်ခြင်း၊ ဝေဖန်သုံးသပ်ခြင်း စသောနည်းလမ်းများဖြင့် ရဟန်း၊ လူ ပညာရှိ၊ ပညာတတ်များက ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရေးသားခဲ့ကြသည်
မူရင်းသုတ်ကိုပင် ဖွင့်၍ရှင်းလင်းသော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများလည်း များစွာရှိ၏
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကာ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူအရ ဝိနည်းငါးကျမ်းမှ တတိယမြောက်ကျမ်းစာဖြစ်သော မဟာဝဂ္ဂ (ဝိနည်းမဟာဝါ) တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဓမ္မစကြာသုတ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရများ ပါဝင်သည်
သို့သော် "ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ်" အမည်ဖြင့် ယခုဖော်ပြပါသုတ္တန်ကို သံယုတ္တနိကာယ်၏ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ထဲမှ သစ္စသံယုတ်တွင် ပါဝင်သည်
ဆဋ္ဌမူပါဠိတော်စာအုပ် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်တွင် စာမျက်နှာ ၃၆၈ တွင် ပါဝင်လေသည်
ထိုစကား၌ ဓမ္မစက္က၏ အနက်မှာ အဋ္ဌကထာ၌ ဉာဏ်တော်ကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်ကြောင်း ပြဆိုထားသည်
ထိုဉာဏ်တော်သည် ပဋိဝေဓဉာဏ် (ထိုးထွင်းသိဉာဏ်) နှင့် ဒေသနာဉာဏ် (ဟောပြောပြဉာဏ်) ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိလေသည်
ထိုနှစ်မျိုးနှစ်စားသော ဉာဏ်တို့တွင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်သည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ဒေသနာ ဉာဏ်တော် ကား ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ကိုယ်တော်တိုင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူသော သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို သူတပါးတို့အား သိစေရန် ဒေသနာဉာဏ်ဖြင့် ဟောပြောပြသတော်မူရသည်
ပဝတ္တနဆိုရာ၌ ဖြစ်စေခြင်းဟုဆိုလိုရာ၊ ဆိုခဲ့ပြီးသော ဉာဏ်တော်နစ်ပါးကို ဖြစ်စေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်
ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုဉာဏ်တော်နှစ်ပါးကိုဖြစ်စေသော သုတ္တန်တရားတော်သည် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန သုတ္တန်တရား တော်ဖြစ်ကြောင်း သိရလေသည်
ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ရှိပြီးနောက် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်မှုသည် လောကီဈာန်နည်းနာကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည် အာဠာရ နှင့် ဥဒက ရသေ့ကြီးနှစ်ဦးနှင့် ပတ်သက်၍နေသည်
ထိုရသေ့နှစ်ပါးကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါ ပထမရသေ့ကြီး ခန္ဓာကိုယ် ချုပ်ငြိမ်းသည်မှာ ခုနစ်ရက်ရှိ၍ ဒုတိယရသေ့ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်မှာ နာရီပိုင်းရှိကြောင်း သိမြင်ခဲ့၏
ထိုရသေ့ကြီးများမရှိတော့သည့်အတွက် ဆက်လက်၍ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး (panca vaggiya) ထံသို့သွားရောက် တရားပြရန်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့ရှိသော ဗာရာဏသီ၊ ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော်သို့ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ညနေချမ်းတွင် ရောက်ရှိသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ဘုရားရှင်ကြွလာသည်ကို အဝေးမှမြင်သောအခါ "ငါ့ရှင်တို့ ... ဤရဟန်းဂေါတမသည် လာနေပြီ
ထိုရဟန်းကြီးဂေါတမသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မှ လျောကျသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန် ကျင့်ကြံသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန်ဘက်သို့လည်း ဆောင့်သွားသူဖြစ်၏
ထိုရဟန်းကြီး ဂေါတမကို ရှိမခိုးကြစတမ်း၊ ခရီးဦးကြို မပြုကြစတမ်း၊ သပိတ်သင်္ကနမးလှမ်း၍ မယူကြစတမ်း၊ သို့သော် ရဟန်းကြီးဂေါတမ ထိုင်လိုလျှင်ထိုင်ရအောင် နေရာကိုမူကား ခင်းထားကြမည်
ဟူ၍ အချင်းချင်း ဤသို့ပြောကြသည်
ဘုရားရှင်က ၎င်းတို့၏ စိတ်အကြံကိုသိတော်မူ၍ ဩဓိဿက မေတ္တာကိုပွားရာ အနီးသို့ရောက်လျှင် ထိုမေတ္တာအာနုဘော်ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် အချင်းချင်းထားခဲ့ကြသော ကတိမတည်နိုင်ဘဲ ခရီးဦးကြိုပြုခြင်း၊ သပိတ်သင်္ကန်းလှမ်း၍ ယူခြင်းများပြုကြသည်
ခင်းထားသောနေရာသို့ရောက်သောအခါ ဘုရားရှင်က ထိုင်၍ ခြေတော်ကို ဆေးကြောသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ကာယကံဖြင့် အရိုအသေပြုကြသော်လည်း ဝစီကံအနေဖြင့် ယခုလာသော ဂေါတမကို ဗုဒ္ဓ(ဘုရား)မဖြစ်သေးဟု မှတ်ယူ၍ ငါ့ရှင် ဂေါတမ ဟူသောအသုံးနှုန်းဖြင့်စတင်၍ ဤသို့ဆိုသည်
ငါ့ရှင် ဂေါတမ ... ဥရုဝေလာတောမှာ တရားအားထုတ်နေစဉ် ကျုပ်တို့က ငါ့ရှင်ရဲ့ သပိတ်၊ သင်္ကန်းယူကာ ဟိုဟိုသည်သည် လှည်လည်ခဲ့ကြတယ်
မျက်နှာသစ်ရေ၊ ဒန်ပူတွေလည်း ပေးခဲ့ကြတယ်၊ ... တံမြက်စည်းလှည်းပေးခဲ့ကြတယ်
....ကျုပ်တို့ခွဲခွာသွားလို့ စိတ်မှာ ဟိုတွေးဒီတွေးမတွေးဘူးလား
(ပဉ္စဝဂ္ဂီ)ဘိက္ခုတို့ ... ငါ့ကို ဂေါတမလို့ နာမည်မခေါ်ကြနဲ့တော့
အခုဆို ငါသည် ဗုဒ္ဓဖြစ်ခဲ့ပြီ
အမတ (နိဗ္ဗာန်) တရားကို ငါသိခဲ့ပြီ
နားထောင်ကြ ငါတရားဟောပြမည်
ထိုတရားအတိုင်းကျင့်ပါက မြတ်သောတရားကို သင်တို့လည်း သိမြင်ကြလိမ့်မည်
(ဗုဒ္ဓ) ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ယခင် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲ ကျင့်ကြံတုန်းက ဘုရားမဖြစ်ဘဲ ယခုလို ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်၍ အစားအစာမှီဝဲမှသာ ဘုရားအဖြစ်ရောက်ခဲ့သည်ဆိုသည်ကို မယုံနိုင်ခဲ့ပေ
ထိုအခါ ဗုဒ္ဓက ငါသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်နေသည်မဟုတ်၊ ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်နေပြီးဖြစ်၍ တရားနားထောင်ရန် ဆိုသည်
ဤသို့ဖြင့် သုံးကြိမ် အပြန်အလှန်ပြောဆိုနေခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား ယခင်က သူသည် ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ကြေညာပြောဆိုခဲ့ပါသလားဟု မေးသော် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ထိုသို့ပြောဆိုခြင်းမရှိကြောင်း ဖြေကြားခဲ့လေသည်
ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ပြန်လည်စဉ်းစားကြ၍ ဘုရားမဖြစ်သေးဘဲ ဘုရားဖြစ်သည်ဟု ယခင်က မပြောကြားခဲ့ဘဲ ယခုမှသာ ပြောဆိုသည့်အတွက် ဧကန်ဗုဒ္ဓဖြစ်ပြီဟု နားလည်သဘောပေါက်လာခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား တစ်ညလုံး ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားခဲ့ရာ အာရုံတက်သို့ရောက်၍ တရားပြီးစီလျှင် အရှင် ကောဏ္ဍည သည် တရားကို သိမြင်နားလည်၍ သောတာပန်တည်ခဲ့သည်
လူသားအနေဖြင့် အရှင်ကောဏ္ဍညတစ်ပါးသာ သောတာပန်တည်သော်လည်း နတ်ဗြဟ္မာပေါင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေတို့သည်လည်း သောတာပန်တည်ခဲ့သည်ဟု ထေရဝါဒပိဋကတ်စာပေများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်
ထို့သို့ သောတာပန်တည်ပြီးနောက် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဘုရားရှင်ထံ သာမဏေအဖြစ်၊ ဘိက္ခုအဖြစ် ရရှိစေရန် ခွင့်တောင်းသော် ဘုရားရှင်က "ဧဟိ ဘိက္ခု၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ စရ ဗြဟ္မာစရိယံ၊ သမ္မော ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ" (ရဟန်း လာလော့၊ သင်ချစ်သားတောင်းခံအပ်သော ရှင်ရဟန်းအဖြစ် ခံယူလော့၊ တရားတော်ကို ငါဘုရား ကောင်းစွာဟောကြားအပ်ပြီ၊ သင်သည် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ အထက်မဂ်သုံးပါးတည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ရအောင်အားထုတ်လော့) ဟူ၍ ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားခဲ့သည်
ဘုရားရှင်၏ "ဧဟိ ဘိက္ခု" ဟူသော ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုလိုက်သည်နှင့် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဆံရိတ်၊ သင်္ကန်းဝတ်ရုံပြီးဖြစ်လေသည်
ထို့နောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်တွင် ဘုရားရှင်သည် မိဂဒဝုန်တွင်ပင် ဝါကပ်ကာ ဆွမ်းခံမထွက်ဘဲ ဝပ္ပမထေရ်ကို အဆုံးအမပေးသောကြောင့် ဝပ္ပမထေရ်သည် ထိုနေ့နံနက်ခင်းတွင် သောတာပန်တည်သည်
ထိုနည်းတူ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂၊ ၃၊ ၄ ရက်များတွင် တစ်ပါးဆီကို အဆုံးအမတရားပေးရာ လပြည့်ကျော် နှစ်ရက်တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ သုံးရက်တွင် အရှင်မဟာနာမ၊ လေးရက်တွင် အရှင်အဿဇိ တို့အသီးသီး သောတာပန်တည်ခဲ့လေသည်
ဝါဆိုလပြည့်ကျော်ငါးရက်သို့ရောက်ရှိသောအခါ ဘိက္ခုရဟန်းငါးပါးစလုံးသောတာပန်တည်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ထိုနေ့တွင် အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဟောကြားရာ ရဟန်းငါးပါးစလုံး ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်တွင် အစွန်းနှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါးဆိုင်ရာဉာဏ် ဆယ်နှစ်ပါး၊ ဘုရားဖြစ်ကြောင်း ယခင်ကဝန်မခံခြင်း၊ ယခုဘုရားဖြစ်ကြောင်းဝန်ခံကြေညာခြင်း၊ ဉာဏ်မျက်စိပွင့်ခြင်း (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်)၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီများတရားတော်ကို နှစ်သက်ပုံ၊ အရှင်ကောဏ္ဍ သောတာပန်တည်ခြင်း၊ နတ် ဗြဟ္မာများကောင်းချီးပေးခြင်း စသည်တို့နှင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဝမ်းမြောက်စကားများပါဝင်ကာ အဆုံးသတ်၌ အရှင်ကောဏ္ဍ ဘိက္ခု(ရဟန်း) ဖြစ်ပုံဖြင့် အဆုံးသတ်သည်
ဤဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်၌ သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို မဟောကြားမီ၊ ရှေးဦးစွာ မလိုလားထိုက်သော အယူဝါဒတို့ကို ဟောပြတော်မူ၏
ထိုအယူဝါဒများကား ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအတ္တကိလမထာနုယောဂဟု နှစ်မျိုးရှိရာကာမ သုခလ္လိကာနုယောဂဆိုသည်မှာ လောကာယတဝါဒကို ဆိုသည်
ထိုဝါဒ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မျက်မြင်လောက၌ စားကြ၊ သောက်ကြ၊ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပျော်ပါးကြရန်ပင် ဖြစ်သည်
လောကနိဗ္ဗာန်နှင့် ပျော်ပိုက်ရေးဝါဒသာ ဖြစ်ပေသည်
နောက် အတ္တကိလမထာနုယောဂဝါဒကား နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရေးအတွက် မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးရမည်ဟု ဆိုလိုရင်းဝါဒပင် ဖြစ်လေသည်
ထိုဝါဒနှစ်မျိုးစလုံးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ချွင်းချက်မရှိ ပယ်တော်မူခဲ့လေသည်
ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရန် အရေးဖြင့် လူ့လောကစီးပွား၊ လူ့လောကစည်းစိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍၊ ရဟန်းပြုကြသူမှန်က မည်သည့် ကာမဂုဏ် ချမ်းသာ၌မျှ ကပ်ငြိနေရန် မသင့်လျော်ချေ
ကာမဂုဏ်၌ ကပ်ငြိတပ်မက်နေမှုသည် အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ ကြီးပွားမှုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်စေသည်
စင်စစ်အားဖြင့် အာရုံမွန်ကို အောက်မေ့မှု သတိ၊ အပြားအားဖြင့် ကောင်းစွာသိမှု ဆင်ခြင်တုံပညာတို့ကိုလည်း ပျက်ပြားချွတ်ယွင်းစေတတ်သည်
ဘုရားအလိုတော်နှင့် ပင်ကိုသဘာဝရင်းအရဆိုလျှင်၊ ထိုကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားမက်မော တွယ်တာကပ်ငြိမှုသည် တစ်ခုသောအစွန်းလည်းဖြစ်၏
မမြတ်သော အကျင့်လည်း ဖြစ်သည့်ပြင် တိုးတက်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားလည်း မဟုတ်ချေ
အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ၌ မက်မောမှုသည် အစွန်းတစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရန်အရေးဖြင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို သည်းထန်စွာ ဒုက္ခပေးမှုသည်လည်း တစ်ခုသောအစွန်းပင်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည်
ယင်းကို ဆင်းရဲဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရိယာတို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကျိုးမဲ့ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်
သို့ရာတွင် ယင်းကို ဟီန (အယုတ်တရား) ဟုဟောတော်မမူချေ
မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အတ္တကိလမထာနုယောဂအကျင့်သည် စင်စစ်ပယ်စွန့်ရမည့် အစွန်းတစ်ခုမှန်သော်လည်း ယင်းသို့ ဒုက္ခပေး၍ ပြင်းထန်သော အကျင့်များကို ကျင့်သုံးသူတို့သည် လူသာမန်တို့ မဟုတ်သည့်ပြင် ထိုအကျင့်များလည်း လူသာမန်တို့ ကျင့်သုံးနိုင်သော အကျင့်များ မဟုတ်ရကား ဟီန (အယုတ်တရား) ဟု ဟောတော်မမူချေ
ဤမိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အကျင့်ကို ကိုယ်ခန္ဓာအားနည်းလျှင် သတိပညာလည်း အားနည်းတတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ တိုးတက်ကြီးပွားခြင်းကို ပိတ်ဆီးတတ်သဖြင့် တစ်ခုသော အစွန်းဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ရဟန်းများ ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည်
ယင်းသို့ ဤအစွန်းများကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူခြင်းသည် ရှင်တော်ဘုရား၏ ကိုယ်တွေ့အားဖြင့် သိတော်မူချက် များပင်ဖြစ်၍၊ ကိုယ်တွေ့များကို ဟောပြတော်မူခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ရှေးမဆွက မင်းစည်းစိမ် ခံစားတော်မူသောအခါ၊ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့၍၊ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်တော်မူသောအခါ၊ အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်
အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်ဘို့ တစုံတရာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်၌ မရှိချေ
ဤသို့လျှင် ပယ်စွန့်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ မရကြောင်း အစွန်းနှစ်ပါးကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူပြီးလျှင်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဖြင့် အထူးရှာဖွေ၍ရသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာရကြောင်း ဉာဏ်မျက်စိကို ပြုပေးတတ်သော အကျင့်မြတ်ရားအလင်းရောင်ကိုလည်း ထွန်းလင်းပြတော်မူလေသည်
သို့ထွန်းလင်းပြတော်မူသော ထိုတရားအလင်းရောင်သည်လည်း၊ ရှည်လျားလှစွာသောကာလက ဖုံးကွယ်နေသော ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် လမ်းရိုးပင်ဖြစ်လေသည်
ထိုကျင့်စဉ်သည် ကိလေသာ ငြိမ်းရန်၊ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရရန်၊ အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် တရားအလင်းရောင်ပင်ဖြစ်၍၊ ယင်း၏အမည်မှာ မဇ္ဈိမပဋါဟုတွင်လေသည်
မဇ္ဈိမပဋိပါဒဟူသည် အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်ဖြစ်၏
ယင်းသည့် မဇ္ဈိမပဋိပါဒ (သို့) မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးမှာ :သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော သိမြင်မှုသမ္မာသင်္ကပ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကြံစည်မှုသမ္မာဝါစာ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ဝစီကံမှုသမ္မာကမ္မန္တ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကာယကံမှုသမ္မာအာဇီဝ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုသမ္မာဝါယမ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အားထုတ်မှုသမ္မာသတိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အောက်မေ့မှုသမ္မာသမာဓိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော တည်ကြည်မှုဟု ရှစ်မျိုးရှစ်ပါး ရှိလေရာ၊ ယင်းကိုပင် မဂ္ဂင် မဂ်၏ အစိတ် အပိုင်းဟု ခေါ်သည်
မဇ္ဈိမပဋိပဒါ အလယ်အလတ်ကျင့်စဉ်ဟု အမည်ပေးထားသာဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဟူသည် ပူဇော်မှု ယုံကြည်မှု သက်သက်မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင်လုပ်ထုံးဖြင့် ကျင့်သုံးရသော နိဗ္ဗာန်လမ်းစဉ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်းလည်း ကောင်းစွာ ထင်ရှားလှ၏
မဇ္ဈိမပဋိပဒါကြောင့် ရအပ်သော အကျိုးတရားမှာ ကိလေ သာတို့ကို ဖျက်ဆီးသဖြင့်ရအပ်သော အလွန်စင်ကြယ်မွန်မြတ်သော ချမ်းသာအကျိုးတရားပင် ဖြစ်လေသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ထိုနေ့က တရားအလင်းရောင် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ထွန်းပြဟောတော်မူခဲ့သည်မှာ ယခုဘဝ၌သော်လည်းကောင်း၊ နောင်ဘဝတို့၌ သော်လည်းကောင်း၊ ဘဝချမ်းသာ လောကစည်းစိမ်များကို ရစေနိုင်ရန် ထွန်းပြဟောကြားခဲ့သည် မဟုတ်ဘဲ၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာကိုရရန်၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာသို့ ဆောင်ပို့နိုင်သော တစ်ခုတည်း၊ တစ်ကြောင်းတည်း၊ တစ်ရောင်တည်းသော ဓမ္မနည်း လမ်းစဉ်အဖြစ်ဖြင့်၊ ဟောကြားခဲ့ကြောင်း သိသင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အစပိုင်း၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့၏ အယူမှားကို ပယ်ဖျက်ပြီးလျှင်၊ တရားစစ်၏အခြေခံ သစ္စာလေးပါးကို အကျယ်ရှင်းလင်းဟောပြတော်မူ၏
ထိုသစ္စာလေးပါးမှာ ဆင်းရဲအမှန်ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းအမှန်ဟူသော သမုဒယသစ္စာ၊ ဆင်းရဲ ချုပ်ငြိမ်းရာအမှန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာ၊ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ရောက်ကြောင်းအမှန်ဟူသော မဂ္ဂသစ္စာဟူသော ဤလေးပါးတည်း
ဤသစ္စာလေးပါးတရားကိုပင် အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်စရာအရာ မဟုတ်၊ လက်တွေ့မျက်မှောက် ပြုရမည့်တရားများဖြစ်ကြောင်းကို မှတ်သားရပေမည်
ဤသစ္စာလေးပါးတရား၌ ဆင်းရဲကို အရင်းခံထား၍ ဟောကြားသော်လည်း၊ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာကိုလည်း ဟောပြ လျက်ရှိ၏
ဆင်းရဲကို မည်သူမျှအလိုမရှိ ချမ်းသာကိုသာလိုချင်ကြ၏
သို့ရာတွင် လူအမျိုးမျိုး၊ နတ်အထွေထွေရှိနေကြသဖြင့်၊ တစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်သောအရာသည် အခြားတစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မုချဆိုနိုင်မည် မဟုတ်ချေ
သို့ဖြစ်၍၊ မိမိလိုလားတိုင်းသော ချမ်းသာဟူသမျှ ပြည့်စုံနိုင်မည့် နိစ္စထာဝရဖြစ်သည့် ကောင်းကင်ဘုံမျိုး မရှိနိုင်
ခံစားမှုဝေဒနာ စွဲ၍ဖြစ်သော ချမ်းသာမျိုးသည် တည်မြဲသောချမ်းသာမျိုး မဟုတ်ချေ
ခံစားမှုနှင့်စပ်သော ချမ်းသာမျိုး၏ မမြဲပုံမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်တွေ့ပင်ဖြစ်၍၊ ထင်ရှားလှ၏
ရှင်တော်ဘုရား၏ တရားတော်အလို နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာဟူသည် ဒုက္ခအားလုံး အကြွင်းမဲ့ချုပ်ငြိမ်းမှု သန္တိကို စွဲ၍ဖြစ်သော အေးငြိမ်းမှုဟူသော ချမ်းသာမြဲပင် ဖြစ်လေသည်
ဒုတိယဖြစ်သော သမုဒယသစ္စာ၌ ဝေဖန်ပြသော ပေါနော¸ ဝိကာဟူသော စကားအရ၊ တဖန်ဘဝသစ်ကို ပေးတတ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ကျရာ၊ သတ္တဝါတို့အား နောင်ဘဝရှိကြောင်း ဘုရားဝန်ခံတော်မူသည်
ထိုစကားရပ်ဖြင့် နောက်ဘဝမရှိသူဟု ယူ လေ့ရှိကြသူ ဥစ္ဆေဒဝါဒသမားတို့အား ယင်းတို့၏ အယူမှားကြောင်းကို ဖြေကြားရာရောက်သည်ကိုလည်း၊ အထူးသတိပြု သင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အလယ်ပိုင်း၌ ရှေးကမကြားစဖူးသော တရားထူးတို့၌ ဉာဏ်အလင်း ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ဟောတော်မူ ၏
ထို့အတူပင် ထိုသစ္စာတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ် သုံးပါးဖြစ်ပုံနှင့် တဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာတို့ကို အကျယ်ခွဲခြားပြတော်မူသည်
သစ္စာလေးပါးတို့တွင်ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိရမည်
သမုဒယသစ္စာကို ပယ်ပစ်ရမည်
နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုရမည်
မဂ္ဂသစ္စာကို ပွားများရမည်
ဤသစ္စာလေးပါးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း အသိဉာဏ် မဖြစ်ပေါ်သေးသမျှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိကြောင်း လောက၌ ပြောပြတော်မမူ
သစ္စာလေးပါးကို ရှင်းရှင်းလင်း လင်း ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သိမြင်တော်မူသောအခါကျမှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူကြောင်း ဟောပြတော်မူ၏ဟု သုတ်အဆုံး၌ မိန့်တော်မူ၏
ဤကား ငါ၏အဆုံးစွန်သော ဘဝတည်း၊ နောင်တစ်ဖန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိဟု အဆုံးသတ်ဘဝအဖြစ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြတော်မူပြီးလျှင်၊ ဤတရားဦးဒေသနာတော်ကို ပြီးဆုံးစေတော်မူ၏
ဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ်သည် ရှေးဦးစွာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုကာ၊ သောတာပန် ဖြစ်လေ သည်
တရားအလင်းရောင်၏ အကြည်ဓာတ်ကို ခံယူရန် လာရောက်ကြသော ထောင်သောင်းမက များပြားလှစွာသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ကောင်းချီးနုမော် သာဓခေါ်ဆိုကြလေကုန်သတည်း
ဖက်ချောင်းတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpetchaungtaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဖတ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၆ ဦး၊ မ ၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၈ ဦး နေထိုင်သည်
အကြမ်းဖက်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်း သည် ရန်သူကျူးလွန်သော ပြစ်မှုများနှင့်ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များအား ဖြန့်ဖြူးခြင်းဖြစ်ပြီး အဖြစ်မှန်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်
သို့သော် တမင်ရည်ရွယ်ဖန်တီးထားသည်များ သို့မဟုတ် ချဲ့ကားထားသည်များ ပုံဖော်ပါဝင်သည်
ဓာတ်ပုံများ ၊ ဗွီဒီယိုများ ၊ သရုပ်ဖော်ပုံများ ၊ အင်တာဗျူးများနှင့် အခြား သတင်းတင်ဆက်ခြင်း သို့မဟုတ် အစီရင်ခံခြင်းများ ပါဝင်သည်
စစ်၏ ပင်ကိုသဘာဝအရ ကြမ်းတမ်းသည့်သဘောရှိရာ ကြမ်းကြုတ်ရက်စက်မှုအား ဖန်တီးခြင်း သို့မဟုတ် ချဲ့ကားခြင်းသည် ဝါဒဖြန့်ရာတွင် အခရာဖြစ်လာသည်
မျိုးချစ်စိတ်တခုတည်းဖြင့် လူအများ၌ အမုန်းစိတ်ဝင်စေရန် မဖြစ်နိုင်သည့်အတွက် ဝါဒဖြန့်ခြင်းလိုအပ်သည်
"ခေတ်သစ်နိုင်ငံများတွင် စစ်ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ် ကြီးမားလွန်းသည် ဖြစ်ရာ ခြိမ်းခြောက်ရန်စတတ်သော ၊ လက်ရဲဇက်ရဲသတ်ဖြတ်ရဲသော ဖိနှိပ်သူအား ခုခံစစ်အဖြစ် စစ်ပွဲတိုင်းစစ်ပွဲတိုင်းက ပုံပေါ်နေရမည်” ဟု Harold Lasswell က ရေးသားသည်
မည်သူ့အား လူထုကမုန်းတီးရမည်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဝေဝါးခြင်းမရှိပေ
သာမန်အခြေအနေတွင်ပင်လျင် လူတို့၏ထွက်ဆိုချက်မှာ အားထားလောက်ဖွယ်ရာ မရှိသည်ဖြစ်ရာ စစ်ကာလအတွင်း၌   ဘက်လိုက်မှု ၊ စိတ်ခံစားချက်များမှု နှင့် တလွဲမျိုးချစ်စိတ်တို့ဖြင့် ကမောက်ကမဖြစ်တတ်သောကြောင့် အမှန်တရား တည်ဆောက်ရာတွင် တန်ဖိုးမဲ့လာရလေသည်
Paul Linebarger ၏ အဆိုအရ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းကြောင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ပိုကျူးလွန်စေရန် ရန်သူအား စေစားသကဲ့သို့ဖြစ်ရာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအစစ်များ ဖြစ်လာနိုင်သည့်အပြင် ဝါဒဖြန့်ခြင်းပါကျူးလွန်မှုများအတွက် လက်စားချေရန် စိတ်ဆွပေးလိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်သောကြောင့် မိမိတို့ဘက်သားများမှလည်း ယင်းကဲ့သို့ ကျူးလွန်မည့် အလားအလာပိုများစေသည်
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းကြောင့် အများပြည်သူက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအစစ်အမှန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံမှုများအပေါ် မယုံသင်္ကာဖြစ်စေတတ်သည်
နာဇီလက်တွင်းကျရောက်နေသော ဥရောပ၌ ၎င်းကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်များအား ပြန်ကြားဆက်သွယ်ရန် ကြိုးပမ်းရာ၌ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်ခဲ့ရပုံကို ၁၉၄၄ ဇန်နဝါရီတွင် Arthur Koestler က ရေးသားခဲ့ရာ စစ်ပြီးကာလများအတွင်း အဖြစ်မှန်ပေါ်လာခဲ့သည့် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင်းက ဂျာမန်န့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ် အမွေကို ထောက်ရှု၍ ယင်းကဲ့သို့သတင်းပေးပို့မှုများအား ချင့်ချိန်နှိုင်းဆပြီးမှ လက်ခံကြရန်လိုသည်
ဝါဒဖြန့်ခြင်းကဲ့သို့ပင် ချဲ့ကားထားသော သို့မဟုတ် ဖန်တီးထားသော ရန်သူ့ပြစ်မှုများအကြောင်း အသေးစိတ်ပါဝင်သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကောလဟာလများကို ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုအား နာမည်ဖျက်ရန်အတွက်လည်း ဖြန့်သည်
အမေရိကန် လူမှုဗေဒပညာရှင်များ ဖြစ်သည့် David G. Bromley  နှင့် Anson D. Shupe  တို့က သတ်မှတ်သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုဇာတ်လမ်း  (ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံပြင် ဟုလည်း ရည်ညွှန်း) အသုံးအနှုန်းမှာ ရင်းနှီးပတ်သက်မှုတရပ်ရပ်၏ လူမှုဥပစာကို ချိုးဖောက်ရန် မျက်နှာပြောင်တိုက် ပြုလုပ်သည့် အခင်းအကျင်းအတွင်းက လုပ်ရပ် သို့မဟုတ် (အစစ်အမှန်သော်လည်းကောင်း စိတ်ကူးမှန်းဆ၍သော်လည်းကောင်း) ဖြစ်ရပ်များ၏ ကိုယ်စားပြုသင်္ကေတကို ညွှန်းဆိုသည်
ယင်းကဲ့သို့ဇာတ်လမ်းဆင်ခြင်းသည် အများသဘောတူလက်ခံထားသည့်ဘောင်အကန့်အသတ်ကို ပြန်လည်အတည်ပြုသည့် နည်းလမ်းတရပ်အဖြစ် ရည်ရွယ်သည်
သတင်းပို့သူ၏ မနှစ်သက်မလိုလားမှု သို့မဟုတ် ရွံရှာစက်ဆုပ်မှုအား ဝေမျှခံစားခြင်းဖြင့် နားဆင်သူပရိသတ်က ဝေဖန်ပိုင်းခြားသုံးသပ်မှုဆိုင်ရာဖော်ပြချက်ကို ပြန်သတ်မှတ်ပြီး ကျူးလွန်သူကို အများပြည်သူလက်ခံထားသည့် ဆင်ခြင်တုံတရား ဘောင်ပြင်ပ၌ ထားရှိသည်
Bromley ၊ Shupe နှင့် Joseph Ventimiglia တို့က ၁၉၇၉ တွင် ဤအသုံးအနှုန်းကို တီထွင်ခဲ့သည်
အခြေခံကျသည့်တန်ဖိုးကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းချိုးဖောက်မှုဟု မြင်သည့် ဖြစ်ရပ်ဟု Bromley နှင့်အခြားသူများက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို သတ်မှတ်သည်
အောက်ပါအချက် ၃ ရပ်ပါဝင်သည် -မတရားမှုအတွက်ထွက်ပေါ်လာသည့် အမျက်ဒေါသ သို့မဟုတ် မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ခြင်းပြစ်ဒဏ်ချမှတ်သည့်နည်းလမ်းများအား ခွင့်ပြုခြင်းကျူးလွန်သူများအား ထိန်းချုပ်နိုင်မည့်အင်အားများ စုစည်းခြင်းဇာတ်လမ်း၏စစ်မှန်မှုကိုမူ ထည့်တွက်စရာမလိုဟု စဉ်းစားသည်
လူနာများက ဆရာဝန်များအကြောင်း ပြောပုံပြောနည်းအား ဆွေးနွေးရာတွင် အသုံးပြုရန် ဤအသုံးအနှုန်းကို Stimson နှင့် Webb တီထွင်ခဲ့သည်
အလုပ် သို့မဟုတ် လူ့ဘောင်အဆင့်အတန်း (social standing) နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် တရားလက်လွတ်ပြောဆိုမှုများမှ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၏သဘောသဘာဝကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း ၊ မည်သို့မည်ပုံဇာတ်လမ်းထွင်သည်ကို စစ်ဆေးရန်အတွက်လည်းကောင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု နယ်ပယ်တွင်လည်း အသုံးချသည်
ရန်သူအနေဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကာကွယ်ရန် တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်း၏ အချိန် နှင့် ရင်းမြစ်များ ဆုံးရှုံးရသည်ဖြစ်ရာ အရင်းခံအလိမ်အညာတခု ဖန်တီးပြီး ရန်သူအား မကောင်းဆိုးရွားအဖြစ် ပုံဖော်ခြင်းအားဖြင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းကို ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းတခုအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းသည် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းသော်လည်းကောင်း ၊ သတင်းအမှောင်ချထား၍သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် သူ့လူကိုယ့်ဘက်သားသတင်းဖြန့်ခြင်းသော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းသည်  မူလသဘောအားဖြင့် ဗြောင်ကျကျပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး သတင်းရင်းမြစ်ကို ဖုံးကွယ်ရန် မကြိုးစားသည့်အတွက် များသောအားဖြင့် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းသတင်းဖြန့်ခြင်းဖြစ်သည်
ဝါဒဖြန့်သူ၏ ပန်းတိုင်ကား ထင်မြင်ချက် ၊ သဘောထား ၊ ခံယူချက် နှင့် မူဝါဒများအပေါ် ဩဇာသက်ရောက်ရန်သည်
အစိုးရအဖွဲ့အဆင့်တိုင်းရှိ တာဝန်ရှိသူများအား ပစ်မှတ်ထားသည်
အများပြည်သူ စိတ်လှုပ်ရှား အမျက်ဒေါသထွက်စေရန် အကြမ်းဖက်မှုပုံဖော်ဝါဒဖြန့်မှုက ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းပြီး မျှော်လင့်ချက်မဲ့ကာ ကြမ္မာဆိုးကျလေဟန် သရုပ်ဖော်သည်
ရန်သူအား လွယ်လွယ်ကူကူသတ်ဖြတ်စေရန် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းအောင် ပြုသည်
စစ်ပွဲများပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ လူကြီးလူကောင်းမဆန်ကြတော့ပေ
ရန်သူအား လူသားတဦးသာဖြစ်သည်ဟု မစဉ်းစားတော့ဘဲ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ဉာဏ်မရှိသည့် တဇောက်ကန်းသမားအနေဖြင့်သာ စဉ်းစားတော့သည်
ထို့ကြောင့် “မုသားသည် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အလွန်အသုံးဝင်သော လက်နက်အဖြစ် လက်ခံထားပြီး နိုင်ငံတိုင်းက မိမိလူမိမိအယုံသွင်းရန် ၊ ကြားနေများအား ဆွဲဆောင်ရန် နှင့် ရန်သူအား လှည့်စားရန် တမင်ရည်ရွယ်အသုံးပြုကြသည်
” ဟု Harold Lasswell က ဆိုသည်
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းသည် အမုန်းတရားနှိုးဆွရန် အခန့်သင့်အသုံးချနိုင်သည့်လက်သုံးထုံးစံတခု ၊ “ပထမပိုင်း အမျက်မထွက်ကြသေးပါက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအား အသုံးပြုပါ
လူသားတို့သိသမျှ ပဋိပက္ခတိုင်း၌ တပြေးညီအောင်မြင်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
”ပထမကမ္ဘာစစ်၏ အတိုင်းအတာနှင့် ပျက်စီးမှုကြောင့် နိင်ငံများအနေဖြင့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်နေရန် လိုအပ်သည်
ရန်သူ့အား မုန်းတီးမှုကို စုစည်းရန် ၊ မိမိတို့ အရေး၏ တရားမျှတမှုနှင့်ပတ်သတ်ပြီး လူထုအား အယုံသွင်းရန် ၊ ကြားနေနိုင်ငံများ၏ တက်တက်ကြွကြွထောက်ခံမှု နှင့် ပူးပေါင်းမှုများ စုစည်းရန် ၊ မိမိ၏မဟာမိတ်များထံမှ ထောက်ခံမှုအား အားကောင်းစေရန် ဝါဒဖြန့်ခြင်းအား အသုံးပြုသည်
ခရူးစ်ဆိတ်စစ်ပွဲ ကာလ Clermont ရှိ တရားသဘင်တခုတွင် ရန်သူက “အရှေ့ဘက်ပြည်နယ်များရှိ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများအား ဖျက်ဆီးခြင်း ၊ ခရစ်ယာန်မျိုးသားများအား လိင်တံအရေပြားဖြတ်ပစ်ခြင်း ၊ အမျိုးသမီးများအား စော်ကားခြင်း နှင့် ထိုသူတို့အား မသတ်မီ ပြောရက်စရာမရှိအောင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့သည်” ဟု အခိုင်အမာပြောဆိုခြင်းဖြင့် Urban II က အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များနှင့် စစ်ပွဲအား မမှားကြောင်းအကြောင်းပြသည်
ပြည်သူ့ခရူးဆိတ်အား အားတက်သရောထောက်ခံမှု စုဆောင်းရာတွင် Urban II ၏ ဒေသနာက အောင်မြင်ခဲ့သည်
ခရစ်ယာန်များအပေါ် ဂျူးတို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအကြောင်း ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်ပေါ်ထွက်လာသည့် ဇာတ်လမ်းများမှာ အလယ်ခေတ်၌ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်
ဂျူးတို့၏ ကျွန်ဘဝမှလွတ်မြောက်ခြင်းအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော် (Passover) ကာလအတွင်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ကလေးငယ်များ၏ သွေးကို သောက်သုံးရန် ဂျူးများက ပြန်ပေးဆွဲ သတ်ဖြတ်သည်ဟူသည့် စွပ်စွဲမှုကို သွေးကြွေးအမိန့် (blood libel) သိရှိကြသည်
၁၇ ရာစုအတွင်း၌ အရပ်သားများအား နှိပ်စက်ခြင်း နှင့် အမျိုးသမီးများအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း အပါအဝင် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်အိုင်းရစ်ရှ်များက ပရိုတက်စတင့်ဂိုဏ်းဝင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်သည်ဟု အဆိုရှိသည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို သရုပ်ဖော်ပန်းချီများအား အင်္ဂလိပ်သတင်းစာများက လုပ်ကြံဖန်တီးခဲ့သည်
ပြင်းထန်သည့်လက်တုံ့ပြန်မှုပြုကြရန် ကြွေးကြော်တောင်းဆိုခြင်းဖြင့် အင်္ဂလိပ်လူထုက ဤဇာတ်လမ်းများအား တုံ့ပြန်ခဲ့သည်
၁၆၄၁ အိုင်းရစ်ရှ်ပုန်ထမှုကာလ၌ ဗိုက်ကြီးသည်များအား ဗိုက်ဖွင့်ပြီး သန္ဓေသားများ ဆွဲထုတ်ပစ်ခြင်းအပါအဝင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအကြောင်း ထိတ်လန့်ချောက်ချားဖွယ်သတင်းများကို Oliver Cromwell က အိုင်းရစ်ရှ်သူပုန်များအား သတ်ဖြတ်မှုအတွက် အကြောင်းပြချက်အဖြစ်ပေးခဲ့သည်
အမျိုးသမီးနှင့်ကလေးများအား ဦးရေဆုတ်ပစ်သည့်ဇာတ်ကြောင်းများအပါအဝင် ဗြိတိန်မဟာမိတ် ဌာနေအမေရိကန်တိုင်းရင်းသားများက ကျူးကျော်နယ်ချဲ့သူကိုလိုနီများအပေါ် ကျူးလွန်လေဟန် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအား စာရင်းပြုစုထားသည့် ဗြိတိသျှအေးဂျင့်နှင့် ကနေဒါမြို့တော်ဝန်အကြားက ပေးစာတစောင်ကို ဖော်ထုတ်ရေးသားထားသည်ဆိုသော သတင်းဆောင်းပါးတစောင်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်၌ ဘန်ဂျမင်ဖရန်ကလင်က ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဗြိတိသျှသတင်းစာစောင်များက ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ပြီး ထိုမှတဆင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ငြိမ်းအေးပြေလည်မှုအား လိုလားသည့်ဘက်သို့ ဗြိတိန်ပြည်သူတို့၏ သဘောထားယိမ်းယိုင်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အဆိုပါဇာတ်ကြောင်းကို လုပ်ကြံဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်
၁၈၅၇ ဆီပွိုင်းသူပုန်ထမှုအပြီးတွင် အထူးသဖြင့်ဥရောပအမျိုးသမီးများအား Cawnpore ကဲ့သို့ အရပ်များတွင် အဓမ္မကျင့်မှုသတင်းများ ဗြိတိသျှနှင့် ကိုလိုနီသတင်းစာများ၌ စတင်ဖြန့်လာသည်
နောက်ဆက်တွဲ တရားဝင်စစ်ဆေးမှုက မည်သည့်သက်သေအထောက်အထားမျှ မတွေ့ရှိရပေ
စပိန်-အမေရိကန်စစ်ရိပ်သန်းနေသည့်ကာလတွင် ကျူးဘန်းများအပေါ် စပိန်တို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ဇာတ်လမ်းများအား ပူလစ်ဇာနှင့် ဟာ့စ်က ထုတ်ဝေခဲ့သည်
တခါတရံမှန်ကန်သည်ဆိုသော်ငြားလည်း အဆိုပါဇာတ်လမ်းအများစုမှာ အ‌ရောင်းမြှင့်တင်ရန် လုပ်ကြံဖန်တီးမှုများသာဖြစ်သည်
ပထမကမ္ဘာစစ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော် ဝါဒဖြန့်ခြင်းကို စစ်မက်ဖြစ်ပွားသောနိုင်ငံတိုင်းက အသုံးပြုကြရာ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အကြီးအကျယ်ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ စစ်ပွဲအစောပိုင်းကာလများတွင် မျိုးချစ်စိတ်ဖန်တီးရာ၌ အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်
ဗြိတိန်ဝါဒဖြန့်ချိရေးက စစ်ရေးကြိုးပမ်းမှုအား မြှင့်တင်ရန် လိမ်ညာဖန်တီးထားသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ အလွန်အကျွံအသုံးပြုခဲ့သည်ဟု လက်ခံထားကြသည်
ယင်းကဲ့သို့ဇာတ်လမ်းများအနက် ၁ ခုမှာ ဂျာမန်စစ်သားများက ဘယ်လ်ဂျီယံကလေးများ၏ လက်များအား ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်အင်္ဂါပျက်ယွင်းအောင်ပြုလုပ်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့ဗားရှင်းတွင် စားပစ်ကြသည်ဟူသတတ်
အလားတူကိုယ်လက်အင်္ဂါပျက်စီးသွားသော ကလေးများအား တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု မျက်မြင်သက်သေ ထွက်ဆိုချက်များလည်း ရှိသည်
လက်တွေ့တွင် ကလေးတယောက်အနေဖြင့် အလားတူဒဏ်ရာရရှိပြီး ဆေးကုသမှုချက်ချင်းမရပါက အသက်ရှင်ရန်ခဲယဉ်းသည်ဟု Arthur Ponsonby က နောက်ပိုင်းတွင် ထောက်ပြသည်
အခြားရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုဇာတ်လမ်းတပုဒ်တွင် ကနေဒီယန်စစ်သားများမှာ ဂျာမန်တို့၏ လှံစွပ်သေနတ်ဖြင့် ကွပ်မျက်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းဖြစ်ရပ်အား မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ကြုံခဲ့ကြောင်း ကနေဒီယန်များစွာက အခိုင်အမာဆိုသော်လည်း ဖြစ်ပွားပုံကို ပြောရာ၌ မူကွဲအမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်
ကနေဒီယန် အထူးတပ်ဖွဲ့က ထိုကိစ္စအားစုံစမ်းစစ်ဆေးရာ မမှန်ကန်ကြောင်းတွေ့ရသည်
ဘယ်လ်ဂျီယံအမျိုးသမီးများ အထူးသဖြင့် သီလရှင်များ၏ ရင်သားများအား ဂျာမန်များက ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်ဟုလည်း အခြားသတင်းများက ဖြန့်ခဲ့သည်
ဂျာမန်စစ်သားများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို လက်နက်များအတွက် ချောဆီဖြစ်စေ ၊ ကြက်ဝက်ဘဲများအတွက် အစာအနေနှင့်ဖြစ်စေ ပြောင်းသည့် ဂျာမန်အလောင်းစက်ရုံအကြောင်း သတင်းတပုဒ်ကို ၁၉၇၁ ဧပြီတွင် တိုင်းမ်စ် သတင်းဆောင်းပါး တရပ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်
စစ်လွန်နှစ်များအတွင်း ဗြိတိန်နှင့်ပြင်သစ်ရှိ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးများက ဤဇာတ်လမ်းများမှာ အစစ်အမှန်မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်သည်
၁၉၁၅ တွင် ဗြိတိန်အစိုးရက ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ခေတ်ပေါ်သမိုင်းပညာရှင် တဦးဖြစ်သည့် ဗိုင်းကောင့်ဘရိုက်စ်ကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို စုံစမ်းရန် ဂျာမန်တို့၏ရက်စက်ရမ်းကားမှု စွဲချက်ဆိုင်ရာ ကော်မတီအား နာယကပြုရန် စေသည်
စွဲချက်အများအပြားအား အထင်အရှားသက်သေခံသော ထိုအစီရင်ခံစာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထုတ်ဝေရာ စစ်ပွဲသို့ဝင်ရောက်ရန် အမေရိကန်ပြည်သူများအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရာ၌ အထောက်အကူဖြစ်ခဲ့သည်
အစီရင်ခံစာ၏ စစ်မှန်မှုကို အနည်းငယ်ကသာ ဝေဖန်ခဲ့သည်
စစ်ကြီးပြီးနောက် အစီရင်ခံစာစာရွက်စာတမ်းကိုစစ်ဆေးရန်ရှာဖွေသည့် သမိုင်းပညာရှင်များမှာ ဖိုင်တွဲများထူးဆန်းစွာပျောက်ဆုံးသွားကြောင်း ကြားသိရသည်
မပျောက်ပျက်သွားသော ကော်မတီဝင်များအကြားက ပေးစာများအရ ၎င်းတို့စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် ဇတ်လမ်းများအပေါ် အများယုံကြည်လက်ခံစွမ်းအား သံသယကြီးစွာဖြစ်မိကြောင်း ပေါ်ပေါက်လာရလေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ရှေ့ယခင်ကာလပဋိပက္ခကာလများအတွင်းကပင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုပုံဖော်ဝါဒဖြန့်မှုအား အသုံးပြုမှုကို အယုံအကြည်မဲ့နေခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကကဲ့သို့ အတိုင်းအတာဖြင့် အသုံးမပြုတော့ပေ
Hitler's Children ၊ Women in Bondage နှင့် Enemy of Women ကဲ့သို့ အချို့ဝါဒဖြန့်ရုပ်ရှင်များတွင်မူ ခြွင်းချက်အ‌နေဖြင့် ဂျာမန်များ (နာဇီမျှသာမဟုတ်) ကို အမျိုးသမီးများနှင့်အပြစ်မဲ့သူများအား စော်ကားသည့် ၊ ယဉ်ကျေးသောလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ရန်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ကြသည်
ယခုအခါ Hitler's Children  ဇတ်ကားကို "ပြူးတူပြဲတဲ" အဖြစ်လည်းကောင်း ၊ Women in Bondage  စရိတ်နည်း အမြတ်ထုတ်ရုပ်ရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြပြီး နောက်ဆုံးတကားမှာမူ “ရုပ်ရှင်တွင်ပါသမျှမှာ အမှန်အတိုင်းသာဖြစ်သည်” ဟု ကြိုတင်ကြေညာချက် ပါရှိသည်
သို့သော်ဖြစ်ရပ်မှန်များမှာ မကြာခဏ ပုံဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် အထိတ်တလန့်ဖြစ်အောင် ပိုပိုသာသာ ပြုလုပ်ထားလေ့ရှိသည်
ဆိုဗီယက်-အာဖဂန် စစ်ပွဲ အနောက်နိုင်ငံများက ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည့် ၁၉၈၅ ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာ တစောင်အရ ကေဂျီဘီများက မိုင်းများကို ကလေးကစားစရာနှင့်ဆင်တူစေရန် တမင်ပြုလုပ်ပြီး ဆိုဗီယက်-အာဖဂန်စစ်ပွဲအတွင်း အာဖဂန်ကလေးငယ်များအတွက် ရည်ရွယ်အသုံးချခဲ့သည်
နျူးယော့ခ်တိုင်းမ်စ် ကဲ့သို့ သတင်းစာများက “ကြောက်မက်ဖွယ်ရာကောင်းသော ၊ ကလေးငယ်များအား တမင်ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့တဲ့စေခြင်း” အဖြစ် ရှုံ့ချကာ ဇာတ်လမ်းများအား ဖော်ပြခဲ့သည်
ယင်းဇတ်လမ်းများကို လူထုက သံသယပွားကြသည်ဟု မှတ်ချက်ပြုသော်လည်း ဘာဂျာ ၊ ရေဒီယို ၊ ငှက် စသည့် အဆင်းသဏ္ဌာန်ရှိ ထောင်ချောက်ဗုံး ကစားစရာများ အမှန်ပင်ရှိသည့်အကြောင်း သက်သေခံသော ကုလသမဂ္ဂ အရာထမ်း ၁ဦး၏  “အငြင်းပွားဖွယ်ရာမရှိသောသက်သေခံထွက်ဆိုချက်” က ထိုဇာတ်လမ်းများကို သက်သေခံလျက်ရှိကြောင်း ရေးသားသည်
အမေရိကန်ထုတ် BLU-43 Dragontooth ၏ ဒီဇိုင်းအား ပုံတူကူးချထားသော အ‌ရောင်တောက်ပသည့် ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် PFM-1 မိုင်း မှ ဤဇတ်လမ်း အစပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်
စွပ်စွဲချက်များမှာ “သိသာသည့် သတင်းရေးသားခြင်းဆိုင်ရာအကြောင်းများအတွက် စိတ်ဝင်စားစေယုံ” တပါး လက်တွေ့ပေါ်အခြေခံမှုမရှိဟု အာဖဂန်နစ္စတန်၏ မိုင်းအသုံးပြုမှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစင်တာက အစီရင်ခံသည်
ယူဂိုဆလာ့ဗ် စစ်ပွဲများ ခရိုအေးရှန်းစစ်သားများ၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသော ကလေး ၄၁ ဦး၏ အလောင်းများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်ဟု ဆာဘီးယန်းဓာတ်ပုံဆရာတဦးက ၁၉၉၁ နိုဝင်ဘာတွင် စွပ်စွဲပြောဆိုသည်
ကမ္ဘာ့တနံတလျားရှိ မီဒီယာများက ထိုဇာတ်လမ်းအား ဖြန့်ဝေခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း၌ ယင်းဓာတ်ပုံဆရာက လုပ်ကြံဖန်တီးပြောဆိုခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံသည်
သတင်းလိမ် ထွက်ပြီးနောက် တရက်တွင် မှုခင်းဖြစ်ပွားသည်ဟုအဆိုရှိသောနေရာ၌ ဖမ်းမိသည့် ခရိုအေးရှန်းတိုက်ခိုက်ရေးသမားများအား တရားလက်လွတ်ကွပ်မျက်ခဲ့သည့် ဆားဘီးယန်းသူပုန်များထံ လက်စားချေလိုသည့်ဆန္ဒသွတ်သွင်းပေးခဲ့မှုအတွက် ဤရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုဇာတ်လမ်းကို အပြစ်ဖို့ခဲ့ကြသည်
ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ ၁၉၉၀ ဩဂုတ်တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံအား အီရတ်က ကျူးကျော်ခဲ့သည်
အီရတ်စစ်သားများက ဆေးရုံသုံးဖန်ပေါင်းချောင်များအတွင်းမှ ကလေးများအား ထုတ်ယူပြီး သေစေရန် ကြမ်းပြင်ပေါ်လွှင့်ပစ်ထားခဲ့သည့်အတွက် မွေးကင်းစကလေးငယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေဆုံးသွားခြင်းကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ကြုံခဲ့ကြောင်း နေးရာ ဟုသာ သိရှိရသော ကူဝိတ်မိန်းကလေးငယ်က ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် ကွန်ဂရက်ရှင်နယ်ကော်မတီ၏ ရှေ့မှောက်၌ သက်သေထွက်ဆိုသည်
သူမ၏ထွက်ဆိုချက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတခုလုံးအနှံ့ရှိ သတင်းစာ ၊ ရေဒီယိုနှင့် တီဗွီများ၌ ခေါင်းစီးသတင်းဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းမှာ လိမ်ဆင်သာဖြစ်ကြောင်း ၁၉၉၂ ဒီဇင်ဘာလ၌ စီဘီစီ-ရုပ်မြင်သံကြား၏ To Sell a War အစီအစဉ်ထက်တွင် ပေါ်ပေါက်သွားသည်
နေးရာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာ ကူဝိတ်သံအမတ်ကြီး၏ သမီးဖြစ်ပြီး သူမပြောခဲ့သည့် “ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ” ကို အမှန်တကယ်မြင်တွေ့ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ပေါ်ပေါက်သွားသည်
အီရတ်ဆန့်ကျင်စစ်အား အမေရိကန်ပြည်သူတို့၏ ထောက်ခံမှု မြှင့်တင်ရေး လူထုဆက်ဆံရေးကမ်ပိန်းတခုပြုလုပ်ရန် ကူဝိတ်အစိုးရက ငှားရမ်းထားသော လူထုဆက်ဆံရေး အကျိုးတော်ဆောင် Hill & Knowlton က သူမ၏ သက်သေခံထွက်ဆိုချက်ကို လူအများသိစေရန် အကြီးအကျယ်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်
၁၉၇၄ နှင့် ၁၉၇၇ ကာလအတွင်း ပေါင်းစည်းရေးချာ့ချ်အဖွဲ့ဝင်များအကြောင်း သတင်းဆောင်းပါး ၁၉၀ အား လေ့လာမှုမှတဆင့် Bromley နှင့် အခြားသူများက ၁၈၈ ခုတွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု ဇတ်လမ်းများ နှင့် ချာ့ချ်အပေါ် ရန်လိုစိမ်းကားမှုများပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်
အများဆုံးတွေ့ရသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုမှာ -တကိုယ်ရည်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် မိမိသဘောဆန္ဒအတိုင်းပြုမူပိုင်ခွင့်အား စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရချိုးဖောက်မှုစီးပွားရေးအရချိုးဖောက်မှု - ပိုင်ဆိုင်ပစ္စည်းများ ရောင်းချပြီး ရောင်းရငွေကို ချာ့ချ်အား ပေးရန် အဖွဲ့ဝင်များအား ချာ့ချ်က ဖိအားပေး ခိုင်းစေသည်ဟု သတင်းပို့သည်
မိဘ-သားသမီးဆက်ဆံရေးအား ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း -  ချာ့ချ်အဖွဲ့ဝင်များ၏ ငြင်းပယ်ခံရသော မိသားစုများ၏ ရန်လိုစိမ်းကားမှုမှ ကြီးထွားလာသည်
နိုင်ငံခြားသားများ ဦးစီးသော ချာ့ချ်ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့်ဥပဒေဆိုင်ရာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုအမေရိကန်လူမှုဗေဒပညာရှင် Kurtz ၏ အဆိုအရ ယင်းဇတ်လမ်းများတွင် အမှန်တရားပါသော်လည်း ယင်းကဲ့သို့အဖြစ်များမှာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ချာ့ချ်အကြောင်းဖော်ပြမှုက အဆိုးမြင်သဘောဆန်သည်
ပေါင်းစည်းရေးချာ့ချ်အဖွဲ့ဝင်များအား ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုစွန့်လွှတ်စေခြင်းအတွက် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုဇာတ်လမ်းများအား အကြောင်းပြသည်
ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအသစ်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် လှုပ်ရှားမှုများ နှင့် ဘာသာရေးဂိုဏ်းဂဏများအကြောင်း ဇာတ်လမ်းများတွင်လည်း အသုံးပြုသည်
အီရတ်စစ်ပွဲ ၂၀၀၃ အီရတ်ကျူးကျော်မှုမတိုင်မီ ဆက်ဒန် နှင့် ကူဇိတ်ဟူစိန်တို့က ၎င်းတို့၏ Baathist  စည်းမျဉ်းဥပဒေအားဆန့်ကျင်သူများကို ပလတ်စတစ်ဖြတ်စက် သို့မဟုတ် သစ်ဖြတ်စက်များအတွင်းထည့်ပစ်ကြသည်ဆိုသော သတင်းများ ယူကေနှင့်ယူအက်စ်တွင် ထွက်ပေါ်လာသည်
ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ အာရုံအား ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး "လူတွေကို အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာဖြတ်တောက်ပစ်တာကြည့်ပြီးမှ စစ်ပွဲကို မထောက်ခံဘူးလို့ပြောပါ” ကဲ့သို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ဇာတ်လမ်းများဖြင့် စစ်အရေးယူမှုအား ထောက်ခံမှုကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်
တနှစ်အကြာတွင် ထိုကဲ့သို့စက်များရှိကြောင်း ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည့် သက်သေအထောက်အထားမရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်
သူနှင့် အခြားမရိန်းတပ်သားများက ၄နှစ်သမီးတဦးအပါအဝင် အပြစ်မဲ့သူ အီရတ်အရပ်သား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို တမင်ကြံရွယ်သတ်ခဲ့သည်ဟု မရိန်းတပ်ကြပ်ကြီးဟောင်း ဂျင်မီမက်ဆေးက ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အခိုင်အမာဆိုသည်
ကမ္ဘာတလွှားရှိ သတင်းဌာနအဖွဲ့အစည်းများက သူ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း ပင်တဂွန်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့အတွင်းလိုက်ပါသွားပြီး သူ၏တိုက်ပွဲသတင်းယူခဲ့သော သတင်းထောက် ၅ ဦးတွင် မည်သူကမျှ အီရတ်အရပ်သားများအား အရမ်းကာရော သို့မဟုတ် လက်လွတ်စပါယ် ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းအား မြင်တွေ့ခဲ့သည်ဟု မပြောခဲ့ပေ
“မမှန်မကန်သော်လည်းကောင်း ချဲ့ကားခြင်းသော်လည်းကောင်း” ဟု သူ၏ စွဲချက်ကို St. Louis Post-Dispatch  က သတ်မှတ် ပယ်ချလိုက်သည်
ထောင် ၂ နှစ် ကျနေစဉ်အတွင်း လျှပ်စစ်ဖြင့်ရှော့ရိုက်ခြင်း နှင့် ထပ်တလဲလဲ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းများ အပါအဝင် Baathist ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ လူမဆန်သောဆက်ဆံမှုပြုခံခဲ့ရသည်ဟု ဂျူမနာဟန်နာဆိုသူ အီရတ်အမျိုးသမီးတဦးက ၂၀၀၃ ဂျူလိုင်တွင် သက်သေထွက်ဆိုသည်
ဝါရှင်တန်ပို့စ်၏ မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာတွင် ဤဇာတ်လမ်းကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က လက်ထောက် ကာကွယ်ရေးအတွင်းဝန် Paul D. Wolfowitz က အထက်လွှတ်တော် ပြည်ပဆက်ဆံရေးကော်မတီထံ တင်ပြခဲ့သည်
သူမ၏ မည်သည့်စွဲချက်ကိုမျှအတည်မပြုနိုင်ကြောင်းနှင့် သူမဇာတ်ကြောင်းတွင် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှုများပါဝင်ကြောင်း ၂၀၀၅ ဇန်နဝါရီ အက်စ်ကွိုင်းယား နှင့် ဝါရှင်တန်ပို့စ်ပါ ဆောင်းပါးများက ကောက်ချက်ချထားသည်
သူမအနှိပ်စက်ခံရသည့် အကျဉ်းထောင်တခုတည်းတွင်ပင် ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်ဆိုသော သူမ၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူမှာလည်း အမှန်တကယ်တွင် အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်သည်
အခြားဖြစ်ရပ်များ Jenin တိုက်ပွဲအတွင်း ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက်အသတ်ခံရမှု ရှိခဲ့သည်ဟု ပါလက်စတိုင်းအရာရှိများက စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စွပ်စွဲချက်များမှာ မှားယွင်းကြောင်း နိုင်ငံတကာစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများက သက်သေပြခဲ့သည်
၂၀၁၀ တောင်ပိုင်း ခစ်ဂစ်စတန် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းများဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ဥဇဘက်များက ဒေသခံအမျိုးသမီးများအဆောင်ကို ချိုးဖျက်ဝင်ရောက်ပြီး ခစ်ဂစ်အမျိုးသမီးအများအပြားကို အဓမ္မကျင့်ခဲ့ကြသည်ဟူသော ကောလဟာလမှာ ခစ်ဂစ်လူမျိုးများအကြား ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်
အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုမျိုးဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့က အတည်ပြုချက် မည်သည့်အခါကမျှ ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပေ
အာရပ်နွေဦး အတွင်း မွမ်မာဂဒါဖီ၏ “ဗိုင်ယာဂရာအားဖြည့်မုဒိမ်းမှုများ” ကျူးလွန်ရန် အမိန့်ပေးခံထားရသော သစ္စာခံများက ကျူးလွန်သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများကို လစ်ဗျားမီဒီယာများက သတင်းတင်ဆက်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၏ နောက်ပိုင်းစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများတွင် အဆိုပါစွပ်စွဲချက်များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သက်သေအထောက်အထားများ မတွေ့ရှိရသည့်အပြင် သူပုန်များက ထိုစွပ်စွဲချက်များကို တမင်သက်သက်လိမ်လည်နေကြကြောင်း သိရသည့်အတွက် အမှုများစွာတွင် ၎င်းတို့အား ပယ်ချခဲ့ရသည်
Sloviansk ရှိ ယူကရိန်းစစ်သားများက ၃ နှစ်သား ယောက်ျားလေး ၁ ဦးအား ကားစင်တင်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူအား သေစေသည်အထိ တင့်ကားဖြင့် တရွတ်တိုက်ဆွဲခဲ့သည်ဟူသော သတင်းပေးပို့ချက်ကို ၂၀၁၄ ဇူလိုင်တွင် ရပ်ရှန်း ပြည်သူ့အသံလွှင့်ဌာန ချန်နယ်ဝမ်းက ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်
မြို့နေလူထုအများအပြားအား သတ်ဖြတ်မှုကို အတင်းအကျပ်ကြည့်ရှုစေခဲ့သည်ဟု သက်သေခံထွက်ဆိုချက်က အခိုင်အမာဆိုခဲ့သော်လည်း အင်တာဗျူးခံရသည့် မျက်မြင်သက်သေတဦး၏ ပြောဆိုမှုအား အခြားမည်သူကမျှ ထပ်ဆင့်ထောက်ခံပေးနိုင်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် အခြားမီဒီယာများကလည်း ယင်းဇာတ်လမ်းကို အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ
Novaya Gazeta သတင်းထောက်တဦးမှာလည်း မြို့မှ အခြားမျက်မြင်သက်သေ မည်သူ့ကိုမျှ မရှာဖွေနိုင်ခဲ့ပေ
အလိုရှိအပ်, နှစ်သက်အပ်, မြတ်နိုးအပ်, ချစ်ခင်စုံမက်အပ်, ကာမနှင့် စပ်ယှဉ်, တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်သော စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မြင်အပ်သော ရူပါရုံ, သောတဝိညာဏ်ဖြင့် ကြားအပ်သော သဒ္ဒါရုံ, ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့် နမ်းရှူအပ်သော ဂန္ဓာရုံ, ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် လျက်အပ်သော ရသာရုံ ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ မနောဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သော ဓမ္မာရုံတို့သည် ဥပါဒါနိယတရား၊ ယင်းအာရုံတို့၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါနတရားဟု အာရုံတစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အမြဲစိမ်းလန်းနေသော အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်
အခေါက်သည် အပြာရောင်သန်းလျှက် ဗာဒံရောင် ရှိသည်
အရွက်သည် ၃ လက်မှ မှ ၇ လက်မ အထိ ရှည်ပြီး ၁ လက်မခွဲမှ ၆ လက်မခန့်အထိ ကျယ်သည်
အပွင့်သည် နီရောင်ရောင် ရှိသည်
အဖို အမဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်
အသီးမှာ ငရုတ်ကောင်းစေ့ခန့် အသီးငယ် ကလေးများ ဖြစ်သည်
နုစဉ် အစိမ်းရောင် ရှိ၍ ရင့်သောအခါ နီညိုရောင် ရှိသည်
သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း မသိကြကုန်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် အခြား သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၏မျက်နှာကို ချီးမွမ်းအံ့ဩ၍ မော့ကြည့်နေကြရပုံကိုလဲ ဝါဂွမ်းဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူပါသည်
သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း သိပြီးသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် အခြား သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၏မျက်နှာကို မော့ပြီး မကြည့်ရတော့ကုန်၊ လေမုန်တိုင်းဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သော တံခါးတိုင်ဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူပြီး သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း သိအောင်အားထုတ်ကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာသည် ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်းတွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်
အမှု—သံဃာက ဖယ်ထုတ်ထားသူကို ပြန်၍သွင်းမှု
အမှုသည်—ထုလ္လနန္ဒာ
သာဝတ္ထိမြို့၌ “စဏ္ဍကာဠီ” မည်သော ဘိက္ခုနီသည် ကံပြုခြင်း မိမိအသင်းအပင်းတွင် တိုင်ပင်မှုကိုလည်း ပြုတတ်၏, ခိုက်ရန်ဖြစ်မှုကိုလည်း ပြုတတ်၏, ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောမှုကိုလည်း ပြုတတ်၏, စကားအလွန်များ၏, သံဃာ၌ အဓိကရုဏ်းဖြစ်အောင်လည်း ပြုတတ်၏, ထိုစဏ္ဍကာဠီကို ဘိက္ခုနီသံဃာက ဥက္ခေပနီယကံ (နှင်ထုတ်မှုကံ) ပြုမည်လုပ်လျှင် ထုလ္လနန္ဒာသည် မပြုဖို့ရန် ကန့်ကွက်၏၊ အခါတပါး၌ကား ရွာနယ်တစ်ခုကို ထုလ္လနန္ဒာ သွားနေခိုက်၌ ထိုစဏ္ဍကာဠီကို သင့်နေသော အာပတ်ကို (အာပတ်ဟု) မရှုသည့်အတွက် ဥက္ခေပနီယကံ ပြုလေသည်
[ဤကံအပြုခံရသူသည် သံဃာ့ကိစ္စ၌ အပေါင်းအဖေါ် မလုပ် ရတော့၊ ]ထုလ္လနန္ဒာသည် ရွာငယ်၌ ကိစ္စပြီး၍ ပြန်လာသောအခါ စဏ္ဍကာဠီသည် (ပြုနေကျဖြစ်သော ခြေဆေး ရေခပ်ပေးခြင်း, သပိတ် သင်္ကန်း လှမ်းယူခြင်းက စသော) တာဝန်ဝတ်တရားကိုမပြုဘဲ (စိတ်ကောက်)နေ၏၊ ထုလ္လနန္ဒာက “ဘာပြုလို့ ဝတ်တရားကို မပြုသလဲ” ဟုမေးသောအခါ အားကိုးစရာ မရှိတဲ့ သူဟာဒီလို (ဝတ်တရားမပြုဘဲ) နေရတာပေါ့”ဟု လျှောက်၏၊ “ဘာလို့ အားကိုးစရာမရှိရမှာလဲ” ဟု ပြောသောအခါ “သူ့ကို ဘိက္ခုနီသံဃာက (ဒီဘိက္ခုနီဟာ အားကိုးစရာမရှိ, ထင်ရှားသူမဟုတ်, သူ့ဘက်က ဘယ်သူမှ ကန့်ကွက်မည့်သူမရှိဘူး-ဆိုတဲ့အနေမျိုးဖြင့်) သူ့ကိုနှင်ထုတ်ထားကြောင်းကို ပြောပြလေသည်
ထိုအခါ ထုလ္လနန္ဒာသည် “ကံပြုတဲ့ ဒီကောင်မတွေဟာ အမိုက်မတွေ့ ဉာဏ်ရှိသူမတွေမဟုတ်ကြဘူး၊ ဒင်းတို့ဟာ ကံကိုလဲ နားမလည်ကြဘူး, ကံရဲ့အပြစ်ကိုလဲ နားမလည် ကြဘူး, ကံရဲ့ပြည့်စုံပုံ ပျက်စီးပုံကိုလဲ နားမလည်ကြဘူး၊ ငါတို့သာ နားလည် ကြတယ်, ငါတို့ဟာ မပြုရသေးတဲ့ ကံကိုလဲ ပြုအောင်လုပ်နိုင်ကြတယ်, ပြုပြီး တဲ့ကံကိုလဲ ဖျက်ပစ်နိုင်ကြတယ်”ဟု ပြော၍ ဘိက္ခုနီသံဃာကို ကပျာကယာ စည်းဝေးစေပြီးလျှင် ထုတ်ဖယ်ထားသော စဏ္ဍကာဠီကို သံဃာတွင်းသို့ ပြန်၍ သွင်းလေသည်
(ပြန်၍သွင်းသောကံ ပြုပေးလေသည်-ဟူလို
ထိုအခါ ဘိက္ခုနီအများက ထုလ္လနန္ဒာ၏ ပြောပုံ ဆိုပုံ လုပ်ကိုင်ပုံကို ကဲ့ရဲ့ကြ၍ ရဟန်းတော်များ လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင် သိတော်မူသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ သမဂ္ဂေန သံဃေန ဥက္ခိတ္တံ ဘိက္ခုနိံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန အနပလောကေတွာ ကာရကသံဃံ, အနညာယ ဂဏဿ ဆန္ဒံ ဩသာရေယျ, အယမ္ပိ ဘိက္ခုနီ ပဌမာပတ္တိကံ ဓမ္မံ အာပန္နာ နိဿာရဏီယံ သံဃာဒိသေသံ
အကြင်ဘိက္ခုနီသည် မှန်ကန်သော သဘောလည်းဖြစ်သော ဝိနည်းထုံးစံအတိုင်း စစ်ဆေး မေးမြန်းမှုလည်း ရှိသော ဉ တ်ကမ္မဝါစာဖြင့် (ကံပြု၍) သံဃာမှ ဖယ်ထုတ်ထားအပ်သောဘိက္ခုနီကို ကံပြုသော သံဃာကိုလည်း ခွင့်မပန်ဘဲ ထိုကံသော ဘိက္ခုနီအပေါင်း၏ စိတ်ဆန္ဒကိုလည်းမသိရဘဲ သံဃာ့အတွင်းသို့ ပြန်၍သွင်းအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီလည်း လွန်ကျူးလျှင် လွန်ကျူးခြင်း သင့်ရောက်အပ်သော သံဃာမှ နှင်ထုတ်ကြောင်းလည်းဖြစ်သော သံဃာဒိသေသ် အာပတ်သင့်၏
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ဆိတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၆ ဦး၊ မ ၁၁၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
တိုင်းတစ်ပါးမှ ဝင်လာသော ကုန်နှင့် တိုင်းတစ်ပါးသို့ ထုတ်သောကုန်များပေါ်တွင် စည်းကြပ်သောအခွန်များကို အကောက်ခွန်ဟု ခေါ်သည်
ယခုခေတ်တွင် တိုင်းတစ်ပါးမှ ဝင်လာသော ဝင်ကုန်များပေါ်တွင် များသောအားဖြင့် အခွန်စည်းကြပ်တတ်ကြရာ ယင်းအခွန်ကို သွင်းကုန် ကောက်ခွန်ဟု ခေါ်သည်
တိုင်းတစ်ပါးသို့ ထုတ်သော ကုန်များပေါ်တွင် အကောက်ခွန်ယူသည့် တိုင်းပြည်များမှာအနည်း ငယ်မျှသာ ရှိရာ ယင်းအခွန်မျိုးကို ထုတ်ကုန်ကောက်ခွန်ဟု ခေါ်သည်
ထုတ်ကုန်များများ ထုတ်နိုင်အောင် အားပေးသော အနေဖြင့် တိုင်းပြည် အများအပြားသည် ထုတ်ကုန်များပေါ်တွင် အကောက်ခွန်ယူလေ့ မရှိချေ
ထုတ်ကုန် အမြောက်အမြား ထုတ်နိုင်မှ နိုင်ငံခြားငွေ များစွာ ရရှိနိုင်သည်
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့တွင် ထုတ်ကုန်ခွန်ယူသည့် စံနစ်ကို ဥပဒေဖြင့်ပင် တားမြစ်ထားလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံ သည်လည်း ထုတ်ကုန်များပေါ်တွင် အကောက်ခွန်ခံခြင်း မရှိ ချေ
သို့သော် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ပြည်တွင်း အထူး လိုအပ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ ပြည်ပသို့ မထုတ်နိုင်အောင် ထုတ်ကုန်ခွန်များ စည်းကြပ်ကာ သွယ်ဝိုက်၍ တားမြစ်ထား တတ်သည်
ကော်ဖီ အမြောက်အမြားစိုက်၍ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားသို့ ပို့နေသော ဘရာဇီးနိုင်ငံသည် အခွန်ဝင်ငွေ မှန်မှန်ရရှိစေရန် ထုတ်သော ကော်ဖီများပေါ်တွင် အကောက်အခွန် စည်းကြပ် သည်
အကောက်ခွန်သည် နိုင်ငံအစိုးရအတွက် အလွန်မှန်သော ဝင်ငွေဖြစ်ရကား တိုင်းပြည် အသီးအသီးတို့ သည် မိမိတို့၏ ဥပဒေ စည်းမျဉ်းအရ သွင်းကုန်များပေါ်တွင် အကောက်ခွန် စည်းကြပ်ကြသည်
စည်းကြပ်ပုံ စည်းကြပ်နည်းမှာ တစ် တိုင်းပြည်နှင့် တစ်တိုင်းပြည် မတူကြချေ
ခရစ် ၁၈၆ဝ ပြည့် နှစ်လောက်မှစ၍ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် ဆယ်နှစ် ကျော်ကျော်တိုင်အောင် အကောက်မရှိ၊ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ် မှုရှိခဲ့သော အဂ‡လန်နိုင်ငံသည် တိုင်းပြည် ပြန်လည်ထူထောင် ရန် ငွေကြေး ရရှိရေးအတွက်ကြောင့်သာ သွင်းကုန်များပေါ် တွင် သွင်းကုန် ကောက်ခွန်ကို ကောက်ခံခဲ့လေသည်
အခြား တိုင်းပြည်များသည်လည်း မိမိတို့၏ အစိုးရ ဘဏ္ဍာတော် ဖြည့်သွင်းရန်အတွက် သွင်းကုန် ကောက်ခွန်များ ကောက်ကြ သည်
မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ရည်ရွယ်ချက် နှစ်မျိုးဖြင့် သွင်းကုန်ကောက်ခွန်များ စည်းကြပ် ကြသည်
တစ်မျိုးမှာ အစိုးရဘဏ္ဍာတော် ဖြည့်တင်းရန်နှင့် တစ်မျိုးမှာ ပြည်တွင်း လုပ်ငန်း ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖြစ် သည်
ဤတိုင်းပြည်များသည် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းသော ကုန် များ အဖိုးနှုန်း တက်သွားစေရန် သွင်းကုန်ကောက်ခွန်များ စည်းကြပ်ကြသည်
ဤသို့ စည်းကြပ်ရခြင်းမှာ ပြည်တွင်းကုန် ထုတ်လုပ်သူများအား အခွင့်အရေး ပေးလိုသောကြောင့်ဖြစ်၍ ဤနည်းသည် ပြည်တွင်း လုပ်ငန်းကာကွယ်ရန် ကောက် သောနည်း ဖြစ်သည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းလာသော ကုန်များကို ပြည်တွင်းဖြစ်ကုန်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင် မရောင်းနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
သွင်းကုန် အရေအတွက်ပေါ်တွင် မူတည်၍ ကောက်သော အကောက်ခွန်ကို ပမာဏအလိုက် အကောက်ခွန်ဟု ခေါ်သည်
သွင်းကုန်များ၏ တန်ဖိုးပေါ်တွင် တွက်ချက်၍ ကောက်သော အကောက်ခွန်ကို တန်ဖိုး အလိုက် အကောက်ခွန်ဟု ခေါ်သည်
အချို့ကုန်များပေါ်တွင် ကောက်သောနည်းမှာ အထက်ပါ နည်း နှစ်နည်းကို ပေါင်း၍ ကောက်သောနည်း ဖြစ်သည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ မဲဇလီ
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈ ဦး၊ မ ၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
တက္ကသိုလ်တင်ခ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်တင်ခကို ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့၊ စနေနေ့တွင် သထုံခရိုင်၊ သိမ်ဆိပ်မြို့နယ်၊ ကတိုက်ကလေးကျေးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိဘများမှာ အဖ ဦးချစ်ကျော်၊ အမိ ဒေါ်သန်းရင်တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေအစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ သင်္ကြန်အထူးထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် ပွဲသဘင် မနွှဲချင် သဘင်နွမ်းတာပ လေးချိုးကဗျာကို တက္ကသိုလ်မောင်တင်ခ ကလောင်အမည်ဖြင့် ပထဦးဆုံးအကြိမ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်
၁၉၅၉ ခုနှစ် သက်လျာမဂ္ဂဇင်း ကဗျာပြိုင်ပွဲတွင် ပညာ လေးလုံးစပ်ကဗျာကို တက္ကသိုလ်တင်ခအမည်ဖြင့် ဒုတိယဆုရရှိကာ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်
မြန်မာ့အလင်း၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာများတွင် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာအထွေထွေဂုဏ်ထူးဖြင့် (မြန်မာစာအဓိက)ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၆၀ − ၆၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အောင်ဆန်းသူရိယလှသောင်းကျောင်းတွင် (၁၉၆၀ − ၆၄) ခုနှစ်အထိ အထက်တန်းနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ် (၃၁) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
(၁၉၆၅ − ၆၉) ခုနှစ်များတွင် အမှတ် (၉၇) ခြေလျင်တပ်ရင်း၌ တပ်စုမှူး၊ တပ်ခွဲမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိပြီး နည်းပြဆရာ၊ လက်ထောက်ကထိက၊ ကထိက၊ ပါမောက္ခ၊ လက်ထောက်စာပေညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်များကို အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၄ − ၇၉ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ် သုတစကားပြေကျမ်းများလေ့လာချက်စာတမ်း တင်သွင်းခဲ့သည်
ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ စန္ဒာ၊ သောင်းပြောင်းထွေလာ မဂ္ဂဇင်းများ၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်၊ မြန်မာ့အလင်းနှင့် ကြေးမုံသတင်းစာများတွင် ကဗျာ၊ စာပေဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်
(၁၉၈၉-၉၃) ခုနှစ်များတွင် လုပ်သားပြည်သူ့​နေ့စဉ် (ယခု မြန်မာ့အလင်း) စာ​ပေအနုပညာကဏ္ဍတွင် မြန်မာစာ​ပေမှ ရှာ​ဖွေ​တွေ့ရှိချက်များနှင့် အခြား စာ​ပေယဉ်​ကျေးမှုအနုပညာ သုတ​ရေးရာများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ​ရေးသား​ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ​ဆောင်းပါး ၃၄ ပုဒ် ​ရွေးထုတ်ကာ ​ဆောင်းပါး​ပေါင်းချုပ်စာအုပ်ကို မြန်မာ့ဇာတိမာန်အဘိဓာန် အမည်ဖြင့် ဂုဏ်ထူးစာ​ပေမှ ပုံနှိပ်ထုတ်​ဝေခဲ့သည်
ပြင်ဦးလွင်မြို့စာ​ပေနှင့်စာနယ်ဇင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံစာ​ပေနှင့်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၁) တာဝန်များ ထမ်း​ဆောင်လျက်ရှိသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ အမျိုးသားစာပေဆု၊ သုတပဒေသာ (ဝိဇ္ဇာပညာရပ်)ဆုအတွက် တက္ကသိုလ်တင်ခ၏ မြန်မာ့ဇာတိမာန်အဘိဓာန် စာအုပ်ကို ဂုဏ်ထူးတိုက်စာပေတိုက်က ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မြန်မာ့အလင်း၊ ကြေးမုံ၊ နယူးလိုက်အော့ဖ်မြန်မာ သတင်းစာများ၊ နိုင်ငံတကာသတင်းဂျာနယ်၊ ရွှေမောင်းသံဂျာနယ်၊ နိုင်ငံဂုဏ်ရည်မဂ္ဂဇင်းနှင့် အခြားဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
၁၂၀၅ (၁) ရက်
တက်လျက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kathlet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ တင်းဂါတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တင်းဂါတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၂ ဦး၊ မ ၁၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်
တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၇၂ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၅၄ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၈ ဦး) ရှိသည်
ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် (၅၄) တွင် ကရင်တိုင်းရင်းသာရေးရာ ကိုယ်စားလှယ် (၁) ဦး နှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားရေးရာ ကိုယ်စားလှယ် (၁) ဦးစီ ပါဝင်ပါသည်
ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်
ဗာဂျီသည် အထင်ရှားဆုံးသော ရောမစာဆိုတော်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သို့သော် ဗာဂျီသည် ရောမလူမျိုးစစ်စစ် တစ်ဦး မဟုတ်ဘဲ ဘီစီ ၇ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ တွင် ဆီဆယ်လပိုင်းဂေါလနယမန်တွာမြို့အနီး၌ မွေးဖွားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
မိဘများမှာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများ မဟုတ်သော် လည်း လူရည်ချွန်ဖြစ်လာမည့် မိမိတို့၏သားအား ကရီမိုးနား၊ မီလန်၊ နေပယ်နှင့် ရောမမြို့တော်ကြီးသို့ ပို့ကာ ထိုခေတ်က ခေတ်စားသော ဘာသာစာပေနှင့် သဘာဝတ္ထပညာရပ်များကို ကောင်းစွာ လေ့လာဆည်းပူးစေလေသည်
ဗာဂျီကား တောတောင်စိမ့်စမ်းများဖြင့် သာယာတင့်တယ် သော ဒေသတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းလာခဲ့သူ ဖြစ်သည့်အလျှောက် သဘာဝလောကကို အလွန်နှစ်ခြိုက် ပျော်ပိုက်သူ ဖြစ်သည်
ဂျူးလယပ်ဆီဇာ လုပ်ကြံခြင်း ခံရပြီးနောက် အောက်တေးဗီယပ် နှင့် ဗရူးတပ်တို့ ဖြစ်ပွားသည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲအပြီးတွင် ဗာဂျီ ပိုင်ဆိုင်သည့် နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်၍ အောက်တေးဗီယပ် က သူ့အား အကူအညီပေးသော စစ်သားများကို ပေးဝေချီးမြှင့် လိုက်လေသည်
ဗာဂျီကလည်း သာယာလှပသည့် တောတောင် စိမ့်စမ်းများရှိသော မိမိပိုင်ဒေသများကို လက်မလွှတ်နိုင်သဖြင့် အလွန်တရာ စိတ်ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း ဖြစ်ရရှာလေသည်
ထိုကြောင့် မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများ၏ တိုက်တွန်း ချက်အရ ရောမမြို့တော်သို့ သွားရောက်၍ အော်ဂတ်စတပ်ဘွဲ့ခံ အောက်တေးဗီယပ်ထံ မိမိ၏နယ်မြေများအတွက် အသနားခံရာ နောက်ဆုံး၌ အော်ဂတ်စတပ်ဘုရင်က ဗာဂျီအား ကမ်ပန်းနီး ယားအနီးရှိ နယ်မြေများကို အစားပေးလေသည်
ရောမမြို့တော်တွင် မြေကိစ္စ ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဗာဂျီသည် အော်ဂတ်စတပ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဥစ္စာပစ္စည်းနှင့် ပြည့်စုံလှ၍ စာပေကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဝန်ကြီး မီဆီးနပ်နှင့်လည်းကောင်း အကျွမ်းတဝင် ဖြစ်သွားလေသည်
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများကြောင့် လည်း ဗာဂျီသည် အထင်ရှားဆုံးသော ရောမစာဆိုကျော်ကြီး ဖြစ်လာရပေသည်
အထူးသဖြင့် မီဆီးနပ်သည် ဗာဂျီ၏ကဗျာ များကို အလွန်နှစ်သက်သဘောကျလှသဖြင့် ဗာဂျီအား ကြေးငွေ အမြောက်အမြား ပေးကမ်းထောက်ပံ့လေသည်
ထိုကြောင့် ဗာဂျီ သည် မိမိ၏ ဝမ်းရေးနှင့် နေထိုင်ရေးတို့အတွက် မကြောင့်ကြရ တော့ဘဲ စိတ်ချမ်းမြေ့သာယာစွာ မိမိနှစ်သက်သော မိမိ၏ နယ်မြေဒေသ၌နေထိုင်၍ ကဗျာများကို သီကုံးဖွဲ့နွဲ့နိုင်ခဲ့ပေသည်
မိမိစိတ်တိုင်းကျ အရပ်တွင်သာ အနေများသော်လည်း ဗာဂျီ သည် တစ်ခါတစ်ရံ အီတလီနှင့် ဂရိနိုင်ငံ အနှံ့အပြားသို့ ခရီး ထွက်သေးလေသည်
ဗာဂျီ၏ ကဗျာများသည် တောသဘာဝ၏ အလှအပ ရှုခင်းသာများကို စာပန်းချီဖွဲ့သည့်ကဗျာများ ဖြစ် လေရကား ဗာဂျီသည် လယ်သမားစာဆိုဟုလည်း ထင်ရှား လေသည်
ဂျော့ဂျစ်အမည်ရှိသော ကဗျာမှာ တောသဘာဝကို ဖွဲ့ဆိုသော ကဗျာဖြစ်၍ ၇ နှစ်ကြာမျှ သီကုံးရလေသည်
ယင်းကို မီဆီးနပ်သို့ ရည်ညွှန်းထားလေသည်
ဗာဂျီသည် အလုပ်ကို ဖြည်းလေးသက်သာစွာ လုပ်ကိုင် တတ်သူဖြစ်သည်
တစ်နေ့လျှင် ကဗျာ လေးငါးကြောင်းမျှသာ စပ်ဆိုရေးသား၍ သူစပ်ဆိုပြီးသမျှသည်လည်း စကားလုံး ပြောင် ပြောင်နှင့် လှပလေးနက်သော စာသားများဖြစ်ပေသည်
သူ၏ အကျော်ကြားဆုံးသော အီးနီးယစ်မော်ကွန်းလင်္ကာကြီးကို ၁ဝ နှစ်ကြာမျှ ရေးသားခဲ့လေသည်
ထိုမော်ကွန်းကြီးသည် အော်ဂတ် စတပ် ဧကရာဇ်၏ တောင်းပန်ချက်အရ ရောမနိုင်ငံတော်ကြီး၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားပုံကို ဖွဲ့ဆိုရေးသားထားသော နိုင်ငံဖွဲ့ကဗျာကြီး ဖြစ်သည်
မော်ကွန်း၏အမည်မှာမူ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲမှ သူရဲကောင်း အီးနီးယစ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
အီးနီးယစ်သည် ထရွိုင်မြို့ကြီး ကျဆုံးပြီးနောက် အီတလီနိုင်ငံ သို့ နိုင်ငံသစ် ထူထောင်ရန် လာရောက်သူဖြစ်သည်
မော်ကွန်း လင်္ကာကြီး ရေးသားနေစဉ်အတွင်း အော်ဂတ်စတပ်က ပြီးသမျှ စာမူအချို့ကို ဖတ်ရှုလိုသော်လည်း ဗာဂျီက ၃ နှစ်ခန့်မျှ ငြင်း ပယ်ခဲ့လေသည်
ဘုရင်ဧကရာဇ်က တောင်းဆိုခြင်း ဖြစ်သော် လည်း စာဆိုကြီးကား မိမိ၏ပညာကို ဧကရာဇ်ထက် ပို၍ တန်ဖိုးထား အလေးမူလေသည်
သို့သော် မော်ကွန်းကဗျာ လင်္ကာကြီးကို အပြီးသတ် အချောကိုင်ရန် အာရှနှင့် ဂရိဘက် သို့ ခရီးထွက်နေယင်း အသည်းအသန် ဖျားလေရာ အော်ဂတ် စတပ်က ရောမသို့ အမြန်ခေါ်လာစေ၏
ရောမသို့ ပြန်ရောက် ၍ မကြာမီ ဘီစီ ၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သွားရှာလေသည်
စာဆိုကြီးဗာဂျီသည် မိမိ၏ အီးနီးယစ်မော်ကွန်းလင်္ကာကြီး ကို အချောကိုင် မွမ်းမံခြင်း မပြုရသေးသဖြင့် ထုတ်ဝေခြင်း မပြုလိုသေးပေ
ထိုအကြောင်းကို အနိစ္စရောက်ခါနီး၌ပင် အတန် တန် မှာကြားခဲ့ရှာသည်
သို့ရာတွင် ထိုလင်္ကာကြီးသည် အနှစ် သာရနှင့် ပြည့်စုံကောင်းမွန်လှခြင်းကြောင့် ဗာဂျီ၏ မိတ်ဆွေ တစ်စုနှင့် အော်ဂတ်စတပ်တို့က ထုတ်ဝေလိုက်ကြသည်
ထိုသို့ ထုတ်ဝေလိုက်ခြင်းသည် ဗာဂျီအား ကမ္ဘာ့စာပေလောက၏ ထိပ်တန်းသို့ ပို့ဆောင်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
အကြောင်းမှာ အီးနီးယစ် လင်္ကာကြီးသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး ကျော်ကြားသွား ခဲ့သည်နှင့်အမျှ ဗာဂျီ၏အမည်သည်လည်း ကမ္ဘာ့စာပေလောက တွင် အထင်အရှား မှတ်ကျောက်တင် ကျန်ရစ်ခဲ့သောကြောင့်ပင် တည်း
ထိုမျှမကသေးချေ
ဗာဂျီ၏အီးနီးယစ်ကဗျာကြီးအတွက် ရောမလူမျိုးတို့သည် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွား နိုင်ခဲ့ကြပေသေးသည်
ထနိပါတ်ရွာ၊ မြင်းကကုန်း
ဘတ်တိုဂဘူတာ  (別当賀駅 ဘတ်တိုဂ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ နဲမုရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၂ မိုင်စုစည်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: 12Maingsusee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုမောမန်နိမ်း (ပလောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုမောမန်နိမ်း (ပလောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
အကောက်တဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ahkaukte)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ကိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၄ ဦး၊ မ ၁၁၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၇ ဦးနေထိုင်သည်
ကာတွန်း ဦးခင်ဆွေကို ၁၉၄၀ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
အဖ ဦးစံဝင်း၊ အမိ ဒေါ်ငွေသီးတို့၏ သားဖြစ်သည်
ဒေးဒရဲ ဇာတိ ဖြစ်သည်
ကာတွန်းပညာကို ပန်းချီဦးခင်အောင်ထံမှ လေ့လာဆည်းပူးသင်ကြားခဲ့သည်
(၁၉၅၆)ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်သတင်းစာတွင် ကာတွန်း စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်းကာတွန်းများ၊ ရုပ်ပြကာတွန်းစာအုပ်များ ရေးဆွဲခဲ့သည်
ထင်ရှားသောကာတွန်းဇာတ်ကောင်များမှာ ဗန်ဗန်၊ လင်ထိပ်ပြောင်၊ ဒူလာမြား၊ ကျွဲဘီလူး၊ မောင် တို့ ဖြစ်သည်
(၂၀ဝ၀)ပြည့်နှစ်၊ မေလ(၁၂)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်
ခခုမိုဒနိဘူတာ  (角茂谷駅 ခခုမိုဒနိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်၊ နဂအိုခတိုင်း၊ အိုးတိုယောမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
JR Shikokuမှတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပြီး ဘူတာနံပါတ်မှာ  "D34" ဖြစ်သည်
အွန်နရီ အီမီးလ် ဘနွား မတိစ် (French: [ɑ̃ʁi emil bənwɑ matis]; ၁၈၆၉ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ - ၁၉၅၄ နိုဝင်ဘာ ၃) သည် သူ၏ အရောင်အသွေးကို အသုံးချတတ်ပုံသာမက သွက်လက်ပြီး နဂိုဟန် ဒီဇိုင်းများကြောင့်ပါ လူသိများသော ပြင်သစ်အနုပညာရှင် တဦးဖြစ်သည်
ဒီဇိုင်းပညာရှင် ၊ ပုံနှိပ်ပန်းချီပညာရှင် နှင့် ပန်းပုသမားလည်းဖြစ်သော်လည်း ပန်းချီဆရာအဖြစ်နှင့် အဓိကအသိများသည်
ပန်းချီပန်းပု အနုပညာ၏ အရေးပါသောထွန်းကားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ ရာ ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းဆယ်စုနှစ် ကာလတလျောက်လုံး၌ အမြင်အာရုံအနုပညာ ဆိုင်ရာ ရုတ်ခြည်း တိုးတက် ဖြစ်ထွန်းမှုများအား ကူညီပုံဖော်ပေးခဲ့သူအနုပညာရှင်တဦးအဖြစ် ပါဘလိုပကားဆို နည်းတူ သူ့အား အသိအမှတ်ပြု ခံရသည်
၁၉၀၀ နှင့် ၁၉၀၅ ခုအကြား သူ ရေးဆွဲခဲ့သော အရောင်စူးစူးရဲရဲ လက်ရာများ ကြောင့်  Fauves (အရိုင်းကောင်ကြီးများ) အနက်က တဦးအဖြစ် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားစေခဲ့သည်
သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာမွန်များကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်အကြာမှ ဖန်တီးခဲ့ရာ ပြားချပ်ချပ်ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် အနုအလှဖော်အကွက်များကို အလေးပေးသည့် လက်ဝင်သောစတိုင်လ်ကို တီထွင်ခဲ့သည်
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖရန့်ချ်ရဗဲရီးယာ ပေါ်ရှိ နိစ် ဆင်ခြေဖုံးအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
၁၉၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း ပိုပေါ့ပါးသော ဟန်များကြောင့် ပြင်သစ်ပန်းချီပညာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းသူအဖြစ် ချီးကျူးမှုများ ရခဲ့သည်
၁၉၃၀ နောက်ပိုင်း၌ ပိုရိုးစင်းသောဟန်ကို ကူးယူကျင့်သုံးခဲ့သည်
မီးစာကုန်ဆီခမ်းကာလ ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းမှုများ ကြောင့် ပန်းချီဆွဲရန် အခက်အခဲဖြစ်လာသောအခါ၌ စက္ကူဖြတ်စညှပ်စများအား စပ်ဟပ်အကွက်ဖော်သည့် ပညာကို ဖန်တီးခဲ့ပြန်သေးသည်
အရောင်နှင့်စုတ်ချက်များမှတဆင့် ခံစားလှစ်ဟပြသရာ၌ သူ၏နိုင်နင်းမှုကျွမ်းကျင်မှုအား ရာစုနှစ်ဝက်ကာလ တိုင်အောင် အနုပညာလက်ရာများတွင် ပြသလာခဲ့ရာ မော်ဒန်အနုပညာ၏ ရှေ့ဆောင်ပြယုဂ် အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခြင်း ခံရသည်
ဒရူပါဒီ မာမူ (အင်္ဂလိပ်: Droupadi Murmu) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သည်
ပရာတီဘာ ပါတေးပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီးသမ္မတလည်း ဖြစ်သည်
သမ္မတမဖြစ်မီက ဂျဟာခန်ပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ၂၀၁၅ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၄ခုနှစ် အထိ ဩရိဿပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရာထူးအမျိုးမျိုးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံရေးသို့ မဝင်ရောက်မီ ၁၉၇၉ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ခုနှစ်အထိ ဆည်မြောင်းဌာနတွင် စာရေး၊ ထို့နောက် ၁၉၉၇ခုနှစ်အထိ ဆရာမအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဒရူပါဒီ မာမူကို ၁၉၅၈ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ဩရိဿပြည်နယ်၌ ဆန်သာမျိုးနွယ်စုဝင် မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်
မိသားစုမှပေးသော အမည်မှာ ပုတီတုဒူ ဖြစ်သည်
ကျောင်းတက်ရောက်ရာတွင်မှ ဆရာက ဒရူပါဒီဟု အမည်ပြောင်းပေးခဲ့သည်
၎င်း၏အမည် အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းကို ယခင်က Durpadi ၊ Dorpdi ဟုလည်းပေါင်းခဲ့ကြသည်
ဖခင်နှင့် အဘိုးတို့မှာ ကျေးရွာကောင်စီ၏ အကြီးအကဲများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်
ရာမဒေဝီအမျိုးသမီးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့သည်
၎င်းအနေဖြင့် မူလတန်းပညာသင်ကြားနိုင်ရေးကိုပင် အိပ်မက်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ဒရူပါဒီမာမူက ပြောခဲ့ဖူးသည်
အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရာမှ ၎င်းတို့ကျေးရွာတွင် ပထမဆုံးသော တက္ကသိုလ်တက်ခွင့်ရသည့် အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၈၀ပြည့်နှစ်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
ဒရူပါဒီသည် ၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ် (၇)နှစ်အတွင်း ခင်ပွန်း၊ သား(၂)ဦး၊ မိခင်၊ အကိုတို့အား ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်
အာဏာရ ဘာရာတီယာ ဂျာနာတာပါတီပါဝင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ကြီးမားသော နိုင်ငံရေးအင်အားထောက်ပံ့မှုဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၅)ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဒရူပါဒီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသမိုင်းကြောင်း၌ အငယ်ဆုံးသမ္မတဖြစ်လာကာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မွေးဖွားခဲ့သည့် ပထမဆုံးသမ္မတလည်းဖြစ်သည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ) (အတိုကောက် ဒကစ(စစ်တွေ)) သည် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်
ဒကစ(စစ်တွေ)၏ အဓိကတာဝန်မှာ နပခ နှင့်အလှမ်းဝေးသော စစ်တွေမြို့နှင့် ၎င်းအနီးတဝိုက်ဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ ၎င်းနယ်မြေအတွင်းရှိသော လက်အောက်ခံတပ်များ၊ အခြား လက်ရုံး ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး စစ်ရေး စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်
လက်ရှိ ဒကစ(စစ်တွေ)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဆန်းထေးမောင် ဖြစ်သည်
အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နှင့်အလှမ်းဝေးသော စစ်ရေးတွင် မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့် စစ်တွေမြို့နှင့် ၎င်းအနီးတဝိုက်ဒေသများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း (၅) ရင်းသာရှိသော်လည်း ကွပ်ကဲမှု နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်ရုံးဝန်ထမ်းတပ်များ၊ စကခ(၉)၊ စကခ(၁၅) နှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံတပ်များကိုပါ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာများ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသည်
ဒကစရုံးတွင် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ငန်းအလိုက် ဌာနများ ခွဲ၍ ဖွဲ့စည်းထားသည် - ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး ရုံး ကိုယ်ရေးအရာရှိရုံး
ဒုတိယ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး ရုံး ကိုယ်ရေးအရာရှိရုံး
စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း)ရုံးစစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း)၊ (စစ်ဆင်ရေး  ပြည်သူ့စစ်) ရုံး
စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း)၊ (တာဝန်  လေ့ကျင့်ရေး) ရုံး
စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း)၊ (စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း)-(စစ်ရေးဌာန)ရုံးဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (အင်အား  စစ်ဥပဒေ) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (လစာ  ဆုကြေး) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (ငွေစာရင်း  မှတ်တမ်း) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း)-(စစ်ထောက်ဌာန)ရုံးဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (စစ်ဝတ်  ရိက္ခာ) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (စက်သုံးဆီ  အဆောက်အဦ) ရုံး
ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း)၊ (ဖြည့်တင်း  ထိန်းသိမ်း) ရုံး
အုပ်ချုပ်ရေး တပ်ခွဲရုံး အုပ်ချုပ်မှုရုံး
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-အမှတ်(၂၀) ခြေလျင်တပ်ရင်း (စစ်တွေ)အမှတ်(၃၄) ခြေလျင်တပ်ရင်း (ကျောက်ဖြူ)အမှတ်(၂၃၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း (စစ်တွေ)အမှတ်(၂၇၀) ခြေလျင်တပ်ရင်း (စစ်တွေ)အမှတ်(၃၄၄) ခြေလျင်တပ်ရင်း (စစ်တွေ)အမြောက် တပ်ခွဲ - (၁)ခွဲသံချပ်ကာ တပ်ခွဲ - (၁)ခွဲစစ်ဆေးရုံ (ကုတင်-၁၀၀) - (၁)ရုံထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး တပ်ခွဲ - (၁)ခွဲစစ်လက်နက်ပစ္စည်း တပ်ခွဲ - (၁)ခွဲလျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ တပ်ခွဲ - (၁)ခွဲစစ်မြေပြင် အင်ဂျင်နီယာ တပ်စု - (၁)စုဆက်သွယ်ရေး တပ်စု - (၁)စုဆောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ တပ်စု - (၁)စုတပ်ထိန်း တပ်ဆွယ် - (၁)ဆွယ်
ယန်တိုင်းမြို့အား ယခင်က ချီဖူးမြို့ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ရှန်းတုန်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ပရီဖက်ချာအဆင့် မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်ကာ ဘိုဟိုင်းရေလက်ကြားပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ကိုရီးယားပင်လယ်အော်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိကာ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ချင်းတောင်မြို့ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဝေဟိုင်းမြို့ တို့ တည်ရှိသည်
ရှန်းတုန်းပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံး ငါးဖမ်းဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆,၉၆၈,၂၀၂ ဦး ရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် ၂,၂၂၇,၇၃၃ ဦးမှဦ မြို့ပြခရိုင်များဖြစ်ကြသော ချီဖူး၊ မူပင်း၊ ဖူရှန်း နှင့် လိုင်ရှန်းတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်
စက္ခုပါလထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် အထင်ကရ ရဟန္တာ တစ်ပါး ဖြစ်၏
လူအမည်မှာ မဟာပါလ ဖြစ်၏
ဖခင်မှာ သာဝတ္ထိမြို့ရှိ မဟာသုဝဏ္ဏသူဌေးကြီး ဖြစ်သည်
ညီဖြစ်သူသည် စူဠပါလ ဖြစ်သည်
မဟာပါလ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သော ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်သာကျန်၏
တစ်နေ့သော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော် တရားနာယူရန် သွားရောက်ကြကုန်သော လူတို့ကို မဟာပါလမြင်၏
ထိုအခါ မဟာပါလ၏ စိတ်တွင် တရားတော်ကို နာကြားလိုစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာ၏
ထို့နောက် တရားဟောကြားမည့် ပရိသတ်၏ အစွန်းတွင်ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ရိုသေစွာနာကြား၏
မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာပါလနှင့် သင့်လျော်သော တရားကို ဟောကြား၏
မဟာပါလသည် တရားဆုံးသည့်အခါ လူ့အဖြစ်ကို ငြီးငွေ့ကာ ရဟန်းပြုချင်စိတ် ဖြစ်လာ၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ ရဟန်းပြုခွင့်ရရန် လျှောက်ထား၏
ဘုရားရှင်က ဆွေမျိုးများက အရင်ခွင့်တောင်းရန် မိန့်၏
ထို့နောက် ညီဖြစ်သူထံပြန်လာကာ ရဟန်းပြုမည့်အကြောင်းပြော၍ ကျောင်းတော်သို့ တစ်ဖန် ပြန်ခဲ့ကာ ရဟန်းပြုလေသည်
မဟာပါလသည် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာထံပါးတွင် ငါးဝါပတ်လုံးနေထိုင်၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ မိမိမှာ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ပြီဖြစ်၏
ထို့ကြောင့် မိမိသည် ပိဋကတ်စာပေတို့ကို သင်အံပို့ချခြင်းမှာ မစွမ်းနိုင်တော့ပေ
သို့ဖြစ်၍ မိမိအား တရားအားထုတ်ရန် သင့်လျော်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား ဟောကြားပေးပါရန် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏
မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာပါလထေရ်နှင့် သင့်လျော်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ဟောကြား၏
ထို့နောက်တွင် မဟာပါလထေရ်သည် သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်း ခြောက်ဆယ်တို့နှင့်အတူ သာဝတ္ထိမှာ ယူဇနာ ၁၂၀ (၁ ယူဇနာ  ၈ မိုင်) ဝေးသော ပစ္စန္တရစ်ရွာသို့ကြွကာ သီတင်းသုံး၏
မဟာပါလထေရ်သည် အိပ်၊ လျောင်း၊ ထိုင်၊ ရပ်ဟူသော ဣရိယာပုတ်လေးခုတွင် အိပ်ခြင်းကိုပယ်၏
မည်သည့်အခါမျှ မအိပ်ပေ
ကျောလည်း မဆန့်ဘဲ တရားအားထုတ်၏
မဟာပါလထေရ်သည် အိပ်စက်ခြင်း မပြုဘဲ တရားအားထုတ်လာရာ ဝါခေါင်လသို့ ရောက်သောအခါ မျက်စိရောဂါ ဖြစ်လေသည်
ထိုအခါ မျက်စိကုဆရာဖြင့် ကုသလေ၏
မျက်စိကုဆရာသည် ဆီကိုချက်၍ သီတင်းသုံးဖော်တို့အား ဆေးသုံးစွဲပုံကို ပြောပြလိုက်၏
အသုံးပြုပုံမှာ ဆီကို နှာခေါင်းထဲသို့ လောင်းထည့်ရန် ဖြစ်၏
သို့သော် မဟာပါလထေရ် မတ်တပ်ရပ်လျှက်သာ ဆီကိုလောင်း၏
တရားအားထုတ်ချိန်မှ စကာ အိပ်ခြင်းကို လုံးဝမပြုဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုထား၏
ဆီတို့သည် ပက်လက်အနေအထားဖြင့် ထည့်ပါမှ ဝင်မည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုကဲ့သို့မပြုပေ
သူတော်ကောင်းတို့မည်သည် မိမိ၏ ကတိသစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ကို အပျက်မခံပေ
မဟာပါလထေရ်သည် မျက်စိကုဆရာ ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း မလိုက်နာဘဲ ရဟန်းတရားကို ကြိုးစားအားထုတ်ရာ ညသန်းခေါင်ယံကျော်အချိန်တွင် မျက်စိနှစ်ကွင်းတို့ အလင်းမရတော့ပေ
ထို့အတူ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ခမ်းကာ ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်
ထိုအခါမှစ၍ မဟာပါလထေရ်မှ စက္ခုပါလထေရ်ဟု အမည်တွင်လေသည်
ရှေးအခါ ဗာရာဏသီပြည်တွင် ကာသိမင်း အုပ်ချုပ်သည့် အချိန်က ဖြစ်၏
ဆေးဆရာတစ်ဦးသည် ရပ်ရွာတို့ကို လှည့်လည်ဆေးကု၏
ရွာတစ်ရွာသို့ရောက်သော် မျက်စိမမြင်ရသည့် အမျိုးသမီးကို တွေ့၏
အမျိုးသမီးက မိမိ၏ မျက်စိကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသပေးပါက သားသမီးများနှင့်တကွ ကျွန်ခံမည်ဟု ကတိပေးကာ ကုသစေ၏
ဆေးဆရာလည်း ကုသရာ ပျောက်ကင်း၏
သို့သော် ထိုအမျိုးသမီးသည် ကျွန်ခံရမည်ကို စိုးသဖြင့် ပိုမိုဆိုးလာသည်ဟု လိမ်ကာ ပြော၏
ဆေးဆရာလည်း လိမ်ပြောသည်ကို သိသဖြင့် ဆေးတစ်မျိုးကို အမျိုးသမီးအား မျက်စဉ်းခပ်ပေးလိုက်၏
ထိုအခါ အမျိုးသမီး၏ မျက်စိနှစ်ဖက်စလုံး ပေါက်ကွဲထွက်လေသည်
ဆေးဆရာဘဝက ပြုခဲ့သောကံသည် ယခုဘဝရောက်သောအခါ အကျိုးပေးလေသည်
ဟတ်ဆိုင်းလုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hathsenglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၁၄ ဦး၊ မ ၃၃၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ကျောင်းအား ကျေးဇူးများသော အာဝါသိက(ကျောင်းထိုင်)ပုဂ္ဂိုလ်၏ အင်္ဂါငါးပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဦးလှဖေ သည် မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ (၂၄၉၆၀) မဲ၊ စုစုပေါင်း မဲ ရာခိုင်နှုန်း (၅၃.၀၃) ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ ရသည်
အဖ ဦးမောင်ဆိုင် (ရုပ်ရှင်ရုံ မန်နေဂျာ)၊ အမိ ဒေါ်အုန်းသင် တို့မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်
ဦးလှဖေသည် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ ဦးမောင်ထွေး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း  တို့တွင် (၁၀) တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂနှင့် ကျောင်းသား သံမဏိတပ်ဖွဲ့ ဌာနမှူး၊ မြောင်းမြ ခရိုင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အလုပ်အမှုဆောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ကျောင်းသား သပိတ်နှင့် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး အတွက် အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲ များတွင် ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး၊ လက်ရုံး တပ်များနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အတွင်း မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့၊ မီးသတ် အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်ခဲ့ရင်း ဖက်ဆစ် ဂျပန်များကို တော်လှန်ရန် မြေအောက် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အတွင်း မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ် ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီနှင့် ဗမာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြောင်းမြ ခရိုင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီနှင့် (ဖဆပလ) အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ လယ်ယာမြေ နိုင်ငံပိုင် ပြုလုပ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အတွင်း ဧရာဝတီတိုင်း ဖဆပလ အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဗတလစ ဌာနချုပ် တွဲဖက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (စည်းရုံးရေး) တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ် အထိ ပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနတွင် ညှိနှိုင်းရေး အရာရှိ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရေး ဦးစီး ဌာနတွင် တိုင်းဦးစီးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်)၊ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ရွှေတံဆိပ်ဆု၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ဒုတိယဆင့်) တို့ ရရှိ ခဲ့သည်
၁၃၅၀ ပြည့်နှစ် (၁၉၈၈ ခုနှစ်)၊ ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ အစဉ်အလာ ရှိခဲ့ ကြသော နိုင်ငံရေး ရဲဘော်များ နှင့်အတူ ပြည်သူ တရပ်လုံး၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည့် ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ ပေါ်ပေါက်ရေး အတွက် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ ပါတီ ဂိုဏ်းဂဏ ကင်းရှင်းသော တခုတည်းသော တောင်သူ လယ်သမား အဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်ရန် ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းပြီး (ယာယီ) အခြေခံများ ဖွဲ့ခဲ့သည်
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင်၊ ဗဟို တောင်သူ လယ်သမား အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ပဲခူးတိုင်း စည်းရုံးရေး အဖွဲ့ဝင် တာဝန် ပူးတွဲ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ဧရာဝတီတိုင်း စည်းရုံးရေး အဖွဲ့ဝင် တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည့် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တိုးမြှင့် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ ရသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည့် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွား ခဲ့သည့် ဒီပဲယင်း သွေးချောင်းစီး လုပ်ကြံ တိုက်ခိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားစဉ် နအဖမှ နေအိမ် အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်း ထားခဲ့ ရာမှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွတ်သည်
ဆင်ခြေတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchaytaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံစီကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ကညွှတ်ကွင်း(အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် ကညွတ်ကွင်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
သခွတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ လှေတုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေတုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၀ ဦး၊ မ ၁၂၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
တင်ငုတ်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinngokegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ တင်ငုတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်စ်မင်စတာ စနစ် (အင်္ဂလိပ်: Westminster system or Westminster model) သည် ယခု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာသော ဥပဒေပြုမှုများကို လုပ်ဆောင်သည့် အဆင့်များ (သို့) ပါလီမန်လွှတ်တော်စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဤဝေါဟာရသည် ဗြိတိသျှပါလီမန်၏ တည်ရှိရာ ဝက်စ်မင်စတာနန်းတော်မှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသော ယခင်ကိုလိုနီနယ်မြေအများစု၏ တစ်နိုင်ငံလုံး (သို့) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနယ်မြေများ၌ ဥပဒေပြုရေးတွင် ယခုတိုင် သုံးစွဲဆဲ (သို့) ယခင်ကာလက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်
စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည့်နိုင်ငံ (သို့) ဒေသများမှာ ကနေဒါခရိုင်များတွင် ၁၈၄၈ တွင်လည်းကောင်း၊ ဩစတေးလျ ကိုလိုနီနယ်မြေ ခြောက်ခုတွင် ၁၈၅၅ မှ ၁၈၉၀ ကာလအတွင်းတွင်လည်းကောင်း ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်
နယူးဇီလန်နိုင်ငံ နှင့် ယခင်ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဟောင်ကောင်ကျွန်းတို့တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အစိုးရစနစ်ဖြစ်လျက် ရှိသည်
သို့သော် အချို့သော ယခင်ကိုလိုနီနယ်မြေများသည် ၎င်းတို့၏ အစိုးရပုံစံကို သမ္မတစနစ် (ဥပမာ နိုင်ဂျီးရီးယား) (သို့) ပေါင်းစပ်စနစ် (တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ ကဲ့သို့) ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်
ဝက်စ်မင်စတာစနစ်၏ လက္ခဏာများတွင် အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းတစ်ခုပါဝင်၍ ယင်း၌ ဥပဒေပြုရေးက အဖွဲ့ဝင်များပါဝင်သည်
ဆိုလိုသည်မှာ ဥပဒေပြုရေးကို တာဝန်ခံရသည်၊ ပါလီမန်အတွင်း ပြိုင်ဘက်ပါတီများရှိရသည်၊ အစိုးရခေါင်းဆောင်နှင့် မတူသော ပွဲခမ်းပွဲနားဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးရှိရသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပေါက်ဖွားခဲ့သော သမ္မတစနစ် နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အစိုးရပုံစံအခြေပြုထားသော တစ်ပိုင်း သမ္မတစနစ်များသည် ဤဝက်စ်မင်စတာစနစ်နှင့် များသောအားဖြင့် ကွာခြားသည်
ညောင်ကုန်းရွာမရွာ၊ သရက်တပင် (မြောက်)
ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Magnitogorsk တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားလူမျိုး စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်
သူ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို Magnitogorsk Metallurgical စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးအမည်ဖြင့် (ခန့်မှန်းငွေကြေး ၇ ဘီလျံဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်) သံနှင့်သမဏိထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသူအဖြစ် ၃ ကြိမ်တိုင် အရွေးခံထားရသူဖြစ်သည်
Forbes ၏ ကမ္ဘာ့ဘီလျံနာစာရင်းအရ ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အမှတ် ၁၀၄ ဟု သတ်မှတ်သည်
သူသည် အိမ်ထောင်ရှိသူဖြစ်ပြီး သားသမီး ၂ ဦးရှိသည်
မကျီးခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ မကြီးခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၄ ဦး၊ မ ၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်လင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatlin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်ကီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatkee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၉ ဦး၊ မ ၂၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် ဒက်ဒါလပ်စ် (အင်္ဂလိပ်: Daedalus; ဂရိ: Δαίδαλος; လက်တင်: Daedalus; Etruscan: Taitale) သည် အလွန်ကျွမ်းကျင်သော ဗိသုကာဆရာ၊ လက်မှုပညာရှင်၊ ပန်ချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဉာဏ်ပညာ၊ အသိတရားနှင့် စွမ်းအားတို့၏ လက္ခဏာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
အစ်ကာရပ်စ်၏ ဖခင်ဖြစ်၍ ပါးဒစ်ခ်၏ ဦးလေးတော်စပ်သူလည်းဖြစ်ပြန်ကာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရသော်လည်း လားပစ်ခ်၏ ဖခင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်
ခရီးတီးဘုရင် မိုင်းနော့စ် အတွက် လားဘရင့်သ် ခေါ် ဝင်္ကပါ (Labyrinth) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်
ပြီးဆီးသည်နောက် မကြာမီပင် မိုင်းနော့စ်က ဒက်ဒါလပ်စ်အား ယင်းဝင်္ကပါထဲ၌ ချုပ်ထားခဲ့သည်
ထိုစဉ် ဒက်ဒါလပ်စ်ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ထားသော ဖယောင်းကိုသုံး၍ လွတ်မြောက်ရန်အတွက် အတောင်ပံပြုလုပ်ကြရန် ၎င်းနှင့် သားဖြစ်သူ အစ်ကာရပ်စ်တို့ ကြံစည်လေသည်
ထို့နောက် လွတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် အစ်ကာရပ်စ်က ဖခင်စကားကို နားမထောင်ပဲ နေနှင့် နီးကပ်စွာ ပျံသန်းသောကြောင့် ဖယောင်းများ အရည်ပျော်ပြီး ပြုတ်ကျ၍ သေဆုံးခဲ့သည်
ဒက်ဒါလပ်စ်အဖို့ ရင်ကျိုးရသော်လည်း အရှုံးပေးမည့်အစား စစ်စစ်လီ (စစ္စလီ) ကျွန်းသို့ ပျံသန်းခဲ့သည်
ဝက်သစ်ချပင်ကို မြန်မာပြည်တွင် တချို့က ခါတော်မီပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချမျိုးပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ အနှံ့အပြားပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်
ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဗော်နီယိုကျွန်းနှင့် အန်ဒီးတောင်တန်းတို့တွင်ကား ဝက်သစ်ချပင်မျိုး အနည်းငယ်လောက်သာရှိသည်
ရှေးအခါများက ဝက်သစ်ချတောများသည် အင်္ဂလန်ပြည်တစ်ပြည်လုံးနှင့် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးတွင် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်
သို့သော် ယခုအခါတွင် လူတို့ တဖြည်းဖြည်းခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းလာကြသောကြောင့် ခုတ်ထွင်ရန်ခက်ခဲလှသည့် အရပ်များမှတစ်ပါး များစွာမပေါက်ရောက်ကြတော့ချေ
သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှလည်းကောင်း အဖိုးတန်ဝက်သစ်ချသစ်များကို ရလျက်ရှိနေပေသေးသည်
ရှေးအခါက ဝက်များကို ဝက်သစ်ချပင်အောက်သို့ ဆောင်းကူးရာသီတွင် မောင်းနှင်ပို့လေ့ရှိကြသည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ဝက်တို့သည် ဝက်သစ်ချသီးများကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ရှဉ့်များသည်လည်း ဝက်သစ်ချသီးကို စုဆောင်းထားတတ်ကြသည်
ထိုသို့ထားကြသော အသီးများမှ အညှောက်ပေါက်လာတတ်သည်
ထို့ပြင် ငှက်များ အထူးသဖြင့် ခိုများကလည်း ဝက်သစ်ချသီးများကိုလွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်
ထိုသို့အသီးများကိုထိုးချကြရာမှ အချို့အသီးများသည် နေရာကျဲကျဲနှင့် ထူးခြားသည့်နေရာများတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြလေသည်
ဝက်သစ်ချပင်အားလုံးမှသီးသော ဝက်သစ်ချသီးသည် အခြားသစ်သီးများနှင့်မတူဘဲ အလွန်ထူးခြားသည်
ဝက်သစ်ချသီးတွင် အစေ့မာရှိ၍ ထိုအစေ့မာ၏ အရင်းပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်သည် အစေ့ရွက်များနှင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်
အညှာသည် ထိုအစေ့ရွက်များ၏ အရင်းတွင်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် အသီး၏ အပေါ်ပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်မှာပေါ်နေသည်
အရွက်များကား အတော်အတန်ကြီး၍ နံဘေးတွင် အဝိုက်အဝိုက်တွန့်နေသည်
ဝက်သစ်ချမျိုးထဲတွင် အကြီးထွားဆုံးမျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ကွားကပ်ရိုဗာခေါ် ဝက်သစ်ချမျိုးဖြစ်သည်
ယင်းမှာ အဖိုးအတန်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်
ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ပေ ၆ဝ မှ ၇ဝ အထိရှိတတ်၍ အမြင့်မှာ ပေ ၁၂ဝ အထိရှိတတ်သည်
အသက်မှာနှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှ ရှိတတ်ကြသည်
သို့ကြောင့်ပင် အင်္ဂလန်ပြည် အင်္ဂလိုဆက္ကဆွန်များ ကြီးစိုးစဉ်ကရှိခဲ့သောအပင်များကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်
ဂလော့စတာနယ်တွင်ပေါက်သော နယူးလန်ဝက်သစ်ချပင်များမှာ မည်မျှကြီးမားသနည်းဟူမူ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၄၈ ပေမျှရှိလေသည်
ဝက်သစ်ချပင်၏ အနှစ်သား မှာ အညိုရင့်မှ ဝါဖျော့ဖျော့အရောင်အထိ ကွဲပြားလျက်ရှိပြီးလျှင် အလွန်မာကြောကျစ်လျစ်လေသည်
ဂရိတ်ဗြိတိန်မှထွက်သော ဝက်သစ်ချသားများကို အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများပြုလုပ်ကြသည်
အခြားအရေးကြီးသော ဥရောပတိုက်မှ ဝက်သစ် ချမျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်စယ်ရစ်ဟု ခေါ်သည်
ယင်းကိုတူရကီဝက်သစ်ချဟူ၍လည်းခေါ်သေးသည်
၁၈ ရာစုနှစ်လောက်က အင်္ဂလန်သို့ အခြားတိုင်းပြည်များမှမျိုးယူ၍ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်
ယခု အင်္ဂလန်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ နယ်ကလေးများတွင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးကြသည်
အမြဲစိမ်းလန်းသော ဝက်သစ်ချမျိုးမှာ ကွားကပ်အိုက်လက်ဖြစ်သည်
အမြင့်ဆုံးအပင်မှာ ပေ ၉ဝ ခန့်မျှသာရှိ၍ များစွာမကြီးထွားလှချေ
မြေထဲပင်လယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သောဝက်သစ်ချကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်ဆူဗာဟုခေါ်သည်
ထိုဝက်သစ်ချပင်၏ အခေါက်မှဖော့များကိုရရှိသည်
စပိန်နိုင်ငံအတွက် အဖိုးတန်သစ်များရ၍ အခေါက်၏အတွင်းသားကို သားရေနယ်ရန် ဖန်ရည်ချက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်
အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ တောင့်တင်းမာကျောလှသောကြောင့် အခြားသစ်များနှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်
ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ စွတ်စိုခြင်း၊ အေးခြင်းစသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်
တောင့်တင်းခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် အရောင်အဆင်းလှပခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား လျှင် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချမှာ အကောင်းဆုံးအမျိုးအစားဟုဆိုထိုက်သည်
သို့ ရာတွင် အမျက်ဆုံးပေါများခြင်းကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများနှင့်တွေ့ရသည်
အိမ်ဆောက်ရန်အတွက် ယက်မများနှင့် အခြင်များပြုလုပ်ရန်ကား အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ အသင့်တော်ဆုံးပင်ဖြစ်သည်
အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများကိုကား ဝက်သစ်ချသားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည်
အမေရိကန်ဝက်သစ်ချများကို ဝက်သစ်ချဖြူ၊ ဝက်သစ်ချနီဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထားသည်
ပထမအမျိုးတွင် အသီးများမှာ ပထမရာသီကုန်လျှင်ကုန်ခြင်းရင့်မှည့်ကြသည်
အသီးရှိအစေ့တွင်အမွေးနုများမရှိ
ဒုတိယ အမျိုးတွင်ကား အသီးများမှာ ဒုတိယရာသီကုန်ဆုံးမှသာရင့်မှည့်၍ အစေ့တွင် အမွေးနုများရှိသည်
ဤအချက်များသည် ယင်းတို့၏ ကွာခြားချက်များဖြစ်သည်
ဗားဝက်သစ်ချပင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အဖိုးတန်သော အမေရိကန်ဝက်သစ်ချပင်မျိုးဖြစ်သည်
သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားလောက်ကား မမာချေ
ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောများတည်ဆောက် ရာ၌အသုံးချသည်
မာကျောသော ပိုးဖုများကို ဝက်သစ်ချကိုင်းများတွင်တွေ့ရသည်
ယင်းတို့သည် သစ်ပင်၏အသားထဲသို့ဝင်၍ အုသောပိုးကောင်ကလေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရပေသည်
ထိုပိုးကောင်ကလေးများကိုက်သော အသားမှာ ပွဖောင်းလာပြီးနောက် သစ်သီးပုံသဏ္ဌာန်လုံး၍လာသည်
ထိုအလုံးထဲတွင် ပိုးကောင်ကလေးများ ကြီးပြင်းလာကြသည်
ဝက်သစ်ချပိုးဖုများတွင် တန်နစ်အက်ဆစ်ခေါ် အဆိပ်ဓာတ်တစ်မျိုးပါရှိ၍ ယင်းကို မင် ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်
ဝက်သစ်ချပင်အိုကြီး၏အသားထဲတွင် ပိုးတောင်မာနှင့် ပိုးလောင်းများခိုအောင်း၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြသည်
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက်သစ်ချပင်သည် ဖဂေးစီအီးမျိုး၌ ပါဝင်လေသည်
တင်ကြီးကြပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tingyikyat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ပဲရင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲရင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၀ ဦး၊ မ ၁၂၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
အက်စ်ဝမ်ဆည်သည် နိုင်းမြစ်နှင့် အက်စ်ဝမ်မြို့တလျှောက်တွင် ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ကြား ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တာတမံအမျိုးအစားဆည် (embankment dam) ဖြစ်သည်
ရေကြီးမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေသိုလှောင်နိုင်ခြင်းနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် အကျိုးပြုသောကြောင့် ယင်းဆည်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို သိသာစွာ တိုးတက်စေခဲ့သော အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်
ဆည် မတည်ဆောက်ခင်က သဘာဝအလျောက် ရေကြီးသောနှစ်များတွင် စိုက်ခင်းများကို ပျက်စီးစေခြင်းနှင့် ရေနည်းသောနှစ်များတွင် ရေခမ်းခြောက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေနှင့် နည်းပညာတိုးတက်လာမှုကြောင့် ရေကြီးမှုကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး လယ်ယာစိုက်ခင်းများကို ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သည်
ရေသိုလှောင်ပမာဏ များစွာသိုလှောင်နိုင်သောကြောင့် ရေကြီးမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးချနိုင်ခဲ့သည်
အက်စ်ဝမ်ဆည်အား မော်စကိုအခြေစိုက် Hydroproject Institute မှ ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ကာ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်
ယန်းငကွက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanngakwet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆကာကြီး (၅)ရွာ၊ ဆကာကြီး
ဟင်မွန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ကြိမ်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၈ ဦး၊ မ ၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ထနောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒေသအခေါ်မှာ ထနောင်ကုန်း ဖြစ်သည်
ဉာဏ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyanpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်ဝူဘင် (ကျောင်းနာမည် ကင်ဟွန်းဂျွန်း ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
အနုပညာခရီးကို ရှိုးလျှောက်မော်ဒယ် တစ်ဦးအနေဖြင့် ၂၀၀၉ ၌ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းသရုပ်ဆောင်အနေဖြင့် အဖြူရောင်ခရစ္စမတ်(၂၀၁၁)တွင် ပွဲဦးထွက်လာခဲ့သည်
၎င်းနောက် လူကြီးလူကောင်းတစ်ယောက်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ(၂၀၁၂)တွင် လူသိများပြီး၊ ကျောင်း ၂၀၁၃(၂၀၁၃)နှင့် အမွေခံ(၂၀၁၃)တို့ဖြင့် ထိုးဖောက်အောင်မြင်လာသည်
နောက်တော့ ကင်သည် ဘုတ်ချိတ်သော ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သည့် မိတ်ဆွေ၊ ကြီးမားသော မွေ(၂၀၁၃)၊ လိမ်အနုပညာရှင်(၂၀၁၄)နှင့် နှစ်ဆယ်(၂၀၁၅)တို့၌ သရုပ်ဆောင်သည်
၂၀၁၆ တွင် သူ၏ ပထမဦးဆုံး ခေါင်းဆောင်ပါဝင်သည့် ရုပ်သံ (တရုတ်၌ သန်း ၄.၁ ထောင်ကျော် ကြည့်ရှုခြင်း ခံရသော) ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း၌ ကင်ဆာရောဂါ ခံစားနေရသော အဆိုတော် သရုပ်ဆောင် ရှင်းဂျွန်းယောင်းအဖြစ်၊ မင်းသမီး ဘဲဆူဇီနှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်
၂၀၁၅ တွင် ကင်သည် လီကျောင်ဟီး ဇာတ်ညွန်းခွဲသော ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း၌ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် ပါဝင်သည်
ရုပ်သံကို ၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ ၌ စလွှင့်ရာ ပြည်တွင်း၌ ထင်ထားသလောက် ကြည့်ရှုသူ မမီသော်လည်း၊ အာရှတဝန်းနှင့် ပြည်ပတွင် အထူး လူကြိုက်များခဲ့လေသည်
တရုတ်တွင် ယိုးခု၊ ထူတို့ စသော အင်တာနက်ရုပ်သံနက်ဝပ်တွင် ကိုရီးယားတွင် လွှင့်ပြီး မရှေးမနှောင်း၌ ပြသသည်
ပရိသတ်ကောင်းစွာ လက်ခံပြီး၊ ထိုဆိုဒ်တွင် ကြည့်ရှုသူ သန်း လေးထောင် တစ်ရာ ရှိခဲ့သည်
စင်္ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင်၊ မူရင်းကိုရီးယား၌ လွှင့်ပြီး တစ်နာရီတွင် တပိုင်းစီကို အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးနှင့် (Viu)က ပြန်လွှင့်သည်(အင်ဒိုတွင် အင်ဒိုစာတန်းထိုး၊ ဟောင်ကောင်တွင် ရိုးရာတရုတ်စာတန်းထိုးဖြင့်) ထိုင်းတွင် တောင်ကိုရီးယားတွင် ထုတ်လွှင့်ပြီး တစ်နေ့တည်းတွင် ပြန်လွှင့်သည်
၎င်းသည် တောင်ကိုရီးယားနှင့် တချိန်တည်း ထုတ်လွှင့်သော ထိုင်း၏ ပထမဆုံး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်
ထိုင်ဝမ်တွင် တချိန်တည်း ပြသသည်
ဗီယက်နမ်တွင်၊ ထုတ်လွှင့်ပြီး ၁၂ နာရီကြာတွင် ဗီယက်နမ်စာတမ်းထိုးဖြင့် ပြန်လွှင့်သည်
တောင်မြောက်အမေရိကတွင်၊ ထုတ်လွှင့်ပြီး တနာရီကြာ၌ ပြန်လွှင့်သည်
ထို့နောက် သူသည် လီဗြောင်ဟွန်း၊ ကန်ဒုံဝန်တို့နှင့် အပြိုင် မာစတာ ရုပ်ရှင်တွင် သရုပ်ဆောင်ရာ၊   ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆ ၌ ရုံတင်သော ၎င်းရုပ်ရှင်သည် တောင်ကိုရီးယားတွင် ၂၀၁၆ အရောင်းရဆုံး ရုပ်ရှင်၌ နံပါတ် ၁၁ ချိတ်လေသည်
အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ အီတလီ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ထိုင်း၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အခြား နိုင်ငံများ ပါဝင်သော ၃၁ နိုင်ငံသို့ ရောင်းချခဲ့ရသည်
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ အထိ၊ မာစတာသည် တောင်ကိုရီးယားရုပ်ရှင်ဇယားတွင် ဒေါ်လာ ၄၉.၈၁ သန်း မြတ်စွန်းပြီး၊ ကိုရီးယားရုပ်ရှင်ကောင်စီ သတင်းအရ၊ လက်မှတ်ပေါင်း ၇.၁၄ သန်း ရောင်းချခဲ့ပြီဟု ဆိုသည်
ကင်နှင့် အခင်ဆုံး သူငယ်ချင်းမှာ နောက်တက် မော်ဒယ်သရုပ်ဆောင်လည်း ဖြစ်၊ ကျောင်း ၂၀၁၃ ၌ တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်လည်း ဖြစ်သော လီဂျောင်ဆွတ် ဖြစ်ကာ၊ မော်ဒယ်ဘဝကတည်းကပင် စသိခဲ့ကြသည်
ဇူလိုင် ၂၀၁၅ တွင်၊ ကင်နှင့် တောင်ကိုရီးယားမင်းသမီး ရှင်းမင်းအာတို့ ချစ်ကြိုက်နေကြောင်း အတည်ပြုလိုက်သည်
၂၄ မေ ၂၀၁၇ ၌၊ နှာခေါင်းလည်ချောင်းကင်ဆာ ရောဂါ စွဲကပ်နေကြောင်း ဆေးစစ်တွေ့ရှိရသည်
ကင်၏ အေဂျင်စီ ဆီဒပ် အိတ်ချ်ကယူက ကင်သည် ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်ကင် ကုသမှု စတင် ခံယူနေပြီ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အနုပညာ လှုပ်ရှားမှုအားလုံး ရပ်တန့်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်
သူခေါင်းဆောင် ပါဝင်ခဲ့သော ထိန်းချုပ်မရအောင် ချစ်ခြင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲထဲကအတိုင်း အပြင်လောက၌ ကင်ဆာရောဂါ ခံစားရခြင်းကြောင့် သူ၏ ပရိသတ်များက သနား ဂရုဏာသက်လျက် ရှိသည်
ဧပြီ ၂၀၁၇ တွင်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ပြောင်းချန်းတွင် ကျင်းပမည့် ၂၀၁၈ ဆောင်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲအတွက် ဂုဏ်ထူးဆောင် သံတမန်အဖြစ် ကင်ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ကင်သည် ဤကဏ္ဍကို တာဝန်ယူရသော ဒုတိယမြောက် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်ပြီး၊ လူကြိုက်များလာအောင် လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုး၌ ပါဝင်ပေးရမည် ဖြစ်သည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ငရဲသို့ကျရောက်မည့် ဘတ္တုဒ္ဒေသကရဟန်းနှင့် နတ်ပြည်သို့ရောက်မည့် ဘတ္တုဒ္ဒသကရဟန်း၏ အင်္ဂါလေးမျိုးစီတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ပရိသတ်၏ အမှိုက်သရိုက်နှင့်တူသောပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပရိသတ်ကို ကြည်လင်စေ တတ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်
ဖက်ရှည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetshey)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ အုံးဇုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးဇုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၀၅ ဦး၊ မ ၁၆၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဝန်ကြီး  ဗိုလ်မှူး အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ  ဗညားဒလ (၁၅၁၈-၁၅၇၃) သည် ဘုရင့်နောင် လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် မွန်မှူးမတ် စစ်သူကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်
စစ်ရေး၊ နှုတ်ရေး၊ လက်ရေး အစွမ်းကောင်းသူဖြစ်သသည်
ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းကို မွန်ပေမူမှ ပထမဆုံးသောမြန်မာပေမူအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုသည်
စတင်၍အမှုထမ်းသည်မှာ မွန်မင်း သုရှင်တကာရွတ်ပိလက်ထက်ကပင် ဖြစ်ဟန်တူသည်
တပင်ရွှေထီးဟံသာ၀တီကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် ဟံသာ၀တီတွင် ကျန်ရှိနေသည့် မွန်အမှူးအမတ်တို့ကို သစ္စာပေး၍ ဆက်လက်အမှုထမ်းစေရာ ဗညားဒလလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
တပင်ရွှေထီးလုပ်ကြံခံရပြီး နတ်ရွာစံသည့်နောက် နန်းတက်သည့် သမိန်စက္ကေဝါ နှင့် သမိန်ထောရာမ တို့လက်ထက်တွင်လည်း ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့ဟန်ရှိသည်
သမိန်ထောရာမအား အနိုင်ရပြီးဘုရင့်နောင်ဟံသာဝတီနန်းကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ကာ နန်းတက်သည့်အချိန်တွင်လည်း ဘုရင့်နောင်၏ အမှုတော်ထမ်းအဖြစ် ပြန်လည်ပါဝင်လာခဲ့သည်
ဗညားဒလအမတ်ကြီးကား ဆင်ဖြူရှင်ဘဝရှင်မင်းတရားကြီး သီရိပဝရမဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာ၏လက်ရုံးသဖွယ်အားကိုးခဲ့ရသော အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီးဖြစ်သည်
ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးတည်ဆောက်ရေးကာလစစ်ရေး၊နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးတို့တွင် သူ၏စွမ်းစွမ်းတမံပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်များကိုကား သိရှိသူနည်းပါးလှသည်
သို့ရာတွင်သူရေးသားခဲ့သည့်ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း၏စကားပြေစွမ်းရည်ကြောင့်အနှစ် (၄၂၆ ) ကျော်တိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း သူ၏မြန်မာစကားပြေအရေးအသားမှာ စံထားထိုက်သည့်အရေးအသားဟုပင် ပညာရှင်အများက အသိအမှတ်ပြုကြသည်
မွန်ဝန်ကြီး အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဗညားဒလသည် သူ့ဘဝတစ်လျှောက်အမှုတော်ထမ်းဆောင်သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်အထိ စစ်ချီစစ်တက်စစ်တိုက်လျက်ပင် စစ်၏ဝန်းကျင်တွင် ကျင်လည်ခဲ့ရသူဖြစ်သည်
သူကိုယ်တိုင်၏ ဗီဇကပင် စစ်နှင့်ပျော်မွေ့ဟန်တူ၏
သူဖြတ်သန်းလာရသော ခေတ်ကိုကပင်စစ်ရေးဖြင့် နိုင်ငံကြီးကိုပြန်လည်တည်ဆောက်နေသော စစ်ကာလဖြစ်သည်
ဤသို့သောကာလတွင် မွန်ဝန်ကြီးဗညားဒလသည် ရာဇဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
စစ်ပွဲကိုကိုယ်တိုင်ဆင်နွှဲနေသည့် စစ်သေနာပတိတဦးက ပြုစုရေးသားသည့်မွန်မြန်မာ အနှစ် (၄၀)တန်ခိုးပြိုင်ပွဲများကို ဖော်ပြသည့် ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်းမှာ မည်မျှအသက်ဝင်လှုပ်ရှား၍ မည်မျှပြောင်မြောက်မည်ကိုကား ဆိုဖွယ်ရာမရှိတော့ချေ
ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် ဗညားဒလ၏ကိုယ်ပိုင်ရေးကျမ်းကားမဟုတ်ချေ
မွန်ဘာသာစကားပြေဖြင့်ရှေးဆရာများ (ရှင်စောပုနှင့် ဓမ္မစေတီမင်းတို့ခေတ်) ပြုစုရေးသားထားသော ဥပန္နသုဝဏ္ဏဘုမ္မိအာရမ်တကထာ၊ သုဓမ်မဝတီရာဇဝံသနှင့် သီဟရာဇာဓိရာဇဝံသ အမည်ရှိသည့်မွန်ရာဇဝင်ကျမ်း ပထမတွဲ၌ပါရှိသော မဂဒူးမင်းဆက်သက္ကရာဇ် ၆၄၃ မှအစ ရာဇာဓိရာဇ်အဆုံးသက္ကရာဇ် ၇၈၃ အထိ ကိုယ်ပိုင် စိတ်ကူးဥဏ် ကွန့်မြူးလျက် မြန်မာစကားပြေဖြင့် ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဝန်ကြီးဗညားဒလသည် အရေးတော်ပုံကျမ်းပါနှစ် (၄၀) မွန်မြန်မာ တန်ခိုးပြိုင်ပွဲကြီးပြီးသည့်နှစ်ပေါင်း (၁၀ဝ)ကြာ သက္ကရာဇ် ၈၈၀ လောက်တွင် မှမွေးဖွားလာခဲ့သူဖြစ်သည်
ဗညားဒလ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာရာ သက္ကရာဇ် ၈၈၀ မှသည် ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာထံမှစတင်ဝင်ရောက်အမှုတော်ထမ်းသည်ဟု ယူဆရသောသက္ကရာဇ် ၉၁၆ နှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း (၂၇) နှစ်တာအတွင်း အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များမှာ စစ်မက်ရေးရာများရှုပ်ထွေးလှသောအချိန်ဖြစ်သည်
အမတ်ကြီးဗညားဒလ ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရသော (၂၇) နှစ်တာဘဝခရီးကိုကား သိမီသမျှအထောက်အထားများ ရှာဖွေသော်လည်း ရှားပါးလှ၏
ဗညားဒလနှင့် ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာတို့သည် အသက်အရွယ်အားဖြင့် များစွာမကွာခြားလှပေ
ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာသည် သက္ကရာဇ် ၈၇၈ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သဖြင့် ဗညားဒလထက် (၃)နှစ်မျှသာ ကြီးလေသည်
သက်ကရာဇ် (၉၁၆)ခုနှစ် ဘုရင့်နောင် ဒုတိယအကြိမ် အင်းဝသို့ချီတတ်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရာတွင်ဗညားဒလမှာ ဘုရင့်နောင်ထံတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်နေပေပြီ၊
စဉ့်ကူးမြို့ သိမ်းယူရေးတွင်လည်း မင်းတရားကြီး၏အမိန့်အရ ညီတော်သတိုးဓမ္မရာဇာ၊ ဗညားဒလော၊ ဗညားကျန်းတောတို့နှင့်အတူ ရေတပ်မတော်ကြီးကိုကွပ်ကဲတိုက်ပွဲဝင်နေသည့်တပ်မှူးတစ်ယောက်အဖြစ်ဖြင့်တွေ့ရသည်
အမတ်ကြီးဗညာဒလသည် အသက် (၂၇)နှစ်အရွယ်တွင်ထင်ထင်ရှားရှား အဆင့်မြင့်မားစွာ ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာထံတွင် သေနင်္ဂဗျူဟာအရာတွင် ကျွမ်းသည့် အခြားတပ်မှူးများနှင့် တန်းတူရည်တူ အမှူတော်ထမ်းရွက်နေသဖြင့် ဤအခြေသို့မရောက်မှီတစ်နေရာရာ စစ်မက်ရေးရာဘက်တွင် ထက်ထက်မြက်မြက် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည်
မင်းတရားရွှေထီး နှင့် ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာတို့၏ တပ်များတွင်လည်းကောင်း ဗညားဒလအမည်ဖြင့်ပါဝင်အမှုတော်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် အမှူးအမတ်၊ စစ်မှူးစစ်ကဲတို့၏အမည်ကိုကား မတွေ့ရချေ
စစ်ချီတတ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ စစ်မှူးစစ်ကဲတို၏အမည်ကိုကားမတွေ့ရချေ
သို့ရာတွင် မြန်မာဘုရင်များနှင့်စစ်ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် ဟံသာဝတီသုရှင်တကာရွက်ပိ နှင့် သမိန်စက်ကဝေါမွန်ဘုရင် နှစ်ပါးလက်ထက်တွင်မှု မြန်မာတပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
မွန်တို့၏စစ်မှူး ဗညားဒလအမည်ကိုကား တွေ့မြင်ရလေသည်
ဦးစွာပထမ အမတ်ကြီးဗညားဒလ၏အမည်ကို မွန်ဘုရင်သုရှင်တကာရွက်ပိလက်ထက်တွင် စတင်မြင်တွေ့ရသည်
သုရှင်တကာရွက်ပိ၏ ကြည်းကြောင်းချီတပ်များကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်သည့် ကျော်ထင်နော်ရထာနှင့် စစ်မှူးဗညားဒလ မင်းရဲအောင်နိုင်တို့ တပ်များနောင်ရိုးချောင်းတွင် တွေ့ ဆုံကာတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်
မင်းရဲအောင်နိုင် ကျဆုံး၍ ဗညားဒလမှာလွတ်မြောက်သွားသည်ကိုတွေ့ရ၏
ဒုတိယကြိမ် ဗညားဒလကို မင်းတရားရွှေထီး နှင့် ပြည်ရေတပ်တိုက်ပွဲ မြင်တွေ့ရပြန်သည်
တတိယကြိမ်ကား မင်းတရားရွှေထီးလွန်၍ ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်အနော်ရထာ တော်ငူကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ချီတတ်လာစဉ် ဟံသာဝတီမြို့ကိုရနေပြီဖြစ်သော သမိန်စက္ကဝေါကလွှတ်လိုက်သည့် ဗညားဒလနှင့် တွေ့ရလေသည်
ဗညားဒလသည် ဘုရင့်နောင်မိမိတို့ဟံသာဝတီကို လုပ်ကြံမည်ထင်သဖြင့် ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်သည်
ဘုရင့်နောင်ကား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုဘဲ တောင်ငူသို့သာ ဆက်လက်ချီတက်လေသည်
ဤကား သက္ကရာဇ် ၈၈၀ မှ ၉၁၄ ခုအတွင်းတွေ့ရသော စစ်မှူးဗညားဒလအမည်ပါရှိသော စစ်မက်ရေးရာ အခန်းကဏ္ဍများပင်တည်း
မင်းတရားရွှေထီးလက်ထက်တွင်ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာလက်ထက်တွင် စစ်ရှုံး မွန်ဘုရင်များလွန်သည့်အခါ မွန်မင်းများထံတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသည့်မွန်အမှူးအမတ်တို့သည် မြန်မာဘုရင်နှစ်ပါးတို့၏လက်အောက်သို့ ဝင်ရောက်အမှူးထမ်းရွက်ကြသည်
အထူးသဖြင့် ဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင့်နောင် ကျော်ထင်နော်ရထာသည် သတ္တိဗျတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသည့် အာဇာနည်သူရဲကောင်းတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးသည့်အလျောက် မွန်မြန်မာဟူ၍ မခွဲခြားဘဲ ချီးမြှောက်စားသင့်သူကို ချီးမြှင့်မြောက်စားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ပင် သူ့ထံတွင် စစ်သေနာပတိ စစ်မှူးစစ်ကဲများစွာ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ရလေသည်
ဘုရင့်နောင်ထံတွင် စစ်ရည်စစ်သွေး ပြည့်စုံစွာဖြင့် အမှုတော်ထမ်းရွက်နေသော အမတ်ကြီးသည်လည်း မွန်ဘုရင် သုရှင်တကာရွက်ပိလက်ထက်တွင် စွမ်းစွမ်းတမံ အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် စစ်သေနာပတိ စစ်မှူးအမတ်ကြီး ဗညားဒလ ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်
ဖြစ်နိုင်ရန်အကြောင်းလည်း များစွာရှိနေပေသည်
ဆင်ဖြူများရှင်ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်ရထာသည် မွန်ဝန်ကြီး ဗညားဒလ၏ လက်ရုံးရည်နှင့် နှလုံးရည် တို့ကို အားရတော်မူ၍အထွက်အထိပ်သို့ တိုးမြင့်မြှောက်စားခဲ့သည်
သို့ရာတွင် မွန်ဝန်ကြီးသည် မြန်မာဘုရင် ဆင်ဖြူများရှင်လက်အောက်တွင် နေရသည်ကို နှစ်သက်ဟန်မတူသဖြင့် ဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင်မင်းတရားကြီးအား သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လုပ်ကြံခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဤသို့ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်းအမတ်ကြီးဗညားဒလသည် စစ်ရေး၊နိုင်ငံရေး၊စာပေကျမ်းဂန်မှစ၍ နှုတ်ရည်၊ဉာဏ်ရည်၊ဂုဏ်သတ်တိနှင့်ပြည့်စုံသူဖြစ်သဖြင့် နှမြောတော်မူသောကြောင့် မကွပ်မျက်ဘဲ သည်းခံတော်မူသည်
သက္ကရာဇ် ၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာသည် ရှမ်းပြည်တစ်လွှားနှင့် ဇင်းမယ်ပြည်ကိုသိမ်းယူရန်အရေး သားတော်ဥပရာဇာနှင့် မှူးတော်မတ်တော်အပေါင်းတို့ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးတိုင်ပင်တော်မူသည်
ဤအရေးတွင် ဗညားဒလ၏ အကြံပေးလျှောက်ထားချက်ကို နှစ်သက်တော်မူ၍ ကိုယ်တော်တိုင် ရှမ်းပြည်သို့ ချီတော်မူသည်
ဗညားဒလလည်း နန္ဒကျော်ထင်၊ဗညားပရံ၊ နန္ဒသူရိယ၊ ဗညားသံလိုက်၊ ဘယဂါမဏိ စသည့် တပ်မှူးများနည်းတူ ဆင်တပ်မှူးကြီးအဖြစ် ကြီးကြပ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်
ရှမ်းပြည်ထောင်တလွှားမြို့ရွာများသိမ်းယူပြီးလျှင် ဇင်းမယ်သို့ ချီကြပြန်၏
ဇင်မယ်ပြည်ကို အောင်မြင်လျှင် ဗညားဒလ၊ ဗညားစက် နှစ်တပ်ကို တိုက်ဆင်တစ်ရာ၊ မြင်းတစ်ထောင်၊ ဗိုလ်တစ်သောင်းတို့နှင့် ဇင်းမယ်ကိုမြို့စောင့်အဖြစ် ကွပ်ကဲထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်
သက္ကရာဇ် ၉၂၀ မင်းတရားကြီးအင်းဝတွင် စံတော်မူစဉ် ဇင်းမယ်မြို့၌ အရေးတော်ပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်
ဇင်းမယ်မြို့ရံဖြစ်သော ဗြဲအနန်း၊ ကလွန်းတုရိုင်း စသည့်မြို့တို့ လင်းဇင်းမင်းနှင့်ပေါင်းကာ ပုန်ကန်ကြသည်
ဆင်ဖြူများရှင်သည် သမက်တော်သတိုးမင်းစောကို ဇင်းမယ်သို့ ချီစေသည်
ဇင်းမယ်သို့ရောက်လျှင် ဇင်းမယ်မြို့စောင့် ဗညားစက်တို့နှင့်တိုင်ပင်၍ တုရိုင်မြို့ပျက်ပြီး တုရိုင်စားကို အရှင်ဖမ်းမိလေသည်
သက္ကရာဇ် ၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အမရပူရ အဝကျေးလက်ကို မဏိပူရကသည်းစော်ဘွားက ထိပါးလာသည်
ဤအရေးတွင် ဗညားဒလ၏အကြံပေးလျှောက်ထားချက်ကို မင်းတရားကြီး သဘောနှစ်ခြိုက်တော်မူသဖြင့် အမတ်ကြီးဗညားဒလကိုပင် အကြီးအမှူးခန့်အပ်ကာ တပ်ပေါင်း ၅ တပ်၊ တိုက်ဆင် ၃၀ဝ၊ မြင်း ၃၀ဝ၀၊ စစ်သည် ၅၀,ဝ၀ဝ ဖြင့် ကြည်းကြောင်းချီစေသည်
ကြည်းကြောင်းမှ ချီတက်သွားသောဗညားဒလသည် မဏီပူရကသည်းစော်ဘွားထံသို့ ရာဇသံစေလေသည်
စော်ဘွားလည်းအညံ့ခံလေသည်
ဗညားဒလလည်း တပ်ပေါင်း ၇ တပ်နှင့်အတူ မြို့တွင်းသို့ စစ်ရေးခင်းကျင်းဝင်ရောက်သည်
ရောက်လျှင် ကသည်းစော်ဘွားအား သစ္စာခံစေသည့် အနေဖြင့် ဆင်ရေး၊မြင်းရေး၊ ဒိုင်းရေး၊ကာရေး၊ ကစားစေသည်
အမြှောက်သေနတ်တို့ကိုလည်း မြို့ပဲ့တင်ထပ်မျှ ပစ်ဖောက်စေသည်
ပြီးလျှင် စော်ဘွားနှင့်တကွ တမြို့လုံးမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူကိုပယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ဝင်စေသည်
မဏိပူရစော်ဘွားသမီးတော်ကိုလည်း မဏိပူရအမတ်(၄)ဦး ဟံသာဝတီသို့တိုင် လိုက်လံဆက်သစေသည်
သက္ကရာဇ် ၉၂၄ခုနှစ်တွင် အမတ်ကြီးဗညားဒလ၏အကြံပေးလျှောက်ထားချက်အရ ဟိုသာလား၊ မိုးနာ၊ စန္ဒားသို့ချီစေခဲ့ရာ တရုတ်စော်ဘွားများပင်သစ္စာခံကြသည်
ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင် နော်ရထာမင်းတရားကြီးသည် ဘုန်းတန်ခိုးလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံလာသောအခါ ဆင်ဖြူရှင်ဟူသော အမည်ကို ခံယူလိုလာသည်
မဟာလက်နက်နိုင်ငံတော်ကြီးကို စိုးပိုင်ရပြီးသည့်နောက် ဆင်ဖြူ တစ်စီးတလေမျှ မရှိလျှင် မတင့်တယ်ဟု ထင်မြင်လာသည်
သက္ကရာဇ်(၉၂၅) ခုနှစ်တွင်ပင် မင်းတရားကြီးသည် ယိုးဒယားမင်းထံတွင်ရှိသောဆင်ဖြူလေးစီးမှ တစ်စီးကိုဆက်သရန် ဗညားဒလကို ရေးစေကာ ယိုးဒယားမင်းထံပေးပို့စေခဲ့သည်
ယိုးဒယားမင်းလည်း ဆင်ဖြူကိုမပေးနိုင်ကြောင်း မင်းကျင့်တရား ၁၀ ပါးစောင့်မှပေးနိုင်ကြောင်းစာပြန်၍ စာအဆုံးတွင် တစ်ဂဏန်းရေးထည့်လိုက်၏
ထိုသို့ ပိဋကတ်အလို ‘ဧက’ ဗေဒင်အလို ‘ဧစ်’ မြန်မာတို့အလို တစ်၊ မွန်တို့အလို အိုက် ဟုခေါ်ရာ ‘အိုက် ဟုဖွယ်’ ‘အွယ်ဟုဖိုက်’ ဆိုလို၍ ထို ‘အွယ်ဟုဖိုက်’ဟူသောစကားသည် ငါမကြောက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်းကို ဗညားဒလလျှောက်ထားသည်
သံစာတွင်ပါသော ‘တစ်’ ဂဏန်းအနက်ကို လျှောက်ထားသည်
မင်းကြီးလည်း ဗညားဒလချေလေဟု အမိန့်တော်ရှိ၍ ရာဇာသံရေးပြီးလျှင် ယိုးဒယားသို့ စေပြန်၏
ထိုစာအဆုံး၌ ‘နှစ်’ ဂဏန်း ရေးထည့်လိုက်သည်
ထို ‘နှစ်’ ဂဏန်းအလိုကားပိဋကတ်တွင် ဒွေး၊ ဗေဒင်အလို စန်တရ၊ မွန်လို ဒွိတ်ဟု ခေါ်သည်
ဒွိတ်အလိုကား’ဒွိတ်တလက်’ဟူ၏
'မကြောက်ကကြိုးနှင့်ချည်မည်’ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောစာနှင့် ယိုးဒယားမင်းထံစေလေ၏
ဤကားအမတ်ကြီးဗညားဒလ၏ ဉာဏ်ပညာစွမ်းရည်ပင်တည်း
ထိုမျှမကသေး ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးတွင် ပြည်ထဲရေးရာများနှင့် ပက်သက်၍ တိုင်ပင်ကြံစည်ရန် ရှိသောအခါတို့လည်း ဗညားဒလကိုပင် ခေါ်ငင်တိုင်ပင်လေ့ရှိလေသည်
တစ်ခါသော် သက္ကရာဇ် ၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဇင်းရုံးအရေး မျက်နှာမည်အရေးတို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၏
ထိုအခါ ဘဝ ရှင်မင်းတရားကြီးလည်း သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့်မှူးတကာ မတ်တကာတို့နှင့်တိုင်ပင်တော်မှူလေလျှင် ဗညားဒလသည် အချို့သော မှူးတကားမတ်တကာတို့နှင့် ဆန့်ကျင်၍ မကြောက်မရွံနောက်မတွန့်မူဘဲ မိမိ၏မြော်မြင်မှု၊ ဉာဏ်စွမ်းအလျောက် ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးအား သင့်နိုးရာရာလျှောက်ထားရာ ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးလည်း သည်ဗညားဒလအရေး’သည် ငါကြံတော်မှုသောအရေးနှင့်ညီလှ၏’ ဟုဗညားဒလ လျှောက်ထားချက်အတိုင်း စီရင်တော်မူ၏
သို့စီရင်တော်မူသည့်အတိုင်းလည်း အရေးတော်ပြီးပြေအောင်မြင်ရသည်သာမက ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် လက်ဆောင်တော် အထူးထူးနှင့် ဇင်းရုံးမင်းသမီး၊ မျက်နှာမည်းမင်းသမီးတို့ကိုဆက်လျာပို့သပြန်ရကား ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးက‘ဗညားဒလအရေးသည်အလွန်ဖြစ်ခဲလှ၏’ဟူ၍ ကြီးစွာသောဥဒါန်း၊ မော်ကွန်းစကားကိုလည်း မိန့်တော်မူ၏
ကြီးစွာသောဆုကြီး၊ လာဘ်ကြီး၊ မှူးကြီး၊ မတ်ကြီးတို့၏အဆောင်အယောင်တို့ထက် လွန်ကြူး၍ အိမ်ကိုလေသာနှင့်တကွ ရေအိမ်ကြက်ခြေတင်နှင့်တကွ နေထိုင်စေရန် ဆုကြီးများကို ပေးတော်မူဘိသည်
ဤသို့ဘဝရှင်မင်းတရားကြီး၏ တိုင်ပင်တော်တိုင်ပင်ဘက် လက်ရုံးသဖွယ်ဖြစ်ပေသော ပညာရှိအမတ်ဖြစ်ရကားသက္ကရာဇ် ၉၂၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဟံသာဝတီမြို့သစ်တည်ရာ၌လည်းကောင်း၊ သက္ကရာဇ် ၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေနန်းတော်တည်ရာ၌ လည်းကောင်း ဗညားဒလကိုပင်ဝန်၊ စီရင်တော်မှု၏ နောက်ထိုသက္ကရာဇ်၉၂၉ခုနှစ် အတွင်း ထိုနန်းတော်ကြီး၌ပင် အဆောင်နေရာပေးတော်မူရာ၌ ဗညားဒလအမတ်ကြီး၏ အမည်မှာ ထိပ်ဆုံးကပါလာသည်
ပါဟန်ကား-ဗညားဒလကိုနေရာတော်လက်ဝဲတော်ဦးဗောင်းကတ္တီပါမွမ်း၊ အမဗောင်းကတ္တီပါရွှေပြောင်းမွမ်း၊ အဖျားကတောင်ရွှေသားလေးမတ်၊ သင်ကျစ်လေးမျက်နှာစိန်တောရံ၊ စလွယ်၉သွယ်၊ သက္ကလပ်အဖုံးနှင့်တကွ၊ ရွှေကရား၊ ရွှေမြူးတေး၊ ရွှေလင်ပန်းပတ်တမြားတောင်ဝှေး၊ ပတ်တမြားပန်းချင်း၊ ခြေမစွပ်၊ လက်မစွပ်မှီအုံးလက်ဆေးအင်၊ ထီးနီညောင်ရွက်သုံးဆင့်၊ ထီးရိုးထီးလက်၊ရွှေသံလျှင်တနဲခုနှစ်ဝန်း၊ စည်ခုနှစ်လုံးနှဲသုံး၊ ခရားသုံး၊ အိမ် ငါးဆက်၊ ကြက်နင်း ငါးတန်၊ လေသာတဲ့လား၊ ကငေါက်နှင့်လှေစခင် အယင်းချင်ပိတ်နီ၊ ဖဲပေါင်းအစိမ်းမိုးပေးတော်မူးသည်
ဤအဆောင်နေရာ၊ ဤ အဆောင်အယောင်များကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဘဝ ရှင်မင်းတရားကြီးသည် ဗညားဒလအား မည်မျှအရေးပေး လေးစာတော်မူကြောင်းကိုသိနိုင်သည်
၉၃၄ ခုနှစ်တွင် လင်းဇင်းဗညားသေရ်အရေး ပေါ်ပေါက်လာသည်
ဤအရေးတွင်ကား အမတ်ကြီးဗညားဒလက ဇင်းကျေးသောင်းရက်သို့ကျွန်တော်သွား၍ ဗညားသေရ်ကို အရေးဆိုမည်
ယင်းသို့ ဆို၍ အရေးတော်မပြီးမှ ညီတော် သားတော်တို့ကိုအလုံးအရင်များနှင့် ချီစေ၍ လုပ်ကြံတော်မူစေသင့်သည်ဟု လျှောက်ထားသည်
မင်းတရားကြီးလည်း ဤအရေးသင့်လှသည်ဟု မိန်ကြားပြီး ဗညားဒလသွား၍ အရေးတော်ဆိုချေဟု အမိန့်တော်ရှိ၏
အမတ်ကြီးဗညားဒလလည်းစစ်သည်ဗိုလ်ပါ ဆင်လုံးမြင်းလုံးများနှင့် ချီရာ လင်းဇင်းအနီး သောင်ရက်ရောက်လျှင် သံနှစ်ယောက်ကို ရာဇသံစေလိုက်သည်
လင်းဇင်းဗညားသေရ်သည် မချေမငံသော စကားကိုဆိုသည်
ယခုပင် ငါချီ၍ လင်းဇင်းသားတိုကို တိုက်ခိုက်တော်မူမည်ဟုဆိုသည်
သိုရာတွင် စစ်မူးစစ်ကဲတို့က အလုံးအရင်းလည်းနည်းသည်
သောင်ရက်တွင် နှစ်လခန့်နေပြီး၍ မျိုးရိက္ခာလည်းကုန်ရာ ကြံ၍လည်းမရသောကြောင့် ရဲမတ်အပေါင်းတို့လည်းငတ်မွတ်ညှိုးငယ်ကြကုန်၏
ဇင်းမယ်စစ်ကူ ယိုးဒယားစစ်ကူတို့လည်း မရောက်သေး
ထိုကြောင့် ငံ့ဦးမှ သင့်မည်ဆိုလေလျှင် မျိုးရိက္ခာလည်းရှာကြံရင်း စစ်ကူများကိုလည်းစောင့်ဆိုင်ရင်း သောင်ရက်မှဆွတ်ခွာပြန်လာသည်
ဗညားဒလတို့သောင်ရက်မှ ပြန်လာပြီ ဟူ၍ကြားလျှင် အရေးပြီး၍လာပြီထင်သောကြောင့် ယိုးဒယားစစ်ကူများလည်း မိမိတို့သောင်းရက်မြို့သို့ ပြန်ကြလေသည်
ဇင်းမယ်စစ်ကူများလည်း ခရီးလတ်က ပြန်ကြ၍ ဗညားဒလ ပြန်လာကြောင်း မင်းတရားကြီးအား လျှောက်ထားကြသည်
ဆင်ဖြူရှင်ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးလည်း ဗညားဒလကိုမျက်တော်ရှိ၍ အလုပ်အကျွေး ကျွန်ငါးယောက်နှင့်ဇနက် ဟူသော ယိုဒယားကျေးရွာတွင် ထားလေသည်
ဗညားဒလနှင့် လင်းဇင်းသို့လိုက်ပါသွားကြသော ပိုက်ညံအစရှိသည့် တပ်မှူးစစ်ကဲအပေါင်းတို့အား ဟံသာဝတီသို့ ခေါ်ယူပြီး ကျေးကျွန်သင်းပင်တို့ကို ရုပ်သိမ်းတော်မူသည်
အမတ်ဗညားဒလကို ထားတော်မူ၍ ငါးလခန့် ရှိလျှင် ဇနက်ဟူသောအရပ်သည် ဖျားနာတတ်သည်ဟုယိုးဒယားမင်းကယူပြီးလျှင် ကမန်ပိုက်တွင် ထားစေသည်
ဗညားဒလကို ပြောင်း၍ထားကြောင်းကိုလည်း ယိုးဒယားမင်းကဆင်ဖြူများရှင် ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးထံ လျှောက်ထားသည်
မင်းကြီးလည်း မည်သို့မျှအမိန့်တော်မရှိ
အမတ်ကြီးဗညားဒလသည်လည်း ကမန်ပိုက်သို့ ရောက်၍ တစ်လကြာလျှင် သက္ကရာဇ် ၉၃၄ ခုနှစ်၌ ကြမ္မာကုန်လေသည်
မွန်ဝန်ကြီးဗညားဒလ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များမှာ သက္ကရာဇ် ၉၁၆ ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်သော ၉၃၄ ခုနှစ်အထိ ( ၁၈ ) နှစ်ကာလအတွင်း လွန်စွာမှများပြားလှ၏
သူ၏ အကြံပေးလျှောက်ထားချက်များအရပင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး သိမ်းရုံးဖွဲ့စည်းနိုင်သည့်အပြင် တိုင်းတစ်ပါးခြား ယိုးဒယားမဏိပူရသို့ ချီတတ်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၏
သူ၏ဘဝတွင် တစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ဆို ဆိုသလောက်ပင် မြန်မာစကားပြေဖြင့် စံပြဘာသာပြန်ဆိုရေးသားသွားသည့် ရာဇဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းနှင့် သူ့အမည်ကိုကား ယနေ့ နှစ်ပေါင်း ၄၂၆ တိုင်သော်လည်း မမေ့နိုင်သေးပေ
သူ့အမည်မှာ ယနေ့တိုင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား လူသိများနေဆဲပင်
သူပြုစုခဲ့သော ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းမှာလည်း သစ်လွင်တောက်ပဆဲပင်ဖြစ်ပေသည်
သို့သော် ရာဇဝင်ကျမ်းအစောင်စောင်တို့တွင် ဗညားဒလကို ဘုရင့်နောင်အား လုပ်ကြံရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးပမ်းသူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်
ထင်ရှားသည့် အကြိမ်များမှာ-ဘုရင့်နောင် ဟံသာဝတီကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြို့တွင်းသို့ လှည့်လည်ကြည့်ရှုစစ်ဆေးစဉ်က ဓားလက်နက်တို့ကို မြေတွင်မြုပ်စေပြီး ေဝါထမ်းသူတို့ကို စည်းရုံးကာ ထိုနေရာအရောက်တွင် ဓားလက်နက်တို့ကို ထုတ်ယူ၍ ဘုရင့်နောင်ကို လုပ်ကြံရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
ဝေါထမ်းသူတို့ ထိုနေရာအရောက်တွင် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသဖြင့် မသင်္ကာသောကြောင့် စစ်ဆေးစေရာ ဗညားဒလအကြံပေါ်လေသည်
သို့သော် မင်းတရားကြီးက "ဗညားဒလ ငါ့ကိုမကြံရာ၊ ကြံသော်လည်းမဖြစ်ရာ
" ဟု မိန့်ကာ ေဝါထမ်းသူတို့ကိုသာ သတ်စေသည်
နောက်တစ်ကြိမ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး ရွှေမော်ဓောစေတီသို့ တက်ရောက်စဉ်တွင်လည်း တန်းဆောင်းတို့တွင် လူသန်လူမာ တစ်ကျိပ်(၁၀)ကို မုခ်ဦးထက်တက်ကာ နေစေသည်
ဘုရင့်နောင် ဘုရားမှအဆင်းတွင် လုပ်ကြံရန်ဖြစ်သည်
သို့သော် ဘုန်းကြီးလှသော မင်းဖြစ်သည့်အတွက် မုခ်ဦးရောက်ခါနီးတွင် ထိုသူတို့မုခ်ထက်မှ ပြုပ်ကျကြသည်
စစ်ဆေးပြီး အမှုပေါ်သော် ဗညားဒလကို လွှတ်၍ ထိုကျွန်တစ်ကျိပ်ကို ကွပ်မျက်စေသည်
တစ်ကြိမ်တွင် ဘုရင့်နောင် ဖောင်ပေါ်သို့တက်ရန် ရှိစဉ် လူနှစ်ယောက်ကို ဓားလွတ်ပေး၍ ရေထဲတွင်ငုပ်ကာ လုပ်ကြံရန် စောင့်စေသည်
ရေပလုံစီထသည်ကိုတွေ့၍ မသင်္ကာသဖြင့် စစ်ဆေးစေရာ အကြံပေါ်သဖြင့် ထိုလူနှစ်ဦးကို သတ်စေသည်
ဗညားဒလကိုကား လွတ်မြဲလွတ်စေ၏
သို့သော် စစ်ရေးပေါ့လျော့သဖြင့် ဗညားဒလအား ဇနက်ဟူသောအရပ်သို့ အလုပ်အကျွေး ၅ဦးဖြင့်ပို့ခဲ့သေးသည်
ဗညားဒလမကျန်းမာကြောင်း ကမန်ပိုက်စားက လျှောက်တင်လာသောအခါ ကမန်ပိုက်တွင် ထား၍ ကျန်းမာအောင်နေစေသည်
သို့သော် တစ်လအကြာတွင် ကမန်ပိုက်၌ ဗညားဒလကွယ်လွန်သည်
ထင်းကွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinkwin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်စောတင့် (၂၀ ဧပြီ ၁၉၃၇–၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးဘတင့် (ICS) နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်စောမူ(ခေတ်စမ်းစာပေခေတ် စာဆို) တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
အမည်ရင်းမှာလည်း ဒေါ်ခင်စောတင့် ပင်ဖြစ်သည်
မွေးချင်း နှစ်ဦးသာရှိပြီး မောင်ဖြစ်သူမှာ ဦးနေအုပ်တင့် (နေအုပ်-စိန်ပေါလ်) ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်မြို့တွင်ပင် အခြေခံပညာများ သင်ယူကာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာ အနုပညာစာပေ၊ အင်္ဂလိပ်စာပေ၊ မနုဿဗေဒ ဘာသာရပ်တွဲများဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ် စာပေးစာယူ သင်တန်းဌာန၊ အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) တွင် အင်္ဂလိပ်စာ ဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းဘဝမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ခင်ပွန်းဖြစ်သူမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူ ဇာတိ အင်ဂျင်နီယာ ဦးမြစိန် ဖြစ်ပြီး သားသမီး လေးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
ဆရာမ ဒေါ်ခင်စောတင့်သည် ကိုယ်မှာပင် နာသော်လည်း စိတ်မှာ မနာရအောင် (ဘာသာရေး ဆောင်းပါးများ၊ ယူနတီစာပေတိုက်ထုတ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်)၊ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်စောမူနှင့် တွဲဖက်၍ အမေ့ခေတ်စမ်းစာနှင့် သမီး၏အလွမ်းစာ (ယူနတီ စာပေတိုက်ထုတ်၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်)၊ အမေဆောက်ခဲ့သော ရဲတိုက်ကြီးများ (ဘာသာပြန် ဆောင်းပါးများ၊ အိပ်မက်ရိပ် စာပေတိုက်ထုတ်၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်)၊ လမင်းပမာ အေးမြစွာ (ယူနတီ စာပေတိုက်ထုတ်၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်)၊ သာသနာ့ အာဇာနည် ရွှေပါရမီ စိတ်၏ အေးငြိမ်းရာ (အိပ်မက်ရိပ်စာအုပ်တိုက်ထုတ်၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်)၊ စွန့်စားမှုဆီသို့ ခြေတစ်လှမ်းနှင့် အတွေးအမြင် စာစုများ (ဖူးပွင့်ဝေဝေ စာအုပ်တိုက်ထုတ်၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်)၊ ပျော်ရွွှင်ချမ်းမြေ့သော ဘဝနှင့် အချိန်ကပေးသော လက်ဆောင် (အိပ်မက်ရိပ် စာပေ၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်)၊ စိတ်ကွန်းခိုရာ (မျိုးဆက်သစ်စာပေ၊ ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်) စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်
ခင်စောတင့်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဘင် ဘန်လူရီ (အင်္ဂလိပ်: Bin Bunluerit, ထိုင်း: บิณฑ์ บรรลือฤทธิ์; ၂၇ မေ ၁၉၆၂ မွေးဖွား) သည် ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဟက်ကယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hetkei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မိုင်းသော် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းသော် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၄၇ ဦး၊ မ ၇၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်(မ်)ဆရွာ(အင်္ဂလိပ်: Simsa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဆင်(မ်)ဆကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧကရာဇ်နဂါးကျောင်း(皇龍寺) (ကိုရီးယား: 황룡사; ဟွာင်လျိုင်ဆာ)သည် ဂယောင်းဆံဘို့ပြည်နယ်၊ ဂယောင်းဂျူမြို့တွင်တည်ရှိပြီး ဂယောင်းဂျူတွင်အကြီးဆုံး ဘုရားကျောင်း အဖြစ်လူသိများသည်
အထပ် ၉ထပ် ရှိသော ဧကရာဇ်နဂါးဘုရားကျောင်းသည် ရှီလာ၏ ရတနာသုံးပါးမှ တစ်ပါးဖြစ်ကာ ကျန် ဗုဒ္ဓဘုရားကျောင်း နှစ်ကျောင်းနှင့် အတူ ကျော်ကြားသည်
ခင်မောင်ရင် (မြန်မာ ၁၂၆၄ – ၁၃ဝ၇) သည် ထင်ရှားသော အဆိုကျော်နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လိုက်မင်းသား တစ်ဦးဖြစ်သည်
ခင်မောင်ရင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၆၄)ခုနှစ်တွင် မအူပင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
မိဘများမှာ ဦးကျော်လှ နှင့် ဒေါ်သောင်းမေတို့ ဖြစ်ကြ၍ သားချင်းငါးဦးရှိရာ ခင်မောင်ရင်သည် သားဦးဖြစ်သည်
ငယ်နာမည်မှာ မောင်အောင်ဒင်ဖြစ်သည်
မအူပင်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားနေဆဲ ခရစ်နှစ်၁၉၂၀ပြည့်နှစ် ပထမကျောင်းသား သပိတ်ကြီးနှင့် ဆုံခဲ့သည်
ထို့နောက် မန္တလေးမြို့ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းနှင့် ဝက်စလီယန်သာသနာပြုကျောင်းများ၌ ပညာဆက်လက်သင်ကြားပြန်သည်
ကျောင်းမှထွက်သောအခါ ရေစကြိုမြို့အမျိုးသားကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ် ခေတ္တထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရပုံနှိပ်တိုက် လစ်သိုဂရတ်ဖစ်ဌာန(ကျောက်ပုံနှိပ်ဌာနခွဲ) တွင် (၁ဝ)နှစ်ကြာမျှ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
အစိုးရပုံနှိပ်တိုက်တွင် အမှုထမ်းလျက်ရှိစဉ် ဘားမားဖိုတိုပလေးဖလင်း ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးဘငြိမ်းနှင့် ရင်းနှီးလာသောအခါ ဦးဘငြိမ်း၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဧကပါဒုကဇာတ်ကားတွင် မင်းသားအဖြစ် ပထမဆုံးပါဝင်အသုံးတော်ခံသည်
ထို့နောက် မကြာမြင့်မီပင် မသန်းသန်းနှင့်အကြောင်းပါခဲ့သည်
ခင်မောင်ရင်မှာ ဟန်အမူအရာကောင်းလှသဖြင့် ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကားပင်ဖြစ်လင့်ကစား လူအများသဘောကျကြသည်
ထို့ကြောင့် အလုပ်မှထွက်၍ ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ လေသည်
ခင်မောင်ရင်သည် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌၊ နေနှင့်လ ရွှေနှင့်မြ၊ ဝတ္တရား၊ အချစ်ဆုံး၊ ဗိုလ်အောင်ဒင်၊ မိုးခေါင်ကျော်စွာ စသော အသံတိတ် အသံထွက်ဇာတ်ကား ပေါင်းများစွာတွင် ဇာတ်လိုက်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်
မိုးခေါင်ကျော်စွာမှာ ခင်မောင်ရင် နောက်ဆုံးပါဝင်သော ဇာတ်ကားဖြစ်လေသည်
ခင်မောင်ရင်သည် ရုပ်ရှင်ထဲ၌ အမူအရာသာကောင်းသည် မဟုတ်၊ အသံကောင်း၍ သီချင်းကို ငြိမ့်အေးပြတ်သားစွာ သီဆိုနိုင်သည်
သူဆိုခဲ့သောဇာတ်ကားထဲမှ သီချင်းများသည်လည်း ကောင်း၊ စကြာသိုက်၊ ဘိုးဘိုးအောင်၊ နဂါးနီ၊ ကုသဝတီ၊ ဆိပ်ကမ်းသာ အစရှိသော ဓာတ်ပြားသီချင်းများသည် လည်းကောင်း၊ လူကြိုက်များ၍ ယခုထက်တိုင် ခေတ်စားလျက်ရှိသည်
ခင်မောင်ရင်သည် ကာလပေါ်သီချင်းများကိုသာမက ရှေး သီချင်းကြီးများကိုလည်း နိုင်နင်းစွာဆိုနိုင်သည်
မန္တလေးမြို့တွင် ကျောင်းနေစဉ်က သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခံ့များကို ဆရာကောင်းများထံတွင် နည်းယူသင်ကြားခွင့်ရရှိခဲ့သည်
ပပငယ်ဝင်းဝင်း အစချီသောပတ်ပျိုးမှာ ခင်မောင်ရင် နှစ်သက်သော သီချင်းကြီးတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်
ကိုယ်တိုင်သီဆို၍ ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့လေသည်
သူသည် အတီးအမှုတ်တူရိယာဖက်တွင် အဘက်ဘက်မှ ခေါက်မိသော်လည်း တယောကို ပိုမိုနိုင်နင်းလေသည်
၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် နဂါးနီစာအုပ်အသင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ခင်မောင်ရင်သည် နဂါးနီသီချင်းကို ကိုယ်တိုင် သီဆို၍ ဝါဒဖြန့်ခဲ့လေသည်
သူသည် ကစားခုန်ကစားမှုများကိုလည်းဝါသနာပါသည်
အစိုးရပုံနှိပ်တိုက်စာရေးအဖြစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိစဉ် ဘီအေအေဘောလုံးပွဲများတွင် ဖရင်းယူနီယန်အသင်းမှ ပါဝင်ကစားခဲ့သည်
၁၉၃၉ခုနှစ်တွင် ခင်မောင်ရင်သည် ဗြိတိသျှဘားမား ကုမ္ပဏီမှ ထွက်လိုက်သည်
ထိုအချိန်တွင် သူ၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာလည်း ယုတ်လျော့နေလေပြီ
စစ်အတွင်း၌ မအူပင်မြို့သွားရောက်၍ ညီ၊ ညီမများနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့လေသည်
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းသန်းနှင့် သား ၂ ယောက်ထွန်းကားပြီး ခင်မောင်ရင်သည်  ၁၉၄၆ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အမှတ် ၂၂၊ သတိပဋ္ဌာန်လမ်း ၊ ကျောက်မြောင်းနေအိမ်၌အူရောင်ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ခင်မောင်ရင်သည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
လူအများနှင့် ဖော်ဖော်ရွေရွေ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်သည့်အပြင် အပေးအကမ်းရက်ရောပေသည်
ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေတတ်သည်
အပေါင်းအသင်း မိတ်ဆွေသင်္ဂဟ ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့် စကားလက်ဆုံကျသည့်အခါများတွင် ရယ်ရွှင်စရာများကို ပြောလေ့ရှိတတ်သည်
ခင်မောင်ရင် ရိုက်ကူးခဲ့သောဇာတ်ကားများနှင့် သီဆိုခဲ့သောသီချင်းများမှာ ယနေ့တိုင်ကျော်ကြားလျက်ရှိသည်
"မြန်မာ့ ပညာရေးလောကတွင် ထင်ရှားသည်
အထူးသဖြင့် သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် လူသိများသည်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ အစောဆုံး ဘီအေဘွဲ့ရသူများတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်
ကိုလိုနီခေတ်ဦး အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း အမြဲတမ်း ကျောင်းအုပ်ကြီး ရာထူးကို မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဦးဆုံး ခန့်ထားခံရသူ၊ အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ပညာရေးဝန်ထမ်း သတ်မှတ်ချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သူ၊ အမျိုးသား ပညာရေးကို အားပေးကူညီ၍ ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အငြိုအငြင်ခံရသူ၊ အင်္ဂလန်မှ ထိပ်တန်းဝတ်လုံဘွဲ့ (Barrister at Law) ရခဲ့သော်လည်း ပညာရေးသမား တဦးအဖြစ် ဘဝတလျှောက်လုံး ပညာရေး နယ်ပယ်တွင်သာ အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်" ၁၈၈၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စစ်တွေ၌ ဖွားသည်
အဖ မြေပိုင်ရှင် ကျောင်းဆရာကြီး ဦးစံလှအောင်၊ အမိ ဒေါ်သုနန္ဒာ ဖြစ်သည်
ရခိုင် တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာ ဦးဖေသက်နှံ၏ တိုင်းရင်းသား စာသင်ကျောင်း၊ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတို့၌ ပညာသင်သည်
၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့် စားမေးပွဲ အောင်သည်
တက္ကသိုလ် ပညာသင်ဆု ရသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ဘီအေ စာမေးပွဲကို ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်သည်
ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပညာတော်သင် သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် အီမယ်ညူဝယ် ကောလိပ်မှ ဘီအေဘွဲ့ ရသည်
ထို့နောက် အိုင်စီအက်စ် စာမေးပွဲအတွက် တနှစ်ခန့် ကြိုတင် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
သို့သော် မျက်စိ အထူးကု ဆရာဝန်၏ တားမြစ်ချက်အရ စာမေးပွဲ မဖြေဖြစ်တော့ချေ
မျက်စိရောဂါ ပျောက်ကင်းပြီးနောက် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးရာ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို ဒုတိယတန်း ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သည်
အောင်မြင်သူများ အနက် အဆင့် ၉ ဖြစ်သည်
ထို့နောက် လန်ဒန်တွင် ဥပဒေပညာ သင်ကြားနေသည့် အိနိ္ဒယနှင့် မြန်မာ ကျောင်းသားအချို့ကို ကျူတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ စာနယ်ဇင်းများတွင်လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉ဝ၈ မှ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း လန်ဒန်မှ နေ၍ ရန်ကုန်တွင် ထုတ်ဝေသည့် ရန်ဂွန်းတိုင်းမ်၊ သည်ဘားမားကရစ်တစ်စ်တို့တွင် အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လန်ဒန် ဂရေးအင်းမှ ဘာရစ်စတာအက်လော ဝတ်လုံဘွဲ့နှင့် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ထပ်မံရရှိသည်
၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာအာသာဝှိုက်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကြောင့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာသည်
ဘုရင်ခံ ပေးအပ်သော ဝန်ထောက်ရာထူးကို ငြင်းပယ်၍ ပြည်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း ကျောင်းအုပ်ရာထူးကိုသာ လက်ခံ ရွေးချယ်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အထဲတွင် တဦးတည်းသော မြန်မာတိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်
ဦးစံရွှေ၏ လက်ထက်တွင် ပြည် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းသည် ကျောင်းသား နှစ်ဆခန့် တိုးပွားလာသည်
ပညာ သင်ကြားရေးတွင် ကျောင်းစာသာမက ခေတ်မီ အားကစားနည်း၊ စာကြည့်တိုက် အသုံးပြုနည်းနှင့် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေခြင်းတို့ကို စတင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်
၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပဲခူးတိုင်း ပညာဝန်၊ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရခိုင် ပညာဝန်၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင် ပညာဝန် ရာထူးအပြင် စစ်တွေ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း ကျောင်းအုပ်ကြီး တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ကရက်ဒေါက်က အိနိ္ဒယ ပညာရေး ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းအဖြစ် တိုးမြှင့် ပေးခဲ့သော်လည်း လက်မခံခဲ့ချေ
ပညာမင်းကြီး မတ်ဟန့်တားနှင့် ပြဿနာ ဖြစ်၍ အစိုးရဝန်ထမ်း ဘဝမှ နုတ်ထွက်ကာ ဝတ်လုံ ဦးဘဒွန်းနှင့် တွဲ၍ ရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ပညာရေးဝန်ကြီး အမ်အေ ဦးမောင်ကြီး လက်ထက်တွင် အမျိုးသားကျောင်းများကို အစိုးရ အသိအမှတ်ပြုရေး အတွက် အင်တိုက်အားတိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပဲခူးတိုင်း ပညာဝန် အဖြစ် ပြန်လည် ခန့်အပ်ခံရသည်
ထို့နောက် မကွေးတိုင်း ၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းတို့တွင် ပညာဝန် အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်
ပဲခူးတိုင်း ပညာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ အမျိုးသား တက္ကသိုလ်တွင် ပထဝီဘာသာကို သင်ကြားပြသ၍ အစိုးရ၏ တားမြစ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် ၁၉၃၇-၄ဝ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြူနီစီပယ် ပညာရေး အရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ရန်ကုန် မြူနီစီပယ်ကျောင်း ၁၁ ကျောင်းမှ ရ၉ ကျောင်း အထိ တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်
မသင်မနေရ ပညာရေး စီမံကိန်းကိုလည်း ပထမဆုံး ရေးဆွဲ တင်ပြခဲ့သည်
သို့သော် ဒုတိယကမာ္ဘစစ် ဖြစ်ပွားလာ၍ အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ချေ
စစ်ကြီးအပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ် ပထဝီ ပါမောက္ခ၊ ဆက်လက်၍ ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်နှင့်၊ ပထဝီနှင့် အင်္ဂလိပ်စာပေ ပါမောက္ခ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဘောလုံး၊ ခရစ်ကက်၊ တင်းနစ် ကစားနည်းများကို ဝါသနာပါ၍ လိုက်စားခဲ့သည်
ရန်ကုန်ကောလိပ် ဘောလုံးအသင်း ခေါင်းဆောင်၊ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် ကောလိပ်ဘောလုံးနှင့် ခရစ်ကက်ကစားသမား အဖြစ်လည်း ကစားခဲ့သည်
ပထမဇနီး ဒေစီဟန်နီဂန် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဒေါ်စိန်လတ်နှင့် ထပ်မံ လက်ထပ်သည်
ဒေါ်စိန်လတ်သည် သက်ကြီးတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ကော်မတီ ဘဏ္ဍာရေးမှူးနှင့် လက်ထောက် မော်ကွန်းထိန်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးစံရွှေသည် ပညာရေးဝန်ထမ်း တဦးအဖြစ် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသားနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုပြင်စီမံမှု အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ပထမပြန် ပညာရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး ပေါ်လစီ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ပြန်လည် တည်ဆောက်ရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရသည်
မြို့မ ဦးဘလွင်နှင့် တွဲ၍ ပထဝီ ပညာရပ် ဝေါဟာရများကို မြန်မာပြန်ခဲ့သည်
မြန်မာဘာသာဖြင့် 'အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ အမေရိကန်များ' စာအုပ်နှင့် အင်္ဂလိပ် စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
ဦးစံရွှေသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဒင်ရွဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dinywe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
ညီနောင်ရွာ၊ ရှော်ချောင်း
ငန်းဗျိုင်း Great egret (Ardea alba) သည် အကြီးစား ဗျိုင်း တမျိုးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် မျိုးစိတ်ခွဲများ ၄ ခု ဖြင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကျင်လည်ကျက်စားသည့်ငှက်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ၏ အပူပိုင်းဒေသနှင့် ပူနွေးသောအပူချိန်ရှိသည့်နေရာတိုင်းနီးပါးတွင် နေထိုင်ကြသည်
ရေနှင့်နီးသော သစ်ပင်ပေါ်တွင် အသိုက်များ ဆောက်လုပ်တတ်ကြသည်
ဒရယ်ရန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayeiyan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇံယော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇံယော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၈ ဦး၊ မ ၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၉၆ ဦး နေထိုင်သည်
နဂါးအိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagaraing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ နဂါးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဂါးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၈ ဦး၊ မ ၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၁ ဦးနေထိုင်သည်
တက်တူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tettu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တက်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧကနိရွာ (အင်္ဂလိပ်: Aye Ka Ni)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ ဧကနိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန့်ဘွေးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaypin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ သစ်ပုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ပုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၉ ဦး၊ မ ၁၉၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
﻿ဟက်ဇ် (သင်္ကေတ - Hz) သည် ကြိမ်နှုန်း (frequency) ၏ ယူနစ် ဖြစ်သည်
၎င်းယူနစ်သည် SI ယူနစ် ဖြစ်သည်
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ် (Heinrich Rudolf Hertz) ၏ အမည်မှ ဤယူနစ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
Heinrich Rudolf Hertz သည် လျပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ ဖြစ်တည်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
Hetz ကို kilohertz (103Hz, kHz), megahertz (106Hz, MHz), gigahertz (109Hz, GHz), terahertz (1012Hz,THz), petahertz (1015Hz, PHz), and exahertz (1018Hz, EHz) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ ရှိသည်
အချို့သော ယူနစ်များသည် sine waves နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ tones များကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်
အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုနှင့် အသံဆိုင်ရာတို့တွင် ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ရှိသည်
ထို့ပြင် ကွန်ပျူတာနှင့် အခြားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်
ကွန်ပျူတာများတွင် CPU ၏ Clock rate ကို ဖော်ပြရာတွင် hertz ဖြင့် ဖော်ပြသည်
တမ်းပလိတ်:SI multiples
ဆရာ ဦးတင့်ဇော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်း၊ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပညာရေးကို အခက်ခဲပေါင်းစုံကြားမှ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ပင်းယကျောင်းဆောင် စာဖတ်အသင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တတိယနှစ်တွင် ရခိုင် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ အသင်း ခေါင်းဆောင်မှု အပိုင်းမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၆ - ၅၇ နောက်ဆုံးနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၌ နိုင်ငံခြားရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ဦးနု ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ဆင်းရဲသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများအား ထောက်ပံ့သော ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် ဆင်းရဲသော ကျောင်းသားများ မရရှိသည့် ကိစ္စ အတွက် ထွန်းနေ့စဉ် သတင်းစာမှ ဖွင့်ချခဲ့ရာ ပါလီမန် အတွင်း အထိ ဂယက်ရိုက်ခဲ့ရသည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦကြီးအား ဖြိုခွဲခဲ့သော  ဆဲဗင်းဇူလိုင် အရေးအခင်းတွင် မျက်မြင် သက်သေတဦး အဖြစ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင် ခံခဲ့ရသည်
ကိုကိုးကျွန်းမှ လွတ်မြောက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင် ကျူရှင်ဖွင့်၍ ရပ်တည်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ ကျူရှင်ဆရာ ဘဝကို စွန့်လွတ်ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ဘဝအဖြစ် လုံးလုံးလျားလျား ခံယူခဲ့သည်
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်မြနှင့် အတူ ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေး တာဝန်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဘီဘီစီ သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ RFA သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၎င်း၏ အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံပြီး ဝတ္ထုနှင့် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားနေဆဲ ဖြစ်သည်
ယခုအခါ ရခိုင်ပြည်လုံး ဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကောင်စီ (ANC) တွင် ပါဝင်၍ မြန်မာပြည်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ထွန်းကားရေး၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်ပေါ်ရေးတို့အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
ဖန်းခါးကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဖန်းခါးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်းခါးကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၁၅ ဦး၊ မ ၂၃၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “မိမိအား တစုံတခုသော သတ္တဝါ, သင်္ခါရ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း, တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ, ဥပါယာသတို့ နည်းနည်းမှမရှိတော့ပုံ”ကို ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင် ဖောက်ပြန်ပျက်စီး တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲဖြစ်သော်လည်း မိမိမှာသောကစသည် မဖြစ်တော့ပုံ၊ ငါ့ရှင်တို့ ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားတော်မူသော ဘုရားရှင်သော်မှလည်း လွန်တော်မူရချေသေး၏၊ ဘုရားမြတ်စွာ ကြာမြင့်စွာ ဤလောက၌တည်ရှိတော် မူပါမူ လူအပေါင်း၏ စီးပွားချမ်းသာကိုပြုခြင်းငှာ သတ္တလောကကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ နတ်လူတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကိုပြုခြင်းငှာ ဖြစ်ရာ၏-ဟုသာ စိတ်အကြံအစီဖြစ်ရာ၏ဟု မိန့်တော်မူသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက “အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ကြာမြင့်စွာသောညဉ့်နေ့ပတ်လုံး ငါဟုပြုတတ်သော ဒိဋ္ဌိ, ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာဟု ပြုတတ်သော တဏှာ, ကိန်းဝပ်နေသောမာနတို့ကို အကြွင်းမဲ့နှုတ်ပယ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့်သာ သောကစသည်တို့ မဖြစ်ပါကုန်”ဟု လျှောက်ထားသည့်သုတ်
ဦးဖြေသည် ပါဠိဘာသာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ပါဠိစာပေ၊ ပုံနှိပ်လောက စသည်တို့ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သောသူတစ်ဦးဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ၌ လူပုဂ္ဂိုလ်များထဲတွင် ပထမဦးစွာ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်
ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရဟန်းသံဃာများ သင်ကြားပို့ချကြသည့် ပိဋကတ်တော်အားလုံးကို ကျောက်စာမူမှ ကူးယူပြီး စက်တင်ပုံနှိပ်ရာတွင် တစ်ဦးတည်း ကြီးကြပ် သုတ်သင်ပြင်ဆင်ပြီး စက်တင်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည့်သူလည်းဖြစ်သည်
ဆရာကြီးဦးဖြေကို သက္ကရာဇ် ၁၂၁၂-ခုနှစ်တွင် သရက်ခရိုင် သီးကုန်းရွာတွင် ဦးတလုပ်ဖြူနှင့် ဒေါ်ဆွဲမိတို့က ဖွားမြင်ပြီး အရွယ်ရောက်သော် ရှင်သာမဏေပြု၍ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ပညာရံသီ ဖြစ်သည်
အုတ်တွင်းဆရာတော်ထံ ရှေးဦးပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့ မဏ္ဍလာရာမကျောင်းတိုက်၌ နေထိုင်ကာ ပရိယတ်စာပေလေ့လာခဲ့သည်
သီပေါမင်း ပါတော်မမူမီတွင် လူဝတ်လဲကာ ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်း၍ အစိုးရဟိုက်စကူးကျောင်း၌ ပါဠိပါမောက္ခဂျိမ်းဂရေး၏ လက်အောက်၌ ပါဠိနည်းပြဆရာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်များတွင် ၁၂၈၀-ပြည့်နှစ်အထိ ပါဠိစာပြင်ဆရာကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့ပြီး စဉ့်အိုးတန်းလမ်းရှိ မိမိကိုယ်ပိုင်နေအိမ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ကိုယ်ပိုင်ပုံနှိပ်တိုက်က ဝတ်ရွတ်စဉ်၊ သတ်ပုံဥပဒေနှင့် ဝိနည်းငယ်လေးစောင်စသော အများအသုံးပြုနိုင်သည့် စာအုပ်ငယ်များကို ပုံနှိပ်ခဲ့သည်
ပါဠိစာပေနှင့် ပိဋကတ်ပုံနှိပ်လောကကို စွမ်းစွမ်းတမံ အကျိုးပြုခဲ့သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ဆရာကြီးဦးဖြေသည် ၁၂၉၂-ခုနှစ်၊ အသက်(၈၁)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော ပိဋကတ် ပုံနှိပ်တိုက်ကြီး (၆)တိုက်ရှိရာတွင် ဆရာကြီးဦးဖြေက ဟံသာဝတီပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို ပိဋကတ်သုံးပုံပါဠိတော်၊ သုဓမ္မဝတီပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို ပါဠိတော်နိဿယကျမ်းစာများ၊ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက်ကို အဋ္ဌကထာ, ဋီကာနှင့် ကျမ်းဂန်စာပေများ၊ လေးကျွန်းသီရိန်ပုံနှိပ်တိုက်ကို မူလဋီကာစသော ဋီကာနိသျများ၊ ကဝိမျက်မှန်ပုံနှိပ်တိုက်ကို စာသင်သားကိုင် ပါဠိကျမ်းစာများ၊ သာသနာ့ဇောတိကပုံနှိပ်တိုက်ကို ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ စသော ဂန္ထန္တရကျမ်းစာများ စသည်ဖြင့် ခွဲဝေပေး၍ ရိုက်နှိပ်စေခဲ့သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟားဗဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာပညာရှင်ကြီး ဝါရင်း(Warren) ပြုစုခဲ့သော နာမည်ကျော် ဗုဒ္ဓပါဠိစာပေ ဘာသာပြန်ကျမ်းကြီး (Buddhism in Translations)တွင် ထည့်သွင်းရန် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ ပေမူကို ပြင်ဆင်ပြီး ပေးပို့ခဲ့ဖူးပြီး
ဆရာကြီးဦးဖြေ၏ ပါဠိစာပေထွန်းကားရေး စွမ်းဆောင်မှုများအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒမေတ္တေယျ၏ ဗုဒ္ဓစ်ဇင်း(Buddhism) စာစောင်၊ (၁၉၀၈-ခု၊မတ်လထုတ်)တွင် ဆရာကြီးဦးဖြေ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြခြင်းခံရသည်
အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-ခုနှစ်တွင် လယ်တီဆရာတော်နှင့်အတူ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆပ် ဆပ်ကပ်ခဲ့သည်
ဆရာဖြေ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာအချို့မှာ:အက္ခရဝိသောဓနီကျမ်းပိဋကတ်သုံးပုံအကျဉ်းချုပ်မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းချုပ်ကမ္မဝါစာဝတ်ရွတ်စဉ်
ဦးနှောက်သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများနှင့် ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ အများစု၏ အာရုံကြောစနစ်တွင် ဗဟိုအချက်အချာကျသည့် အင်္ဂါတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
ဂျယ်လီငါးနှင့် ကြယ်ငါးများကဲ့သို့သော အခြား တိရစ္ဆာန်များတွင် ဦးနှောက်မပါဘဲ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှု မရှိသည့် အာရုံကြောစနစ်သာရှိသည်
ရေမြှုပ်ကောင်များတွင်မူ အာရုံကြောစနစ်ပင် မရှိပေ
ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများတွင် ဦးနှောက်သည် ဦးခေါင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဦးခေါင်းခွံဖြင့် ကာကွယ်ထားကာ အကြား၊ အမြင်၊ အနံ့နှင့် အရသာ အာရုံခံ အင်္ဂါများနှင့် နီးကပ်လျက် ရှိသည်
ဦးနှောက်သည် ကြွက်သားများကို လှုံ့ဆော်စေခိုင်းခြင်း၊ ဟော်မုန်းစသည့် ဇီဝဒြပ်ပေါင်းများ စိမ့်ထုတ်စေခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းချုပ်သည်
ဤကဲ့သို့ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ အပြောင်းအလဲများကို ဟန်ချက်ညီညီဖြင့် အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်နိုင်သည်
ဦးနှောက်သည် အသိတရား၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ်၍ လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အရေးအကြီးဆုံးအင်္ဂါရပ်ဖြစ်သည်
လူတို့သည် ဦးနှောက်မှတစ်ဆင့် ပတ်ဝန်းကျင်လောက၏ အခြေအနေကို သုံးသပ်၍ မိမိတို့၏ နေထိုင်စားသောက်ရေးကို ဖန်တီးယူကြသည်
ဦးနှောက်သည် နာ့ဗ်ကြောအပေါင်းတို့၏ ဆုံရာဖြစ်သဖြင့် လူတို့ခံစားရသည့် အာရုံငါးပါးသည် ဦးနှောက် ၌ လာ၍ထင်သည်
ထို့ပြင် မှတ်ဉာဏ်များကို သိုလှောင် ထားရာဖြစ်သောကြောင့် စိတ်အာရုံဖြစ်ပေါ်လာရာ အရပ်ဒေသ လည်း ဖြစ်ပေသည်
သာမန်လူတစ်ဦး၏ ဦးနှောက်သည် ၄၄ အောင်စမှ အောင်စ ၅ဝ၊ သို့မဟုတ် ၈၅ ကျပ်သားခန့် လေးသည်
ယောက်ျား၏ဦးနှောက်က မိန်းမ၏ဦးနှောက်ထက် ပို၍လေး၏
ယောက်ျားဦးနှောက်သည် များသောအားဖြင့် ၄၉ အောင်စ၊ အောင်စ ၅ဝ ရှိတတ်၍ မိန်းမ၏ဦးနှောက်သည် ၄၄ အောင်စ၊ ၄၅ အောင်စမျှသာ ရှိတတ်သည်
ဦးနှောက်ကို ဖြန့်ကြည့်မည် ဆိုသော် အရှည် ခုနှစ်လက်မ၊ အကျယ် ငါးလက်မရှိသည်
ဝေလငါးနှင့် ဆင်တို့၏ဦးနှောက်မှအပ လူတွင် အကြီးဆုံး ဦးနှောက်ရှိသည်
သို့သော် ယင်းတို့၏ ကိုယ်အလေးချိန် နှင့်စာသော် လူ၏ဦးနှောက်လောက် မကြီးကြချေ
ဦးနှောက် အပေါ်တွင် အမြှေးပါးသုံးထပ် လွှမ်းအုပ်လျက်ရှိပြီးလျှင် ထို အမြှေးပါးအပေါ်တွင် တစ်ဖန် ဦးခေါင်းခွံ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ ပြန်သည်
ဦးနှောက်ကို ခေါင်းခွံဖြင့်ကာကွယ်ဖုံးအုပ်ထားသော ကြောင့် ခံစားရသောအကျိုးကျေးဇူးများမှာ·ခေါင်းခွံ၌ အတန်ငယ်ထိခိုက်မိသော အရှိန်သည် ခေါင်းခွံလုံးချော၍ ပြန့်ထွက်သွားသဖြင့် နာသင့် သလောက်မနာပဲ ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ အရိုးခွံသည် နှစ်ထပ်ရှိရာ အပြင်တစ်ထပ်ကို ထိခိုက် သော်လည်း အတွင်းထပ် ခံနေသဖြင့် အတော်အတန် ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ အရိုးခွံအောက်တွင် အမြှေးများ အထပ်ထပ်ခံနေရာ အပေါ်ဆုံး အမြှေးထပ်သည် ခိုင်ခန့်မာကျောပြီးလျှင် ဦးခေါင်းခွံ၏ အောက်ခြေတိုင်အောင် မြဲမြံစွာတည်ရှိ၏
ထို့ကြောင့် အတန်ငယ်ထိမိရုံနှင့် ဦးနှောက်ကို ထိခိုက် ရန် ခဲယဉ်းခြင်းတို့ပင်ဖြစ်၏
ဦးနှောက်သည် အလွန်သေးငယ်မှုံမွှားသော ဆဲလ်တို့ ဖြင့်ပြီး၏
ဆဲလ်တစ်ခုလျှင် အလုပ်ဝတ္တရား တစ်မျိုးစီ ဆောင်ရွက်ကြရ၏
ထိုဆဲလ်တို့သည် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်မျိုးစီတစ်မျိုးစီ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၏
မျက်စိဖြင့်ဆက်သွယ်သော ဆဲလ်၊ နားဖြင့်ဆက်သွယ်သောဆဲလ်၊ ခြေလက် စသည်တို့ဖြင့် ဆက်သွယ်သောဆဲလ် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်
ဆောင်ရွက်ပုံလုပ်ငန်းကိုလိုက်၍ ဦးနှောက်ကို အပိုင်း ကြီးလေးပိုင်းခွဲခြားထားနိုင်၏
ခေါင်းခွံ၏အရှေ့ဘက် အထက်ကျကျရှိသော အပိုင်ကြီးကို ဦးနှောက်ကြီး (cerebrum; စယ်ရီဘရမ်) ဟုခေါ်သည်
ဦးနှောက်ကြီးသည် ခေါင်းခွံအတွင်း ထုထည်တွင် သုံးပုံနှစ်ပုံမျှ ပြည့်လျက်ရှိ၍ အလေးချိန်အားဖြင့် ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး၏ ခြောက်ပုံငါးပုံခန့်မျှ ရှိ၏
သိမှု၊ ထိမှုများမှာ ဦးနှောက်၏ ထိုအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်
ဉာဏ်ပညာတည်ရာဌာန ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအပိုင်းထိခိုက်ပျက်စီးသွားလျှင် အသိဉာဏ်ကင်းပျောက်ပြီး ရူးသွပ်သွားတတ်၏
ထိုအပိုင်းသည် အသိဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာမှု နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းအရပ်ရပ်ကို စေစားမှု၌ အလွန် အရေးကြီးသောအင်္ဂါစု ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ထိုအပိုင်းကို သေချာစွာ လေ့လာကြည့်သင့်သည်
ဦးနှောက်ကြီးကို အထက်မှအောက်သို့ ထက်ခြမ်းခွဲ လိုက်ပါက အထပ်နှစ်ထပ် ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေမည်
အပြင်ထပ်သည် အနည်းငယ်ပါးလွှာ၍ မီးခိုးရောင်အဆင်းရှိ၏
အတွင်းထပ်ကား ဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသည်
ထိုအထပ်တွင် [[နာဗ် ကြော]]မျှင်များ ရှုပ်ထွေး၍ ပါရှိ၏
မွဲပြာရောင်ဦးနှောက်ပိုင်း ကား လူတို့၏အသိဉာဏ်ယှဉ်သော ဖြစ်စဉ်များကို ဆောင် ရွက်ပေးသော အပိုင်းဖြစ်သည်
ထိုအပိုင်းတွင် သန်းပေါင်း များစွာသော နာဗ်ကြောဆဲလ်များရှိသည်
ထိုနာဗ်ကြောဆဲလ် များသည် တယ်လီဖုန်းအော်ပရေတာကဲ့သို့ ပို့လိုသောသတင်းကို အဖြူရောင်ဦးနှောက်အထပ်ရှိ နာဗ်ကြောမျှင်များဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ အနှံ့အပြားသို့ ပို့ပေးသည်
ဦးနှောက်ကြီးသည် ခေါင်းခွံအတွင်း၌ အခွေခွေ အလိပ်လိပ် ဖြစ်၍နေ၏
ယင်းကဲ့သို့ အခွေခွေ အလိပ်လိပ် မဖြစ်ဘဲ တပြန့်တည်းချောမွတ်၍နေပါမူ ခေါင်းခွံတွင် ယခုရှိ သလောက် ဦးနှောက်၏မျက်နှာပြင် ပါရှိနိုင်မည်မဟုတ်ချေ
အသိဉာဏ်အလွန်နည်းသော ငှက်၊ ရှဉ့်အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန် တို့၏ ဦးနှောက်ပြင်သည် ခွေလိပ်မနေဘဲ ချောမွတ်၍နေသည်
လူနှင့်အနီးဆုံး သတ္တဝါဟု ဆိုကြသော မျောက်များတွင် မူကား ဦးနှောက်သည် လူ၏ဦးနှောက်ကဲ့သို့ လွန်မင်းစွာခွေလိပ်လျက် မရှိစေကာမူ အသင့်အတင့် ခွေလိပ်လျက်ရှိပေသည်
ထို့ကြောင့် ဦးနှောက်၏တွန့်ခွေနေခြင်းသည် အသိဉာဏ်နည်းမှု၊ များမှုနှင့် စပ်ဆိုင် သကဲ့သို့ တွေးထင်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လေသည်
ဦးနှောက်၏အလေးချိန်နှင့်ယှဉ်၍ အသိဉာဏ်ကိုစုံစမ်း ကြည့်သောအခါ ရှေးသမိုင်းမတင်မီခေတ်က လူများတွင် ယခု ခေတ်ရှိလူများထက်ကြီးသော ဦးနှောက်များရှိသည်ကို တွေ့ကြရ သည်
သို့သော်လည်း ထိုသူများ၏ အသိဉာဏ်ကား အဆင့် အတန်း အလွန်နိမ့်လေသည်
ထို့အပြင် ယခုခေတ်တွင် အလွန် ထင်ရှားကျော်ကြားသောပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ဦးနှောက်နှင့် သာမန်လူ များ၏ဦးနှောက်ကို စစ်ဆေးခဲ့ရာ၌ တစ်ခါတစ်ရံ အချို့ဉာဏ် ပညာအလွန်ထက်မြက်သူတို့၏ ဦးနှောက်သည် သာမန်လူတို့ ထက်ပင် သေးငယ်သေးကြောင်းကိုတွေ့ရ၏
ထို့ကြောင့် ဦးနှောက်ကြီးမှု၊ ငယ်မှုသည် အသိဉာဏ်နည်းမှု၊ များမှုနှင့် မည်သို့မျှ မသက်ဆိုင်သကဲ့သို့ ရှိချေသည်
ဦးခေါင်း၏နောက်ဘက် ဦးနှောက်ကြီး၏အောက်တွင် ဦးနှောက်ငယ် (cerebellum) ရှိ၏
ထို ဦးနှောက်ငယ်သည် ဦးနှောက်ကြီးလောက် မကြီးဘဲ ဦးနှောက် တစ်ခုလုံး၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ခန့်သာရှိ၏
ဦးနှောက်ကြီး ကဲ့သို့ပင် ခွေလိပ်၍နေ၏
သို့ရာတွင် ဦးနှောက်ကြီးနှင့် စာလျှင် ပို၍ နူးညံ့ ပျော့အိသည်
ဦးနှောက်ငယ်၏ အလုပ်ဝတ္တရားမှာ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အမှတ်မဲ့တုံ့ပြန်မှုများကို ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်၏
ကျွန်ုပ်တို့ လမ်းလျှောက်သည့်အခါ၌ မိမိတို့မသိဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဟန့်တားနိုင်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ငယ်၏ ဆောင် ရွက်ချက်ကြောင့် ဖြစ်သည်
ပုံပမာအားဖြင့် မျက်လုံးထဲသို့ ဖုန်ဝင်သွားသည် ဆိုကြပါစို့
ယင်းသို့ ဖုန်ဝင်သွားကြောင်းကို မျက်လုံးက ဦးနှောက်ငယ်သို့ သတင်းပေးပို့သည်
ထိုအခါ ဦးနှောက်ငယ်က မျက်ရည်ထုတ်၍ ဖုန်ကိုဆေးချဖို့ ပြန်ကြား လိုက်သည်
ပုံပမာအားဖြင့် တစ်ဖန် ဦးနှောက်ငယ်၏ တစ်နေရာရာတွင် ထိခိုက်ပျက်စီးသွားသည်ဆိုကြပါစို့၊ ထိုသို့ ထိခိုက်သွားသည့်အပိုင်းနှင့်ဆိုင်သော ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ် အပိုင်းများသည် လှုပ်ရှားရာ၌ အလွန်လေးလံလာကြသည်
ထိုအခါ လမ်းလျှောက်ရာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဟန်မထားနိုင်ဘဲ ထိခိုက်ပျက်စီးသော ဦးနှောက်တည်ရာဘက်သို့ ခွေလဲသွား တတ်သည်
တတိယအပိုင်းမှာ ဦးနှောက်ငယ်နှစ်ခြမ်းကို ဆက်ထား သည့် ပွန် (pon) ဟူသည့် အပိုင်းငယ်ဖြစ်၏
ပွန်သည် နာဗ်ကြောတစ်ရှူး များဖြင့်ပြီး၏
အောက်ဘက်နားတွင် မဒ္ဒူလာ အော့ဘ်လောင် ဂါတာ (medula oblongata)ဟူသည့် အပိုင်းငယ် ဆက်လျက်ရှိသည်
မဒ္ဒူလာ အော့ဘ်လောင်ဂါတာသည် ကျောရိုးခြင်ဆီမျှင်၏ ကြီးထွက်နေ သော အပိုင်းဖြစ်၏
"မဒ္ဒူလာ"သည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ "အော့လ်လောင်ဂါတာ"မှာ အနံတို၍ အလျားရှည်သည် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိ၏
ထို့ကြောင့် ဤအပိုင်းကို အနံတို၍အလျား ရှည်သော ရိုးတွင်းခြင်ဆီပိုင်းဟု သိရသည်
မီဒါလာအော့ ဗလွန်ဂေတာ၏ လုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အလို အလျောက် သွားလာလှုပ်ရှားလျက်ရှိသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များကို စီမန်ခန့်ခွဲရန်ဖြစ်သည်
ထိုသို့စီမံခန့်ခွဲရာတွင် သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ဆောင်ရွက်ပေးသော နှလုံးကို လည်းကောင်း၊ အစာချေခြင်းဆောင်ရွက်သော အင်္ဂါများကို လည်းကောင်း၊ လေထဲမှအောက်စီဂျင်ကို ရှူသွင်းသော အဆုပ်ကိုလည်းကောင်း အုပ်ထိန်းပေးရလေသည်
စင်စစ်အားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးတွင် မိမိဘာသာ လှုပ်ရှားသွားလာသော အစိတ်အပိုင်းများကို ဦးနှောက်ငယ်နှင့် မဒ္ဒူလာ အော့ဘ်လောင်ဂါတာခေါ် ရိုးတွင်းခြင်ဆီပိုင်းက အုပ်ချုပ် ထားသည်
ထိုအပိုင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏အရေးအကြီးဆုံး ကိစ္စ ရပ်များကို အုပ်စိုးလျက်နေသောကြောင့် ဤနေရာသို့ ထိခိုက်မိ က အသက်အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ရ၏
ဤအပိုင်းကြီးလေးပိုင်းဖြင့်ပြီးအပ်သော ဦးနှောက်သည် မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်းအစရှိသည့် များပြားလှစွာ သော အမှုကိစ္စတို့ကို အသီးအသီး တစ်နေရာစီ ခွဲခြား၍ စီမံခန့်ခွဲ၏
နာဗ်ကြောတို့ ပေါင်းဆုံရာဖြစ်သဖြင့်လည်း ထင် လာသမျှသော အာရုံတို့သည် ဦးနှောက်သို့ရောက်လာကြ၏
ဦးနှောက်ကမှတစ်ဖန် မိမိအလိုဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း လှုပ်ရှားမှု အာရုံကြောများဖြင့် သတင်းပေးပို့လိုက်၏
ထို့ကြောင့်ဦးနှောက် သည် စကားပြောကြေးနန်း ဗဟိုဌာနနှင့် တူလေသည်
လူ၏မျက်စိရှေ့တည့်တည့်၌ တစ်စုံတစ်ခုသောအရာ သည်ရောက်လာသောအခါ မျက်စိနှင့်စပ်ဆိုင်သော နာဗ်ကြော တို့သည် ဦးနှောက်သို့ သတင်းပို့လိုက်ကြ၏
ထိုသတင်းသည် ရူပါရုံနှင့်ဆိုင်သောဆဲလ်သို့ ရောက်သွားသောအခါ မျက်စိ၌ ရုပ်ပုံပေါ်လာသည်
ယင်းသို့ နာဗ်ကြောက သတင်းပေးမှုနှင့် ရုပ်ထင်လာမှုမှာ မည်မျှလျင်မြန်သနည်းဟူမူ မြင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထင်လာသည်ကို ထောက်ခြင်းဖြင့် သိသာနိုင်၏
ထို့အတူ အာရုံငါးပါးနှင့် စပ်ဆိုင်သော ထင်မှု၊ မြင်မှု၊ သိမှု၊ ခံစားမှု စသည်တို့ကိုလည်း တစ်ချိန်တည်းလိုပင် ခံစားကြရ လေသည်
အထူးမှတ်သားရန်အချက်မှာ ဦးနှောက်၏ လက်ဝဲပိုင်း သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏လကျာ်ဘက်ပိုင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဦးနှောက် ၏လကျာ်ပိုင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လက်ဝဲပိုင်းကိုလည်းကောင်း အုပ်ထိန်းထားသည်
ထို့ကြောင့် လကျာ်ဘက်ဦးနှောက်ကို ထိ ခိုက်မိလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လက်ဝဲဘက်အပိုင်းများတွင် ဝေဒနာ ဖြစ်တတ်၍ ဦးနှောက်၏လက်ဝဲဘက်ကို ထိခိုက်မိလျှင် ကိုယ် ခန္ဓာ၏ လက်ျာဘက်အပိုင်းများတွင် ဝေဒနာဖြစ်တတ်လေသည်
ဦးနှောက်သည် အခြားသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များကဲ့သို့ပင် အာဟာရဓာတ်နှင့် နားချိန်ကို လိုလေသည်
အာဟာရဓာတ်ကို နာဗ်ကြောဆဲလ်အကြား၌ ရှုပ်ထွေးစွာ သွားလာလျက်ရှိသော သွေးကြောများမှရ၍ နားချိန်ကို အိပ်နေ သောအခါ၌ရ၏
အထူးသဖြင့် အိပ်နေသောအခါ ဦးနှောက် သည် မိမိအင်္ဂါရပ်အနှံ့အပြားတွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ပျက်စီး ချို့ယွင်းမှုကိုပြုပြင်ရန် အခွင့်ရလေသည်
ဦးနှောက်နှင့်စပ်လျဉ်း ၍ ကျွန်ုပ်တို့မသိသော အချက်ပေါင်းများစွာပင် ရှိသေးသည်
တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံအသီးသီးတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ မြန်မာဘာသာဖြင့် သင်ကြားရေးကို အထောက်အကူပြုရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာနက ထုတ်ဝေသော စာစောင်ဖြစ်သည်
စာစောင်ကို ၁၉၆၆ မတ် မှ စ၍ တစ်နှစ်လေးကြိမ်ထုတ်ပုံစံဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထုတ်ဝေစက စာစောင်တစ်ခုတွင် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်ဆိုင်ရာဆောင်းပါးများ၊ သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာဆောင်းပါးများ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများပါဝင်သည်
ဆောင်းပါးများတွင် သုတေသန ဆောင်းပါးများ အလေးကဲသည်
၁၉၇၂ ဇန်နဝါရီမှ စ၍ စာစောင်ကို သိပ္ပံစာစောင်နှင့် ဝိဇ္ဇာစာစောင်ဟု နှစ်မျိုးခွဲထုတ်ခဲ့သည်
သိပ္ပံစာစောင်တွင် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများနှင့် ယင်းနှင့် နှီးနွယ်သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ ပါဝင်သည်
ဝိဇ္ဇာစာစောင်တွင် ဝိဇ္ဖာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးနှင့် ယင်းနှင့်နှီးနွယ်သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ ပါဝင်သည်
ယင်းသို့ စာစောင်ကို ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ နှစ်မျိုးခွဲထုတ်သည့် အချိန်မှစ၍ ကျောင်းသင်ဘာသာနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်သော ဆောင်းပါကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်
စာစောင်ကို တစ်နှစ်လျှင် ဝိဇ္ဇာစာစောင် လေးကြိမ်၊ သိပ္ပံစာစောင် လေးကြိမ် ခွဲထုတ်ခဲ့သည်
ထင်းရှူးချောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinshuchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ နားပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ကံဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးချွန်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Uchunkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ကြာအင်းရွှေဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာအင်းရွှေဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၈၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၀၃၀ ဦး နေထိုင်သည်
အရှင်ဓာတုပူဇကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဓာတုပူဇကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ပေါင်းမိုး မရှိသည့်လှေတစ်စီး၏တစ်ဖက်နံရံ၌  ဆေးဖြူသုတ်ထားသော သစ်ပြားကိုဖြစ်စေ၊  ဓနိဖူးအရွက်များကို ယင်းပြားကဲ့သို့ ရက်၍ဖြစ်စေ၊ ကပ်၍ချည်ထားပြီး ရေအောက်သို့ ၂ တောင် ၃ တောင်ခန် ့မြုပ်ထားရမည်
၎င်းလှေကို ညဉ့်အချိန် တဖြည်းဖြည်း    လှော်ခတ်သွားရာ ရေအောက်ရှိ ငါးများသည် ထိုအပြားကို မြင်လျှင် လန့်၍ လှေပေါ်သို့ ခုန်တက်သဖြင့် ဖမ်းယူထားကြလေသည်
အကျယ်အကျယ် မငြိမ်းဖွယ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အကျယ်မချဲ့သင့်သော အရေးကိစ္စများကို အပြန်အလှန် ငြင်းခုန်ပြောဆိုနေခြင်းဖြင့် ကိစ္စပြီးမြောက် ငြိမ်းအေးသွားမည် မဟုတ်ပေ
ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (အင်္ဂလိပ်: Kachin Independence Organisation (K.I.O); အတိုကောက် ကေအိုင်အို) သည် ကချင်လူမျိုးများ၏ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်များမှ ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်များအထိ ကချင်ပြည်နယ်ကို (မြို့ကြီးများနှင့် မီးရထားလမ်းများမှလွဲ၍) ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူညီခဲ့သည်
ကေအိုင်အိုကို ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
KIO အဖွဲ့ကို ၁၉၆၀ အောက်တိုဘာ၂၅ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ မှာ လထော်ဇော်ဆိုင်း (နောင် KIA​​ဗိုလ်ချုပ်)ဖြစ်သည်
ရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံရေးဖြင့် တရားမျှတမှုရယူရန်ဖြစ်သည်
သို့သော် ​​တောင်းဆိုမှုများမှ အရာမရောက် သဖြင့် ၁၉၆၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၅တွင် လက်နက်ကိုင်တပ် အဖြစ် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် KIA ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်၌ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် ဦးဆောင်သော ငြိမ်းချမ်ရေး ကိုယ်စားလှယ်များ နှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး စာချုပ်ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်
အပစ်ခတ်ရပ်စဲပြီး ၁၇နှစ် အကြာ ၂၀၁၁တွင် တဖန် ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၂၊၂၀၁၃၊၂၀၁၄၊ NCA ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှုများအကြိမ်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း သဘာတူညီမှုများ မရနိုင်သေးကြပါ
လက်ရှိ KIO ဥက္ကဋ္ဌ မှာ အင်ဘန်လဖြစ်ပြီး စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂွမ်မော်ဖြစ်သည်
မြန်မာစစ်တပ်နှင့် စစ်ဖြစ်လာတော့မည့် အရေးအတွက် ပြင်ဆင်သည့် အနေဖြင့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့သည် သူ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ကို ပြင်ဆင် မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်နေသည်
တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် သတင်းရပ်ကွက်များ အဆိုအရ KIO သည် သူ၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် - KIA ကို ပြန်လည်စုဖွဲ့မှုများ ပြုလုပ်နေပြီး တပ်သားသစ်များလည်း စုဆောင်းနေသည်ဟု သိရသည်
ကေအိုင်အေ ကေဒါများ မိမိတို့၏ တောတွင်းစခန်းများသို့ ပြန်လည် ဆုတ်ခွာသွားနေကြပြီး၊ မိမိတို့ ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေတဝိုက်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့် ချထားနေသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့ရကြောင်းဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည့် ကချင်ဖွံ့ဖြိုးရေး ကွန်ရက်အဖွဲ့ - KNDG ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ဝါက ပြောသည်
ကေအိုင်အေသည် ယင်း၏ တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို ပြန်လည် ခေါ်ယူနေပြီး၊ တပ်သားသစ်များလည်း စုဆောင်းနေကာ သင်တန်းများ အပြင်းအထန် ပေးနေသည်ဟု သူက ဆက်ပြောသည်
ဤသို့ ကေအိုင်အိုက ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နေသည်ဆိုသည့် သတင်းသည် မြန်မာစစ်အစိုးရက ဧပြီလကုန်ပိုင်းက အခြား အပစ်ရပ်အဖွဲ့များနှင့်အတူ မိမိတို့၏ တပ်ဖွဲ့များကို နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြုအပြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
အဆိုပါ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့များကို စစ်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိရမည်ဖြစ်သည်
ဧပြီလ နှောင်းပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရက ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ အများအပြားကို သူတို့၏ တပ်ဖွဲ့များအား နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြုခဲ့သည်
ဤတပ်ရင်းတရင်းတွင် စစ်သည် အင်အား ၃၂၆ ဦး ရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာစစ်သား ၃၀ ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ကာ စစ်အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားမည် ဖြစ်သည်
မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကတည်းက ငြိမ်းချမ်းရေး ရယူထားသော တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် အခြေစိုက် KIO သည် သူတို့၏တပ်ကို အသွင်ပြောင်းလဲရန် စစ်အစိုးရ၏ ဖိအားပေးခြင်းကို ခံနေရသည်
ကေအိုင်အိုအဖွဲ့အား နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အသွင်ပြောင်းရေး နအဖဘက်က ကမ်းလှမ်းထားမှုအပေါ် ကေအိုင်အိုအဖွဲ့က ကချင်ဒေသလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ကို မိမိစစ်သားများဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းလိုပြီး အနာဂတ် ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ကေအိုင်အိုက အာဏာရရှိရေး တောင်းဆိုခဲ့သည်
ထို့အပြင် ကေအိုင်အိုအဖွဲ့တွင် ကေအိုင်အေ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့နှင့်အဆင့်တူသည့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ စသည့်ဌာနများလည်း ရှိနေ၍ အသွင်ကူးပြောင်းရေးတွင် အဆိုပါဌာနများအတွက်လည်း ထည့်စဉ်စားရန်လိုကြောင်း ဇူလိုင်လ (၈) ရက်တွင် ကေအိုင်အိုဘက်က တင်ပြထားသည်
၂၀၁၁ တွင် ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ တာပိန်ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ အနားမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ဖြစ်ပွားပုံမှ နယ်ကျွံ၍ ရောက်ရှိလာသော တပ်မတော် တပ်သားနှစ်ဦး အား KIA မှ ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်ထားခဲ့သည်
ထိုကိစ္စအား ဖြေရှင်းရန်ရောက်ရှိလာသော တပ်မတော် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ လက်နက်အပြည့်အစုံ ဖြင့်လာရောက်ပြီး မချေမငံပြောဆိုရာမှ KIAဘက်မှ လက်နက်သိမ်း၍ ပြန်လွတ်လိုက်သည်
ယင်းဖြစ်ရပ်အား အ​​ကြောင်းပြ၍ ၂၀၁၁ ဇွန်၉ တွင် ဗန်မော် အ​ခြေစိုက် စကခ၂၁ လက်အောက်တပ်ရင်းများမှတာပိန်ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ အနိီးရှိ KIA ထိန်းချုပ်ရာ ​​ရွာအား စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ပြီး  ထို​ ကျေးရွာမှ ​KIO ဆက်ဆံရေးရုံး တာဝန်ခံ တပ်ကြပ်တိန့်ယိန်းအား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် နှဖက်တပ်ညိနှိုင်းပြီ KIA ဖက်မှ ဖမ်းဆီးထားသော တပ်သား နှစ်ဦး အား ပြန်လွတ်ပေးခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ဖက်မှ ပြန်လည် အပ်နှံခဲ့ခြင်း မရှိပေ
(နှောင်တွင် နှိပ်ဆံခံရခြင်း ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသော တပ်ကြပ်၏ အလောင်းသာ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့)ထို့ကြောင့် KIO ဗဟိုမှ အကျဉ်းသားအား ပြန်လည်အပ်နှံရန် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ထံ တရားဝင်စာဖြင့် အ​​ကြောင်းကြား ခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ တုံ့ပြန်မှု မရှိခဲ့သောကြောင့် တုံ့ပြန်စစ် ဆင်နွဲရန်ရန် အသင့် အနေအထားဖြင့် KIAအား တပ်လှန့်ညွန်ုကြား ခဲ့သည(ထိုစဉ် မပခ တိုင်းမှူးမှာ ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းဖြစ်သည်
ထိုစဉ်မှ စတင်ခဲ့သော စစ်ပွဲသည် ယနေ့တိုင် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်သည်
စစ်ဆေးရုံချုပ်ကေအိုင်အို စစ်ဆေးရုံချုပ် သည် လိုင်ဇာမြို့မြောက်ဘက်၊ နှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ဝယ်ကျိုင်ကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်
အုပ်ချုပ်ရေးဌာန (D.G.A)စိုက်ပျိုးရေးဌာန၊ပညာရေးဌာန၊ကျန်းမာရေးဌာန၊ရဲတပ်ဖွဲ့စီးပွားရေးဌာန
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရစ်အမျိုးမျိုးရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ရစ်များသည် ဒေါင်း၊ ငုံး၊ တောကြက်များနှင့်အတူ ဖာစီအင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်
ရစ်အမျိုးမျိုး၌ ပါဏဗေဒ အမည်အမျိုးမျိုး ရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် လိုဖူရာ လျူကိုမယ်လင်နာ ခေါ် ရစ်မျိုး၏ ကိုယ်အလျားမှာ လက်မ ၂ဝ မှ ၂၇ အထိ ရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအရ လိုဖူရာနစ်သီးမားရပ်ဟု ခေါ်သည့် ရစ်မျိုး၏အရွယ်မှာ ပထမရစ်မျိုး လောက်ပင်ဖြစ်သည်
သို့သော် ခြေထောက်နီ၍ အဖို၌ ၁၈ လက်မမှ ၂၆ လက်မအထိ ရှည်သော အမြီး ရှိသည်
ထိုရစ်ဖိုများ၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည် ဖြူ၍ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မည်း၏
မျက်နှာအရေပြားသည် ကြက်သွေးရောင်ဖြစ်၍ ဦးခေါင်းနှင့် အမောက်များသည် မည်းလျက် ရှိသည်
ရစ်များ၏ အော်သံမှာ ကွဲအက်၍ အာလုပ်သံ ပါသည်
ထိတ်လန့်သောအခါ ဟု-ကိ-ကိ ဟူ၍ အာလုပ်သံဖြင့် ထပ်ကာ ထပ်ကာ အော်တတ်သည်
ပထမရစ်မျိုးဖြစ်သော လိုဖူရာ လျူကိုမယ်လင်နာ ကိုများသောအားဖြင့် ကျွန်းတောများတွင် တွေ့ကြရသည်
ထိုရစ်မျိုးသည် တောကြက်အုပ်များ ဖွဲ့၍ ချောင်းကလေးများဘေးတွင် ကျက်စားကြသည်
တောကြက်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ထိုရစ်မျိုးကို ရိတ်ပြီးစ လယ်ကွင်းများတွင် အတွေ့ရနည်းသည်
သို့သော် အုပ်စုများ ဖွဲ့၍ နေခြင်းကိုမူ တစ်ခါတစ်ရံ ဆောင်းရာသီ နံနက်ပိုင်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်
ထို့အပြင် လသာသောညဉ့်များ၌ ကွင်းပြင်များသို့ ထွက်၍ ကျက်စားတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်
ကြောက်ရွှံတတ်၍ လူကပ်မခံချေ
မြေပေါ်၌သာ ပြေးတတ်ကြပြီးလျှင် မတတ်သာမှပင်ထ၍ ပျံတက်ကြသည်
ထိုရစ်မျိုး၏ အဖိုများသည် အလွန်ရန်မူတတ်ကြသည်
ယင်းတို့ကို တည်သည့်ရစ်ဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖမ်းယူနိုင်သည်
ထိုရစ်မျိုးသည် များသောအားဖြင့် မတ်လမှ မေလအထိတွင် သားပေါက်တတ်ကြသည်
သို့သော် တနင်္သာရီနယ်ဘက်တွင် ဇန်နဝါရီလ စောစောပိုင်းတွင် ဥတတ်ကြသည်
နောက်တစ်ကြိမ် အောက်တိုဘာအထိ ဥကြပြန်သည်
လေးဥမှ ဆယ်ဥ အထိရှိသော ဥများကို မြေကြီးပေါ်ရှိ ယက်ထားသော တွင်းများတွင် ဥအုတတ်သည်
အရောင်မှာ အဖြူမှ နီဝါရောင်အထိ ရှိတတ်သည်
ထိုရစ်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တောင်ခြေများတွင်အတွေ့ရများပြီးလျှင် ပေ ၆ဝဝဝ အထိ မြင့်သော တောင်ကုန်းများတွင်လည်း အနည်းအကျဉ်း တွေ့ရသည်
ဒုတိယရစ်မျိုးများကို ပေပေါင်း ၉ဝဝဝ အထိ မြင့်သော တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် တွေ့ရသည်
မြက်ခင်းများသို့ ထွက်ကြသည်ကို တွေ့ရခဲသည်
ရစ်များ၏ အစာမှာ စပါး၊ ဂျုံ စသည့် ကောက်ပဲသီးနှံများ၊ သစ်စေ့၊ သစ်ရွက်၊ မြက်နုအပြင် ပိုးကောင်နှင့် ပိုးပေါက်စများ ဖြစ်လေသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရစ်အမျိုးမျိုးရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရစ်မျိုးစိတ်သုံးမျိုးကိုတွေ့ရသည်
၎င်းတို့မှာရစ်ရင်မဲ (Black Breasted Kalij Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Lathami)မြန်မာငွေရောင်ရစ် (Myanmar Silver Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Lathami)ယူနန်ငွေရောင်ရစ် (Yunnan Silver Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Nyethemerus)ရစ်သည် Gallinae မျိုးစဉ်တွင်ပါဝင်ပြီး မျိုးရင်းမှာ Phasainidae ဖြစ်သည်
၎င်းမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန်များမှာ တောရိုင်းငှက်များဖြစ်သည့် ဒေါင်း၊ မင်းဒေါင်း၊ တောကြက်၊ ငုံး၊ တောင်ခါနှင့် ခါတို့ဖြစ်သည်
သို့သော်မြက်ခင်းတောများ၌ နေထိုင်လေရှိသော Button Quails ခေါ် ငုံးတစ်မျိုးမှာ ၎င်းမျိုးရင်းတွင်မပါဝင်ပေ
၎င်းမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော ငှက်တို့သည်မြေပေါ်တွင်ကျက်စားလေ့ရှိကြသည်
ကြောက်ရွံ့သောအခါတွင် အိပ်တန်းဝင်သောအချိန်များတွင် သစ်ပင်ပေါ်၌နေလေ့ရှိသည်
ထရာဂိုပန်ရစ် (Trangopans) မျိုးများမှတစ်ပါး မြေပေါ်၌ပင်ဥများဥကြသည်
ပေါက်ပွားလာသောငှက်ကလေးများတွင် အမွေးနုကလေးများရှိပြီး ဥများပေါက်ပြီးလျှင် ပြီးချင်းလိုပင် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်သည်
ဤဇယားသည် မျိုးစိတ်များတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား မျိုးရိုးဆက်နွယ်မှုယူဆချက်အရ အစဉ်လိုက်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ဌာနီပြည်ကြီးကဝေးသနှင့် ကဗျာကို ဦးကြင်ဥ ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်
ညည်းချင်း ကဗျာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်
ဌာနီပြည်ကြီးနှင့် အဝေးသို့ရောက်နေစဉ် တစ်ကိုယ်တည်း လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ကောင်းသော တောတောင်ရေမြေ ရာသီဥတုတို့၏ အခြေအနေကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ရှင်ဒီပ (၁၁၆၂ - ) သည် ဧကာဒသမမြောက် “ညောင်ကန်ဆရာတော်” ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကို ၁၁၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမြို့၊ ညောင်ကန်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ကြက်သွန်ကန်ဘောင်ရိုး၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည့်အတွက် ငယ်မည်ကို မောင်ကန်ရိုးဟု မှည့်ခဲ့သည်
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးစံရာ - ဒေါ်ဦး ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဆရာတော်ဦးပိုး (သတ္တမညောင်ကန်ဆရာတော်) ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်ဒီပ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြခဲ့သည်
ဆရာတော်ဦးပိုး အင်းဝမြို့တော်သို့ သွားသည့်အခါ လိုက်ပါရ၏
ဆရာတော်သည် ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်တွင် “ဒီပါလင်္ကာရမဟာဓမ္မရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်
ဦးဗုဓ်လက်ထက်တွင်လည်း ဆက်လက်ကာ နိသျည်းခံယူခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင်အမရပူရမြို့ အရှေ့မြောက်ယွန်း မဟာဘံကျော်ညောင်ကန်တိုက်တွင် မြတောင်မြို့စား မင်းသမီးက ဆောက်ုလုပ်လှူဒါန်းသည့် လေးထပ်ကျောင်းကို ခံယူရသည်
ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်တတ်သည်ဟုသာ ထင်ရှား၍ ကျမ်းများပြုစုခဲ့သည့် အမှတ်အသား မတွေ့ရပေ
ကွာ့ခ်တို့ဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များမှာ ဟဒ်ရွန်(hadron)များ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း ဟဒ်ဒြွန်များအနက် မကိန်းရှိသော ကွာ့ခ်အရေအတွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်တို့မှာ ဘက်ရီယွန်(baryon)များ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ကြောင့် ပရိုတွန် နှင့် နျူထရွန် တို့မှာ ဘက်ရီယွန်များထဲတွင် အကျုံးဝင်သည်
ဘက်ရီယွန်တစ်ခုတွင် ကွာ့ခ်အရေအတွက်က မကိန်း ဖြစ်သည် ဆိုသော်လည်း ၁ မပါဝင်ချေ
နျူကလီးယား အပြင်းစက်၏ အရောင်ဓာတ်ဆောင်များကို စုစည်းမှု သဘောအရ စုစည်းချက်ရလဒ်သည် အသားတင် အရောင်ဓာတ်က အရောင်မဲ့ ဖြစ်နေရမည်
ထို့ကြောင့် အနီ တစ်ခု၊ အပြာ တစ်ခု၊ အစိမ်း တစ်ခု ဟူသော ၃မျိုးပေါင်းက အရေအတွက် အနည်းဆုံးနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ဖွဲ့စည်းမှု ဖြစ်သည်
အခြားသော ကွာ့ခ် ၅ခု၊ ၇ခု စုစည်း၍ ဘက်ရီယွန် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း ၃ခုနှင့် စုဖွဲ့ခြင်းကသာ တည်မြဲကြာရှည်ခံသဖြင့် အက်တမ် ဗဟိုဆံများ၌ တွေ့ရသော နျူကလီယွန်တို့က ကွာ့ခ်၃ခု၁စုများ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်
ကွာ့ခ်တစ်ခုစီက ကိန်းဝက် လည်အင် (half-interger spin) များ ရှိနေသဖြင့် မကိန်းအရေအတွက်ဖြင့် စုပေါင်းထားသော ဘက်ရီယွန်တစ်ခုစီ၏ အသားတင် လည်အင်ကလည်း ကိန်းဝက်ပင် ဖြစ်လေရာ ဖာမီယွန်ဆန်သော အမှုန်များ ဖြစ်နေမည်
လောက (Universe) အတွင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကောင်းစွာ လေ့လာနားလည်ထားသော ဒြပ်သားများကို ဘက်ရီယွန်စု ဒြပ်သား (baryonic matter; ဘက်ရီယောနစ် ဒြပ်သား) ဟု ခေါ်ကြသည်
အကြောင်းမှာ အက်တမ်တစ်ခုချင်း၌လျှင် အီလက်ထရွန်၏ ဒြပ်ပမာဏမှာ မပြောပလောက်အောင်သာ ရှိ၍ ၉၉% မကသော ဒြပ်ထုပမာဏမှာ ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့ ဖြစ်လေရာ ၎င်းတို့က ဘက်ရီယွန်များ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ထိုသို့ခေါ်ခြင်းတည်း
ဘက်ရီယွန်စု ဒြပ်သား မဟုတ်သော လောက(Univere)အတွင်းရှိ အခြား ဒြပ်သားတစ်မျိုးမှာ ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်း (dark matter) ဖြစ်လေသည်
စက်ကလေး (စက်သေနတ်ကလေး) သည် စက်သေနတ် အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ပစ္စတို ကျည်ဆန်များကို အသုံးပြု ပစ်ခတ်သည်
စက်ကလေးများသည် ကွန်မန်ဒိုများ ၊ အထူးတပ်ဖွဲ့များ ၊ အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းရေး တပ်ဖွဲ့များ ၊ လေတပ်သားများ ၊ ရေတပ်သားများနှင့် သံချပ်ကာ တင့်ကား တပ်သားများအတွက် အဓိက လက်နက်များ ဖြစ်ကြသည်
ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အီတလီ ၊ ဂျာမဏီနှင့် အမေရိကန်တို့သည် ပစ္စတိုများကို တိုးတက် တီထွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၂၀ မှ ၁၉၃၀ အတွင်းတွင် အမေရိကန် ရဲများနှင့် လူဆိုးဂိုဏ်းများ အကြား တော်မီဂန်း ဟု လူသိများသည့် Thompson စက်ကလေး သည် ရေပန်းစား လူကြိုက်များခဲ့သည်
စက်ကလေးများ၏ အရွယ်အစား သေးငယ် ပေါ့ပါးခြင်းနှင့် ပစ်အား ကောင်းမွန်ခြင်းတို့ကြောင့် ပိုမို ခေတ်မှီ တိုးတက်အောင် ထုတ်လုပ်လာခဲ့ကြသည်
တော်မီဂန်းစတင်းဂန်းအူဇီ
ဗန်လိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vanglai)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်၊ ဆွောင်းဇန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွောင်းဇန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၁ ဦး၊ မ ၃၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၇ ဦး နေထိုင်သည်
သခင်ကိုကျွန်မလေး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
၁၂၅၉ ခုနှစ် ဂြိုဟ်အသွာအလာ နှင့် သိုက်စာ တို့အရ ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုဖြစ်သည်
အဋဂြဟာ  ဂြို်ဟ်၏ထက်ဝက်
အနန္တာ  အများအပြား
နဝင်္ဂူ  နဝင်္ဂသီလ၊ ကိုးပါးသီလ
ပဉ္စကူ  ပဉ္စသီလ၊ ငါးပါးသီလ
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
ကင်ဆိုယွန် သည် တောင်ကိုးရီးယား အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂)ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်
ဆည်းဆာရင်ခုန်သံ (All About Eve)၊ အိုင်းရစ် (Iris) ဇာတ်လမ်းတွဲများ ဖြင့်အောင်မြင် ကျော်ကြားခဲ့သည်
Boss (1996)Change (1997)Seven Swords (2005)Iris the Movie (2010)Gabi (2012)Dinosaur Teacher (SBS) (1994)City men and women (SBS) (1996)Yes Sir (KBS2) (1996)Yesterday (MBC) (1997)Soonpoong Clinic (SBS) (1998)I love you, I love you (SBS) (1998)We saw a small bird that got lost (KBS) (1999)Mom and Sister (MBC) (2000)All About Eve (MBC) (2000)Sunpung obstetrics and gynecology (SBS) (2001)The Shining Sunlight (MBC) (2002)Trio (MBC) (2002)Just Like a Beautiful Flying Butterfly (2003)Sunlight Pours Down (SBS) (2004)New Human Market (SBS) (2004)Autumn Shower (MBC) (2005)Da Qing Hui Shang (2007)Gourmet (SBS) (2008)Iris (KBS2) (2009)Prosecutor Princess (SBS) (2010)Dr. Champ (SBS) (2010)Athena: Goddess of War (SBS) (2010)The Great Seer (SBS) (2012)IRIS 2 (KBS2) (2013)Two Weeks (TV series) (MBC) (2013)I Need Romance 3 (tvN) (2014)
ဝက်ကိုက်ရွာ၊ လဟာပေါက်
ဗန်းမတ် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Banmat (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်သည် ၁၆၂၊ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး အထက (၂) ဗဟန်းကို ရှေးအခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သော နန်ယန် (Nanyan) ကျောင်းဟူ၍ လူသိများသည်
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင်မြန်မာတစ်နိုင်လုံးတွင် ပထမ ရခဲ့သည်
တမ်းပလိတ်:Infobox crown ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်သရဖူကြီး သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ၏ သရဖူရတနာတစ်ခုဖြစ်သည်
ဧကရာဇ်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ကိုသင်္ကေတဖြစ်သည်
၎င်းသည် ၁၅ နှစ်မှစ၍ ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့်တည်ရှိသည်   ရာစုနှစ်
လက်ရှိ version ကို 1937 ခုနှစ်တွင်ခဲ့ပြီးပြီးနောက်ဧကရာဇ်များကဝတ်ဆင်ဖြစ်ပါတယ် ရာဇဘိသိတ် ( စိန့်အက်ဒွပ်ရဲ့သရဖူ ဟာဧကရာဇ်သရဖူကိုရန်အသုံးပြုခဲ့ဘဲလျက်) နှင့်အချိန်ကိုအသုံးပြု ပါလီမန်ပြည်နယ်င့်
ဦးရစ်သရဖူဟာအပါအဝင်ထားသော 2,901 အဖိုးတန်ကျောက်များနှင့်အတူတန်ဆာဆင်ဖြစ်ပါတယ် Cullinan <span typeof"mw:Entity" id"mwEg"> <span> II စိန်၊ စိန့်အက်ဒွပ်၏ Sapphire ၊ စ တူးဝပ်နီလာ နှင့် Black Prince ၏ပတ္တမြား
အိန္ဒိယပြည် ဧကရာဇ်သရဖူ
ခဂဝဘူတာ  (嘉川駅 ခဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ယာမဂုချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
တက်ဝန် (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetwun(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ တက်ဝန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တက်ဝန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၅ ဦး၊ မ ၁၈၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၄၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဂူးခရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dagukha)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကဝါးပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဝါးပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁ ဦး၊ မ ၆၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော မြောက်ဘက် ရိုင်း-ဝက်စ်ဖေးလီးယား ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ရိုင်းယာ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်သည် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဖက်ရှင် နှင့် ကုန်စည် ပြပွဲများကြောင့် ထင်ရှားသည်
ဥရောပ မက်ဂလိုပိုလစ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့သည် နိုင်ငံတကာ ဖော်ကျွန်း ၅၀၀ ကုမ္မဏီထဲမှ ကုမ္မဏီ ၅ ခု၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့အတွင်း တည်ရှိသော မက်ဆီဒပ်ဆဲဒေါ့ဖ် သည် ကမ္ဘာ့ အဆင့်မြင့် ကုန်စည်ပြပွဲ၏ ငါးပုံ ၁ပုံကို ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သည်
ဂဏန်းတွက်စက် (Calculator)သည် အပေါင်း၊ အနှုတ်၊ အမြောက်၊ အစား နှင့် အခြား logical operation များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သော စက်တစ်လုံးဖြစ်သည်
ပရိုဂရမ်ရေးသွင်းနိုင်သော calculator တစ်လုံးသည် ပရိုဂရမ်နှင့်အညီလိုက်၍ သင်္ချာ operation များကို အစီအစဉ်တကျ ဆောင်ရွက်ပေးသည်
အပေါက်များဖောက်ထားသည့် ကတ်(punched card) များဖြင့် အလုပ်လုပ်သည့်စောစောပိုင်း calculator များသည်ပင်လျှင် ရိုးရိုးပရိုဂရမ်များအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်
သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပရိုဂရမ်များကို ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းမရှိကြသလို ပရိုဂရမ်တစ်ခုကို ထပ်ကျော့ခြင်း (Looping) ၊ အဆင့်ကျော်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မပြုနိုင်ကြပေ
ပရိုဂရမ်များစွာတွင် တွက်ချက်မှုများပြုလုပ်ရန် သင်္ချာတွက်စက်တစ်ခုပါရှိသည်
ယင်း သင်္ချာတွက်စက်သည် လက်ကိုင်သင်္ချာ တွက်စက်နည်းတူ လုပ်ဆောင်ပေးသည်
ခလုတ်များကိုနှိပ်ရန် ခလုတ်ခုံနှင့် mouse တို့ကို အသုံးပြုရခြင်းသာ ကွာခြားသည်
လူများ လွယ်လွယ်ကူကူ တွက်ချက်နိုင်ရန် ပထမဆုံးတီထွင်လိုက်သော ဂဏန်းတွက်စက်မှာ ပေသီးဂဏန်းတွက်စက် ဖြစ်သည်
ကြိုးလုံးများနှင့် ပုတီးစေ့များကို သီထားပြီး နေရာရွှေ့ပြီး ကိန်းဂဏန်းများကို တွက်ချက်ရသည်
ဘီစီ ၃၀၀ဝ လောက်တွင် ဘေဘီလုံ နိုင်ငံသားများ စတင်တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဂဏန်းတွက်စက်ကို စတင်တီထွင်ခဲ့သူမှာ ဘလိုင်းဆီး ပက်စကယ် ဆိုသူ ပြင်သစ်သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်သည်
ထိုစက်ကို သူ အသက် ၁၉-နှစ်အရွယ်တွင် တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုစက်သည် ကိန်းဂဏန်းများကို အလိုအလျှောက် ပေါင်းနိုင်၊ မြှောက်နိုင်သည်
စက်ထဲတွင် ဘီးကလေးများ ပါသော ကိန်းဂဏန်းများကို စီစဉ်ထည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ပထမဆုံး ကိန်းဂဏန်းများကို မြှောက်နိုင်၊ စားနိုင်သော ဂဏန်းတွက်စက်ကို တီထွင်သူမှာ ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင် ဂေါ့ဒ်ဖရိုင်း လိုင်းဘနစ်ထ်ဇ် ဆိုသူ ဖြစ်သည်
၁၆၉၄-ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌ဖြစ်စေ၊ စာရင်းအင်းကို များစွာ အားထား၍ အလုပ်လုပ်ရသောဌာနများ၌ ဖြစ်စေ စာရင်းများ တိကျမှန်ကန်ဖို့မှာ အလွန်အရေးကြီးသည်
စာရင်းအင်းများ လုပ်ရာ၌ လူများသည် အပေါင်းအနုတ် အမြှောက်အစား တွက်များကို စိတ်ဖြင့်၎င်း၊ ရေးချ၍၎င်း တွက်ကြရသောကြောင့် မိမိတို့၏ဦးနှောက်ကို များစွာအလုပ်ပေးသည့်ပြင် အချိန်လည်း များစွာ ကုန်သဖြင့် လူမပင်ပန်းဘဲ အချိန်ကုန်သက်သာမည့် နည်းလမ်းကို ကြံစည်ခဲ့ကြသည်
ပထမဆုံး ကြံစည်သည့်နည်းမှာ အက်ဗကပ်ခေါ် ပေသီး တွက်ခုံဖြင့် ဂဏန်းတွက်ယူသောနည်းဖြစ်၏
အက်ဗကပ်ကို နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝဝ လောက်က ယူဖရေးတီးနှင့်တိုင်းဂရစ် မြစ်ဝှမ်း၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ပေသီးတွက်ခုံတွင် ပေသီး ဟုခေါ်သော အလုံးကလေးများကို အပေါက်ဖောက်၍ တုတ်တံ ဖြင့်သီထားသည်
ထိုတွက်ခုံမျိုးကို ယနေ့ထက်တိုင် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ရုရှနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံများ၌ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသေးသည်
ပေသီးတွက်ခုံကို ဆယ်လီစနစ်အရ စီစဉ်ထားသည်ဖြစ်၍ ကုန် ပစ္စည်းများ၏တန်ဖိုးကို တွက်ရန်ရှိသောအခါ ဆယ်လီစနစ်ကို မလိုက်သော ကျပ်၊ ပဲ၊ ပိုင်ကဲ့သို့သော ငွေကြေးမျိုးဖြင့် တွက်ရ လျှင် ယင်းကို တစ်ကျပ်လျှင်ဆယ်မူး၊ တစ်မူးလျှင် ဆယ်ပြား စနစ်မျိုးသို့ ပြောင်းပြီးမှ တွက်နိုင်သည်
ထိုကဲ့သို့ ကျပ်၊ ပဲ၊ ပိုင် မှ ကျပ်၊ မူး၊ ပြား သို့ပြောင်းသော ပုံသေအပြောင်း လင်္ကာကလေးများကို စာရင်းတွက်သူက ကောင်းစွာ ကျက်မှတ် ထား၍ ကျင်လည်စွာအသုံးပြုနိုင်မှ ပေသီးခုံကို သုံးရကျိုးနပ် သည်
သို့သော် စက်ကိရိယာဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဂဏန်းတွက် စက်မျိုးကို ခရစ် ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗလဲပါစကယ်ဆိုသူ ပြင်သစ်လူမျိုးတစ်ဦးက တီထွင်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စီ၊ အိပ်၊ တောမတ်နှင့် ချားဗက်ဗစ်ဆိုသူတို့က ထိုဂဏန်းတွက်စက် ကို ပြုပြင်ပြီးလျှင် တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြန်သည်
ဂဏန်းတွက် စက်ကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အတွက်အချက်များ၌ အကျိုးရှိ၍ တွင်ကျယ်အောင် အသုံးချနိုင်စေရန် ပြုပြင်ပေးခဲ့ သူမှာကား အမေရိကန်လူမျိုး ဝီလျံ ဆီးဝပ်ဗာရိုဆိုသူဖြစ်သည်
ယခုအခါ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသော ဂဏန်းတွက်စက်များသည် ဗာရို၏မူကို အခြေတည်၍ လုပ်ကိုင်ထားသော စက်များ ဖြစ် သည်
ဂဏန်းသင်္ချာတွင် အမြှောက်နှင့်အစားမှာ ထပ်ကာ ထပ်ကာ ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းများပင်ဖြစ်ရာ ဂဏန်းတွက်စက်ကိုလည်း အပေါင်းအနုတ်သဘောကို အခြေခံလျက် စီမံထားသည်ဖြစ်၍ မော်တော်ကားများ၌ပါလာသော စပီဒိုမီတာခေါ် အမြန်တိုင်း ကိရိယာနှင့် တစ်သဘောတည်းဖြစ်သည်
စပီဒိုမီတာတွင် ချပ်ပြားဝိုင်းကလေးများကို စီစဉ်ထားရာ ချပ်ပြားဝိုင်း များ၏ အနားစွန်း၌ ဝ မှ ၉ အထိ ဂဏန်းများကို အစဉ်အလိုက် ရေး မှတ်ထားသည်
မော်တော်ကားသည် ခရီးတစ်မိုင်ရောက်တိုင်း စပီဒိုမီတာပေါ်တွင် ခုဂဏန်းနေရာ၌ ဂဏန်းသစ်တစ်ခုလည်၍ ပေါ်လာသည်
ယင်းကဲ့သို့ ခုဂဏန်းနေရာ၌ ဂဏန်းဆယ်လုံး သည် တစ်လုံးပြီး တစ်လုံးလည်၍ ပေါ်လာပြီးသောအခါ ဆယ် ဂဏန်းနေရာ၌ ဂဏန်းသစ်တစ်ခုလည်း ပေါ်လာသည်
ဤ နည်းဖြင့် စပီဒိုမီတာသည် မော်တော်ကား သွားခဲ့သောခရီးကို မိုင်ပေါင်း ရာထောင်သောင်းအထိ မှတ်သားဖော်ပြသည်
ဂဏန်းတွက်စက်များ၏သဘောမှာလည်း ဤအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်
သို့သော် ထိုစက်ကြီးမျိုး၌ တစ်ကြိမ်လျှင် ခုကိန်း တစ်ခုတည်းကိုသာမဟုတ်ဘဲ ဆယ်ကိန်း၊ရာကိန်း၊ ထောင် ကိန်းများကိုပါ တစ်ပါတည်း ပေါင်းနိုင်နုတ်နိုင်အောင် ရှုပ် ထွေးလှသော ဘီးအစီအစဉ်နှင့်မောင်းအစီအစဉ်များဖြင့် တပ် ဆင်ပြုလုပ်ထားလေသည်
အချို့ဂဏန်းတွက်စက်မျိုးတွင် ချပ်ပြားဝိုင်းများကို သုံးကြ၍ အချို့တွင် ဒလိမ့်တုံးများကိုသုံးကြသော်လည်း မူရင်းသဘောမှာကား အတူတူဖြစ်သည်
လက်နှိပ်စက်ဖြင့် စာမူတစ်ခုကို ကူးရိုက်ဘိသကဲ့သို့ ဆိုင်ရာဂဏန်းများကို လက်ဖြင့် မှန်ကန်စွာရိုက်နှိပ်သွား၍ မောင်းကိုနှိပ်လိုက်လျှင် အလိုရှိသောအဖြေသည်စာရွက်ပေါ်၌ ရိုက်နှိပ်ပြီးသား ထွက်လာသည်
ယခုခေတ်လျှပ်စစ်ဓာတ်သုံး ဂဏန်းတွက်စက်များသည် စာရင်းကိုင်ပညာဆိုင်ရာ အချက်မျိုးများကို တွက်ပေးနိုင်သည်
ပုံသေတွက်ကိန်းတစ်ခုကို ဂဏန်းတန်ဖိုးအမျိုးမျိုးနှင့်ရေလဲဖြင့်သုံး၍ တွက်ပေးနိုင်သောဂဏန်းတွက်စက်များကိုလည်း တီထွင်ကြပြီး ဖြစ်သည်
ဆလိုက်ရူးခေါ် သင်္ချာလျှောတံသည်လည်း ဂဏန်းတွက်စက် တစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်
ထိုကိရိယာတွင် စကေး အမှတ်အသားများပါရှိသော မျဉ်းတံနှစ်ချောင်းပါ၍ တစ်ချောင်း က အခြားတစ်ချောင်းနှင့်ဘေးချင်းကပ်လျက် ရွေ့ရှား နေနိုင်သည်
စကေးအမှတ်အသားများမှာ ၁၊ ၂၊ ၃ တို့ကဲ့သို့ ရိုးရိုးစဉ်တိုက်ကိန်းများနှင့် အချိုးကျကျ ပြုလုပ်ထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ ယင်းတို့၏လောဂရစ်သမ်များနှင့် အချိုးကျကျ ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ဆလိုက်ရူးဖြင့် အမြှောက်အစားများကို လွယ်ကူစွာတွက်ပေးနိုင်သည်
ယခုခေတ် ဆလိုက်ရူးများပေါ်၌ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းများနှင့် တြီဂိုနိုမေတြီ အချိုးများကိုပါ အသင့်ဖတ်ယူရရှိနိုင်အောင် ပြည့်စုံစွာ စီမံထားရာ ဂဏန်း တွက်ချက်မှု၌ များစွာအရာရောက်လှပေသည်
ဓသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်ကိုးလုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံအင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၃၄၁ (၁) ရက်
Metro-Goldwyn Mayer စတူဒီယိုလုပ်ငန်းကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
အက္ခမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဓနော်တောတန်းရွာ၊ ကျုံကြိုက်
ဂမုန်းပွင့်(အင်္ဂလိပ်: Ga Mone Pwint; GMP) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ကုမ္ပဏီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးနေလင်းဦးဖြစ်သည်
ထိုကုမ္ပဏီသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် အဓိကရှောပင်းစင်တာများ ဖွင့်လှစ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်
ယာဂုသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ယာဂု၏ အကျိုးအာနိသင် ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ရဟန်းတို့ ယာဂု၏ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ -ဆာလောင်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်တတ်၏
မွတ်သိပ်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်တတ်၏
လေကို စုန်စေတတ်၏
ဆီးအိမ်ကို သုတ်သင်တတ်၏
အစာသစ် အကြွင်းအကျန်ကို ကြေညက်စေတတ်၏
ရဟန်းတို့ ယာဂု၏ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၀ ဦး၊ မ ၅၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၃ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့၊ မင်းလှသီရိသီဟသူ ရေးသားကောက်နုတ်အပ် သော ဆရာတော်များဦးရေစာရင်းအရ ညောင်ကန်ဆရာတော် သည်(၁) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ပုညသေဋ္ဌ(၂) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီ(ဦးညွန့်)(၃) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ကဝိန္ဒ(ဦးရောင်)(၄) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ပုညရံသီ(ဦးပိုး)(၅) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ(ဦးပုတ်)(၆) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်မေဓာလင်္ကာရ(ဦးကျီး)(၇) ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ဒီပ(ဦးကံ)ဟူ၍ ၇ ပါးရှိခဲ့ရာ၊ အလွန်ထင်ရှား၍ သာသနာတော်နှင့် လောကအား ကျေးဇူးများသော ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီ၊ ရှင်ကဝိန္ဒ၊ ရှင်ပုညရံသီ၊ ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ၊ ရှင်မေဓာလင်္ကာရဟူသော ညောင်ကန် ဆရာတော်ငါးပါးတို့၏ အကြောင်းအရာ ထေရုပ္ပတ္တိကိုသာ ထုတ်နုတ်ရေးသားပါအံ့
ညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီကား သက္ကရာဇ် ၁၁၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်
နံတော် သောကြာ သား၊ ဇာတိ မင်းအိုရွာ၊ လူမည် ဦးညွန့်၊ သက်တော်စေ့တွင် ရဟန်းပြုသည်
ရဟန်မည် ရှင်သဒ္ဓမ္မ ရံသီတည်း
ထိုဆရာတော်သည် သာသနာပိုင် မင်းအိုဆရာတော်ဘုရား ကြီး၏တပည့်ရင်းဖြစ်၏
ဥဘတောဝိဘင်းကို ပြန်ဆိုနိုင်သဖြင့် အလုံမြို့ အထက်တိုက်အောက်တိုက် သံဃာစုတွင် နိဿယည်း ဆရာအဖြစ် သာသနာပိုင် မောင်းထောင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး စာချွန်တော်ပေးအပ်ခြင်းကို ခံရသည်
ထိုဆရာတော်သည် သမာဓိအထူးရှိသည်ဟု ဆရာစဉ်ဆက် ချီးမွမ်းတော်မူကြ၏
ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည်နန်းတည် မင်းတရားကြီး နန်း တက်တော်မူစက ရွှေမြို့တော်သို့ပင့်၍၊ အရှေ့မြောက်ယွန်းအရပ် တွင် ဆောက်လုပ်အပ်သော အောင်မြေဘုံကျော်ကျောင်းတိုက်ကို ညောင်ကန်ဆရာတော်ဘုရား အား တင်လှူတော်မူသည်
သီရိ သဒ္ဓမ္မာဘိပရမဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု တံဆိပ်နာမံကိုလည်း လှူတော်မူသည်
ရတနာပုရအဝမြို့တော်သို့ရောက်သောအခါ၊ မြို့တော်အရှေ့ မြောက်ထောင့်အရပ် မဟာအောင်မြေဘုံစံ အုတ်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်
နောက်မကျန်းမမာရှိလျှင်၊ ရတနာပုရ အဝမြို့တွင် အနောက်တောင် ယွန်းအရပ် ဘုံကျော်ကျောင်းကြီး မြောက်ဘက်ရှိ ဝါဆိုကျောင်းသို့ပြောင်း၍ သီတင်းသုံးတော်မူ သည်
သက်တော် ၈၄ နှစ်၊ ဝါတော် ၆၄ ဝါ၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ်တွင် သီတင်းသုံးရာ ဝါဆိုကျောင်း၌ပင် ဘဝ ပြောင်းတော်မူသည်
ညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်ကဝိန္ဒ၊ ဒုတိယညောင်ကန် ဆရာတော်ကား သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်တော်မူ သည်
နံတော် တနင်္လာသား၊ ဇာတိ အလုံမြို့ကျေး ညောင်ကန် ရွာ၊ လူမည် ဦးရောင်၊ အသက် ၁၅ နှစ်တွင်သာမဏေပြုသည်
ရှင်သာမဏေမည် ရှင်ကဝိန္ဒ၊ သာမဏေ ၆ ဝါသက်တော်စေ့ တွင် ရဟန်းပြုသည်
ရဟန်းမည်လည်း ရှင်ကဝိန္ဒပင်တည်း
ထိုဆရာတော်သည် အသိပညာနှင့် အထူးပြည့်စုံ၏ဟု ဆရာစဉ် ဆက်ချီးမွမ်းကြသည်
စတ္တာလီသနိပါတ်ဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ ပဏ္ဏသနိပါတ်ဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ ငါးရာငါး ဆယ်ဇာတ်ဝတ္ထု၊ မင်္ဂလတ္ထဒီပနီစကားပြေ၊ သင်္ချာပကာသက စာကိုယ်နိဿယ စသော ကျမ်းဂန်များကို ရေးသားတော်မူ သည်
ယခုအသုံးပြုနေသော ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်ဝတ္ထုမှာ ယင်းဆရာတော်ရေးသားသော ဇာတ်ဝတ္ထုဖြစ်သည်
အမရပုရမြို့တည်နန်းတည်မင်းတရားကြီး၏ မြောက်နန်းမ တော်မိဖုရားဆောက်လုပ်အပ်သော အမိုးဘုံ ၄ ဆင့်ကျောင်းမ၊ မာရဘင်ဆီး၊ ဦးကင်ရာဇပလ္လင်တည်း၊ ဝဲယာထီးဖြူစိုက်၊ အတွင်းအပြင် အထက်အောက် ရွှေပိန်းချကျောင်းတော်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၅၃ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁ဝ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မင်္ဂလာဘုံကျောင်းဟု ကမ္ပည်းမော်ကွန်းထိုးဖြင့် ရေစက်သွန်း ချ၍၊ ညောင်ကန်ဆရာတော်အား တင်လှူတော်မူသည်
သက်တော် ၆၈ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၈ ဝါ၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃ ခုနှစ်တွင်၊ မင်္ဂလာဘုံကျော်ကျောင်းတော်ကြီး၌ပင် ဘဝပြောင်းတော်မူသည်
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကား ကဝိန္ဒာဘိသဒ္ဓမ္မ ဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဖြစ်သည်
ထိုဆရာတော်ကား ကျောင်းအမ မြောက်နန်းမတော်မိဖုရား အမိန့်တော်နှင့် သားတော်ပြည်မင်းသား မဟာသီရိသီဟသူဓမ္မ ရာဇာ သင်္ကန်းအများကပ်လှူလာသည်ကို စကားတခွန်းမျှမြွက် တော်မမူ၊ အလှူခံ၍တရားဟောပြီးလျှင် မင်းသားပြန်၍သွားရ တော့သည်
နှုတ်ခွန်းဆက်မည်ကိုထားဘိ၊ မော်၍မျှကြည့်တော် မမူချေ
သိုစဉ် ဣန္ဒြေကို သိမ်းဆည်းတော်မူနိုင်သည်
ညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်ပုံညရံသီ အုတ်ကျောင်းဆရာ တော်ကား သက္ကရာဇ် ၁၁၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွားမြင်တော်မူ သည်
နံတော် ကြာသပတေးသား၊ အဖ မောင်ဖြူ၊ အမိ ရှင်ညက်၊ လူမည် ဦးပိုး၊ အသက် ၁၅ နှစ်က ရှင်သာမဏေ ပြုသည်
သာမဏေမည် ရှင်ပုည၊ သာမဏေဝါ ၆ ဝါရသည့် ကာလ သက်တော်စေ့ ၍ ရဟန်းပြုသည်၊ ရဟန်းအမည် ရှင်ပုညရံသီ ဖြစ်သည်
အမရပုရ မြို့တည်နန်းတည်မင်းတရားကြီး၏ နန်းမတော် အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီးက ကိုးကွယ်တော်မူသည်
အမရပုရ ရွှေမြို့တော်တွင်း အရှေ့မြောက်ထောင့်အရပ် မင်းအိုတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်
ရတနာပုရ အဝရွှေမြို့တော်ကြီးသိုူ့ရောက်သောအခါ၊ ရွှေမြို့တော် အရှေ့မြောက်ထောင့် ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရား ရွှေစေတီ ဘုရားအနီး ကျောင်းဦးပြာဿာဒ်နှင့် အမိုး ဘုံသုံးထပ်ကျောင်းမ မာရဘင်ဆီး၊ ဦးကင်ရာဇပလ္လင်တည်၊ ဝဲယာထီးဖြူစိုက်၊ သရွတ် အင်္ဂတေတို့ဖြင့် အုတ်ကျောင်းတော်ကြီး ဆောက်လုပ်၍ပြီးသော အခါ၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၉ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၃ ရက်နေ့ ကျောင်းတော်ကြီးအနောက်မြောက်မြေလပ်၌ မင်းတဲကြီးစွာ ဆောက်လုပ်စေ၍၊ အရှင်နှစ်ပါးထွက်တော်မူပြီးလျှင်၊ ကြီးကျယ် စွာ မင်းပွဲသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပလျက်၊ တံဆိပ်တော်ရ မရ ဆရာတော်တို့အား ပရိက္ခရာရှစ်ပါးနှင့်တကွ ရဟန်းတို့အသုံး အဆောင် ပဒေသာပင်ရေတရာကျော် လှူဒါန်းတော်မူလျက်၊ အုတ်ကျောင်းတော်ကြီးကို မဟာအောင်မြေဘုံစံကမ္ပည်းမော်ကွန်း ထိုးမှတ်သမုတ်တော်မူ၍၊ မင်းဧကရာဇ်ကိုယ်တော်တိုင် ရွှေ ကရားဖြင့် ရေစက်သွန်းချတော်မူပြီးလျှင်၊ ညောင်ကန်ဆရာတော် ဦးပိုးအား တင်လှူတော်မူသည်
ဆရာတော်သည် သက်တော် ၅၁ နှစ်၊ ဝါတော် ၃၂ ဝါ တွင် သီတင်းသုံးတော်မူရင်း အုတ်ကျောင်းတော်ကြီး၌ပင်၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၁ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့ ဘဝပြောင်းတော်မူသည်၊ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကား ပုညာဘိသီရိ သဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဖြစ်သည်
ယင်းဆရာတော်ပြုစုသော ကျမ်းဂန်များကား အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာနိဿယနှင့် သုဗောဓာလင်္ကာရ နိဿယ နှစ်စောင်သာ ပိဋကတ်သမိုင်းတွင် တွေ့ရသည်
ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ ဦးပုတ်၊ ဒုတိယအုတ် ကျောင်းဆရာတော်ကား သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ် နယုန်လ ဆုတ် ၅ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်
ဇာတိအလုံ မြို့ကျေး ညောင်ကန်ရွာ အဖ မောင်အို၊ အမိ ရှင်မွှေး၊ လူမည် ဦးပုတ်၊ အသက် ၁၃ နှစ် ရှင်သာမဏေပြုသည်
သာမဏေဝါ ၈ ဝါ သက်တော်စေ့ တွင် ရဟန်းပြုသည်
သာမဏေမည်၊ ရဟန်းမည် ရှင်ဇမ္ဗုဓဇဖြစ်သည်
ရတနာပုရ စတုတ္ထမြို့တည်နန်းတည် မင်းတရားကြီး၏ နန်းမတော်အရှင်မိဖုရားကြီးက ကိုးကွယ်တော်မူသည်
အဝရွှေ မြို့တော် အရှေ့မြောက်ထောင်အရပ် မဟာအောင်မြေဘုံစံ အုတ် ကျောင်းတော်ကြီးကို နောင်တော် ဦးပိုး ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက်၊ ဆရာတော်ဦးပုတ်အား တင်လှူသဖြင့်၊ ထိုကျောင်းတော်ကြီး၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်
ထိုအခါ ဒုတိယအုတ်ကျောင်းဆရာ တော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ညောင်ကန်ဆရာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဆရာတော် ဦးပုတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ထင်ရှားကျော်စောတော်မူသည်
ညီတော်မင်းတရားကြီး လက်ထက် အမရပူရရွှေမြို့တော် ကြီး အရှေ့မြောက်ယွန်းအရပ် မင်္ဂလာဘုံကျောင်း ညောင်ကန် တိုက်၌ ညီတော်မင်းတရားကြီး နန်းမတော်အရှင်မိဖုရားခေါင် ကြီးက ဝါဆိုကျောင်းဆောက်လုပ်၍ တပ်လှူတော်မူသည်
ထိုအခါ ညီတော်မင်းတရားကြီးက ဆရာတော်ဦးပုတ် ကျော်စောလှသည်
ကျမ်းဂန်တတ်ပါ၏လောဟု သဲအင်း သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို လျှောက်ထားရာ၊ ဆရာ တော်ဘုရားကြီးက ဆရာတော်ဦးပုတ်ကို ခေါ်စေ၍ ဆန်းကြယ် နက်နဲခက်ခဲသော အရာဌာနဂဏိပဗ္ဗပြဿနာတို့ကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု မေးမြန်းတော်မူသောအခါ ဆရာတော်ဦးပုတ်က ဆန်း၊ အလင်္ကာ၊ သဒ္ဒါ၊ နေတ္ထိနည်းတို့ဖြင့် ဆန်းပြားကျယ်ဝန်းစွာ ဖြေဆိုလျှောက် ထားလေလျှင်၊ သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဘုရား ကြီးက ညောင်ကန်ဆရာတော်သည် အတော်နှင့်အကျော်မှာ အကျော်ပင်နည်းသေးသည်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်
ဆရာတော်ဦးပုတ်သည် သက်တော် ၅၅ နှစ်၊ ဝါတော် ၃၅ ဝါတွင် မင်္ဂလာဘုံကျော်ကျောင်း၌ပင် ဘဝပြောင်းတော်မူ သည်
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကား ပထမဘွဲ့တံဆိပ်တော် စက္ကိန္ဒာ ဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု၊ ဒုတိယ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်စက္ကိန္ဒာ ဘိသီရိသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဖြစ်သည်
ထိုဆရာ တော်ကြီးကား သီလ သမာဓိနှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၍ ပရိယတ္တိ ဓမ္မ၌ အလွန်မွေ့လျော်တော်မူသည်
တစ်နေ့သ၌ မင်းတရားကြီးက မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီးကို ပြုစုအံ့သောငှာ ဆရာတော်ကြီးကိုပင့်လျှောက်သည်
ဆရာတော် ကြီး ကြွတော်မမူချေ
မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ကိုပင့်လျှောက် လျှင် ကြွ၍ရေးသားတော်မူသည်
မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော်ကြီး သည် တစ်ခါတစ်ရံ ကျောင်းတော်သို့မပြန်၊ နန်းတော်ကြီး၌ပင် ကျိန်းစက်တော်မူသည်
ဤအကြောင်းကို ဆရာတော်ဦးပုတ် ကြားသိတော်မူလျှင်၊ ရှေးအခါက နန်းတော်အိမ်တော်များမှာ သမားဖြူသမားညိုသာရှိပေသည်
ယခုအခါမှာမူကား သမားဝါ လည်းရှိတော့သည်ပင်ဟု မိန့်တော်မူသတတ်
ထိုဆရာတော်ဦးပုတ်သည် ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်နိဿယ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ နယမုခဒီပနီ ပါဌ်နိဿ ယ၊ ဝုတ္တောဒယဆန်းနိဿယသစ်၊ သဒ္ဒနီတိနိဿယ ၃ တွဲ၊ ရူပသိဒ္ဓိနိဿယ၊ ဝိနည်းငယ်လေးစောင်နိဿယ၊ ကဗျာသဒ္ဒ သင်္ဂဟကျမ်း၊ ကဗျာသာရတ္ထသတ်ပုံ၊ သီဟိုဠ်ရာဇဝင်ချုပ်ပါဌ် နိဿယ သံပေါက်စသော လောကီလောကုတ္တရာ ပါဠိမြန်မာ ကျမ်းပေါင်း ၅၄ ကျမ်းတို့ကို ရေးသားစီရင်ခဲ့သဖြင့် သာသနာ တော်နှင့် လောကအားအလွန်ကျေးဇူးများသော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး ဖြစ်သည်
ညောင်ကန်ဆရာတော်ရှင်မေဓာလင်္ကာရ ပြည်ဆရာတော် ကား သက္ကရာဇ် ၁၁၅ဝ ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၇ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်
ဇာတိ အလုံ မြို့ကျေး ညောင်ကန်ရွာ၊ အဖ မောင်ဖြူ၊ အမိ ရှင်ညွန့်၊ လူမည် ဦးကျီး၊ အသက် ၁၂ နှစ်တွင် ရှင်သာမဏေပြုသည်
ရှင်မည်မေဓာ၊ သာမဏေဝါ ၇ ဝါ၊ သက်တော်စေ့ ရဟန်းပြု သည်၊ ရဟန်းမည် ရှင်မေဓာလင်္ကာရတည်း
ထိုဆရာတော်သည် ရတနာပုရ အဝမြို့တည်နန်းတည် မင်းတရားကြီးလက်ထက် ရွှေမြို့တော်မြောက်ထောင့် မဟာ အောင်မြေဘုံစံ အုတ်ကျောင်းတော်ကြီးဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူ သော ညောင်ကန်ဆရာတော်ဦးပိုးထံတွင် စာပေကျမ်းဂန် သင် ကြားပို့ချကာနေသည်
ညီတော် မင်းတရားကြီးလက်ထက် အမရပုရ ရွှေမြို့တော် ကြီးသို့ရောက်သောအခါ၊ ရွှေမြို့တော်အရှေ့ တောင်ယွန်းအရပ် တွင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော် ဒါယကာပြည်မင်းသားက တိုက်တာအသစ်တည်ထောင်ကာ ဝါဆိုကျောင်းဆောက်လုပ် လှူဒန်းကိုးကွယ်သည်
ထိုအခါမှစ၍ ပြည်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်
နောက်တစ်ဖန် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် သီရိ မဟာမင်္ဂလာဒေဝီဘွဲ့ခံ မြောက်နန်းမတော်မိဖုရားသည် မန္တလေး မြို့မြောက်ပြင်၌ မဏ္ဍလာရာမ မမ္ပည်းတပ်သော ကျောင်းတိုက် ကြီးကိုတည်ထောင်၍ ပြည်ဆရာ တော်ဘုရားကြီးကို တင်လှူ တော်မူသည်
ထိုဆရာတော်ဘုရားကြီးကား ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိ၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဟိရိဩတ္တပ္ပနှင့် ပြည့်စုံ၏
ဗြဟ္မစိုရ် တရား ၄ ပါးနှင့်ပြည့်စုံ၏ဟု ဆရာတော်စဉ်ဆက်တို့ ချီးမွမ်း ကြသည်
သက်တော် ၇၅ နှစ်၊ ဝါတော် ၅၅၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဘဝ ပြောင်းတော်မူသည်
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကား၊ မေဓာဘိပဏ္ဍိတဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုနှင့် မေဓာဘိဝံသသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု ဖြစ်သည်
ထိုဆရာတော်ကြီးသည် ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာနိဿယသစ်၊ ခန္ဓဝိဘာဝနီဋီ ကာပါဌ်၊ ကစ္စာယနသရူပတ္ထဒီပနီ စသော ကျမ်းဂန်များစွာတို့ကို ရေးသားစီရင်ခဲ့သည်
ဟင်္သာတစ်မြို့ မြစ်ကွေးဆရာတော် ရှင်ပညာဝံသရေးသား သော ပြည်ဆရာတော်အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ညောင်ကန်ဆရာတော် (၁၂)ပါးပြဆိုထားသည်
ညောင်ကန်ဆရာတော်ဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းမှာ ညောင်ကန်ရွာ ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးဘူး၍၎င်း၊ ညောင်ကန်ရွာဇာတိဖြစ်၍၎င်း ခေါ်ဝေါ်ကြဟန်တူသည်
အက်ဖ်​ဘီအိုင် (Federal Bureau of Investigation) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိက စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်
ဗဟိုအစိုးရ၏ မှုခင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ပြည်တွင်း ထောက်လှမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်
ဌာနချုပ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်တွင် တည်ရှိပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံးခွဲ (၅၆) ခု အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံး ၊ မြို့ငယ်များတွင် ရုံးခွဲ (၄၀၀) ခန့်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် ရုံးခွဲ (၅၀) ခန့် ဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
ပက္ကရာလေးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Petkararlay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကညင်ကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကညင်ကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၈၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဃရက်စုရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ဟင်ဟောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinhawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မုံးခကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုံးခကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၈၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပါလိထေရ် သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ထင်ရှားသောဧတဒဂ်ရမထေရ် ကြီးတစ်ပါးဖြစ်၍ ပဉ္စမသာဝကကြီး ဖြစ်ပေသည်
ဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ်က ဖြစ်၏
ထိုအချိန်တွင် အရှင်ဥပါလိထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ လက်အုပ်ချီကာ ရှိခိုး၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဘာဂိနေယျူပါလိထေရ် အား “တစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ် သိကြားမင်း၊ အကြိမ်သုံးရာ ဧကရာဇ်မင်း၊ နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် စကြဝတေးမင်း၊ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်ကား မရေတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်မည်
ထို့ပြင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဥပါလိ အမည်ဖြင့် ဝိနည်းအရာတွင် ဧတဒဂ်ရ ရဟန်းဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ဥပါလိသည် ငယ်စဉ်က မထင်ရှားသော ဆတ္တာသည် မိဘတို့၏သား ဖြစ်၍၊ ဆတ္တာသည်အဖြစ်ပင် အသက်မွေး သည်
သာကီဝင်မင်းသားများထံတွင် ဆံပင်ပြုပြင်ခြင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်
နောင်အခါ သော် အနုရုဒ္ဓါ၊ အာနန္ဒာ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ ကိမိလ၊ ဘဂု၊ ဒေဝဒတ် တည်းဟူသော သာကီဝင် မင်းသား ခြောက်ပါး နှင့်အတူ တောထွက်ရာသို့ လိုက်ပါ လေသည်
တောအုပ်ကြီးတစ်ခု အတွင်းသို့ ရောက်သောအခါ မင်းသား တို့က ဝတ်စားဆင်ယင်သော တန်ဆာရတနာတို့ကို ဥပါလိ အားပေး၍ ထိုဥစ္စာများဖြင့် အသက်မွေးလော့ဟု ပြန်၍လွှတ်ကာ မိမိတို့မူ ရဟန်းပြုရန် ဆက်လက်သွားကြသည်
ထိုအခါ ဥပါလိသည် မင်းသားတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါလိုကြောင်း တောင်းပန်သော်လည်း မင်းသားတို့က ပြန်ခိုင်း၍ ပြန်ခဲ့ရသည်
လမ်းသို့ ရောက်သောအခါ ဤဆတ္တာသည်သည် မင်းသား တို့ကို သတ်၍ ဆင်အပ်သော တန်ဆာများကို ဆောင်၍လာ သည်ဟု ထင်မှတ်ပြီးလျှင် မိမိအား သတ်မည်ကို စိုးရိမ်သည့် အပြင် စည်းစိမ်ချမ်းသာ ကြီးကျယ်စွာသော သာကီဝင်မင်းသား တို့ပင်လျှင် ရဟန်းပြုနိုင်ပါလျက် မိမိသည် ကျေးကျွန်မျှသာ ဖြစ်၍ အဘယ် ကြောင့် ရဟန်းမပြုနိုင်ရှိအံ့နည်း
ဤဥစ္စာ တို့ကို မခင်တွယ်တော့ဟု သစ်ပင်တွင် ဆွဲချိတ်ကာ မင်းသား တို့၏ ထံသို့ လိုက်ပါ၍ အကြောင်းစုံကို ပြောပြသည်
ထိုနောက် မင်းသားတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွား၍ ရဟန်းပြုသည်
သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် အမျိုးကိုစွဲသည့် ဇာတိမာန် ပြင်းပြလေရကား ထိုဇာတိမာန်ကို ချိုးနှိမ်နိုင်စေရန် ဥပါလိ ကိုပင် ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြုလေသည်
ဘုရားသာသနာတော် အတွင်း၌ ဝါကြီးဝါငယ် ရိုသေရသော အစဉ်ရှိသဖြင့် ရဟန်း တစ်ဦးဖြစ်သော ဥပါလိကို ရိုသေလေးစားခြင်း ပြုရမည်သာ ဖြစ်သည်
ဥပါလိသည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်လာသည်
ဥပါလိထေရ်သည် ဝိနည်းပိဋကတ်ကို တတ်ကျွမ်းလှသဖြင့်မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိနယဓရအရာ၌ ဧတဒဂ် ချီးမြှောက်တော် မူသည်
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက် ပထမ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာတွင် ဝိနည်း တရားကို ရှေးဦးစွာ သင်္ဂါ ယနာတင်ခဲ့ကြရာ ဥပါလိထေရ်ကို အမှူးထား၍ တင်ကြလေ သည်
ဥပါလိထေရ် သည် ဝါတော် ၇၈ ဝါ ဆောင်တော်မူ ပြီးမှ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေသည်
ဂ (အသံထွက် ဂငယ်) သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ သုံးဆယ့်သုံးလုံးအနက် တတိယမြောက် ဗျည်းအက္ခရာဖြစ်သည်
ဂဃနဏဂဏန်းဂနာမငြိမ်ဂယက်ထဂရုစိုက်ဂရန်​​​​မြေဂဝံ​​​​ကျောက်ဂ​ဟေဂဠုန်ဂါထာဂါဝန်ဂါဝါရပြုဂီတဂီတာဂီယာဂူ​​ဂေဇတ်​ဂေဟာ​ဂေါတမ​ဂေါပက​ဂေါ်ဒန်​ကျောက်​ဂေါ်ပြား​ဂေါ်ဖီထုပ်​ဂေါ်ရခါးဂို​ထောင်ဂိုး​ဂေါက်သီးဂုဏ်ဂိုဏ်းဂါတ်တဲဂိတ်ဂန္ဓမာဂန္ထဝင်ဂုန်နီအိတ်ဂျာကင်ဂျာစီဂျာနယ်ဂျီဩ​မေတြီဂျူဂျစ်ဆုဂျူဒိုဂျူရီလူကြီးဂျူးလူမျိုးဂျိုကာဂျက်​လေယာဉ်ဂျင်ဂျစ်ကားဂျုံဂြိုဟ်ဂွမ်း
ဂနုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ လယ်ကြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၈ ဦး၊ မ ၁၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
အဝိဟာရဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်လာသော ရဟန်းတော် (၇)ပါးတို့နှင့်ဆက်စပ်၍ ဃဋိကာရဗြဟ္မာနှင့် ဘုရားရှင်တို့ မေးမြန်းဖြေကြားပုံနှင့် ဃဋိကာရဗြဟ္မာအကြောင်းတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဃဋိကာရဗြဟ္မာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အဝိဟာဘုံသို့ရောက်ကုန်သော ဥပက, ပလဂဏ္ဍ, ပုက္ကုသာတိ, ဘဒ္ဒိယ, ခဏ္ဍဒေဝ, ဗာဟုရဂ္ဃိ, သိင်္ဂိယ-ဟူသော (၇)ယောက်တို့ ဘုရားရှင်၏နိဗ္ဗာန်တရားကို ဘဝအနှောင်အဖွဲ့ ဖြတ်နိုင်ကြပုံကို ဘုရားရှင် ဖြေဆိုတော်မူသည့်သုတ်၊ ဃဋိကာရဗြဟ္မာ၏ ဖြစ်စဉ်ကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်သုတ်
ဂျာမန်ဖခင်၊ ရုရှားမိခင် တို့ကနေ ရုရှားပြည် အဇာဘိုင်ဂျန်နယ်၊ ဘာကူမြို့မှာ ဖွားမြင်ခဲ့ပါတယ်
ဂျာမနီပြည်မှာ ပညာသင်ကြား ခဲ့ပါတယ်
ပထမကမ္ဘာစစ်မှာ ဂျာမန်စစ်တပ်မှာ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး စစ်ပြီးချိန်မှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ယုံကြည်က်ခံလာခဲ့တယ်
ရုရှားပြည်ကို လျှို့ဝှက်ကူးပြောင်းနေထိုင်ပြီး ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသားတယောက် ဖြစ်လာခဲ့တယ်
ဂျာမနီမှာ ဟစ်တလာရဲ့ နာဇီပါတီ အာဏာရလာတဲ့အခါ ပြည်တွင်းကို တိတ်တဆိတ် ပြန်ဝင်လာပြီး ဂျာမန်သတင်းစာဆရာတယောက် အသွင်ယူပြီး ဂျပန်ပြည်၊ တိုကျိုမြို့ကို ရောက်လာခဲ့တယ်
တိုကျိုမှာ ဂျပန်ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်မိပြီး ဆိုဗီယက်ရုရှားအတွက် သူလျှိုလုပ်ငန်းတွေ ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့တယ်
ရုရှားအရှေ့ဖျား ဆိုက်ဘီးရီးယားဒေသအပေါ် ဂျပန်တို့ရဲ့ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်၊ လှုပ်ရှားမှု တွေကို ထောက်လှမ်းဖော်ထုတ် သတင်းပို့ပေးနိုင်ခဲ့တယ်
ဆိုဗီယက်ရုရှားကို နာဇီဂျာမနီက ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မယ့် နေ့ရက်အတိအကျကို အချိန်မီ သတင်းပေးပို့နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင် စတာလင်က လျစ်လျှူရှုခဲ့လို့ ရုရှားပြည်ဟာ စစ်အစမှာ မရှုမလှ အထိနာခဲ့ရတယ်
ဂျပန်က ရုရှားကို မတိုက်တော့ဘဲ အမေရိကန်နဲ့သာ စစ်ပွဲဆင်နွှဲတော့မယ့် အဖိုးတန်သတင်းကို အချိန်မီ ပို့နိုင်ခဲ့လို့ ရုရှားအရှေ့ဖျား ဆိုက်ဘီးရီးယားဒေသက ဆိုဗီယက်အရန်တပ်မတော်တွေကို မော်စကိုမြို့တော် စစ်မျက်နှာဆီ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဆောင်းရာသီ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်နွှဲလို့ အမိရုရှားပြည်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့တယ်
နောက်တော့ ဂျပန်ထောက်လှမ်းရေးရဲ့ အဖမ်းခံရပြီး သူလျှိုလုပ်မှုနဲ့ သေဒဏ်ပေးခံရတယ်လို့ ပြောကြသလို၊ ဆိုဗီယက်ရုရှားနဲ့ ဂျပန် အပေးအယူလုပ် လွတ်မြောက်ခဲ့တယ်လို့လည်း ကောလဟာလတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့တယ်
ဟတ်ချေားမုတဘူတာ  (八丁牟田駅 ဟတ်ချေားမုတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ အိုးခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ငပုကွရွာ၊ ဝင်းဇား
ထန်းတပင်မြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင် ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်
စစ်တောင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၍၊ စစ်တောင်းမြစ်တစ်ဘက်မှ တောင်ငူမြို့သို့ မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်ထားသည်
မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၆၄၇ မိုင်ရှိ ပြီးလျှင် မြို့နယ်၏မြေမျက်နှာပြင်သည် စစ်တောင်းမြစ်မှ ကရင်ပြည်နယ်စပ်ရှိ တောင်ခြေများအထိ တည်ရှိလေသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေမှာ ရှစ်သောင်းခန့်ရှိသည်
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်တောင်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဆန်စပါး နှင့် မက်ပဲ ကိုအဓိကစိုက်ပျိုးကြသည်
မြို့နယ်တွင်း ရပ်ကွက် ( ၆ ) ရက်ကွက် ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
၎င်း ရပ်ကွက်များမှာ -သီရိရတနာ ရပ်ကွက်သီရိဟေမာ ရပ်ကွက်အောင်သုခ ရပ်ကွက်အောင်ချမ်းသာ ရပ်ကွက်ဆိပ်ကြီး ရပ်ကွက်သီရိမင်္ဂလာ ရပ်ကွက် တို့ဖြစ်ကြသည်
ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ ကွမ်းသီး၊ ဒူးရင်းသီး၊ အုန်းသီး၊ ဒညင်းသီး၊ ပဲဆီ၊ မြေပဲ၊ မက်ပဲ စသည်တို့သည် အဓိက ရာသီ ထွက်ကုန် စည် သီသီးနှံများဖြစ်ကြသည်
ဗမာ၊ စကော ကရင်၊ ပအိုဝ်း လူမျိုးတို့ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့်  နှစ်ခြင်း ခရစ်ယာန် တို့ အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်
ခခဲဂဝ − ရှိယခုရှော − မအဲဘူတာ  (掛川市役所前駅 ခခဲဂဝ − ရှိယခုရှော − မအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ခခဲဂဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
Kakegawa-shiyakusho-mae Station was established on March 18, 1996 as a commuter station after the relocation of Kakegawa city hall to a nearby location. The station is also located in close proximity to a number of large factories.
ပက္ကလာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petkalar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မန်စိမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်စိမ်းပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinseinpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ခက်လန်းကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khetlankyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ပျော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၁၀၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး (အင်္ဂလိပ်: Measles vaccine)သည် ဝက်သက်ရောဂါကို ကာကွယ်ရာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဤကာကွယ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၉)လတွင် ပထမအကြိမ်ပေးရပြီး ဒုတိယအကြိမ်ကို အသက်(၁၂)လတွင် ပေးရသည်
ပထမအကြိမ်ပေးပြီးလျှင် (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ခုခံအားရပြီး ဒုတိယအကြိမ်အပြီးတွင်တော့ (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်နိုင်သည်
ပထမအကြိမ်ပေးပြီးသော်လည်း ခုခံအားမဖြစ်ပေါ်လာသောကလေးများတွင် ဒုတိယအကြိမ်ပေးပြီးလျှင် အားလုံးနီးပါး ခုခံအားဖြစ်ပေါ်လာကြသည်
အကယ်၍ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ (၉၃)ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် လူများကို ဝက်သက်ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီးပါက ထိုလူထုထဲတွင် ဝက်သက်ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိပါ
သို့သော်လည်း အကယ်၍ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသောနှုန်းကျဆင်းသွားပါက ဝက်သက်ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်သည်
ဤကာကွယ်ဆေး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံနိုင်သည်
ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး အချိန်ကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှု ကျဆင်းခြင်းရှိ၊မရှိကိုတော့ မသိနိုင်သေးပါ
ဝက်သက်ရောဂါရှိသူနှင့် ထိတွေ့ပြီး ရက်ပေါင်းအနည်းငယ်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင်လည်း ဝက်သက်ရောဂါ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်
ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV) ရှိသူများတွင်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချစွာပေးနိုင်သည်
ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် အနည်းငယ်ကိုယ်ပူခြင်းစသော မပြင်းထန်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာဖြစ်တတ်ပြီး အချိန်တိုအတွင်းတွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားတတ်သည်
လူပေါင်းတစ်သိန်းတွင် တစ်ယောက်ခန့်မှာ ပြင်းထန်သော ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်တတ်သည်
ဂီလန်ဘာရေး ရောဂါလက္ခဏာစု (Guillain–Barré syndrome)၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုချို့ယွင်းသောရောဂါ သို့မဟုတ် အော်တစ်ဇင် (autism) နှင့် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရောဂါ (inflammatory bowel disease)တို့ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းများ ပိုများလာလေ့မရှိပါ
ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေးအဖြစ်နှင့် အခြားကာကွယ်ဆေးများဖြင့် ရောစပ်ထားသောဆေးအနေဖြင့်ပါ ရရှိနိုင်သည်
ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသောဆေးမှာ အမ်အမ်အာ(MMR) ဟုခေါ်ပြီး (၁၉၇၁)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရရှိခဲ့သည်
၎င်းကာကွယ်ဆေး(၃)မျိုးတွင် ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ထပ်မံရောစပ်၍ အမ်အမ်အာဗွီ(MMRV)ဆေးအနေဖြင့် (၂၀ဝ၅)ခုနှစ်တွင် စတင်ထိုးပေးခဲ့သည်
ဤကာကွယ်ဆေးသည် မည်သည့်ရောစပ်နည်းဖြင့်မဆို အကျိုးသက်ရောက်မှုကောင်းစွာရှိသည်
ဝက်သက်ရောဂါအဖြစ်များသောနေရာများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၉)လတွင် ထိုးပေးရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်
ဝက်သက်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိသောနေရာများတွင်တော့ ကလေးအသက်(၁၂)လတွင် ထိုးပေးနိုင်သည်
ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်ရှိသေးသော်လည်း အားပျော့သည့် ဝက်သက်ရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဤကာကွယ်ဆေးကို အခြောက်ခံထားသောအမှုန့်အနေဖြင့်လည်းရရှိနိုင်ပြီး ထိုးခါနီးတွင် သတ်မှတ်ထားသောဆေးရည်ဖြင့် ရောစပ်ရ၍ အရေပြားအောက် သို့မဟုတ် ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးနှံရသည်
ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးလျှင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ၊မရှိကို သွေးစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်သည်
(၂၀၁၃)ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတလွှမ်းရှိ ကလေးပေါင်း(၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီးဖြစ်သည်
(၂၀ဝ၈)ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း(၁၉၂) နိုင်ငံ၌ ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးကြသည်
ဤကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၆၃)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးစတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
(၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် ဤကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးကို လက်ကားဈေး (ဝ.၇၀) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်
ဧကရာဇ်ပင် (Millingtonia hortensis) သည် မင်လင်တဲနီးယား (Millingtonia) မျိုးစုရှိ တစ်ခုတည်းသော မျိုးစိတ် ဖြစ်ပြီး၊ တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသပေါက်ပင် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် tree jasmine သို့မဟုတ် Indian cork tree ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ပင်စည် ဖြောင့်မတ်သော အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်
ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်မြွာ များမှာ ထိပ်ချွန်သည်
ရွက်နားတွင် လွှသွား ကျဲကျဲ ရှိသည်
ထိပ်ထွက် သို့မဟုတ် ကြားထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်ပြီး အလျား ရှည်သော အဖြူရောင် ပန်များ ပွင်ႛသည်
သင်းသော ရနံ့ ရှိသည်
အသီးသည် သီးတောင့်ရှည်ဖြစ်ပြီး ထိပ်နှစ်ဖက်စလုံး ချွန်သည်
အပင်-- ပင်စည် ဖြောင့်မတ်သော သစ်ပင် ကြီးမျိုး ဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၄၀ မှ ၅၀ ထိ မြင့်၏
အခေါက် ညိုဝါရောင် ရှိပြီး ကြမ်း၏
အရွက်-- ရွက်ဆိုင် ထွက်၏
ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်မြွှာများ ဘဲဥပုံ၊ လှံစွပ်ပုံ ရှိသည်
ထိပ်ရွက် တစ်ရွက် ပါသည်
ရွက်နား လွှသွား ကျဲကျဲ ရှိသည်
အပွင့်-- အပွင့် ကြီးဖြစ်၏
အလျား ရှည်၍ အဖြူရောင် ရှိသည်
အနံ့ အနည်းငယ် မွှေးသည်
သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လများတွင် ပွင့်သည်
အသီး-- သီးတောင့် ရှည်မျိုး ဖြစ်သည်
တပို့တွဲ တပေါင်းလတွင် အသီး ရင့်မှည့်သည်
အမြစ်-- အမြစ်များ ဖြာထွက်လျက် ရှိသည်
ရေသောက်မြစ် မှာမြေတွင်းသို့ နက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဆင်းသော်လည်း ဘေးမြစ်မြွှာ များမှာ မြေတွင် ကပ်ဖြန့် လျက်ရှိသည်
ဘေးဘက်သို့ အမြစ်များ မှတဆင့် အပင်များ ထပ်ထွက်သည်
ဧကရာဇ်ပင်သည် မည်သည့်မြေမျိုး၌မဆို ပေါက်ရောက်နိုင်သော်လည်း စိုထိုင်းသော ဒေသကိုကား ပို၍ နှစ်ခြိုက်လေသည်
ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သော အပိုင်းများတွင်လည်း ထိုအပင်ကိုတွေ့မြင်ရ လေသည်
ဧကရာဇ်ပင်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြားစိုက်ပျိုး ထားကြသည်
ဧကရာဇ်ပင်၏အမြင့်မှာ ပေ ၇ဝ မျှရှိ၍ သွယ် လျားသောအကိုင်းအခက် အရွက်တို့ရှိသဖြင့် လှပသော သစ်ပင် မျိုးဖြစ်သည်
အရွက်မှာ အလျားနှစ်လက်မခန့် ရှိပြီးလျှင် အရောင်မှာ အစိမ်းပုပ်ဖြစ်၍ တောက်ပြောင်လျက်ရှိသည်
အခေါက်သည် ထူထဲပွရောင်း၍ ညိုမွဲမွဲအရောင်ရှိသည်
အက် ကြောင်းများလည်းရှိသည်
ပန်းပွင့်များမှာဖြူ၍ တံပိုးခရာတံပုံ ဖြစ်သည်
အခိုင်လိုက်ပွင့်၍ မွှေးကြိုင်သည်
ဧကရာဇ်ပင်၏ အသီးမှာ အလျား တစ်ပေရှိ၍ ပြားသည်
ဧကရာဇ်ပင်ကို အကိုင်းဖြတ်၍ဖြစ်စေ၊ အစေ့ကိုဖြစ်စေ စိုက်ပျိုးယူနိုင်သည်
ဧကရာဇ်ပင်သည် အကြီးမြန်ပြီးလျှင် သန်မာသည်
သို့သော် အသားမှာဆတ်သဖြင့် လေပြင်း တိုက်ခတ်သောအခါ ကျိုးပဲ့ ပျက်စီးတတ်သည်
ဧကရာဇ်ပင်၌ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ရှိသည်
ယင်းမှာ အဘက်ဘက်သို့ဖြာထွက် လျက် ရှိသော အမြစ်များရှိခြင်းဖြစ်၍ ထိုအမြစ်များသည် အမြစ် တက်ပွားကလေးများဖြစ်သည်
ထိုအမြစ်များသည် မြေပြင်ပေါ် သို့ ထိုးထွက်လျက် ရှိနေတတ်ကြရာ ထိုအမြစ်တက်ပွားကလေး များကို (အမြစ်သေး အမြစ်မွှား များပါ) ဖြတ်ယူပြီးလျှင် အသင့်တူးဖော်ထားသော တွင်းများတွင် မိုးဦးကျအချိန်၌ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်လည်း အပင်သစ်များပွားအောင် ပြုလုပ်ယူနိုင် သည်
အရွက်၊ အပွင့်၊ အညွန့်၊ အမြစ်
အလွန်အေးသော ဒေသမှ အပ မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်
အသုံးပြုပုံ-အရွက်--၁
အရွက်ကို ပြုတ်၍ သုပ်စားလျှင် လည်းကောင်း၊ ကြော်စား လျှင်လည်းကောင်း မီးယပ် ငုပ်ခြင်းနှင့် သွေးတိုး ရောဂါ ပျောက်၏
အပွင့် အညွန့်--၁
အပွင့်ကို ဟင်းချို အဖြစ် ချက်သောက်ခြင်း၊ အညွန့်ကို တို့စရာ အဖြစ် တို့စားခြင်းဖြင့် သွေးတိုး၊ နှလုံးတုန် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏
အမြစ်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် သွေးပြီး သကြား ဆားပါ ထည့်သောက်က နှလုံးတုန်၊ ရင်ခုန်၊ ခေါင်းမူး ပျောက်သည်
အမြစ် နှင့် အခေါက်ကို သွေး၍ မျက်စိတွင် ကွင်းပေးလျှင် မျက်စိနာ ပျောက်၏
ဝမ်းကြော၊ ရင်ကြောများ တင်းမာခြင်း အတွက် အမြစ်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် သွေးလိမ်းက ပျောက်၏
အမြစ် အစိုကို ထန်းလျက်နှင့် ကျိုသောက်ခြင်းဖြင့် ခရုသင်း ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်
အမြစ် သို့မဟုတ် အခေါက်ကို သွေး၍ လျှာကို ပွတ်ပေး ပါက အရက်မူး လွန်ခြင်းကို ပြေစေ၏
သေရည်သေရက် အသောက်လွန်မိ၍ အမူးလွန်နေသူ အား ဧကရာဇ်မြစ်သွေး၍ တိုက်ပေးခြင်းဖြင့် အမူးပြေလာစေနိုင် သည်
ဧကရာဇ်မြစ်ကိုသွေး၍ ဆန်ဆေးရည်၊ သကြား၊ ဆား တို့နှင့်ရောသောက်လျှင် နှလုံးတုန်ရင်ခုန် ပျောက်သည်
ဧကရာဇ်မြစ်ကို ဆန်ဆေးရည်နှင့်သွေး၍ သကြားထည့်သောက် လျှင် ခေါင်းမူးပျောက်စေတတ်၏
ဧကရာဇ်မြစ်ကို ဆန်ဆေးရည်နှင့်သွေး၊ ကွမ်းသီးလုံး သုံးလုံးစာ ရလျှင် သကြားနှင့်ဖျော်၍သောက်သော် ခေါင်းအုံ၊ ဇက်လေး သွေးတိုးခြင်းမှပျောက်ကင်းစေသည်
ဧကရာဇ်ရွက်ကို ရေနွေး ဖြော၍သုတ်စားလျှင် သွေးတိုးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေတတ် သည်
ဧကရာဇ်ပွင့်ကိုလည်း အခြောက်လှန်း၍ ပြုတ်ပြီးလျှင် သုတ်စားရသည်
ဧကရာဇ်ပင်သည် ပေါ်လီမိုနီအေလီး မျိုးစဉ်တွင် ဗစ်ဂနိုနီအေဆီအီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်သည်
ဖတူးကြီးရွာ၊ ဖတူးကြီး
ဂတ်ဂါ (ဝါ) စံကားရွာ၊ ပိုးရှီပြင်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ တည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၃ မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: 13Maing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းတုံမြို့နယ်၊ တန်ဂိုး (တန်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တန်ဂိုး (တန်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန်းစကားဟူသည် ပြောဆိုရေးသားသို အဓိပ္ပာယ်တိုက်ရိုက်မထွက်ဘဲ သီးခြား အဓိပ္ပာယ်ထွက်လာသည့်စာ၊ စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည်
သို့သော် ထိုစကားကို ကြားသူတို့အဖို့ အဓိပ္ပာယ်သည် ငုပ်နေတတ်သည်
ဘာကိုဆိုလိုသည်ကို ရုတ်တရက်မသိနိုင်ဖြစ်ရသည်
အရပ်သုံးစကားဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်
ဘန်းစကားများသည် အကြောင်းရပ် တစ်ခုကို လှလှပပ၊ ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ဖြစ်လာအောင်ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် စွမ်းပကား ရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို နေရာတကျ သုံးနိုင်လေလေ ထိုစာ၊ ထိုစကားသည် ဖတ်၍မဝ၊ နာ၍မငြီးဘဲ ဆွဲဆောင်မှု ရှိလေလေဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်လို ဘန်းစကားကို အီဒီယမ် ဟုခေါ်နိုင်သည်
ဘာသာစကားတိုင်းတွင် ဘန်းစကားများရှိကြသည်
ယင်းတို့သည် အဘိဓာန်၊ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်များမှ ထွက်လာကြသည် မဟုတ်သလို၊ ပညာရှိကြီးတို့ တမင်တကာဖန်တီးပေးထားသော အရာများလည်း မဟုတ်ချေ
သက်ဆိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်အတွင်းမှ နေထိုင်သွားလာ ဆက်ဆံထိတွေ့ရင်း ပေါ်လာသည့် အမြုတေရတနာများသာ ဖြစ်ကြသည်
မြန်မာဘန်းစကားများသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိသည်
နာမ်၊ ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာဝိသေသနများအဖြစ် အမျိုးမျိုးသုံးနိုင်သည်
ဥပမာအားဖြင့် - ကာလနဂါး၊ ကော်တရာ၊ ခွေးဝင်စား၊ ခေါင်းပုံဖြတ်၊ ခြစား၊ ချွတ်ခြုံကျ၊ ခြောက်ပြစ်ကင်း၊ ချော (လှပ)၊ ကဖျက်ယဖျက်၊ တကူးတကန့်၊ မမှိတ်မသုန်၊ မျက်စိကျ စသည်တို့ဖြစ်သည်
ဗန်းစကားကို ခေတ်ကာလအလျှောက် ဝှက်၍ဖြစ်စေ၊ တင်စား၍ဖြစ်စေ၊ အကြောင်းစွဲ၍ဖြစ်စေ၊ အသစ်ထည့်သွင်း တီထွင်ပြောဆို သုံးနှုန်းသော စကားလုံးဟူ၍ ဖွင့်ဆိုသည်
ဗန်းစကားကို နေ့စဉ်သုံးနေကြသည်
ကိုယ်မသုံးလည်း ကြားနေရသည်
အဓိပ္ပာယ် သိနားလည်ရန် လိုအပ်လာသည်
ဤသို့ဖြင့် ဗန်းစကားကို လေ့လာရတော့သည်
"ပိန်းတယ် ဆိုတာ ဘာကိုပြောလဲ၊ စလုံး ဆိုတာ ဘာလဲ …" စသဖြင့် စူးစမ်း မေးမြန်းကြရသည်
အင်တာနက်သုံးသူများကမူ ခေတ်၏နောက်တွင် ကျန်ရစ်မနေရေးအတွက် ခေတ်လူငယ်တို့၏ ဘလော့ဂ်စာမျက်နှာများပေါ်မှ ဗန်းစကားဖွင့်ဆိုချက်မျိုးစုံကို ဖတ်ရှုမှတ်သားကြသည်
"ဗန်းစကား သိပ်မပြောပါနဲ့၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ကျတတ်တယ်
" ဟု မိန့်ကြားသူမှာ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း တဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာသည့် ဆရာတော်ဦးဇောတိကဖြစ်သည်
ဗန်းစကားကို အလွန်အကျွံ အသုံးမပြုဖို့ သတိပေးလိုဟန်ရှိသည်
"ဗန်းစကားများသည် အချည်းအနှီးမဟုတ်ပေ
လူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံကားနှင့် စရိုက်သွင်ပြင်ကိုလည်းကောင်း၊ စကားပြေအတတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဥပမာ၊ ဥပစာ သုံးစွဲပုံကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြလျက်ရှိနေပေသည် …" ဟူ၏
(လှသမိန် ၏ "မြန်မာဗန်းစကား အဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးနည်း" စာအုပ်မှ)ဗန်းစကားကို ပစ်ထားလို့လည်းမဖြစ်၊ အလွန်အကျွံသုံးလို့လည်းမဖြစ်သည့်သဘော
ဗန်းစကားသည် များသောအားဖြင့် သဘင်သည်တို့ပြောဆိုသုံးစွဲသော စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည်
သဘင်သည်တို့သာ ပြောဆိုသုံးစွဲသောကြောင့်လည်း ဗန်းစကားဟု တွင်နေဟန်တူသည်
ယခုအခါတွင် သဘင်သည်လောကနှင့် ကားသမားလောကတွင် များအားဖြင့် အသုံးပြုပြောဆိုလျက်ရှိသည်
စာပေသုံးမဟုတ်သော အရပ်စကားကို လူအများနားလည်နိုင်မည် ဖြစ်သော်လည်း ဗန်းစကားကိုမူကား လူတိုင်းနားလည်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်
သို့တစေ ဗန်းစကားသည် ရပ်စကားမှ ပေါက်ဖွားကြီးထွားလာရသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်
အကယ်၍ ဗန်းစကားတစ်လုံးသည် အသုံးတွင်ကျယ်လာကာ စာပေသုံး ဝေါဟာရ ဖြစ်သွားလျှင်မူကား ဗန်းစကားဟု မခေါ်နိုင်တော့ချေ
ဗန်းစကားသည် မည်သည့်ဘာသာ စကားရပ်၌မဆို ရှိကြစမြဲဖြစ်သည်
ယခုခေတ်လူများပြောဆိုနေကြသည့် အသုံးမကျ အရာမဝင်သူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဖွဲ ကိုလည်းကောင်း၊ လွန်ချောသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ရက်စက်သည် ကိုလည်းကောင်း၊ ကားသမား လော ကတွင် ပြောဆိုနေကြသည့် ပိုက်ဆံမရသည့်သူ၊ တန်ဖိုးမရှိသည့်သူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ခဲပဲစေ့ ကို လည်းကောင်း လူတိုင်းနားလည်ကြမည် မဟုတ်ချေ
ထိုနည်းတူစွာ မန္တလေးဘက်တွင် ပြောဆိုနေသော ကာတစ် ( မိန်းမတင်ပါးဆုံ )နှင့် ဝါဟစ် ( မိန်းမရင်သား ) စသည်တို့ကို အောက်ပြည်အောက်ရွာတွင် နေထိုင်ကြ သူများ နားလည်သူနည်းသည်
လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် နောင်ဂျိန် ဟု ပြောလျှင် ရေနွေးကြမ်း၊ လက်ဖက် ရည်ကြမ်း ဟု နားလည်သည်
ဘောလုံးပွဲတွင် ပင်မှည့် ဟုပြောလျှင် သူနာပြုသမားဟု နားလည်သည်
ယင်းသို့အားဖြင့် ဗန်းစကားကို သူ့အသိုက်ဝန်းနှင့် သူသာ နားလည်သည်
အသိုက်အဝန်း ပြင်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ မသိစေလိုသော စကားလုံးများကို ဗန်းစကားဖြင့် ပြောလေ့ရှိသည်
ထိုအခါ ဗန်းစကားသည် လျှို့ဝှက် စကားသဘောသို့သက်ရောက်သွားသည်
ဗန်းစကားကို များသောအားဖြင့် စာသင်ကျောင်းများ၊ ရုံးများ စသည်တို့က စတင်ထွင်တတ်ကြောင်း သိရသည်
တောင်ပန်နီ ( ဓားပြဂိုဏ်းကြီး )၊ မြွေပွေး ( သတ္တိရှိသောဓားပြ )၊ ဇိတ် ( သွေးကြောင်သူ )၊ အာကာ (အောက်စောင့်)၊ ဗျောက်၊ အတို ( ခြောက်လုံးပူးသေနတ် )၊ နာနတ်သီး ( လက်ပစ်ဗုံး ) စသည်တို့သည် ရဲအဖွဲ့ကြီးက ထွင်သော ဗန်းစကားအချို့ဖြစ်သည်
ထိုနည်းတူစွာ ပြည်တွင်းရေကြောင်းသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးဌာန၊ မီးရထားဌာန စသောလုပ်ငန်းဌာနကြီးများကလည်း ဗဘန်းစကားများကို ထွင်ကြမည်သာ ဖြစ်၏
ယင်းကဲ့သို့ထွင်ကြရာ၌ အကြောင်းယုတ္တိတန်သည် မတန်သည်၊ ဆီလျော်သည် မဆီလျော်သည်မှာ ပဓာနမဟုတ်
သက်ဆိုင်ရာ အသိုက်အဝန်းတွင်းရှိ လူအများက နားလည် လက်ခံသုံးစွဲခြင်းသည်သာလျှင် ပဓာနဖြစ်သည်
ဗန်းစကားတွင် ပြောင်လှောင် သရော်လိုဟန် အရိပ်အယောင်များ တွေ့ရတတ်သည်
ထွင်ထားသော စကားလုံး၏ အသံထွက်သည်ပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ရယ်ဖွယ်ဖြစ်နေသည်
ပုံစံများမှာ ရှူးတေ့-ဆီးသွားသည်
ဟားငနဲ-လူပြက်
ဆိတ်လစိ-ဖြောင့်ချက်ပေးသူ ဟူသော စကားမျိုးများ ဖြစ်သည်
စိတ်ဆိုး စိတ်ကောက်သည် ကိုပင် အဘိဓမ္မာဆံဆံ စေတသိက်ယိုင်သည် ဟု သုံးစွဲနေကြသည်
ဆော့သည် ကို ဈာန်ပျံသည် ဟု မအပ်မရာ ချဲ့ကားထားသည်ကို တွေ့ရသည်
ဗန်းစကားတွင် ပါဝင်သော စကားလုံးတို့သည် နာမ်သာများ၍ ကြိယာ အလွန်နည်းသည်
ထို့ပြင် ဗန်းစကားဖြင့် ဝါကျ တစ်ပုဒ်ဖြစ်အောင် မဖွဲ့နိုင်
သာမန်မစကားတွင် ညှ|ပ်၍ ပြောမှ ဝါကျတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်
ဗန်းစကားတွင် မွန်စကားလုံး နည်းငယ် တွေ့ရသည်
( မွန်၊ က-ငါး
မွန်၊ ဇဗလု-ကွမ်းသီး
သို့သော် ဗန်းစကား အားလုံးသည် မွန်ဘာသာ စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ
ဗန်းစကားဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဦးတင်လှက အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြသည်
`ဗန်းစကားသည် မူလက လူတစ်စု နောက်ပြောင်ပြောဆိုရင်း ထွင်လိုက်သော စကားဖြစ်သည်
ထို့နောက် ယင်းလူစု၊ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ခေတ်စားသွားကာ အချို့က အတုခိုးပြောဆို လာကြသည်
ကာလအတန်ကြာသွားသောအခါ ယင်းစကားလုံးကို အများက လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်
အများက လက်ခံသုံးစွဲခြင်း မပြုဘဲ ပျောက်ပျက်သွားရသည် လည်း ရှိသည်
ဤဗန်းစကားကို အများက လက်ခံသုံးစွဲလာပြီး အသုံးတွင်ကျယ်လာကာ စာပေသုံး ဝေါဟာရ ဖြစ်သွားလျှင် ဗန်းစကားဟု မခေါ်ဆိုနိုင်တော့ကြောင်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းတွင် တွေ့ရသည်
သိပ္ပံမောင်ဝသည် ၁၉၂၇-ခုနှစ်က `ပေါ်ပေါက်ခါစ မြန်မာစကားကလေး´ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် ကြမ်းပိုး ဟူသောစကားကို အဓိပ္ပာယ်ခန့်မှန်း ကြည့်ထားသည်ကို တွေ့ရရာ ထိုခေတ်လောက်က ထိုစကားပေါ်ပေါက်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ထိုစကားသည် တက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန်တွင် `အကျင့်ရှုပ်ပွေသောသူ၊ ညာ လှိုင်း ခိုမှီနေတတ်သူ´ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်
ထိုစကားသည် အဘိဓာန်ထဲ ထည့်သွင်းနိုင်သည့် အဆင့် ရောက်လာ၍ ဗန်းစကား မဟုတ်တော့ကြောင်း မောင်ခင်မင်(ဓနုဖြူ)က မှတ်ချက်ပြုပါသည်
သို့သော် ထိုစကားကို မြန်မာစာအဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်တွင် မူလကြမ်းပိုးသတ္တဝါ အကြောင်းသာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြထားပြီး တင်စားဆင့်ပွား ကြမ်းပိုးဝေါဟာရအတွက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို မပြသောကြောင့် စာပေသုံး ဝေါဟာရအဖြစ်သို့ ရောက်မရောက် အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ
ဗန်းစကားကို စာပေတွင် ထည့်သွင်းသုံးစ အချိန်၌ ပြဿနာများ တက်တတ်သည်
မကျေနပ်သံ၊ ဝေဖန်သံများ ကြားရတတ်သည်
ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ကြာဋီကာ ရေးစဉ်ကဆိုလျှင် ပြေပြစ်သိမ်မွေ့စွာသော အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပညာရှိသုခမိန်တို့ ရေးထားသော `ရွှေကြာနေဝယ်´၊ `ရေမြင့်ကြာတင့်´၊ `စိန်ကြာနွယ်´ အစရှိသော စကားများတွင် ပါရှိသည့် `ကြာ´ ဟူသောစကားကို လောကီအာရုံ၊ ကာမဂုဏ် အမိုက်တရားတို့ကို လိုက်စားကာ မထိန်းနိုင်ကြသော မိန်းမလိုက်စားသည့် ကြာစကား အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်အောင် ရေးသားခြင်းသည် မစ္စတာမောင်မှိုင်းဆိုသူ တစ်ယောက်ကိုသာ ကြားဖူးပါသည်
အကြားအမြင်နည်းသည်ဟု ဆိုလျှင် ခံရပါတော့မည်
ဤ မစ္စတာမောင်မှိုင်း ကောက်ယူပုံကို ထောက်လျှင် မြန်မာဘာသာစကား ကောင်းများကို ပျက်ပြားတိမ်မြှုပ်၊ မဟုတ်မဟတ်အောင် ရေးသားသည်ဟု တွေးထင်ရန်ရှိသည်
ဟု `တင်တင်´ ဆိုသူက ဝေဖန်ကြောင်း တွေ့ရသည်
ယနေ့ခေတ်တွင် `ကြာ´၊` ကြာခို´သော စကားတို့ကို မြန်မာအဘိဓာန်တွင် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ထားသည်
ထို့ကြောင့် ခိုင်မြဲနေသော စကားတစ်လုံးအဖြစ် တွေ့ရသည်
ခေတ်ပေါ်စကားများသည်လည်း ဗန်းစကားတွင် အကျုံးဝင်သည်
ဗန်းစကား၊ ခေတ်စကားများကို ခေတ်လူငယ်တို့က ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိုမိုဗန်းစကား (အခြောက်စကား) ဆိုသည်လည်းရှိသေး၏
အင်္ဂလိပ်ဗန်းစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် rat hole (ကြွက်တွင်း) ကို အရက် အလွန်အကျွံသောက်လေ့ရှိသူ အရက်သမားဟု ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်
မြန်မာပြည်တွင်လည်း ထိုသို့သော သောက်သုံးသူများကို ကြွက်တွင်းဘွဲ့ ပေးကြသည်
ကြွက်တွင်းထဲသို့ ရေမည်မျှထည့်ထည့် ပြည့်လျှံသွားသည်ဟူ၍မရှိ၊ သို့မဟုတ် ကြွက်တွင်းပြည့်ဖို့ ရေများစွာ လောင်းထည့်ရမည်
သင့်လျော်သည့် တင်စားချက်ဖြစ်သည်
ကြွက်များကို ကမ္ဘာအနှံ့တွေ့နိုင်သဖြင့် ထိုစကားလုံး၊ ထိုဗန်းစကားကို နိုင်ငံအတော်များများတွင် သုံးကြမည်ဟု ယူဆရသည်
သို့သော်လည်း ကျနော့်မိတ်ဆွေအမေရိကန်အချို့က သူတို ထိုစကားလုံးကို မသုံးတော့ဟု ဆိုသည်
ငါးလိုပဲသောက်တယ် drink like a fish ဟု သုံးသည်
သို့သော် သူတို့အမေရိကန်အသုံးက ကြွက်တွင်းလောက် မပီပြင်
မပီပြင်သော်လည်း ကြွက်တွင်းကို သုံးရမှာ ဝန်လေးပုံရသည်
ကြွက်တွင်း rat hole ဆိုသည်ကလည်း သူတို့ ပြစ်ပြစ်နှစ်နှစ် ဆဲရေးသည့်အခါ သုံးသည့် ‘ass hole’ နှင့် ဆင်တူရောင်ကွဲဖြစ်နေသည်
စက်ရုံတွေထဲမှာ အလုပ်သမား တွေသာ သိတဲ့ ဗန်းစကားတွေ ရှိသလို သဘင်သမား၊ ရုပ်ရှင်သမား တွေသာ သိတဲ့ ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်
အလားတူပဲ ဆရာဝန်နဲ့ သူနာပြု ဆရာမတွေသာ သိတဲ့ ဆေးရုံးသုံး ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်
စာနယ်ဇင်း လောကမှာလည်း သူတို့သာသိတဲ့ ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်
ဒီလို သီးသန့် နယ်ပယ်သုံး ဗန်းစကားမျိုး တွေကို Jargon ‘ဂျားဂန်း’လို့ ခေါ်ပါတယ်
နိုင်ငံရေး လောကမှာလည်း အဲဒီလို ဗန်းစကားမျိုးတွေ အများကြီး ရှိနေပါတယ်
ဒီလိုစကားလုံး ဝေါဟာရတွေက အဘိဓာန် ဖွင့်ကြည့်ရုံနဲ့ သိနိုင်တာ မဟုတ်ဘူး
စာဖတ်ရည် တော်တော်ကို ၀နေမှ သိနိုင်တာမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်
လာမေးကြတဲ့ လူငယ်လေးတွေက အသက်နှစ်ဆယ် သာသာလောက်သာ ရှိကြသေးတာ ဆိုတော့ စာနယ်ဇင်း လုပ်သက် နုသေးသလို စာဖတ်သက်လည်း တော်တော် နုကြသေးပုံ ရပါတယ်
‘နိုင်ငံတော် အတွင်းရေးမှူး’ ဆိုတဲ့ အသုံး တွေ့လိုက်ရတော့ ကိုယ်တိုင်တောင် အူကြောင်ကြောင် ဖြစ်သွားခဲ့ဖူးပါတယ်
သတင်းဆုံးအောင် သေသေချာချာ ဆက်ဖတ် လိုက်မှ အမေရိကန်များ သုံးသည့် ‘Secretary of state’ ဆိုတာကို ဘာသာပြန် ထားတာမှန်း သိလိုက်ရသည်
ထိုစာလုံးကို ‘နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး’ လို့ ဘာသာပြန်ရမယ် ဆိုတာကို ဘာသာပြန်သူက သိပုံမရပါဘူး
အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသည့်အခါ idiom ဆိုသည်ကို အများအပြားတွေ့ရသည်
ဗန်းစကား(slang) သည် ထို idiomခေါင်းစဉ်ကြီးအောက်မှ ခေါင်းစဉ်အသေးလေးတစ်ခု ဖြစ်နေသည်
အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသူအချို့က ထို idiom များကို လေ့လာသင်ယူရခက်ခဲသဖြင့် ကြောက်ကြ၊ မုန်းကြသည်
"အင်္ဂလိပ်စာက ခက်လိုက်တာ၊ မြန်မာစကားမှာတော့ idiom မရှိဘူး ကောင်းတယ်" ဟု ဆိုသည်
မြန်မာစာကို ကျောင်းစာအုပ်ထဲ ထားခဲ့ကြသောကြောင့် သတိလစ်သွားကြခြင်းဖြစ်မည်
ကမာရွတ်မြို့နယ်မှ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသင်တန်းဆရာ ဦးဝင်းနိုင်က idiom ကို အလင်္ကာဟု ဘာသာပြန်လိုသည်ဟု ပြောဖူးသည်
"သူ မသိတာထက် လူမိတာခက်တယ်၊ ... ပတ်ဝန်းကျင်က အလွမ်းသမား သောကသည် လို့၊ ဗန်းစကားနဲ့ ပြောရတယ်ကွယ် …" ဟူသော လွှမ်းမိုးသီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ်မှ စကားလုံးများကို ကြည့်ပါ၊ "အလွမ်းသမား သောကသည်" ဟူသော ဖွဲ့ဆိုချက်ကို တွေ့နိုင်သည်
ထိုဖွဲ့ဆိုချက်မှာ အလင်္ကာမြောက်သော်လည်း သီချင်းရေးသူက ဗန်းစကားဟုသာ ဆိုထားသည်
"အလွမ်းသမား"နှင့် ကာရန်ကိုက်ညီစေလို၍ "ဗန်းစကား" ဟူသည့် စကားလုံးကို ရွေးထားခြင်းဖြစ်မည်
သို့သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲခြင်းလည်းမရှိ၊ သဘောသဘာ၀လည်း တူညီသဖြင့် ထိုသို့ရွေးထားခြင်းလည်း ဖြစ်မည်
ဤသို့ဖြင့် ကျနော်တို့သုံးနေသော "ဗန်းစကား" များနှင့် "အလင်္ကာ" များ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေသည်
https:my.wiktionary.orgwiki%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8မြန်မာ ဗန်းစကား (လှသမိန်)ရေးမြန်မာ ဗန်းစကား အဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးနည်း (လှသမိန်)ရေးလမ်းပေါ်က ဝေါဟာရများ (မင်းမင်းလတ်)ရေးမြန်မာစကားနှင့် မှားတတ်သောသတ်ပုံ (ဦးရဲဝေ -မြန်မာစာ)ရေး
စက်ကုန်းရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၈ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်
နံ့သာခိုး အဖြစ် မီးရှို့၍ သုံးရသော သစ်စေးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်
အစေးကို ဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်
ကချင်ပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်၏အရှေ့နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ တည်ရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ မြစ်ကြီးနားမြို့ဖြစ်သည်
အခြားသော အဓိကမြို့မှာ ဗန်းမော်မြို့၊ မိုးညှင်းမြို့ တို့ဖြစ်သည်
ကချင်၊ ချင်း၊ မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ ရှမ်းနီ နာဂ  စသည့် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများ အတူတကွ ပူးပေါင်းနေထိုင်ကြပြီး ပြည်ထောင်စုငယ်တစ်ခုအသွင် တည်ရှိနေသည်
ယခင်ကကျေးရွာ အကြီးအကဲ အဖြစ် ကချင်ဒူဝါတစ်ဦးစီ ရှိသည်
၎င်း၏ အိမ်ခေါင်း၌ ကျွဲချိုကဲ့သို့သော သစ်ပြားဖြင့် ပြုလုပ်သည့် အိမ်ချိုတပ်ဆင်ထားသည်
ကျေးရွာအုပ်စုများနှင့် ဒူဝါ နယ်မြေများကို အုပ်ချုပ်ရန် ပြည်နယ် အစိုးရက တောင်အုပ်များနှင့် တောင်တန်း ဝန်ထောက်များကို ခန့်ထားပေးသည်
လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှု ကော်မီတီများကိုပါ ယခုအချိန်တွင် တွဲဘက်ပေးထားသည်
ထုံးစံအရ ရိုးရာဥပဒေများသာ ရှိသည်
ချိုးဖောက်ပါက ဝဋ်ကြွေး ပေးဆပ်ခြင်း ပြုရသည်
`ဖဂါ´ခေါ် လက်ဆောင်အဖြစ် အဖိုးတန်ပစ္စည်း တစ်မျိုးမျိုးကို ကွမ်းဘိုးအဖြစ် ပေးရသည်
`ဖဂါ´အဖြစ် ကျွဲ၊ မောင်း၊ ငွေ၊ ဖိုခနောက်၊ အဝတ်အထည်၊ ဓား၊ လှံ၊ သန္တာပုတီး၊ သေနတ် စသည်တို့ကို အသုံးပြုသည်
ကချင်ပြည်နယ်ဟူ၍ဖြစ်လာမည့် ဒေသတွင် ရှေးက ရှမ်းလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗန်းမော်၊ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ပူတာအို စသည့် မြို့များကို ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ရှမ်းစော်ဘွားများက အစဉ်အဆက် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်
မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းမြို့များသည် အင်အားကောင်းပြီး ပြည်မ(အင်းဝ)ကို ထိပါးသည့်အခါထိပါးသည်
အခြားထွန်းကားခဲ့သောမြို့များမှာ ဗန်းမော်၊ ကာမိုင်း၊ ဝိုင်းမော်စသည့်မြို့များဖြစ်သည်
ဗန်းမော်သည် တရုတ်နှင့်ကုန်သွယ်သည့် နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည်
ဘုရင်ခံအဆင့်ထားရှိပြီး ကင်းစခန်းများ၊ ခံတပ်များထားရှိသည်
စော်ဘွားအဆက်ဆက်အုပ်စိုးခဲ့ကြပြီး တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများကြောင့် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် စော်ဘွားစနစ်အားဖျက်သိမ်းပြီး မြို့ဝန်များ ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိုးကောင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဖျား၏အဓိကမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ် (ဗြိတိသျှ) များ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် သီပေါမင်း နန်းကျပြီးနောက်ပိုင်း အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့သည် ၁၈၈၅ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့၌ ဗန်းမော်ကို ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
၁၈၈၆ခုနှစ်တွင် မြန်မာမင်းတို့လက်ထက်က အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေအပိုင်းအခြားများအား ဖျက်သိမ်းကာ ၁၈၈၆ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို ဒီဗီးရှင်း (Division) ခရိုင်ကြီး (၄)ခု၊ ဒိစတြိတ် (District) စီရင်စု (၁၇)စုဖြင့် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ထိုအထဲတွင် မြောက်ပိုင်းခရိုင်ကြီး၏ စီရင်စု (၅)ခု၌ ဗန်းမော်စီရင်စု ပါဝင်ကာ အရေးပိုင်ဟုခေါ်သော ဗြိတိသျှအရာရှိတစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်သည်
အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ ကချင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၉၂၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို သိမ်းပိုက်ကာ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် မေခ၊ မလိခ မြစ်ဆုံ တြိဂံဒေသကို သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်
ကချင်လူမျိုးတွေ၏ နယ်မြေဒေသတစ်ခုလုံးကို အင်္ဂလိပ်တို့က Kachin Hill Tract Regulation  ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းကာ ပူတာအိုတောင်တန်းနယ်ခြားခရိုင်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းပြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်များ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းအထိ အမတ်ကြီး ဦးဖိုးစောဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးများဖြစ်ပွားခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ ချီတက်သိမ်းပိုက်သည့် အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် မိုးကောင်းမြို့တွင်အခြေချရာတွင် ရာသီဥတုပူအိုက်စွတ်စိုသဖြင့် အဖျားအနာထူပြောလှသဖြင့် နေရာသစ်ရှာဖွေရာ ၁၈၉၁ခုနှစ်တွင် ဗန်း​မော်စီရင်စုအ​ရေးပိုင်က မြစ်ကြီးနားမြို့ကို တည်​ဆောက်ခဲ့သည်
၁၈၉၅တွင် မြစ်ကြီးနားဒေသအား ဗန်းမော်စီရင်စုမှ ခွဲထုတ်၍ မြစ်ကြီးနားစီရင်စုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ကာ အရေးပိုင်အုပ်ချုပ်သည့်မြို့အဖြစ် ထူထောင်ကြသည်
မန္တလေး-မိုးကောင်းရထားလမ်းအား မြစ်ကြီးနားအထိ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ခဲ့သဖြင့် မြစ်ကြီးနားမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ ရထားလမ်းဆုံးမြို့ဖြစ်လာသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် မဟာမိတ်များက တရုတ်ချန်ကေချိတ်အစိုးရအားထောက်ပံ့ရန် တရုတ်မြန်မာလမ်းမကြီးဖောက်လုပ်ရာတွင် လီဒိုမှ မြစ်ကြီးနားမြို့ကို ဖြတ်သန်းပြီး တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့အထိဖောက်လုပ်ခဲ့သည်
မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ကြည်းတပ်၊ လေတပ်များအခြေချရာမှ မြစ်ကြီးနားမြို့သည့်အရေးပါလာသည်
၁၉၁၂တွင် ယခု ပူတာအိုဒေသဖြစ်သော ခန္တီးလုံဒေသအား သိမ်းပိုက်ကာ ၁၉၂၄တွင် လုပ်ခွန်စော်ဘွားမြို့ဖြစ်သော ပူတာအိုမြို့အား အခြေပြုကာ စီရင်စုအသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ပထမ ကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၉၁၈)ခုနှစ်တွင် အီရတ်စစ်မြေပြင်၌ အင်္ဂလိပ်ဘက်မှ ကချင်စစ်သား ၄၀၀ ကျော် ပါဝင်တိုက်ခိုက် ကူညီခဲ့သည်
စစ်ပြီးနောက် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆရာဦးမရမ် ရိုဘင်နှင့် ဒူဝါဇော်တူးတို့က မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်မှ ကချင်ကိုယ်စားလှယ် ၅၅ ဦးကို ဦးဆောင်၍ ဘုရင်ခံ ဆာကုတ်ဘတ္တာလာထံ ကချင်တောင်တန်းဒေသကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးရန် ပထမဦးဆုံးတောင်းခံခဲ့သည်
သို့သော် ကချင်ခြေလျင်တပ် သုံးတပ်သာ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရရှိခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် (၁၉၄၂) ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်ကို အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်စစ်တပ်ပေါင်းကာ ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်
ထိုတိုက်ပွဲ၌  ကချင် စစ်တပ်သားများသည် Northern Kachin Levis (N.K.L)၊ V Force၊ Chindit နှင့် American-Kachin Ranger တပ်ဖွဲ့များဖြင့် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၃) ရက်နေ့တွင် N.K.L၊ V Force၊ Chindit စစ်တပ်သားများသည် မြစ်ကြီးနားရှိ ဂျပန်တပ်သားများအား အမြစ်ပျက် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်
American-Kachin Ranger စစ်တပ်ဖွဲ့သည် တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်ထဲထိ ဂျပန်စစ်တပ်အား တိုက်ခိုက် အောင်ပွဲခံခဲ့ကာ ယခု Ying Jiang မှာ အထိမ်းအမှတ် အဖြင့် ကျောက်တိုင် စိုက်ထူထားသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ (၂၄-၂၆)ရက်နေ့တွင် စိန်လုံကဘာကျေးရွာ၌ ကချင်တောင်တန်း ဒေသတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သားများ အကုန်အစင်တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် Padang Manau (အောင်ပွဲခံမနောပွဲ) ကျင်းပခဲ့ကြသည်
အောက်မြန်မာပြည်၌ ကချင်စစ်တပ်ပါသည့် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်သားနှင့် Force 136 တို့မှ ကူညီသဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် (၁၄)ရက်နေ့ ဂျပန်ကို မြန်မာနိုင်ငံမှ အပြီးတိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်
စစ်တိုက်ပြီး အောင်ပွဲခံပြန်လာခဲ့ကြသည့် ကချင်စစ်တပ်သားများသည် ကချင်ပြည်သူလူထုနဲ့ အတူ မြစ်ကြီးနား၊ စီတာပူရပ်ကွက်တွင် (၁၄-၁၉)ရက်ကြား ၆ ရက်တိတိ "အောင်ပွဲခံ မနော" (Padang Manau) ပွဲကြီး ကျင်းပခဲ့ကြသည်
ရန်ကုန်ရှိ အင်္ဂလိပ် ဒုတိယ ဘုရင်ခံ Sir. Dorman Smith လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုပွဲတွင် ကချင်လူမျိုးတို့သည် ဒုတိယအကြိမ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပြည်နယ်သတ်မှတ်ပေးရန် ထပ်မံ တောင်းဆိုသည်
ဘုရင်ခံမှ ပြည်နယ်သတ်မှတ်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည့်အပြင် "နင်တို့ဂျိမ်းဖော (ကချင်) တွေက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ဖို့ ပညာမစုံသေးဘူး
အဲ့တာကြောင့် ဗမာကို လွတ်လပ်ရေးပေးပြီး၊ နင်တို့ ဂျိမ်းဖော့တွေကို ချန်ထားလိုက်အုံးမယ်
စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ ကျန်းမာရေးပညာတွေ သိလာအောင် အရင်သင်ပေးမယ်
နင်တို့ ပညာစုံရင်၊ နင်တို့ နယ်မြေ၊ နင်တို့လက်ထဲ ပြန်အပ်ပေးမယ်
တတိယအကြိမ်ဖြင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်း (၂)ရက်နေ့၊ မန်ခိန်ရပ်ကွက်၌ နယ်ခြားဒေသ ဆိုင်ရာ တောင်တန်းမင်းကြီး Mr.H.N.C. Stevenson ထံ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်
သို့သော် Mr.H.N.C. Stevenson က ငြင်းဆိုလိုက်သည်
ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့) ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် အင်္ဂလန်ရှိ အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံ ဗမာပြည်မနဲ့အတူ တောင်တန်းဒေသတွေ လွတ်လပ်ရေး လိုချင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့ရာ အစိုးရမှ ပြည်မနဲ့ တောင်တန်းသားတွေ ဘဘောတူ စာချုပ် ချုပ်ပြီးယူခဲ့ဟု ဆို၍ ဗိုလ်ချုပ်ပြန်လာခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် တိုင်းရင်းသားအားလုံး အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ကရင်၊ ကယား၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် ကချင် တိုင်းရင်းသားများ လက်ခံသဘောတူမှ လွတ်မြောက်နိုင်မည်ဟု ပြောဆိုကာ တိုင်းရင်းသားများနေထိုင်သည့် တောင်တန်းဒေသတို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၁၉၄၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၈)ရက်နေ့တွင်  မြစ်ကြီးနားသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားများအား "Federal ပြည်ထောင်စု စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သွားမည်"ဟု အမျိုးသား တန်းတူညီမျှရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ(၂၉) ရက်နေ့ မြစ်ကြီးနား၌ ကချင်တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များစုဝေးကာ ပင်လုံစည်းဝေးသွားရန် ခေါင်းဆောင်ရွေးချယ်ခဲ့သည်
မြစ်ကြီးနား မှ ခေါင်းဆောင် (၈) ဦးနှင့် ဗန်းမော်မှ ခေါင်းဆောင် (၄) ဦးသွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက် နံနက် ၁၁နာရီ အချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်ကာ အခြားဗမာခေါင်းဆောင်များနှင့်တူ ကချင်၊ ရှမ်း၊ ချင်းကိုယ်စားလှယ်များများအားလုံး  ပင်လုံညီလာခံ စတင်လာခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက "တောင်တန်းဒေသများ အတွက် နယ်တွင်း အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် အပြည့်အဝရှိကြောင်း၊ တောင်တန်းဒေသရှိ ပြည်သူတို့သည် ဒီမိုကရေစီ တိုင်းပြည်များတွင် အခြေခံ အခွင့်အရေးနှင့် ရပိုင်ခွင့်များဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အခွင့်အရေးများနှင့် ရပိုင်ခွင့်များကို ရရှိခံစားစေရမည်
" ဟု မိန့်ခွန်းပြောဆိုခဲ့သည်
ယင်း ပင်လုံစာချုပ် ကိုအခြေခံသည့် ၁၉၄၇ အခြေခံဥပဒေအရ အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်
အခြေခံဥပဒေအရ ပုဒ်မ ၁၆ တွင်ရေးသားသည့်အတိုင်း "မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်များ ဟူ၍ ယခင်က ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်မြေများကို၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စု အဖွဲ့ဝင်တစ်ခု အဖြစ်၊ ဖွဲ့စည်းရမည်
ထိုပြည်ထောင်စု အဖွဲ့ဝင်ကို ဤမှ နောင်အဖို့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ဟုခေါ်ဆိုရမည်
" ဟု ရေးဖွဲ့ထားသည့်အတိုင်း မြစ်ကြီးနား အပိုင်း ၁၊ ၂ နှင့် ဗန်းမော် အပိုင်း ၁၊ ၂ တို့အား ပြည်ထောင်စု အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပေါင်းစည်းလိုက်ကာ ၁၀.၁.၁၉၄၈တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကချင်ပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကာ ထို​နေ့ကို ကချင်ပြည်နယ်​နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်
ကချင်ပြည်နယ်ဟု ခေါ်ဆိုရာတွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရမှ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်နှင့် ဗန်းမော်မြို့နယ်တို့ကို သတ်မှတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်
အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆° နှင့် ၉၈° ၄၇' ကြား၊ မြောက်လတ်တီတွဒ် ၂၃° ၃၇' နှင့် ၂၈° ၃၂' ကြားရှိပြီး ဧရိယာ စတုရန်း ၃၃,၉၀၃ ခန့် ရှိသည်
နယ်စပ်ဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တိဘက်ပြည်၊ တရုတ်ပြည်တို့မှ နယ်မြေ သတ်မှတ်ယူကာ ကချင်ပြည်နယ် ဟု သတ်မှတ်လာခဲ့သည်
၁၉၆၂နောက်ပိုင်းတွင် နယ်ခြားဒေသစနစ်ဖျက်သိမ်းပြီး ၈.၉.၁၉၆၅ ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သော ပြည်ထဲရေးဌာန၏ အမိန့်စာတွင် ကချင်ပြည်နယ်ကို မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ ပူတာအို ခရိုင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်
န.အ.ဖအစိုးရလက်ထက် ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်မှ မိုးညှင်း၊မိုးကောင်း ဖားကန့်တို့အား ခွဲထုတ်၍ မိုးညှင်းခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အထိတွင် ကချင်ပြည်နယ်၌ ခရိုင်(၄)ခု၊ မြို့နယ် (၁၈)ခုဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်၏အရှေ့နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊  အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ တည်ရှိသည်
မြောက်လတ္တီတွဒ်  ၂၃ ၂၇' နှင့် ၂၈ ၂၅' လောင်ဂျီတွဒ်   ၉၆ ဝ' နှင့် ၉၈ ၄၄' ကြားတွင် တည်ရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်သည် ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း (၃၄၃၇၉ ဒသမ ၂၂ ) ကျယ်ဝန်းသည်
ကချင်ပြည်နယ်သည် ပူနွေးစွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိသည်
အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၈°Cဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးမှာ ၅.၆°Cဖြစ်သည်
ကချင်ပြည်နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်များဖြစ်သော ခါကာဘိုရာဇီ (၁၉,၂၉၆ ပေ)နှင့် ဂမ်လန်ရာဇီ (၁၉,၁၄၂ ပေ) စသည့် တောင်ထိပ်များတည်ရှိကာ ဆီးနှင်းရေခဲများ အမြဲဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်
အကျယ်ဆုံးလွင်ပြင်များမှာ ချင်းတွင်းမြစ်ဖျားရှိ တနိုင်းခမြစ်ဝှမ်းမှ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၊ မလိခမြစ်ဝှမ်းရှိ ပူတာအိုလွင်ပြင်၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်မြို့ဝန်းကျင်ဒေသများ၊ အင်းတော်ကြီးကန်၊ မိုးကောင်းချောင်း၊ ကောက်ကွေ့ချောင်း ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများဖြစ်ကြသည်
မြစ်၊ချောင်းများ ပေါများပြီး ဧရာဝတီမြစ်၊ မေခမြစ်၊မလိခမြစ်၊ တာပိန်မြစ်နှင့် ဥရုချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်
ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ မြစ်ကြီးနားမြို့ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်၍ ဝန်ကြီးချုပ်အမှူးပြုသော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁) ရက် တပ်မတော်၏ အာဏာထိန်းသိမ်းမှုအပြီးတွင် ကချင်ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်
၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်
ကချင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၈)ရုံးရှိသည်
ခရိုင်များ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၆) ခု ရှိသည်
ခရိုင်ရှိမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင် မြို့ (၃၀) ရှိပြီး ပါဝင်သော မြို့များမှာ ရပ်ကွက် ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၆၀) ရှိပြီး ကျေးရွာအုပ်စု (၅၉၄) နှင့် ကျေးရွာပေါင်း (၂၅၅၃)ရွာ ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကချင်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၁.၆သန်း နေထိုင်ကြသည်
ကချင်ပြည်နယ်တွင် ကျားဦးရေသည် မဦးရေထက် အနည်းငယ် ပိုများသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ၁၉ဦးဖြစ်သည်
ချင်းပြည်နယ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေသိပ်သည်းဆ အနည်းဆုံးဖြစ်သည်
ကချင်တိုင်းရင်းသားတို့သည် တိဘက်မြန်မာ အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်သည်
ဂျိန်းဖော့၊ အဇီး(ဇိုင်ဝါး)၊ လရှီး(လာချန်)၊ လီဆူ၊ ရဝမ် နှင့် မရူ(လော်ပေါ်) မျိုးနွယ် ၆ မျိုးကို စုပေါင်း၍ ကချင်ဟုခေါ်သည်
ကချင်ပြည်နယ်တွင် တိုင်းလေ(တိုင်းနေ)၊ တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)၊ တိုင်းခမ်းတီ(ခန္တီးရှမ်း)၊ တိုင်းလုံ(ရှမ်းကြီး)နှင့် တိုင်းဆာ(မိုင်းသာရှမ်း) စသောမျိုးနွယ်(၅)မျိုးပါဝင်သော ရှမ်း များနှင့် ချင်း ၊ ပလောင်၊ နာဂ၊ ဂေါ်ရခါးတို့ပါ နေထိုင်ကြသည်
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(မြစ်ကြီးနား)နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မြစ်ကြီးနား)ဗန်းမော်တက္ကသိုလ်မိုးညှင်းဒီဂရီကောလိပ်မြစ်ကြီးနားပညာရေးကောလိပ်မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(မိုးညှင်း)ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်၊ လုံးခင်း၊ တနိုင်း၊တောမှော်နှင့် ဟောင်ပါးဒေသတို့မှ အဖိုးတန်ကျောက်စိမ်းများထွက်ရှိသည်
‌ေရွှ၊ပယင်းများနှင့်အခြားအဖိုးတန်ကျောက်မျက်ရတနာများလည်းထွက်ရှိသည်
အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သောခါကာဘိုရာဇီတောင်အင်းတော်ကြီးအိုင်နှင့် ရွှေမဉ္ဇူဘုရားခေါင်ဖူးဘုရားမြစ်ဆုံဒေသပူတာအိုမြို့ဝါရှောင်ဆည်ဘာသာစကားမှာ ဂျိန်ဖော့စကား၊ မရူစကား၊ ရဝမ်စကား၊ လီဆူစကား ဟူ၍ စကားကြီး (၄) မျိုးရှိပြီး လရှီစကား နှင့် အဇီးစကားတို့မှာ မရူစကားမှ ခွဲထွက်လာသော စကားများ ဖြစ်သည်
ဂျိန်ဖော့စကားကို လူသုံးများဆုံး ဖြစ်သည်
မရူစကားမှာ ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်သည်
ကချင်တိုင်းရင်းသားများက အမည်းရောင်ဝတ်ပြီး ရဝမ်တိုင်းရင်းသားများက အဖြူရောင် ဝတ်သည်
လရှီ၊ လီဆူ နှင့် အဇီးတို့က ခေါင်းပေါင်းကို ထူထူထည်းထည်း ပေါင်းထုပ်သဘွယ် ပေါင်းကြ၍ ဂျိန်ဖော့နှင့် မရူတို့က ပါးပါးပေါင်းကြသည်
မြောက်ပိုင်းနေ တိုင်းရင်းသားများက လုံကွင်းကို တိုတိုဝတ်ကြ၍ တောင်ပိုင်းနေ တိုင်းရင်းသားများက လုံကွင်းကို ရှည်ရှည်ဝတ်ကြသည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူများအဓိက ‌ေနထိုင်ပီးဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူများ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နင့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့အနည်းငယ် ရှိကြသည်
ဘာသာကိုးကွယ်သူများသည် သက်ဆိုင်ရာဘာသာကို လေးစားသမှု အထူးရှိကြသည်
ကချင်ပြည်နယ်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူ များပြားသည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာမှာ အဓိကဖြစ်သည်
ရှေးယခင်ကနတ်ကိုးကွယ်မူများပြားသော်လည်းယခု‌တွင်မရှိသလောက်နည်းပါးသည်
ယခင်နတ်ကိုးကွယ်မူ့ပုံစံမှာ နတ်များကြေနပ်မှုရစေရန် အရေးကြီးသဖြင့် ယဇ်ကောင်များဖြင့် နတ်များကို ပူဇော်ပသရသည်
ရွာအဝင်တွင် ကျေးရွာဆိုင်ရာ နတ်ကွန်းများ တွေ့နိုင်သည်
နှစ်စဉ် နတ်ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပချိန်တွင်သာ မွမ်းမံလေ့ရှိသည်
အမြဲထိန်းသိမ်း ထားလေ့ရှိသော နတ်ကွန်းမှာ မြေနတ်၏ နတ်ကွန်းဖြစ်သည်
ယင်းနတ်ကွန်းကို ကျောက်တုံးများဖြင့် ဝိုင်းရံထားခြင်း၊ ဝင်းခတ်ထားခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်
အိမ်များတွင် နတ်ကွန်းကို အိမ်ရှေ့၌ထားပြီး နတ်စင်ကို အိမ်ဦးခန်း၌ ထားသည်
အချို့ကျေးရွာ အိမ်များတွင် ရှေးယခင်ကတည်းက ပူဇော်ခဲ့သော ယဇ်ကောင်များ၏ ခေါင်းခွံများ ဆင့်ကဲ ချိတ်ဆွဲထားသည်ကို တွေ့ရပေမည်
သို့သော် အနောက်တိုင်းမှခရစ်ယာန်သာသနာပြုသူများ လာရောက်သည့်နောက်မှ အစပြုကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ များအဖြစ်သို့‌ေပြာင်းလဲကုန်ကြ‌ေလသည်
လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ကျန်းမာရေးသည် နတ်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယုံကြည်သည်
မကျန်းမာလျှင် နတ်ဟောဆရာထံ မေးမြန်း၍ သက်ဆိုင်ရာနတ်တို့အား ပူဇော်ပသ ရသည်
ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများပင်လျှင် ကြွေးခံ၍ နတ်ကတော့ရသည်
နတ်ဆရာများသည် ဘာသာရေးတွင်သာမက လူမှုရေးတွင်ပါ အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်
အတိတ်နမိတ်ကောက်ခြင်း၊ အဆောင်များထားခြင်းတို့ကို ပြုတတ်၍ စုန်းများရှိပြီး ပြုစားတတ်သော အတတ်ပညာများ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
မဒိုင်နတ်ခေါ် ကောင်းကင်နတ်ကို မူတည်၍ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် "မနောပွဲ"ကျင်းပကြသည်
မနောပွဲ(MaNau Poi) အရေးကြီးသော မနောပွဲ(၅)မျိုး ရှိသည်
ပဒန်မနော(Padang MaNaw) - စစ်အောင်ချိန် အောင်ပွဲခံသည့်ပွဲ
ဆွတ်မနော(Sut MaNau) - ဓနဥစ္စာ တိုးတက်ချိန်၌ မနာလို ဝန်တိုမှုများရှိ မရှိ၊ ပေးဆပ်ရန်ကြွေး ရှိ မရှိ၊ ရယူရန်ကြွေးရှိ မရှိ၊ စုံစမ်းရင်း ဆွေသစ်မျိုးသစ် မိတ်သင်္ဂဟသစ် ဖွဲ့သောပွဲ
ဂျူမနော(Ju MaNau) - မကျန်းမာသည့်အခါ နှင့် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သော အဖိုးအို၊ အဖွားအိုများ သေဆုံးသောအခါ ကျင်းပသောပွဲ
ဂွမ်ရမ်မနော( Gumran MaNau) - အိမ်သားဖြစ်သူ ညီအစ်ကို တစ်ဦးဦး နယ်မြေသစ် တည်ထောင်နေထိုင်သော အချိန်တွင် မဒိုင်နတ်ကို ဝေချမ်း ပင့်ဆောင်ယူသော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ကျင်းပသောပွဲ
ရှဒပ်မနော(Shadip MaNau) - နယ်မြေသစ် တည်ထောင်ပြီး မဒိုင်နတ်အား နေရာပြသော အထိမ်းအမှတ်၊ နယ်မြေသစ်ရှိ မကောင်းဆိုးဝါးများကို နှင်ထုတ်သော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ကျင်းပသောပွဲ
ယခုအခါတွင်မနောပွဲကိုရိုးရာပွဲအဖြစ်ကျင်းပကြလေသည်
မနောပွဲအပြင် အိမ်သစ်တက်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ၊ အသုဘပွဲ၊ နတ်ပူဇော်ပွဲ နှင့် ကောက်သစ်စားပွဲ စသော အခြားပွဲလမ်းများလည်း ရှိသေးသည်
နာမည်ကျော် တိုင်းရင်းဆေး ဖြစ်သည့် ရှီးပဒီး သည် ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း တောတောင်များမှ ထွက်ရှိသည်
ခဂဝဘူတာ  (越後堀之内駅 ခါနာဂါဝါခရိုင် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ချိဂဆခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဩရမရွာ၊ ဩရမ
ဖက်ဝန်းကုန်းရွာ၊ ရိုက်
နံနက် ၁၁နာရီ ၄၀မိနစ်တွင် နာမည်ကျော် ဂီတပညာရှင် ထူးအိမ်သင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဈေးမကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaymagyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၀၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်လက်မြို့သည်မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင် တွင်တည်ရှိသည်
မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်
ဝက်လက်မြို့နယ်သည်ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း၆၉အုပ်စု မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ကြီး ၃ရပ်ကွက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင်ဧရာဝတီမြစ်၊ အနောက်ဘက်တွင်မူးမြစ်၊ တောင်ဘက်တွင်စစ်ကိုင်းမြို့နယ်နှင့် မြောက် ဘက်တွင်ရွှေဘိုမြို့နယ်တို့နှင့် စပ်ဆက်လျက်ရှိသည်
ဝက်လက်မြို့သည်မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားမီးရထားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး လှတောသားစကားဟုနာမည်ကြီးသောလှတောကျေးရွာသည်ဝက်လက်မြို့နှင့် ရှစ်မိုင်အကွာမန္တလေး-မြစ်ကြီးနားကားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်
ဝက်လက်မြို့သည် ရွှေဘိုမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၇ မိုင်အကွာ စစ်ကိုင်း·မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ် ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လေသည်
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်စက ယခု ဝက် လက်မြို့နေရာသည် ဝက်လက်ရွာကလေးမျှသာဖြစ်၍ ရှိမ်းမကားမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည်
၁၈၉၈·၉၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် စစ်ကိုင်း·မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ရာ ရှိမ်းမကားမှ လူအများပင် ရထားလမ်းဘေးရှိ ဝက် လက်ရွာသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်
ဤသို့ဖြင့် အစိုးရ ရုံးများကိုလည်း ရှိမ်းမကားမှ ဝက်လက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိုက်ရတော့သည်
တစ်ဖန် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသွားပြန် သောအခါ ဝက်လက်မြို့မှာ ပိုမိုစည်ကား၍လာပြန်သည်
ဝက်လက်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၁၂ စတုရန်း မိုင်ဖြစ်၍ ကျေးရွာနယ်မြေပေါင်း ၉ဝ ခန့်ရှိသည်
ဝက်လက်မြို့နယ်၌ လမ်း ပန်းအဆက်အသွယ်များ မကောင်းချေ
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ တူး မြောင်းဘောင်လမ်းများဖြင့်သာ သွားလာကြရ၍ မိုးရာသီ၌ အသွားအလာ မလွယ်ကူချေ
ရွှေဘို·စစ်ကိုင်းသွား မော်တော်ကားလမ်းသည် ဝက်လက်မြို့ ၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိလေသည်
ဝက်လက်မှ ရွှေဘိုမြို့ သို့လည်း တူးမြောင်းဘောင်လမ်းအတိုင်းပင် သွားနိုင်သည်
မြို့ပေါ်၌ အစိုးရရုံးများ၊ ဆေးပေးရုံ၊ ကြေးနန်းရုံး၊ စာပို့တိုက်များ ရှိသည့်အပြင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းလည်းရှိ၏
ဆန်စက်များလည်း အသင့်အတင့်ရှိသည်
ရွှေဘိုတူးမြောင်း၏ကျေးဇူးကြောင့် ဆန်စပါးများ ပိုမိုစိုက်ပျိုးလာ ခဲ့ရာ ဝက်လက်မြို့နယ်သည် ရွှေဘိုခရိုင်၌ ဆန်စပါးအထွက်ဆုံး မြို့နယ် ဖြစ်၏
ထိုမှတစ်ပါး နှမ်း၊ မြေပဲ၊ နှံစားပြောင်း၊ မတ်ပဲနှင့် ဝါဂွမ်းများ လည်း အသင့်အတင့်ထွက်သည်
ဝက်လက်မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆားချက်လုပ် ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ဟန်လင်းကြီးရွာသည် ထိုလုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားသည်
မြို့နယ်အတွင်း၌ ထင်ရှားသော ဟန်လင်းနှင့် ကဒူးအင်းကြီး နှစ်ခုရှိသည်
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လက်မြို့၌ လူဦးရေ ၁၀၈၁၄ ခန့်ရှိပါသည်
မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (သရိုင်ရွာ)စာရေးဆရာ သပြေညိုမောင်ဦး (ယင်းတော)စတုတ္ထတိပိဋကဆရာတော် အရှင်သုမင်္ဂလာလင်္ကာရ (အင်ကြင်းပင်ရွာ)ဒွါဒသမတိပိဋကဆရာတော် အရှင်အဘိဇာတာဘိဝံသ ( ဆင်နင်းရွာ)သီတဂူကြယ်တစ်ပွင့်ဆရာတော် အရှင်ပညာနန္ဒ  (ဖိုလ်ဝင်းတတ်)
အရွက်မှာချွန်း၍ ကြက်တောင်နှင့်တူသည်
ဝှေးသီးကဲ့သို့ ဥတစ်လုံးတည်း ရှိသည်
ဆင်ကူးသောင်ရွာ၊ ပေကုန်း
နဂါးစက်ပင်ဟုလည်းခေါ်သည်
အရွက်တစ်ထောင်ကျော်ခန့် ရှည်၍ အဝါရစ်အနားရှိသည်
အရွက်တွင် အပြာပြောက်၊ အဖြူပြောက်များလည်း ရှိသည်
ငန်းငှက် (အင်္ဂလိပ်: Swan) သည် ဘဲငန်း နှင့် ဘဲ တို့နှင့်အတူ "ဘဲမျိုးရင်း (Anatidae)" ထဲတွင် ပါဝင်သော ငှက်မျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်
ငန်း တို့ကို ၎င်းတို့နှင့် နီးစပ်သော ဘဲငန်းများနှင့်အတူ "Anserinae" မျိုးရင်းသေးတွင် အုပ်စုဖွဲ့ထားပြီး သူတို့သည် Cygnini မျိုးစုမှ ဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် သူတို့အား သီးသန့် မျိုးရင်းသေး Cygninae အဖြစ်မှတ်ယူကြသည်
ငန်းဖိုနှင့် ငန်းမ တို့သည် တစ်ဘဝတာလုံးအတွက် ပေါင်းဖက်ကြသည်
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်းများ ရှိတတ်သည်
အထူးသဖြင့် ဥများ မအောင်မြင်သော အခါတွင်ဖြစ်သည်
ငန်းတို့သည် ဥတစ်ခါအုလျှင် ဥ ၃ လုံးမှ ၈ လုံးအထိ အုတတ်ကြသည်
ငန်းသည် ဝမ်းဘဲ၊ စက္ကဝက် စသည်တို့နှင့်အတူ 'အင်ဆာရီဖုမ်' မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်
ငန်း ၈ မျိုးခန့်ရှိသည်
အားလုံးမှာ ငှက်ကြီးများဖြစ်ကြ၏
ငန်းတို့တွင် တင့်တယ်ရှည်လျားသော လည်ပင်းရှိသည်
များသောအားဖြင့် ငန်းတို့၏ အမွှေးအတောင်မှာ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၍ နေသည်
ဦးခေါင်းတွင် အနက်ရောင်လည်း ရှိ၏
ဩစတြေလျတိုက်တွင် ငန်းအနက်များကို တွေ့ရ၏
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဩစတြေးလျ တိုက် တစ်တိုက်ထဲတွင်သာ ထူးထူးခြားခြား ငန်းနက်များကို တွေ့ရသည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက် အနောက်ဘက်တွင် တံဆိပ်တော်ခေါင်းများ၌ ငန်းနက်ပုံကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားကြလေသည်
ငန်းတို့၏ အသံသည် ကျယ်လောင်၍ တံပိုးမှုတ်သံနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူ၏
ငန်းသည် တစ်ခါဥလျှင်ဥ ၆ လုံးခန့် အုလေ့ ရှိ၏
အသိုက်မှာ ညစ်ပတ်ပေရေနေသော ကျူပင်၊ ရေ ညှိပင်စသည်တို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးလျက်ရှိသည်
ငန်းမသည် ဥများ အုနေစဉ် ငန်းဖိုသည် ဥများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည်
ဥများအနားသို့ ချဉ်းကပ်လာလျှင် မည်သူ့ကိုမျှ မရှောင် ခုခံရန်ပြုတတ်သည်
ငန်းသည် အများအားဖြင့် သစ်ဥသစ်ဖုကိုသာ စားတတ်၏
သို့သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ အခြားပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်ငယ်ကလေးများနှင့် ပက်ကျိတို့ကိုလည်း စားတတ်သည်
ဥရောပတိုက်တွင် တွေ့ရသောငန်းမျိုးမှာ 'ဆစ်ဂနပ် အိုလာ'ခေါ် ငန်းအ အမျိုးဖြစ်သည်
ငန်းအ ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ အသံမပြုတတ်သောကြောင့် ဖြစ်၏
ရှိသမျှငန်းအပေါင်းတွင် ဤငန်းအအမျိုးမှာ လူအသိအများဆုံး ဖြစ်၏
အရပ်မှာ ၅ ပေအထိ ရှည်၍ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ပေါင် ၃ဝ ခန့် ရှိသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံသရာ၏ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာရာအခါကို မသိနိုင်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာ မျက်စိကို) ပိတ်ဖုံးထားအပ်ကုန်သော တဏှာဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထားအပ်ကုန်သော တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားနေကုန်၊ ထက်အောက်စုန်ဆန်သွားနေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ရှေးအစသည် မထင်ရှား
ရှည်လျားလှစွာသော ကာလ အတွင်း၌ သမီးမဖြစ်ဖူးသော သတ္တဝါမည်သည် မရှိနိုင်
သံသရာ၏ ရှည်လျားလှပုံ၊ ဤသို့ ရှည်လျားလှသွားသော သံသရာပတ်လုံး ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲအမျိုးမျိုး၊ ပြင်းထန်လှသော ဒုက္ခအဖုံဖုံ ပျက်စီးမှုအမျိုးမျိုးတို့ကို အဖန်ခံစား ခဲ့ရပုံ သင်္ချိုင်းမြေတိုးပွားခဲ့ပုံ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ရန်၊ တပ်မက်စွဲလမ်းမှု ကင်းပျောက်ရန်၊ လွတ်မြောက်ရန် လွန်လွန်ကဲကဲ ဘာဝနာ လုပ်ငန်းကို အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဟင်္သာကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintharkan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၀ ဦး၊ မ ၁၀၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
သခင်ဗတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခု သီတင်းကွျတ်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မြောင်းမြခရိုင် အိမ်မဲမြို့၌ အဖ ဦးဘိုးဆိုင်၊ အမိ ဒေါ်ပါဇုံတို့မှ မွေးဖွားသည်
၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် နဝမတန်းအောင်မြင်၍ ၁၂၈၄ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြဆရာအတတ်သင်ကျောင်းမှ အလယ်တန်းဆရာဖြစ် စာမေးပွဲကိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်စာကို ရန်ကုန်မြို့ ဘီအီးတီကျောင်းတွင် သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ရှိ မက္ကင်ဇီ ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရာမှ ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘီအိုစီ ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်သည်
ဂျီစီဘီအေ ဦးစိုးသိမ်း၏ နိုင်ငံရေးတရားပွဲများသို့ သွားရောက်နားထောင်ခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ပါ ဝင်စားလာပြီး ရေနံချောင်းမြို့ ဘီအိုစီ ပုဂံတန်းလျား၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝေယျာဝစ္စအသင်းကို တည်ထောင်၍ ဂျီစီဘီအေနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်
သခင် ဘသောင်း က သခင်စာရင်းများ ပေးသွင်းရန်ခေါ်သည့်အခါ ရေနံချောင်းမြို့မှ ပထမဆုံး စာရင်းပေးသွင်းခဲ့၍ ၁၂၉၅ခုနှစ်တွင် သခင်ဘသောင်း အိမ်၌ ကျင်းပ ခဲ့သည့် အစည်းအဝေးသို့ ဇနီးသခင်မမပုနှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် မြင်းခြံမြို့၌ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးညီလာခံမှ သခင်ဗတင်အား ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် အလုပ်သမားဌာနမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် ချောက်မြို့ရှိ ဘီအိုစီ၊ ဘီဘီပီစီ၊ ပီဒီစီ၊ လမ်းရွာရှိ အိုင်ဘီပီနှင့်ရေနံချပ်ရှိ ဘီအိုစီအလုပ်သမားများ သပိတ်မှောက်ရာတွင် ချေက်မြို့တို့ဗမာရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ကာ လှုံ့ဆော်စည်းရုံးခဲ့သည်
၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း၊ ၉ ရက် (၃ဝ-၁၃-၃၈)နေ့တွင် ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီးသည် ချောက်မြို့မှ စတင်ထွက်ခွာ ချီတက်ခဲ့သောအခါ ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီး ရန်ကုန်မြို့သို့မရောက်စေရန် အင်္ဂလိပ်အာဏာပိုင်များက သပိတ်ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးသဖြင့် သခင်ဗတင်လည်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် သခင်ဗတင်သည် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တွင် နယ်စီးတောအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းယင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးကို အားပေးကူညီခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့၌ အိမ်ငှား၊ မြေငှားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်ဗတင်အား နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ပထမအဆင့်အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ဇနီးသခင်မ ဒေါ်ပုနှင့် သားသမီး ရှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ စစ်ကုန်း
ဒလပန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dalapan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ကြက်တူရွေးသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်တူရွေးသောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၉၉ ဦး၊ မ ၂၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၇၃ ဦး နေထိုင်သည်
မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်စပ်ကြား၌ အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ သွယ်တန်းတည်ရှိသော မြေထုကို ဗဟိုအမေရိကဟု ခေါ်သည်
မြောက်ဘက်၌ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့၌ ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်တို့နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်
ဗဟိုအမေရိကတွင် ပါဝင်သောနိုင်ငံများမှာ ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ၊ အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ၊ နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၊ ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ၊ ပနားမားနိုင်ငံနှင့် ဘလိဇ်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဗဟိုအမေရိက၏ လူဦးရေမှာ ၃၄,၇၈၇,၅၀၂ ဖြစ်၍ လူအများစုမှာ တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်း လူမျိုးများပင် ဖြစ်သည်
စပိန် အင်ဒီးယန်း ကပြားများလည်း ရှိသည်
စပိန်သွေးအစစ် လူမျိုးလည်း အနည်းငယ်ရှိသည်
ဗဟိုအမေရိကကို ၁၅ဝ၂ ခုနှစ် ကိုလံဘတ်က ရှေးဦးစွာ တွေ့ရှိခဲ့သည်
နောက် အနှစ်သုံးရာ အတွင်း၌ စပိန်တို့သည် နယ်အားလုံးနီးနီးကို သိမ်းပိုက်မိကြလေသည်
ဟွန်ဒူးရပ်နယ်တစ်ခုကိုသာ ဗြိတိသျှ တို့က ရရှိလိုက်သည်
၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် ထိုနယ်အားလုံးလိုလိုပင် သမ္မတနိုင်ငံကလေးများ ဖြစ်လာကြသည်
ထိုနိုင်ငံအားလုံးပင် ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်နေကြလေပြီ
ဗဟိုအမေရိကသည် အလျားမိုင်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်ရှိ၍ အကျယ်မှာ အချို့နေရာ၌ မိုင် ၅ဝဝ ကျော်သော်လည်း အချို့နေရာ၌မူ မိုင် ၅ဝ မျှပင် မရှိတတ်ချေ
ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၀၂၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၅၂၄၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်
ဗဟိုအမေရိကမြေပုံကိုကြည့်လျှင် ထူးဆန်းသော အသွင်အပြင်ရှိသည်ကို တွေ့ရပေမည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ တပြေးညီညာမဟုတ်ပဲ အကွေ့အကောက် အဖုအထစ်များသဖြင့် ကျွန်းဆွယ်များ ပေါ်ထွန်းလျက်ရှိလေသည်
အကြီးဆုံးနှင့် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး ကျွန်းဆွယ်မှာ မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်တို့ ပိုင်းခြားထားသော ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ် ဖြစ်သည်
ဗဟိုအမေရိကသည် အပူပိုင်းဒေသတွင်းသို့ ကျရောက်နေသော်လည်း မြေအနိမ့်အမြင့် မညီမျှသောကြောင့် ရာသီဥတုမှာ သုံးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုး တစ်လျှောက်ရှိ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်၍ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသည်
ဤဒေသတွင် ငှက်ပျောပင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးကြသည်
ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတို့မှာ သမပိုင်းရာသီဥတု ရှိသည်
သို့ဖြစ်၍ ယင်းဒေသတို့၌ လူနေများသည်ကို တွေ့ရသည်
တောင်တန်းဒေသအထက်ပိုင်းတွင်ကား ရာသီဥတုသည် အေးချမ်း၍ ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၆ဝ ဒီဂရီ လောက်သာရှိသည်
အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းပေါ်သို့ ဖြတ်သန်း၍ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ခရီးသွားပါက ကတော့ခွက်သဏ္ဌာန်ရှိသော မီးတောင်များကို တသီတတန်း တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်
အချို့သော မီးတောင်များမှာ ယခုတိုင် မီးခိုး မီးငွေ့များ ထွက်လျက်ရှိသေးသည်
ယင်းမီးတောင်များ တည်ရှိသော တောင်တန်းကြီးကို ကော်ဒီလားရား တောင်တန်းဟု ခေါ်သည်
ဤတောင်တန်းမှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို မျက်နှာမူကာ ကျောရိုးကြီးသဖွယ် မြင့်မားစွာ တည်ရှိနေလေသည်
တောင်တန်းသည် အနောက်ဘက်၌ မတ်စောက်၍ အရှေ့ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားသည်
သစ်တောများတွင် မဟောဂနီ၊ ပျဉ်းကတိုးစသော အဖိုးတန် သစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးသော အသီးအနှံပင်များမှာ ကာဖီ၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ငှက်ပျော၊ အုန်း၊ ကကေးအို၊ ကြံပင်၊ ကြက်ပေါင်စေးပင်နှင့် ပဲအမျိုးမျိုးဖြစ်သည်
အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ခဲ၊ သွပ်၊ သံ စသော အဖိုးတန် သတ္တုများလည်းထွက်သည်
သို့ရာတွင် ရွှေနှင့်ငွေ တူးဖော်ခြင်း လုပ်ငန်းကိုသာ အများဆုံး လုပ်ကိုင်ကြသည်
ပန်−အမေရိကန် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးသည် ဒန်ရီရန်အကြားဟုခေါ်သော မိုးသစ်တောနေရာ ၈၇ ကီလိုမီတာခန့်မှ လွဲ၍ ဗဟိုအမေရိကကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည်
ယင်းလမ်းမကြီးသည် အမေရိကကုန်းမကြီးရှိနိုင်ငံများ၏ အဝေးပြေးလမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်
ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်အရ ပန်−အမေရိကန် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးသည် ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးသော မော်တော်ကားလမ်းဖြစ်သည်
ဗဟိုအမေရိကတွင် လေကြောင်းလိုင်းအနည်းငယ်သာရှိသည်
ယင်းတို့အနက် အကြီးဆုံးလေကြောင်းလိုင်းမှာ ကိုပါလေကြောင်းလိုင်းဖြစ်ပြီး လေယာဉ် ၉၁ စီးဖြင့် ၆၅ နေရာသို့ ပြေးဆွဲပျံသန်းနေသည်
ဆီဇာ အက်ဇ်ပီလီကွဲတား တန်ကို (စပိန်အသံထွက် [ˈθesaɾ aθpiliˈkweta ˈtaŋko]; ၁၉၈၉ ဩဂုတ်လ ၂၈ တွင်မွေးဖွားသည်) သည် စပိန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူသည် ပရီးမီးယားလိဂ်ကလပ် ချဲလ်ဆီး၏ အသင်းခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး စပိန်အမျိုးသားအသင်းအတွက် ဗဟိုနောက်တန်း(သို့)လေးနောက်တန်းကစားသမားအဖြစ် ကစားသည်
အိုစာဆူနာအသင်း၏လူငယ်ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်သော သူသည် လာလီဂါတွင် သုံးနှစ်ကစားပြီး ပြင်သစ်ကလပ် မာဆေးလ်သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး ဖလားလေးခုရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်နွေရာသီတွင် သူသည် ချယ်လ်ဆီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး သူ၏ပထမရာသီတွင် ယူရိုပါလိဂ်ဖလားရခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်အကြာတွင် ပြည်တွင်းဖလားနှစ်လုံး ရခဲ့သည်
သူသည် ချဲလ်ဆီးအသင်းအတွက် ပွဲပေါင်း ၃၅၀ ကျော် ကစားပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ မှာယူရိုပါလိဂ်ကို အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ထပ်မံအနိုင်ရခဲ့သည်
အက်ဇ်ပီလီကွဲတားသည် လူငယ်အဆင့်၌ စပိန်အတွက် ၅၅ ပွဲ ကစားခဲ့ပြီး၊ ဥရောပချန်ပီယံနှစ်ခုတွင် အသက် ၂၁ နှစ်အောက်လူငယ်များကို ကိုယ်စားပြုကစားခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ဥရောပဖလားရခဲ့သည်
သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လက်ရွေးစင်အသင်းကြီးတွင် ကစားခဲ့ရပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားနှစ်ခုနှင့်ယူရို ၂၀၁၆ အတွက် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
မြန်မာမှု နယ်ပယ်၊ စကားပြောသည့်အရာတွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာစေရန် နည်း အမျိုးမျိုးတို့ကို စကားကြီးဆယ်မျိုးဟူ၍ မြန်မာစာ၌ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်
ထိုဆယ်မျိုးမှာ -'ရေကူးညာတင်၊ ကောက်ပင်ရိတ်လှီး၊ ရေစီးဖောင်ဆန်၊ အိုးတန်ဆန်ခပ်၊ ဆီပွတ်ကျည်ပွေ့၊ ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင်၊ တောင်သူယာခုတ်၊ ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ်၊ ရေစစ်ကရား၊ ရေသွားသည့်သွင်၊ ခက်တင်မောင်းနင်း၊ ဆိုခြင်း စကား ဤ ၁ဝပါး'ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်
၎င်းတို့၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ-ရေကူးညာတင်စကား- လိုရာဆိပ်ကမ်းကို ရေညာကတင်၍ကူးမှရောက်သကဲ့သို့ မိမိလိုရာရောက်အောင်ကြိုတင်၍ စကားပိုဖြင့် ပြောဆိုခြင်း
ကောက်ပင်ရိတ်လှီးစကား- ကောက်ပင်ကို လက်တစ်ဘက်ဖြင့် မြဲမြံစွာဆုပ်၍ တံစဉ်ဖြင့်အရင်းကရိတ်ဖြတ်လျှင်လက်တွင်ရှိသမျှစပါးကိုရသကဲ့သို့ သူဆိုသောစကား မိအောင်ဖမ်းကိုင်ပြီးမှ ပြတ်စဲအောင်ပြောဆိုခြင်း
ရေစီးဖေါင်ဆန်စကား- လိုအင်ဆန္ဒ ရှိသမျှသောအရာဝတ္ထုတို့ကို ဖေါင်တွင်တင်၍ ဖြည်းညှင်းစွာဆန်တက် သွားလျှင် လိုအင်ကိစ္စပြီးသကဲ့သို့ ခြေသိမ်း ခေါင်းပိုက် ပမာ ပမည်းဟပ်စပ်၍ ပြီးပြတ်အောင်ပြောဆိုခြင်း
အိုးတန်ဆန်ခတ်စကား- အိုးနှင့်ဆန် တန်ရုံထည့်၍ချက်လျှင် ကောင်းစွာကျက်နပ်သကဲ့သို့ ကိုယ်နှင့်ဂုဏ်အင်တန်ရုံ မယုတ်မလွန်ပြောဆိုခြင်း
ဆီပွတ်ကျည်ပွေ့စကား- ကျည်ပွေ့ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်အထပ်ထပ်ဆီပွတ်လျှင် ဆီထွက်၍ မိမိလိုဘတ်ကိစ္စပြီးသကဲ့သို့ လိုရာကိစ္စပြီးစေခြင်းငှာ ထိုစကားကိုပင်အထပ်ထပ်ပြောဆိုခြင်း
ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင်စကား- ဆင်ထိုးဝှေ့မည်လိုက်လျှင် တိမ်းရှောင်ဖယ်သွေလွတ်ရာ၌ ပြေးလွှဲကာနေရသကဲ့သို့ကိုယ့်ထံသို့ရောက်မည့်စကားကို ရှောင်လွှဲ၍ပြောဆိုခြင်း
တောင်သူယာခုတ်စကား- တောင်သူလယ်သမားတို့သည် မိမိတို့တည်ခုတ်မည့် လယ်ယာမြေကွက်၌ရှေးဦးစွာခြုံပိတ်ပေါင်းနွယ် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီးမှသာ သစ်ပင်ကြီးတို့ကို ခုတ်ထွင်ဖိလှဲသကဲ့သို့ စကားငယ်ကိုပြောဆိုပြီးမှ စကားကြီးကိုဖိစီး၍ပြောဆိုခြင်း
ကြက်ဆုတ် ခွပ်ပစ်စကား- ကြက်ခွပ်ရာ၌ နောက်ဆုတ်ဟန်ပြု၍ခွပ်မှသာ ခွပ်ပစ်သကဲ့သို့ သူ့စကားအလိုသို့ လိုက်တန်ကလိုက်၍ စီးသာမှစီးလျက် ပြီးပြတ်အောင်ပြောဆိုခြင်း
ရေစစ်ပမာစကား- ဓမ္မကရိုဏ်ခေါ် ရေစစ်ကိုရေတွင်နှစ်ကာ ပြည့်မှအပေါက်ကို ပိတ်၍ဆွဲယူလိုက်လျှင် ရေမထွက်နိုင်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးပြောဆိုခွင့်မရအောင် ပိတ်ဆို့၍ပြောဆိုခြင်း
ခက်တင် မောင်းနင်းစကား- မောင်းနင်းသောသူသည် တစ်ဘက်လိုက်ပါတိမ်းစောင်းလွန်းလျှင် အတင်ခက်၍ မတိမ်းမစောင်းနင်းရသကဲ့သို့ ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ မတင်မကျပြောဆိုခြင်း
မြစ်တဖက်မှ လိုရာဆိပ်ကမ်းသို့ ကူးလိုလျှင်၊ မြစ်ညာက တင်၍ ကူးမှ လိုရာသို့ရောက်သကဲ့သို့၊ မိမိ အလိုရှိရာသို့ ရောက်အောင် အထက်က တင်ကူး၍ ပြောခြင်းကို ရေကူးညာတင်ပြောနည်းဟု ခေါ်သည်
ရှေးအခါက သမားတော်ဇီဝကသည် အူထုံးသော သူဌေးသားကို ကုသရာတွင် ခုနစ်ရက်ခန့် အိပ်စေလိုသည်ကို ခုနစ်လခန့် အိပ်နိုင်မည်လောဟု မေး၏
သူဌေးသားက မအိပ်နိုင်ပါဟု ဆိုသည်တွင် ခြောက်လခန့် အိပ်နိုင်ပါမည်လော စသည်ဖြင့် တရွေ့ရွေ့ဆုတ်ကာ ဆုတ်ကာမေး၏
နောက်ဆုံး လိုရင်းဖြစ်သော ခုနစ်ရက်သို့ ရောက်ခါမှ သူဌေးသားကို ခုနစ်ရက် အိပ်စေပြီးလျှင် ဝမ်းကိုခွဲ၍ အူထုံးကို ဖြေသည်
ဤစကားမျိုးသည် ရေကူးညာတင်ဆိုသော စကားမျိုးဖြစ်၏
အရပ်သားအသုံးအနှုန်း၌ ရင်လောက်တင် ဒူးလောက်ကျ ဟူသောစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်
စပါးရိတ်လျှင် ကောက်ပင်ကို လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ဆုပ်သိမ်းကာ တံစဉ်ဖြင့် အရင်းမှ ဖြတ်၍ ရိတ်ယူသကဲ့သို့၊ တစ်ဖက်လူ၏ စကားကို သိမ်းကျုံး ဖမ်းယူပြီးမှ၊ အရင်းကဖြတ်၍ ပိုင် အောင် ပြောခြင်းသည် ကောက်ပင်ရိတ်လှီးပြောနည်း ဖြစ်၏
ရှေးအခါက သူဌေးသားတစ်ယောက်သည် ဗျိုင်းတစ်ကောင်ကို လေးနှင့်ပစ်၍ယူလာသည်ကို အခြားသူဌေးသားတစ်ယောက်က မြင်၍၊ လိုချင်သဖြင့် 'ဤဗျိုင်းသည် တစ်နေ့လျှင် ရွှေစင်တစ်ကျပ်သား အန်ထုတ်ပေးလေ့ရှိသော ငါ၏ဗျိုင်းဖြစ်သည်' ဟု စွပ်စွဲသည်
ထိုအခါ လေးနှင့်ပစ်သူက'ထိုသို့ အန်ထုတ် ပေးလာသည်မှာ မည်မျှကြာပြီနည်း'ဟုမေးရာ၊ဗျိုင်းရှင်ဆိုသူက 'တစ်နှစ်ရှိပြီ'ဟု ထပ်၍ဖြေ၏
ထိုအခါမှ လေးနှင့်ပစ်သူက 'မိမိအိမ်ရှေ့တွင် ပုံထားသော ရွှေစင်ပုံကြီးမှ တစ်နေ့လျှင်တစ်ကျပ်သား ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်မှာ တနှစ်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်ရာ၊ ယနေ့မှ သူခိုးကိုမိသည်
ဗျိုင်းသည်သူခိုးဖြစ်၍ ဗျိုင်းရှင် သည် သူခိုး လက်ခံဖြစ်သည်
ထိုကြောင့် တစ်နှစ်ထွက် ရွှေသုံးပိဿာ ခြောက်ဆယ်သား လျော်ပေးရမည်'ဟူ၍တောင်းလေ၏
ထိုကြောင့် ဗျိုင်းကိုလိုချင်သော သူဌေးသားသည် အလျော်ပေးရလေ၏
ဤသို့ တဖက်လူ၏စကားကို ဖမ်းပြီးမှ ပိုင်လောက်အောင် ပြောခြင်းသည် ကောက်ပင်ရိတ်လှီးပြောနည်းမည်၏
ဖောင်ကြီးသည် အညာသို့ ဆန်သောကာလ၊ လိုရာဆန္ဒရှိသမျှကိုတင်ယူ၍ ဖြည်းညင်းသာယာစွာ ဆန်လျှင်၊ လိုရာအရပ်သို့ ရောက်နိုင်၏
ဤဥပမာကဲ့သို့ စကားအရာတွင်လည်း ဥပမာ ဥပမေယျတို့ဖြင့် ဖြည်းညင်းသာယာစွာ လိုရာရောက်အောင် ပြောသောစကားသည် ရေစီးဖောင်ဆန်မည်၏
ဟံသာဝတီဘုရင် ရာဇဓိရာဇ်မင်းလက်ထက်၊ ဒွါရာဝတီမင်း စစ်ချီလာရာတွင်၊ ရာဇာဓိရာဇ်က သံစေလွှတ်ရာ၌ စာသဝဏ်တွင် 'အဆွေတော်'ဟု ရေးသည်ကို၊ဒွါရဝတီမင်းက မနှစ်သက်လေ
ထိုကြောင့် ပဝတ္တိမင်းက ဇာတိအားဖြင့် မင်းဖြစ်သူကို အဆွေတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်မှာမသင့်
ဤအရေးကို ပြေအောင်သံတော်တို့ကချေလည်စေ
မချေလည်နိုင်လျှင် ဆီအိုးကင်း၌ ထည့်၍ ကြော်ရမည်ဟု ဒွါရာဝတီမင်းက သံတော်တို့ကို မိန့်လေ၏
ထိုအခါ သံတော်တို့က 'အဆွေတော်'ဟု ရေးခြင်းသည် ဘုရားရှင်တို့မှစ၍ တပည့်သားသံဃာနှင့်တကွရေမြေ့ရှင် တို့တိုင်အောင် ခေါ်ဝေါ်သည့်ထုံးစံဖြစ်ကြောင်း၊ ဘုရားရှင်တို့သည် ဘုရားရှင်ချင်းကိုသာ ညီတော်နောင်တော် ခေါ်၏
လူ့ဘဝမှ တော်စပ်သောဆွေမျိုးများကိုကား ဤသို့မခေါ်ချေ
ထို့အတူ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သည်လည်း ထီးနန်း မစံသေးသော ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ကို အဆွေတော်ဟုခေါ်ရိုးမရှိ
နန်းစံဘုရင် ချင်းကိုသာ အဆွေတော် ခေါ်ရိုးဖြစ်၍ ရာဇဓိရာဇ်မှာလည်း ဟံသာဝတီရွှေနန်းရှင် ဖြစ်သောကြောင့် အဆွေတော်ဟု ရေးရသည်ဟု သံတို့က လျှောက်ထား၏
ထိုအခါ၊ ဒွါရာဝတီ မင်းနှင့် ပါလာသော ပညာရှိမှူးမတ်တို့က ယခုချေပသည် စကားသည် သဗ္ဗညုရှင်တော်ဘုရားတို့ကို ဥပမာပြု၍ တပည့် သားသံဃာတော်နှင့်တကွ ရေမြေ့ရှင်တို့တိုင်အောင် ခေါ်ဝေါ် ပြီးသည့် ထုံးစံနှင့်ချေလည်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ချီးမွမ်းကြသဖြင့်၊ ဒွါရာဝတီမင်းလည်း စကားချေလည်သည် သင့်ပေ၏ဟု ဆုလာပ် များစွာပေးလေသည်
ဤကဲ့သို့ ဥပမာ ဥပမေယျတို့ဖြင့် လိုရာ ရောက်အောင် ပြောခြင်းသည် ရေစီးဖောင်ဆန်ပြောခြင်းပင် ဖြစ်၏
အိုးနှင့်ဆန်သည် တန်အောင်ချက်လျှင် နူးနပ်စွာ သုံးဆောင်ရသကဲ့သို့ စကားအရာတွင်လည်း မယုတ်မလွန်နှင့် လိုရင်းရောက်အောင် ပြောဆိုခြင်းသည် အိုးတန်ဆန်ခပ်ပြောနည်းဖြစ်၏
ဘုရားအလောင်း သုဝဏ္ဏသာမသည် မြားဆိပ်သင့်၍ လဲနေရာ၊ မိဘ ၂ပါးအား သိကြားမင်းက သားရှင်စေလိုသလော၊ ရွှေအိုးလိုချင်သလော၊ မျက်စိမြင်ချင်သလောဟု မေးရာတွင် သားရွှေအိုးထမ်းလာသည်ကို မြင်ချင်ပါသည်ဟု ဖြေသဖြင့် လိုအပ်သမျှပြည့်စုံ၏
ထိုသို့အလိုရှိသောစကားကို မယုတ်မလွန်ပြောခြင်းသည် အိုးတန်ဆန်ခပ်ပြောနည်းဖြစ်၏
ဆီကိုရအောင်ပွတ်သည့်အခါတွင် အထပ်ထပ်အခါခါ ပွတ်ရသကဲ့သို့ အလိုရှိသော စကားကို အထပ်ထပ် ပြောခြင်းသည် ဆီပွတ်ကျည်ပွေ့ပြောနည်း ဖြစ်၏
ရှေးအခါ မင်းတစ်ပါးသည် ဘုရားတည်မည်ပြုရာ၊ ဘုရားပိန္နဲတိုင်ကို မန်ကျည်းနှစ်ဖြင့် လုပ်ရသည် မကောင်းလောဟု အမတ်ကြီးအားမေး၏
အမတ်ကြီးက 'မန်ကျည်းနှစ်လည်း ကောင်း၊ကျွန်းသားလည်း ကောင်း၏' ဟု ဖြေသည်
ဤသို့ ဘုရင်မေးသမျှသော သစ်သားများတွင် ကျွန်းသားကောင်းကြောင်းကို ထပ်တစ်လဲလဲ ထည့်၍ ပြောသဖြင့်၊ ကျွန်းသားကိုပင် ဘုရားပိန္နဲတိုင် လုပ်ရလေသည်
ထိုသို့ အလိုရှိသောစကားကို ထပ်တလဲလဲပြောခြင်းသည် ဆီပွတ် ကျည်ပွေ့ပြောနည်းမည်၏
ဆင်ဝှေ့မည်ဟုဆိုလိုက်လျှင် လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း တိမ်းရှောင်က ချမ်းသာသကဲ့သို့၊ စကားအရာတွင်လည်း မိမိအဖို့ဘေးရောက်မည့်စကားကို ရှောင်လွှဲ၍ပြောဆိုခြင်းသည် ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင် ပြောနည်းပင်ဖြစ်၏
ရှေးအခါက အိမ်ရှေ့မင်း တစ်ပါးသည် ကျောင်းဆောက်ရာ၊ ကျောင်းတိုင်ကို ရက်မအောက် မြေကြီးထိအောင် ရွှေချလေသည်
ထိုသည်ကို မြို့ဝန်ကဧကရာဇ်ကို တုပ၍မြေကြီးထိ ရွှေမချသင့်ဟု အောက်ခြေမှ ရွှေများကို တိုက်ဖျက်ပစ်လေ၏
ထိုအခါ အိမ်ရှေ့မင်းသည် အမျက်ထွက်၍ စစ်မေးလေရာ၊ မြို့ဝန်သည် တိုက်ရိုက် မလျှောက်ဘဲ၊ စကားတိမ်းရှောင်၍၊ အရှင် အိမ်ရှေ့မင်းသည် နောင် ဧကရာဇ်မင်း ဖြစ်မည့်သူဖြစ်သည်
မင်းဧကရာဇ် မဖြစ်မီ ရွှေအပြည့်ချ၍ ကျောင်းဆောက်သော် မင်းဧကရာဇ် ဖြစ်သည့်အခါ မူလဆောက်သောကျောင်းနှင့် မင်းဖြစ်မှ ဆောက်သောကျောင်းသည် အတူတူပင်၊ ခြားနားခြင်းမရှိပါလေဟု ဆိုရန်ရှိသောကြောင့် မင်းဖြစ်သည့်ကာလ ကျောင်းဆောက်တော်မူလျှင် နောင်ကို ချရန် ရွှေအခင်းကို ချန်လှပ်ထားရပါမည်'ဟု လျှောက်တင်လေ၏
ဤသို့ လျှောက်တင်သည့်အတွက် အသက်ချမ်းသာရာ ရလေသည်
ဤကဲ့သို့ ဘေးလွတ်အောင် တိမ်းရှောင်၍ပြောခြင်းသည် ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင်ပြောခြင်းပင် ဖြစ်၏
တောင်သူတို့သည် ယာခုတ်လျှင် ချုံငယ်သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ဦးစွာရှင်းလင်းခုတ်ထွင်ပြီးမှ သစ်ပင်ကြီးများကို လှဲသကဲ့သို့ စကားအရာတွင် ဦးစွာစကားငယ်ကို ပြော၍ နောက်မှ စကား ကြီးများကို ဖိပြောခြင်းဖြင့် အနိုင်ယူသည်ကို တောင်သူယာခုတ်ပြောနည်းဟု ခေါ်သည်
ရှေးအခါက ဝိဒေဟရာဇ်မင်းကြီး၏ သိန်းအမတ်နှင့် မဟောသဓာ ပညာရှိသုခမိန်သည် ပညာနှင့် ဥစ္စာ မည်သည်က မြတ်ကြောင်း ငြင်းခုံကြရာတွင်၊ မဟောသဓာသည် ပထမဦးစွာ သေးငယ်သောဥပမာတို့ဖြင့်သာ တင်ပြပြောဆို၍ နောက်ဆုံးတွင် လောကသုံးပါးတွင် အတုမရှိသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားထက် အဘယ်ဥစ္စာရှိသူမှ သာလွန်နိုင်မည်မဟုတ်၍၊ ဥစ္စာရှိထက် ပညာရှိ မြတ်ပေ၏ဟု စကားကြီးဖြင့် ပိတ်၍ဆိုလေသည်
ဤသို့ဖြင့် အနိုင်ရလေ၏
ဤကဲ့သို စကားငယ်ကို ပြောပြီးမှ စကားကြီးဖြင့် ပိတ်၍ဆိုခြင်းသည် တောင်သူယာခုတ်ပြောနည်းမည်၏
ကြက်တို့၏သဘောသည် ခွပ်မည်ပြုသောအခါ နောက်သို့ ဆုတ်ဟန်ပြု၍ အကယ်ခွပ်သောအခါမှသာ စီး၍ခွပ်သကဲ့သို့ စကားအရာတွင် သူ့အလိုကို လိုက်တန်သရွေ့ လိုက်ပြီးလျှင်၊ စီးသောအခါမှ စီးလျက်ပြောသောစကားမျိုးသည် ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ် ပြောနည်းစကားမျိုးမည်၏
ဦးပေါ်ဦး၏လျှောက်ထုံး ဖြစ်သော ကဝိသေတ္တုမဉ္ဇူသာကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသော အောက်ပါအကြောင်းရပ်တို့သည် ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ်စကားမျိုး ဖြစ်သည်
တစ်ရံရောအခါ အမရပူရနေပြည်တော်ကြီးအတွင်း တရုတ်လူမျိုး ငရွှေကြည် ခေါက်ဆွဲဖိုမှ မီးထလောင်ကျွမ်းရာ နန်းတော်ကြီးမှစ၍ ရှိရှိသမျှ မီးသင့်လောင်ကျွမ်းကုန်ရကား၊ ခေါက်ဆွဲဖိုရှင် ငရွှေကြည်သည် လက်လွတ်ထွက်ပြေးတိမ်း ရှောင်နေ၏
ထိုအခိုက်တွင် ဂန္ဓာလရာဇ်ပြည့်ရှင် ချင်းလုံဦးတည် မင်းက လျောင်းတူရဲနှင့် အဖော် ၂ဦးတို့ကို သံတမန်ခန့်လျက် ပဏ္ဏာလက်ဆောင်များ၊ ကုန်စည်ဝယ်ရန် ငွေတော်ရှစ်သိန်း၊ ကုန်တင်ရန် လားကောင်ရေ ခုနစ်ထောင်ကျော်တို့နှင့် အမရပူရ သို့ လွှတ်လိုက်၏
ထိုသူတို့ ရန်ကင်းတောင်အနီးတွင် စခန်းချနေစဉ် စစ်ကိုင်းမင်း၏ အိမ်တော်သားတို့သည် လက်နက်လှံဓား အမြောက်အမြားနှင့် တရုတ်ကုန်သည်တို့ကို တိုက်ခိုက်လုယူကြရာ လားတို့လည်း တကွဲတပြား၊ တရုတ်တို့လည်း ဒဏ်ရာဒဏ်ချက် အများရကြ၏
ထိုအခါ တရုတ်သံ တို့က မင်းတရားကြီးအား ထိုအကြောင်းကို အစီရင်ခံလျက် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ရရှိသည်တို့ကို မဟာမိတ်နိုင်ငံချင်း ဖြစ်သဖြင့် မပြောမဆိုလိုကြောင်း၊ အထည်ပစ္စည်းဝယ်ရန် လွှတ်လိုက်သော ငွေတော်ရှစ်သိန်းကိုသာ ပေးလျော်ပါရန်၊ ယင်းသို့ မဟုတ်ပါက လုယက်သူတို့ကို ပေးအပ်ပါရန် လျှောက်ထားလေ၏
ဘုရင် မင်းမြတ်သည် ထိုအရေးကို ဆောင်ရွက်စေရန် အမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦးအား တာဝန်လွှဲတော်မူ၏
အမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦးလည်း တရုတ်တို့အား ဧည့်ဝတ်ကျေပြွန်စွာ ပြုစုပြီးလျှင် တရုတ်သံတို့တောင်းဆိုသော လျော်ကြေးအတွက် ဤသို့ စကား ဆိုသည်
ဘုရင်ဦးတည်မင်း၏ အမိန့်စာချွန်ကို ဖတ်သိရသည့် အတိုင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့က ပေးလျော်ပါမည်
တရုတ်ကုန်သည်တို့၌ ပျောက်ဆုံးသော ပစ္စည်း အရပ်ရပ်ကိုသာ နောင်အခါ ကျန်ပါသေးဟု မဆိုရစေရန်၊ ထမင်းစားသော တူကိုမျှမချန် ယခုတစ်ခါတည်း စာရင်းတင်ပါဟု ဆိုလေ၏
တရုတ်တို့က ငွေတော်ရှစ်သိန်းနှင့် မိမိတို့ပိုင်ငွေနှင့် ပေါင်းသော် ကိုးသိန်းခန့် ပျောက်ပါသည်ဟု ဆို၏
ထိုအခါ ဦးပေါ်ဦးက ထိုငွေကို ပေးလျော်ပါမည် ယခု အမရပူရ နေပြည်တော်မှ ရွှေနန်းတော်ကြီးနှင့်တကွ တစမကျန် တရုတ်လူမျိုး ငရွှေကြည် ခေါက်ဆွဲဖို မှစ၍ မီးလောင်ခံသည်ကို သံမင်းတို့ အသိပင် ဖြစ်သည်
သို့အတွက် မူလ မီးရှင် တရုတ် ငရွှေကြည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ လက်သို့ အပ်စေလိုသည်
တရုတ် ငရွှေကြည် လက်ဝယ်ရောက်လျှင် ပျောက်ဆုံးငွေ ကိုးသိန်းကို ရပါစေမည် ဟု ပြန်ကြားလေသည်
တရုတ်သံ တို့လည်း ငရွှေကြည်အား ရှာဖွေရာမတွေ့သဖြင့် မရနိုင်ကြောင်း စကားပြန်၏
ထိုအခါ ဦးပေါ်ဦးက နှစ်တိုင်းနှစ်ပြည်မဟာမိတ်ဖြစ်ကြသည်မှာ နှစ်ရှည်လများခဲ့ပြီ
မိတ်မပျက်စေခြင်း အကျိုးငှာ တိမ်းရှောင်နေသူ တရုတ်ငရွှေကြည် တစ်ယောက်ကိုသာ ပေးအပ်ပါ ဆိုသည်ကို ရှာဖွေမရသဖြင့် မအပ်နိုင်ဆိုချေ၏
ကျွန်ုပ်တို့ထံ တောင်းရမ်းသော ဓားပြတို့မှာ လူများစွာဖြစ်၍ အဘယ်မှာရှာကြံ၍ အပ်နိုင် ပါအံ့နည်း
ပေးလျော်စေလိုသော ငွေကိုးသိန်းမှာလည်း၊ တရုတ်လူမျိုး ငရွှေကြည်၏ မီးအတွက် ပျက်စီးသော ပစ္စည်းတန်ဖိုးမှာ ကုဋေငါးဆယ်မျှ မက ရှိချေသည်
ယင်းငွေများကို ကျွန်ုပ်တို့သည် နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် အကြည်တော် မပျက်ရှိကြစေခြင်းငှာ သံမင်းတို့ဘုရင်ထံ တောင်းခံခြင်း မပြုပါ
ကျွန်ုပ်တို့ထံတွင် ပျောက်ဆုံးသော ငွေကိုးသိန်းခန့်လောက်ကို တောင်းခံခြင်းပြုသည်မှာ ပြည်ထောင်တကာ မင်းများစွာတို့ ကြားခါစင်စစ် ရယ်ဖွယ်ကြီး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်
သို့ဖြစ်၍ ဤတရားကို စဉ်းစားပြီးမှ တောင်းခံသင့်ကြောင်းကို သံမင်းတို့မင်းထံ လျှောက်ထားပါဟုဆို၏
ထိုအခါ သံအမတ်တို့၏ တင်ဆက်လွှာအရ ဦးတည်မင်းက လျော်ကြေးငွေမတောင်းစေတော့ဘဲ၊ ပြန်လာရန် အကြောင်းကြားလေသည်
ဤကဲ့သို့ စကားကို ဦးစွာ၌ အလျှော့ပေးပြီးလျှင် စီးသာသည့်အခါမှ စီး၍ ပြောခြင်းသည် ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ် ပြောခြင်းမည်၏
ရေစစ်သော ဓမ္မကရိုဏ်ကို ရေတွင်နှစ်၍ ရေပြည့်လျှင် အပေါက်ကို လက်နှင့် ပိတ်ယူပါက ရေမထွက်နိုင်သကဲ့သို့ တစ်ဖက်လူ၏စကားကို ပိတ်မိအောင် ပြောသောစကားသည် ရေစစ်ကရား ရေသွားသည့်သွင် ပြောနည်းမည်၏
ရှေးအခါက သူငယ် ၄ ယောက်နှင့် သူအိုတစ်ယောက်သည် မယုံဘူးဆိုသူ ကို ကျွန်ပြုစတမ်းဟု ချိန်းချက်၍ ယုံတမ်းစကားပြောကြ၏
ပထမ သူငယ်က 'ငါငယ်စဉ်က အမိဝမ်းတွင်း၌ ပဋိသန္ဓေနေစဉ် အမိဖြစ်သူ ချဉ်သီးစားချင်ကြောင်း သိသဖြင့် ဝမ်းမှ ထွက်၍ ချဉ်သီးရှာပေးသည်
ယုံကြသလော'ဟုဆိုရာ ကျန်လူများက ယုံသည်ဟု ဆိုသည်
ဒုတိယသူငယ်က 'ငါသည် မန်ကျည်းသီး စားချင်သောကြောင့် ခြေမကို ကိုင်ပစ်ခါ မန်ကျည်းပင်ပေါ်သို့ တက်သည်
မန်ကျည်းသီး တင်းပေါင်းများစွာ ဆွတ်ပြီးလျှင် မဆင်းနိုင်၍ အိမ်မှလှေကားကို ပြန်၍ယူကာ ဆင်းရသည်
ယုံကြသလော'ဟု မေးရာ ယုံပါ၏ဟုဆိုကြ၏
တတိယ သူငယ်က 'ငါသည် ငါးစားချင်သောကြောင့် ရေတွင်ငုပ်၍ ငါးကိုဖမ်းပြီး ရေထဲမှာပင် မီးဖုတ်၍စား၏
ယုံကြသလော' ဟုဆိုရာ ယုံပါ၏ဟု ပြောကြ၏
စတုတ္ထသူငယ်က တစ်ဖန် 'ငါ့မိဖအိမ်သည် အလွန်မြင့်၏
အိမ်မှကျွန်မ၏ ဖွားမြင်စ သားသည် ကြမ်းပေါက်မှကျရာ ဆံပင်ဆွတ်ဆွတ်ဖြူမှ အောက်သို့ ရောက်၏
ယုံကြသလော'ဟု မေး၏
ကျန်လူများက ယုံပါ၏ဟု ဆို၏
နောက်ဆုံးတွင် သူအိုက 'ငါသည် ဝါပင်တစ်ပင် စိုက်၏
ထိုဝါပင်မှ ဝါသီး ၄ သီးသီးသည်
ထိုဝါသီးများမှ သူငယ် ၄ ယောက်ပေါ်ပေါက် သည်ကို ငါ၏ကျွန်ပြုထားသည်
ထိုသူငယ်တို့သည် ငါ့ထံမှ ထွက်ပြေးကြသည်ကို ငါရှာဖွေနေသည်မှာ ယခုမှ တွေ့ရသည်
သင်တို့ ၄ ယောက်သည် ငါ့ကျွန်ဖြစ်သည်
ယုံကြသလော'ဟု မေး၏
သူငယ် ၄ ယောက်မှာ ယုံပါ၏ဟု ဆိုလျှင်လည်း သူအို၏ကျွန်၊ မယုံပါ၏ ဆိုလျှင်လည်း သူအို၏ကျွန်သာဖြစ်ကြရ၏
ဤသို့ သူ့စကားကို ပိတ်မိအောင် ပြောသောစကားသည် ရေစစ်ကရား ပြောနည်းဖြစ်၏
သူ့စကားကို ဟုတ်၏လည်းမဆို၊ မဟုတ်ဟုလည်း မဆိုဘဲ၊ မတင်မကျ ပြောသောစကားသည် ခက်တင်မောင်းနင်း ပြောနည်း ဖြစ်၏
ရှေးအခါ မင်းမှုထမ်းတစ်စုက လူဆိုးတစ်ယောက် အား ဖမ်းဆီး၍ သတ်မည်ပြုသည်တွင်၊ လူဆိုးက ငါသည် တောင်ဖီလာဆရာတော်၏တူ ဖြစ်သည်ဟုဆိုရာ၊ မှန်မမှန် မေးရန် ဆရာတော်ထံသို့ ခေါ်သွားကြ၏
ကျောင်းရောက်၍ ဆရာတော်အား မေးလျှောက်ကြရာ ဆရာတော်က မဟုတ်ဘူး ဆိုလျှင် ဤသူ သေမည်၊ ဟုတ်၏ ဆိုလျှင်လည်း ငါမုသား ရောက်မည်ဟုကြံ၍ 'ဤသူငါ့တူမဟုတ်ဟု မည်သူပြောသနည်း' ဟု မိန့်တော်မူ၏
မင်းမှုထမ်းတို့လည်း ထပ်၍ မလျှောက်ဝံ့ သဖြင့် ပြန်သွားရ၏
ဤသို့ဖြင့် လူဆိုးလည်း ချမ်းသာရာ ရ၏
ဤကဲ့သို့ မတင်မကျပြောခြင်းကို ခက်တင်မောင်းနင်း ပြောနည်းဟုခေါ်၏
ဆက်စပ်လေ့လာရန် စကားအရာ အင်္ဂါဆယ်ပါး
နဂါးပါတ် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagarpat (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ကူရင်းချောက် (စပါယ်ကြီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူရင်းချောက် (စပါယ်ကြီး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၄ ဦး၊ မ ၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၅ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကားယားရွာ၊ သံဒိသဲကုန်းကလေး
ထနီဒေါင့်ရွာ၊ ဝါးတော
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖာတင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်ပွားအော်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pinpwaraw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ စခန်းသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၇၂ (၁) ရက်
33°33′20″N 133°29′56″E ခဂမိဂဝဘရှိဘူတာ  (鏡川橋駅 ခဂမိဂဝဘရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်၊ ခိုးချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
ဆင်ခွာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkhwar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ဘော့လုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော့လုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၀ ဦး၊ မ ၁၃၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
စံတော်မီဝိသေသလက္ခဏာ“ဩဗဒိဗျာဒိတ်ရူပါရုံ” ကျမ်းသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် အတိုဆုံးနှင့် ကျမ်းစာတအုပ်လုံးတွင် တတိယအတိုဆုံးဖြစ်သည်
ဦးတည်ချက်မှာ ယာကုပ်၏ အမွှာအစ်ကို ဧသောအမျိုး ပျက်စီးမည့်အကြောင်းဖြစ်သည်
သမိုင်းစဉ်ကာလတလျှောက်လုံး ဧဒုံလူမျိုးများသည် ဣသရေလလူမျိုးအားဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ရွေးကောက်တော်မူထားသော လူမျိုးတော်ကို အံတုပြိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်
ကျမ်းရေးသူဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဩဗဒိ (ယေဟောဝါ၏အစေခံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ဟူသောနာမည်တစ်ဒါဇင် ပါရှိသည်
သို့သော် ဤကျမ်းရေးသားသော ပရောဖက်ဩဗဒိ မဟုတ်ကြပါ
စင်စစ်ဖြင့် ကျမ်းစာစောင်တွင် ဖော်ပြသောအကြောင်းအရာမှလွဲ၍ ဩဗဒိအကြောင်းကို ဘာမျှပိုမသိရှိပါ
အချိန်ကာလကျမ်းရေးသားသူအကြောင်း ခြေခြေမြစ်မြစ်မသိရသဖြင့် ကျမ်းစာပါအကြောင်းအရာအားဖြင့်သာ ကျမ်းရေးသည့် ကာလခန့်မှန်းရသည်
Frederick A. Tatfordဂိုဏ်းဂနစွဲကင်းသော လစ်ဘရယ်များနှင့် ရှေးရိုးဝါဒီအများစုက ဘီစီ-၅၈၆ ခုယေရုရှလင်မြို့တော် ပျက်သုဉ်းပြီး နောက်ပိုင်းကာလဟု ယူဆသော်လည်း မြို့တော်နှင့် ဗိမာန်တော်ပျက်စီးခြင်းအကြောင်း မပြောထားသဖြင့် ၎င်းထက်ပိုမို ရှေ့ကျလိမ့်မည်ဟု ယူဆချက်က သာ၍ သင့်လျော်ပေမည်
အစောပိုင်းခေတ်အဖြစ် ယဟောရံမင်း (ဘီစီ-၈၄၈-၈၄၁)လက်ထက်၊ သို့မဟုတ် အာခတ်မင်း(ဘီစီ-၇၃၁ -၇၁၅) လက်ထက်ဟု ယူဆရသည်
၆ရာ၊၂၈:၁၇၌ ပါရှ်သည့် ဧဒုံလူများ ယေရုရှလင်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကာ သုံ့ကျွန်အဖြစ် အာခတ်မင်းလက်ထက်ကို ပယ်သည်
အကယ်၍ ယဟောရံမင်း လက်ထက်ယူဆချက်မှန်ကန်လျှင် ဩဗဒိကျမ်းသည် ဧလိရှဲနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်၍ အစောဆုံးပရောဖက်ပြုချက် ဖြစ်လိမ့်မည်
‘ဩဗဒိဗျာဒိတ်ကျမ်း’တွင် ဘီစီ-၅၈၆ခု၌ ယေရုရှလင်မြို့တော် ပျက်သုဉ်းခြင်းအကြောင်း မပါရှိသည်သာမက အငယ်၁၂-၁၄ သည် ဧဒုံလူတို့အား အတိတ်သမိုင်းကအမှားမျိုး မပြုမိစေရန် သတိပြုခြင်းဖြစ်သည်
ယေရုရှလင်မြို့သာ ပြာပုံဖြစ်နေလျှင် ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အဓိပ္ပာယ်ကင်းမဲ့နေမည်
သမ္မာကျမ်းစာကို ယုံကြည်သော ခရစ်ယာန်များသည် အထက်ဖော်ပြပါ အမြင်(၃)ရပ်၌ အာရုံထွေပြားမနေဘဲ၊ ဝိညာဉ်တော်ဖွင့်ပြမူကိုသာ ခံယူသင့်ပေသည်
အသင့်လျော်ဆုံးအဖြေဖြစ် ဘီစီ-၈၄၀ ဝန်းကျင်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်
နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်ဤပရောဖက်ပြုချက်မှာဣသရေလလူတို့အား ရန်လိုသော ဧသောမျိုးနွယ်ဆက် ဧဒုံလူမျိုးများသို့ ဦးတည်ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်
သူတို့သည်ယေရုရှလင်မြို့တော်ပျက်စီးခြင်းကို လိုလားသူများ ဖြစ်ကြသည်
တိုတောင်းသော ဤကျမ်းစာကို Matthew Henry က ခံစားချက်အပြည့်ဖြင့် ဤကဲ့သို့ စာပန်းချီခြယ်မှုန်းထားသည်
ချစ်တော်မူသော ယာကုပ်၏မျိုးဆက် ဣသရေလလူမျိုးတို့သည် ကြီးမားသော စုံစမ်းမှုခံစား လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု ထင်မှတ်ရသော်လည်း ထိုဖြစ်ရပ်ကို နဖူးတွေ့ဒူးတွေ့ ခံစားရလေပြီ
ဣသရေလတို့ ထိုသို့ ဒုက္ခရောက်နေစဉ်တွင် ဧသော၏ အမုန်းမျူးစေ့ကိုဆက်ခံသည့် ဧဒုံလူမျိုးတို့က ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၌ ထောင်လွှားနေသည် သာမက မိမိညီတို့ ဒုက္ခကို ကျေနပ်ဝမ်းမြောက်နေကြသည်
ထို့ကြောင့်ဘုရားသခင်က ဧဒုံပြည်သည် မိမိမာနထောင်လွှားခြင်း အကျိုးဆက်ကြောင့် အလုံးစုံပျက်စီးခြင်းနှင့် ကြုံရမည်ဟု ဗျာဒိတ်ပရောဖက်ပြုစေခြင်း ဖြစ်သည်
၂အချို့ကျမ်းစာလေ့လာသူများက ဤအချက်၌ နေဗုခပ်နေဇာမင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခြင်းကို ဆိုလိုကြောင့် သဘောမတူကြပါ
ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဧဒုံနယ်ကို  Idumea ဟုသိရှိကြသည်
အာရပ်များက စီးပွားရေးအရ အပိုင်အုပ်စီးခဲ့သည်
ရောမက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သော အေဒီ-၇၀ နောက်ပိုင်း၌ ဧဒုံလူမျိုးသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်း စာမျက်နှာပေါ်မှာ လုံ:ဝ ပျောက်ကွယ်သွားသည်
ပါဝင်သောအချက်များ၁
ဧဒုံပြည်၏ မာနထောင်လွှားမှု (ငယ်၁-၄)၂
ဧဒုံပြည်ပျက်သုဉ်းခြင်း(ငယ်၅-၉)(က) ကျူးကျော်သူများ အင်အားတောင်းတင်းပုံ (ငယ် ၅-၆)(ခ) မဟာမိတ်များက သစ္စာဖောက်ခြင်း(ငယ် ၇)(ဂ) ဧဒုံခေါင်းဆောင်များ ပျက်ဆီးခြင်း (ငယ်၈-၉)၃
ဧဒုံပြည်ပြိုလဲခြင်းအကြောင်း (ငယ် ၁၀- ၁၄)၄
ဧဒုံပြည် တရားစီရင်ခံရခြင်း (ငယ် ၁၅-၁၆)၅
ဣသရေလနှင့် ယုဒတို့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်းနှင့် ဧဒုံပြည်ချုပ်ငြိမ်းခြင်း (ငယ် ၁၇-၂၁)TAGS: ဩဗဒိအနာဂတ္တိကျမ်း
မန္တလေးမြို့ မြောက်ပြင် ဇာတိဖြစ်သည်
(၁၈) နှစ်သားအရွယ်တွင် စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်
ရုပ်သေးအဖွဲ့တွင် ဧရာဝဏ် ဇတ်ခင်းလျှင် ဆင်ရုပ်ဆွဲသူဖြစ်၍ ဧရာဝဏ် ဦးအောင်ဒွန်းဟု ခေါ်တွင်သည်
ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်၌ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့၊ အီနောင်ဇာတ်စသည့်တို့ ကပြရာတွင် ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကွက် ငိုချင်းနှင့် တေးသီချင်းများ တာဝန်ယူ ရေးပေးရသည်
ကာရန် နဘေထပ်စကားများ၊ တေးသီချင်းများကို မျက်မြင်လက်တန်း စပ်ဆိုတတ်ပြီး တင်ကြိုရေးပေးလေ့ မရှိကြောင်း မှတ်သားရသည်
ဦးအောင်ဒွန်းသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဖျာပုံခရိုင် ဒေးဒရဲအပိုင်၊ ဆီးဖြူ ကုန်းရွာ၊ (၁၀)ရွာအုပ် သူကြီးဖြစ်သည်
ဦးဖိုးစိန်က မိမိ၏ဇာတ်အတွက် လိုအပ်သည့်အခါမှ ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ဖြင့် ဦးအောင်ဒွန်းအား သွားရောက်ခေါ်ယူပြီး ဇာတ်သီချင်းများ ရေးခိုင်းရသည်ဟု ဆိုသည်
ဦးသက်တင် (မန္တလေး)မှာ ဝိုင်အမ်ဘီအေဆရာတင်၏ တပည့်ဖြစ်၍ နေမျိုးဗလကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး ဦးစိန်ဗေဒါ၏ဓာတ်ပြားသီချင်းများ ရေးသားပေးရသည်
ဦးစိန်ဇေဒါအတွက် ပထမဆုံးရေးပေးသောသီချင်းမှာ “မြန်မာ့တူရိယာ”သီချင်း ဖြစ်သည်
ဦးသက်တင် ရေးသားသောသီချင်းများမှာ ၂၅ပုဒ်လောက်ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်
တိမ်မြုပ်နေသည့် ပန်တော်ချင်း (ခေါ်) ထန်းဖိုထန်းလျက်သီချင်းကို ဦးစိန်ဗေဒါကိုယ်တိုင် သီဆိုဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ကြောင်းနှင့်  ဘို့နှစ်ဘို့၊ အလှူတော်၊ လူပျိုစင်၊ ပဉ္စသိင်္ခ၊ မင်္ဂလာရကင်း၊ ကျေးဇူးလည်ပြန်၊ မင်္ဂလာယင်မည့်သတို့သား၊ အလှပြိုင်ပွဲ စသောသီချင်းများမှာ ဓာတ်ပြားလောက၌ ကျော်ကြားပါသည်
ဦးသက်တင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီးများဖြစ်ကြသော ဒဂုန်ခင်လှကြည်၊ လေဘာတီမမြရင်၊ ပျော်တော်ဆက် မတင်အောင်၊ နေပြည်တော်မြရီ၊ ဥဩမယ်တင်၊ ဒီးဒုတ်သန်းရီ၊ အာဇာနည်ညွှန့်ရီ၊ မြန်မာအဆွေ မအေးခင်၊ ပဟိုရ်စည်မြလေး၊ ဗန္ဓုလ မြသန်းရီ၊ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့အတွက် သီချင်းများကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်
ဦးသက်တင်၏ မိဘများမှာ မန္တလေးမြို့ ချမ်းမြသာစည် မြောက်ရွာသစ်ပိုင်းနေ ဦးပေါက်၊ ဒေါ်ထူးတို့ဖြစ်ပြီး ၁၂၆၁ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၃ရက်တွင် မွေးဖွားပါသည်
မွေးချင်းလေးဦးရှိသည့်အနက် တစ်ဦးတည်းသော သားယောကျာ်းလေးဖြစ်သည်
အသက်၈၀ကျော်အထိ မန္တလေးမြို့မ တူရိယာအဖွဲ့နှင့် မခွဲတမ်းလိုက်ပါ၍ ဂီတဝါသနာကြီးသူပီပီ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်
ယဝတမြို့ (八幡市, Yawata-shi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ မေ ၃၁ ထိအရ၊ ယင်းမြို့တွင် ခန့်မှန်းခြေအနီးစပ်ဆုံး လူဦးရေ ၇၄၁၅၀၊ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၃၁၁၂၀ နှင့် လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၀၄၂.၆၈ ယောက်နှုန်း ရှိသည်
ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၂၄.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်
မြို့ကို ၁၉၇၇ နိုဝင်ဘာ ၁ တွင် တည်ထောင်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ မီလန်ရွာတွင် စာချုပ်ဖြင့် ပူးပေါင်းဆက်ဆံနေသော အမွှာညီအစ်မ မြို့တစ်မြို့ ရှိသည်
အိဝရှိမိဇု ဟချိမန်း နတ်ကွန်းသည် ထိုယဝတတွင် တည်ရှိသည်
Yawata City official website (ဂျပန်)
100000 (အသံထွက်-သုည) (အင်္ဂလိပ်: Zero-1000000) သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာ၌ အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်
တင်ကျည်းအစု ဆိုသည်မှာ တင်ကျည်းလက်နက် ကိုင်ဆောင်အသုံးပြုရသော စစ်သည်တော်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်အစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်
ယန်း သို့မဟုတ် yuan (¥) သင်္ကေတသည် ဂျပန်ငွေကြေး ယန်းနှင့် တရုတ်ငွေကြေး yuan တို့အတွက် အသုံးပြုသည့် သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤငွေကြေးသင်္ကေတသည် လက်တင်အက္ခရာ Y နှင့်ဆင်တူပြီး ရေပြင်ညီမျည်းကြောင်းနှစ်ခုဖြင့် ဖြတ်သန်းထားသည်
ဤသင်္ကတကို တန်ဖိုးကိန်းဂဏန်းမတိုင်မီ ထားရှိသုံးစွဲကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် (￥50)
ခန်ဂျိအက္ခရာတရုတ်အက္ခရာ ယန်းကိုမူ ပမာဏ၏ နောက်တွင် ထားရှိကာ အသုံးပြုကြသည်
ခန်ဂျိအက္ခရာ ယန်းသည်円 ဖြစ်ပြီး တရုတ်အက္ခရာ ယန်းသည်元 ဖြစ်သည်
ရေးသားရာတွင် ခန်ဂျိအက္ခရာဖြင့် ၅၀円 ဟု ရေးပြီး တရုတ်အက္ခရာဖြင့် ၅၀元 ဟု ရေးသားကြသည်
ဆကာကြီး မြို့တွင် အဖ ဆကာကြီးမြို့ အလယ်တန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး ဦးဘတူ၊ အမိ ဒေါ်ဖွား (ဒေါ် ဒေါ်ဘွား) တို့က ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ဝ ရက် စနေနေ့ နံနက် ၆ နာရီတွင် မွေးဖွားသည်
မွေးချင်း လေးယောက် အနက် ကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်
ငယ်မည် မောင်သန်း (မောင်သန်းမောင်) ဖြစ်သည်
ခြောက်နှစ် အရွယ်တွင် ဓနုဖြူမြို့ အေဘီအမ် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ကျောင်း၌ စတင် ပညာ သင်ခဲ့သည်
ငယ်စဉ် ကပင် ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ဂီတ၊ ပန်းချီ၊ ဇာတ်သဘင် တို့တွင် ဝါသနာ ပါသည်
သူငယ်ချင်း များနှင့် စုပေါင်း၍ စာဖတ်သင်း တည်ထောင် ခဲ့သည်
ကနူကြီးရွာ ဆရာတော် ထံ၌ တပည့် ခံပြီး ကဗျာ လေ့လာသည်
၁၆ နှစ်တွင် ရတန်း အောင်သည်
ထို့နောက် ညောင်တုန်းမြို့ ဆရာဖြစ် သင်တန်းသို့ တက်ရောက်သည်
ထိုစဉ် မှာပင် ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့် ကျောင်းနေဖက် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉ နှစ်သားတွင် ဖခင်၏ ကျောင်း၌ လက်ထောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းသည်
ဂျပန် ခေတ်တွင် ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်ညွှန်းများသာ ရေးသား နေခဲ့သည်
ဗုဒ္ဓမာမက သာသနာ့ နုဂ္ဂဟ (ယုဝ) အရုဏ်ခံ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းဆရာများ အသင်း ဥက္ဗဋ္ဌ၊ လူငယ်များ ကြီးပွားရေး စာဖတ် အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းမှူးချုပ်၊ အာရှ လူငယ် အသင်း ဉာဏ ဗလမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
ဓနုဖြူ အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် နေစဉ် ၄ တန်း ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသော "ထားဝယ်သူ မပြုံးကြည်" မေးသည့် ပဟေဠိ ကလေးများကို ဖြေဆို နိုင်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှ စ၍ သက်စောင့် မဂ္ဂဇင်းနှင့် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ကဗျာ ကလေးများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်
ဆရာ ဖြစ်သင် အောင်ပြီးနောက် အလုပ်မဝင်မီ ကလေးတွင် ဝတ္ထုတို များနှင့် ဆောင်းပါးများ စတင် ရေးသားပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ စာနယ်ဇင်း များသို့ ပေးပို့ ခဲ့သည်
ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်တွင် ပါသည့် "ဝါကွ္ဆတ်မှ ယူမယ်" သည် ပထမဆုံး ဝတ္ထုတို ဖြစ်သည်
ထို့နောက် သူရိယ၊ ဒဂုန်၊ မြန်မာ့ တာရာ၊ တိုးတက်ရေး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ တို့တာဝန်၊ ကြီးပွားရေး၊ သုတဝတီ ပညာ မဂ္ဂဇင်း၊ ဒီးဒုတ်၊ ဘားမားဂျာနယ် စသည့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် ဝတ္ထု၊ ပညာရေး ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်
နှင်းငွေရည်သည် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ဖြစ်သည်
သူရိယ၊ မြန်မာ့ အလင်း၊ တိုးတက်ရေး စသည့် သတင်းစာ များတွင်လည်း "တယ်တော်တဲ့လူ"၊ "သွေးသောက်" စသော အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်
နှင်းငွေရည်၊ ဘီးဖြူရှင်၊ ပန်းနှစ်ပွင့်၊ ချစ်ဝတ်မှုန်၊ ပျို့ကရုဏာ (၁၉၃၈)၊ လောကီငွေ့ (၁၉၃၉ - ၄ဝ)၊ စန်းပွင့်သူ၊ ကပ်ကျော်မ၊ လှသူဇာ၊ သွေးသောက်၊ စံပယ်ဖြူ၊ မလုံ့တလုံ၊ ပျို့ကာမပိုင် စသည်ဖြင့် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ တစ်ရာ့ငါးဆယ် ကျော်ခန့် ရေးသား ခဲ့သည်
"မာကာဝိကာ" ပျို့ကိုလည်း ပြုစု ခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆကာကြီးမြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်
[ယုဇနသန်း၏ ဆောင်းပါးတွင် မူ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆုတ် ၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည (၉) နာရီ အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သည် ဆိုသောကြောင့် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၄ ဖြစ်နေသည့် ကွဲလွဲချက်ကို တွေ့ရသည်
မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၃)
စာ ၁၂၈ - ၁၃၆
မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၂)
စာ ၁၄၈ - ၁၄၉
ဆရာ့ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ သွေးသောက် (နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆)
စာ ၁၆၉ - ၁၇၁
ဆကာမြေ မောင်နွယ်ဝင်း
ဆကာကြီး ထိပ်တင်၊ သွေးသောက် (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁)
ဦးတင်ဦး သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေပညာရှင် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဦးယျာဉ်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uyinsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ကျွန်းရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၆ ဦး၊ မ ၁၁၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဒလမဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dalame)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ သဖန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဖန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၇ ဦး၊ မ ၂၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ငပန်းအင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngapaninn)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ဆင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
ညိုထွန်းလူသည် ရသစာပေဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသော စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊၁၀ လပိုင်း၊ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ အရာတော်မြို့၌ အဖ ဦးတင်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်တင်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်မောင်ထွန်း ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကစစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ဘူတာ အ.မ.က နှင့်အရာတော်မြို့၊ အ.ထ.က တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင်မန္တလေးမြို့၊ အ.ထ.က (17) မှ ဒဿမတန်းအောင်မြင်သည်
၁၉၈၀-ခုနှစ်တွင်ရန်ကုန်တိမွေးကုတက္ကသိုလ်မှ B.V.S ဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင်စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၈၆- ခုနှစ်တွင်ညိုထွန်းလူ ကလောင်ဖြင့် ဝတ္ထုများကိုရေးသားသည်
၁၉၉၆-၂၀၀၁-ခုနှစ်ထိကြော်ငြာနှင့်လမ်းညွှန် မဂ္ဂဇင်းတွင် "ကိုထွန်း လမ်း(၈၀)"ကလောင်အမည်ဖြင့် မန္တလေးအတွေး၊ မန္တလေးအရေး ခေါင်းစဉ်ယူကာ လစဉ်ပင်တိုင် မန္တလေးမြင်ကွင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်
၂၀၀၁-ခုနှစ်မှယနေ့အထိတိုင် ပေါ်ပြူလာဂျာနယ်တွင် "ဗေတိုးပုံ" ကလောင်အမည်ဖြင့် အပတ်စဉ်ပင်တိုင် သရော်စာများရေးသားလျက်ရှိသည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ညိုထွန်းလူ ကလောင်အမည်ဖြင့် စန္ဒကူး အိမ်ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ညိုထွန်းလူ ကလောင်အမည်ဖြင့် လွမ်းတဲ့ည ဝတ္တုတို ပေါင်းချုပ်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် "ကိုထွန်း လမ်း(၈၀)" ကလောင်အမည်ဖြင့် မန္တလေး အတွေး၊မန္တလေး အရေးစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
မြန်မာတိုင်း၊ Light မဂ္ဂဇင်း၊ ရတီမဂ္ဂဇင်းတို့အပါအဝင်မဂ္ဂဇင်းများတွင်ဝတ္ထုရှည်များ ဆောင်းပါးများကို ပုဒ်ရေ (၂၀၀၀)ခန့်ရေးသားခဲ့သည်
ဆိုင်းတောင်ည၊ ချောင်းကျဉ်းရေစုန်၊ မျက်ရည်များ၊ ဥစ္စာစောင့်၊ ကိုးဆယ်ခွန်၊ စသည့် ဝတ္တုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်
ကြောင်နှင့် ကြောင်ဝတ္ထုတို ( ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ထန်းရိပ်ညိုစာပေဆု )ငိုရသူ ဝတ္ထုတို ( ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ကလေးမြို့မှ ကလေးစာပေဆု )ရုက္ခစိုးနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ၊ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ( ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ တော်ဘုရားလေးစာပေဆု)ဥစ္စာစောင့်နှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ(အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်)၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မဲခေါင်မြန်မာစာပေဆုတို့ကို ရရှိခဲ့သည်
(၃ဝ၊၁ဝ၊၂ဝဝ၈)ရက်တွင် မမီမီသော် B.Sc(Math) ပန်းပွင့်အိမ်အလှပြုပြင်ရေး နှင့် လက်ထပ်သည်
"ဣသျှံဂူ" ဟူသော ဝေါဟာရသည် သက္ကတဘာသာဖြင့် "ဣက္ခာကု" ဖြစ်သည်
ဣက္ခာကုကိုပင် ဣသွာကုဟု မှားယွင်းဖတ်ရာမှ ဣသျှံဂူ ဖြစ်သွားခြင်းဖြစ်သည်
ဣက္ခာကုဆိုသည်မှာ နေမှဆင်းသက်သည်ဟုဆိုသော အာဒိစ္စဝံသမင်းမျိုးကို ဆိုလိုသည်
ဟတ္ထနိဒ္ဓုနကသိက္ခာပုဒ် (ကဗဠဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လက်၌ပေနေသော ဆွမ်း-ဟင်းများကို ကွာကျသွားအောင် လက်ကို ခါ၍ ခါ၍ စားကြကုန်၏၊ ထိုလက်ခါမှုလည်း အမြင်မတော်သဖြင့် လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်...စာမျက်နှာ-၃၀၃“န ဟတ္ထနိဒ္ဓုနကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
“လက်ကို ခါ၍ခါ၍ ဆွမ်းမစားအံ့ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်
ဟတ္ထ-လက်ကို လက်ချောင်းတို့ကို+ဓုနက−ခါ၍
[လက်၌ ဆွမ်း-ဟင်းကပ်နေလျှင် လက်ချောင်းဖြင့်သာ ဖြစ်၍ ဖယ်၍ ချရမည်၊ ဆွမ်း၌ အမှိုက်အရိုး ကျောက်ခဲစသည် ပါနေ၍ ပစ်ရာ၌ကား လက်ကိုခါရာရောက်သော်လည်း အာပတ်မသင့်
ဦးတိုရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ခဂဲဆု - ဆိုးဂျိဂျိဘူတာ (花月総持寺駅 ခဂဲဆု - ဆိုးဂျိဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ၏အမည်ရင်းမှာ ဦးအုန်းမောင်ဖြစ်၏
ဦးအုန်းမောင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က 'ကြည်တော် မူဂျာနယ်'၌ ဝတ္ထုတိုများရေးသားရာတွင် 'ဉာဏ'ဟူသည့်ကလောင်အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ထိုအခါမှစ၍ အမည်ရင်းပျောက်ကာ 'ဦးဉာဏ'ဟူ၍ပင် ထင်ရှားခဲ့၏
ဦးဉာဏကို ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် (၁၂၆၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လကွယ် တနင်္ဂနွေနေ့)နံနက် ၁ဝ နာရီ၊ ၃၈ မိနစ်၊ စက္ကန့် ၄ဝ တွင် အဖ ဦးမိုးအေး၊ အမိ ဒေါ်စိန်တို့မှ မွေးဖွားသည်
ပြည်ခရိုင် သဲကုန်းမြို့နယ် ဆင်မြီးဆွဲရွာဇာတိ ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင် ကွယ် လွန်သဖြင့် ဖခင်၏အုပ်ထိန်းမှုအောက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
အရွယ်ရောက်သော် ပြည်မြို့အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့၏
ဦးဉာဏသည် ကျောင်းနေရသည် ကိုမပျော်၊ ကျောင်းစာကို စိတ်မဝင်စားသဖြင့် ငယ်စဉ်က မကြာခဏ ကျောင်းပြေးခဲ့သည်
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း စာမေးပွဲအောင်မြင် ခဲ့၏
ထို့နောက် ကျောင်း ဆက်မနေတော့ပေ
ကျောင်းမှထွက်ပြီးနောက် အိမ်ပြေးအဖြစ် မြန်မာပြည် အနှံ့ လှည့်လည် သွားလာနေရင်း လက်ဖက်ရည်ဆိုင် စားပွဲ ထိုး၊ ပန်းကန်ဆေး အလုပ်သမား၊ လက်ကမ်းကြော်ငြာဝေငှ သူ၊ စာအုပ်ဈေးသည် စသည်ဖြင့် ကြုံရာ အလုပ်မျိုးစုံကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ပြည်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် လက်ရေးတိုနှင့် လက်နှိပ်စက်ပညာကို သင်ကြားကာ အရေး ပိုင်ရုံးတွင် စာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
များမကြာ မီ အရေးပိုင်ရုံးမှထွက်ကာ ရေနံချောင်း ဘီအိုစီ၊ စတီးဘရား သားကုမ္ပဏီ စသည်တို့သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်
စစ်ထဲသို့လည်း ဝင်ခဲ့ဖူး၏
စစ်ထဲသို့ ဝင်သောအခါ အသက်မစေ့မှန်း အထက်က သိသောအခါ တပ်မှ ထွက်ခဲ့ရပြန်သည်
သူ၏ မိဘများသည် မတတ်သာသည့် နောက်ဆုံး ဦးဉာဏ ၁၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် မိန်းမ ပေးစားလိုက် လေတော့သည်
မကြာမီ အမေ ဆုံးပါးခဲ့ရပြီး ဦးညာဏ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ညီငယ် ဆုံးရပြန်သည်
အရက် ၂ဝ ကြားတွင် အဖေ ထပ်မံ သေပြန်သည်
ဤကဲ့သို့ လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံရင်း စာပေနယ်သို့ ကူးပြောင်း ဝင်လာ ခဲ့တော့သည်
ယင်းသို့ အလုပ်အမျိုးမျိုး လုပ်ကိုင်ရင်း တစ်ဖက် မှလည်း ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်
ထိုအခါက တမူး တန်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခဲ့ရာ ဦးဉာဏသည် တမူးတန်ဝတ္ထု ပေါင်း ၃ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့၏
ယင်းတို့အနက် မိထွေး၊ လင်ကိုးလင် စသော ဝတ္ထုများမှာ ထင်ရှားလာသည်
စာပေ ရေးသားခြင်းဖြင့် နာမည် ရလာသောအခါ ဦးဉာဏသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ပြီးသော် စာပေလောကတွင် ကျင်လည်နေခဲ့၏
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ရွှေမျှားနှင့် အပေါင်းပါ သုံးဦး စပ်ပေါင်းပြီး ထုတ်ဝေသော ကြည်တော်မူ မဂ္ဂဇင်းသို့ ပထမဆုံး အကြိမ် ဝတ္ထုတို တစ်ပုဒ် သွားရောက်ပို့ခဲ့ရာ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်များ ကြိုက်၍ ပုံနှိပ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည့်အပြင် စာမူခ ၁ဝ ကျပ်ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
တစ်ပုဒ်ကနေ နှစ်ပုဒ်၊ သုံးပုဒ်အထိ ရေးပြီးပို့ခဲ့ရာ အပုဒ်တိုင်းလိုလို ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်
စာမူခ ၁ဝ ကျပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရာမှ ၁၅ ကျပ်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့လေသည်
ယင်းအချိန်တွင် ဦးညာဏသည် ဆရာဇယျ ပြည်မြို့တွင် ၁ဝ တန်းကျောင်းသား ဘဝနှင့် ရှိစဉ်ကတည်းက ရင်းနှီးခွင့် ရခဲ့ကြလေသည်
ဦးညာဏသည် နောက်ဆုံး ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ တက်လာပြီး စာရေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဘဝကို စလေတော့သည်
ရန်ကုန်သို့ ရောက်သောအခါ ဆူးလေဘုရား စာအုပ်ဆိုင် ကျပ်ကျပ်ကလေး တဆိုင်မှာ လင်မယား နှစ်ယောက် ဖြစ်သလို နေထိုင် ခဲ့ကြလေသည်
စားဝတ် နေရေးအတွက် တဖက် တလမ်းမှ ကြော်ငြာကမ်း၊ စာအုပ်ရောင်း၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာဖြင့် ဘဝ အမျိုးမျိုးကို ကျင်လည်ခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ဒဂုန် ရွှေမျှား၊ ဒဂုန် ဇေယျ၊ ဒဂုန်ဉာဏ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုနှစ်ယောက်တွင် ဦးညာဏသည် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ဆရာစံ လယ်သမားအရေးတော်ပုံ ခေတ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝတ္ထုများ ရေးလာခဲ့ရာမှ ဆောင်းပါးကဏ္ဍ၊ ရုပ်ရှင် ကဏ္ဍကို တဖက် တလမ်းက လိုက်စားခဲ့လေသည်
၁၉၂ဝ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာပြည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း စတင် ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ထုပ်များကို ဒါရိုက်တာ လုပ်သူ ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေး၍ ရိုက်ကူးခြင်းမှာ ဓမ္မတာလို ဖြစ်နေခဲ့၏
ထို့နောက် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသို့ လခစား ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ယုဇနသိင်္ဂီ၊ ပဒုမ္မဒေဝီ၊ မြနန်းရှင်၊ယောက်ျား တံခွန် စသည့် ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးသားခဲ့၏
ထိုမှတစ်ဆင့် တက်၍ မေမေ ဇာတ်ကားကို ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဇာတ်ဝင်သီချင်း များ ရေးသားရုံမျှမက ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဘီအေမေ၊ ချစ်ရနံ့ကြိုင်၊ ကမ္ဘာနှင့်ဗမာ စသည့် ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူး ခဲ့၏
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသံထွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ပဋိက္ခရား ဇာတ်ကားကို တီထွင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမားမှ နုတ်ထွက်ပြီးလျှင် ပြင်ပ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများအတွက် မင်းအာဏာ၊ ရွှေဂုန်သူ၊ မိန်းမတံခွန်၊ ဒို့လယ်သမား၊ ကျားစသည့် ဇာတ်ညွှန်းများ ကို ရေးသားပေးခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းတွင် ဦးဉာဏသည် 'ဗမာသစ်ပြဇာတ်'၊ 'ဗမာတွေမပူ'နှင့် စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်
ဗမာသစ်ပြဇာတ်မှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် အလွန် နာမည်ကြီးသော ပြဇာတ်ဖြစ်၏
၁၉၄၅-၄၆ တွင် ဦးဉာဏသည် ဉာဏအမည်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဂျိုကာအမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ရှေ့ဆောင်သတင်း စာနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတို့တွင် သတင်းစာဆောင်းပါး များ ရေးသားခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင် ဆန်းခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ ကြားဖြတ်အစိုးရ လက် ထက်တွင် ဦးဉာဏသည် ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာနခွဲ ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ခန့်ထား ခြင်း ခံရပြန်သည်
သို့သော် အစိုးရ လခစားလုပ်ရသည်ကို မပျော်ပိုက်သဖြင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရာထူး မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်
ထို့နောက် ဦးဉာဏသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားခြင်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ပြဇာတ်နှင့်သီချင်းများ ရေးသားခြင်း အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းပြုကာ ကျင်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်း များတွင်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ  နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိကစာရေးဆရာ ညီလာခံသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ (ယခု ယူအေအာ) ကိုင်ရိုမြို့တွင်ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိက သွေးသည်းညီညွတ်ရေး ညီလာခံသို့လည်းကောင်း ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသေးသည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းနှင့် စာပေများ ရေးသားပြုစုရင်း တစ်ဖက်မှလည်း ပါတီလုပ်ငန်းများကို တက်တကြွ်ကြွက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လမှစ၍ ရှုဒေါင့်ဂျာနယ်၏ ဦးစီးနာယကအဖြစ် ဆောင် ရွက်ကာ အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏
ဦးဉာဏသည် ဝတ္ထုပေါင်း မြောက်မြားစွာ ဆောင်းပါးပေါင်း မြောက်မြားစွာ၊ ဇာတ်ညွှန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် ပြဇာတ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
ဦးဉာဏသည် သီချင်းရေးဆရာ တစ်ဦးလည်းဖြစ် သည်
ပျော်ပျော်နေတတ်သူ ဖြစ်သည်
တစ်ကိုယ်ကောင်း စိတ်ထားကင်းစင်သူဖြစ်ပြီးလျှင် ဆင်းရဲပင်ပန်းမှုဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်စွမ်းရှိသူဖြစ်၏
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းပေါင်းများစွာကို ရေး သားခဲ့သော်လည်း ဦးဉာဏသည် မချမ်းသာပေ
ငွေကြေး အရင်းအနှီး ချို့တဲ့သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများကို အခကြေးငွေ မယူဘဲ ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏
ဦးဉာဏသည် ဘရင်ဂျီနာရောဂါဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၃၃၁ နယုန်လဆုတ် ၂ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဦးဉာဏကွယ် လွန်ပြီးသောအခါ စာပေလောကနှင့် ရုပ်ရှင်လောကမှ ပုဂ္ဂိုလ် များက 'ဉာဏနှင့် ဉာဏလုပ်ရပ်များ ဖော်ထုတ်ရေးကော်မတီ' ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဦးဉာဏ၏ လုပ်ရပ်များကို ရှာဖွေဖော် ထုတ်ခြင်း၊ ဉာဏရုပ်ရှင် ရက်သတ္တပတ် ကျင်းပခြင်း စသည် တို့ဖြင့် ဦးဉာဏကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပြီးသော် 'ဉာဏနိဒါန်း' အမည်ရှိ စာအုပ်ကိုလည်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်
ဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်မြဖြစ်ပြီး သမီးများ၏ အမည်မှာ မလှမြင့်၊မြမြဝင်း၊ဖြူဖြူ ဝင်း၊နီနီဝင်း ဖြစ်သည်
သားများ၏အမည်မှာ စောထွဋ်၊ ရဲထွဋ်၊ ငွေထွဋ် တို့ဖြစ်သည်
ဒေါ်မြ နှင့် (၁၆) နှစ် အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်
ဈေးအနောက်ရွာ၊ စိမ်းညှင်းပြား
လက်ပံဝင်းရွာ  သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ် ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်မှာ မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်း ဘော်လကန်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်
ယခင် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ပေါက်လာသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ နာမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဂရိနိုင်ငံနှင့် အငြင်းပွားမှု ရှိသဖြင့် မက်ဆီဒိုးနီးယား ယူဂိုဆလပ် သမ္မတ နိုင်ငံ ဟူသော အမည်ဖြင့် ယာယီညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် အင်အားကြီးသောနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ကမ္ဘာကို သိမ့်သိမ့်တုန်စေခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူကား ထယ်ထယ်ဝါဝါ မဟုတ်တော့ပေ
မက်ဆီဒိုနီးယားနယ်သို့ ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်တွင် သရေယှန် လူမျိုးတို့ ရောက်ရှိနေထိုင်လာကြသည်
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်း ၉ဝဝ မျှ ကြာသောအခါတွင် ဒိုရီယန်လူမျိုးများ ရောက်လာကြသည်
ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကလေးတွင် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့က ထိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း တာမရှည်ခဲ့ပေ
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည့်ရှင် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင် (ဘီစီ ၃၈၂-၃၃၆)သည် နိုင်ငံကို ချဲ့ထွင်တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံသည် တသမတ်တည်း တိုးတက်လာခဲ့လေသည်
သူ၏သားတော် မဟာအလက်ဇန္ဒားသည် ဖခမည်းတော်ကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ၊ သူ၏လက်ထက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှား၏
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် ဂရိနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၊ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းတစ်ခွင့်နှင့် အာရှတိုက်အတွင်း အိန္ဒုမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်
အယ်လက်ဇန္ဒာဩဂြရိတ်ဘုရင် လွန်ပြီးနောက်တွင်ကား နိုင်ငံတော်သည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်သွားလေသည်
ဘီစီ ၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ရောမပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား၏
အေဒီ ၃၉၅ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင်နိုင်ငံတော်အတွင်း ပါဝင်သွားလေသည်
ခရစ်နှစ် ၆ဝဝ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ဆလဗလူမျိုးများ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဘူဂေးရီးယန်း နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်နေခဲ့၍ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် မူဆားဗီးယန်းနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်နေခဲ့လေသည်
၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် တူရကီတို့သည် ထိုဒေသကို သိမ်းယူပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်
၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းလောက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယား နယ်၌နေထိုင်ကြသော ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဆားဗီးယန်း (နောင်သော် ယူဂိုဆလဗ်)နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ထိုနယ်ကို သူပိုင်သင့် ငါပိုင်သင့် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွားခဲ့ကြ၏
တူရကီတို့၏ အုပ်စိုးမှုကို အကြိမ်ကြိမ်တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော်လည်း နှိမ်နင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်ချည်းဖြစ်၏
၁၉၁၂ ခုနှစ် ပထမဗော်လကန် စစ်ပွဲတွင် တူရကီတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဂရိ၊ ဆားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယား နိုင်ငံတို့ ခွဲဝေယူကြ၏
ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် အသေးငယ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းကိုရသဖြင့် မကျေနပ်သောကြောင့် နောက်ထပ် နယ်မြေပိုမိုရရှိရေးအတွက် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဗော်လကန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့၏
သို့သော် ဘူဂေးရီးယားသာလျှင် စစ်ရှုံးခဲ့၏
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားဒေသမှ နယ်မြေပိုမိုရရှိလိုသောကြောင့် ဗဟိုနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဘူဂေးရီးယားက ခေတ္တမျှ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးသောအခါတွင်မူ နယ်နိမိတ်ကို ရှေးအတိုင်းပင် ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးနည်းအတူ စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ပြန်လည် လက်လွှတ်လိုက်ရပြန်၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် ဥရောပတိုက်တောင်ဘက်ရှိ ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင်တည်၏
ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆုံရာ၊ ဗာဒါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိလျက် ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံများတွင် ပါဝင်နေပေသည်
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း မိုင် ၂၅,ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်၏
ဂရိပိုင် မက်ဆီဒိုးနားယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁၃၃,၃၇ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၇၄ဝ,ဝဝဝ မျှ ရှိသည်
ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဆယ်လိုနီးကာ ဖြစ်၏
ယူဂိုဆလဗ်ပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁ဝ,၂၃ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၁၅၂,ဝဝဝ ရှိသည်
ရုံးစိုက်မြို့မှာ စကုပ်လျဲဖြစ်၏
ဘူဂေးရီးယားပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားမူကား စတုရန်းမိုင် ၁,၅ဝဝ သာကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၃၅၈,ဝဝဝ ရှိပြီးလျှင် ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဗလက်ဂို ဗဂရက် ဖြစ်လေ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွန်းကားသောနယ်ဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ဆေးပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်
သိုးဆိတ်များကိုလည်း မွေးမြူ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်တွင် ယခုအခါ နေထိုင်သူတို့မှာ တူရကီ၊ ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဂရိ၊ အယ်လဗေးနီးယန်း၊ ရဟူဒီအစရှိသည့် လူမျိုးတို့ဖြစ်၏
လူဦးရေမှာ ၃ နယ်ပေါင်း ၃၂၅ဝဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကညွှတ်ကုန်း
စာရေးဆရာတင့်ဆန်း (၁၉၁၇-၁၉၉၅)သည် ကပ္ပိယ စုံထောက်ကြီး ဦးဖြူသီးကို အသက်သွင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်
စုံထောက်ဝတ္တု လျှို့ဝှက်သဲဖို ဇာတ်လမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်
စုံထောက်ဖျောက်ဆိပ် အသက်၉နှစ် ဝတ္တုကိုရေးခဲ့သည်
တင့်ဆန်းကို ၁၂၇၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လကွယ်နေ့ (၁၆၊ ၈၊ ၁၉၁၇) တွင် ဦးဘိုးအောင်၊ ဒေါ်ဝါနုတို့က ဖောင်ကြီးရွာအနီး ဥယျာဉ်ချောင်းဘေးရှိ လယ်တဲတွင် ဖွားမြင်သည်
ဖခင်ဘက်မှ လယ်သမား မျိုးရိုးဖြစ်ပြီး မိခင်ဘက်မှာ ကုန်သည်မျိုးရိုး ဖြစ်သည်
တင့်ဆန်းသည် အတန်းကျောင်းတွင် တလကျော်ကျော်မျှသာ နေဖူးသည်
ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင်သာ ပညာ သင်ကြားခဲ့ရသည်
၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် မိခင် ဆုံးသည်
တင့်ဆန်းသည် ဖခင်နှင့် နှစ်ယောက်တည်း လယ်ထဲတွင် နေရသည်
အိမ်ထောင်ထိန်းသိမ်းမှု တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည်
စစ်ပြီးသောအခါ တင့်ဆန်းတို့ မိသားစု လှည်းကူးသို့ ပြောင်းခဲ့သည်
တင့်ဆန်းသည် စာကြည့်တိုက် လုပ်ငန်း၊ အာရှလူငယ် လုပ်ငန်းများတွင် တတ်နိုင်သမျှ ဝင်ရောက် လုပ်ဆောင်သည်
သူ၏ ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာမှာ ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခံရသည့် "ရီပြာပြာ" ကဗျာ ဖြစ်သည်
ကလောင် အမည်မှာ တင့်ဆန်း (လှည်းကူး) ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်သို့ ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးပို့ခဲ့သည်
ထိုမှတဆင့် "လယ်ကူလီ" ဝတ္ထုကို စာပဒေသာသို့ ပို့သည်
ရှုမဝသို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း ခံရသည်
အယ်ဒီတာ ဦးကြီးမောင် (ငွေဥဒေါင်း) ထံမှ ရွေးချယ်ထားကြောင်း ကလောင်အမည် တင့်ဆန်း (လှည်းကူး) မှ လှည်းကူးကို ဖြုတ်လိုက်ကြောင်း ပြန်စာရရှိသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် တင့်ဆန်း ဖြစ်လာရသည်
တင့်ဆန်းတို့ မိသားစုသည် လှည်းကူးတွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အဆင်မပြေသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်
တင့်ဆန်းသည် မြင်းလှည်း စပယ်ယာ၊ သံဖြူသမား၊ ဆံသဆရာ စသည်ဖြင့် အလုပ်မျိုးစုံကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သော "ပုလဲငွေရည်ဦး" ကို စုံထောက် ဦးဆန်နီ၏ ခေတ်ပြင်စာပေမှ ထုတ်ဝေသည်
စုံထောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် တနေ့ နှစ်ကျပ်စား၊ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် သိမ်းမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ခြောက်လခန့် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
တင့်ဆန်းသည် စုံထောက်မဂ္ဂဇင်းနှင့် လျှို့ဝှက်သည်းဖို မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အယူသည်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကပ္ပိယ စုံထောက်ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်
ပြားခြောက်ဆယ်တန်ခေတ် (၁၉၆၀-၆၁) တွင် ပြားခြောက်ဆယ်တန် ဝတ္ထု ဆယ်အုပ်ခန့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
တပေါင်းဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
တင့်ဆန်းသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဥက္ကလာပ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဖက်ရင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ရသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဓမင်းဆိပ်ပိုက်စခန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Da Min Seik Paik Sa Khan)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ ဖောင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မာဒရစ်မြို့သည် ဥရောပတိုက်အနောက်တောင်ဘက် အစွန်းတွင် တည်ရှိသော စပိန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၏
စပိန်ဘာသာဖြင့် မားသရိဟုခေါ်၏
မာဒရစ်မြို့သည် စပိန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဒေသ မန်းသာနာရေးမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် ဖြစ်၏
ယင်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပင်လယ်ပြင် ထက် ပေ ၂၁၅ဝ မြင့်၏
မာဒရစ်မြို့သည် စပိန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေထဲပင်လယ်၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ ဗစ္စကေးပင်လာအော်တို့နှင့် အကွာအဝေးချင်း ညီမျှပေသည်
၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းက မာဒရစ်သည် မူးဝါးလူမျိုးတို့၏ ပိုင်နယ်သိုလေသို၏ နယ်စပ်တွင်ကင်းစောင့်မြို့ဖြစ်၏
ရှေးအခါက ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော မြို့ကြီးမဟုတ်ခဲ့စေကာမူ ယခုအခါတွင် ခေတ်မီသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်နေပေပြီ
မာဒရစ်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသော လူဦးရေသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၂ဝဝဝဝဝဝ ခန့်ဖြစ် ၏
မဒရစ်မြို့၏ ရာသီဥတုသည် မျှတခြင်းမရှိဘဲ အပူဓာတ် အအေးဓာတ် လွန်ကဲပေသည်
မာဒရစ်မြို့၏ အချက်အချာတွင်ရှိသော ပွားတိုဒေဆောခေါ် စတုဂံ လူထုပန်းခြံရပ်ကွက်သည် စီးပွားကုန်သွယ် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု လုပ်ငန်းအဝဝ စုဝေးရာဖြစ်၏
မြို့တွင်းရှိ လမ်းကြီးလမ်းငယ် အသွယ်သွယ်တို့သည် ယင်းစတုဂံ ဥယျာဉ်မှ ဖြာထွက်လေသည်
ကမ္ဘာတွင် လှပသော ရိပ်သာများအနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သော ပရာဒိုရိပ်သာသည် ပွားတိုဒေဆော၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၏
ပရာဒိုရိပ်သာ တစ်လျှောက်တွင် ရေပန်းများ၊ အထိမ်းအမှတ် ကျောက်တိုင်များနှင့် ရုပ်တုများရှိလျက် ဖြောင့်မတ်သော သစ်ပင်များကို လမ်းတစ်လျှောက်လုံး တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် စီတန်းစိုက်ပျိုးထားလေသည်
ပွားတိုဒေဆော၏ အနောက်ဘက်တွင်မူ အမျိုးသား နန်းတော်ရှိ၏
လက်နက်တိုက်တော်မှာ မာဒရစ်မြို့ရှိ ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏
ယင်းလက်နက်တိုက် အတွင်းဝယ် အဖိုးမဖြတ်နိုင်အောင် တန်ဖိုးကြွယ်ဝသော ရှေးခေတ် လက်နက်ပစ္စည်းများ၊ စစ်ဝတ်တန်ဆာများရှိလျက် စပိန်နိုင်ငံ၏ ရှေးဖြစ်ဟောင်း အောက်မေ့ဖွယ် နိုင်ငံ၏ ကျက်သရေဆောင် အဆောက် အအုံပင်ဖြစ်၏
ထို့ပြင် တဝလည်း ပရာဒိုဟုခေါ်သော ပန်းချီနှင့် ပန်းပုဆိုင်ရာည အမျိုးသား ပြတိုက်သည် စပိန် နိုင်ငံ၏ အနုပညာကို ထင်ရှားစေသည့် ရတနာသိုက်ပင်ဖြစ်၏
ယင်းပြတိုက်ထဲတွင် ဂိုးယာ၊ ဗေလက်ကတ်၊ မူရီ လျို၊ ရူးဗင်း၊ အယ်ဂရေးကို၊ ဗန်ဒိုက်၊ ရက်ဖီအယ်အစရှိသော အနုပညာရှင် ပန်းချီပန်းပု အကျော်အမော်များ၏ လက်စွမ်းပြ ပန်းချီပန်းပု လက်ရာများကို တွေ့နိုင်ပေသည်
ရေတပ် ပိဋကတ်တိုက်နှင့် အခြားပိဋကတ် ပြတိုက်များလည်း ရှိပေသေးသည်
ယင်းတို့ကြောင့် မာဒရစ်မြို့သည် ခရီးသည်များ၊ ပညာရှင်များအတွက် အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိတ်ဝင်းစားဖွယ်ရာ ဒေသဖြစ်၏
မာဒရစ် တက္ကသိုလ်သည် ဥရောပတိုက်၏ အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်
မာဒရစ်မြို့ရှိ အော်ပရာဇာတ်ရုံသည် လှပသောကြောင့် ကမ္ဘာတွင် ကျော်ကြားလေ၏
ပလားဆားဒေတိုးရိုးခေါ် နွားကစားပွဲရုံသည် ပရိသတ် ၁၃ဝဝဝ ခန့်ဆံ့သည်
မာဒရစ်မြို့သည် မီးရထားလမ်းဆုံရာ ဒေသဖြစ်၏
သို့အားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အချက်အချာ ဖြစ်သည်
ပါရစ်မြို့၊ လစ္စဗွန်းမြို့နှင့် ကျွန်းဆွယ်ပေါ်ရှိ အခြားမြို့ကြီးများသို့မီးရထားလမ်း ပေါက်၏
မာဒရစ်မြို့တော်တွင် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းအဝဝသည် ခရစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အထူးတလည် တိုးတက်လာ၏
အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးမှာ သားရေထည်လုပ်ငန်းဖြစ်၍၊ အခြားလုပ်ငန်းများမှာ ယင်တာင်၊ ထီး၊ ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းများ၊ အရောင်တင်ဆေး၊ ကြယ်သီးများ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ၊ ကြွေထည်၊ ကြွေရည်သုတ်ထည်၊ မီးခြစ်၊ ကော်ဇော၊ ရထားတွဲ၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ အရက်၊ ဖော့၊ အထည်အလိပ်များ အစရှိသည် ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းတို့ဖြစ်၍ သစ်စက်၊ ဂျုံစက်၊ ဆပ်ပြာစက်၊ အုတ်စက်၊ စက္ကူစက်၊ သားရေရုံ အစရှိသည် တို့လည်း ရှိပေသည်
လက်ဝတ်ရတနာများလည်း ထွက်၏
ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းလည်း အရေးပါပေသည်
မာဒရစ်မြို့သည် သမိုင်းအားဖြင့် ထင်ရှားလှသည် မဟုတ်
ရောမမြို့၊ ပါရစ်မြို့တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ မရနိုင်ပေ
ရောမနိုင်ငံတော် ခေတ်ကောင်းစဉ် အခါက ယခုမဒရစ်မြို့တည်ရာတွင် လူနေအိမ်ခြေ ရှိမရှိပင် အသေအခြာ မသိရပေ
ခရစ် ၉ဝဝ ပြည့် နှစ်လွန်နှစ်များတွင် မူးဝါးတို့၏ ကင်းစခန်းတစ်ခုကို ယခု မာဒရစ်မြို့တည်ရာတွင် တွေ့ရပေသည်
နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်ခန့်က မူးဝါးတို့လက်မှ စပိန်လူမျိုးတို့က သိမ်းယူလိုက်သော်လည်း ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်အထိ မထင်ရှားသေးပေ
ခရစ် ၁၆၉၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဖိလစ်ဘုရင်က မာဒရစ်မြို့ကို မင်းနေပြည်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်၏
ဤသို့ရွေးချယ်ခြင်းမှာ စပိန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်က တစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် တောလည်ထွက်ရန် ကောင်းသော တောစခန်းများလည်း ရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏
မာဒရစ်မြို့သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိရုံမှတစ်ပါး အခြားကောင်းခြင်း အင်္ဂါမရှိပေ
ဤသို့အားဖြင့် အကျိုးမရှိကြောင်းကို တွေ့ရှိရသောအခါ ဒုတိယဖိလစ်၏ သားတော်က မြို့တော်ကို ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြံစည်ခဲ့သေး၏
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် မဒရစ်မြို့၏ တိုးတက်မှုသည် အလွန်နှေးကွေးခဲ့၏
နပိုလီယန် စစ်ပွဲအတွင်းက မဒရစ်မြို့ကို ပြင်သစ်တို့သိမ်းပိုက်ခဲ့၏
ပြင်သစ်တို့ကို ဒျုဘွဲ့ရ ဝယ်လင်တင်က တိုက်ထုတ်ခဲ့၏
စပိန်ပြည်တွင်းစစ် အတွင်း (၁၉၃၆-၃၉) က မာဒရစ်မြို့သည် အချိန်အတော်ကြာစွာ ဝန်းရံထားခြင်း ခံရ၍ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားရာ စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့၏
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဖရန်ကိုက မြို့တွင်းသို့ဝင်၍ အစိုးရဖွဲ့၏
ယင်းအချိန်မှသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတိုင်အောင် မြို့ကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့လေ၏
ဗမာတိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bamartoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဘိုးတော်ဘုရား (ခေါ်) ဗဒုံမင်း (ခေါ်) ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း ၏ အိမ်တော်ပါ ငယ်ကျွန်ရင်းများအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဘိုးတော်အလောင်းအလျာဖြစ်သော မောင်ဝိုင်း အိမ်နိမ့်စံဘဝကပင် ငမြတ်ထင်၊ ငစံရွေး စသောအိမ်တော်ပါ အမှုထမ်းများအနက် ပေါ်ဦးမှာ ဟာသဉာဏ်ရှိသူ ပညာရှိသူဖြစ်သည်
ဦးပေါ်ဦးသည် လျှောက်ထုံးများထဲက ကဲ့သို့ ပျော်တော်ဆက် တစ်ဦးမဟုတ်ပါ
ဝန်ကြီးတစ်ပါးလည်း မဟုတ်ပါ
ပြက်တီးပြက်ချော် နေတတ်သူလည်း မဟုတ်ပါ
အားလုံးသည် စာရေးဆရာ ဖန်တီးချက် များ သာ ဖြစ်သည်ဟု တင်နိုင်တိုး၏ အမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦးနှင့် သမိုင်းသုတေသနအမြင် တွင် အထောက်အထားခိုင်လုံစွာ ရေးသားဖော်ပြထားလေသည်
(ပျော်တော်ဆက် သက်တော်ရှည်အမတ်မဟုတ် ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စဖြစ်သည်
တင်နိုင်တိုး၏အမြင်ကို အမြင်အဖြစ်ဖြင့်သာယှဉ်တွဲဖော်ပြသင့်သည်
အလွန်ခိုင်လုံသောအထောက်အထားများဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သေချာပါက အဆိုပါအထောက်အထားများအားလုံး ပြည့်စုံစွာ ပူးတွဲပါရှိသင့်သည်)အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဦးအောင်က လျှောက်ထုံးစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်
ထို့နောက် ပိဋကတ်ဆရာမြိုင်၊ စာတော်ပြန် ဆရာသိန်း၊ ဦးကျော်ထွန်းတို့က လျှောက်ထုံးစာအုပ်များ ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဦးပေါ်ဦးအကြောင်း သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြားဖြင့် ကြားဖူးနားဝရှိကြသည်
မျက်မှောက်ခေတ်တွင်လည်း ယင်းစာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများကို
ဗယ်လေသည် အနောက်တိုင်း သဘင်လောက၌ ထင်ရှားသော ပြဇာတ် တမျိုးဖြစ်သည်
တဦးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ အစုအဖွဲ့နှင့်သော်လည်းကောင်း ကပြကြရသည်
အများစုသိသော ဘဲလေးအကနှင့် မတူကွဲပြားသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် ဗိုက်သားလှုပ်အကဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်စကားလုံးဖြစ်၍ ရှေးလက်တင်စကား "ဗယ်လာရီ"(ကရန်)မှ ဆင်းသက်လာသည်
ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ကို၎င်း၊ ဇာတ်ကောင်၏ စိတ်အခြေအနေကို ၎င်းအဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာတို့ဖြင့် သရုပ်ဖော် အကဟု ဆိုကြသည်
ဗယ်လေတွင် အဓိကအချက်သည် ဂီတဖြစ်သည်
အချို့က ဗယ်လေသည် တေးဂီတကို သရုပ်ဖော်သော အကဟု ဆိုကြသည်
ဗယ်လေတခုအတွက် ယင်းနှင့်ဆိုရာ တေးဂီတတို့ကို စပ်ဆိုကြရသည်
တစ်ခါတရံ ဇာတ်လမ်းပါသော တေးဂီတတို့ကို ဗယ်လေဖြင့် သရုပ်ဖော်ကြသည်
တေးဂီတအပြင်၊ အဝတ်အစား၊ အခမ်းအနား၊ အလင်းအမှောင်၊ မီးရောင်အယူအဆတို့သည်လည်း ဗယ်လေအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြလေသည်
ဗယ်လေကပွဲအတွက် ကကြိုးကကွက် ဟန်အမူအရာ စသည်တို့ကို တီထွင်စီစဉ်ညွှန်ကြားသူအား ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာ၊ သို့မဟုတ် ဗယ်လေဒါရိုက်တာ ဟု ခေါ်သည်
ထူးချွန်သော ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာများ၏ ထွင်ဉာဏ်၊ ပြင်ဉာဏ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဗယ်လေတွင် တိုးတက်မှုများစွာ ရှိခဲ့လေသည်
ဗယ်လေသည် ရှေးရောမနှင့် ဂရိတို့၏ ပန်တိုမိုင်းခေါ် ဟန်ဇာတ်တစ်မျိုးမှ ဆင်းသက်လာ၍ အီတလီနိုင်ငံတွင် ခရစ်နှစ် ၁၄၅၀ ခန့်ကစပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်
အလွန်ငွေကုန်ကြေးကျများသော ကပွဲမျိုးဖြစ်၍ ထိုစဉ်က မင်းစိုးရာဇာ အထက်တန်းစားလောက၌သာ ခေတ်စားခဲ့သည်
နောက် အနှစ်တရာခန့်အတွင်း ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုး ထွန်းကားလာသည်
၁၆ ရာစု အစပိုင်းတွင် အီတာလျံ မင်းသမီး ကတ်သရင်းဒါမဲဒီချီသည် ပြင်သစ်လုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်လာသောအခါ ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်နန်းတွင်း၌ ခေတ်စားလာသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံမှတဆင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားသည်
ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၄ဆက်မြောက် လူဝီသည် ဗယ်လေကို ချီးမြှင့်မြှောက်စားသည်
ကိုယ်တော်တိုင် ဗယ်လေကဇာတ် တစ်ခု၌ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
လူဝီဘုရင်သည် ဂီတနှင့် အကအကယ်ဒမီကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ ထိုကျောင်းသည် ခေတ်သစ်ဥရောပ ဗယ်လေစတင်ပေါက်ဖွားရာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဗယ်လေသည် တော်သုံးအဖြစ်မှ လူထုသုံး သဘင်တရပ်လည်း ဖြစ်လာလေသည်
ထိုစဉ်က ဗယ်လေတွင် အကတလှည့် အဆို၊ သို့မဟုတ် လင်္ကာရွတ်ခြင်းတလှည့်ဖြစ်သည်
၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အော်ပရာခေါ် ဂီတပြဇာတ်ကို စတင်ရေးသားပြသခဲ့ရာ၊ ဗယ်လေကို အော်ပရာဇတ်ကွက်အလယ်၌သော်လည်းကောင်း၊ ခေတ္တရပ်နားချိန်ပသော်လည်းကောင်း ကပြ အသုံးတော်ခံလေ့ရှိကြသည်
၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်း ကြေးသားဗဘ်လေ ကခြေသည်များပေါ်ပေါက်လာသည်
ပထမတွင် အမျိုးသား၊ နောင်အခါ အမျိုးသမီး ကခြေသည်များ ပါရှိလာသည်
၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သော ဗယ်လေသည် နောင်အခါတွင် စည်းကမ်းစနစ်၊ အသိုင်းအဝိုင်းများ များလွန်းပြီးလျှင် သမရိုးကျအတိုင်း ရှိနေ၍ မတိုးတက်ဘဲ နေခဲ့ရာ ၁၈ ရာစုနှစ်ထဲတွင် ဇန်းဇော့ဇက်နိုဗားသည် ဗယ်လေကို အဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာ သက်သက်ဖြစ်အောင် ပြုပြင်လိုက်သည်
ဗယ်လေ ကပြသူတို့အား ရှေးစံနစ်ဖြစ်သော မျက်နှာဖုံးစွပ်ခြင်းကိုလည်း မပြုစေတော့ပေ
ထို့ပြင် အဝတ်တန်ဆာများကို ပို၍လှပအောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် အမူအရာတို့ကို ပို၍ သဘာဝကျစေခဲ့သည်
၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် ဗယ်လေသည် ဥရောပတိုက်၌ အတန်ငယ် ခေတ်တိမ်လာသည်
ယင်းသို့ မှေးမှိန်လာသော ဗယ်လေကို ပြန်လည် အရောင်ထွက်စေသူမှာ ရုရှမှ ကောရီယိုဂရပ်ဖာ(ဗယ်လေဒါရိုက်တာ) တစ်ဦးဖြစ်သော မီရှယ် ဖိုးကင်းဖြစ်သည်
မီရှယ် ဖိုးကင်းသ ည် ရှေးရိုးဗယ်လေကို ဆန်းသစ်လှသော ဗယ်လေသဘင်ဖြစ်လာအောင် စီစဉ်မွမ်းမံတီထွင်လိုက်သည်
ဗယ်လေကဇာတ်သည် ရုရှားသို့လည်း ပြန့်ပွားရောက် ရှိခဲ့ရာ ၁၇၃၅ ခုနှစ်ခန့်က ရုရှားတွင် အင်ပီးရီးယယ် ဗယ်လေအတတ်သင်ကျောင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုကျောင်း၌ သင်ပြသော ဆရာကောင်းများကြောင့် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဗယ်လေသည် များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်
နိုင်ငံ၇ပ်ခြားမှ ဗယ်လေဒါရိုက်တာ အကျော်အမော်တို့သည် ရုရှဗယ်လေကို အဆင့်အတန်း မြင့်သည်ထက် မြင့်အောင် ဖန်တီးသင်ကြားပေးကြသည်
သို့သော် ၁၈ ရာစုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် ဗယ်လေသဘင် ညှိုးမှိန်လာရာ မီရှယ်ဖိုးကင်းက ပြန်လည်မြှင့်တင်ပေးခဲ့လေသည်
မီရှယ်ဖိုးကင်းသည် ဆီယာဂျီ ဒယာဂျီလျက် စီမံအုပ်ချုပ်သော ဗယ်လေအဖွဲ့ကို ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ပွဲထုတ်စေခဲ့ရာ၊ ဆန်းသစ်လှပသော ရုရှဗယ်လေသည် အလွန်ကျော်ကြားသွားလေသည်
ယင်းအဖွဲ့တွင် အမျိုးသားဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ ညီဇင်းစကီးနှင့် အမျိုးသမီး ဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ အန္ဒာ ပါဗလိုဗာတို့ ပါဝင်သည်
ယင်းတို့အဖွဲ့ ကပြတင်ဆက်သော ဗယ်လေကဇာတ်တို့မှာ ရှီဟာရာဇားဒီး၊ ပထရောရှကား၊ မီးငှက်၊ ငန်းရေအိုင် စသည်တို့ဖြစ်၍ ထူးကဲလှပတင့်ဆန်း လှပေသည်
ယင်းတို့ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မရိုးတမ်း ကပြခဲ့ရလေသည်
ဒယာဂျီလျက် ခေါင်းဆောင်သော ယင်းတို့အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ လည်း ကပြအသုံးတော်ခံခဲ့၍ အလွန်တရာ ချီးကျူးအားပေးမှုကို ခံခဲ့ရပြီးသော် ကမ္ဘာကျော်ကြားခဲ့လေသည်
လက်ပန်ချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
ဓမ္မဿရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dhammatha)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ဓမ္မဿကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓမ္မဿကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၈၀ ဦး နေထိုင်သည်
ရင်ဖန့်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်
ပင်တလည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintalel)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ပင်တလည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်တလည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၈ ဦး၊ မ ၁၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
အကလောရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ahkalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ အကလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၆၀ ဦး နေထိုင်သည်
သဒ္ဓါ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ အက္ကောဓန၊ ပညာ ဟူသော တရားငါးပါးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည်၏ အခြားမဲ့၌ နတ်ပြည်သို့ရောက်ရပုံကို ဘုရားရှင်က အရှင်အနုရုဒ္ဓါ မထေရ်အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ကမ္ဘောဇ ခင်လှိုင်ကို ဦးဘဦး၊ ဒေါ်ရွှေတင့်တို့က ၁၉၃၁ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ကျောက်မဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်လှိုင်ဖြစ်သည်
ကျောက်မဲမြို့ Vernacular ခေါ် မြန်မာမြို့ပုံကျောင်းမှ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်
ထို့နောက် တောင်ကြီးမြို့ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းမှအဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ထရစ်စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် M.B.B.S(R.G.N)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင်မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီး (သီပေါ)၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ခုနှစ် အထိ ခရိုင်ဆရာဝန်ကြီး (ကျောက်မဲ) အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ ပန်ဆယ်ဗေးနီးရားတက္ကသိုလ်မှဘွဲ့လွန်ဆေးပညာသင်တန်း (ခွဲစိတ်မှုပညာ) ဘာသာရပ်ဘွဲ့၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အီဒင်ဘာရာဆေးတက္ကသိုလ် F.R.C.S ဘွဲ့များရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၆ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင်လက်ထောက် ခွဲစိတ်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ခုနှစ်အထိ လားရှိုးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးရုံအုပ်ကြီး၊ ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆေးကောလိပ်မဂ္ဂဇင်းတွင် စာညွန့်များ၊ ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၈ - ၆၉ ခုနှစ်တွင် 'ခွဲစိတ်ခန်း၏ မီးရောင်အောက်ဝယ်' လုံးချင်းစာအုပ်ထုတေ်ဝခဲ့သည်
ထို့အပြင်ဆေးပညာရှာ ခရီးသည်၊ တွေ့ကြုံဆုံကွဲ ဘဝခရီးထဲ၊ ဆရာဝန်တို့၏ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ၊ ပျော်လိုက်ရွှင်လိုက် ငိုကာရယ်ကာ နှင့် မနားရသောသမားတစ်ဦး၏ ဘဝခရီး (၂၀၀၉) တို့ကိုလည်း ထုတေ်ဝခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၌ 'နယ်ခြားပျော် ဒုက္ခသည်သားချင်းများဆီသို့' ဆောင်းပါးရေးသားခဲ့သည်
'ကလျာမဂ္ဂဇင်း'ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် 'ရောဂါအမျိုးမျိုး ကုသမှုအဖုံဖုံ'ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော ရောဂါများအကြောင်းရေးသားခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးမြို့၌ ဘိုးဘွားရိပ်သာကို မçတည်ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
ကမ္ဘောဇခင်လှိုင်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ၁၂ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီနှင့် သားသမီးခြောက်ဦးကျန်ရစ်သည်
ဦးတင့်ဆန်း (၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုဖြစ်သော  ACE Construction ကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်
ဦးတင့်ဆန်းသည် ၂၀၁၁ မတ်လမှ ၂၀၁၂ ဩဂုတ်လအထိ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြောင်းမြမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
ညစ်ညမ်းခြင်း ဆိုသည်မှာ ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသောအရာများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆီသို့ စသွင်းလာခြင်းဖြင့်ဂေဟစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝတရား သို့မဟုတ် ဇီဝရုပ်သက်ရှိများ) အားတည်ငြိမ်မှုမရှိစေခြင်း၊ ဖရိုဖရဲဖြစ်ခြင်း၊ အန္တရာယ် သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေခြင်းဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဆူညံသံ၊ အပူ သို့မဟုတ် အလင်းကဲ့သို့သော စွမ်းအင်ပုံစံမျိုးဖြင့် တည်ရှိနိုင်သည်
ညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းများ၊ ညစ်ညမ်းခြင်း၏ လိုအပ်ချက်များသည် ပြင်ပပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် စွမ်းအင်များ၊ သို့မဟုတ် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပွားသောအရာများ ဖြစ်နိုင်သည် - သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပွားပါက၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝအဆင့်များကို ကျော်လွန်ပါက ညစ်ညမ်းစေသော အရာများအဖြစ် သဘောထားခြင်း ခံရသည်
ညစ်ညမ်းခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် ပင်ရင်းတစ်နေရာတည်း သို့မဟုတ် ပင်ရင်းတစ်နေရာတည်းမှ မဟုတ်သောညစ်ညမ်းခြင်းဟူ၍ အဆင့်ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားသည်
Blacksmith Institute (ဘလက်(ခ်)စမစ် တက္ကသိုလ်) မှကမ္ဘာ့အဆိုးဝါးဆုံး ညစ်ညမ်းသည့်နေရာများ စာရင်းတစ်ခုကို နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သည်
၂၀၀၇ ထုတ်ဝေခြင်းများတွင် ထိပ်ပိုင်းဆယ်နေရာအဖြစ် နာမည်စာရင်း အဆိုပြုခြင်းခံရသည်များမှာ Azerbaijan (အယ်ဇာဘိုင်ဂျန်)၊ China (တရုတ်)၊ India (အိန္ဒိယ)၊ Peru (ပီရူး)၊ Russia (ရုရှ)၊ Ukraine (ယူက ရိန်း) နှင့် Zambia (ဇမ်းဘီးယား) တို့တွင် တည်ရှိသည်
ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှု အမျိုးမျိုးရှိသည်
ယင်းတို့မှာလေထု ညစ်ညမ်းမှု၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် မြေဆီလွှာ ညစ်ညမ်းမှုများ|သစ်တောပြုန်းတီးမှုများဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းမှုများသည် လူတို့ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်
ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သဘာဝအစိတ် အပိုင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်လျက် ရှိသောကြောင့် သဘာဝအစိတ်အပိုင်း တစ်နေရာ၌ ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်လျှင် အခြားသဘာဝ အစိတ်အပိုင်း နေရာများသို့လည်း ပျံ့နှံသွားနိုင်သည်
လူတို့သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တန်ချိန်သန်းပေါင်းများစွာရှိသော ဓာတ်ငွေ့နှင့် အမှုန့်ကလေးများကို လေထု အတွင်းသို့စွန့်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်
မော်တော်ကားကဲ့သို့သော ယာဉ်များကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ဆီ၊ကျောက်မီးသွေးစသော လောင်စာများ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း လေထုညစ်ညမ်းမှု အများဆုံး ဖြစ်ရသည်
လောင်စာများမှ ထွက်လာသော လေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည့်အညစ် အကြေးများကို အရောင်မဲ့အဆိပ်ငွေ့များ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထူထဲမှောင်မည်းသော မီးခိုးလုံးကြီးများအဖြစ်၎င်းတွေ့ကြရသည်
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မျက်စိနာဖြစ်စေနိုင်သည်
ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်
ကင်ဆာရောဂါကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု အချို့သိပ္ပံပညာရှင်များက ယုံကြည်သည်
လေညစ်ညမ်းမှုသည် အပင်များရှင်သန်ရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်
အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်တိုက်တာအဆောက်အအုံများကိုလည်း ပျက်စီးလွယ်စေနိုင်သည်
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ရာသီဥတုကိုလည်း ဖောက်ပြန်စေနိုင်သည်
လေထုထဲရှိအမှုန်နှင့် ဓာတ်ငွေ့များသည် သဘာဝအပူချိန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သဖြင့် ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည်
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် မိလ္လာစွန့်ပစ်ရေး လုပ်ငန်းများကလည်း တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ဂါလံသန်းပေါင်းများစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို ရေထုအတွင်းသို့ စွန့်ပစ်ကြသည်
ယင်းကဲ့သို့သော စွန့်ပစ္စည်းများထဲတွင် ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များ၏စွန့်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများပါဝင်သည်
စက်ရုံအလုပ်ရုံနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံများမှ စွန့်ပစ်သော ရေများကြောင့် လူတို့ကိုအကျိုးပြုသည့် ရေထဲရှိ ငါး၊ ပိုးမွှား၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များသေကျေ ပျက်စီးနိုင်သည်
မြေဆီလွှာညစ်ညမ်းမှုသည် စိုက်ပျိုးပင်များအတွက်ရေကြီးသော ကမ္ဘာ့မြေအပေါ်ယံရှိ မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေသည်
သဘာဝအလျောက် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ၍ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသော မြေဆီလွှာသည် လူတို့၏ ပေါ့လျော့မှုကြောင့်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်
ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေး များကို အလွန်အကျွံ အသုံးပြုခြင်းသည်မြေကြီးအတွင်းရှိ လူ့အကျိုးပြုဗက်တီးရီယားနှင့် အခြားသက်ရှိများ ကို သေစေနိုင်သည်
လေနှင့် ရေတို့၏တိုက်စားမှုကြောင့်လည်း မြေဆီလွှာ အမြောက်အမြားဆုံးပါးရသည်
တောင်ယာလုပ်ရန်အတွက် သစ်ပင်နှင့် မြက်ပင်များကို ခုတ်ထွင် ပစ်ရာ၌အကာအကွယ်မဲ့ဖြစ်ရသော မြေဆီလွှာသည် လေနှင့်မိုးရေတို့၏တိုက်စားခြင်းဒဏ်ကိုခံရသည်
လမ်းများဖောက်ရန်အတွက်၎င်း၊ စက်ရုံများတည်ဆောက်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ တောတောင်များကို ရှင်းလင်းပစ်ကြရာ၌ လည်းကောင်း မြေဆီလွှာ ပြုန်းတီးကြရပြန်သည်
တန်ချိန် များစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို လမ်းဘေး၊မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်နှင့် အမှိုက်ပုံများ၌နှစ်စဉ် စွန့်ပစ်ကြသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝအလှကို ပျက်ပြားစေသည်
အမှိုက်ပုံများကြောင့် ပိုးဟပ်၊ ကြွက်စသော ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်ကြသည့် ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်များ ပေါက်ပွားလာရသည်
အချို့သောစွန့်ပစ္စည်းများကို မီးရှို့၍ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သော်လည်းထွက်ပေါ်လာမည့် မီးခိုးများက လေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည်
ယင်းတို့ကို ရေထဲသို့ စွန့်ပစ်ပြန်လျှင်လည်း ရေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည်
မြို့ကြီးများတွင် စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှ အများဆုံးကြားနေရသည့် ကျယ်လောင်သော အသံများသည် လူတို့ကိုစိတ်ညစ်ညူးစေသည်
ဆိုးရွားလွန်းသော အသံများဆိုလျှင် နားကိုပင်ပင်းစေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် ဆိုးရွားသော အသံဗလံများကိုပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှု အကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆကြသည်
အနုမြူလျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် အီလက်ထရွန်နစ် ကိရိယာများမှလည်း ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များအနည်းနှင့်အများ ထွက်လျက်ရှိရာ ယင်းတို့နှင့်အများအစား အတွေ့အထိခံရလျှင် ကင်ဆာနှင့်တကွ အခြားရောဂါများ ရစေနိုင်သည်
ဒီဒီတီကဲ့သို့သော ပိုးသတ်ဆေးများကြောင့် ငှက်များ၊ ငါးများနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များ အများအပြား သေကျေခဲ့ရသည်
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ အသုံးပြုသည့် လောင်စာများမှ ထွက်လာသော ပြဒါးဆိပ်နှင့် ခဲဆိပ်များကလည်း လူတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်သည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ တစ်နေ့တခြား ကြီးထွားလာလျက် ရှိနေသဖြင့် ယခုအခါ နိုင်ငံအစိုးရများနှင့် လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများက ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့နည်းစေရန် ကြိုးစားလျက်ရှိသည်
ညစ်ညမ်းခြင်း အဓိကပုံစံများကို တစ်ခုချင်းစီနှင့် ဆက်စပ်သော သီးခြားညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အောက်တွင် စာရင်းပြုစုထားသည် -၁
လေထုညစ်ညမ်းခြင်း - ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အမှုန်အမွှားများကို လေထုအတွင်းသို့ ထုတ်လွှတ်ခြင်း
ဘုံဖြစ်သော ဓာတ်ငွေ့နှော ညစ်ညမ်းစေသည့်အရာများတွင် စက်ရုံနှင့် မော်တော်ယာဉ်များမှ ထုတ်လွှတ်သော carbon monoxide (ကာဗွန် မိုနောက်ဆိုဒ်)၊ sulfur dioxide (ဆာလဖာဒိုင် အောက် ဆိုဒ်)၊ chlorofluorocarbons (CFCs) (ကလိုရိုဖလူရိုကာဗွန်များ) ဖြင့်ဓာတ်ပြုသောဓာတု ozone (အိုဇုန်း) နှင့် မီးခိုးမြူတို့သည် nitrogen oxides (နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်) များနှင့် hydro carbons (ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ) တို့သည် နေရောင်ခြည်နှင့် ဓာတ်ပြုရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
အမှုန်အမွှားပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဖုန်မှုန့်အနုစားများကို ၎င်းတို့၏ အလွန်သေးငယ်သောတိုင်းတာ သည့်မီတာ အရွယ်အစား PM10 မှ PM2.5 ဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖော်ပြသည်
ရေထုညစ်ညမ်းခြင်း - စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် အရာများကို မျက်နှာပြင်တွင် စီးဆင်းနေသည့်ရေ အတွင်းသို့ ထုတ်လွှတ်ခြင်း၊ မြစ်ကြောင်း ရေနုတ်မြောင်းစံနစ်အတွင်းသို့ စွန့်ထုတ်ခြင်း၊ မြေအောက်ရေ အတွင်းသို့စိမ့်ဝင်စေခြင်း၊ အရည်ယိုဖိတ်ခြင်းများ၊ စွန့်ပစ်ရေ ထုတ်လွှတ်ခြင်းများ၊ ရေထဲတွင် မြေဩဇာဓာတ်အလွန်များခြင်း နှင့်အမှိုက်သရိုက် စွန့်ပစ်ခြင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်
မြေကြီးညစ်ညမ်းမှုဖြစ်ခြင်း သည်ယိုဖိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မြေအောက်ယိုစိမ့်မှုတို့မှ ဓာတုပစ္စည်းများကို ထုတ်လွှတ်သောအခါ ဖြစ်ပွားသည်
အရေးပါဆုံးသော မြေကြီးကို ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့်အရာများမှာ hydrocarbons (ဟိုကျဒရိုကာဗှနျမြား)၊ heavy metals (မာကွောသော သတ်ထုမြား)၊ MTBE၊[8] herbicides (ပေါင်းသတ်ဆေးများ) နှင့် pesticides (ပိုးသတ်ဆေးမြား) နှင့် chlorinated hydrocarbons (ကလိုရင်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်မြား) ဖွဈကွသညျ
အမှိုက်သရိုက်များစွန့်ပစ်ခြင်း၅
ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ညစ်ညမ်းခြင်း - အဏုမြူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အဏုမြူလက်နက်များ သုတေသနပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အသုံးချခြင်းကဲ့သို့သော အဏုမြူရုပဗေဒတွင် ၂၀ ရာစု လှုပ်ရှားမှုများမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်
alpha (အယ်(လ်)ဖာ ဒြပ်မှုန် ထုတ်လွှတ်သည့်အရာများ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အက်တီနိုက်များ ကိုကြည့်ပါ
အသံညစ်ညမ်းခြင်း - ယာဉ်လမ်းကြောဆူညံသံ၊ လေယာဉ်ဆူညံသံ၊ စက်ရုံများမှဆူညံသံနှင့် မြင့်မားသော ပြင်းအားရှိအသံလှိုင်းဖြင့် ရေအောက်ဝတ္ထုတို့၏ တည်နေရာကို ရှာဖွေသောကိရိယာ တို့ပါဝင်သည်
အလင်းညစ်ညမ်းခြင်း - အလင်းကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု၊ အလွန်အကျွံ အလင်းရောင်ပေးခြင်းနှင့် နက္ခတ္တဗေဒနှင့်ဆိုင်သော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်
အမြင်ညစ်ညမ်းခြင်း - မိုးပျံလျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းများ၊ မော်တော်ကားလမ်းဘေးရှိ ကြေညာဆိုင်း ဘုတ်များ၊ အမြင်မတင့်တယ်သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များ (ကမ်းမြောင်နေရာ၌ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော် ခြင်းမှစ၍)၊ အမှိုက် သို့မဟုတ် အစိုင်၊ အခဲ၊ အဖတ်ကဲ့သို့သော စည်ပင်သာယာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ဟင်းလင်းပြင်၌ သိမ်းဆည်းထားခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်
အပူဓာတ်ဆိုင်ရာညစ်ညမ်းခြင်း - ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုတွင် ရေကို အအေးပေးရာ၌သုံးသော အရည်အဖြစ် သုံးခြင်းကဲ့သို့သော လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် သဘာဝရေအစုအဝေးများ အတွင်းတွင် အပူချိန် ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းစေသော ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ လေ၊ ရေ သို့မဟုတ် မြေကြီးကို ညစ်ညမ်းစေသည့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းစေသော ပစ္စည်းတစ်ခု၏ ပြင်းထန်မှုကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အချက်သုံးချက်မှာ- ၎င်း၏ ဓာတုဗေဒသဘာဝ၊ ပြင်းအားနှင့် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းတို့ဖြစ်သည်
လေထုညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝနှင့်လူသားတို့ပြုလုပ်သော အရင်းအမြစ်များ နှစ်ခုစလုံးမှ ဖြစ်ပွားသည်
ယင်းသို့ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် လောင်ကျွမ်းခြင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ဓာတ်သတ္ထုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ပွဲများမှ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လူတို့ပြုလုပ်သော ညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများသည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်း ညီမျှခြင်းတွင် ပို၍ပို၍ အရေးပါလာသည်
မော်တော်ယာဉ်များမှ ထုတ်လွှတ်သော အခိုးအငွေ့များသည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းကို အဓိကဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်
တရုတ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ရုရှ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဂျပန်တို့သည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းအတွက် ထုတ်လွှတ်နေသော ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံများဖြစ်သည်
မရွေ့လျားသော အဓိကညစ်ညမ်းစေသည့် အရင်းအမြစ်များတွင် ဓာတုဗေဒစက်ရုံများ၊ ကျောက်မီးသွေး လောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်လုပ်သောစက်ရုံများ၊ ရေနံချက်စက်ရုံများ၊ရေနံဓာတုပစ္စည်းစက်ရုံများ၊ အဏုမြူ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ စွန့်ပစ်သည့်လုပ်ငန်း၊ အမှိုက်မီးရှို ့ဖျက်ဆီးသည့် မီးပြင်းဖိုများ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ခြံအကြီးစားများ (နို့စားနွားများ၊ ဝက်များ၊ ကြက်၊ဘဲများ စသည်ဖြင့်)၊ PVC ပီဗွီစီ စက်ရုံများ၊ သတ္တုထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ၊ ပလတ်စတစ်စက်ရုံများနှင့် အခြားအကြီးစား စက်မှုလုပ်ငန်းများ ပါဝင်ကြသည်
စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝအလျောက်ပေါက်နေသော အပင်များကို အပြီးသတ်ခုတ်လှဲခြင်းနှင့် မီးရှို့ခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ပေါင်းသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း တို့ပါဝင်သော ခေတ်ပေါ် အလေ့အထများမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်
နှစ်စဉ် ၄၀၀ မီလီယံ မက်ထရစ်တန်ခန့်ရှိသော အန္တရာယ်ရှိသည့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်လေ့ရှိသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်နိုင်ငံတည်းပင် ၂၅၀ မီလီယံ မက်ထရစ်တန်ခန့်ကို ထုတ်လုပ်သည်
အမေရိ ကန်သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာရှိသော်လည်း အကြမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ CO2 (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်) ထုတ်လွှတ်သည့် ပမာဏ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် ပမာဏ၏ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် 30 ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ကျော်လွန်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်လွှတ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၀ ကျော်မှ သိပ္ပံပညာရှင် ၂,၅၀၀ ၏အလုပ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် Inter -governmental Panel on Climate Change (IPCC) (ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအဆင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့) ၏အစီရင်ခံစာတွင် လူသားများသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်ကတည်းကစ၍ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု အတွက် အဓိကအကြောင်းတရားဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်
လူသားများတွင် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်ခြင်းများကို ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးဆက်များကို ရှောင်ရှားရန် နည်းလမ်းများရှိသည်ဟု အဓိကကျသော ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှ သုံးသပ်ထားသည်
သို့သော်၊ ရာသီဥတုကို ပြောင်းလဲရန် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းတွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံကဲ့သို့သော ရှေးရုပ်ကြွင်းလောင်စာများမှ အသွင်ကူးပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရန်လိုအပ်သည်ဟု UN's Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (ကုလသမဂ္ဂ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့) ၏ ယခုနှစ်အတွက် နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာအရ သိရသည်
တွေ့နေကျဖြစ်သော မြေကြီး ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့်အရာအချို့မှာ chlorinated hydrocarbons (CFH) (ကလိုရင်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ)၊ အကြီးစားသတ္ထုများ (chromium (ခရိုမီယမ်)၊ cadmium (ကဒ် ဒမီယမ်)-- ပြန်လည်အားသွင်းနိုင်သည့် ဓာတ်ခဲများ တွင်တွေ့ရသည်
ခဲပါသော သုတ်ဆေးများတွင် တွေ့ရ သော ခဲ၊ လေယာဉ်ဆီ နှင့်အချို့သော တိုင်းပြည်များတွင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ဓာတ်ဆီ၊ MTBE၊ zinc (ဇင့်)၊ arsenic (အာဆင်းနစ်အဆိပ်)စိန်နှင့် benzene (ဘင်(န်)ဇင်း) တို့ဖြစ်သည်
စက်ရုံများမှ ဘေးထွက် ပစ္စည်းများကို ဓာတ်မြေဩဇာအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်ပြုလုပ်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည့် အလေ့အထသည် မြေကြီးအား သတ္ထုဓာတ်မျိုးစုံဖြင့် ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် ရလဒ်ကိုရရှိကြောင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သတင်းအစီရင်ခံစာ အစဉ်လိုက်များကို စုစည်းထားသည့် Fateful Harvest (ကြမ္မာငင်သော အကျိုး ဆက်) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်
သာမန်စည်ပင်သာယာ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် မြေကြီးပတ်ဝန်းကျင် (ရံဖန်ရံခါ မြေအောက်ရေ) အတွင်းသို့ ဓာတုပစ္စည်း အမြောက်အမြားဝင်ရောက်စေသည့် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး အမှိုက်အမျိုးအစားမျိုးစုံ၊ အထူးသဖြင့် ထိုနေရာများတွင် တရားမဝင်စွန့်ပစ်သည့်ပစ္စည်းများ ကိုလက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ၁၉၇၀ မတိုင်မီ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် U.S (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) သို့မဟုတ် ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU) မှ ထိန်းကွပ်မှု အနည်းငယ်သာရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
ပုံမှန်မဟုတ်သော ထုတ်လွှတ်ခြင်းများဖြစ်သည့် TCDD ကဲ့သို့သော dioxins (ဒိုင်အောက်စင်) ဟုရိုးရှင်းစွာ အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့် polychlorinated dibenzodioxins (ပေါ်လီကလိုရီနိုတ် ဒိုင်ဘင်ဇိုဒိုင်အောက်စင်) များထုတ်လွှတ်ခြင်းတို့ရှိသည်
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်နိုင်သည်
ဥပမာ- ဟာရီကိန်းများသည် မိလ္လာအညစ်အကြေးကြောင့် ရေညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် သင်္ဘောများ သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်များ ပေါက်ကွဲ ထွက်ခြင်းကြောင့် ရေနံဓာတုပစ္စည်းများ ယိုဖိတ်ခြင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်လေ့ရှိသည်
ကမ်းလွန်ရေနံတူးစင်များ သို့မဟုတ် ရေနံချက်စက်ရုံများ ပါဝင်သည့်အရာများတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာဆုံးရှုံးမှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ခြင်းမှာ ဖြစ်နေကျဖြစ်သည်
အဏုမြူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ သို့မဟုတ် ရေနံတင်သင်္ဘောများကဲ့သို့သော ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် အရင်းအမြစ်များ မတော်တဆမှုဖြစ်ပွားပါက ပျံ့နှံ့ပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည့် အလားအလာရှိသော လွှတ်ထုတ်ခြင်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်
အသံညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် အမှုကိစ္စတွင် အဓိကဖြစ်သော အရင်းအမြစ်မှာ မော်တော်ယာဉ်ဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အလိုမရှိသော ဆူညံသံများအားလုံး၏ ကိုးဆယ်ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထုတ်လုပ်သည်
သက္ကယ်မြောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeimyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ သက္ကယ်မြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်မြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၂ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဉတ်၊ သိစေခြင်း၊ သိစေချက် စကား
တစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကိစ္စပြုလုပ်ရာဝယ် သံဃာအား သိစေခြင်း သိစေချက် စကား ရပ်သည် ဉတ်မည်၏
ယင်းဉ တ်သည် အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉတ်, နိဒ္ဒိဋ္ဌဉတ်ဟု ၂-မျိုးပြားသည်၊ သံဃာ သိစေချက်စကားရပ်၏ အဆုံး၌ ဧသာ ဉတ္တိ ဟုမညွှန်ပြ(မပါရှိ)သော ဉာတ်သည် အနိဒ္ဒိဋ္ဌဉတ်မည်၏၊ ကမ္မဝါစာ ရွတ်ဖတ်ရန် မလိုပဲ ဉတ်သည်ပင်လျှင် သံဃာ့ကံမည်၍ ကမ္မဉတ်လည်း မည်၏၊ ဉတ္တိကံပင်တည်း
သံဃာအား သိစေချက် စကားရပ်၏အဆုံး၌ ဧသာ ဉတ္တိဟုညွှန်ပြ(ပါရှိ)သော ဉာတ်သည် နိဒ္ဒိဋ္ဌဉတ်မည်၏၊ယင်းဉတ်သည် ကမ္မဝါစာ၏ မူလဘူတအခြေဖြစ်၍ (ရှေးဦးစွာ ရွတ်ဆိုအပ်၍) ကမ္မပါဒဉတ်မည်၏၊ ဉတ္တိဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့၌ ပါသော ဉတ်ပင်တည်း
ဧသာ ဉတ္တိဟုထည့်၍ ရွတ်ဆိုခြင်းသည်ကား ကမ္မဝါစာရှိသေးသည် (ကမ္မဝါစာရွတ် ရဦးမည်)၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှါတည်း
ယင်းသော ဉတ္တိဟူသောစကားရပ်ကို ဉတ္တိ ဒုတိယကံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့၌ ဧကန်ရွတ်ဆိုရမည်
ဉတ္တိကံ၌ကား ၎င်းစကားရပ်ကို ရွတ်ဆိုရန်မလို (ဥပေါသထံ ကရေယျ)စသည်၌ ယျအက္ခရာ ရွတ်ဆိုပြီးလျှင် ပြီးခြင်း ဉတ္တိကံ ပြီးဆုံးသည်သာ
ကုသိုလ်တရားတို့၌ တည်နေခြင်းကိုပင် ချီးမွမ်းတော်မမူကြောင်း၊ ဆုတ်ယုတ် နေလျှင် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်းကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားနေခြင်းကိုသာလျှင် ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူကြောင်း တည်နေမှု၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတို့ကို ချီးမွမ်းတော်မမူကြောင်း
သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာ၊ ပဋိဘာနတရားတို့၌ မတည်သော ယင်းတရားတို့ တိုးပွားမနေသောရဟန်းသည် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မတည်တံ့၊ မတိုးပွားပဲ ဆုတ်ယုတ်နေလေသည်
ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားသောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တည်တံ့နေ၏
မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားပေ
ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မတည်တံ့၊ မဆုတ်ယုတ်သောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တိုးပွားနေသောရဟန်းဖြစ်သည်
ပရစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ဘဲ “သစိတ္တပရိယာယကုသလ”ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်အောင် အားထုတ်ရမည်
သစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်ပုံ အကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဇန်ညှပ်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်
ဇန်ညှပ်(ဇန်နီယပ်) မျိုးနွယ်စု ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် ပတ်သက်သော ရှေးရိုးစဉ်လာစကားမှာ ကလေးမြို့(ကောလ်ပီး)တွင် ဖိုးလုံးဆိုသူ အဘိုးကြီးတစ်ဦး၏ အချစ်ဆုံးမြေး ဇန်ညှပ်(ဇန်နီယပ်)သည် ခရီးထွက်ခဲ့ရာ တီဗန်ရေအိုင်အနီးသို့ ရောက်သော် ထမင်းဆာသဖြင့် သစ်ပင်တစ်ပင်၏ အသီးကို ဆွတ်စားသည်
ထိုသစ်သီးမှာ ဇီးဖြူသီးဖြစ်သည်
ဇန်ညှပ်(ဇန်နီယပ်)သည် ဇီးဖြူသီးကို စားပြီးရေသောက်ရာ ရေမှာချိုနေသောကြောင့် ထိုဒေသမှာပင် ရွာတည်နေသည်
ယင်း၏ အဆက်အနွယ်များကို ဇန်ညှပ်(ဇန်နီယပ်) မျိုးနွယ်စုဟု တွင်လေသည်
မက်ကနီယူး မဲဒါ (၁၉၉၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆ မွေးဖွား) သည် ဂျပန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သူသည် သရုပ်ဆောင်နှင့် ကိုယ်ခံပညာရှင် ဆန်နီချီဘာ ၏သားဖြစ်သည်
၁၉၉၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
သူသည် ဂျပန်မိဘများ၏သား တာမာမီ ချီဘာ နှင့် ဂျပန်အက်ရှင်ရုပ်ရှင်မင်းသား ဆန်နီချီဘာ နှင့် မွေးချင်း (၂) ယောက်၊ ဂျူရီ မန်နာစီ (ယခင်အိမ်ထောင်မှ သူ့အဖေ၏သမီး) နှင့် အစ်ကို ဂေါ်ဒန် မဲဒါ အမည်ရှိ ညီအစ်ကိုတစ်ဦးရှိသည်
.ကျော်ကြားသူမဟုတ်သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး အမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်န၀ါရီလတွင် ညီဖြစ်သူ၏ လက်ထပ်မှုနှင့်အတူ လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုကို ကြေငြာခဲ့သည်
အပင်မှာ ဆေးတလုံးပင်နှင့်တူသည်
အဖြူအနီ ၂မျိုးရှိ သည်
အရိုးကို ဆိတ်သော် နို့စေးယိုထွက်သည်
ဈေးပိုင်းရွာ၊ ရေလဲကလေး
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၅ ဦး၊ မ ၉၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးစံသာအောင် ( ခရစ် ၁၉၂၅ - ၁၉၈၁ ) သည် ရခိုင်နှင့်မြန်မာ လူမှုရေးနယ်ပယ်၊ ပညာရေး နယ်ပယ်၊ စာပေယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ် အသီးသီးတွင် ထင်ရှားသူဖြစ်ပြီး ၁၉၇၁-ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု၊ သုတပဒေသာ (သိပ္ပံနှင့်အသုံးချသိပ္ပံဘာသာရပ်) ဆုရ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဆရာကြီးဦးစံသာအောင်ကို ၁၉၂၅ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့၊ ရွှေပြားရပ်၌ အဖဦးသာဇံဦး A.T.M , K.S.M (အငြိမ်းစား စက်ရှင်တရားသူကြီး)၊ အမိဒေါ်မဘု တို့မှ မွေးဖွားသည်
ငယ်စဉ်က တီတီစီကျောင်း၊ သာယာဝတီ၊ မြင်းခြံ၊ စစ်တွေ အစိုးရ စာသင်ကျောင်းများတွင် ပညာသင်၍ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တန်းမြင့် ကျောင်းထွက် စာမေးပွဲကို စစ်တွေ အစိုးရ အထက် တန်း ကျောင်းမှ အောင်မြင်သည်
ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များတွင် ဂုဏ်ထူးရသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သော ပထမတန်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်
ပါမောက္ခဒေါက်တာမောင်မောင်ခ၏ ပထမဦးဆုံး ဂုဏ်ထူးတန်း ကျောင်းသား ဖြစ်သည်
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ရူပဗေဒပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ရာ သန့်စင်ရူပဗေဒဘာသာဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနတွင် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်
၁၉၅၁ တွင် ရူပဗေဒ လက်ထောက်ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းသည်
၁၉၇၀ပြည့်နှစ်အောက်တိုဘာလတွင် တက္ကသိုလ်များအုပ်ချုပ်ရေးရုံး၌ ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်များ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါမောက္ခအဖြစ် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အထက်တန်းပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
ဦးစံသာအောင်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမောင်မောင်ခနှင့် တွဲဖက်၍ အထက်တန်းကျောင်းသုံး ရူပဗေဒ စာအုပ်များကိုလည်းကောင်း၊ သိပ္ပံ ဥပစာတန်းများအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ရူပဗေဒ စာအုပ်များကိုလည်းကောင်း ရေးသားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် တတိယနှစ် မက္ကင်းနစ် စာအုပ်ကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးစံသာအောင်သည် စာပေအရေးအသား ကောင်းသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၍ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆုကို သိပ္ပံနှင့် အသုံးချ သိပ္ပံဘာသာရပ်၌ 'ရူပဗေဒအကြောင်း သိကောင်းစရာ' စာအုပ်ဖြင့် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်
ရခိုင်အမျိုးသား စာဆိုများအနက် ဦးစံသာအောင်သည် အမျိုးသားစာပေဆုကို ပထမဦးဆုံး ဆွတ်ခူးခဲ့သူဖြစ်သည်
သိပ္ပံ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာသတင်းစာများ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များတွင်ရေးသားခဲ့သည်
သိပ္ပံဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ဖြစ်သော  ရူပဗေဒအကြောင်းသိကောင်းစရာ(၁၉၇၁)ကွန်ပျူတာ (၁၉၇၃)အက်တမ်နှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင် (၁၉၇၄)စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် အထိ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဗီယင်နာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီများတွင် ပြုလုပ်သော သိပ္ပံဆွေးနွေးပွဲများ၊ အဏုမြူဓာတ်ပေါင်းဖိုဆိုင်ရာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ သိပ္ပံကိရိယာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ အာကာသသိပ္ပံ ဆွေးနွေးပွဲများသို့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု (ယခု ရုရှားဖရက်ဒေးရှင်းနိုင်ငံ) တို့၌ ပညာရေးလုပ်ငန်းများ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၇၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ တွင် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် စတုတ္ထအစည်းအဝေးတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲတွင် စစ်တွေမြို့ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမ အစည်းအဝေးတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ အစည်းအဝေးတွင် သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၉ ၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသို့ လေ့လာရေးခရီးသွားရောက်ခဲ့သည်
ဦးစံသာအောင်သည် ရှေးဟောင်း ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာ အက္ခရာရင်းမြစ် ပညာရှင် ဦးသာမြတ်ကို စံပြု၍ သိပ္ပံ ပညာ နယ်ပယ်မှ ဝိဇ္ဇာပညာရပ် နယ်ပယ်သို့ ကူးပြောင်းလာသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ရခိုင်လူမျိုးတိုင်းရင်းသားများထဲမှ ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းသုတေသီပညာရှင်များ ဖြစ်သော ဦးစံရွှေဘု၊ ရခိုင်ပဏ္ဍိတ် ဦးဦးသာထွန်း၊ ဦးအောင်သာဦး တို့ထင်ရှားခဲ့သည့်အပြင် ဦးစံသာအောင်သည်လည်း ရူပဗေဒ ပါမောက္ခ၊ အထက်တန်းပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ထမ်း ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးဟောင်း ရခိုင်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပညာရှင် အဖြစ် ပိုမို ထင်ရှားခဲ့သည်
သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စာပေများလည်းရေးသားခဲ့ရာ အောက်ပါစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မှ ရခိုင်ပြည်သုံးအက္ခရာ(၁၉၇၄)အာနန္ဒာစန္ဒြ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီမင်း (၁၉၇၅)ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ (၁၉၇၉)ရှေးဟောင်းရခိုင်ပြည် ဗုဒ္ဓအနုပညာ - The Buddhist Art at Ancient Arakan  (၁၉၇၉) (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်) အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မှ ရခိုင်ပြည်သုံးအက္ခရာ(၁၉၇၄) ခေတ်ဦးရခိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ ဦးစံသာအောင်၏ ပထမဦးဆုံး သုတေသန လက်ရာမှာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေရေးသားခဲ့သော ‘အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မီ ရခိုင်ပြည် သုံးအက္ခရာ’ စာအုပ် ဖြစ်သည်
ဤစာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ စာရေးသူက နိဒါန်းတွင် -“ဤစာအုပ်တွင် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံသုံး ဗြာဟ္မီ အက္ခရာအကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မီ အက္ခရာများ အကြောင်းကို လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်
ယင်းတို့ မည်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာပုံကိုလည်း ရှင်းလင်းထားသည်
ယင်းနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများ၊ ခေါင်းလောင်းစာများ၊ ဒင်္ဂါးစာများ၊ ကြေးနီပြားစာ စသည်တို့ကို သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်နှင့်တကွ မူရင်းစာကိုပါ ယနေ့သုံး မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ပြန်ဆို ကူးရေး၍လည်း ဖော်ပြထားသည်
ယင်းရို့ကို စုစည်းပြီး ၆ ရာစု မတိုင်မီ ရခိုင် ပြည် နယ်သုံး ဗျည်းနှင့် သရရို့ကို ထုတ်ယူ၍ ဖော်ပြထားသည်” ဟု ရှင်းလင်းထားသည်
ထိုသို့ ရှင်းလင်းရာတွင် ဗြာဟ္မီ အက္ခရာများ ခေတ်အဆက် ဆက်ပြောင်းလဲလာပုံ ဇယား၊ ဓာတ်ပုံ၊ အဓိ ပ္ပာယ် ရှင်းလင်းချက်၊ မှတ်ချက်များနှင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြထားသည်
တဖန် ယင်းရို့ကို ခြုံငုံ သုံးသပ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သုံး အက္ခရာများသည် ပျူအက္ခရာနှင့် လည်းကောင်း၊ ကဒံဗ၊ ပလ္လ အက္ခရာများနှင့် လည်း ကောင်း ကွဲပြား ခြားနားသည်
ဆင့်ပွား မဟုတ်ဟု တင်ပြထားသည်
ရှေးဟောင်းရခိုင် အက္ခရာရင်းမြစ် ပြောင်းလဲလာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် စနစ်တကျ လေ့လာ တင်ပြထားသော သုတေသနလက်ရာ တရပ် ဖြစ်သည်
အာနန္ဒာစန္ဒြ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီမင်း (၁၉၇၅) ရှေးဟောင်း ရခိုင်သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် စနစ်တကျ တူးဖော်မှု အားနည်းခဲ့ပါသည်
ထို့ပြင် ရခိုင် ရာဇဝင်သည်လည်း အခြားသော ရာဇဝင်များ နည်းတူ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရှေးဟောင်း အစဉ်အလာ ပြောစကားများ၊ ထူးကဲ အံ့ဩဖွယ်ရာများနှင့် ဆက်နွယ်နေသဖြင့် တိကျခိုင်မာမှု မရှိလှပေ
သို့သော် အေဒီ ၇၂၉ ဝန်းကျင်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ယူဆသော အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို ရခိုင်ပြည် နယ် မြောက်ဦးမြို့ရှိ သျှစ်သောင်းဘုရား၌ တွေ့ရှိခဲ့ရာမှ ခေတ်ဦးရခိုင် သမိုင်းသည် ပိုမို ပီပြင်လာသည်
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို သျှစ်သောင်းဘုရား အနီးတွင် တွေ့သာကြောင့် သျှစ်သောင်းဘုရား ကျောက်စာ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာအရ ရခိုင် ဝေသာလီမြို့ဟောင်း သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အစော ဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံများဟု ယူဆသော ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ သရေခေတ္တရာ ရို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဟု ပညာရှင်များ က သတ်မှတ် ကြပါသည်
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို ပထမဦးဆုံး အဓိပ္ပာယ် ဖော်ထုတ်၍ စာတမ်းရေးသားပြုစုကြသူများမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစရှိသော နိုင်ငံတကာမှ သုသေတနပညာရှင်များဖြစ်ပါသည်
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာနှင့်ပက်သက်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် အပြည့်အစုံဆုံး သုတေသန လက်ရာ ပြပါ ဆိုလျှင် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ဦးစံသာအောင်၏ ‘အာနန္ဒစန္ဒြ၊ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီ မင်း’ စာအုပ် ကို ပြရမည်ဖြစ်သည်
အဆိုပါစာအုပ်တွင် လိုအပ်သော ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ၊ ရုပ်ပုံများ အပြည့်အစုံ ပါဝင်သည်
ကျောက်စာကို တလုံးချင်း အဓိပ္ပာယ် ဖလှယ်၍ ကျောက်စာ ဖတ်ပုံ နည်းစနစ်ကို ရှင်းလင်းထားသည်
ထို့ပြင် ခေတ်ဦး ရခိုင်မင်းဆက် အမည်များကို ကျောက်စာပါ သက္ကရာဇ်များနှင့် ညှိနှိုင်းထားရာ ရခိုင်သမိုင်း၊ ဒင်္ဂါးနှင့် ဗုဒ္ဓ အနုပညာ လေ့လာလိုသူများ အတွက်ပါ အထူး အသုံးဝင်လှပါသည်
ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ (၁၉၇၉) ဦးစံသာအောင်၏ တတိယမြောက် သုတေသန လက်ရာမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ထွက်ပေါ်ခဲ့သော ‘ရခိုင် ဒင်္ဂါးများ’ ဖြစ်သည်
ယင်းစာအုပ်ကို ဦးစံသာအောင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Lancashire and Chesice Numismatic Spciety မှ ‘Arakanse Coins’ အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်
ဘာသာပြန်သူမှာ မစ္စတာ ရော်ဘင်ဆင် (Mr. Robinson) နှင့် အေးဆက် (Aye Set) တို့ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျ အမျိုးသား တက္ကသိုလ်မှ ပင်မလာဂတ်မန်း (Pamela Gutman) သည်လည်း ၎င်း၏ Ph.D ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဦးစံသာအောင်နှင့်တွဲဖက်ကာ ‘ခေတ်ဦးရခိုင်’ (Ancient Arakan) ဟူသော သုတေသနခေါင်းစဉ်ဖြင့် မြောက်ဦးတွင်သုတေသစာတမ်း ပြုခဲ့ပါသည်
ဦးစံသာအောင်၏ ‘ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ’ စာအုပ်တွင်  ဒင်္ဂါးများ ပေါ်ပေါက်လာပုံ၊ ရှေးဟောင်း ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ၊  ရခိုင် ဝေသာလီ ဒင်္ဂါး များကို ရခိုင် ရာဇဝင်များနှင့် ညှိခြင်း၊ အာနန္ဒစဏ္ဍန္ဒမင်း ကျောက်စာပါ ရှေးမင်းများ၊ ဒင်္ဂါးစာများ ဖတ်ရန် ဗျည်းနှင့် သရများ၊  ဒင်္ဂါးပြုလုပ်သော ပစ္စည်း၊ အရွယ်အစားနှင့် အလေးချိန်၊ ရခိုင်ဒင်္ဂါး ၁၄၈ပြား၏ ဓာတ်ပုံများ စသဖြင့်ပြည့်ပြည့်စုံစုံဝေဝေဆာဆာဖော်ပြထားပါသည်
“ရှေးဟောင်း ဒင်္ဂါးတပြားသည် ခေတ်တခေတ်၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စာပီ အနုပညာနှင့် ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုကြီး တရပ်လုံးကို လွှမ်းခြုံထားရကား အမျိုးသား သမိုင်းကို သိလို သူတိုင်း ဒင်္ဂါးသမိုင်းကို လေ့လာကြရမည် ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုသို့သော သမိုင်းအတွက် ဦးစံသာ အောင်၏ ‘ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ’ သည် ပုဗ္ဗမင်္ဂလာပင် ဖြစ်တော့သည်
သက္ကတဘာသာ ကျွမ်းဝင်လိုသူများ၊ ရှေး ဟောင်း အက္ခရာ လက်ရေးပညာကို လေ့လာလိုသူများ၊ သမိုင်းပညာသျှင်များ၊ ဘောကဗေဒ ပညာရှင် များ စသည်ရို့ လေ့လာထိုက်သည့် ကျမ်းတဆူ ဖြစ် သည်” ဟု ကြိုဆိုဝေဖန်ထားပါသည်
ရှေးဟောင်းရခိုင်ပြည် ဗုဒ္ဓအနုပညာ(၁၉၇၉) ဦးစံသာအောင်၏ နောက်ဆုံးလက်ရာမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ခေတ်ဟောင်း ရခိုင် ဗုဒ္ဓ အနုပညာလက်ရာများ ‘The Buddhist Art of Ancient Arakan’ စာအုပ် ဖြစ်သည်
ဤစာအုပ်တွင် အေဒီ ၈ ရာစု အာနန္ဒြမင်း မတိုင်မီ ရခိုင် ရာဇဝင်လာ မင်းဆက်များ ကို ခေတ် သုံးခေတ် ပိုင်းခြား၍ မင်းဆက် ဇယားများနှင့် တင်ပြသည်
ထို့နောက် ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီမြို့ဟောင်း တို့ကို မြေပုံအညွှန်းနှင့် အသေးစိတ် လေ့လာ တင်ပြထားသည်
ထိုမှတဆင့် ရခိုင်ဒေသမှ တူးဖော် တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ရုပ်ပွားတော်များ၏ မုဒြာဟန် အမျိုးမျိုးကို ဆွေးနွေး တင်ပြ သည်
ထို့ပြင် ထူးခြားသော မကိုဋ်ဆောင်း ရုပ်ပွားတော်များနှင့် ပြည့်ဖြိုးဟန် (ဗိုက်ပူ) ရုပ်ပွားတော်များ ကို လေ့လာ ရှင်းလင်း ထား သည်
ဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်များ အပြင် ရခိုင် ရှေးဟောင်းဒင်္ဂါးများ၊ အုတ်ခွက် များ၊ ကြေးနီပြား၊ ကြေးခေါင်း လောင်းနှင့် ကြေးဆီမီးတိုင် ရုပ်တု အမျိုးမျိုး ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ ၊ ကျောက်စာ မိတ္တူများ ပါဝင်ရာ ခေတ်ဦးရခိုင် ဗုဒ္ဓ အနုပညာနှင့် ပတ်သက်၍ အားရဖွယ် ကျမ်းတစောင် ဟု ပညာရှင်များ၏ သုံးသပ်မှုကိုရရှိခဲ့သည့် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သည်
အားကစား အနေဖြင့် ရေကူးခြင်းကိုအထူးဝါသနာပါခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရေကူးအဖွဲ့ချုပ်မှ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင်ကျင်းပခဲ့သည့် အင်းယားကန်ဖြတ်ရေကူးပြိုင်ပွဲတွင်ဆုတံဆိပ်ရရှိခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရခိုင်ကုန်သည်မိသားစုမှ သမီးဖြစ်သူ  စောစော(ဒေါ်) (ခ) မော်လီဇံ နှင့်အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်
သားသမီးများအဖြစ် ဒေါက်တာစောထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာနှင်းပွင့်အောင်၊ ဒေါက်တာရွှေဇင်အောင်၊ ဦးစောမြအောင်တို့ကိုဖွားမြင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်များ တိုင်းရင်းသားစာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီတွင် စတင်တည်ထောင်သည့်နှစ်မှ စ၍ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် အထိ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ကွယ်လွန်သည်အထိ နာယက အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးစံသာအောင်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက်၊ အသက် (၅၆ )နှစ်အရွယ်တွင်ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ငကျဉ်တောက်ကုလားရွာ၊ ငကျဉ်တောက်
လက်တောင်းငယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Lettaungnge)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ လည်ငေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမှာ များသောအားဖြင့် ကူးသန်းသွားလာ ရေးအတွက် တောင်ကို ဖြတ်၍ ဖြစ်စေ၊ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းမှ အခြားတစ်ဖက်သို့ မြစ်အောက်မှဖြစ်၍ဖြစ်စေ ဖောက်လုပ် ထား သည့်လမ်း ဖြစ်သည်
အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက်လုပ်ခြင်းသည် ရှေးအကျဆုံး အတတ် ပညာ တစ်ရပ်တွင် ပါဝင်သည်
ရောမလူမျိုးများ ကောင်းစား စဉ်က ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကိုတူး၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သို့သော် ထိုအခါ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ရေသယ်ယူရန် အတွက်သာ များသောအားဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် ဖောက်လုပ်သော ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းများမှာ နည်းပါး၏
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးရာ၌ ရောမ လူမျိုးတို့သည် ကျောက်များကို ပထမပူလာအောင် အပူတိုက် ပေးပြီးနောက် ရေပက်ဖြန်း ပေးခြင်းဖြင့် ကျောက်ကို လန့်၍ ကွဲစေလေ့ရှိသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း သူတို့သည် ဗင်နီး ဂါး (ရှာလကာရည်)ဖြင့် ပက်၍ ပြိုကွဲသွားအောင် ပြုလုပ်ပေး ကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ တူးဖောက်ရာတွင် အလုပ်တွင် ကျယ်စေခြင်းငှာ တူးယူလိုသည့် နေရာတစ်လျှောက်၌ ပြွန်တွင်း များကိုတူးပေး၍ အလုပ်ကို နေရာပေါင်းများစွာမှ တစ်ပြိုင်နက် တည်း ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများသည် ယခုခေတ်၌ အလွန်ပင် အသုံး ဝင်ကြပေသည်
ကျွန်ုပ်တို့သည် တောင်၊ မြစ် စသော သဘာဝ အတားအဆီးများကို ဖြတ်ကျော်ရန်အတွက် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း များကို လို၏
လူဦးရေ ထူထပ်ပေါများ၍ အသွားအလာ ရှုပ် ထွေးသော မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် ရေပြွန်၊ မိလ္လာပြွန်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ကြိုးများသွယ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ မြေအောက်လူသွားလမ်းနှင့် ဓာတ်ရထား မီးရထားလမ်းများ အတွက် လည်းကောင်း ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်လုပ် အသုံးပြုကြရပေသည်
အချို့မြို့ကြီးများတွင် အပေါ်မှ မမြင်ရ သော်လည်း မြေအောက်၌ အဆိုပါဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အမျိုးမျိုး ဖြင့် ရှုပ်ယှက်ခတ်နေတော့၏
ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများကား သိပ္ပံပညာ၏ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော တိုးတက်မှုကိုပြသည့် လုပ်ငန်းများပင် ဖြစ်ကြပေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို မတူးမီ ရှေးဦးစွာ တူးဖော်မည့် နေရာတစ်ဝိုက်တွင် ဘူမိဗေဒဆရာတို့သည် အမျိုးမျိုး စမ်းသပ် ပြီးနောက် မြေအောက်အနေအထားပုံကို ရေးဆွဲကြရသည်
ဤသို့ မြေအောက်အနေအထားပုံ ရေးဆွဲခြင်း အလုပ်သည် အလွန်အရေးကြီး၏
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤပုံကိုကြည့်၍ မြေအောက် အတွင်းသား ဖွဲ့စည်းပုံ အနေအထားနှင့်တကွ ရေထွက်မည့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
ထိုနောက် ဥမင်လိုဏ် ခေါင်း အစအဆုံး နှစ်ဘက်၏အနိမ့်အမြင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း၏ အကျယ်အဝန်းများကို တွက်ချက်ဆုံးဖြတ်ရပြန်သည်
ဤသို့ အတိအကျ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု များ ပြီးစီးသွားသောအခါ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်လေတော့၏
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်ရာတွင် ကျောက်များကို တူးဆွ ဖောက်ခွဲရန် စက်လွန်များ၊ ယမ်းဘီလူးများကို အသုံးပြုကြ ရ၏
ထွက်လာသည့် မြေစာများကို စက်ယာဉ်များဖြင့် သယ် ဆောင်ထုတ်ပစ်ကြရသည်
အလုပ် ကို ၂၄ နာရီပတ်လုံး မရပ်မနား လုပ်လေ့ရှိသည့်တိုင်အောက် တစ်ရက်လျှင် ပေပေါင်း အနည်းငယ်သာ ဖောက်လုပ်ပြီးစီးနိုင်လေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း နက်လာသောအခါ လေသည် အောက်သိုး သိုးဖြစ်လာ၍ အပြင်မှ လေသစ်ကို သွင်းပေးရ၏
အထူး သဖြင့် တောင်များတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဖောက်လုပ်နေ သည့်အခါ တစ်ခါတစ်ရံ ရေပူစမ်းများကြောင့် ကျောက်ကြား များမှ အငွေ့တစ်ထောင်းထောင်းထနေသော ရေပူများ ပန်းထွက် လာတတ်သည်
ထိုအခါ ကျောက်ပေါ်သို့ ရေအေးများ ပက် ဖြန်းပေးကြရ၏
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ချောင်းပေါက်လာ သလောဟု ထင်ရလောက်အောင် ရေများပန်းပြီး ဝင်လာတတ် သည်ကို တွေ့ရသည်
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာကျော် ဆင်ပ လုန်ခေါ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးကို ဖောက်လုပ်ခဲ့စဉ်က တစ် နေရာတွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် ဂါလန် ရေတစ်သောင်းကျော် နှုန်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသည့်အတွက် ရေစုတ်စက်များ အလုံ အလောက် တပ်ဆင်ရန် လုပ်ငန်းကို ခြောက်လခန့် ရပ်နားကြ ရသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း မြေထဲမှ အဆိပ်ရှိသော ဓာတ်ငွေ့များ ထွက်လာတတ်၍ မြေပြိုကျသည့်အဖြစ်မျိုးကိုမူ မြေပျော့သော နေရာ များ၌ မကြာခဏပင် တွေ့ကြုံရတတ် လေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးရာ၌ များသောအားဖြင့် လိုက်နာကြ သောနည်းမှာ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကို အပိုင်းများ ပိုင်းခြား၍ တူးယူသည့်နည်းဖြစ်၏
ဤနည်းတွင် အလုပ်သမား အမြောက်အမြားဖြင့် နေရာခွဲ၍ အလုပ်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်နိုင်ကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ပြီးစီးသော အခါ အလုပ်သမားများ ဆင်းရန်နှင့် မြေစာများကို သယ်ယူရန် အသုံးပြုခဲ့သည့် ပြွန်တွင်းများကို တစ်ခါတစ်ရံ ပြန်လည် ပိတ် လိုက်ကြ ၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ထိုပြွန်တွင်းများကို လေဝင်ပေါက် အဖြစ်ဖြင့် ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိကြသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို တူးပြီးလျှင် တူးပြီးခြင်း ပြိုမကျစေ နိုင်ရန် အတွင်းခံနံရံများ တပ်ဆင်ပေးဖို့လိုသည်
အစပထမ၌ သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်သော အတွင်းခံ အကာအရံများကို ယာယီ တပ်ဆင်ပေးလေ့ရှိ၏
ထိုနောက်မှသာ အုတ်ကျောက်၊သို့မဟုတ် အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အတွင်းခံ နံရံများကို ခံပေး လေ့ရှိသည်
ဤအတွင်းခံ နံရံများသည် မြေကိုလိုက်၍ တစ်ပေမှ ငါးပေအထိ ထူ၏
မြေပျော့ သို့မဟုတ် သဲမြေမျိုး တွင် အထူးထူထပ်စွာ ပြုလုပ်ပေးရ၏
ရေနှင့်နီးသော မြစ်ချောင်းများအောက်ရှိ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများတွင်မူ တစ်ခါ တစ်ရံ တစ်လက်မှ ရှစ်လက်မအထိထူသော ဆလင်ဒါပုံ သံမဏိနံရံများကို ပထမခံပေး၍ ထိုအောက်တွင် တစ်ဖန် အင်္ဂတေဖြင့်ထပ်၍ မွမ်းမံပေးလေ့ရှိသည်
ကျောက်သည် အလွယ်တကူနှင့် မပြိုနိုင်သဖြင့် ကျောက် ဆောင် ကျောက်တောင်များတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက် လုပ်ရန်မှာ အလွယ်ဆုံးဖြစ်၏
တောင်များတွင် ကျောက်ကို ဖောက်၍ တူးဖော်နေကြစဉ် တစ်ခါတစ်ရံ မြေသားနှင့်တွေ့၍ ထိုမြေသားသည်တူးနေရင်းမှပင် အထက်မှ တောင်၏ အလေးကြောင့် ပြိုကျ လာတတ်သည်
ထိုသို့ ပြိုကျသောနေရာကို အလွန်ခိုင်ခံ့သော သစ်သားထောက်များကို မဆိုထားနှင့် သံမဏိ ထောက်များနှင့် ခံပေးသည့်တိုင်အောင် အလေးဒဏ်ကို မခံနိုင်သည့်အတွက် ကောက်ကွေးကာ ပုံပျက်သွားလေ့ ရှိသည်
သို့သော် လူတို့သည် အင်္ဂတေနှင့် သံမဏိကို တွဲဘက်ပြီး အမျိုးမျိုး စမ်းသပ် ကြိုးစားကြရာ နောက်ဆုံး၌ ထိုအခက်အခဲ မျိုးကို ကျော်နင်းအောင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်
လန်ဒန်မြို့တွင် မြေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို တူးစဉ် က သံမဏိဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လမ်းထွင် ပြွန်ကြီးတစ်မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သည်
ပြွန်၏ရှေ့ဘက် အနားစောင်းကို ထက် အောက်လုပ်ထား၍ ပြွန်ကို ရေဖိအားစက်ဖြင့် တွန်းပေးသော အခါ မြေထဲသို့ နစ်ဝင်သွားသည်
အလုပ်သမားများသည် ပြွန်ထဲ၌ ပြွန်ရှေ့ ဘက်ရှိ မြေများကိုတူး၍ ပြွန်နောက်ဘက်မှ ထုတ်ပစ်ကြသည်
ဤသို့ တူးဖော်ရင်း ပြွန်နောက်ဘက်၌ ဥမင်၏ အတွင်းခံနံရံကို ဆောက်လုပ်ယူသွားသည်
လမ်းထွင် ပြွန်တစ်ခုလျှင် ခြောက်ပေမှ ပေ ၃ဝ အထိ ရှည်၍ တန် ၄ဝ မှ ၈ဝ အထိ လေး၏
ပြွန်အတွင်း၌ နံရံကဲ့သို့ ထောင်လိုက် အကာအဆီး တစ်ခုပါရှိ သည်
ထိုနံရံတွင် တံခါးများ တပ်ဆင်ထား၍ ရုတ်တရက် ရေပန်းထွက်သောဘေးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာပါက အဆိုပါ တံခါးများကို လျင်မြန်စွာ ပိတ်လိုက်နိုင်သည်
အချို့သောပြွန်မျိုးတွင်မူ အလုပ်သမားများ တူးဖော်နေကြသော နေရာများရှိမြေမှ ရေမထွက်နိုင်အောင် လေကို ဖိအားကြီးစွာဖြင့် သွင်းပေးထားသည်
ရေတိမ်သော အရပ်ဒေသများတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူး လိုသောအခါ ပထမရေအောက်မြေပြင်တွင် မြေတူးစက်ဖြင့် မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ပေးသည်
ထိုနောက် ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများတွက် အမာခံဖြစ်သော ပြောင်းလုံးပုံ သံမဏိ ပြွန်လုံးကြီးများကို ဖောင်များဖြင့် ရေတွင်မျှောယူ၍ အဆိုပါ မြောင်းထဲသို့ ချပေးသည်
သံမဏိပြွန်များကို ဆက်ပေးပြီး နောက် အတွင်းအပြင် နှစ်ဘက်စလုံးတွင် အင်္ဂတေများဖြင့် မံပေးသောအခါ ရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖြစ်လာသည်
အမေရိကန်ထောင်ပြည်စု ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ရှိ ပိုစီဥမင် လိုဏ် ခေါင်းကို ထိုနည်းဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပေသည်
တစ်ခါတစ်ရံ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကို ဖောက်လုပ်သည့်အခါ တစ်နေရာတည်းမှ နေ၍ အစအဆုံးတောက်လျှောက် မဖောက်ပဲ ထိပ်နှစ်ဘက်မှ ပြိုင်တူ ဖောက်လာပြီးမှ မြေအောက်တစ်နေရာတွင် တွေ့ဆုံ ဆက်စပ်ယူကြသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမှာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အဲ့လပတောင်ရှိ ဆင်ပလုန် ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းပင် ဖြစ်၏
အရှည် ၁၂ ၁၄ မိုင်ရှိ၍ စတာလင်ပေါင် သုံးသန်းမျှ ကုန်ကျခဲ့၏
၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင် ဆောက် လုပ်ရာ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင်မှ ပြီးစီးလေသည်
ဤဆင်ပလုန် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းအပြင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ အခြားဥမင်လိုဏ် ခေါင်း ၆ဝဝ ကျော်မျှ ရှိပေသေးသည်
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ အရှည်ဆုံး မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း မှာ ကက်စကိတ်တောင်ကို ဖောက်လုပ်ထားသော ကက်စကိတ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်၍ ရှစ်မိုင်ခန့်ရှည်၏
ထိုဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အတွက် ဒေါ်လာ ၁၆ သန်းမျှ ကုန်ကျသော်လည်း ဖောက်လုပ် ရာတွင် ၁၈ လခန့်သာ ကြာခဲ့လေသည်
အခြားထင်ရှားသော ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းများလည်း အများပင် ရှိလေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို ယာဉ်ရထားများ သွားလာရန်သာ မဟုတ်၊ ရေသယ်ဆောင်ရန် အတွက်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးတစ်ခုမှာ မာဆေး နှင့် ရုန်းမြစ်ကို ဆက်ထား၍ လေးမိုင်ကျော်ကျော်မျှသာ ရှည် သော်လည်း သာမန်မီးရထား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းထက် ခြောက်ဆ မျှ ကြီးလေသည်
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကာလီဖိုးနီးယား တောင်ပိုင်းရှိ မြို့များသို့ မိုင်ပေါင်း ၂၄ဝ ကျော်ဝေးသော ကော်လိုရာဒိုမြစ်မှ ရေသယ်ပေးသည့်ကော်လိုရာဒိုရေသွယ်ပြွန် ကြီးသည် ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အထပ်ထပ်ကို ကျော်ဖြတ် ခဲ့ရ၍ အဆိုပါ ရေသွယ်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတို့၏ စုစုပေါင်း အရှည်မှာမိုင်ပေါင်း ၁ဝ၈ မိုင်မျှ ရှိလေသည်
ဒဲလဝဲယားမြစ်မှ နယူးယော့မြို့သို့ ရေသွယ်ပေးသော အနောက်ဘက် ကက်စကီး ရေသွယ်ပြွန် တွင်မူ ၈၅ မိုင်မျှရှည်သော ရေသွယ်ဥမင်လိ်ုဏ် ခေါင်းတစ်ခုပါရှိ၍ ယင်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံးရေသွယ် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းပင်ဖြစ်၏
နယူးယော့မြို့သည် ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အလျောက် အနီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြို့များသို့ လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်ရန် ကျွန်းကို ဝိုင်းရံထားသည့် မြစ်များအောက်မှ မြေအောက်ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းအများပင် ဖောက်လုပ်ထားရလေသည်
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကို မည်သည့်ခေတ်ကစ၍ မည်သည့် ကိစ္စများကြောင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြပုံကို ပြဆိုခဲ့ပြီ
ယခုအခါ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၌ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း များကို ဖောက်လုပ်အသုံးချလျက် ရှိ၍ နောင်တွင်လည်း ဖောက်လုပ်ဦးမည်ဖြစ်၏
သို့ရာတွင် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ဖောက် လုပ်ရာ၌ တွေ့ကြုံ ရတတ်သော အခက်အခဲများသည် တစ် နေရာနှင့်တစ်နေရာ မတူပဲ ကွဲပြားလေ့ရှိသည့်အတိုင်း ထို အခက်အခဲများကို လက်တွေ့ အောင်မြင်စွာ ကျော်နင်း ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာ၏ အံ့ဩချီးကျူးဘွယ် တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေတော့သည်
ဥမင် (Tunnel)ဆိုသည်မှာ မြေအောက် (သို့မဟုတ်) ရေအောက်ဖြတ်လမ်း တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ရေပြင်ညီ လမ်းကြောင်းများဖြစ်သည်
ယေဘူယျအားဖြင့် ၎င်း၏ အလျားသည် အကျယ်ထက် အနည်းဆုံးနှစ်ဆ ရှိသော မြေအောက်လမ်းကို ဥမင်အဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ကြသည်
ထို့ပြင် လမ်း၏ ဘေးဘက်နံရံအားလုံး အပိတ်ဖြစ်ရမည့်အပြင် အဆုံးများ၌ ဝင်ထွက်ပေါက်များ ပါရှိရမည်ဖြစ်သည်
အချို့သော မြို့ပြစီမံကိန်း ရေးဆွဲသူများက ဥမင်တစ်ခုသည် အနည်းဆုံး အလျား ၀.၁ မိုင်(၀.၁၆ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားရမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြပြီး ထို့ထက်တိုတောင်းပါက မြေအောက်အခန်းငယ် အဖြစ်သာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် အချို့သော မြေအောက်ဘူတာရုံများ၊ မြေအောက် ဖြတ်လမ်းများသည် အလျားနှင့်အနံကွာဟချက် မကြီးမားပေ
ဥမင်များတွင် လမ်းသွားလမ်းလာနှင့် စက်ဘီးစီးသူများအတွက် လမ်းကူးလူသွားဥမင်များ၊ မော်တော်ကားလမ်းဥမင်များ၊ ရထားလမ်းဥမင်များနှင့် ရေလမ်းဥမင်များ၊ ရေပေးဝေအတွက် ရေသွယ်ဥမင်များ၊ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူသော ဥမင်များနှင့် ရေဒီယို၊ ကြေးနန်း အစရှိသည့် ဆက်သွယ်ရေး ဆက်ကြောင်းဥမင်များ စသည်များလည်း ရှိသည်
အချို့သော ဥမင်များသည် တနေရာမှ တနေရာသို့ သွားလာရန်သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန် ဖောက်လုပ်ထားသော လျှို့ဝှက်ဥမင်များ ဖြစ်ကြပြီး အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်းခံတပ်များတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်
အရှည်လျားဆုံးသော ရေလမ်းဥမင်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ စတန်းအိတ်(ခ်ျ) ဥမင် (Standedge Tunnel)ဖြစ်ပြီး၊ သုံးမိုင်ကျော် (၅ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်
ရေလမ်းဥမင်များအနက် အရွယ်အစား အကြီးဆုံးဥမင်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မာဆေးလ်နှင့် ရိုနေးတူးမြောင်း (Marseille-Rhône Canal)၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသော ရော့ဗ်ရေလမ်းဥမင် ဖြစ်သည်
ဥမင်အလျား ၇ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားပြီး ဥမင် အမိုးခုံးထိအမြင့်မှာ ၁၅.၄ မီတာနှင့် အကျယ် ၂၂ မီတာရှိကာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် လမ်းကူးလူသွားဥမင်များနှင့် အခြားသော ကားလမ်းဖြတ်ဥမင်များကို မြေအောက်လမ်းကူးဥမင် (subway)ဟု သုံးနှုန်းကြပြီး ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် မြေအောက်မီးရထားလမ်းစနစ် ကိုခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ဥမင်များကို လုပ်ငန်းသဘာဝအလိုက် အမျိုးအစား ၅ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်းတို့မှာ-သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဥမင်များ၊ဆက်သွယ်ရေးဥမင်များ၊သတ္တုတူးဖော်ရေးဥမင်များ၊ရေအားသုံးနည်းပညာဆိုင်ရာ (Hydro technical) ဥမင်များနှင့်သီးခြားရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဖောက်လုပ်သော ဥမင်များ ဟူ၍ဖြစ်သည်
ထိုဥမင် အမျိုးအစားများတွင် ဥပမာအားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဥမင်များကို ကားလမ်းဥမင်များ၊ ရထားလမ်းဥမင်များနှင့် မီထရိုပိုလီတန် ဥမင်များစသည်ဖြင့် ထပ်မံ၍ အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည်
တည်နေရာ အနေအထားအားဖြင့်လည်း ကျောက်တောင်ဖောက် ဥမင်များ၊ ရေအောက်ဥမင်များ၊ မြို့ပြဥမင်များ စသည်ဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သလို၊ မြေအောက်အနက်ပေအားဖြင့်လည်း အနက်တိမ်သော ဥမင်များ၊ အနက်ပေများသော ဥမင်များ စသည်ဖြင့်လည်း ခွဲခြားနိုင်သေးသည်
ဥမင်တူးဖော်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခု စတင်ရာတွင် မြေအနေအထားများကို ပြည့်စုံစွာ စူးစမ်းလေ့လာခြင်းသည် မဖြစ်မနေလုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
လေ့လာတိုင်းတာချက်များမှ ရရှိသောအဖြေများပေါ် မူတည်၍ ဥမင်တူးဖော်ရမည့် နည်းလမ်း၊ စက်ပစ္စည်းအမျိုးအစားများနှင့် မြေသားကြံခိုင်မှုလုပ်ငန်း အမျိုးအစားများကို ရွေးချယ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဥမင်တူးဖော်နေစဉ်အတွင်း ကြုံတွေ့လာနိုင်သည့် မြေအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ငန်းခွင် အန္တရာယ်များကို ကောင်းစွာ လျော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ကနဦး လုပ်ငန်းအဆင့်များတွင် ဥမင်တည်ဆောက်ရန် သင့်လျော်သည့် မြေအနေအထားနှင့် မြေအောက်ရေ တည်ရှိမှု အခြေအနေများကို သိရှိခြင်းဖြင့် ဥမင်လမ်းကြောင်း၏ ရေပြင်ညီနှင့် ဒေါင်လိုက်ဖြတ်ပိုင်းပုံများကို အကဲဖြတ် အတည်ပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်
အချို့သော အခြေအနေများတွင် သမရိုးကျ လေ့လာမှုများနှင့် လုပ်ငန်းခွင် တိုင်းတာမှုများသည် မြေထုကျောက်သားများ၏ သဘာဝဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပြတ်ရွေ့ဇုန် (fault zone) များ၏ တည်နေရာ အတိအကျ၊ ပျော့ပြောင်းသော မြေလွှာများ၏ ပြောင်းလဲမှုများ စသည်တို့အပေါ် လုံလောက်သော အချက်အလက်များ ရယူနိုင်မှု မရှိပေ
ထိုအချက်သည် ဖြတ်ပိုင်းပုံ အရွယ်အစားကြီးမားသော ဥမင်များဖောက်လုပ်ရာတွင် အထူးသတိပြုရမည့် အချက်ဖြစ်သည်
ထိုသို့သော ပြဿနာများကို ကျော်လွှားရန် ဖောက်လုပ်မည့် ဥမင်၏ ဝင်ရိုးတလျှောက် (သို့) ဘေးဘယ်ညာမှ ရှေးဦးဥမင်ငယ် (Pilot tunnel) သို့မဟုတ် စမ်းသပ်ဥမင်ငယ် (Leading adit) များကို ပင်မဥမင်ကြီး၏ ရှေ့မှ ၂ ကီလိုမီတာခန့် ကြိုတင်တူးဖော် စမ်းသပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ပင်မဥမင်ကြီး၏ ဖြတ်ပိုင်းပုံ အတွင်း (သို့) ၁၀ မှ ၅၀ မီတာအကွာမှ အပြိုင် ရှေးဦးဥမင်ငယ်များ တူးဖော်ခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းအတွက် မသင့်လျော်သော အခြေအနေများ၊ မြေအနေအထား မကောင်းသော အပိုင်းများကို အချိန်မီ ကြိုတင်သိရှိ ဖော်ထုတ်နိုင်ပြီး ပင်မဥမင်၏ အနားတလျှောက် မြေသားများကို ကြံ့ခိုင်မှုကောင်းစေရန် Cementation ကိုလည်း ကြိုတင် လုပ်ဆောင်ထားနိုင်သည်
စမ်းသပ်တွင်း (Borehole) နှင့် pit opening တို့ကို အသုံးပြု၍ ကွင်းဆင်းတိုင်းတာရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်သလို ဘူမိ-ရူပဗေဒနည်းလမ်းများ (Geophysical exploration methods)ကို အသုံးပြု၍လည်း မြေသားထုကို လေ့လာကြသည်
ကွင်းဆင်း တိုင်းတာရေးလုပ်ငန်းတွင် အဓိက အသုံးပြုသောနည်းမှာ ဒေါင်လိုက်၊ ရေပြင်ညီနှင့် လျှောစောင်း သဏ္ဌာန် စမ်းသပ်တွင်းများ တူးဖော်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဥမင်များကို ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း၊ မြေပျော့မှသည် ကျောက်သားစသည့် မြေအမျိုးမျိုးတွင်လည်းကောင်း၊ မြေအခြေအနေပေါ်မူတည်၍ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း တူးဖော်ဆောက်လုပ်ကြသည်
တူး-ဖို့ ဖောက်လုပ်နည်းသည် မြေအနက်တိမ်သော ဥမင်များ (shallow tunnels) များကို ဖောက်လုပ်ရာတွင် အရိုးရှင်းဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်သည်
ပထမဦးစွာ ဥမင်ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းတလျှောက် မြေပေါ်မှ မြောင်းတူးထုတ်ပြီး ထိုမြောင်းအတွင်း ဥမင်ကိုတည်ဆောက်ကာ အပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဥမင်အမိုးခုံးသည် ၎င်းအပေါ်မှ ဖို့မြေနှင့် အခြားသော လမ်းအစရှိသည့် အဆောက်အအုံများမှ ကျရောက်လာမည့် ဝန်အားကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည် ရှိရန်လိုအပ်သည်
တူး-ဖို့ နည်းလမ်းကို ဖောက်လုပ်ပုံ နည်းလမ်းများအရ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်-အောက်-အပေါ် ဖောက်လုပ်နည်း - ဖောက်လုပ်မည့် ဥမင်လမ်းကြောင်းတလျှောက် မြောင်းတူးဖော်ပြီး ထိုမြောင်းထဲတွင် ဥမင်ကို ဆောက်လုပ်နည်းဖြစ်သည်
ဥမင်နံရံ (lining)ကို မိုနိုလစ်သစ် ကွန်ကရစ် (monolithic concrete) ခေါ် လုပ်ငန်းခွင်နေရာတွင် တိုက်ရိုက်သွန်းလောင်းခြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ကြိုတင်အားဖြည့် ပုံသွန်းလောင်းထားသော ကွန်ကရစ် (Precast-concrete) နံရံဘလောက်တုံးများ၊ အမိုးခုံးများဖြင့် ဖြစ်စေ အခြားသော သံမဏိ အစရှိသည့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ ဆောက်လုပ်တပ်ဆင်သည်
(ရှေးယခင် ကွန်ကရစ် မပေါ်သေးမှီက ကွန်ကရစ်အစား အုတ်များကို အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်)
ဥမင်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးသောအခါ အပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့သည်
အပေါ်-အောက် ဖောက်လုပ်နည်း- ဤနည်းတွင် ပထမဦးစွာ ဥမင်၏ ဘေးနံရံများကို မြေမျက်နှာပြင်ထက်မှစတင်၍ မြေထိန်းနံရံ (Diaphragm wall, slurry walling) သို့မဟုတ်၊ တဆက်တည်းရှိသော ပိုင်တိုင်များ (continuous bore piles) နှင့် အခြားသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ဆောက်လုပ်သည်
ထို့နောက် ဥမင်အမိုးခုံး ဆောက်လုပ်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော အနက်ထိရောက်အောင် မြေတူးထုတ်ပြီး ဥမင်အမိုးခုံးကို တိုက်ရိုက်သွန်းလောင်း၍ဖြစ်စေ၊ ကြိုတင်သွန်းလောင်းထားသော ကွန်ကရစ်တုံးများကို အသုံးပြု၍ ဖြစ်စေ အသုံးပြု ဆောက်လုပ်ပြီး ၎င်းအပေါ်မှ မြေပြန်ဖို့သည်
ထိုနေရာတွင် ကားလမ်းနှင့် အခြားသော အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်ကြသည်
ထို့နောက် ဆောက်လုပ်ပြီး နံရံနှင့် အမိုးခုံးများအောက်မှ မြေကြီးကို ဆက်လက်တူးဖော်ပြီး ကျန်ရှိသော ဥမင်အစိတ်အပိုင်းများကို ဆောက်လုပ်တပ်ဆင်သည်
မြေအနက်တိမ်သော ဥမင်များကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ဖောက်လုပ်ကြပြီး အများစုမှာ မြေအောက်ရထား ဘူတာရုံဥမင်များဖြစ်ကြသည်
ဥမင်တူးဖောက်စက် (Tunnel boring machine-TBM) သည် ဥမင်တူးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်သော လုပ်ငန်းအဆင့်များအားလုံးကို အဆင့်မြင့် ထိန်းချုပ်စနစ်များ အသုံးပြု၍ ပေါင်းစပ်တပ်ဆင်ထားသော စက်ဖြစ်သည်
မာကျောသော ကျောက်လွှာများမှသည် ပျော့ပြောင်းသော မြေအမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ ဥမင်ဖောက်စက် အမျိုးမျိုးရှိသည်
၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ များသောအားဖြင့် cylinder ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီီး အခြားပုံသဏ္ဌာန်များ (ဥပမာ- ဘဲဥပုံ၊ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ၊ စတုရန်းပုံ) လည်းရှိသည်
TBM တွင် အဓိကပါဝင်သော စက်ပစ္စည်း အစိတ်ပိုင်းများမှာ rotating cutting wheel, chamber (TBM ပုံစံ အမျိုးအစား ပေါ်မူတည်၍ ပုံစံ၊ အရွယ်အစား ပြောင်းလဲသည်)၊ တူးဖော်ပြီး မြေစာများကို သယ်ထုတ်သော စနစ်၊ TBM ကို ရှေ့သို့တွန်းရွှေ့ပေးသော hydraulic jacks များ၊ ဥမင် အတွင်းသား နံရံများ (Lining) ကို တတ်ဆင်သော erector, လေဝင်လေထွက် ပိုက်လိုင်းများ ပါရှိသည်
အခြားသော စနစ်များမှာ Lining segment block များကို ဥမင်တူးဖော်ရာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ သယ်ပို့ပေးသော စနစ်နှင့် လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်မှု စနစ်များ ဖြစ်သည်
ဥမင်ဖောက်စက် (TBM) ကို အသုံးပြုသော ဥမင်ဖောက်လုပ်နည်းကို Shield tunneling method ဟု ခေါ်ပြီး စက်စွမ်းအားအသုံးပြုတူးဖော်နည်း (Mechanized tunneling) တွင်ပါဝင်သည်
လက်ရှိ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး TBM များမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်ဟဲမြို့တွင် ဖောက်လုပ်နေသော ချန်ဇင်း(Changxing) မြစ်ဖြတ်ဥမင် တည်ဆောက်ရေး၌ အသုံးပြုနေသည့် ဥမင်ဖောက်စက်များ ဖြစ်ကြပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး Mixshield များဖြစ်ကာ ဂျာမနီနိုင်ငံ အခြေစိုက် Herrenknecht ကုမ္ပဏီက ထုတ်လုပ်သည်
အချင်း ၁၅.၄၃ မီတာ အရွယ်အစားရှိသည်
NATM- (New Austrian Tunneling Method) သည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကြား ကာလများတွင် ဩစတြီးယား နိုင်ငံ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ယခင်ရှိပြီးဖြစ်သော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တူးဖော်မှု နည်းလမ်းနှင့် ကွဲပြားစေရန် ထိုအမည်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် Salzburg မြို့၌ ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဤနည်းလမ်းကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများမှာ Ladislaus von Rabcewicz၊ Leopold Muller နှင့် Franz Pacher တို့ ဖြစ်ကြသည်
NATM ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခု၏ ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသော ကျောက်သား (မြေလွှာ) တို့မှ သက်ရောက်လာမည့် Geological stress များကို ထိုဥမင်လိုဏ်ခေါင်း၏ Stability အား ထိန်းသိမ်းရာတွင် ပြန်အသုံးချနိုင်စေရန် ဖြစ်သည်
NATM ဆိုသည်မှာ loading သက်ရောက်မှုခံနေရစဉ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်သား(မြေလွှာ) တို့၏ ပြုမူပုံ သဘော၊ သဘာဝများနှင့် ဥမင်တစ်ခုကို တူးဖော်နေစဉ်အတွင်း မြေအောက် ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု၏ သဘော သဘာဝများနှင့် ဖြစ်ပျက်ပုံများကို စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်သော ချဉ်းကပ်မှုပုံစံ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်
Directory of the world's longest tunnels Archived 3 April 2009 at the Wayback Machine. by categoryITA-AITES International Tunnelling AssociationTunnels & Tunnelling International magazineTunnel Builder
ဦးရဲထွဋ် သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်
သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော်မှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၆ အထိသမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အနားယူခဲ့ရပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဦးရဲထွဋ်သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်
ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်
ယခင်ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်းနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်
၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်
ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်
လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ်  မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ  စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင်  ဦးရဲထွဋ်သည်  ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်
ဒယ်ဘုတ်ရွာ၊ ကြွေချိုင် (ကူးတို့လေး)
ဇဂျမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zagyan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ဇဂျမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇဂျမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၁၇ ဦး၊ မ ၆၄၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၆၀၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ ဇဂျမ်း ဖြစ်သည်
မန်းဘခိုင်သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တကွ အာဇာနည်(၉)ဦးတွင် ပါဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်
မန်းဘခိုင် သည် ဟင်္သာတမြို့မှ ၁၅-မိုင်ခန့်ဝေးသော ဟင်္သာတ-ပုသိမ် မီးရထား လမ်းပေါ်ရှိ၊ ယုန်သလင်းရွာ ရွာသူကြီး-မန်းပေကုန်း၊ ဒေါ်ပုတို့၏ ပဉ္စမသားဖြစ်သည်
၁၂၆၅-ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၇-ရက်နေ့တွင် ယုန်သလင်းရွာတွင် မွေးဖွားသည်
ဟင်္သာတမြို့ (--)ကျောင်းတွင်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ၊ ၁၉၂ဝ ခုနှစ်တွင် ၇ တန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဘားမားရိုင်ဖယ်တပ်သို့ ဝါသနာ အလျောက်ဝင်ရာ၊ မိဘများကသဘောမတူသဖြင့် ထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့ စေကော ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မိမိလက်အောက်မှ ကရင်အမျိုးသား စာရေးတစ်ဦး ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ကုမ္ပဏီမန်နေဂျာနှင့် သဘောမတိုက်ဆိုင်ဖြစ်ကာ အလုပ်မှ နုတ်ထွက်သည်
ထိုနောက် မန်းဘခိုင်သည် ယုန်သလင်းရွာသို့ပြန်ကာ ညီအစ်ကိုများစု၍ အောင်ခင်ညီများကုမ္ပဏီ ဟူသော အမည်ဖြင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုထောင်လျက် ရပ်သူရွာသားများ သက်သာချောင်ချိရေး အတွက် သမဝါယမနည်းဖြင့် အရောင်းအဝယ်လုပ်ကိုင်သည်
ယင်းသို့အရောင်းအဝယ်လုပ်ရင်း ကလေးသူငယ်များ ကရင်ဘာသာကိုသင်ကြားနိုင်စေရန် မိမိကိုယ်တိုင် ငွေကုန်ကြေးကျခံကာ ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖွင့်၍ ကိုယ်ဖိရင်ဖိ စီမံအုပ်ချုပ်သည်
အရောင်းအဝယ်ကိစ္စ၊ ကျောင်းကိစ္စများဖြင့် ရန်ကုန်သို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိရာ ကရင်ခေါင်းဆောင်ကြီးများဖြစ်သော ဆစ်ဒနီလူနီ၊ ဆရာကြီး မန်းရွှေဘ (ဆရာရွှေဘ)တို့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမိရာမှ ကရင်လူငယ်များ အသင်းကိုစတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ် ပုသိမ်မြောက်ပိုင်း အမတ်တစ်နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရာ မန်းဘခိုင်အရွေးခံရသည်
၁၉၃၈-ခု မတ်လ ၂၃-ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့ သူဌေးဦးဖောက်၏ သမီးထွေး ဒေါ်ခင်နီနှင့် လက်ထပ်သည်
၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် တရားရေးဌာနဝန်ကြီး စောဖေသာ၏ အတွင်းဝန်ကလေး အဖြစ်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ငှက်ပျောခြံလုပ်သော ကရင်အမျိုးသားများသာရှိပြီး ကရင် အမျိုးသားပိုင် ငှက်ပျောပွဲရုံမရှိသည်ကို တွေးမိကာ စစ်ကြီးအတွင်းက ပုဇွန်တောင်ဈေး တံတားအနီးတွင် ငှက်ပျောပွဲရုံစတင်ဖွင့်ခဲ့သည်
ငှက်ပျောပွဲရုံလုပ်ငန်း အခြေကျသောအခါ ထိုလုပ်ငန်းကို ဇနီးသည်နှင့် လွှဲထား၍ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ရောကိုယ်ပါ ဆောင်ရွက်ပြန်သည်
၁၉၄၄ နှစ်ဦးတွင် ၎င်းတို့ငှက်ပျောပွဲရုံပေါ် ဗုံးကျသဖြင့် မိသားစု ယုန်သလင်းရွာသို့ပြန်ကြသည်
ယုန်သလင်းတွင် ကရင်လူငယ်များကိုစု၍ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် ကိုယ်ဖိရင်ဖိဆောင်ရွက်သည်
၁၉၄၅-ခုနှစ်တွင် စစ်ပြီး၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ပြန်လာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့နှင့် အတူလက်တွဲပြီး ဖဆပလအဖွဲ့ကြီး ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက်ကြိုးပမ်းသည်
အဖွဲ့ကြီး ဖွဲ့စည်းပြီးသောအခါ ဗဟိုအမှုဆောင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
ထိုအချိန်တွင် ကရင်လူငယ်များအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြန်သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဖဆပလ ဖွဲ့စည်းရေး တာဝန်ခံအဖြစ်နယ်ထွက်နေစဉ် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးအား ဘုရင်ခံအမှုဆောင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် ဘုရင်ခံကလွှဲအပ်သည်တွင် မန်းဘခိုင်သည် စက်မှုလက်မှုနှင့် အလုပ်သမားဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၄၇-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉-ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့အစည်းအဝေး ကျင်းပနေစဉ် လူမသမာတို့လုပ်ကြံမှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်
စကားထာ ဆိုသည်မှာ `တစ်ဖက်သား၏ ဉာဏ်ကို စမ်းလိုသောကြောင့် ကွယ်ဝှက်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်တို့ဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် အဆိုအမိန့်၊ အဖွဲ့အနွဲ့၊ အမေးပုစ္ဆာ၊ ပဟေဠိ ဟူ၍ ဖွင့်ဆိုသည်
စကားထာသည် (စကားဓာရ) မှ (စကားဓာ)(စကားထာ) ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်
ဓာရသည် ဆောင်သည်ဟူသော အနက်ရှိသဖြင့် ဆောင်ထားအပ်သော စကားဟူ၍ ဖြစ်နိုင်သည်
တဖန် ပါဠိဘာသာ ဌာပန သက္ကတဘာသာ သ္ထာပန မြန်မာဘာသာ ထားခြင်း အနက်ကို ဆောင်ပေသည်
မုန့်ကို ဌာပနာ သကဲ့သို့ စကားကိုလည်း ဌာပနာသည်ဟု သုံးစွဲရာမှ စကားဌာပနာ၊ စကားထာ ဖြစ်လာလေမည် ဟု စဉ်းစားကြသေးသည်
စကားထာ ဆိုသည် မိမိရည်ညွှန်းလိုသော အရာကို သွယ်ဝိုက်ကာ ဝှက်ထားသော စကားစုကို ခေါ်ဆိုသည်
စာမတတ်ခင်က မြန်မာတွေရဲ့ "ပါးစပ်စာပေ"ထဲမှာ မြန်မာစကားထာတွေလည်းပါဝင်သည်
စကားထာအကြောင်းအရာများက တောတောင်သဘာဝနေ့စဉ်သုံးပစ္စည်းဆိုင်ရာသားငှက်လူ့ကိုယ်ခန္ဓာအပင် တို့နှင့်ပတ်သတ်သည့် အကြောင်းများဖြစ်ပြီးချစ်မှုရေးရာစကားထာများလည်း သီးခြားတည်ရှိသေးသည်
စုစည်းမိသမျှတင်ပြရလျှင်-၁
သူ့အပင်က တစ်ရုံကြီး၊ သူ့အသီးက တစ်လုံးသီး
(ဆံပင်နှင့် ဆံထုံး)၂
အစာကို နှစ်ယောက်ကမြင်၊ ငါးယောက်က ယူ၊ သုံးဆယ်က ဝါး၊ ကောင်းစားတော့ တစ်ယောက်တည်း
(မျက်စိ၊ လက်ချောင်း၊ သွားနှင့် လျှာ)၃
ကြည့်လေဝေးလေ၊ ဝေးလေကြည့်လေ
(မျက်စိနှင့် နား)၄
ခေါင်းကြီးလို့ လည်သိမ်၊ ဖင်ပိန်တဲ့ ယောက်ျား၊ မိုးပေါ်ပျံကာသွား၊ သိကြားလား နတ်လား
တက်လေးစင်းနှင့် အပြင်းလှော်၊ မယ်တော်ရှင်မ ပေါင်းထဲက
သွားတော့ ကွေ့ကောက်၊ မြင့်ရာက နိမ့်ရာရောက်
နွားနို့တစ်မြူ၊ ပြည်လုံးဖြူ
နတ်သမီး တံတွေးပေါက် ကြက်မကောက်နိုင်
(ထရံပေါက်မှကျရောက်လာသော နေပြောက် အကွက်)၉
အမြင်နီး ခရီးဝေး
စည်ကြီးတီး မျက်နှာမည်းကြီးငို သေသူရှင် ပုန်းသူပေါ်
(မိုးဦကျကာလတွင် မိုးကြိုးပစ်၊ မိုးရွာ၊ မြက်ပေါက်၊ ဖားအော်)၁၁
(မိုးခြိမ်းသံ)၁၂
ခုတ်လို့မပြတ် သတ်လို့မသေ
အိမ်ရှိပေမယ့် လူမရှိ၊ လူရှိပေမယ့် အသံမကြားရ
(သင်္ချ ိုင်း)၁၄
ငမဲဖင် ငနီလျက်
(အိုးနှင့် မီး)၁၅
သွားတော့ခွေခွေ နေတော့စင်းစင်း
(ခေါင်းခု)၁၆
ငယ်စဉ်က ရင်ခွင်ပိုက်၊ ကြီးစေလိုလို့ တုတ်နဲ့ရိုက်၊ မာစေလိုလို့ မီးနဲ့မြှိုက်
သားကရိုက်တော့ အမေငို၊ ဝမ်းဗိုက်တစ်လုံး ခေါင်းတစ်လုံး
သံသာငှက်ကြီး ရင်ပတ်တီး၊ အမြီးခါးလယ်မှာ
(လယ်ကွင်း)၁၉
နတ်သမီးအိမ်တိုင် ပိုးမဖောက်နိုင်၊ ဖောက်ပြန်တော့လဲ တစ်ပေါက်တည်း
ကျိုးကျိုးကျည် မြည်လို့လာ၊ အိမ်ရောက်ခါမှ မေးထောက်ကာ
(လှည်း) စကား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ကွယ်ဝှက်၍ ပုစ္ဆာထုတ်ခြင်းသည် စကားထာ ဖြစ်သည်
ဤသို့ ပုစ္ဆာထုတ်ခြင်းကို စကားထာ ဝှက်သည်ဟု ခေါ်သည်
စကားထာဝှက်သည်ကို မဖြေနိုင်လျှင် ပန်းပေးသည်ဟု ဆိုရသည်
ထိုအခါ စကားထာဝှက်သူက အဖြေကို ပြောပြရသည်
စကားထာဝှက်ခြင်းသည် မြန်မာတို့၏ ရှေးဟောင်းဓလေ့ဖြစ်သည်
အခြားလူမျိုးတို့သည်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဉာဏ်စမ်းရန် စကားထာဝှက်တတ်၏
စကားထာကို မိန်းကလေးများက စတင်ဝှက်၍ ယောက်ျားလေးများက ဖြေကြရသည်
မဟောသဓာ ဇာတ်တော်တွင် ဘုရားအလောင်း မဟောသဓာသည် အမရာကို တွေ့ရာဝယ် အမည်ကို မေးလေ၏
အမရာက ထိုအမေးကို ဖြေရာ၌ 'ကျွန်ုပ်၏အမည် သည် ဖြစ်ဆဲ၊ ဖြစ်ပြီး၊ ဖြစ်လတ္တံ့သော ကာလသုံးပါးတွင် မရှိ သော အမည်ပါတည်း'ဟု စကားထာဝှက်၍ ဆို၏
ဤတွင် မဟောသဓာက ကာလသုံးပါး၌ မရှိ သောအမည်ကား အမရာ ဖြစ်၏ဟု စကားထာ၏အဖြေမှန်ကို ဖော်လိုက်၏
အမရကား မသေခြင်းကိုဆိုသည်
ထို့အပြင် အမရာက မိမိ၏ဖခင်သည် သင်္ချိုင်းကုန်း၌ လယ်လုပ်ကြောင်းကို စကားဖြောင့်ဖြင့် မဆိုဘဲ၊ လူတို့တစ်ကြိမ်ရောက်က တစ်ခေါက် ပြန်မလာသောအရပ်၌ လယ်လုပ်သည်ဟု စကားထာဖြင့် ဝှက်၍ဆို၏
ဤကား မိန်းကလေးများက မေး၍ ယောက်ျားလေးများက ဖြေသော စကားထာ နမူနာတည်း
မြန်မာမှုတွင် စကားထာ အမျိုးမျိုးရှိသည်
ကာရန်အားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာ၊ ဥပမာအားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာ၊အနက်အားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာ၊ စကားလိမ်အားဖြင့် ဝှက်သော စကားထာ၊ သင်္ချာအားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာ ဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည်
ကာရန်အားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာများနှင့် အဖြေများမှာ(မေး) တောင်ကြိုတောင်ကြား၊ ပေါက်သည့်ဝါး၊ အဖျားခပ်သွယ်သွယ်
(ဖြေ) အိမ်ကြိုအိမ်ကြား၊ ပေါက်သည့်သား၊ စကားခပ်ကြွယ်ကြွယ်
(မေး) ညောင်ပင်ပတ်လည်၊ ချစ်ခုံတည်၊ ဈေးသည်မလား၊ ချည်ချလား
(ဖြေ) မောင်ရှင်သစ်ကယ်၊ လူထွက်တယ်၊ ဆန်းတယ် လလား၊ သည်လလား
(မေး) ထားဝယ်ချောင်းမှာ ဒေါင်းတွေ့တယ်
(ဖြေ) ငယ်ကပေါင်းမို့၊ အောက်မေ့တယ်
ဟူသည်တို့ဖြစ်ကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် ဝှက်သောစကားထာများမှာ 'ရေပက်လည်ဆောင်၊ အလယ်ခေါင်သောင်ထွန်း၊ မိန်းမလှကျွန်း' ဟူသော စကားထာ၊ 'မဖွပ်ဘဲဖြူသည့် နတ်ပုဆိုး၊ မလောင်းဘဲပြည့်သည့် နတ်ရေအိုး'ဟူသည့် စကားထာနှင့် 'ကျူပင်ကြို၊ ကျူပင်ကြား၊ လောင်းကလေးနှင့်သွား' ဟူသည့်စကားထာမျိုးတို့ ဖြစ်သည်
ထိုစကားထာတို့၏ အဖြေကို ဝှက်ထားသည့် စကားထာတွင်ပါသော ဥပမာနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရှာရသည်
ကျောက်ပျဉ်သည် အမျိုးသမီးများ အလှပြင်ရန်ဖြစ်၍ ဘေးပတ်လည်တွင် ရေမြောင်းပါရှိနေသည့်အတွက် ရေဝန်းရံလျက်ရှိသော ကျွန်းကလေးကဲ့သို့ ဖြစ်နေသောကြောင့် 'ရေပတ်လည်ဆောင်၊ အလည်ခေါင် သောင်ထွန်း၊ မိန်းမလှကျွန်း'ဟူ၍ ကျွန်းကို ဥပမာ ပေးကာ ကျောက်ပျဉ်ကို စကားထာ ဝှက်လေသည်
အုန်းသီးဆံသည် မဖွပ်ဘဲနှင့် အလိုအလျောက် ဖြည့်သူမရှိဘဲ ပြည့်နေသည်ကို ရည်ရွယ်၍ 'မဖွတ်ဘဲဖြူသည့် နတ်ပုဆိုး၊ မလောင်းဘဲ ပြည့်သည့် နတ်ရွှေအိုးဟု နတ်ပုဆိုး၊ နတ်ရေအိုး တို့ကို ဥပမာပေးလျက် အုန်းသီးကို စကားထာဝှက်လေသည်
ကျူပင်အကြား၌ လောင်းလှေတို့ လှော်ခတ်သွားလာသကဲ့သို့ ကျူပင်နှင့်တူသော ရက်ကန်းလွှာ ၂ ခုအကြားဝယ် လောင်းလှေ နှင့်တူသော ရက်ကန်းလွန်းအိမ်သည် လူးလာတုံ့ခပ်သွားလာနေ သည့်အတွက် ရက်ကန်းလွန်းအိမ်ကို 'ကျူပင်ကြို ကျူပင်ကြား၊ လောင်းကလေးနှင့်သွား'ဟူ၍ ဥပမာတင်စားကာ စကားထာဝှက်ကြလေသည်
အနက်အားဖြင့် ဝှက်သော စကားထာတို့မှာ 'ရင်၌ထား သားလည်းမဟုတ်၊ မြေမသက် ငှက်လည်းမဟုတ်၊ အမြီးကောက် မျောက်လည်းမဟုတ်၊ မုတ်ဆိတ်ဖွား ကုလား မဟုတ်' ဟု စောင်းကောက်ကို ဝှက်သောစကားထာ၊ 'တစ်ဆယ့်ခြောက်ပြည် အပိုင်စိုးသော်လည်း မင်းမျိုး မဟုတ်ပါ၊ ရှေး ကုသိုလ် ကံမကောင်း၍ ခေါင်းခြေလက်မပါ'ဟု ၁၆ ပြည်ဝင်တင်းတောင်းကို ဝှက်သောစကားထာ၊ 'သဒ္ဒါလည်းမတတ်၊ ပရမတ်ကိုလည်းမကြေ၊ လူ့ရှေ့မှာအမြဲနေ၊ မှန်လျှင်မှန်စေ၊ မမှန်လေက လျှာထုတ်ပြ'ဟု ချိန်ခွင်ကိုဝှက်သောစကားထာများ ဖြစ်ကြ၏
သင်္ချာအားဖြင့် ဝှက်သောစကားထာတို့မှာ'အလံတရာ မြွေ၊တွင်းမှာခွေ၊တနေ့လက်နှစ်သစ်၊ကျွန်တော်မ သက္ကရာဇ်ဟု မိန်းကလေးက မိမိ၏အသက်ကို ဝှက်သော စကားထာနှင့် 'ခိုမှာ ကားခွဲ၊ ဝမ်းဘဲငါးကျပ်၊ စာတမတ်ကို၊ မပြတ်နေ့ည၊ ရောင်းဝယ်ကြသည်၊ ငှက်လှအစိတ်၊ ကြေးအစိတ်'ဟု လင်္ကာစပ်ဆိုလျက် ဝှက်ခဲ့သော စကားထာစသည်တို့ဖြစ်ကြ၏
ယင်းနှစ်ခုတွင် ပထမစကားထာကို တွက်လျှင် အလံတစ်ရာကို လက်သစ်ဖွဲ့သော် ၉၆ဝဝ ရရှိ၏
ထို ၉၆ဝဝ လက်သစ်ကို တနေ့လျှင် လက်နှစ်သစ်ဆိုသည့်အတွက် လက်နှစ်သစ်နှင့် စားသော် ရလဒ်သည် ၄၈ဝဝ ဖြစ်သည်
ထိုအတွက် ထိုမိန်း ကလေး၏အသက်မှာ ရက်ပေါင်း ၄၈ဝဝ ဖြစ်သည်
ထိုရက်ပေါင်းကို လဖွဲ့လျှင်လပေါင်း ၁၆ဝ ရ၍ နှစ်ဖွဲ့သော် ၁၃ နှစ်နှင့် ၄လ ရသည်
မွေးသက္ကရာဇ်ကိုလိုသော် ကောဇာသက္ကရာဇ်မှ ယင်း ၁၃ နှစ်နှင့်၄လကို နုတ်သော်မွေးသက္ကရာဇ် ရသည်
ဒုတိယ စကားထာဖြစ်သော 'ခိုမှာကားခွဲ၊ ဝမ်းဘဲငါးကျပ်၊ စာတမတ်' ကို ဖြေကြားရာ၌ 'ခိုမှာနှစ်မတ်၊ ဝယ်မှတ်လည်းပြု၊ ဆယ့်ရှစ်ခုကို တွက်စုကြေးမှာ၊ ကိုးကျပ်သာတည့်၊ ငှက်သာဝမ်းဘဲ၊ ဝယ်မြဲ သုံးခု၊ တစ်ခု ငါးကျပ်၊ ရလဒ်တွက်ဖွယ်၊ တစ်ဆယ်ငါးကျပ်၊ ရမြဲလဒ် ဟု၊ လေးခုစာမှာ၊ မတ်စီသာလတည့်၊ များစွာ ပေါင်းငြား၊ ငှက်ကားအစိတ်၊ ကြေးအစိတ်
' ဟူ၍ ရှေးပုဂ္ဂိုလ်များ တွက်ချက်၍ ရသည့်သင်္ချာတို့ကို လင်္ကာဖြင့် အထက်ပါအတိုင်း ဖြေကြားခဲ့လေသည်
စကားလိမ် အားဖြင့်ဝှက်သော စကားထာ၌၊ စကားလိမ်၏ သဘောမှာ တစ်ပါးသူတို့ မသိနားမလည်နိုင်ကြစေရန် မူရင်း စကားလုံး များ၏ အသံကာရန်ကို ရှေ့နောက် ပြောင်းပြန်ပြု ထားခြင်းဖြင့်၎င်း၊ အသံကာရန်ကို လိုက်၍ စကားလုံးပို ထည့်သွင်း အသုံးပြုခြင်းဖြင့်၎င်း စကားဝှက်၍ ပြောခြင်း ဖြစ်သည်
ပမာဆိုသော် လောကဓံကို လံကဓော၊ အဝိဇ္ဇာကို အဝါဇိတ်၊ နောင်မသိကို နိမသောင်ဟူ၍ စကားကိုလိမ်ကာ ရေးသား ပြောဆိုခြင်းမျိုးဖြစ်၏
ထို့ပြင် အောက်တွင်ဖော်ပြမည့် ဥပမာ စကားထာများမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ငုံမွှေ၊ မာလုံ ဟူသော စကားလုံးများသည် ငွေမှုံ၊ မုံလာဟူသော စကားများ၏ စကားလိမ်များ ဖြစ်ကြသည်
စကားလိမ်အားဖြင့် ဝှက်သောစကားထာများမှာ 'စပယ်ဖူးစ၊ ဆီးယောင်းမ'ဟူသော စကားထာဖြစ်သည်
စပယ်ဖူးစမှာ ငုံသည်
ဆီးယောင်းမမှာ မွှေရသည်
နှစ်ခုပေါင်းသော် ငုံမွှေ၊ ငွေမှုံဟူ၍ ဖြစ်၏
ထိုအတူ 'ကျောက်စရစ်ခဲ စောင်ဖြူခြုံ' ဟူသော စကားလိမ်မှာ ကျောက်စရစ်ခဲသည် မာ၍၊ စောင်ဖြူခြုံက လုံသည်
ထိုကြောင့် အဖြေမှာ မာလုံ၊ မုံလာဖြစ်၏
ရှေးသူဟောင်း တို့၏ စကားထာမှာ ဩကာသလောက ပတ်ဝန်းကျင်ကိုမှီး၍ ဝှက်ဆိုကြသည်ဟု ဂရိပညာရှိ အရစ္စတိုတယ်က ဆိုသည်
ပမာဆိုသော် လေကိုဝှက်ရာ၌ 'မရပ်မနား အမြဲတစေ ပျံသန်းနေသည်ကား အဘယ်နည်း'ဟူ၍ ဝှက်သည်
ရှေးခေတ်ဂရိလူမျိုးတို့သည် စကားထာဝှက်သည်ကို များစွာ နှစ်ခြိုက်ကြ၏
စကားထာ ဝှက်တမ်း ကစားရာ၌ အသက်ကိုပင် အပေါင်ပြုကြလေသည်
သို့ဖြင့် စကားထာ ဝှက်ရာ၌ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြဖူးသည်
ဂရိကဗျာဆရာကြီး ဟိုးမားသည် စကားထာတစ်ခုကို မဖြေဆိုနိုင်သောကြောင့် အရှက်ရကာ စိတ်ထိခိုက်သဖြင့် သေဆုံးရသည်ဟု အဆိုရှိသည်
ကမ္ဘာ အနှံ့အပြားတွင် စကားထာများ ခေတ်စားသည်
ခရစ်ယန်ကျမ်းစာ၊ ကိုရန်ကျမ်းစာများတွင် စကားထာများကို တွေ့နိုင်သည်
အာရေဗျန်နှင့်ပါးရှင်း စကားထာများလည်း ရှိသေးသည်
မြန်မာကျမ်းစာ၊ ပုံပြင်များတွင်လည်း စကားထာများ၊ ပဟေဠိများ တွေ့ရ၏
စကားထာ ပညာသည် အကျိုးအကြောင်း နှိုင်းဆမှုကို အထောက်အပံ့ပြုသည်
တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် ကြံဆရသဖြင့် အထောက်အပံ့ပြုသည်
စိတ်ကူးကောင်းကို ရစေသည်
သို့သော် ယခုခေတ်၌ကား စကားထာပညာကို လူငယ်လူရွယ်တို့သည် စိတ်ပျော်ရွှင်ရုံမျှ လေ့လာကြလေသည်
ဥတည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uti)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ပါမောက္ခချူပ် ဦးကာ သည် မြန်မာလူမျိုး မွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦးကာသည် ၁၈၉၄-ခု၊ ဧပြီလ၁၄-ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ဖွားမြင်သည်
မိဘများမှာ ဦးမြတ်ရှင် နှင့်ဒေါ်ဘီတို့ဖြစ်သည်
ဦးကာသည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်အသုံးတော်ခံ မမစီ ညီမ မမဖီ၏မြေးဖြစ်သည်
အသုံးတော်ခံ မမစီကို မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့်စကြာဒေဝီ မိဖုရားကြီးတို့က အလွန်သဒ္ဓါ ယုံကြည်တော်မူကြသည်
နန်းတော်တွင်း မိဖုရားများသားတော်သမီးတော်များ ဝတ်ဆင်ရန် စိန်ထည်အမျိုးမျိုးနှင့် မိုးကုတ်ကျောက် အမျိုးမျိုးကိုအထည်ပြုလုပ် ဆက်သွင်းရသည်
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် စကြာဒေဝီမိဖုရားကြီးတို့က မန္တလေးမြို့တွင်နန်းတော်ကျုံး၏အနောက်ဘက်နန်းတော်ကို မျက်နှာမူနေသော မြေနေရာအပါအဝင် မြေသုံးနေရာကိုမမစီ အားပေးသနားတော်မူသည်
မမစီကို မိဖုရားခေါင်ကြီးမှအစ အခြားမိဖုရားများ သမီးတော်များကအလွန် ချစ်ခင်ကြသည်
၎င်းတို့အသုံးအဆောင်များ အနည်းငယ်ဟောင်းနွမ်းလျှင်ပင် မမစီအား ပေးလိုက်သည်
အချိတ်ထဘီများနှင့် ကျောက်မှန်တင်ခုံကြီးများ၊ သစ်စေးသုတ်၊ ဇာတ်စုံခြယ် အဝတ်အထည်ထည့်သည့် ဂုံးသေတ္တာများ ပါဝင်သည်ဟု သိရသည်
မမစီ၏ညီမ မမဖီ၏မြေးတော်သူဦးကာသည် ငယ်စဉ်က ဗုဒ္ဓသာသာနာ့နုဂ္ဂဟကျောင်း၊ မန္တလေးစိန့်ပီတာ အင်္ဂလိပ်အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင်ပညာဆည်းပူးသည်
ငယ်စဉ်ကပင်ပညာချွန်သဖြင့် စကောလားရှစ်ဆုများရသည်
၈-တန်း၊ ၉-တန်း၊ ၁၀-တန်းကို နှစ်နှစ်ဖြင့်ဖြေဆိုအောင်မြင်သည်
ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ဘီအေ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ၁၉၁၈-ခုတွင် ရရှိပြီး အမ်အေဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို၁၉၂၁-ခုတွင် ရရှိသည်
၁၉၁၈-ခုတွင် ဓာတုဗေဒဌာန သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် စတင်ထမ်းဆောင်သည်
ထိုစဉ် တက္ကသိုလ်ကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မက်သရူးဟန်တာဖြစ်သည်
၁၉၂၃-ခုတွင်လက်ထောက်ကထိက ဖြစ်လာသည်
၁၉၂၃-ခုတွင် ဘီအီးအက်စ်(လက်ရွေးစင်တန်း)အဆင့်သို့တိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
ဆရာကြီးသည် ၁၉၂၆ မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ကောလိပ်ပဲခူးဆောင် အဆောင်မှူး တာဝန်ဝတ္တရားများ ထမ်းဆောင်သည်
၁၉၃၅-ခုတွင် အမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်ရမင်းဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၄၆-ခုတွင် ကထိကရာထူးဖြင့် ဘီအီးအက်စ်စီ (ပထမတန်း)သို့ ရာထူးထပ်မံ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၄၆-ခုနှစ်၌ပင် ပဲခူးဆောင်အဆောင်မှူး၊ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များ၏ အဆောင်မှူးချူပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၅၈-ခု ဇွန်လတွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး သင်္ချာဌာနအချိန်ပိုင်းကထိက တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
နိုင်ငံတော်အစိုးရစာသင်ကျောင်းများတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ကလေးသူငယ်များအတွက် အစ္စလာမ်ဘာသာ အခြေခံရရှိစေရန်နှင့် ဘာသာစာရိတ္တ ကြံ့ခိုင်စေရန်သင်ခန်းစာအစီအစဉ်များ ရေးဆွဲရန်နှင့် အကြံဉာဏ်ပေးရန်အစိုးရက ကော်မတီတစ်ရပ်ခန့်အပ်ရာ ထိုကော်မတီတွင်ထိုစဉ်က ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကထိက ဆရာကြီးဦးကာကို ဒုတိယသဘာပတိအဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးသည်
ထိုသို့ တာဝန်ပေးခြင်းကို အများပြည်သူတို့ သိရှိရန် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရပညာရေးဝန်ကြီးဌာနခွဲ(၂) က ၁၉၅၃ခု၊ ဧပြီလ ၉ ရက် ရက်စွဲတပ်ပြီး အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်သည်
၁၉၅၈-ခုမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အထိ ကာလအတွင်း ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လယ်ယာမြေ နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၆၂-ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရက တာဝန်ပေးအပ်သည်
ပြည်ထောင်စုရာထူးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ(ယခု ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ) တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်
၁၉၅၄-ခု နိုဝင်ဘာ ၂ ရက်နေ့က ဗမာမွတ်စလင်မ်ကွန်ဂရက်(ဗမက)အဖွဲ့ ဖျက်သိမ်းပြီး  အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း ရန် ဗမကအဖွဲ့ရုံး၌ ညှိနှိုင်းဖွဲ့စည်းဝေးစဉ် ဆရာကြီးဦးကာအား ဘဏ္ဍာရေးမှူးအဖြစ် အများက လျာထားသည်
၁၉၅၄-ခု ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကနေဒီလမ်း၊ ဇိနတ် အစ္စလာမ်ယောက်ျားလေးများဂေဟာ၌ အစ္စလာမ်ကောင်စီစတင် ဖွဲ့စည်း သည့် အစည်းအဝေးသို့ ဆရာကြီး တက်ရောက်သည်
ထိုအစည်းအဝေးမှ ဆရာကြီးသည် စည်းမျဉ်းရေးဆွဲရေး ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာရင်းစစ်အဖြစ် လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
စတင်ဖွဲ့စည်းသည့် ထိုကာလမှစ၍ ဆရာကြီးသည် အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာ ကောင်စီတွင် တောက်လျှောက်ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်၏ပြည်ထောင်စု စီမံကိန်းကောင်စီဌာနချုပ်၌ ကျင်းပသော အသင်းအဖွဲ့ပေါင်းစုံမှ ကိုယ်စား လှယ်များ၏ပဏမ ဆွေးနွေးပွဲသို့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဆရာကြီး ဦးကာတက်ရောက်ပါဝင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်
အစည်းအဝေးတွင် ဆေးသိပ္ပံ ကျောင်းသားများအသင်း ကိုယ်စားလှယ်က မွတ်စလင်မ်ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများအတွက် သီးခြားထမင်းစားရုံနှင့် သီးခြားကျောင်းဆောင်များ ရရှိရေး အကြံပေးသည်
ဆရာကြီးဦးကာက အတွေ့အကြုံရင့်ကျက်သူပီပီ သီးခြားကျောင်းဆောင် တောင်းခံလျှင်မသင့်
ယခင်သီးခြားထမင်းစားရုံနှင့်သီးခြားထမင်းချက် ထားရှိပေးရေးဆိုလျှင် ဖြစ်နိုင်စရာရှိကြောင်း စစ်ကြိုနှင့် စစ်ပြီးခေတ်အတွေ့အကြုံများကို သာဓက ဆောင်၍ အသေးစိတ် ရှင်းလင်းပြောကြားသည်
၁-၈-၅၈နေ့ မွတ်စလင်ကုန်သည်ကြီးများအသင်း၌ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးတွင် ဆရာကြီး၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း အောင်မြင်မှုရရှိပြီးဖြစ်ကြောင်းဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့စွဲ ပါ ကျောင်းဆောင်စားသောက်ရေးကော်မတီ၏ ပြန်စာအမှတ် ၁၅၉၃ အိပ်ချ်အက်ဖ် ၂၂ ကို ရှင်းလင်းပြသည်
ပါမောက္ခချူပ်ဆရာကြီး ဦးကာသည် နိုင်ငံတော်တွင် အဆင့်မြင့်ရာထူးကြီးများကို တာဝန်ယူ ထမ်းဆောင်သကဲ့သို့တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနှင့် ကိုယ်စားပြုသော ဘာသာရေးအသင်း အဖွဲ့များနှင့်လည်း မကင်းကွာဘဲ စိတ်ဝင်တစားပါဝင်ကြောင်း ကူညီကြောင်း သိရှိရသည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နန့်ခင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန့်ခင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၄၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
င သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် ပဉ္စမမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ငှက်၊ ငှက်ပျောသီး၊ ငုံး ၊ ငုံးဥ၊ ငရုပ်သီး၊ ငရုပ်ဆုံ၊ ငရုပ်ကျည်ပွေ့၊ ငါး၊ ငှက်ကုလားအုပ်၊ ငရုပ်ကောင်း၊ ငါ ၊ ငါးဖယ်
ခင်ဒမ်တောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkindamtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပင်လွမ်းဘွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းသည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းတို့ တည်ရှိသည်
မြောက်ဒဂုံဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းကို ရပ်ကွက်ပေါင်း ၂၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီတပ်မတော်အစိုးရတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့သစ်များထဲတွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းသည် တိုးတက်သောမြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း ၂၄ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း ၄ ကျောင်းရှိသည်
၂၀၂၁ ဖေဖဝါရီလတွင် အာဏာသိမ်းခံရသော အခါတွင် ပင်လုံလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် နှင့် ‌ဘေလီတံတား အနီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကြေးရုပ်ရှေ့ ရင်ပြင်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း ရှိနှင့် အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မိဘပြည်သူများစွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်
ကျဆုံးခဲ့သည့် ပြည်သူ့အာဇာနည်များစွာ စိတ်မကောင်းစရာကောင်းအောင်ရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့ရှိ အကြီးဆုံးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော ဒဂုံတက္ကသိုလ်သည် ဤမြို့နယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်
ဤသည်မှာ ယခင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ် နှင့် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ် ဟု မခွဲခြားသေးခင် အချိန်ကဖြစ်သည်
ယခုအခါ ဒဂုံတက္ကသိုလ်၏ တည်နေရာသည် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ ပိုင်းမြို့နယ် နယ်နိမိတ် အတွင်းမှာဖြစ်သည်
နတ်ကြီးကုန်း (ချင်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikone(Chin))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကုန်း (ပျဉ်းခုံလေး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓညဝတီ၊ ဟံသာဝတီ၊ ရတနာပူရ၊ ရတနာသီခ၊ နရသေဌ် နင်း၊ မင်းဆက်မင်းတို့၊ နှိမ်နင်းတိုက်ဖျက်၊ လက်နက်နိုင်ငံ စီမံချဲ့ထွင်ကြပုံများကို မှတ်တမ်းသဖွယ် တင်ထားအပ်သော အရေးတော်ပုံ ကျမ်းငါးစောင်အနက် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ ကျမ်းသည်လည်း တစ်စောင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်
ထိုကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒွါရဝတီမြို့ သာသနာပြုဆရာတော် ကဝိသာရာဘိသီရိပဝရ အဂ္ဂမဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု စီရင်ပြုစုခဲ့လေသည်
ထိုကျမ်းတွင် ဓညဝတီဒုတိယမြို့တည် ကံရာဇာကြီးမင်းမှ ၂၈ ဆက်မြောက် မင်းသီရိရာဇာ လက်ထက်မှစ၍၊ မဟာ သမ္မတမင်းလက်ထက် (၁၁၄၆ ခုနှစ်)အထိ၊ ရခိုင်မင်းများ လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပျက်ပုံများကို မှတ်တမ်းတင်ထားလေသည်
ရခိုင်ပြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တစပ်တည်း တည်နေသော် လည်း၊ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ၊ ခရီး အထောက်အလှမ်း မသင့်ခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာတို့က ရခိုင်ကို အတိုက်အခိုက် နည်း ပါးခဲ့သည်
တိုက်ခိုက်ပြန်လျှင်လည်း၊ အရှည်အကြာ သိမ်းပိုက် မထားနိုင်ချေ
ပုစံအားဖြင့်ဆိုရလျှင်၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရခိုင်ကိုတိုက်၍၊ ဘုရင် မင်းခေါင်၏ သားမက်တော် နော်ရထာကို လောင်းကြက်မြို့ တွင် နန်းတင်သည်
သို့သော် သံတွဲစားသည် ပဲခူးမင်း ရာဇာ ဓိရာဇ်၏ အကူအညီဖြင့် ဘင်္ဂါလီကုလား တဆယ့်နှစ်မြို့ (ဘင်္ဂလား)သို့ ပြေးလေသူ နောင်တော် နရမိတ်လှမင်းအား ပြန်၍နန်းတင်လေသည်
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ခရီးအထောက်အလှမ်း မသင့်သော်လည်း ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မင်းများနှင့် အဆက်အဆံရှိကြောင်း၊ ရခိုင်တို့ က သွား၍တိုက်ခိုက်သည့်အခါလည်းရှိ၍၊ ကုလားတို့က ထိပါး လာသည့်အခါလည်းရှိကြောင်းများ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
သက်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာခြင်း၊ ယင်းတို့အား တိုက်ထုတ်ခြင်း အကြောင်းများလည်း ယင်းအရေးတော်ပုံ ကျမ်း၌ တွေ့ရသည်
ထိုကျမ်းကြီးတွင် ရခိုင်မင်းတို့၏ စစ်မက်ရေးများ၊ တပ်ဆင် တပ်ခွဲပုံများ၊ စစ်ဆင် စစ်တက်ပုံများ ပါဝင်သော်လည်း ပညာရှိ အမတ်ကြီးဝိမလ၊ အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်တို့၏ လျှောက် ထားချက်များက ပိုမိုများ ပြားစွာပါဝင်သည်
ယင်းသည့် လျှောက်ထားချက်များသည် ပြည်ရေးပြည်ရာ မင်းရေးမင်းရာ နန်းတွင်းရေး နန်းတွင်းရာများအတွက် အရေးသင့်ရာကို အမတ် ကြီးက မင်းတို့ ချင့်ချိန်ဝေဖန်ရန် လျှောက်တင်ချက်များ ဖြစ် သည်
လျှောက်ထားချက်များတွင် ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ ထုံးတမ်းဓလေ့များ၊ အတိတ်နိမိတ်ဖတ်ပုံများ၊ မြန်မာ့ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များ၊ စာကားပုံများလည်း အများအပြား ပါဝင်သည်
ပုံစံဆိုရလျှင် ဒသရာဇာမင်း၏ ဘိသိက်ခံအခန်းတွင် ဘိသိက် ပွဲွကျင်းပပုံကို အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားများနှင့်တကွ အသေးစိတ်ဖော် ပြထားလေသည်
ရခိုင်ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်း လက်ထက် ၁၁၄၆ ခုနှစ်တွင် အမရပူရပြည့်ရှင် ဘိုးတော်ဘုရားမင်းသည် သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအား ရခိုင်သို့ချီတက် သိမ်းပိုက် စေသည်တွင်၊ ဓညဝတီ၌ ရခိုင်မင်းဆက်ပြတ်၍၊ ဓညဝတီအရေး တော်ပုံကျမ်းသည် ထိုအကြောင်းဖြင့် အပြီးသတ်လေသည်
ယင်းသည့်အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် ပျို့လင်္ကာသမိုင်းတို့နှင့် အထွတ်ညီသော ရာဇဝင်ကြီးက ကောက်နုတ်၍ စကားပြေ အရေးအသားဖြင့်၊ ခန့်ညား ခမ်းနားစွာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်
ခင်ခင်ရီ(၁၉၁၇-၁၉၉၁)သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အသံတိတ်ခေတ်မှစတင် အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့​သော ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဖြစ်သည်
သီချင်းများလည်းသီဆိုခဲ့ရာ ဘင်ဂျိုသာဒွန်း​ရေး၍ ခင်​​မောင်ရင်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့​သော ကျိုက်ထီးရိုးသီချင်းနှင့် ဒဂုံဆရာတင်​ရေး​ခဲ့သော ​အောင်​စေတီသီချင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်
ခင်ခင်ရီကို (၁၉၁၇)ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့၌ အဖဦးဘဟန်၊ အမိဒေါ်အုန်းမေ တို့ကမွေးဖွားခဲ့သည်
အမည်ရင်းမှာ မအေးကြည်ဖြစ်သည်
(၁၉၂၉)ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
အမည်ရင်း မအေးကြည်မှ ခင်ခင်ရီသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ပထမဦးဆုံးစတင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ ရွှေအိမ်စည်နှင့်ပဋိက္ခရားဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ခင်ခင်ရီပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၁ဝဝ)ကျော်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဇာတ်ကားများမှာဣတ္ထိယ၊ သူဇာ၊ ရွှေနှင့်မြ၊ အပျိုစင်နှင့်ကလေးမ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ရုပ်ရှင်ကားမှာ  ဒါရိုက်တာ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်းရိုက်ကူးသောအချစ်ရွာ ဇာတ်ကားဖြစ်သည်
ခင်ခင်ရီသည် ပြည့်စုံရုပ်ရှင်မှ ညတိုက်ပွဲ(ရုပ်ရှင်စုံ)တွင် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းအခန်းတစ်ခန်း၌မင်းသားတင်ငွေနှင့်အတူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံရေးနှင့်လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ တွင်လည်း တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံအထိမ်းအမှတ် နေ့ရက်ကြီးများနှင့်ပတ်သက်သော အခမ်းအနားများအတွက် ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် တေးသီချင်းများဖြင့်သီဆိုလှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်
အပျော်တမ်းသူနာပြုအဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ခင်ခင်ရီ နောက်ဆုံးခဲ့သော ရုပ်သံအစီအစဉ်မှာ (၁၉၉၀) ပြည့်နှစ်က မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်ရှင်သံကြားအတွက် တစ်ဦးတည်းအနေဖြင့်ရော မင်းသားကြီး၊ တေးသံရှင် ဝင်းဦး နှင့်တွဲဖက်၍ပါ သီဆိုသရုပ်ဆောင်သည့် အောင်စေတီသီချင်းဖြစ်သည်
(၁၉၄၄)ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးရန်နိုင်စိန် (အငြိမ်းစားညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန)နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်
သားသုံးဦးနှင့်သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး ခင်ခင်ရီသည် (၁၉၉၁)ခုနှစ် မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ဇလုပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇလုပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၃ ဦး၊ မ ၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ရွာ၊ လက်ပန်
ဣန္ဒြေတို့၌ စောင့်ရှောက်လုံခြုံသောတံခါးရှိသူ, ဘောဇဉ်တို့၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိသူ, နိုးကြားမှု၌ အားထုတ်သူ, ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုသူ ညဉ့်၏ ရှေ့ပိုင်းနောက်ပိုင်း၌ ဗောဓိပက္ခိယတရားပွားများအားထုတ်မှုကို အားထုတ်သူ-ဖြစ်အောင် ကျင့်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာလေးလံမှု အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့ မထင်ရှားမှု ဓမ္မသဘာဝများ မထင်မြင်မှု လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှု “ထိန မိဒ္ဓ”စိတ်ကိုသိမ်းကျုံး၍တည်နေမှု မြတ်သောအကျင့်ကို မမွေ့လျော်မပျော်ပိုက်ပဲ ကျင့်နေရမှုများကင်းပျောက်ပြီး ရဟန်း ကိစ္စပြီးစီးသည်အထိ အကျိုးများနိုင်ပုံကို ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာနှင့် သဒ္ဓိဝိဟာရိကတပည့်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥပဇ္ဈာယသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
နတ်ကြီးစင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nat Kyi Sin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးစင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒေါက်တာဒေါ်ခင်သိန်း (၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၇ မွေးဖွား) သည် အငြိမ်းစား မြန်မာစာ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးနှင့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်သိန်းကို ၁၉၃၇-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးလှထွန်း၊ အမိ ဒေါ်ယဉ်ယဉ်တို့မှ မွေးဖွားသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်ဇာတိ ဖြစ်သည်
၁၉၅၄-ခုနှစ်အထိ တောင်ကုတ်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၄-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆-ခုနှစ်အထိ ကျောက်ဖြူဥပစာကောလိပ်၊ ၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉-ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၉-ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့၊ ၁၉  -ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉  – ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ ရရှိသည်
ဂျာမန်-ဒီပလိုမာ ရရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ပါဠိဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းပညာဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ကထိက၊ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ရန်ကုန်အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး၊ ရန်ကုန် အရှေ့တိုင်းပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၆-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၊ ပါမောက္ခဌာနမှူးတာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
၂၀၀၇-ခုနှစ်တွင် ပါဠိအကြံပေး၊ အဖွဲ့ဝင်(အချိန်ပိုင်း)တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်
၂၀၁၂-ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်
ယနေ့အချိန်အထိ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်
၂၀၀၃-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၉-ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးရေးရာအဖွဲ့ချုပ်၊ ယဉ်ကျေးမှုလုပ်ငန်းအဖွဲ့ခွဲ၌ အဖွဲ့ခွဲခေါင်းဆောင်တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အခြေခံ ပညာ အထက်တန်း ကျောင်း အမှတ် (၆) ဗိုလ်တထောင် (အ.ထ.က. (၆) ဗိုလ်တထောင်) ဆိုသည်မှာ ဗိုလ်တထောင်မြိုနယ် မြို့တော်ဟောင်း ရန်ကုန် (ရန်ကုန်တိုင်း) အတွင်းတွင်တည်ရှိသော အခြေခံပညာအထက်တန်း ကျောင်းဖြစ်သည်
ယခင်အမည်ဟောင်းမှာ စိန်ပေါလ်ကျောင်း (St. Paul's English High School) ဖြစ်သည်
အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ် ပြီး အနောက်အရပ်တွင် ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းနှင့် အရှေ့အရပ်တွင်သိမ်ဖြူလမ်းကြား၊ တောင်အရပ်တွင် အနော်ရထာလမ်းနှင့် မြောက်အရပ်တွင်ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်းလမ်းကြား တို့အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးဆာဘွဲ့ရသူ ဆာမောင်ခင်၊ မြန်မာ့ ပထမဆုံး ပါရဂူ ဥပဒေပညာရှင် ပါမောက္ခဒေါက်တာ ဘဟန်၊ နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၊ ဆာဂျေအေမောင်ကြီး၊  မြန်မာ့ပထမဆုံး ကိုယ်ကာယအလှ ဖော်ထုတ်သူ ဒေါက်တာ ဝေါ်လတာ ချစ်ထွန်း၊ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်စကြာ၊ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဂျပန်ခေတ် စစ်ပညာတော်သင် ဗိုလ်တင်မောင် (စာရေးဆရာ မြတ်ထန်)၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ဆွေး‌နွေးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ်၊ ပထမဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ပညာမင်းကြီး စည်သူ ဦးကောင်း၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်ဒေါက်တာ ထင်အောင်၊ နိုင်ငံတော် တရားသူကြီးချုပ်သတိုးမဟာသရေစည်သူ ဦးချန်ထွန်းအောင်၊  စာရေးဆရာ သုမောင်၊ မောင်ဝဏ္ဏ၊ မင်းသိင်္ခ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာနော်မန်လှ၊ ရိုးမဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိမ်းဝေ(ဆရ်ပန်)၊ ဓာတ်ပုံ ကျော်မိုးလွင်( RASU ).
အဆိုတော် ဘန်နီဖြိုး
ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း ( ရင်တွင်းဖြစ် )
ဒါရိုက်တာ ဇင်ယော်မောင်မောင်၊ အဆိုတော် ရဲလေး တို့သည် စိန်ပေါလ်ထွက်များ ဖြစ်ကြသည်
အရှင်ယဝကလာပိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ယဝကလာပိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဝက်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဝက်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်ပုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ စပါယ်နံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ်သက်ပန်)ကို ၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်တွင် အဖ ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ညွန့်တို့မှရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်
ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ယူသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပစာတန်းစာမေးပွဲ၌ မြန်မာစာ (အထူး) ဘာသာရပ်အတွက် သာဒိုးအောင် ဆုရရှိ၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့များရရှိသည်
ဦးထွန်းတင်သည် ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နဂါးနီဂျာနယ်၊ ဂန္ထလောကစာစောင်တို့တွင် ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၏ တက္ကသိုလ်သတင်းထောက် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်သည်
ကလောင်အမည်များမှာ တက္ကသိုလ်သက်ပန်၊ တက်ထွန်းအောင်တို့ဖြစ်သည်
ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၄၃-၄၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် ဒိုမေသတင်းဌာန လက်ထောက်သတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ် နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် သတင်းစုံဂျာနယ် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသတင်း ပြန်ကြားရေးဌာန နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းလွှာ မြန်မာသတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တတိယ အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်
ဦးထွန်းတင်သည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် စာပေဗိမာန်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ ညီလာခံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာရေးရာများကို ရေးသားခဲ့သည်
ဦးထွန်းတင်သည် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယအဆင့်)၊ လွတ်လပ်ရေးစည်းရုံးမှုတံဆိပ်၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကောင်း တံဆိပ်တို့ကို ရရှိသူဖြစ်သည်
ဦးထွန်းတင်သည်  ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မြေးငါးဦးနှင့် မြစ်ခုနစ်ဦး ထွန်းကားသည်
ဇနီးနှင့်သား တစ်ဦးသည် ကွယ်လွန် ပြီးဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ် သက်ပန်) သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ဆက်ရက်တောင်ပံဖြူ (Sturnia malabarica) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
မတ်လ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၆၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၆၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၀၅) ရက် ကျန်သေးသည်
၂၀၀၈ – အာမေးနီးယန်းရဲတပ်ဖွဲ့သည် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် လိမ်လည်မှုရှိသည်ဟု စွပ်စွဲ၍ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြနေသော အတိုက်အခံများကို အာမေးနီးယန်း ရဲတပ်ဖွဲ့မျ ဖြိုခွင်းခဲ့ရာ လူ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်
၂၀၁၄ – တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းဘူတာရုံကြီးတွင် လူများစွာအား ဓားဖြင့် ထိုးမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၃၅ ဦး သေဆုံး၍ ၁၄၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မှော်ဘီ) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၇၈.၀၄ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
စက်မှုအထက်တန်းကျောင်း (Technical High School) T.H.S အဖြစ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (Government Institute of Technology) G.T.I အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (Government Technological College) G.T.C အဖြစ်၊ ဆက်လက်၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မှော်ဘီ) (Technological University (Hmawbi)) အဖြစ် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဦးကျော်လွင် A.G.T.I (Civil) (၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၁)ဒေါ်အေးမြင့် BE (Civil) (၁၉၉၁ မှ ၂၃-၇-၁၉၉၅)ဒေါ်ဌေးဌေးကြည် B.E (Civil) (၂၄-၇-၁၉၉၅ မှ ၄-၈-၁၉၉၈)ဦးအောင်ရွှေ BE (Mining) (၅-၈-၁၉၉၈ မှ ၂၁-၁၂-၁၉၉၉)ဒေါ်တိုးတိုးသန်း BE (Chemical) (၂၂-၁၂-၁၉၉၉ မှ ၂၉-၉-၂၀၀၃)ဒေါ်စန်းစန်းဝေ BE (Civil) (၃၀-၉-၂၀၀၃ မှ ၁၄-၁၂-၂၀၀၅)ဒေါက်တာညွန့်စိုး Ph.D (Aero) Russia (၁-၁၂-၂၀၀၅ မှ ၁၃-၉-၂၀၀၆)ဒေါက်တာမောင်မောင်လတ် Ph.D (EC) Russia (၁၄-၉-၂၀၀၆ မှ ၃-၆-၂၀၀၇)ဒေါက်တာစိုင်းကျော်နိုင်ဦး Ph.D (Met;) Russia (၄-၆-၀၇ မှ ၁၁-၄-၂၀၀၈)ဒေါက်တာညွန့်စိုး Ph.D (Aero) Russia (၁၁-၄-၂၀၀၈ မှ ၂၇- ၈-၂၀၀၈)ဒေါက်တာအေးမြင့် Ph.D (Nuclear Engg;) China (၁-၇-၂၀၀၈ မှ ၂၄-၁၂-၂၀၁၀)ဒေါက်တာစိုင်းကျော်နိုင်ဦး Ph.D (Met;) Russia (၂၃-၁၂-၀၉ မှ ၁-၆-၂၀၁၀)ဒေါက်တာကြည်စိုး Ph.D (Aero) Russia (၁-၆-၂၀၁၀ မှ ၁-၅-၂၀၁၇)ဒေါက်တာကေသီလွင် Ph.D (၁-၅-၂၀၁၇ မှ ယခုအထိ)ဒေါက်တာအေးမြင့်နှင့် ဒေါက်တာကြည်စိုး တို့သည် ပါမောက္ခချုပ်များဖြစ်ပြီး အခြားသူများမှာ ကျောင်းအုပ်ကြီးများ နှင့် ခေတ္တကျောင်းအုပ်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်
(လက်ရှိတွင် ဒီပလိုမာပေးအပ်ခြင်းမရှိတော့ပါ)နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မှော်ဘီ) ကို အောက်ပါအင်ဂျင်နီယာဌာန ၇ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်
Mechatronic Engineering Department (စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန)Information Technology Department (သုတနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာဌာန)Civil Engineering Department (မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန)Electronic and Communication Engineering Department (လျှပ်စစ်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးအင်ဂျင်နီယာဌာန)Electrical Power Engineering Department (လျပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာန)Mechanical Engineering Department (စက်မှူအင်ဂျင်နီယာဌာန)Department of Architecture (ဗိသုကာ ဌာန)ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင်မြင်ကွင်းများလှုပ်ရှားမှုများ
ဗန်နိအမ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vanniam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ကြောင်းကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြောင်းကွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅ ဦး၊ မ ၁၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၀ ဦး နေထိုင်သည်
ဒရင်းချောင်းဖျားရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
ယန်းခမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းကိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀၈ ဦး၊ မ ၉၇၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ကုန်းရွာ၊ ဘူဒင်းကွင်း
ဗဟိုအစိုးရ ဆိုသည်မှာ တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ ကို ထိန်းချုပ်ထားသော အစိုးရအာဏာဖြစ်သည်
မသင့်လျော်သော်လည်း၊ နာမဝိသေသန "ဗဟို" ကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု၏အစိုးရကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုပါသည်
လွှဲအပ်ထားသော အာဏာလွှဲအပ်သော နိုင်ငံများစွာ ရှိပြီး အချို့မှာ- တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ – တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကို ကြည့်ပါ
ဒိန်းမတ် – ဖာရိုးကျွန်းများနှင့် ဂရင်းလန်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကို ကြည့်ပါ
ပြင်သစ် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ ဂျော်ဂျီယာ – ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသမ္မတနိုင်ငံများ ကို ကြည့်ပါ
ဂျပန် အင်ဒိုနီးရှား စပိန် – ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရအသိုင်းအဝိုင်း ကို ကြည့်ပါ
ဖိလစ်ပိုင် - ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ ကို ကြည့်ပါ
ပေါ်တူဂီ – ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ကို ကြည့်ပါ
တမ်းပလိတ်:နိုင်ငံ စာရင်းအင်း တူရကီ တူရကီ ယူကရိန်း ယူကေ – စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဝေလနိုင်ငံ နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ အစိုးရများထံ အာဏာများ  ခွဲဝေပေးခြင်း
ထန်တလန်တိုက်ပွဲ ဆိုသည်မှာ ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့ကို မြန်မာစစ်တပ် နှင့် ဒေသခံ ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်
တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်
ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်
ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်
စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် (CNA) နှင့် CDF - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်
တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက  ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်
တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် ထန်တလန်မြို့နယ် အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် ရဲအရာရှိ လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်
ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်
ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်
2၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် CNACNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် ရဲစခန်းကို နံနက် ၂ နာရီတွင် အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်
ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပြင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ယင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် ခမရ ၂၆၉ တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
ယင်းနောက် ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ ခွပ်ဘောင်ကျေးရွာကို စစ်အစိုးရက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
ဇွန် ၁၄ ရက် တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြသည်
ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း ဆိုသည်
တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်
ဇွန်လ ၁၆ ရက်က သီးမစ်တောင်ကြားတွင် တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဒဏ်ရာရရှိကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးကာ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်
ဒယ်ဖိုင်းနပ်စ် (Delphinus) (အသံထွက်  or ) သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ရှိ သေးငယ်သော ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂရိဘာသာစကား စကားလုံး လင်းပိုင်ကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့်စကားလုံးဖြစ်သည်
ယင်းအား ၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက ပြုစုခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်
ဒယ်ဖိုင်းနပ်စ် ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံး ကြယ်ငါးစင်းကို လင်းပိုင်ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်
ကြယ်စုတန်းသည် ဗာပီကျူလာ၊ ဆာဂျီတာ၊ အော်ကွိလာ၊ ကုံ နက္ခတ်တာရာ၊ အီကွိလိယပ်စ်၊ ပီဂါဆု ကြယ်စုတန်းများဖြင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်သည်
ဂန်းပင်ချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ganpinchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟာမြင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ: Wa Democratic Party; အတိုကောက် WDP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်
၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်လျှောက်ထားခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ နှင့် ဝလစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍  ဝ အမျိုးသားပါတီ အဖြစ် ပူးပေါင်း တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဝက်လွတ်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlutywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
S သို့မဟုတ် s သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၁၉-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်
အဲ့စ် () ဟူ၍ အသံထွက်သည်
ဤအက္ခရာ ⟨s⟩ သည် သတ္တမမြောက် အသုံးများဆုံး စာလုံးဖြစ်ပြီး၊ '⟨t⟩' နှင့် '⟨n⟩' တို့နောက် တတိယမြောက် အသုံးများဆုံး ဗျည်းဖြစ်သည်
1 ASCII encoding အပေါ်အခြေခံပြီး ၎င်းနှင့် အမျိုးအစားဆင်တူသော encoding များ (DOS, Windows, ISO-8859 and Macintosh မိသားစုတွင်ပါဝင်သော encoding များ)
လက်ဆယ်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၉ ဦး၊ မ ၂၀၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်
အကျီစားသန် ရန်ဖြစ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ပျော်ရွှင်လိုသော သဘောဖြင့် နောက်ပြောင်ကျီစားလွန်းလျှင် ရန်ဖြစ်တတ်သည်
အကျီစားသန် ရန်များ
ဆင်စလွယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsalwei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ မြင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၂ ဦး၊ မ ၁၇၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
အမှု—ဩဝါဒခံဖို့ရန် ဘိက္ခုတို့အထံ မသွားမှု
အမှုသည်—ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီများ၊ ဘိက္ခုနီတို့သည် လပြည့်လကွယ် ဥပုသ်နေ့၏ နောက် တရက်၌ ဩဝါဒ ပေးနိုင်မည့် ရဟန်းတစ်ပါးပါးထံ ဩဝါဒခံဖို့ရန် သွားကြရ၏၊ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကား သူတို့ ဂိုဏ်းဝင် ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီများထံသို့ သူတို့က သွား၍ ဩဝါဒပေးကြ၏၊ အခါတစ်ပါး၌ အခြား ဘိက္ခုနီတို့သည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီတို့ကို “ဩဝါဒ ခံယူရန် သွားကြစို့”ဟု ခေါ်လေရာ, ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီတို့က “မလိုက်တော့ဘူး, ဒီမှာပဲ အရှင်ဆဗ္ဗဂ္ဂီတို့လာ၍ ဩဝါဒ ပေးကြသည်” ဟု ပြန်ပြောကြလေသည်
ထိုသို့ဩဝါဒ ခံယူရန် မသွားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဩဝါဒါယ ဝါ သံဝါသာယ ဝါ န ဂစ္ဆေယျ, ပါစိတ္တိယံ
ဩဝါဒ အကျိုးငှါလည်းကောင်း, သံဝါသအကျိုးငှါလည်းကောင်း, ဘိက္ခုတို့ အထံသို့ မသွားသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
“သံဝါသ”ဟူသည် ဥပုသ်ပြုကံ, ပဝါရဏာပြုကံတို့ကို အတူပြုခြင်းတည်း၊ သို့သော် ဘိက္ခုနီတို့သည် ဘိက္ခုတို့ အထံ၌ ဥပုသ်မပြုရသောကြောင့် ဤ၌ ဘိက္ခုတို့ထံ ပဝါရဏာအပြု မသွားခြင်းကိုသာ “သံဝါသ” ဟု ဆိုသင့်သည်-ရှေ့သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ပဝါရဏာမပြုခြင်းကို တားမြစ်၍ ဤသိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ပဝါရဏာ အပြုမသွားခြင်းကိုလည်းကောင်း, ဩဝါဒ ခံယူဖို့ရန် မသွားခြင်းကို လည်းကောင်း, တားမြစ်သည်’ဟုမှတ်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
ယင်းမလွတ်ရွာ၊ ယင်းမလွတ်
လက်ပန်တဲ (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpante(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၁ ဦး၊ မ ၁၅၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ပက်တန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pettangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ပက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၁ ဦး၊ မ ၉၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
အမှု—အသက်၂၀ မပြည့်သူကို ရဟန်းပြုပေးမှု
အမှုသည်—ရဟန်းအများ၊ ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ တဆယ့်ခုနစ်ယောက်သော ကစားဘော် ကလေးများသည် “သတ္တရသဝဂ္ဂီ” ဟု ထင်ရှား၏၊ ထိုကလေးများတွင် ဥပါလိမည်သော ကလေးသည် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်၏
အခါတပါး၌ ဥပါလိ၏ မိဘတို့သည် သားကလေး အတွက်နောင်ရေးကို စဉ်းစား၍-ကျုပ်တို့ကွယ်လွန်သောအခါ သားကလေး ဥပါလိသည် ဘယ်လိုနည်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ချောင်လည်ရစ်ပါ့ မလဲ”...ဟု တိုင်ပင်ကြလေသည်
“စာရေးအတတ်သင်ရလျှင် ကောင်းလိမ့်မည်ထင်တယ်”
“စာရေးရလွန်းအားကြီးလို့ လက်ချောင်းကလေးတွေ ဒုက္ခများကုန်လိမ့်မည်၊ ဂဏန်းအတတ် သင်ရလျှင် ကောင်းပါလိမ့်မယ်”
”ဂဏန်းသင်္ချာဆိုတာများစွာ ကြံစည်ရတယ်, ကြံစည်ရလွန်း အားကြီးလျှင် သူ၏ရင်ဘတ် ဒုက္ခရောက်လိမ့်မယ်, ရွှေပန်းထိမ်သည် အတတ်ကို သင်စေရလျှင် ကောင်းပါ လိမ့်မယ်”
“ရွှေပန်းထိမ် အတတ်သင်ပေးလျှင် အရုပ်တံဆိပ်များကို လှည့်ကာပတ်ကာ ကြည့်ရှုရသဖြင့် မျက်စိများ ဒုက္ခရောက်ကုန်လိမ့်မယ်၊ ရဟန်းတော်များသည် ကောင်းသောသီလ အကျင့်ရှိကြ၍ ကောင်းစွာမွန်စွာ စားသောက်ပြီးလျှင် လေငြိမ်သော အိပ်ရာနေရာတို့၌ နေကြရတယ်၊ ဥပါလိသည် ရဟန်းပြုလျှင် ကောင်းမှာဘဲ၊ ရဟန်းပြုလျှင် ကျုပ်တို့ ကွယ်လွန်သောအခါ ချမ်းသာစွာလဲ အသက်မွေးရမယ်၊ ပင်ပန်းဘွယ်လည်း မရှိနိုင်
ထိုသို့မိဘများ တိုင်ပင်သံကို ဥပါလိကြား၍ သူ့ကစားဘော်များကို ပြောပြလေရာ, ကစားဘော်များကလည်း “ခင်ဗျားဘုန်းကြီးလုပ်လျှင် ကျုပ်တို့လဲ ဘုန်းကြီးလုပ်ကြမယ်”ဟု ဝန်ခံကြ၍ ဆိုင်ရာမိဘတို့ကလည်း ကျေကျေနပ်နပ် ခွင့်ပြုကြသဖြင့် ပဌမကိုရင်ဝတ်၍ တဆက်ထည်း ရဟန်းပြုကြလေသည်၊ သူတို့သည် နံနက်စောစော၌ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ရှာကြသဖြင့် အစောကြီးထပြီးလျှင် “ယာဂု ပေးကြပါ, ထမင်းပေးကြပါ, သရည်စာပေးကြပါ”ဟု တောင်းကာ ငိုကြရုံမက, ကျောင်းပေါ်မှာပင် ကျင်ကြီးကျင်ငယ် စွန့်ကြသဖြင့် တကျောင်းလုံး ပေနေလေတော့သည်၊ ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင်သိတော်မူ၍ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယော ပန ဘိက္ခု ဇာနံ ဦနဝီသတိဝဿံ ပုဂ္ဂလံ ဥပသမ္ပာဒေယျ, သော စ ပုဂ္ဂလော အနုပသမ္ပန္နော, တေ စ ဘိက္ခူ ဂါရယှာ, ဣဒံ တသ္မိံ ပါစိတ္တိယံ
အကြင်ရဟန်းသည်အသက် ၂၀ မပြည့်သေးမှန်း သိလျက် (ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာလုပ်၍) ရဟန်းခံပေးအံ့၊ ထိုရဟန်းလောင်းလည်း ရဟန်းမဖြစ်၊ ထိုရဟန်းခံကိစ္စ၌ ပါဝင်ကြသော သံဃာများနှင့် ကမ္မဝါ ဆရာလုပ်သူလည်း ကဲ့ရဲ့၍ထိုက်ကုန်၏၊ ...(“ကဲ့ရဲ့ထိုက်” ဟူရာ၌ “ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်ကုန်၏”ဟုဆိုလိုသည်၊)ဤအာပတ်ကား အသက် ၂၀ မပြည့်သေးသူကို သိလျက် ရဟန်းခံပေးသော ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၌ သင့်သော ပါစိတ်အာပတ်တည်း
[အသက် ၂၀ ရေတွက်ရာ၌ အမိဝမ်းဝယ် ပဋိသန္ဓေနေရာ ရက်မှစ၍ တွက်ရသည်၊ အကျယ်ကို ဘာသာ ဋီကာမှာရှု
အသက်၂၀မပြည့်သေး၍ အယွယ်နုသူတို့သည် အချမ်းအပူဆာလောင် မွတ်သိပ်ခြင်းဒဏ်ကို မခံနိုင်သေး၊ မှက်ခြင် လေပူ နေပူကင်းတို့၏ အတွေ့ အထိဒဏ်ကို မခံနိုင်သေး၊ သူတပါးတို့က မခံသာအောင် ပြောလာသော စကားနှင့် ကိုယ်ဆင်းရဲမှုများကိုလည်း မခံနိုင်သေး၊ ရဟန်းစစ်စစ်ဘဝ ဟူသည်မှာ (ဥပါလိမိဘများ ထင်သလို အချောင်စား အချောင်နေ မဟုတ်ကြ) ရတတ်သရွေ့နှင့် တင်းတိမ်ရမည့်ဘဝ, ဖြစ်သလိုနေထိုင်ရမည့်ဘဝ, ပရိယတ်ကိုဖြစ်စေ ပဋိပတ်ကိုဖြစ်စေ လူများစီးပွားရေးထက် ဇွဲသန်စွာ ဖြည့်ကျင့်ရမည့်ဘဝ ဖြစ်ပေသည်၊ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓရှင်တော်သည် အသက် ၂၀ပြည့်မှ ရဟန်းဘဝဖြင့် နေခွင့်ပြုတော်မူရပေသည်
ပင်တိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ နားခိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇၆ ဦး၊ မ ၅၉၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
ညောက်ပင်ချိုင်ခမွီးရွာ
နည်းပညာဆိုသည်မှာ ကိရိယာ (tool) နှင့် အတတ်ပညာ (craft) များကို သိရှိနားလည်ခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်းပင်ဖြစ်သည်
လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နည်းပညာသည် သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များနှင့် ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အဆိုပါပညာရပ်နှစ်ခုမှ ဆင့်ပွား၍ နည်းပညာအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည်
နည်းပညာ(Technology )ဟူသောအသုံးအနှုန်း၏ မူလအစမှာ ဂရိစကား"Technologia" ဖြစ်သည်
လူသားတို့၏ နည်းပညာအပြိုင်သုံးစွဲ မှုမှာ သဘာ၀ရင်းမြစ်များကို ရိုးရှင်းသောကိရိယာများအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းမှ စတင်သည်
သမိုင်းမတင်မီခေတ်က မီးကိုထိန်းချုပ်နိုင်သော စွမ်းရည်ကို ရရှိလာသောကြောင့် စားစရာတို့ကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ် နိုင်သကဲ့သို့ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီး (Wheel) ကို တီထွင်မှုကြောင့် လူသားတို့၏ ခရီးသွားလာရေးတွင် ပိုမိုလွယ်ကူ လာခဲ့သည်
သမိုင်းတလျှောက် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်သည့် ပုံနှိပ်စက်၊ တယ်လီဖုန်း နှင့် အင်တာနက် တို့ကဲ့သို့သော နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးမှုများကြောင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် ကြုံတွေ့ရသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအတားအဆီးများလျော့နည်းလာပြီး လူသားတို့အနေဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်ကြပြီဖြစ်သည်
သို့သော် နည်းပညာအားလုံးကို ငြိမ်းချမ်းရေးရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုကြသည်မဟုတ်ပေ
တင်းပုတ်မှအစပြု၍ နျူးကလီးယားလက်နက်အထိ အဖျက်စွမ်းရည် တစ်စထက်တစ်စကြီးမားလာသောလက်နက်များသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်
နည်းပညာသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို နည်းလမ်းများစွာဖြင့် ဩဇာသက်ရောက်မှုရှိသည်
အဖွဲ့အစည်းအများစုတွင် နည်းပညာသည် ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးသော စီးပွားရေးဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အကူအညီပေးပြီး သက်တောင့်သက်သာရှိသော အဆင့်အတန်းတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာစေသည်
သို့သော် နည်းပညာဆိုင်ရာလုပ်ငန်းအများစုသည် လေထု၊မြေထု၊ရေထုညစ်ညမ်းမှု (pollution) ဖြစ်စေသည့် ဘေးထွက်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ပြီး သယံဇာတများကို ပျက်စီးစေသည်
အမှန်အားဖြင့် လတ်တလောအချိန်အထိ နည်းပညာကိုဖွံ့ဖြိုးအောင် ပြုလုပ်နိုင်သူမှာ လူသားများသာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်
သို့သော် မကြာသေးမီက သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာမှုများအရ အခြားပရိုင်းမိတ်(Primate)များနှင့် ဝေလငါးအုပ်အချို့သည် ရိုးရှင်းသော ကိရိယာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ မိမိတို့၏အသိပညာကို အခြားမျိုးဆက်များသို့ ဖြန့်ဝေရန် လေ့လာသင်ယူခြင်းများ ရှိကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်
သိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် နည်းပညာအကြား သီခြားဂုဏ်ရည်တို့သည် အမြဲ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိချေ
သိပ္ပံပညာသည် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် လက်တွေ့လေ့လာခြင်းတို့မှ ရရှိလာသော ကမ္ဘာကြီး၏ သဘာဝနှင့် ရုပ်ဝတ္တုပိုင်းဆိုင်ရာတို့၏ စနစ်တကျတည်ရှိသော အသိပညာဖြစ်သည်
နည်းပညာများသည် သိပ္ပံပညာ၏ သီခြားထုတ်ကုန်တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ နည်းပညာတို့သည် အသုံးချနိုင်မှု၊ အသုံးဝင်မှုနှင့် လုံခြုံစိတ်ချရမှုဟုသော ကျေနပ်ဖွယ်ရာ လိုအပ်ချက်များရှိရမည် ဖြစ်သည်
အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်သည် ရည်မှန်းချက်နှင့် ဒီဇိုင်းထုတ်ခြင်း၊ စနစ်များနှင့် ကိရိယာများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သဘာဝတရား၏ဖြစ်စဉ်များကို လူသားတို့အတွက် အသုံးဝင်သော အရာများအဖြစ် အပြည့်အဝအသုံးချခြင်းဖြစ်ပြီး သိပ္ပံပညာမှ နည်းများနှင့် ရလဒ်များကို (အမြဲတမ်းတော့ မဟုတ်)အသုံးပြုသည်
နည်းပညာများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် များလှစွာသော အသိပညာဖြစ်သော သိပ္ပံပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ သင်္ချာ၊ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်း အစရှိသော အသိပညာတို့မှ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်သော ရလဒ်များ ရရှိလာခဲ့ခြင်းသာဖြစ်နိုင်သည်
များသောအားဖြင့် နည်းပညာကို သိပ္ပံပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တို့၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သော်လည်း လူသားတို့၏ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ရရှိသောနည်းပညာတို့ ထိုနယ်ပယ်နှစ်ခုထက် စော၍နေတက်သည်
ဥပမာအားဖြင့် သိပ္ပံပညာသည် အီလက်ထရွန်များစီးဆင်းမှုနှင့် လျှပ်စစ်ကွန်ဒက်တာများ(electrical conductor)ကို ယခင်ရှိနှင့်ပြီးသား ကိရိယာများနှင့် အသိပညာများကို အသုံးပြု၍ လေ့လာရခြင်းဖြစ်သည်
အသစ်တွေ့ရှိလာသော အသိပညာများကို အသုံးပြု၍ အင်ဂျင်နီယာများသည် တပိုင်းလျှပ်ကူး(semiconductors)၊ ကွန်ပျူတာ ကဲ့သို့သော စက်ပစ္စည်းများနှင့် ကိရိယာတန်ဆာပလာအသစ်များ ဖန်တီးခြင်း၊ နည်းပညာများကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်
ထိုသည်တို့ကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် အင်ဂျင်နီယာများကို နည်းပညာရှင်များဟု မှတ်ယူနိုင်ပြီး ထိုနယ်ပယ်သုံးခုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု သုတေသနေပြုလုပ်ခြင်းနှင့်
ဓာတုဆေးပညာ (အင်္ဂလိပ်: Iatrochemistry) သည် ဓာတုဗေဒနှင့် ဆေးပညာတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော ပညာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်
Iatro သည် ဂရိစကားလုံး ἰατρός မှ ဆင်းသက်လာ၍ သမားတော်၊ ဆေးပညာ ဟု အနက်ရသည်
ဤပညာရပ်သည် အဂ္ဂိရတ်ပညာ၌ စတင်သန္ဓေတည်ခဲ့ပြီး ဓာတုဆေးပညာရှင်များသည် ရောဂါများနှင့် အပယိကဖျားနာခြင်းများအတွက် ဆေးရည် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်
ဤပညာရပ်သည် ခေတ်သစ်ဆေးပညာပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် ဥရောပတွင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်လေသည်
သို့ရာတွင် (ကမ်းရိုးတန်း)မြေနိမ့်ပိုင်းနိုင်ငံများ၌ ၁၅၂၅ မှ ၁၆၆၀ အထိ ရေပန်းစားခဲ့သည်
အထင်ရှားဆုံး ခေါင်းဆောင်မှာ ပါရာဆဲလ်ဆပ်စ်ဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစု ဆွစ် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဓာတုဆေးပညာရှင်များ ယုံကြည်သည်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျန်းမာရေးသည် ခန္ဓာကိုယ် အရည်များ၏ သီးသန့်အခြေနေရှိ မျှခြေအနေအထားပေါ်တွင် မူသည်သည်
ဓာတုဆေးဝါးကုထုံးနှင့် အယူအဆများသည် ယခုထိတိုင် တောင်အာရှ၊ အရှေ့အာရှ၊ ထိုဒေသများမှ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများကြား ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးချဆဲဖြစ်လေသည်
ရှေးအခါက ဂရိပြည်၊ မိုင်စီးနီးနှင့် အာရ ဂေါ့မြို့များတွင် လွန်စွာတန်ခိုးကြီးသော ဘုရင်တစ်ပါး ရှိခဲ့ဖူး လေသည်
ထိုဘုရင်၏အမည်မှာ အက်ဂါမံနွန်ဖြစ်သည်
ထို ဘုရင်နှင့် သူ၏ညီတော် မင်နီလေးအပ်တို့သည် စပါးတားဘုရင် ၏သမီးတော်များဖြစ်ကြသော ကလိုင်တင်နက်စထရာနှင့် ဟယ်လင်တို့ကို အသီးအသီးလက်ထပ်၍ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ ကြလေသည်
ထရွိုင်းဘုရင် ပရီယမ်၏သားတော် ပဲရစ်က ဟယ်လင်အား ထရွိုင်းမြို့သို့ ခိုးယူဆောင်ကြဉ်းသွားသောအခါ အက်ဂါမံနွန်သည် ဂရိပြည်တွင်းရှိ မင်းသားများနှင့် မှူးမတ် များထံ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ထရိုဂျန်တို့အား လက်စားချေစစ်ပွဲ ဆင်နွဲရန်သွေးစီးခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီ ကြီးမားသည့်စစ်တပ် ကြီးတစ်တပ်နှင့် တစ်ထောင်ကျော်သောစစ်သင်္ဘောများ(ရွက် သင်္ဘော)သည် ဩလစ်မြို့ရှိဆိပ်ကမ်းတွင် စုရုံးမိကြလေသည်
အက်ဂါမံနွန်အားလည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ကြ ပြီးနောက် စစ်သင်္ဘောများကို အသင့်ဖြစ်စေရန် ပြင်ဆင်နေကြ ခိုက်တွင် အက်ဂါမံနွန်သည် တောကစားထွက်သွားခဲ့၏
ထိုသို့ တောကစားထွက်ရာတွင် ဆတ်တစ်ကောင်ကို ပစ်ခတ်ရရှိလေ သည်
ထိုအခါ အားတိမစ်နတ်သမီးသည် အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သူဖြစ်၍ လွန်စွာစိတ်ဆိုးပြီးလျှင် သင်္ဘောများ မထွက်ခွာ နိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့၏
နတ်သမီးစိတ်ပြေရန်အလို့ငှာ မိမိ၏ သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုသတ်၍ ယဇ်ပူဇော်ရန် ဆုံးဖြတ် လိုက်လေသည်
သို့သော် အားတိမစ်က အက်ဂါမံနွန်သည် ဆတ်ကိုသတ်မိသည့်အတွက် ထိုမျှ စိတ်သောကရောက်နေ ကြောင်း သိရသောအခါ ယဇ်ကောင် အစ်ဖီဂျီနီယာ၏နေရာတွင် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို အစားထိုးပြီးနောက် အစ်ဖီဂျီနီယာကို ယူဆောင်သွားလေသည်
နောက်ဆုံးတွင် သင်္ဘောများသည် ထရွိုင်းမြို့သို့ရောက် ရှိသွားကြပြီးလျှင် ဂရိလူမျိုးတို့က ထရွိုင်းမြို့ကို ဆယ်နှစ် တိုင်တိုင် ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကြံခဲ့ကြသည်
ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ဂရိ တို့သည် ထရွိုင်းမြို့ကို ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြ သည်
ထိုနောက်တွင် အက်ဂါမံ နွန်သည် ဂရိပြည်ကို ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားလေသည်
သူ၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုယဇ်ပူဇော်လိုက်သဖြင့် ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်သူ အက်ဂါမံနွန်အပေါ်တွင် အခဲမကျေနိုင်ဖြစ်ကာ အက်ဂါမံနွန်၏ ရန်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ အီဂျစ်စသပ်နှင့်တိုင်ပင်၍ သေကြောင်းကြံလေသည်
အက်ဂါမံနွန်ကို သူ၏မိတ်ဆွေများက သတိပေးသော်လည်း မိမိစစ်ပွဲမှပြန်ရောက်လာသဖြင့် ဝမ်းသာသယောင် ဆောင်လျက်ရှိသော သူ၏မိဖုရားကို စိတ်ချယုံကြည်နေခဲ့၏
အက်ဂါမံနွန်သည် နောက်တစ်နေ့၌ ရေချိုးခန်းမှ ရေချိုးပြီး၍ ပြန်အထွက်တွင် ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် အက်ဂါမံနွန်၏ ဦးခေါင်းပေါ်သို့ အဝတ်တစ်ခုကိုလွှမ်းခြုံပေးကာ ဖမ်းချုပ်ထား ပြီးလျှင် အီဂျစ်စသပ်နှင့်ပူးပေါင်း၍ အက်ဂါမံနွန်အား သတ် လိုက်ကြသည်
နောက်နှစ် အတော်ကြာသောအခါ အက်ဂါမံနွန် ၏ သားတော်အကြီးဆုံးဖြစ်သူ အိုရက်စ်တီးက ထိုကိစ္စအတွက် ပြန်၍ လက်စားချေလိုက်လေသည်
စပါးတားတွင် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာသည်အထိ အက် ဂါမံနွန် နတ်အဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်
အက်ဂါမံနွန်သည် သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်
သူ ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ဂရိလူမျိုးတို့ စွဲလမ်းနှစ်ခြိုက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၏
ဂရိစာဆိုများကလည်း အနည်းနည်း အဖုံဖုံ စာဖွဲ့ခဲ့ကြ၏
အက်ဂါမံနွန်ကို ခန့်ညားပြီးလျှင် ရဲစွမ်း သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသော စစ်သားကောင်း တစ်ယောက်အဖြစ် အမွှမ်းတင်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် ထရိုဂျင်စစ်ပွဲတွင်မူ အက်ဂါမံ နွန်သည် အထူးချွန်ဆုံး သူရဲကောင်းကြီးကား မဟုတ်ခဲ့ချေ
ဝက်ဝံရေတံခွန် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ပိတ်ချင်းမြောင်လိုဏ်ဂူအနီးရှိ ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဒလက် (တောင်)ရွာ၊ ဒလက်
သကျ(သင်္သကရိုက်: शाक्य)(ပါဠိ: 𑀲𑀓𑁆𑀬) သို့မဟုတ် သက္ကမျိုး(釋迦族)သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (ယနေ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် နီပေါနိုင်ငံ) ရှိ ရှေးမျိုးနွယ် ဖြစ်သည်
သက္ကတိုင်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ တည်ထောင်သူ ဖြစ်သော ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဖြစ်သော သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားနှင့် ယှဉ်တွဲ သိကြသည်
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား သည် သက္ကတိုင်း၊ ကပိလဝတ်ပြည် ဘုရင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ သားတော် ဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းခြင်း ဆိုသည်မှာ ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသောအရာများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆီသို့ စသွင်းလာခြင်းဖြင့်ဂေဟစနစ် (ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝတရား သို့မဟုတ် ဇီဝရုပ်သက်ရှိများ) အားတည်ငြိမ်မှုမရှိစေခြင်း၊ ဖရိုဖရဲဖြစ်ခြင်း၊ အန္တရာယ် သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေခြင်းဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဆူညံသံ၊ အပူ သို့မဟုတ် အလင်းကဲ့သို့သော စွမ်းအင်ပုံစံမျိုးဖြင့် တည်ရှိနိုင်သည်
ညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းများ၊ ညစ်ညမ်းခြင်း၏ လိုအပ်ချက်များသည် ပြင်ပပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် စွမ်းအင်များ၊ သို့မဟုတ် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပွားသောအရာများ ဖြစ်နိုင်သည် - သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပွားပါက၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝအဆင့်များကို ကျော်လွန်ပါက ညစ်ညမ်းစေသော အရာများအဖြစ် သဘောထားခြင်း ခံရသည်
ညစ်ညမ်းခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် ပင်ရင်းတစ်နေရာတည်း သို့မဟုတ် ပင်ရင်းတစ်နေရာတည်းမှ မဟုတ်သောညစ်ညမ်းခြင်းဟူ၍ အဆင့်ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားသည်
Blacksmith Institute (ဘလက်(ခ်)စမစ် တက္ကသိုလ်) မှကမ္ဘာ့အဆိုးဝါးဆုံး ညစ်ညမ်းသည့်နေရာများ စာရင်းတစ်ခုကို နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သည်
၂၀၀၇ ထုတ်ဝေခြင်းများတွင် ထိပ်ပိုင်းဆယ်နေရာအဖြစ် နာမည်စာရင်း အဆိုပြုခြင်းခံရသည်များမှာ Azerbaijan (အယ်ဇာဘိုင်ဂျန်)၊ China (တရုတ်)၊ India (အိန္ဒိယ)၊ Peru (ပီရူး)၊ Russia (ရုရှ)၊ Ukraine (ယူက ရိန်း) နှင့် Zambia (ဇမ်းဘီးယား) တို့တွင် တည်ရှိသည်
ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှု အမျိုးမျိုးရှိသည်
ယင်းတို့မှာလေထု ညစ်ညမ်းမှု၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် မြေဆီလွှာ ညစ်ညမ်းမှုများ|သစ်တောပြုန်းတီးမှုများဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းမှုများသည် လူတို့ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်
ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သဘာဝအစိတ် အပိုင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်လျက် ရှိသောကြောင့် သဘာဝအစိတ်အပိုင်း တစ်နေရာ၌ ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်လျှင် အခြားသဘာဝ အစိတ်အပိုင်း နေရာများသို့လည်း ပျံ့နှံသွားနိုင်သည်
လူတို့သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တန်ချိန်သန်းပေါင်းများစွာရှိသော ဓာတ်ငွေ့နှင့် အမှုန့်ကလေးများကို လေထု အတွင်းသို့စွန့်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်
မော်တော်ကားကဲ့သို့သော ယာဉ်များကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ဆီ၊ကျောက်မီးသွေးစသော လောင်စာများ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း လေထုညစ်ညမ်းမှု အများဆုံး ဖြစ်ရသည်
လောင်စာများမှ ထွက်လာသော လေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည့်အညစ် အကြေးများကို အရောင်မဲ့အဆိပ်ငွေ့များ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထူထဲမှောင်မည်းသော မီးခိုးလုံးကြီးများအဖြစ်၎င်းတွေ့ကြရသည်
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မျက်စိနာဖြစ်စေနိုင်သည်
ပန်းနာရင်ကျပ်နှင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်
ကင်ဆာရောဂါကိုပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု အချို့သိပ္ပံပညာရှင်များက ယုံကြည်သည်
လေညစ်ညမ်းမှုသည် အပင်များရှင်သန်ရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်
အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်တိုက်တာအဆောက်အအုံများကိုလည်း ပျက်စီးလွယ်စေနိုင်သည်
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် ရာသီဥတုကိုလည်း ဖောက်ပြန်စေနိုင်သည်
လေထုထဲရှိအမှုန်နှင့် ဓာတ်ငွေ့များသည် သဘာဝအပူချိန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သဖြင့် ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုများ ဖြစ်လာနိုင်သည်
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် မိလ္လာစွန့်ပစ်ရေး လုပ်ငန်းများကလည်း တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ဂါလံသန်းပေါင်းများစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို ရေထုအတွင်းသို့ စွန့်ပစ်ကြသည်
ယင်းကဲ့သို့သော စွန့်ပစ္စည်းများထဲတွင် ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များ၏စွန့်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများပါဝင်သည်
စက်ရုံအလုပ်ရုံနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံများမှ စွန့်ပစ်သော ရေများကြောင့် လူတို့ကိုအကျိုးပြုသည့် ရေထဲရှိ ငါး၊ ပိုးမွှား၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များသေကျေ ပျက်စီးနိုင်သည်
မြေဆီလွှာညစ်ညမ်းမှုသည် စိုက်ပျိုးပင်များအတွက်ရေကြီးသော ကမ္ဘာ့မြေအပေါ်ယံရှိ မြေဆီလွှာကို ပျက်စီးစေသည်
သဘာဝအလျောက် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ၍ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသော မြေဆီလွှာသည် လူတို့၏ ပေါ့လျော့မှုကြောင့်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်
ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေး များကို အလွန်အကျွံ အသုံးပြုခြင်းသည်မြေကြီးအတွင်းရှိ လူ့အကျိုးပြုဗက်တီးရီယားနှင့် အခြားသက်ရှိများ ကို သေစေနိုင်သည်
လေနှင့် ရေတို့၏တိုက်စားမှုကြောင့်လည်း မြေဆီလွှာ အမြောက်အမြားဆုံးပါးရသည်
တောင်ယာလုပ်ရန်အတွက် သစ်ပင်နှင့် မြက်ပင်များကို ခုတ်ထွင် ပစ်ရာ၌အကာအကွယ်မဲ့ဖြစ်ရသော မြေဆီလွှာသည် လေနှင့်မိုးရေတို့၏တိုက်စားခြင်းဒဏ်ကိုခံရသည်
လမ်းများဖောက်ရန်အတွက်၎င်း၊ စက်ရုံများတည်ဆောက်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ တောတောင်များကို ရှင်းလင်းပစ်ကြရာ၌ လည်းကောင်း မြေဆီလွှာ ပြုန်းတီးကြရပြန်သည်
တန်ချိန် များစွာရှိသော စွန့်ပစ္စည်းများကို လမ်းဘေး၊မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်နှင့် အမှိုက်ပုံများ၌နှစ်စဉ် စွန့်ပစ်ကြသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝအလှကို ပျက်ပြားစေသည်
အမှိုက်ပုံများကြောင့် ပိုးဟပ်၊ ကြွက်စသော ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်ကြသည့် ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်များ ပေါက်ပွားလာရသည်
အချို့သောစွန့်ပစ္စည်းများကို မီးရှို့၍ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သော်လည်းထွက်ပေါ်လာမည့် မီးခိုးများက လေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည်
ယင်းတို့ကို ရေထဲသို့ စွန့်ပစ်ပြန်လျှင်လည်း ရေထုကို ညစ်ညမ်းစေသည်
မြို့ကြီးများတွင် စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှ အများဆုံးကြားနေရသည့် ကျယ်လောင်သော အသံများသည် လူတို့ကိုစိတ်ညစ်ညူးစေသည်
ဆိုးရွားလွန်းသော အသံများဆိုလျှင် နားကိုပင်ပင်းစေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် ဆိုးရွားသော အသံဗလံများကိုပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှု အကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆကြသည်
အနုမြူလျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများနှင့် အီလက်ထရွန်နစ် ကိရိယာများမှလည်း ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များအနည်းနှင့်အများ ထွက်လျက်ရှိရာ ယင်းတို့နှင့်အများအစား အတွေ့အထိခံရလျှင် ကင်ဆာနှင့်တကွ အခြားရောဂါများ ရစေနိုင်သည်
ဒီဒီတီကဲ့သို့သော ပိုးသတ်ဆေးများကြောင့် ငှက်များ၊ ငါးများနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များ အများအပြား သေကျေခဲ့ရသည်
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ အသုံးပြုသည့် လောင်စာများမှ ထွက်လာသော ပြဒါးဆိပ်နှင့် ခဲဆိပ်များကလည်း လူတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်သည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ တစ်နေ့တခြား ကြီးထွားလာလျက် ရှိနေသဖြင့် ယခုအခါ နိုင်ငံအစိုးရများနှင့် လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများက ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို လျှော့နည်းစေရန် ကြိုးစားလျက်ရှိသည်
ညစ်ညမ်းခြင်း အဓိကပုံစံများကို တစ်ခုချင်းစီနှင့် ဆက်စပ်သော သီးခြားညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အောက်တွင် စာရင်းပြုစုထားသည် -၁
လေထုညစ်ညမ်းခြင်း - ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အမှုန်အမွှားများကို လေထုအတွင်းသို့ ထုတ်လွှတ်ခြင်း
ဘုံဖြစ်သော ဓာတ်ငွေ့နှော ညစ်ညမ်းစေသည့်အရာများတွင် စက်ရုံနှင့် မော်တော်ယာဉ်များမှ ထုတ်လွှတ်သော carbon monoxide (ကာဗွန် မိုနောက်ဆိုဒ်)၊ sulfur dioxide (ဆာလဖာဒိုင် အောက် ဆိုဒ်)၊ chlorofluorocarbons (CFCs) (ကလိုရိုဖလူရိုကာဗွန်များ) ဖြင့်ဓာတ်ပြုသောဓာတု ozone (အိုဇုန်း) နှင့် မီးခိုးမြူတို့သည် nitrogen oxides (နိုက်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်) များနှင့် hydro carbons (ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ) တို့သည် နေရောင်ခြည်နှင့် ဓာတ်ပြုရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
အမှုန်အမွှားပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ဖုန်မှုန့်အနုစားများကို ၎င်းတို့၏ အလွန်သေးငယ်သောတိုင်းတာ သည့်မီတာ အရွယ်အစား PM10 မှ PM2.5 ဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖော်ပြသည်
ရေထုညစ်ညမ်းခြင်း - စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် အရာများကို မျက်နှာပြင်တွင် စီးဆင်းနေသည့်ရေ အတွင်းသို့ ထုတ်လွှတ်ခြင်း၊ မြစ်ကြောင်း ရေနုတ်မြောင်းစံနစ်အတွင်းသို့ စွန့်ထုတ်ခြင်း၊ မြေအောက်ရေ အတွင်းသို့စိမ့်ဝင်စေခြင်း၊ အရည်ယိုဖိတ်ခြင်းများ၊ စွန့်ပစ်ရေ ထုတ်လွှတ်ခြင်းများ၊ ရေထဲတွင် မြေဩဇာဓာတ်အလွန်များခြင်း နှင့်အမှိုက်သရိုက် စွန့်ပစ်ခြင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်
မြေကြီးညစ်ညမ်းမှုဖြစ်ခြင်း သည်ယိုဖိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မြေအောက်ယိုစိမ့်မှုတို့မှ ဓာတုပစ္စည်းများကို ထုတ်လွှတ်သောအခါ ဖြစ်ပွားသည်
အရေးပါဆုံးသော မြေကြီးကို ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့်အရာများမှာ hydrocarbons (ဟိုကျဒရိုကာဗှနျမြား)၊ heavy metals (မာကွောသော သတ်ထုမြား)၊ MTBE၊[8] herbicides (ပေါင်းသတ်ဆေးများ) နှင့် pesticides (ပိုးသတ်ဆေးမြား) နှင့် chlorinated hydrocarbons (ကလိုရင်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်မြား) ဖွဈကွသညျ
အမှိုက်သရိုက်များစွန့်ပစ်ခြင်း၅
ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ညစ်ညမ်းခြင်း - အဏုမြူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အဏုမြူလက်နက်များ သုတေသနပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အသုံးချခြင်းကဲ့သို့သော အဏုမြူရုပဗေဒတွင် ၂၀ ရာစု လှုပ်ရှားမှုများမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်
alpha (အယ်(လ်)ဖာ ဒြပ်မှုန် ထုတ်လွှတ်သည့်အရာများ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အက်တီနိုက်များ ကိုကြည့်ပါ
အသံညစ်ညမ်းခြင်း - ယာဉ်လမ်းကြောဆူညံသံ၊ လေယာဉ်ဆူညံသံ၊ စက်ရုံများမှဆူညံသံနှင့် မြင့်မားသော ပြင်းအားရှိအသံလှိုင်းဖြင့် ရေအောက်ဝတ္ထုတို့၏ တည်နေရာကို ရှာဖွေသောကိရိယာ တို့ပါဝင်သည်
အလင်းညစ်ညမ်းခြင်း - အလင်းကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု၊ အလွန်အကျွံ အလင်းရောင်ပေးခြင်းနှင့် နက္ခတ္တဗေဒနှင့်ဆိုင်သော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်
အမြင်ညစ်ညမ်းခြင်း - မိုးပျံလျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းများ၊ မော်တော်ကားလမ်းဘေးရှိ ကြေညာဆိုင်း ဘုတ်များ၊ အမြင်မတင့်တယ်သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များ (ကမ်းမြောင်နေရာ၌ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော် ခြင်းမှစ၍)၊ အမှိုက် သို့မဟုတ် အစိုင်၊ အခဲ၊ အဖတ်ကဲ့သို့သော စည်ပင်သာယာ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ဟင်းလင်းပြင်၌ သိမ်းဆည်းထားခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်
အပူဓာတ်ဆိုင်ရာညစ်ညမ်းခြင်း - ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတစ်ခုတွင် ရေကို အအေးပေးရာ၌သုံးသော အရည်အဖြစ် သုံးခြင်းကဲ့သို့သော လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် သဘာဝရေအစုအဝေးများ အတွင်းတွင် အပူချိန် ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းစေသော ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ လေ၊ ရေ သို့မဟုတ် မြေကြီးကို ညစ်ညမ်းစေသည့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညစ်ညမ်းစေသော ပစ္စည်းတစ်ခု၏ ပြင်းထန်မှုကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အချက်သုံးချက်မှာ- ၎င်း၏ ဓာတုဗေဒသဘာဝ၊ ပြင်းအားနှင့် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းတို့ဖြစ်သည်
လေထုညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝနှင့်လူသားတို့ပြုလုပ်သော အရင်းအမြစ်များ နှစ်ခုစလုံးမှ ဖြစ်ပွားသည်
ယင်းသို့ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် လောင်ကျွမ်းခြင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ဓာတ်သတ္ထုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ပွဲများမှ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လူတို့ပြုလုပ်သော ညစ်ညမ်းစေသည့်ပစ္စည်းများသည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်း ညီမျှခြင်းတွင် ပို၍ပို၍ အရေးပါလာသည်
မော်တော်ယာဉ်များမှ ထုတ်လွှတ်သော အခိုးအငွေ့များသည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းကို အဓိကဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်
တရုတ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ရုရှ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဂျပန်တို့သည် လေထုညစ်ညမ်းခြင်းအတွက် ထုတ်လွှတ်နေသော ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်နိုင်ငံများဖြစ်သည်
မရွေ့လျားသော အဓိကညစ်ညမ်းစေသည့် အရင်းအမြစ်များတွင် ဓာတုဗေဒစက်ရုံများ၊ ကျောက်မီးသွေး လောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်လုပ်သောစက်ရုံများ၊ ရေနံချက်စက်ရုံများ၊ရေနံဓာတုပစ္စည်းစက်ရုံများ၊ အဏုမြူ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ စွန့်ပစ်သည့်လုပ်ငန်း၊ အမှိုက်မီးရှို ့ဖျက်ဆီးသည့် မီးပြင်းဖိုများ၊ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ခြံအကြီးစားများ (နို့စားနွားများ၊ ဝက်များ၊ ကြက်၊ဘဲများ စသည်ဖြင့်)၊ PVC ပီဗွီစီ စက်ရုံများ၊ သတ္တုထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ၊ ပလတ်စတစ်စက်ရုံများနှင့် အခြားအကြီးစား စက်မှုလုပ်ငန်းများ ပါဝင်ကြသည်
စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝအလျောက်ပေါက်နေသော အပင်များကို အပြီးသတ်ခုတ်လှဲခြင်းနှင့် မီးရှို့ခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ပေါင်းသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း တို့ပါဝင်သော ခေတ်ပေါ် အလေ့အထများမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်
နှစ်စဉ် ၄၀၀ မီလီယံ မက်ထရစ်တန်ခန့်ရှိသော အန္တရာယ်ရှိသည့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်လေ့ရှိသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်နိုင်ငံတည်းပင် ၂၅၀ မီလီယံ မက်ထရစ်တန်ခန့်ကို ထုတ်လုပ်သည်
အမေရိ ကန်သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာရှိသော်လည်း အကြမ်းအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ CO2 (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်) ထုတ်လွှတ်သည့် ပမာဏ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လွှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် ပမာဏ၏ အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် 30 ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ကျော်လွန်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်လွှတ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၀ ကျော်မှ သိပ္ပံပညာရှင် ၂,၅၀၀ ၏အလုပ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် Inter -governmental Panel on Climate Change (IPCC) (ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအဆင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့) ၏အစီရင်ခံစာတွင် လူသားများသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်ကတည်းကစ၍ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု အတွက် အဓိကအကြောင်းတရားဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်
လူသားများတွင် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်ခြင်းများကို ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးဆက်များကို ရှောင်ရှားရန် နည်းလမ်းများရှိသည်ဟု အဓိကကျသော ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာတစ်ခုမှ သုံးသပ်ထားသည်
သို့သော်၊ ရာသီဥတုကို ပြောင်းလဲရန် ဆယ်စုနှစ်များအတွင်းတွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံကဲ့သို့သော ရှေးရုပ်ကြွင်းလောင်စာများမှ အသွင်ကူးပြောင်းခြင်း ဖြစ်ပွားရန်လိုအပ်သည်ဟု UN's Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) (ကုလသမဂ္ဂ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအဆင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့) ၏ ယခုနှစ်အတွက် နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာအရ သိရသည်
တွေ့နေကျဖြစ်သော မြေကြီး ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့်အရာအချို့မှာ chlorinated hydrocarbons (CFH) (ကလိုရင်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ)၊ အကြီးစားသတ္ထုများ (chromium (ခရိုမီယမ်)၊ cadmium (ကဒ် ဒမီယမ်)-- ပြန်လည်အားသွင်းနိုင်သည့် ဓာတ်ခဲများ တွင်တွေ့ရသည်
ခဲပါသော သုတ်ဆေးများတွင် တွေ့ရ သော ခဲ၊ လေယာဉ်ဆီ နှင့်အချို့သော တိုင်းပြည်များတွင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ဓာတ်ဆီ၊ MTBE၊ zinc (ဇင့်)၊ arsenic (အာဆင်းနစ်အဆိပ်)စိန်နှင့် benzene (ဘင်(န်)ဇင်း) တို့ဖြစ်သည်
စက်ရုံများမှ ဘေးထွက် ပစ္စည်းများကို ဓာတ်မြေဩဇာအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်ပြုလုပ်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည့် အလေ့အထသည် မြေကြီးအား သတ္ထုဓာတ်မျိုးစုံဖြင့် ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် ရလဒ်ကိုရရှိကြောင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သတင်းအစီရင်ခံစာ အစဉ်လိုက်များကို စုစည်းထားသည့် Fateful Harvest (ကြမ္မာငင်သော အကျိုး ဆက်) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်
သာမန်စည်ပင်သာယာ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် မြေကြီးပတ်ဝန်းကျင် (ရံဖန်ရံခါ မြေအောက်ရေ) အတွင်းသို့ ဓာတုပစ္စည်း အမြောက်အမြားဝင်ရောက်စေသည့် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး အမှိုက်အမျိုးအစားမျိုးစုံ၊ အထူးသဖြင့် ထိုနေရာများတွင် တရားမဝင်စွန့်ပစ်သည့်ပစ္စည်းများ ကိုလက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ၁၉၇၀ မတိုင်မီ အမှိုက်သရိုက်ဖို့မြေများသည် U.S (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) သို့မဟုတ် ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU) မှ ထိန်းကွပ်မှု အနည်းငယ်သာရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
ပုံမှန်မဟုတ်သော ထုတ်လွှတ်ခြင်းများဖြစ်သည့် TCDD ကဲ့သို့သော dioxins (ဒိုင်အောက်စင်) ဟုရိုးရှင်းစွာ အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့် polychlorinated dibenzodioxins (ပေါ်လီကလိုရီနိုတ် ဒိုင်ဘင်ဇိုဒိုင်အောက်စင်) များထုတ်လွှတ်ခြင်းတို့ရှိသည်
ညစ်ညမ်းခြင်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်နိုင်သည်
ဥပမာ- ဟာရီကိန်းများသည် မိလ္လာအညစ်အကြေးကြောင့် ရေညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် သင်္ဘောများ သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်များ ပေါက်ကွဲ ထွက်ခြင်းကြောင့် ရေနံဓာတုပစ္စည်းများ ယိုဖိတ်ခြင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်လေ့ရှိသည်
ကမ်းလွန်ရေနံတူးစင်များ သို့မဟုတ် ရေနံချက်စက်ရုံများ ပါဝင်သည့်အရာများတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာဆုံးရှုံးမှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ခြင်းမှာ ဖြစ်နေကျဖြစ်သည်
အဏုမြူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံများ သို့မဟုတ် ရေနံတင်သင်္ဘောများကဲ့သို့သော ညစ်ညမ်းမှုဖြစ်စေသည့် အရင်းအမြစ်များ မတော်တဆမှုဖြစ်ပွားပါက ပျံ့နှံ့ပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည့် အလားအလာရှိသော လွှတ်ထုတ်ခြင်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်
အသံညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် အမှုကိစ္စတွင် အဓိကဖြစ်သော အရင်းအမြစ်မှာ မော်တော်ယာဉ်ဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အလိုမရှိသော ဆူညံသံများအားလုံး၏ ကိုးဆယ်ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထုတ်လုပ်သည်
ထနောင်းပင်စု (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungpinsu(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၈ ဦး၊ မ ၇၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်
ညီနောင်ဝရွာ၊ ညီနောင်ဝ
ခဂျိတဘူတာ  (梶 田 駅 ခဂျိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ မိယောရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ငတ်ကိန်းမကြုံနိုင်ပါ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
၁၂၇၅ ခုနှစ်က သောကြာဂြိုဟ်တောက်ထွန်းသဖြင့် ၁၂၇၆ ခုနှစ်မှာ ကောင်းစားကြမည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသော သောကြာဂြိုဟ်ဖွဲ့ သံချို ဖြစ်သည်
ဉာဏ်မဟိဒ်  ကြီးသောဉာဏ်
နေမိတ္တကာ  နေလနက္ခတ်တာရာတို့ အကြောင်းကို ပြဆိုသည့်ကျမ်း
ဝေဟင်္ဂမာ  ထက်ကောင်းကင်တခွင်
ဝိပါကံ  သတ္တဝါတို့ဩ အကျိုးပေးရာကံ
တဘောင်  ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော တေးကဗျာ
စနည်း  ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော စကား
ဘဝေါ  ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော အပြုအမူ
သရော  ကပ်ကြီးဆိုက်ရောက်ခြင်း
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
ခင်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khingyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ဂုံမင်းတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုံမင်းတာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၆ ဦး၊ မ ၁၆၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဥစ္စာရှိသူ နှလုံးပူ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ပစ္စည်းဥစ္စာရှိသူများသည် ပစ္စည်းဥစ္စာကြောင့် ကြောင့်ကြပူပန်ရ၏
ဘဂ်ဂူများ သည် ကျောက်ကိုထွင်းထားသည့် ဂူကိုးခုအစုအဝေးဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း Madhya Pradesh ပြည်နယ်၊ Dhar ခရိုင်၊ ဘဂ်မြို့ (Bagh ) ရှိ Vindhya တောင်တန်း၏ ဆင်ခြေလျှောတွင် တည်ရှိသည်
Dhar မြို့မှ ၉၇ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ဤနေရာသည် ရှေးခေတ်အိန္ဒိယ ကျွမ်းကျင်သည့် ပန်းချီဆရာများ၏ အုတ်နံရံရှိ ပန်းချီများကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်
အိန္ဒိယတို့၏ ကျောက်ထွင်းဗိသုကာလက်ရာတစ်ခု ဖြစ်၍ "ဂူ" ဟူသည့်စကားလုံးအသုံးပြုသည်မှာ အနည်ငယ် မသင့်မလျော်ဖြစ်နေသည်
ဘဂ်ဂူများသည် အဇန္တလိုဏ်ဂူ ကဲ့သို့ပင် ကျွမ်းကျင်သည့် လက်မှုပညာရှင်များက ထောင်လိုက်ကျနေသည့် ကျောက်တုံးများကို ထွင်းထုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓစာပေ၌ ဂူကိုးခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း ငါးခုသာ ကျန်ရှိတော့သည်
ဂူများအားလုံးသည် ဝိဟာရများ ဖြစ်ကြပြီး လေးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ ရဟန်းတော်များ နားနေရန်အတွက် ပြုလုပ်ထားသည့် ကျောင်းတော်များ ဖြစ်သည်
နောက်ဘက်တွင် အခန်းငယ်တစ်ခုပါရှိကာ စေတီတစ်ခု ရှိပြီး ဆုတောင်းဝတ်ပြုခန်းလည်း ဖြစ်သည်
ဤဂူငါးခုထဲမှ အရေးကြီးသည့် ဂူမှာ ဂူအမှတ် (၄) ဖြစ်သည်
ဤဂူအမှတ် (၄) ကို  Rang Mahal (အရောင်များ၏ နန်းတော်) ဟု သိကြသည်
ဘဂ်ဂူများကို အေဒီ ၅ - ၆ ရာစုက တူးခွဲခဲ့ကြသည်
ထိုအချိန်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ နောက်ပိုင်းအချိန်ကာလလည်း ဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ၂ ရာစု သို့မဟုတ် ၁ ရာစုကတည်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဂူများစွာကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်
ထိုဂူများကို ၅ - ၇ ရာစုအတွင်းဖြစ်သည့် Satavahana မင်းဆက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှေးဟောင်းသုတေသနလေ့လာရေးက ထိုဂူများကို လွန်ခဲ့သည့် ၁၇ နှစ်ကျော်က ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ဂူရှိ ဝိဟာရ၏ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်တို့တွင် ရေးဆွဲထားသည့် နံရံပန်းချီများကို ဂူ ၃ နှင့် ဂူ ၄ တွင် ယခုထက်တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်
(ဂူ ၂, ၅, ၇ တို့တွင်မူ အကြွင်းအကျန်ပန်းချီများကို မြင်တွေ့နိုင်သေးသည်)
ပန်းချီများသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသားပေးပန်းချီများ ဖြစ်သည်
ဂူ၏ အောက်ကြမ်းပြင်သည် နီညိုရောင်ကျောက်ခဲများ ခင်းထားပြီး ရွှံ့အင်္ဂတေထူထဲစွာ ကိုင်ထားသည်
ဥဇ္ဈာနသညီသိက္ခာပုဒ် (သက္ကစ္စဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့လို၍ (ဆွမ်း-ဟင်း အရ နည်းလျှင် လှောင်လို ပြောင်လို နှိမ်လို၍, အရများလျှင် “ရမှာပေါ့ ဒါယကာဒါယိကာမနှင့် ပေါင်းတတ်ထာကိုး” စသည်ဖြင့် အပြစ်ပြောလို၍)သူများ သပိတ်ကို ကြည့်ကြကုန်၏၊ ထိုသို့အကြည့်ခံရသော ရဟန်းတို့မှစ၍ အခြားရဟန်းတို့က ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်... “န ဥဇ္ဈာနသညီ ပရေသံ ပတ္တံ ဩလောကေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
စာမျက်နှာ-၂၉၈“ကဲ့ရဲ့ခြင်း၌ သညာရှိသည်ဖြစ်၍ (ကဲ့ရဲ့လို၍) သူတပါးတို့၏ သပိတ်ကို မကြည့်အံ့”ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်၊ ကဲ့ရဲ့လိုသော စိတ်မရှိဘဲ – သူ့မှာနည်းနေလျှင် ပေးမည်, များနေလျှင်လည်း တောင်းမည်”ဟူသော စိတ်ဖြင့်ကား ကြည့်ကောင်း၏
ပခပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakhat)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ပကာရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ အမက မူကြိုကျောင်း ၌ ဆရာဆရာမ ၂ဦး၊ ကျောင်းသားသူ ၁၉ဦး ရှိကာ ဆရာဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသားသူ ၁၀ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်
သခင်တင်မြ သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ကာလကြာမြင့်စွာ ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် နာမည်ကြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်
သခင်တင်မြကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း ဓနုဖြူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မူလတန်းအောင်မြင်တဲ့အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
မိဘများမှာ ဦးဘိုးငြိမ်းနှင့် ဒေါ်အုန်းပွင့်တို့ ဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်စံထွန်း ဖြစ်သည်
သခင်တင်မြသည် အသက် ၁၃နှစ်အရွယ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို ဝင်ရောက်ပြီး သခင်တင်မြအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် အသက် ၁၇နှစ်အရွယ်တွင် သခင်စိုးဦးဆောင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြေအောက်စည်းရုံးရေးသမားဘဝ၊ ၁၉၄၂ ပြည်တွင်းသူပုန်ခေါင်းဆောင်ဘဝ၊ ၁၉၄၄ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပထမအကြိမ်ကွန်ဂရက်ရဲ့ ဗဟိုကော်မတီဝင်ဘဝ၊ ၁၉၄၅ခုနှစ် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း ၇တိုင်း နိုင်ငံရေးမှူး၊ ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် အလံနီပါတီ ပေါလစ်ဗြူရိုအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၉ တွင် အလံနီပါတီ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ တောခိုခဲ့သည်
၁၉၅၈ တွင် ရန်ကုန်မြေအောက်စည်းရုံးရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ဖမ်းဆီးမှုကို ခံခဲ့ရသည်
ရန်ကုန်ဘောင်ဒရီစစ်အချုပ်ထဲတွင် ရှိနေချိန် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်အဖြစ်က နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဗဟိုစည်းရုံးရေးကော်မတီ အကြံပေးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ကိုချစ်လှိုင် (ကိုကိုမောင်ကြီး)၊ ဗိုလ်သိန်းတန်၊ ဒေါက်တာမောင်မောင်၊ ဦးစောဦး၊ ဦးဘညိမ်၊ ဦးသီဟန်တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်
ပြည်သူပိုင်သိမ်းရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး အမြုတေပါတီမှ ပြည်သူ့ပါတီအဖြစ် မဆလ(မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ)၏ ပထမအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် ၁၉၇၁ တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၇ တွင် ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ပထမဆင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသော သခင်တင်မြသည် ၁၉၈၈ ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံအတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ရွှေတို့ကို ကူညီပေးခဲ့သဖြင့် ရေကြည်အိုင်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၁၉၉၂ တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကူညီမှုဖြင့် ထောင်အနှစ် ၂ဝ ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ဆီးကြိတ်ဝေဒနာကြောင့် ၁၉၉၃ တွင် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလတွင် လျှို့ဝှက်ထုတ်ဝေသော ဗမာ့တော်လှန်မှု စာစောင်တွင် အလုပ်သမား၊ လယ်သမား သတင်းဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗမာပြည် (ခေတ္တ အိန္ဒိယ) အမည်ဖြင့် ငါတို့ ဘာတွေလိုနေသေးလဲ၊ လျှို့ဝှက်လှုပ်ရှားကျင့်သုံးနည်း စသော နိုင်ငံရေးစာတမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မှတ်တမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်
ပြည်သူ့အာဏာဂျာနယ်ကို စတင်ထုတ်ဝေရာတွင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့ရာ သခင်တင်မြ ကလောင်အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားမှု မရှိတော့ဘဲ သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ကိုယ်တွေ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းများကို ရေးသားထားသော ဘုံဘဝမှာဖြင့် စာအုပ်အပြင်၊ ဘုံဘဝမှာဖြင့် အမှားနှင့်အမှန်၊ ဘုံဘဝမှာဖြင့် ထပ်ချပ်မကွာ၊ ဘုံဘဝကိုဖြင့် မျှော်တိုင်းဝေး၊ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းများ၊ ဗိုလ်ချုပ်သာရှိနေသေးလျှင် စသော မှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်
သခင်တင်မြသည် မကွယ်လွန်မီက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိပြုစုရေးကော်မတီတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဗိုလ်ချုပ်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်နှင့် ဘုံဘဝကိုဖြင့်မျှော်တိုင်းဝေး (၁၉၈၈ခုနှစ်အထိ) မှတ်တမ်းများကို အပြီးသတ် မပြုစုနိုင်ခဲ့ပေ
သခင်တင်မြသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် အသက် ၉ဝ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဦနပဉ္စဗန္ဓနသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် သက္ကတတိုင်း၊ ကပ္ပိလဝတ်မြို့၊ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူချိန် ဖြစ်၏
အိုးထိန်သည်သည် “သပိတ်လိုအပ်သော ရဟန်းတို့ကို သပိတ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားအပ်သည်” ဟု ရဟန်းတို့ကို ဖိတ်၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အတိုင်းအရှည်မသိဘဲ များစွာသောသပိတ်တို့ကို တောင်းကြ၏
သေးသော သပိတ်ရှိသူတို့သည် ကြီးသော သပိတ်ကို တောင်း၏
ကြီးသော သပိတ်ရှိသူတို့သည် သေးသောသပိတ်ကို တောင်း၏
ထိုအခါ အိုးထိန်းသည်သည် ရဟန်းတို့ကို လှူဒါန်းရန် များစွာသော သပိတ်တို့ကို ပြုလုပ်ရ၏
ထိုသို့ သပိတ်အတွက် အလုပ်လုပ်ရသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ (အိုးခွက်) ဘဏ္ဍာကိုလည်း မလုပ်နိုင်၊ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် သားမယားတို့သည်လည်း ပင်ပန်းကြ၏
ထိုအခါ လူတို့သည် “ရဟန်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် သပိတ်တို့ကို အတိုင်းအရှည်မသိဘဲ ယူကြကုန်သနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည်လည်း လူတို့ကဲ့ရဲ့သည်ကို သိကုန်၏
အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏
ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထား၏
မြတ်စွာဘုရာသည် “ရဟန်းတို့ အတိုင်းအရှည်မသိကြဘဲ များစွာသော သပိတ်တို့ကို တောင်းကြသည်ဆိုသည်မှာ မှန်ပါသလား” ဟု မေး၏
ရဟန်းတို့လည်း “ဟုတ်မှန်ကြောင်း” ဖြေကြား၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ “ရဟန်းတို့ သပိတ်ကို မတောင်းရ၊ တောင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါး၏ သပိတ်သည် ကွဲ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ထားသည့်အတွက် ရဟန်းသည် လက်ဖြင့် ဆွမ်းခံ၏
ထိုအခါ လူတို့သည် “ရဟန်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် တိတ္ထိတို့ကဲ့သို့ လက်ဖြင့် ဆွမ်းအတွက် လှည့်လည်ဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့၏
ရဟန်းတို့သည်လည်း လူတို့၏ ကဲ့ရဲ့သည်ကို ကြားကုန်၏
ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ သပိတ်ပျောက်သော ရဟန်းအားလည်းကောင်း၊ သပိတ်ကွဲသော ရဟန်းအားလည်းကောင်း သပိတ်ကို တောင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြုသည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားသည် “သပိတ်ပျောက်သောရဟန်းအားလည်းကောင်း၊ သပိတ်ကွဲသော ရဟန်းအား လည်းကောင်း ခွင့်ပြတော်မူ၏” ဟု အနည်းမျှ ကွဲသောအက်ကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြစ်မိကာမျှဖြင့်လည်းကောင်း များစွာသော သပိတ်ကို တောင်း၏
ထိုအခါ အိုးထိန်းသည်တို့သည် သပိတ်များစွာကို လုပ်ရသည်ဖြစ်၍ အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ (အိုးခွက်) ဘဏ္ဍာလုပ်ခြင်းကို မတတ်နိုင်တော့်ပေ၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း မမျှတ၊ သူတို့၏ သားမယားတို့သည်လည်း ပင်ပန်းကြ၏
ထိုအခါ လူတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် အတိုင်းအရှည်မသိဘဲ များစွာသောသပိတ်ကို တောင်းကုန်ကြသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏
ထိုသို့ ကဲ့ရဲ့သည်ကို ရဟန်းတို့သည်လည်း ေ ကြားကုန်၏
အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည်လည်း ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့ကြ၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်တို့သည် အနည်းငယ်မျှသော အကွဲဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနည်းငယ်မျှသော အက်ကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြစ်မိကာမျှဖြင့်လည်းကောင်း များစွာသော သပိတ်တို့ကို တောင်းသည်ဆိုသည်မှာ မှန်ပါသလော” ဟု မေး၏
“မှန်ပါသည်” ဟု ဖြေကြား၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏
“အကြင်ရဟန်းသည် ငါးဖွဲ့မပြည့်သေးသော သပိတ်ရှိလျက် အခြားသပိတ်သစ်ကို တောင်းငြားအံ့၊ နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏
ထိုရဟန်းသည် ထိုသပိတ်ကို ရဟန်းပရိသတ်၌ စွန့်ရမည်၊ ထိုရဟန်းပရိသတ်၌ နောက်ဆုံး သပိတ်ကို ‘ရဟန်း သင်သည် ဤသပိတ်ကို ကွဲသည့်တိုင်အောင် ဆောင်ရမည်’ ဟု ဆို၍ ထိုရဟန်းအား ပေးရမည်
ဤသည်မှာ သပိတ်တောင်းရာ၌ ကျင့်ဝတ်ဖြစ်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ပခန်းငယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakhannge)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ထိုးရွာ၊ သပြေကုန်း
အရိုး၊ အရွက်နှင့် အကြောနီသည်
အရွက်တဖက်စိမ်းသည်
ဥမှာ သရက်ကင်းဥနှင့်တူ၏
ဖက်မာဒါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpatmardar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်
ထန်းတပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htantapin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းတပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၀ ဦး၊ မ ၁၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
နစ်ခ် သည် ပလူတို၏ ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်ပြီး ဟိုက်ဒရာနှင့်အတူ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
ယင်းအား ပလူတိုနှင့်အတူ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် New Horizons အာကာသာဉ်မှ ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ပလူတို၏ ဂြိုဟ်ရံလ ၄ စင်းထဲတွင် နစ်ခ်သည် ရုပ်ထွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ဒယူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်ချဲရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkinchae)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃ ဦး၊ မ ၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၇ ဦး နေထိုင်သည်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ရုံးတော
ငကျီးအင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngakyeeinn)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ သစ်ရောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၄ ဦး၊ မ ၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
ကကလရွာ၊ ကကလ
သခင်တင်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ‌ပျော်ဘွယ်မြို့၌ အဘ ရာဇဝတ်ဝန် ဦးမြတ်သာ၊ ‌ဒေါ်‌အေးမြတို့မှ ‌မွေးဖွားသည်
မွေးချင်းနှစ်‌ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က လက်ပံတန်းမြို့နယ် မဟာ‌ပေါင်းရွာ၌ မူလတန်းပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
ဖြူးမြို့တွင် ကြီးပြင်းလာရပြီး ‌ပေါင်းတည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို‌နောက် ‌ရှေ့‌နေစာ‌မေးပွဲ‌အောင်မြင်၍ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီခရိုင်၌ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဆရာစံသူပုန်များဘက်မှ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်
သခင်တင်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လက်ပံတန်းမြို့နယ် ခွဲခွာ‌ရေးအသင်းသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်
ခွဲခွာ‌ရေး အသင်းဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်‌ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်‌သော အသင်းဖြစ်သည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သုံးဆယ်မြို့၌ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး တည်‌ထောင်‌သောအခါ သခင်တင်သည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်တင်သည် သခင်အမည်ကို ခံယူ၍ နိုင်ငံရေး ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ကွင်း၌ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံကြီး ကျင်းပခဲ့ရာ သခင်တင်သည် သာယာဝတီခရိုင် ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်အမှု‌ဆောင်လည်း ဖြစ်လာသည်
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ပဲခူးညီလာခံကြီးတွင် သခင်မြက ဗမာ နိုင်ငံ‌ရေးဆိုင်ရာ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ၍ သခင်တင်က ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်
ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးတပ်မ‌တော် (ဘီအိုင်အေ) ‌ခေတ်တွင် သခင်တင်သည် ဗိုလ်မှူးဖြစ်ပြီး ‌မြေ‌အောက် ‌တော်လှန်‌ရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ တာဝန်ခံတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဂျပန်ခေတ်၌ သခင်တင်သည် အဓိပတိ‌ဒေါက်တာဗ‌မော်၏ နိုင်ငံရေးရာ အတွင်းဝန်နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝါဒဖြန့်ချိ‌ရေးမှူး အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ရသည်
ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်‌ရေး နှင့် ပြည့်သူ့လွတ်လပ်‌ရေး)တပ်ဦး ဖွဲ့စည်းရာတွင် သခင်တင် သည် ဌာနချုပ်အလုပ်အမှု‌ဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်
‌အောင်ဆန်းအက်တလီစာချုပ် မချုပ်ဆိုနိုင်‌သေးမီ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို ဆက်လက်‌တော်လှန်ရန် စီစဉ်ကြရာတွင် သခင်တင်ကို အထက်ဗမာပြည် ဖဆပလတိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်‌ပေးခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ‌ဟော်လန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပ‌သော ကမ္ဘာ့ တောင်သူလယ်သမားများ ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တက်‌ရောက်ခဲ့သည်
သခင်တင်သည် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ်ဝါးခယ်မ (မြောင်းမြအ‌ရှေ့ပိုင်း) မဲဆန္ဒနယ်မှ အ‌ရွေးခံခဲ့ရသည်
ဗိုလ်ချုပ် ‌အောင်ဆန်း နှင့် အာဇာနည်များ ကျဆုံးပြီး‌နောက် အ‌ရေး‌ပေါ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း‌သော ဖဆပလအစိုးရလက်ထက်တွင် သခင်တင် သည် လယ်ယာနှင့် သစ်‌တောဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်‌ဆောင်ရွက်ရသည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့‌သော အာရှ ဆိုရှယ်လစ် ကွန်ဖရင့်တွင် စီးပွား‌ရေးဆိုင်ရာ ‌ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြူးမဲဆန္ဒနယ်မှလည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သိမ်ဖြူမဲဆန္ဒနယ်မှ လည်း‌ကောင်း ပြည်သူ့လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ‌ရွေး‌ကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန ဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်(လူမှု‌ရေး) စသည်ဖြင့် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
‌တော်လှန်‌ရေး‌ကော်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်တွင်း ညီညွတ်‌ရေးအကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦး၌ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒို့‌လောက၊ ဗမာ့အ‌ခြေခံစီးပွား‌ရေး၊ တိုးတက်‌သော ဆိုရှယ်လစ်စနစ် (ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာနှင့် ‌လောကဓာတ်ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံပညာ) (ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာနှ့င့် ဟဒယဝတ္ထုပြဿနာ)စာအုပ်များ ‌ရေးသားခဲ့သည်
သခင်တင်သည် လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့်နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ပထမဆင့် ဘွဲ့ထူးများဖြင့် ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခံရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သခင်တင်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သခင်တင်၌ ဇနီး ‌ဒေါ်မြ‌ရွှေနှင့် သား၊ သမီးနှစ်‌ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ဦးမှင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uhmin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ သူရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၅ ဦး၊ မ ၁၄၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဘင်ရောင်း ရမ်ဂျီ အမ်ဘီကယ် (အင်္ဂလိပ်: Bhimrao Ramji Ambedkar) (၁၈၉၁ ဧပြီ ၁၄ - ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာ ၆ ) ကို Dr. Babasaheb Ambedkar ဟုလည်း လူသိများသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးသမား၊ ဥပဒေပညာရှင်၊ စီးပွားရေးပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူသည် "ဒလစ် ဗုဒ္ဓဘာသာလှုပ်ရှားမှု" ကို စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့၍ ဒလစ် (Dalits) ဟုခေါ်သော အိန္ဒိယတွင် ဇာတ်အနိမ့်ဆုံး (အမျိုးဇာတ်လေးခုထဲ၌မပါဝင်ဘဲ ခေတ်သစ်သဘော ပဉ္စမမြောက်ဇာတ်နိမ့်) သူများကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမျိုးသမီးများနှင့်အလုပ်သမားများ၏ အခွင့်အရေးများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်
သူသည်လွတ်လပ်သောအိန္ဒိယ၏ ပထမဆုံး ဥပဒေနှင့် တရားစီရင်ရေး ဝန်ကြီး၊ အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အဓိက ဗိသုကာပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့များကို ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်နှင့် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တို့မှ ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၆ တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းလာကာ ဒလစ်ဟုခေါ်သောသူများစွာကိုလည်း ဘာသာကူးပြောင်းစေရန် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
"ဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ဓမ္မ" စာအုပ်သည် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း ရေးသားထားသည့် ကျမ်စာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပညာရှင် B. R. Ambedkar ၏ နောက်ဆုံးလက်ရာတစ်ခု ဖြစ်၏
ကချင်ဝါး (Gigantochloa) သည် အပူပိုင်းဒေသ အာရှတိုက်၏ မြက်မျိုးရင်းဝင် ဝါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်
ယင်းအား တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် နယူးဂီနာနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
ဝက်ဝံဘူတာသည် မန္တလေး - လားရှိုးလမ်းပိုင်းတွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်
အပင် ပင်ပျော့ ပင်နွယ်မျိုး ဖြစ်သည်
အခေါက် ကြမ်းပြီး ညိုမွဲသော အရောင်ပေါ်တွင် စိမ်းပြာရောင် အကွက်များ ရှိသည်
အကိုင်း အခက်များ သေးသွယ်သည်
အရွက် ရွက်လွှဲ ထွက်သည်
သင်္ဘောသီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်
ထိပ်ပိုင်းသည် ရွက်ရင်းပိုင်း ထက်ကျယ်သည်
ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှားသည်
ရွက်နား ချော၍ အနည်းငယ် လှိုင်းတွန့် ရှိ၏
အပွင့်အပွင့် ပုံသဏ္ဌာန် ဆန်းကြယ်သည်
ပွင့်ညှာတံသည် အကိုင်းဖျားရှိ အရွက်တို့၏ အရင်းနားမှ ကပ်၍ထွက်သည်
အပွင့်သည် ရေတကောင်း ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပြီး နှုတ်ခမ်း တဖက် ရှည်ကာ ခရမ်းညိုရောင် ရှိသည်
အရင်းပိုင်းမှာ စိမ်းဖန့်ဖန့် အရောင်ရှိသည်
တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်လ များတွင် ပွင့်သည်
အသီးအစိမ်းရောင် ဖြစ်၍ ကျောက်ဖရုံသီး ပုံရှိပြီး အမြှောင်း ၆ မြှောင်း ပါသည်
တစ်မြှောင်းလျှင် အစေ့ များစွာ ပါ၍ အစေ့မှာ သုံးထောင့် ပုံဖြစ်ပြီး ပြား၍ အတောင် ရှိသည်
တပို့တွဲလ၌ အသီးရင့်၏
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အမြစ် ၊ အရွက်
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ မြေပြန့် ဒေသ အပိုင်း များတွင် ပေါက်ရောက်သည်
ပေါက်ရောက်ပုံသဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ ဣဿရမူလီ သည် ခါး၏
အဆိပ်အမျိုးမျိုး တို့ကို နိုင်၏
ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ နှလုံး ရောဂါ၊ ကလေးများ အူတွင်း၌ ဖြစ်တတ်သော ရောဂါ၊ အစာ မကြေ လေရောဂါ နှင့် အဆစ် ကိုက်ခဲ ဖောရောင်ခြင်း တို့ကို ပယ်ဖျောက် တတ်၏
ဥတု သွေးကိုလည်း မှန်စေ၏
သွေးလွန်နာ၊ သွေးဖောက်ပြန် သော အနာနှင့် မူးဝေသော ဝေဒနာ တို့ကို ချမ်းသာ စေတတ်၏
အမြစ် အမြစ်ကို သွေးလိမ်းသော် မြွေ၊ ကင်း စသည့် အဆိပ်များ ပြေစေ၏
အမြစ်မှုန့်နှင့် ဂျုံပြာ၊ ဆား ဆတူ ရောစပ်၍ ရေနွေးနှင့် သောက်ခြင်း၊ အဆစ်ရောင်သော နေရာများ၌ လူးပေးခြင်းဖြင့် ကိုယ်လက် ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် အဆစ်ရောင်ခြင်း ပျောက်၏
သွေးဝမ်းသွားခြင်း၊ အစာ မကြေ လေရောဂါ နှင့် ဝမ်းကြောများ တင်းရောင်ခြင်း တို့အတွက် အမြစ်မှုန့် ၂ ဆကို ချင်းခြောက်မှုန့် ၁ ဆ နှင့် တစ်နေ့ ၂ ကြိမ်ကျ သောက်သော် ပျောက်၏
အမြစ်ကို သွေး၍ သောက်ခြင်း၊ လျှာကို ပွတ်ပေး ခြင်းဖြင့် ငန်းဖမ်းခြင်း နှင့် နှုတ်ခမ်း၊ မေး၊ ပါး၊ လျှာ၊ အာလေးခြင်း များပျောက်၏
အမြစ်မှုန့်နှင့် ငရုတ်ကောင်းမှုန့် တို့ကို ဆားစိမ်း အနည်းငယ် ရော၍ ရေနွေးနှင့် သောက်သော် ဥတုသွေး ထိန်ချုပ်ခြင်း ပျောက်၍ မှန်စေ၏
ကလေးသူငယ်များ သူငယ်နာ ဝမ်းပျက်၍ အဖျား ဝင်လာသော် အရွက် သို့မဟုတ် အမြစ်ကို သွေး၍ လျှာကို အနည်းငယ်မျှ ပွတ်ပေးသော် ပျောက်၏
ထို့ပြင် ဣဿရ မူလီအမြစ်ကို သားဖွားလွယ်ဆေး၊ မီးယပ် အကွက် ပျောက်ဆေး၊ အဖျား ဖြတ်ဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် သုံးနိုင်၏
ကလေး သူငယ်များ လည်ချောင်း အတွင်း၌ အပူဖု၊ အပူအိတ် များပေါက်လျှင် ဣဿရ ပဉ္စငါးပါး ညှစ်ရည်ကို အရွက်နှင့် မျှ၍ တိုက်ခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းစေ၏
အရွက် အရွက် ညှစ်ရည်ကို ဆားမီးဖုတ် အနည်းငယ်နှင့် နံနက် ည တစ်ကြိမ်စီ သောက်ပေးပါက ရေဖျဉ်း ရောဂါနှင့် ချောင်းခြောက် ရောဂါ ပျောက်၏
ဣဿရ မူလီ အရွက် ၂ ရွက် ၃ ရွက်ခန့်ကို ငရုတ်ကောင်း ၈ စေ့ ၁၀ စေ့ ခန့်နှင့် ညက်အောင် ကြိတ် ၊ အဝတ်နှင့် စစ်ပြီး ၁၅ မိနစ် တစ်ကြိမ်ကျ သောက်က မြွေဆိပ်နှင့် တကွ အခြားသော တိရစ္ဆာန်ဆိပ်များ ပြေပျောက်စေ၏
ယင်းဆေးရည်ကို အတွင်းဆေး အပြင်ဆေး အပြင် အအေးမိ အအေးပတ်၍ တကိုယ်လုံး သွေးကြော လေကြောများ အားနည်းပြီး ရေခဲတုံးပမာ အေးစက် သတိလစ်နေသော ရောဂါသည်များကို တိုက်ကျွေး အသုံးပြုက သွေးလေကြောများ လှုပ်ရှား နိုင်ပြီး သတိ ပြန်လည် ရရှိ စေနိုင်၏
ဦးစိုးညွန့် (၁၈၉၈-၁၉၅၀) သည် ရန်ကုန် မျူနီစီပယ်မင်ကြီးဟောင်းနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်
ဦးစိုးညွန့်ကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
ဖခင်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ဟိုက်ကုတ်တရားလွှတ်တော် တွင် မြန်မာလူမျိုးထဲမှ ပထမဦးစွာ ပစ္စည်းထိန်းမင်းကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသူ ဝတ်လုံတော်ရဦးသင်းဖြစ်၍ မိမခင်မှာ ဗြိတိသျှ အောက် မြန်မာပြည်တွင် မြန်မာဘုရင်များ၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသော မဟာသီရိဘောဂသာရ ဘွဲ့ခံ၊ သဌေးဦးစံ၏သမီး ဒေါ်ချစ်စု ဖြစ်လေသည်
ဦးစိုးညွန့်သည် ဒုတိယ မြောက်သား ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်အခါက ရန်ကုန်မြို့ ဒိုင်အိုစီဇင် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့၏
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့သွားရောက်၍ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ ဗေလီယိုကောလိပ်တွင် ပညာသင်ယူသည်
ထိုနောက် အက်ဒင်ဗာရာ တက္ကသိုလ်သို့ ရွှေ့ပြောင်း ပညာသင်၍ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမ်၊ အေ၊ ဘွဲ့ကို ထိုတက္ကသိုလ်မှ ရရှိသည်
ထိုနောက်တစ်ဖန် လန်ဒန်မြို့၌ ဝတ်လုံအတတ်ပညာများကို ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံတော်ရဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့လေသည်
ဦးစိုးညွန့်သည် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် အာရှတိုက်သား အသင်း၌ ပထမဦးစွာ ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းသားဖြစ်၏
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင် မြန်မာပြည် အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင်ရေးကို ဆွေးနွေးတောင်းဆိုရန် မြန်မာကိုယ်စားလှယ် လန်ဒန်မြို့သို့ ရောက်ရှိနေခိုက် ထိုအသင်း၌ 'မြန်မာပြည် အနာဂတ်ရေး' စာတမ်းတစ်ခု ဖတ်ကြားခဲ့ရာ၌ ဦးစိုးညွန့်သည် မြန်မာပြည်အား အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထွက်ရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ခဲ့လေသည်
မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ဝတ်လုံတော်ရအဖြစ် ၁ဝ နှစ်ခန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဦးစိုးညွန့်သည် မြေပိုင်ရှင် ဦးသက်ရှည်ကြီး၊ ဒေါ်သင်တို့၏ သမီး ဒေါ်သိန်းချစ်နှင့် လက်ထပ်သည်
သား ၃ ယောက်၊ သမီး ၂ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ်အထိ ၇ နှစ်တာမျှအတွင်း ဦးစိုးညွန့်သည် ပုသိမ်(ကျေးလက်) မင်းတိုင်ပင်အမတ်အဖြစ် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ် အခါက အတိုက်အခံဖက်မှ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာ ခွဲရေးတွဲရေးကိစ္စ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ မိမိယုံကြည်ချက်ဖြစ်သော ခွဲရေးဖက်မှနေ၍ လွှတ်တော်တွင် နှစ်ရက်ဆက်၍ ၈ နာရီကြာမျှ စကားပြောခဲ့ဘူးသည်
ဦးစိုးညွန့်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင် လူကြီးအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ မြင်းပွဲအသင်းတွင် စတူးဝပ် နှင့် ဒါရိုက်တာ လူကြီးအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ဘီ၊ အေ၊ အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မျူနီစီပယ် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရပြီးနောက် ဒုတိယမင်းကြီးအဖြစ်လည်း ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဒေါက်တာဦးဆက် ပင်စင်ယူသဖြင့် ဦးစိုးညွန့်သည် မျူနီစီပယ်မင်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူ၏လက်ထက်၌ မျူနီစီပယ် အမှုထမ်းများတွင် မြန်မာများထဲမှ ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်ခန့်ထားနိုင်ရန် ကြိုးစားထမြောက်ခဲ့သဖြင့် လက်အောက်ငယ်သားများ၏ ချစ်ကြည်လေးစားမှုကို အများဆုံး ခံယူခဲ့ရသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီတွင် မျူနီစီပယ်မင်းကြီး၏ အလုပ်ဝတ္တရားများအပြင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးမင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဂျပန်များ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ရန်ကုန်မျူနီစီပယ်မင်းကြီးအဖြစ်နှင့် ကာကွယ် အလုပ်ဝတ္တရား များကိုပါ ဆောင်ရွက်ရပြန်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး အုပ်ချုပ်ရေး ပြန်လည်ထူထောင်သောအခါ မျူနီ စီပယ်မင်းကြီး တာဝန်များအပြင် မြို့တော်ဝန်၏ တာဝန်များကိုပါ ထမ်းရွက်နိုင်ရန် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်
ရန်ကုန် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၊ ရေဝန်အဖွဲ့နှင့် ပညာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော အဖွဲ့များ စသည်တို့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရလေသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂအသင်းဝင် ဖြစ်လာ၍ ဦးစိုးညွန့်သည် ကုသမဂ္ဂ ညီလာခံကြီး၌၎င်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအစည်းအရုံးကြီး၏ ညီလာခံ၌၎င်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့သည်
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် အတောအတွင်း 'အိန္ဒိယလူနီမျိုးတို့၏ အကြီးအကဲ'ခေါ် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မကျန်းမာသဖြင့် ခွင့်ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့ရာ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီအချိန် အသက် ၅၃ နှစ်အရွယ်တွင် မိမိနေအိမ် ကန်ဘဲ့လမ်း အမှတ် ၃ တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်
ဒေါ်ခင်သက်တင် (၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၈–၂၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၈) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး လူမှုဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်သက်တင်ကို ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၈ တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ဒရယ်ခေါင်းကျေးရွာ၌ လက်ဖတင်နင် ကာနယ် ဂျေအိပ်(ချ်)ဆီးဝဲလ်နှင့် ဒေါ်ဒေါ်စောတို့က ဖွားမြင်သည်
ငယ်စဉ်က မန္တလေး၊ ဝက်စလီယန်ကျောင်း၊ ရန်ကုန် စိန်မေရီ ဒိုင်အိုကွန်ဗင့်ကျောင်း (ယခုအမှတ် ၁ အထက၊ ပန်းဘဲတန်း)တို့တွင် ပညာ ဆည်းပူးသည်
ဗိသုကာ စည်သူ ဦးတင်နှင့် လက်ထပ်ကာ သား ၇ ဦး၊ သမီး ၅ ဦး ထွန်းကားသည်
ဆရာဗိသုကာ ခင်မောင်ရင်၏ အဒေါ်အရင်း တော်စပ်သည်
အသက် ၇၀ အရွယ် ၂၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၈၊ ည ၁၁ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီကပင်၊ ဒေါ်ခင်သက်တင်သည် လူမှုဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၌ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ပြီး စစ်ကြိုခေတ်မှ စ၍ အမျိုးသမီးကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်းကြီးအတွက် သားဖွားဆေးရုံ လေးရုံ ဖွင့်လှစ်ရာ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၄၇-၄၈ များအတွင်း ရှားရှားပါးပါး အမျိုးသမီး သမာဓိမြို့ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်
ပါလီမန်ခေတ်တွင် နေရှင်နယ်ကောင်စီအမျိုးသမီးအဖွဲ့၊ တိရစ္ဆာန်များ ညှဉ်းပန်းခြင်းမှ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့၊ ကြက်ခြေနီ သူနာပြုတပ်ဖွဲ့၊ ကင်းထောက်အမျိုးသမီးအဖွဲ့၊ အကျဉ်းထောင်များ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၊ ဆေးရုံများ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ စသည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်
ယင်းသို့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်သည်
လက်ခုပ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ထုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂ ဦး၊ မ ၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် မဲထီးရွာ တောင်သူလယ်သမား မြေပိုင်ရှင် ဦးဖိုးဆင့် ၊ ဒေါ်မြကြီးတို့ မှ ဖွားမြင်သည်
၁၉၂၆ခုနှစ်မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ် မတ်လအထိ မဲထီးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆရာဦးမှတ်ကျော်၊ ဆရာဦးအုပ်ကျော်တို့၏ မြန်မာမူလတန်းကျောင်းများ၌ လေးတန်းအောင်သည်အထိ နေခဲ့သည်
၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ် မတ်လအထိ တောင်တွင်းကြီး အစိုးရ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာအထက်တန်းကျောင်း၌ သုံးတန်းနှင့် လေးတန်းရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လမှ ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လအထိ မန္တလေးမြို့ ဗဟိုအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း ၌ ငါးတန်းမှ ဆယ်တန်းအောင်သည် အထိ နေခဲ့သည်
ဆယ်တန်းကို ပါဠိဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၄၀ ပြည်နှစ် ဇွန်လမှ ၁၉၄၂ ခုနှစ် စစ်ကြီးဖြစ်၍ ကျောင်းပိတ်သည်အထိ မန္တလေးမြို့  ဥပစာကောလိပ်ကျောင်း၌ တက်ခဲ့သည်
၁၉၄၀- ၄၁ ခုနှစ်ထုတ် ဥပစာကောလိပ်ကျောင်းမဂ္ဂဇင်းကို မြန်မာစာတည်း(အယ်ဒီတာ)အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗျိုင်းရေအိုးစဉ်လမ်း၌ ပြုလုပ်သော ဥပစာ အထက်တန်းကျောင်းစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂအမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှအစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေးတရားများကို မုံရွေး၊ ကြေးမုံ၊ မုံရွာ၊ ဆားလင်းကြီး၊ စဉ့်ကူး ၊ တံတားဦးမြို့နယ်များနှင့် မန္တလေးမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီး၌ ကျင်းပသောတရားပွဲများတွင် ဟောပြောသဖြင့် ၈-၂-၃၉ နေ့တွင် ထောင်ဒဏ်တစ်နှစ် အပြစ်ပေးခံရသည်
ထောင်ထဲတွင် (၆)လနေခဲ့ရသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော (၁၀)တန်းစာမေးပွဲကို ထောင်ကျနေ၍ မဖြေဆိုခဲ့ရပါ
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၁ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့များကို တော်လှန်ရန် မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဖွဲ့စည်းသော မြေအောက်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သည်
အထက်မြန်မာပြည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင် ဦးသိန်းဖေ (မြင့်) ၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ဗန်းမော် ၊ ကသာတို့သို့ သွားရောက်ရသည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် ၊ မေလတွင် အမရပူရမြို့၌ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်လင်းယုန်၏ ဘီအိုင်အေတပ်သို့ဝင်ပြီး ဗိုလ်သင်တန်းတက်သည်
ဇူလိုင်လတွင် အမရပူရမှ မန္တလေးဆပ်ကျောင်းသို့ ပြောင်းသောအခါ ဝမ်းလျှောပြီး တိုင်ဖွိုက်ဖြစ်၍ ဘီအိုင်အေတပ်မှ ထွက်ခဲ့ရသည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဝန်ထမ်းတပ်သင်တန်းဖွင့်၍ တက်ရောက်သည်
သင်တန်းဆင်းသောအခါ အမရပူရမြို့နယ် ဝန်ထမ်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ၊မန္တလေးမြို့သို့ ပျဉ်းမနား သခင်မြ ရဲဝန်ထောက်တာဝန်ဖြင့် ရောက်လာသောအခါ အင်္ဂလိပ်တော်လှန်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ရဲဘော်များကို စုစည်းပြီး ဂျပန်ကိုတော်လှန်ရန် စတင်စည်းရုံးသည်
လစဉ်ကြေးများ လှူဒါန်းရသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ၊ မတ်လ (၁၈)ရက်နေ့တွင် အင်းဝကျီးပင်ဘုန်းကြီးကျောင်းမှ ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စည်းရုံးထားသော ဦးပဉ္စင်း ကိုလှဖေကို လူဝတ်လဲစေပြီး အပါခေါ်ကာ လက်ဆောင်ဖြူရွာ ဘောင်းနို့ဆီ ဦးဘသန်းအိမ် ၌ စခန်းချနေသော အင်္ဂလိပ် (၁၄)တပ်မတော်စစ်ကြောင်းမှ အင်္ဂလိပ်တပ်နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ကျီးပင်ရွာအရှေ့ဘက် ၌ ရောက်နေသော ဂျပန်တပ်များအနေအထားကို သတင်းပေးတင်ပြခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်က အတူလိုက်လာပြီး တိုက်ခိုက်သည်
အင်္ဂလိပ်စစ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရသည်
ဇွန်လတွင် မန္တလေးမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြီး မန္တလေးမြို့အနောက်နယ် လူငယ်အစည်းအရုံး၌ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးခရိုင် ဆိုရှယ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လမှ ၁၉၅၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်လေး၏ အတွင်းရေးအတွင်းဝန်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး (ဗတလစ) ဌာနချုပ်၊ အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇွန်လအထိ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် ကွဲသောအခါ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အထိ သန့်ရှင်းဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်နှင့် တောင်သူလယ်သမားဌာနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်သော ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဦးထွန်းဖေ ခေါင်းဆောင်သော ယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းလင်း၊ စင်ကာပူ၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျပန်နိုင်ငံများသို့ ဘဏ္ဍာတော်မင်းကြီး ဦးအောင်စိုး ခေါင်းဆောင်သည့် သွားရောက် လေ့လာသော သစ်ရောင်းဝယ်ရေး၊ လေ့လာရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင်တံတားဦးမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ပြိုင်ဘက်မရှိ အရွေးခံရသည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ လယ်ယာမြေ နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေး၊ ဝန်ကြီးဌာနပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု(ဥက္ကဋ္ဌ) ၊ တရားလွှတ်တော် တရားဝန်ကြီးချုပ် ဦးချန်ထွန်းအောင်(ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သော ဘုတ်ကော်ပိုရေးရှင်းများကို စုံစမ်းသော ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတို့တွင် တံတားဦး မဲဆန္ဒနယ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပါလီမန်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဝန်ကြီးဌာနပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာ(၂၈) ရက်နေ့အထိ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ နှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂) ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံတော်သစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့  အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ မြေယာကျေးလက် ကြီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (ARDC) ဒါရိုက်တာအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဆည်မြောင်းလုပ်ငန်း အင်ဂျင်နီယာများ ရွေးချယ်ခန့်ထားရန် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး သွားရောက်ရသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် သစ်လုပ်ငန်း အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ စည်သူဦးမှန်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့  သစ်ရောင်းရန်ကိစ္စဖြင့် သွားရောက်ရသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး (ဗတစလ) ဌာနချုပ်မှ ထုတ်ဝေသော အနော်ရထာစာစောင် (လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်း) တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ ၊ မော်စကိုမြို့သို့ ဝါဂွမ်းအစည်းအဝေးတက်ရန် လယ်ယာစိုက်ပျိုးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးရွှေသာထွေးနှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂) ရက်နေ့အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလနှင့် ဇွန်လတွင် အနောက် ဂျာမနီနိုင်ငံ အနောက်ဘာလင်မြို့၌ ပြုလုပ်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး သမဝါယမ ဆွေးနွေးပွဲသို့ မြေ ကျေးရှင်အမှုဆောင်အရာရှိ ဦးထွန်းတင် (မန်းတင်)၊ သမဝါယမဝန် ဦးအေးချိုတို့နှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအထိ အထူးအရာရှိအဖြစ် လည်းကောင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလကုန်အထိ ပြည်သူ့အိုးအိမ်အဖွဲ့အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့ပစ္စည်းကုန်သွယ်ရေး၊ ကော်ပိုရေးရှင်း( ပပက) ကုန်သွယ်ရေး(၁၄) (လျှပ်ဆောက်) ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁) ရက်နေ့မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလအထိ ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း(၁၉၅၁) လီမိတက်၊ (ဖက်စပ်ကော်ပိုရေးရှင်း) ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မေလ(၁) ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် အလုပ်သမား မေဒေးနေ့အခမ်းအနား တက်ရောက်ရန် မြန်မာအလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း (၁၉၅၁) လီမိတက်ကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ပြီး ပြည်သူ့ဘော်တွင်းလုပ်ငန်း ဟု အမည်ပြောင်းကာ ပြည်သူ့ဘော်တွင်းလုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းဒန် အမှူးပြုသော ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို စောင့်ရှောက်သော အက်ဥပဒေအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန္နဝါရီလမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလအထိ ကနေဒါဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၀) ရက်မှ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့၌ ပြုလုပ်သော (၂၅)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်သည့် ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိန်ဝင်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလအထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် မွန်ဂိုလီးယား သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှစ၍ သံအမတ်ကြီး အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
အငြိမ်းစားဘဝတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသောတာဝန်များ-ရန်ကင်းမြို့နယ် မိုးကောင်းလမ်း မဟာဗောဓိပရိယတ္တိသာသနာပြုအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ
ဗဟန်းနန္ဒဝန်လမ်း မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ (ပါဠိတက္ကသိုလ်) ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက် ဝေယျာဝစ္စအဖွဲ့နာယက
ပဏ္ဍိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ပြန့်ပွာရေးအဖွဲ့ ဦးဆောင်နာယက
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဝါးချက်ဇီဝိတဒါနသံဃာ့ဆေးရုံ အောက်မြန်မာပြည် ကြီးကြပ်ထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့နာယက
ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ်အသင်း (ရန်ကုန်) ဦးဆောင်နာယက
မန္တလေးအသင်း( ရန်ကုန်) နာယက အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျှက် ရှိသည်
သခင်ချန်ထွန်းသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၂) ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း တံတားဦးမြို့နယ်အင်းဝမြို့ကျီးပင်ရွာ ပွဲစား ဦးဒေဝ၊ ဒေါ်ဒေါ်ညွန့်တို့၏ သမီး ဒေါ်အမာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သမီး လေးဦး၊ သားတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
ယင်းတို့မှာ-ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်ခင်မာထွန်း+ ပါမောက္ခ ဦးညွန့်ဝင်း (ငြိမ်း)ဒေါက်တာခင်မြတ်ထွန်း (ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဆေးသုတေသန) ပါမောက္ခဌာနမှူး ဒေါက်တာခင်မောင်ဟန် (မြောက်ဥက္ကလာဆေးရုံ၊ အရိုး)ဦးထွန်းဝေ (ကုန်သည်)ဒေါက်တာခင်စောထွန်း( M.B.B.S)ဒေါက်တာခင်ရင်ရင်ထွန်း( B.D.S)ဒေါက်တာချစ်ခင်ဝေ (B.D.S) (USA)တို့ဖြစ်သည်
ယခုအခါ တာမွေမြို့နယ် (၁၆၆) လမ်း၊ အမှတ် (၂၆ ၂၈) ၌ နေထိုင်လျက်ရှိသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်) ကို ယခင်က ကျောက်ဆည်နည်းပညာကောလိပ်ဟုခေါ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဟု ၂၀၀၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေမှ စ၍ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုခဲ့သည်
'ဗမာလူမျိုး ('အင်္ဂလိပ်:  Burma People)သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်
ဗမာလူမျိုးတို့သည်  တိဘက်-မြန်မာ(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်
မွန်ဂိုလွိုက်(Mongoloid race) ဖြစ်သည် ဟု     မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီးဒေါက်တာသန်းထွန်း က မှတ်ချက် ပြုသည်
ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံဟု ခေါ်သော နေရာတွင် ယခင်အနှစ် ၄၀၀,၀၀၀ လောက်က လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်ပြီ ဖြစ်သော ရှေးလူများ နေထိုင် ခဲ့ကြသည်
ရာသီဥတုမှာ ယခုအခါထက် ပို၍ အေးသည်
မိုးမှာ၊ ယခုထက် သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့် ပိုသဖြင့်၊ မိုးစွေကာလဟု ခေါ်ရသည်
ယခင် အနှစ် ၂၀၀,၀၀၀ လောက်မှ စ၍ ထို ရှေးလူများသည် လက်နက် လုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်လာသည်
အလွန်အေးသော မြောက်လေကို ကြောက်သဖြင့်၊ တောင်စောင်းများ၌ တောင်ဘက်သို့ အပေါက်လှည့်သော ဂူများတွင်သာ နေကြသည်
ယခင်အနှစ် ၄၀,၀၀၀ လောက်မှ စ၍ လူအစစ်များ ဖြစ်လာ ကြသည်
ရာသီဥတုမှာ ယခင်အနှစ် ၁၀,၀၀၀ မှ စ၍၊ တဖြည်းဖြည်း ယခု ရာသီဥတုမျိုး ဖြစ်လာသည်
ယခင်အနှစ် ၁၁,၀၀၀ ခန့်က၊ ထိုသူများ နေခဲ့သော ပြဒါးလင်းဂူတွင် သူတို့ ရေးဆွဲခဲ့သော ကျောက်ခေတ်ဟောင်း နံရံ ပန်းချီကား တို့ကို တွေ့နိုင်သည်၊၊ ယခု ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော ပုံများ၊ အရိုးသာ ဖော်ပြသော ငါးနှင့် လက်ဝါးပုံများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်
ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံမှာ၊ ရှုခင်းကား ဖြစ်မည် ထင်ရသည်
မြန်မာတို့သည် ခရစ် (၁၁) ရာစုနှစ်မှ စ၍ ဗုဒ္ဓ သာသနာကို လက်ခံခဲ့၍ မည်သည့် ကိစ္စမဆို ဗုဒ္ဓ သာသနာကို ထိပ်တန်းက ထား၍ စဉ်းစား ဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရခဲ့သည်
မျိုးရိုး စဉ်ဆက်မှာ တိဗက် တရုတ်နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ် ဘက်မှ ဓလေ့ များစွာလည်း မြန်မာတို့ ယခုတိုင် ဆက်လက်၍ အသုံးပြု နေပါသည်
မနုဿသမိုင်းအရ  ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ၊ ပျူ တို့နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်သော်လည်း ပျူတို့ ထူထောင်သည့် ပထမပြည်ထောင်စုကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က ဖျက်စီးပြီးချိန် မတိုင်မှီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်နေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်
အေဒီ ၁၀ ရာစုမတိုင်မှီအချိန်ကပင် ကျောက်ဆည် ၁၁ ခရိုင်တွင် အခြေချခဲ့ပြီး နောက်များမကြာမှီတွင် မြစ်သာ ၆ ခရိုင်၊ ပုဂံ နေပြည်တော်တို့ကို ထူထောင်ကာ ဒုတိယမြန်မာပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
သို့သော်မြန်မာတို့က ထိုပြည်ထောင်စုကို ပထမပြည်ထောင်စုအဖြစ်သာ လက်ခံကြသည်
သမိုင်းတစ်လျောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကရင် အစရှိသည့် အတွင်း၊ အပြင်ရန်အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးပြီး အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာကို ပြန်လည်ကာရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်
အနော်ရထာ၏ ပထမပြည်ထောင်စု(ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး)၊ တပင်ရွှေထီး-ဘုရင့်နောင်တို့ ၏ဒုတိယပြည်ထောင်စု(ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး)၊ အလောင်းဘုရား၏ တတိယပြည်ထောင်စု(တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး)တို့ကိုတည်ထောင်ကာ သမိုင်းတစ်လျောက်တွင် အောင်နိုင်သူများအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်
ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ (အင်္ဂလိပ်တို့၏ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ပထမ ကျူးကျော်စစ်ပွဲ) အပြီးတွင် မဏိပူရ၊ တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင် ဒေသများကို အင်္ဂလိပ်တို့ထံ ပေးအပ်ခဲ့ရပြီး ၁၈၈၆ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျ‌ရောက်ခဲ့ပြီး၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များ၏ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်မှု အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီး မြန်မာပြည် အဖြစ်ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်မှ နိင်ငံ့တော်အစိုးရ ကို ပုန်ကန်ကာ အာဏာသိမ်း ပြီး ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အဖြစ် ကူးပြောင်းကာ တစ်ပါတီဗဟိုဦးစီးစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၂၆ နှစ်အကြာတွင် ၈လေးလုံး လူထုဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုကြောင့် တစ်ပာတီအာဏာရှင်စနစ် စနစ်ပျက်သုဉ်းသော်လည်း စစ်တပ်မှ နောက်တစ်ကြိမ် အာဏာသိမ်းကာ ၂၀၁၀ထိ ၁၉နှစ်ကြာ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၂၀၁ဝ ခုနှစ်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ကူးပြောင်းရန်စီမံလျက်ရှိပြီး ကုလသမဂ္ဂ‎၊ အာဆီယံ၊ WTO စသည့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မလာမီ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝ၀ကျော်ခန့်အချိန်က ဗမာလူမျိုးတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက် ကန်စုဒေသ၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
သက်သေအထောက်အထားအားဖြင့် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဖြစ်သည်ဟု ဆိုရန်ခက်သကဲ့သို့ ငြင်းပယ်နိုင်ခြင်းလည်းမရှိပေ
တွေ့ရှိရသည့် ထိုလူမျိုးစုတို့၏ ကျန်ရစ်သောအသုံးအဆောင်များမှာ အတော်အတန်အဆင့်မြင့်သည့် ကျောက်ခေတ်နှောင်းလက်ရာမျိုးရှိပြီး ခေတ်ပြိုင်တရုတ်လက်ရာများနှင့် ရေချိန်ညီသောယဉ်ကျေးမှုမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
တရုတ်တို့၏အင်အားကြီးမားစွာနယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုများ၊ လူမျိုးစုအချင်းအချင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အဆိုပါလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်ဒေသများသို့ ရွေ့ပြောင်းလာကြသည်
ထိုသို့ လွတ်လပ်မှုအတွက် ရွေ့ပြောင်းရာတွင် ပေးဆပ်ရသော တန်ဖိုးမှာ အနှစ် ၃၀ဝ၀နီးပါးမျှတိမ်ကောခဲ့ရသည်ယဉ်ကျေးမှုပင်ဖြစ်တော့သည်
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိတို့လူမျိုးစုလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ယဉ်ကျေးမှုကို ပစ်ပယ်ကာ ရောက်ရာအရပ်မှ ယဉ်ကျေးမှုများရောနှောလာသည်ကို လက်ခံခဲ့ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်
တနည်းအားဖြင့် ပုဂံတွင်အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ရာစုက ဗမာတို့ယဉ်ကျေးမှုသည် အေဒီ ၁၁ရာစု တရုတ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယဉ်လျှင် များစွာကွာခြားခဲ့ပြီး ရောနှောထားသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လိုတိုးပိုလျော့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုသစ်လွင်ကောင်းမွန်သော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းကို ဖန်တီးတီထွင်နိုင်ခဲ့ကြသည်
သို့ဖြင့် ခရစ်၇ ရာစုများအရောက်တွင် ထိုလူမျိုးစုသည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်သို့ရောက်လာပြီဖြစ်ပြီး တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် မန်းမန် ဟုခေါ်သည့် လူရိုင်းအုပ်စုကြီးအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်
ထိုအုပ်စုကြီးအတွင်းမှ မန်ဟုခေါ်သည့် လူမျိုးစုမှ မိမိတို့အကြီးအကဲဖြစ်သူကို မင်း၊မင်းစော ဟုခေါ်ကြပြီး စစ်မက်ရေးရာကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်လာသည်
သို့သော် မွှေးမြူရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ကြကြောင်း သိရှိရသည်
ထိုစဉ်ကပင် အိမ်ကြက်ကို မွှေးမြူနေပြီဖြစ်သည်ဟု သိရှိရသည်
ထိုလူမျိုးသည် ထကြွလုံ့လရှိပြီး စစ်ရေးတွင်အလွန် အားသန်သူများဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်
စစ်ပွဲများတွင် လှံနှင့် မြင်းစီးကျွမ်းကျင်မှုကို အသုံးချကာ တိုက်ခိုက်သည်
အမျိုးသားများသာမက အမျိုးသမီးများပါ မြင်းကိုကျွမ်းကျင်စွာ စီးနှင်းနိုင်သည်
လေးမြားအတတ်တွင် ကျင်လည်ကာ အဆိပ်လူးမြားဖြင့်လည်း ရန်သူကိုတိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်
ခြေတံရှည်အိမ်များတည်ဆောက်နေထိုင်သည်
ဘောင်းဘီဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး ခေါင်းပေါင်းအနီကို ပေါင်းလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်
၈ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် နန်ကျောက်တို့၏ အုပ်စီးမှုကိုခံလာရပြီး ခရစ်နှစ်၇၉၄ ခန့်တွင် နန်ကျောက်လက်အောက်ခံဖြစ်ရသည်
စစ်ရေးကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် နန်ကျောက်တို့၏ အရှေ့တောင်အာရှကုန်းမြေအား ကျူးကျော်စစ်ပွဲများတွင် တပ်ဦးမှ အများဆုံးပါဝင်ရလေ့ရှိသည်
မန်းမန်စစ်သည်များသည် အလွန်သတ္တိရှိပြီး သစ္စာလည်းမြဲသည်ဟုဆိုလေ့ရှိသည်
စစ်ပွဲတွင် မန်းမန်စစ်သည်တစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးရမိ၍ မည်သို့ပင်ရိုက်နှက်စစ်ဆေးစေကာမူ မည်သည့်လျှို့ဝှက်ချက်ကိုမှ ပြောပြမည်မဟုတ်ဟု ဆိုသည်
စစ်တိုက်သန်သူများဖြစ်သော်လည်း မိမိတို့ကို အုပ်စီးထားသည့် နန်ကျောက်များခိုင်းသကဲ့သို့ အချိန်ကြာမြင့်စွာ လှည့်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်သည်ကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ နဂိုကပင်လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်လူမျိုးဖြစ်သည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီကပင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်သည့် ပြည်နယ်အတွင်းမှ အုပ်စုလိုက်စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်
အရှေ့တောင်အာရှတခွင် နေရာဒေသအတော်များများကို ရောက်ဖူးပြီးဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့နှင့် အသင့်တော်ဆုံးဖြစမည့် ဒေသကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီဖြစ်သည်
သို့ဖြင့် ပူပြင်းစိုစွတ်သော၊ ငှက်ဖျားရောဂါကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးမျိုးရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဗဟိုဒေသ၊ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့ကာ ရောဂါဘယဘေးကင်းရှင်းသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချလေတော့သည်
မြန်မာ့မြေပထဝီအနေအထားကို သိရှိပြီးဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိတို့အား ခုခံသူမရှိမည့် လမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် သံလွင်မြစ်ကို စုန်ဆင်းကာ မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ ဗဟိုမြန်မာဒေသကို အရှေ့တောင်ထောင့်မှ ဝင်ရောက်သည်
ထို့နောက် စိုက်ပျိုးမြေကောင်းမွန်သည့် ကျောက်ဆည်နှင့် မင်းဘူးဒေသများကို မွန်၊သက်၊ပလောင် နှင့် ပျူတို့ထံမှ လုယူသည်
(လုယူသည်ဟုဆိုရာတွင် တစ်ပြိုင်နက် စစ်ပြု၍ ယူသည်မျိုးရှိနိုင်သကဲ့သို့၊ လူဦးရေအတိုးအပွားပေါ်တွင် အခြေပြုကာ ဝါးမြိုခြင်းလည်း ရှိနိုင်သည်
ထို့နောက် ဆက်သွယ်ရေး၊ရိက္ခာရရှိနိုင်မှုနှင့် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို သုံးသပ်ကာ မြို့တော်အဖြစ် အလယ်ဗဟိုတွင်ရှိသည့် ပုဂံကိုထူထောင်သည်
ထိုနောက် မိမိအရင်လူမျိုးများဖြစ်သည့် ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ဘာသာစကား၊ဘာသာရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်
ထို့ကြောင့် အောင်နိုင်သူများသည် ယဉ်ကျေးမှုဖြင့်ကျဆုံးပြီဟု ဆိုရလောက်အောင်ပင်ဖြစ်တော့သည်
ပလောင်နှင့် မွန်လူမျိုးများထံမှ ဆည်ရေသောက်လယ်ယာမြေစိုက်ပျိုးနည်းစနစ်ကို ရယူကာ စိုက်ပျိုးရေးကို အကြီးအကျယ်တိုးချဲ့သည်
တောများကိုခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ စိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ဖော်ထုတ်သည်
သို့ဖြင့် ရွှေဘို၊မုံရွာ၊ပခုက္ကူ၊စစ်ကိုင်း နှင့် မန္တလေးအစရှိသည့် ဒေသများတွင်လယ်စိုက်ပျိုးကြပြီး အခြားမြေဩဇာညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် ကွမ်း၊ထန်း အစရှိသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်
အလွန်မှ ညံ့ဖျင်းသည့် မြေများတွင် ပြောင်း၊နှမ်း အစရှိသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်
ဤသို့ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးအား စိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှာ အလွန်ပင်ဂုဏ်ယူဖွယ်ဖြစ်သည့် ကြီးမားသောအောင်မြင်မှုပင်ဖြစ်သည်
စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းကာ အခြေတကျနေထိုင်ခွင့်ရရှိလာပြီဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေမှာလည်း အလျင်အမြန်ပင်တိုးပွားလာပြီး နယ်ပယ်မှာလည်း ကျယ်ပြန့်လာသည်
မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသများတွင် အစဉ်အဆက် နေထိုင်ကြသည်
AD ၁၀ ရာစု ခန့်စ၍ ဧရာဝတီ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်တွင် မြို့ပြများထူထောင်နေထိုင်ကြသည်
ပုဂံ၊ အင်းဝ၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးတို့မှာ ထင်ရှားသည်
ယနေ့အချိန်များတွင် ဗမာလူမျိုးမှာ မြန်မာနိုင်ငံစုစုပေါင်းလူဦးရေ ၈၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရှိသည်
ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပုဝါလွှား ရင်တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်
မြန်မာအမျိုးသမီးများသည်ဆံပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်
အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်
ဘာသာအယူဝါဒအားဖြင့် အစပထမတွင် မဟာယာနဂိုဏ်း၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူနတ်တို့ကို ကိုးကွယ်သည်ဟု လေ့လာသိရှိရသည်
အနော်ရထာမင်း လက်ထက်တွင် ထိုအယူကွဲဂိုဏ်းများကို နှိပ်ကွပ်ပြီး စစ်မှန်သည့် ထေရဝါဒ(မဟာယာနဂိုဏ်း က ဟိနယာနဟုခေါ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ရန် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်
သို့သော် သမိုင်းတစ်လျောက်တွင် မဟာယာန နွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် ဟိန္ဒူဆိုင်ရာအလေ့အထများကို ညောင်ရမ်းခေတ်အထိ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်
သက်သေအားဖြင့် ကျန်စစ်သားမင်း နန်းသစ်တည်ပြီး နန်းသိမ်းပွဲခံရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဖြစ်သည့် ဗိဿနိုးနတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခြင်း၊ တောင်ငူနန်းဆက်တွင်လည်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်၊ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်များတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်ကာ နတ်မေးစေခြင်း အစရှိသည်တို့ကိုတွေ့ရသည်
ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်
စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ပဲ၊ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ  အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်
ဗမာ(ခေါ်) မြန်မာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှု့ကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်
မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်
ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်
ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်
ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်
ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ
အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း
ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း
ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျှက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျှက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်
တဖန် ပုဂံခေတ်၊ ပင်းယခေတ်၊ အင်းဝခေတ် ကျောက်စာများကို သေသေချာချာ လေ့လာကြည့်ပါက “ရခိုင်သံဖြင့် ရေးသားထားသော ရခိုင်စာပေ အသုံးအနူန်းများကိုသာ ” တွေ့ရှိကြရသည်
ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် မြန်မာစာကို ပျူနှင့် မွန်တို့ထံမှ ရသည်ဟူသောအဆိုကို စဉ်းစားစရာ အများ ကြီးရှိလာသည်
ရခိုင့်အသံ၊ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာနှင့် ဘာသာပြန်ရဟန်းသင်္ဃာ  ရဟန်းသံဃာမင်းဆြာ  မင်းဆရာပင့်သကူ  ပံသကူလှိယ်  လှေအရှေ့လားသော်  အရှေ့သွားသော်သို့သော် ယခုအသစ်တွေ့ရှိထားသည့် စောလူးမင်းကျောက်စာ (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့်  ရာဇကုမာကျောက်စာ ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်
ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်
မြန်မာဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ ပျူပါဠိဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်
မွန်စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်
ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်
အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်
ကဒူးလူမျိုးကနန်းလူမျိုးဆလုံလူမျိုးတောင်သားလူမျိုးထားဝယ်လူမျိုးဖွန်းလူမျိုးဗမာလူမျိုးမြိတ်လူမျိုးယောလူမျိုးမြန်မာသမိုင်းပုံ- ဒေါက်တာသန်းထွန်း
နတ်ချောင်းရွာသစ်ရွာ၊ နတ်ချောင်း
ခဂဆွတ်မဲဘူတာ  (蚊爪駅 ခဂဆွတ်မဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခါဝါခရိုင်၊ ခနဇဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂဆွတ်ဂိဘူတာ  (勝木駅 ဂဆွတ်ဂိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ မုရခမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညန်ပင် (Quercus serrata) (jolcham oak) (တရုတ်: 枹栎; ပင်ယင်: bāolì, 小楢 (konara)) သည် အရှေ့အာရှ သစ်ပင်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး Fagaceae မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်
ညန်ပင်သည် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့တွင်  သဘာဝအတိုင်း ပေါက်ရောက်သည်
သက်ငယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetngekyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ဆင်တွင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်တွင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆ ဦး၊ မ ၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ပင်နိုးဆွန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinnoehsunt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ ဘန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၃၁ ဦး၊ မ ၃၅၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဇလတ္တာရွက်ကဲ့သို့သော အရွက်ရှိ၍ အမြစ်လုံးသည်
များသောအားဖြင့် အရေးတွင် သင်္ဃာဇင်ဟုသာ တွေ့ရ၏
အတူဆုံးသောအပင်မှာ ဇလတ္တာပင် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်
အရွက်ကား မျောက်ခါးပတ်အရွက်ကဲ့သို့ ဖြူဖွေး၍ အမြစ်လုံးလုံးနေ၏
ယန်ဇီမြစ် (揚子江) သည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်လျားဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်
ယန်ဇီမြစ်ကို တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ချန်ကျန်း (ရှည်လျားသောမြစ်, 長江) ဟု အဓိက ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလေ့ရှိသည်
၆၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၉၁၅ မိုင်) ရှည်လျားသည့် ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်ပြည် အနောက်ပိုင်းဒေသ တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ရေခဲမြစ်များမှ မြစ်ဖျားခံကာ အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်၍ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဖြတ်သန်းပြီး ရှန်ဟိုင်းမြို့၌ အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်
မြစ်ဝါမြစ်နည်းတူ ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်
တိဗက်ပြည် ကွန်လွန်တောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ယူနန်၊ ဆီချွမ်၊ ဟူပေ၊ ဟူနန်၊ ကျိယန်ဆီ၊ အန်ဟွီပြည်နယ်များကို ဖြတ်သန်း၍ ပင်လယ်ဝါထဲသို့ စီးဝင်လေသည်
မြစ်အောက်ပိုင်းလောက် ၌သာ ယန်ဆီမြစ် (ယန်ဆီကျန်)ဟု အမည်တွင်၍ ကျန်အပိုင်း များ၌ အမည်အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်
ယန်ဆီမြစ်သည် တရုတ် နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ဖြတ်၍ စီးဆင်းသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်
ယန်ဆီမြစ် နှင့်တကွ ယင်း၏ မြစ်လက်တက်များတို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်း သော မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝဝဝဝဝ နီးပါး မျှ ရှိသည်
ယန်ဆီမြစ်သည် မိုင် ၃ဝ မှ မိုင် ၄ဝ အထိ ကျယ်၏
ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝအနီး၌ တည်ရှိသော ရှန်ဟိုင်းမြို့မှ အထက်သို့ မိုင် ၆၂ဝ ခန့် ဝေးသော ဟန်ကောင် မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်
တစ်ဖန် ဟန်ကောင်မြို့မှ မြစ်တွင်း ခုတ်မောင်းသောသင်္ဘောဖြင့် အထက်သို့ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် သွား ရောက်နိုင်သေးသည်
အီချန်မြို့ အထက်ပိုင်း၌မူကား မြစ်ကြောင်းသည် ရေစီးသန်၍ ချောက်ကြီးများ ရှိခြင်းကြောင့် လှေငယ် တက်စင်းများဖြင့်သာ သွားလာနိုင်လေသည်
ယန်ဆီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသသည် မြင့်မားသော တောင် တန်းများဖြစ်သောကြောင့် ရေစီးအလွန်သန်၍ မြစ်ကမ်းပါးများ သည်လည်း မြင့်သည်
မြစ်အောက်ပိုင်းတွင်မူ ရေစီးနှေး၍ နုံးထူသည်
မြစ်တစ်လျှောက်၌ အိုင်များရှိရာ၊ မြစ်ရေလျှံသော အချိန်ကာလတွင် ဟွန်ဟိုမြစ်လောက် လယ်ယာအိမ်ခြေ အပျက်အစီးမများချေ
မြစ်အတွင်း လှေများပေါ်၌၎င်း၊ မြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်၌၎င်း တရုတ်အမျိုးသား မြောက်မြားစွာ နေထိုင်ကြ သည်
ယန်ဆီမြစ်ဝှမ်းတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်း၊ ဆန်စပါး၊ ဝါနှင့် လက်ဖက်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းများကို အကြီးအကျယ် လုပ် ကိုင်ကြ၏
ယန်ဆီမြစ်တစ်လျှောက်ရှိ ထင်ရှားသောမြို့များမှ ရှန်ဟိုင်းမြို့၊ နန်းကင်းမြို့၊ ကျူကျန်မြို့၊ အန်ကင်းမြို့၊ ဟန်ကောင်မြို့၊ ဝူချန်မြို့၊ အီချန်မြို့နှင့် ချုန်ကင်းမြို့များ ဖြစ်လေသည်
ဟင်းရေမြားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinyaymyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဆူးတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးတပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၆ ဦး၊ မ ၈၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ခုန်းတိုင် (ရခိုင်)ရွာ
ပင့်ခ်ဖောင်း (အင်္ဂလိပ်: Pinkfong; ကိုရီးယား: 핑크퐁) သည် ကိုးရီးယားမီဒီယာကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
အရှေ့မြောက် ထိုင်း သို့မဟုတ် ဤသာန ( Isan  ထိုင်း: อีสาน   , အသံထွက် [ʔīː.sǎːn] ( )<img>  ; လာအို: ອີສານ   ; Issan, Isarn, Issan, Issan, Esan, or Esarn ဟုလည်း ရေးထားသည်
ပါဠိ īsānna သို့မဟုတ် Sanskrit ईशान्य īśānya “အရှေ့မြောက်”)  သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဒေသ၌ ရှိ၍ ပြည်နယ် ၂၀ ပါဝင်သည်
ဤသာနသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ဒေသ ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ( လာအို-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် Nakhon Ratchasima ၏ တောင်ဘက် ဆန်ကာ ဖန်တန်း နယ်တို့ဖြစ်သည်
အနောက်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်း ကို ပတ်ချာဘွန်တောင်တန်းများ ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်
ဤသာနဒေသသည် ၁၆၇,၇၁၈ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၆၄,၇၅၆ စတုရန်းမိုင်) သည် ဂျာမနီ ၏ အရွယ်အစား ထက်ဝက်ခန့်ရှိပြီး အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလနယ် တို့၏ အရွယ်အစားခန့်ရှိသည်
စုစုပေါင်း သစ်တောဧရိယာသည် ၂၅,၂၀၃ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၉,၇၃၁ စတုရန်းမိုင်)   သို့မဟုတ် အိန္ဒိယ၏ ဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို ယခုတိုင် မသိကြသေးချေ
သို့သော် ဆရာဝန်များသည် ထိုရောဂါဖြစ်နေသူ၏ ဦးနှောက်မှ ဖြစ်ပေါ်စေသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို ဦးနှောက်၏ လျှပ်စစ်လှိုင်းမှတ်သည့် ကိရိယာတွင် တွေ့မြင်နိုင်ကြလေသည်
ထိုရောဂါအတွက် ထိုကိရိယာကို သီးခြားတီထွင်ထားခြင်းဖြစ်ရာ ရောဂါကျရောက်နေစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များ ထူးခြားစွာပြောင်းလာ သည်ကိုတွေ့ရသည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါသည် နာဗ်ကြောအဖွဲ့တွင် ကျရောက်သည့်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုရောဂါသည်မျိုးရိုးဇာတိနှင့် မဆိုင်ချေ
တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့လည်း မကူးစက်ချေ
ပြင်းထန်သော ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လျှင် ဝေဒနာရှင်သည် ရုတ်တရက် သတိမေ့သွားပြီးလျှင် လဲကျသွားနိုင်လေသည်
သူ၏ ကြွက်သားများသည် လှုပ်ရှားလာပြီးလျှင် တက်တက်လေသည်
ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် နှစ်မိနစ်မှ ငါးမိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီးနောက် တွေဝေနေတတ်သည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါသည် မပြင်းထန်လျှင် သတိလစ်သည့်အချိန်သည် အလွန်တိုတောင်းလေသည်
သို့မဟုတ်လျှင် ထူးခြားသည့်ခံစားချက်များ ရှိတတ်သည်
သို့မဟုတ်လျှင်လည်း စိတ်အနှောင့်အရှက်များ ရှိတတ်သည်
ထိုအခြေအနေမျိုးသည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်
အထက်တွင်ဖော်ပြပါ အခြေအနေနှစ်မျိုးမဖြစ်ဘဲ ထူးခြားသည့် အခြေအနေ တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်တတ်သေးသည်
ထိုတတိယအမျိုးအစား အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သောအခါတွင် ဝေဒနာရှင်သည် သာမန်အခါကဲ့သို့ လုပ် ရိုးလုပ်စဉ်အတိုင်း လုပ်၍နေလေသည်
သို့သော် ထိုဝေဒနာရှင်သည် သူပြုလုပ်နေသည်ကို သူသိလေ့မရှိချေ
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်သည် အထက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေ သုံးမျိုးအနက် တစ်မျိုးမက ဖြစ်ပေါ်တက် လေသည်
ဦးနှောက်၏ အရေးကြီးသောအမှု ဆောင်ရွက်ချက်မှာ သွေးအတွင်းမှရရှိသော သကြားနှင့် အောက်ဆီဂျင်စွမ်းအင်ကို နာဗ်ကြောစွမ်း အင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရန်ဖြစ်သည်
ဦးနှောက်နာဗ်ကြော စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရာ၌ အချိန်နှင့် စွမ်းအင်ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် နေရာကို မကန့်သတ်နိုင်၊ မအုပ်ထိန်းနိုင်လျှင် ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာလေတော့သည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာပြီးနောက် အချိန်အတော်ကြာ တွေဝေ၍နေခြင်းသည် ဦးနှောက်မှစွမ်းအင်ကို မရနိုင်တော့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံ ဝေဒနာရှင်၏ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး၌ အနှောင့်အရှက်မဖြစ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခုတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သေးသည်
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်၏ ခြေတစ်ဖက် တည်းသာ ဆတ်တောက်ဆတ်တောက် ဖြစ်သွားတတ်စေသည်
ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဦးနှောက်တွင် ခြေထောက်နှင့်သက်ဆိုင်သော အစိတ်အပိုင်း၌သာ အနှောင့်အရှက်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါဖြစ်လာစဉ် လူနာအား သူ့ကိုယ်သူ ထိခိုက်အောင် မပြုလုပ်နိုင်စေရန် ပြုပြင်ထားသင့်သည်
ဝေဒနာရှင်အား ထွေးထွေးနွေးနွေး ထားပေးသင့်ပြီးလျှင် လည်ပင်းဘက်ရှိ အဝတ်များကို ချောင်ချောင်ထားပေး သင့်သည်
ပါးစပ်အတွင်း အပေါ်နှင့် အောက်သွားများအကြား၌လည်း အဝတ်ကိုလိမ်၍ ခံထားပေးသင့်သည်
သို့မှသာရောဂါ အတက်တွင် လျှာကို ကိုက်ဖြတ်မိခြင်းဘေးမှ လွတ်ကင်းနိုင်ပေမည်
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ဘေးမဖြစ်စေနိုင်သည့် လုပ်ငန်းကိုသာ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရှိသူအား လုပ်စေသင့်သည်
ဝေဒနာရှင်အား စိတ်အနှောင့်အရှက်မဖြစ်စေဘဲ အေးဆေးစွာနေစေသင့်သည်
ထို့ပြင် အရက် သေစာများကိုလည်း ရှောင်ရှားစေသင့်ပေသည်
ဦးတိုရွာ၊ တံတားဦး
မကျီးကန် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikan(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဩဘာကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Awbarkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၉၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၉၈ ဦး နေထိုင်သည်
ထန်းစင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htansin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ထန်းစင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သေခိယမှ ပါဒုကာရုဠှစသောသိက္ခာပုဒ် ၈-ပါးနှင့်ဘိက္ခုနီ၊ ဆတ္တုပါဟနဝဂ်၊ ယာနသိက္ခာပုဒ် ပါဝင်သည်
ပါဒုကာရုဠှစသောသိက္ခာပုဒ် ၈-ပါး (ပါဒုကဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဂိလာနမဟုတ်သော—ခြေနင်း(ခုံဘိနပ်) စီးထားသူအား တရားဟောကြကုန်၏
အခြားဘိနပ်တမျိုးမျိုး စီးထားသူအား တရားဟောကြကုန်၏
လှည်းရထားစသော ယာဉ်ပေါ်၌ နေသူအား တရားဟောကြကုန်၏
အိပ်ရာပေါ်၌ နေသူအား တရားဟောကြကုန်၏
ဒူးထောင်၍ လက်အဝတ်တို့ဖြင့် ပတ်ဖွဲ့ထိုင်နေသူအား တရားဟောကြကုန်၏
ခေါင်းပေါင်းကြီး ကုလားများ ပေါင်းသကဲ့သို့ ဦးခေါင်းကို ဆံစ မပေါ်အောင် ရစ်ပတ်ပေါင်းထားသူအား တရားဟောကြကုန်၏
ခေါင်းမြီးခြုံထားသူအား တရားဟောကြကုန်၏
တရားဟောသူက အခင်းမပါ မြေပေါ်မှာထိုင်လျက် အခင်းပေါ် ခုံပေါ်၌ ထိုင်နေသူအား တရားဟောကြကုန်၏
ထိုသို့တရားဟောကြရာ၌ကား (လူတို့က မကဲ့ရဲ့ရဘဲ) ရဟန်းတော်များ ကိုယ်တိုင်ကပင် အောက်ကျနောက်ကျရှိလှသော ထိုအပြုအမူကို ကဲ့ရဲ့၍-ဘုရားရှင်အား တိုင်တန်းလျှောက်ထားလေရာ ဘုရားရှင်လည်း များစွာ အပြစ်တင်တော်မူပြီးလျှင်—“န ပါဒုကာရုဠှဿ...၊ န ဥပါဟနာရုဠှဿ...၊ န ယာနဂတဿ...၊ န သယနဂတဿ...၊ နပလ္လတ္ထိကာယ နိသိန္နဿ...၊၊ န ဝေဌိတသီသဿ...၊ န ဩဂုဏ္ဌိတသီသဿ...၊ န ဆမာယံ နိသီဒိတွာ အာသနေ နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟူ၍ ၈-ပါးသော သိက္ခာပုဒ်များကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ဂိလာန မဟုတ်ဘဲ ခုံဘိနပ်စီးထားသူ, အခြားဘိနပ် အမျိုးမျိုးစီးထားသူ ယာဉ်၌ တက်စီးနေသူ, အိပ်ရာပေါ်၌ ရောက်နေသူ, လက်အဝတ်တို့ဖြင့် ဒူးကိုပတ်ဖွဲ့နေသူ, ဦးခေါင်းကို ခေါင်းပေါင်းကြီး ရစ်ပေါင်းထားသူ, ခေါင်းမြီးခြုံထားသူ, မြေပေါ်၌ နေလျက် နေရာထိုင်ခုံပေါ်၌ နေသူအား တရားမဟောအံ့”ဟုအလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်
ဘိက္ခုနီ၊ ဆတ္တုပါဟနဝဂ်၊ ယာနသိက္ခာပုဒ်အမှု—ယာဉ်ဖြင့် သွားလာမှု
အမှုသည်—ဘိက္ခုနီများ
ခြေဖြင့်မသွားဘဲ ယာဉ်ဖြင့် သွားခြင်းလည်း ဟန်ကြီး ပန်ကြီးလုပ်ခြင်း တစ်မျိုးပင်ဟု (ရှေးခေတ်က) ယူဆသောကြောင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီတို့ ယာဉ်စီး၍ သွားခြင်းကို “ကာမဂုဏ် ခံစားသော လူဝတ်ကြောင် မိန်းမများလိုဘဲဟု လူတို့က စွပ်စွဲကဲ့ရဲ့ကြသဖြင့် “ယာဉ်မစီးရ”ဟု ပထမပညတ်တော်မူပြီးလျှင် ယာဉ်မစီးရလျှင် ရောဂါ တိုးမည့် ဂိလာနအတွက် ခြွင်းချက်ပြုကာ ဒုတိယ ပညတ်တော်မူရပြန်သည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီာယေယျ, ပါစိတ္တိယံ
ဂိလာနမဟုတ်ဘဲ ယာဉ်ဖြင့်ခရီးသွားသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
မဟာဝါ စမ္မက္ခန္ဓက ပါဠိတော်၌ “ဘိက္ခုတို့လည်း ဂိလာနမဟုတ်လျှင် ယာဉ်မစီးရ၊ စီးလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်”ဟု ပညတ်တော်မူ၏
ထို၌ “ယာဉ် ဟူသည် “ပုရိသယုတ္တံ  အထီး (နွားထီး မြင်းထီး) ကအပ်သောယာဉ်၊ ဟတ္ထဝဋ္ဋကံ  လက်ဖြင့် လိမ့်စေအပ်သော ယာဉ်”ဟု သရုပ်ပြထား၏၊ ထို့ကြောင့် ဂိလာနမဟုတ်လျှင် နွားလှည်း မြင်းရထား လက်တွန်းလှည်း လန်ချားများကို မစီးကောင်းဟုမှတ်
ထို့ပြင်-ခြေချင် မသွားနိုင်လောက်သော ဂိလာန (အိုနာလည်း ပါဝင်၏
မဟုတ်လျှင် သိဝိကာ (ထမ်းစင်  ဝေါ)ကိုလည်းကောင်း, ပါဋင်္ကီ (အဝတ်ထမ်း)ကိုလည်းကောင်း, ဝယှ(လူ၂-ယောက်လက်ချင်းယှက်၍ ဆောင်ယူရသော လက်ပွေ့ အထမ်း)အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း, မစီးကောင်း၊ ဂိလာနဖြစ်လျှင် ပြခဲ့သမျှ အားလုံးအပ်၏
သို့သော်မြင်းမ, နွားမကသော ရထားလှည်းတို့ မအပ်၊ နောက်ခေတ်မှ ပေါ်လာသော မီးရထား မော်တော်ကားတို့ကား ယာဉ်တွင် ပါဝင်စေကာမူ မောင်းနှင်သူကို ညှဉ်းဆဲရာ မရောက်သောကြောင့်လည်းကောင်း, မအပ်ဟု သရုပ်ဖေါ်ထားသော ယာဉ်တို့တွင် မပါဝင်သောကြောင့်လည်းကောင်း, သင်္ဘော လေယာဉ်ပျံတို့နှင့်အလားတူ “အပ်သောယာဉ်” ဟုယူကြသည်
ဓာတ်ဆီသည် အတွင်းလောင် အင်ဂျင်အချို့၌ လောင်စာအဖြစ် ထည့်သုံးလေ့ ရှိသော ရေနံစိမ်းမှ သန့်စင်ထားသည့် ဝါကျင့်ကျင့်နှင့် အကြည်ရောင် ရှိတတ်သော လောင်လွယ်တောက်လွယ် ဒြပ်ပေါင်းအရည် ဖြစ်သည်
ဓာတ်ဆီဒြပ်သား၏ အများစုသော အပိုင်းမှာ ရေနံမှ ထုတ်လုပ်ရရှိသော သက်ရှိနွယ် ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်လေသည်
ဓာတ်ဆီကို ကျောက်မီးသွေးမှ၊ ရှေးလ်း(Shale)ကျောက်မှ၊ သဲကတ္တရာတို့မှ စရိတ်စကကြီးကြီးနှင့် ထုတ်လုပ်နိုင်တယ်လို့ သိရှိရပေမဲ့ ရေနံစိမ်းကို ချက်လုပ်ပြီး ရရှိတဲ့ ဓာတ်ဆီကသာ စီးပွားရေးနဲ့ ဘက်စုံတွက်ခြေကိုက်တယ်လို့ ဆိုသည်
ရေနံစိမ်းဆိုတာဟာလဲ မြေအောက်တွင်းအောင်းပစ္စည်း ဖြစ်သည်
နေရာဒေသထွက်ရှိရာ ရေနံမြေ ကွဲပြားတာနဲ့အမျှ အမျိုးအစား အရည်အသွေးတွေ ကွဲပြားခြားနားနေတာကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံ ရေနံချောင်း၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စတဲ့ ရေနံမြေတွေက ထွက်ရှိတဲ့ ရေနံစိမ်းဟာဆိုရင် အစိမ်းရင့်ရောင်၊ အညိုရောင်သန်းနေတဲ့ မပျစ်မကျဲရေနံဖြစ်ပြီး ကန့်ဓာတ်ပါဝင်မှု အလွန်နည်းပါးတယ်လို့သိရပါတယ်
ဓာတ်ဆီပါဝင်နှုန်းလည်း မြင့်မားတယ်လို့ ပြောကြပါတယ်
ဒီနေ့အချိန်မှာတော့ ဓာတ်ဆီလောင်စာသုံး ခေတ်မီအင်ဂျင်စက်တွေနဲ့ ဒီဇိုင်းသစ် မော်တော်ယာဉ်များအတွက် ကြီးမားတဲ့ဓာတ်ဆီဈေးကွက်ကို ပြည့်မီအောင်နဲ့ အဆင့်မြင့်လာတဲ့ ဓာတ်ဆီ စံချိန်စံညွှန်းနဲ့ ကိုက်ညီအောင်ထုတ်လုပ်ဖို့ ကမ္ဘာ့ ရေနံချက် စက်ရုံကြီးတွေမှာ ဓာတ်ဆီချက်လုပ်မှု နည်းစဉ်သစ်တွေနဲ့ ထုတ်လုပ်နေကြပါတယ်
ဒါကြောင့်လည်း ပုံစံသစ် ပုံစံဟောင်း မော်တော်ယာဉ်အားလုံးအတွက် လိုက်ဖက်သင့်တော်မယ့် ဓာတ်ဆီအမျိုးအစားကို ရွေးချယ် ဝယ်ယူ အသုံးပြုနိုင်နေပါပြီ
အခြေခံအားဖြင့် ဓာတ်ဆီဆိုတာ ဓာတုပစ္စည်း တစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ဘဲ ဗြူတိန်း၊ ပန်တိန်းကစပြီး ဟိုက်ဒရို ကာဗွန်ဓာတ်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်နေပါတယ်
အသေးစိတ် ဓာတ်ခွဲကြည့်ရင်တော့ အ မျိုး ပေါင်း ၂ဝဝ လောက်တောင် ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်
ရေနံစိမ်းကို ချက်လုပ်ရရှိတဲ့ ဓာတ်ဆီဟာ ချက်ချင်း မော်တော်ကားထဲ ထည့်ပြီး မောင်းနှင်နိုင်ပေမဲ့ ကနဦးအားဖြင့် မိမိနိုင်ငံက သတ်မှတ် လက်ခံထားတဲ့အရည်အသွေး ဂုဏ်သတ္တိရှိရမှာဖြစ်ပါတယ်
နိုင်ငံတကာက အများဆုံး စံပြုသတ်မှတ်ထားတဲ့ အရည်အသွေးစံတွေနဲ့ ပြည့်မီရင်တော့ အကောင်းဆုံးပါပဲ
စက်နှိုးရ လွယ်တာ၊ အင်ဂျင်ဝိုင်ကို ကျဲမသွားစေတာ၊ စက်အတွင်းက ခေါက်သံမမြည်တာ၊ ကာဘရိုက်တာနဲ့ အင်ဂျင်အတွင်း ချေးမဝင်တာ၊ ဓာတ်ဆီတစ်ဂါလန်သုံးပြီးဝေးဝေးမောင်းနှင်နိုင်တာ စတဲ့အချက်တွေ ရှိအပ်ပါတယ်
ဆိုလိုချင်တာကတော့ ဓာတ်ဆီဟာ မောင်းနှင်မယ့် အင်ဂျင်စက်တွေကို ချောချောမောမော လည်ပတ်စေနိုင်ပြီး အင်ဂျင်အိတ်ဇောက ထွက်လာတဲ့ မီးခိုးထဲမှာ ပါလေ့ရှိတဲ့ ကာဗွန်မိုနော့ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့၊ နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့၊ ဘင်ဇင် (Benzene) ဓာတ်ငွေ့နဲ့ ခဲဓာတ်ငွေ့များကတဆင့် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ညမ်းခြင်း မဖြစ်စေဖို့ပါပဲ
ဒီနေရာမှာ ဆက်နွယ်လျက်ရှိတဲ့ ဓာတ်ဆီအန္တရာယ်များကိုလည်း ရေးသားရန် လိုပါတယ်
ဓာတ်ဆီဟာ အလွန်မီးလောင်လွယ်တဲ့ပစ္စည်းဖြစ်တယ်ဆိုတာ လူအများ သိကြပါတယ်
ဓာတ်ဆီဟာ အရည်ဖြစ်ပေမဲ့ အင်မတန် အငွေ့ပျံ လွယ်ပါတယ်
ဓာတ်ဆီကို သိုလှောင်ထားရင် ဓာတ်ဆီအရည်ရဲ့ အထက်ဝန်းကျင်မှာ အငွေ့ရှိပါတယ်
ဒါကြောင့် ဓာတ်ဆီလှောင်အိုး၊ လှောင်ခွက်တွေနားမှာ မီးစ၊ မီးန အပူရှိန်မရှိတာ အကောင်းဆုံးပါပဲ
ဓာတ်ဆီတွဲထဲကို ဓာတ်ဆီဖြည့်ပေးနေတုန်း အနီးအနားက ဆေးလိပ်သောက်သူတစ်ဦးရဲ့ ဆေးလိပ်မီးပွားလွင့်ပြီး ဓာတ်ဆီတွဲကြီး မီးလောင်ပေါက်ကွဲတာတွေ့ကြုံဖူးပါတယ်
ဓာတ်ဆီထဲ မှာပါဝင်တဲ့ ဘင်ဇင်းဓာတ်ဆိုတာ အလွန် ဘေးအန္တရာယ်ရှိတဲ့အတွက် ပါးစပ်နဲ့စုပ်တာ မလုပ်အပ်ပါဘူး
ဓာတ်ဆီအောက်တိန်း နံပါတ်တက်အောင် ဩဂဲနစ်ခဲရည် ရောစပ်ထားတဲ့ ဓာတ်ဆီမျိုးဆိုရင် ခဲဆိပ် ပါရှိနေတာကြောင့် ပိုဆိုးပါတယ်
အောက်တိန်းနံပါတ်ဆိုလို့မော်တော်ယာဉ်မောင်းတွေက ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုနေတဲ့ အောက်တိန်းဆီဆိုတာ သတိပြုမိပါလိမ့်မယ်
အမှန်က အောက်တိန်းဆီဆိုတာ ဓာတ်ဆီရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ်ကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်ပါတယ်
ကား အင်ဂျင်ဆလင်ဒါအတွင်းက လေ နဲ့ ဓာတ် ဆီ ဟာ ကနဦးမှာကောင်းကောင်း မီးမလောင်လို့နောက်ပိုင်းမှာလောင်အားကောင်းပြီး ဗြုန်းစားကြီး ဖိအားမြင့်တက်လာတဲ့အခါ စက်ခေါက်သံ ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်
အဲဒီလို စက်ခေါက်သံကို ဆန့်ကျင်စေတဲ့ စွမ်းရည်အဖြစ်ဖြင့် အောက်တိန်းနံပါတ်က ဖော်ညွှန်းပါတယ်
အောက်တိန်းနံပါတ်နိမ့်ရင် စက်ခေါက်သံဖြစ်ပေါ်ဖို့ အလားအလာများလေဖြစ်ပါတယ်
ဓာတ်ဆီ တစ်ခုရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ် ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာ သိလိုရင် တိုင်းထွာစမ်းသပ်လိုတဲ့ဓာတ်ဆီနမူနာကိုယူပြီး အောက်တိန်းနံပါတ် ၁ဝဝ ရှိတဲ့ အိုင်ဆိုအောက်တိန်းဆီနဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ် သုညရှိတဲ့ ဟက်ပတိန်းဆီနှစ်မျိုးကို အချိုးပြုရောစပ်ထားတဲ့ဆီနဲ့ သုတေသနအင်ဂျင်စက်အတွင်း ထည့်သွင်းမောင်းနှင်ပြီးစက်ခေါက်သံအရ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်တာ ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီလို စမ်းသပ် မောင်းနှင်လို့ရတဲ့ သုတေသန အင်ဂျင်စက်မျိုးကို CFR(Co-operative Fuels ResearchEngine) ခေါ်ပါတယ်
အဲဒီအင်ဂျင်မှာ ဆလင်ဒါတစ်လုံးတည်းပါရှိပြီး ကွန်ပရက်ရှင်း အချိုးကိုလဲ အတင်အချ လုပ်လို့ ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်
ဒီစက်နဲ့ တိုင်းထွာရရှိတဲ့ ဓာတ်ဆီအောက်တိန်း နံပါတ်ကို RON (ResearchOctane Number) သုတေသန အောက်တိန်းနံပါတ်လို့ ခေါ်ပါတယ်
များသောအားဖြင့် ဓာတ်ဆီ အရောင်းဆိုင်တွေမှာ အလိုရှိရာဓာတ်ဆီကို ဝယ်ယူဖြည့်သုံးနိုင်အောင် ပုံမှန်ဓာတ်ဆီ (RegularGrade Gasoline) နဲ့ အဆင့်မြင့်ဓာတ်ဆီ (Premium GradeGasoline) ဆိုင်းဘုတ်အောက်မှာအောက်တိန်းနံပါတ်ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာရယ်၊ အောက်တိန်းနံပါတ် မြင့်တက်အောင် ရောစပ်ထည့်ပေးထားတဲ့ ဩဂဲနစ်ခဲဆေး ပါရှိခြင်း ရှိ မရှိဆိုတာရယ်၊ဆီဈေးနှုန်းရယ် ဖော်ပြထားတာတွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်
ပုံမှန်ဓာတ်ဆီနဲ့ အဆင့်မြင့်ဓာတ်ဆီ ခွဲခြားရာမှာတော့ ယေဘုယျအားဖြင့် ဓာတ်ဆီရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ် ၉ဝ အောက်ကို ပုံမှန်ဓာတ်ဆီလို့ အသိအမှတ်ပြုလေ့ရှိပြီး အောက်တိန်းနံပါတ် ၉ဝကျော်တာနဲ့ အဆင့်မြင့်ဓာတ်ဆီအဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်
ဟိုအရင်တုန်းကတော့ အဆင့်မြင့်ဓာတ်ဆီဆိုရင် ခဲဆေးရည်နဲ့ ရောစပ်ထားလေ့ရှိပြီး ခဲဆေးရည်မပါတဲ့ ဓာတ်ဆီကို ပုံမှန်ဓာတ်ဆီလို့ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြပါတယ်
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့အချက်က ဓာတ်ဆီ ရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ်ဟာ ဩဂဲနစ်ခဲဆေးရည်ဖြစ်တဲ့ Tetra-Ethyl Lead (TEL) သို့မဟုတ် Tetra-MethylLead (TML) ကို ဓာတ်ဆီထဲ နည်းနည်းလေး (ဓာတ်ဆီ တစ်ဂါလန်တွင် ခဲဆေးရည်လေးဂရမ်ထက်မများ) ရောစပ်ထည့်ပေးလိုက်ရင် မူလဓာတ်ဆီ ရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ်ထက် ၁၂၊ ၁၃ နံပါတ်လောက် ပိုတက်လာနိုင်တာ တွေ့ရှိရမှာဖြစ်ပါတယ်
ဒါပေမဲ့ ခဲဓာတ်ငွေ့ဟာ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေတဲ့အတွက်ရယ်၊ ခဲဓာတ်ပါဝင်နှုန်းကို နိုင်ငံအလိုက် ကန့်သတ်ချက်တွေရှိတာရယ်၊ ခဲဆေးရည် ဘယ်လောက်တိုးမြှင့်ထည့်ပေမဲ့လဲ အောက်တိန်းနံပါတ် ထပ်မတက်လာတော့တာကြောင့် ခုချိန်မှာ ခဲဓာတ်မပါတဲ့ဓာတ်ဆီကို အသုံးပြုများလာတာတွေ့ရပါမယ်
ဒါပေမဲ့ ဓာတ်ဆီနဲ့မောင်းနှင်တဲ့ အင်ဂျင်စက် အကြီးစား ကားကြီးတွေမှာတော့ ခဲဆေးရည် ရောစပ်ထားတဲ့ ဓာတ်ဆီနဲ့ ပိုသင့်လျော်တယ်လို့သိရပါတယ်
တချို့ နိုင်ငံတွေမှာတော့ ဩဂဲနစ် ခဲဓာတ်ဆေးရည်လိုပဲ အာနိသင်ရှိတဲ့(MMT) လို့ အတိုကောက် ခေါ်ကြတဲ့ ဩဂဲနိုမန်ဂနိစ် ဓာတုဆေးရည်ကို ဓာတ်ဆီ အောက်တိန်းနံပါတ် မြှင့်တင်ရာမှာ အသုံးပြုနေတယ်လို့ သိရပါတယ်
ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ဓာတ်ဆီရဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ်ဟာ အဖျင်းဆုံးတော့ ရွန် (RON) ၇၆ လောက်ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်
ဒီကနေ့လို စက်ပုံစံသစ်တွေ နဲ့ မောင်းနှင်ပြေးလွှားနေကြတဲ့ မော်တော်ကားများအတွက်ဆိုရင် အောက်တိန်းနံပါတ် ၉ဝ ကျော်တဲ့ဓာတ်ဆီဖြစ်လေ ကောင်းလေ၊တစ်ဂါလန် ရောင်းဈေးနှုန်းလည်းများလေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်
မြန်မာရေနံချက်စက်ရုံတွေမှာ လက်ရှိချက်လုပ်ဖြန့်ဖြူး ရောင်းချပေးနေတဲ့ ဓာတ်ဆီ နှစ်မျိုးရှိတယ်လို့သိရပါတယ်
အနိမ့်ကားများအတွက် ရွန် အောက်တိန်းနံပါတ်၇၈ ရှိ ပြီး အမြင့်ကားများအတွက်ရွန် အောက်တိန်းနံပါတ် ၉၂ ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်
ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဘေးဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဩဂဲနစ် ခဲဆေး ရောစပ်ထည့်သွင်း မထားဘူးလို့လဲ သိရပါတယ်
နည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတဲ့ခုချိန်မှာ ဓာတ်ဆီကို နည်းစဉ်သစ်တွေနဲ့ အောက်တိန်းနံပါတ်မြင့်တဲ့ ဓာတ်ဆီရအောင် ချက်လုပ် ရောစပ် ပြုပြင်ပေးနေတဲ့အပြင် လေထု မညစ်ညမ်းဖို့ လုပ်ဆောင်ရာမှာ အရက်အုပ်စုမှာ ပါဝင်တဲ့ မက်သနော၊ အီသနောလ်၊တာရှာရီ ဗြူတိုင်းလ် အယ်လ်ကိုဟော (Tertiary Butyl Alcohol)တို့နဲ့ MTBE လို့ သိကြတဲ့မီသိုင်းလ်တာရှာရီဗြူ တိုင်းလ်အီသာ (Methyl Tertiary ButylEther) စတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေနဲ့ရောစပ်ပေးပြီး ခဲဆေးရည်မပါတဲ့ပြန်လည် ပုံစံပြု ဓာတ်ဆီ (ReformulatedGasoline) ကို အချို့နိုင်ငံတွေမှာ ထုတ်လုပ် သုံးစွဲနေကြပါပြီ
အီသနောလ်(Ethanol) အရက် ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ရောစပ်ထားတဲ့ ဓာတ်ဆီကို ဂက်ဆိုဟော (Gasohol) လို့ခေါ်ကြပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာတောင် သုံးစွဲနေကြသည်
မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်တဲ့ လောင်စာဓာတ်ဆီကို အင်ဂျင်စက် လည်ပတ်မှု ကောင်းအောင်ရယ်၊ အင်ဂျင်က စွန့်ပစ်လိုက်တဲ့ အိတ်ဇောပိုက်မီးခိုးငွေ့များကနေ ပတ်ဝန်းကျင်ကို မညစ်ညမ်းအောင်ရယ်ဆိုပြီး ယာဉ်သစ်၊ စက်သစ်တွေနဲ့ လျော်ညီတဲ့ ဓာတ်ဆီမျိုး ထုတ်လုပ်ရာမှာ အင်ဂျင်စက် အတွင်းပိုင်းနဲ့ကာဘရိုက်တာနဲ့ဘားတွေ၊ ပလပ်တွေ ချေးတက်၊ အမှုန်အမွှားဖြစ်ပေါ်၊ အနယ်ထိုင်၊ ချေးတင်စတာတွေမဖြစ်စေဘဲ အင်ဂျင်အတွင်းပိုင်း သန့်စင်နေဖို့အတွက်ဓာတု ဓာတ်ပေါင်းဆေးများ(Chemical Additives) ကိုလဲထည့်ပေးတာ သိရှိ မှတ်သားရပါတယ်
ဒါ့အပြင် မော်တော်ကားရဲ့ အိတ်ဇောပိုက်မှာ ဓာတုဓာတ်ကူဆေး ထည့်ထားတဲ့ ကိရိယာ (Cartalytic Converter)တပ်ဆင်ပြီး ကားအိတ်ဇောကထုတ်လိုက်တဲ့၊ မီးခိုးထဲမှာပါတဲ့အန္တရာယ် ဓာတ်ငွေ့တွေကို ဘေးကင်းစေတဲ့အဆင့် အခြေအနေရောက်အောင် ပြောင်းလဲပစ်နိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်
အဲဒီ ကိရိယာမျိုး တပ်ထားတဲ့ ကားတွေအတွက် ဓာတ်ဆီကို ခဲဆေးလွတ် ဓာတ်ဆီပဲ သုံးရမှာဖြစ်ပါတယ်
ခဲဆေးနဲ့ ရောစပ်ထားတဲ့ ဓာတ်ဆီဆိုရင် ဓာတ်ကူဆေးရဲ့ အာနိသင် ပျက်စီးသွားပါလိမ့်မယ်
ဓာတ်ဆီအကြောင်း နားလည်ဖို့ ဓာတ်ဆီရဲ့အရည်အသွေး၊ ဂုဏ်သတ္တိများနဲ့ ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်တာတွေကို အကြမ်းဖျင်းလောက် သိထားသင့်ပါတယ်
မြန်မာ့ရေနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းက ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ ဓာတ်ဆီ စံချိန်စံညွှန်းမှာ အဖျင်းဆုံး ၁၂ မျိုးလောက်ရှိတယ်လို့ သိရှိရပါတယ်
ဓာတ်ဆီအရောင်၊ သိပ်သည်းဆ၊ ဓာတ်ဆီအငွေ့ပျံအပူချိန် အစ၊ အလယ်နှင့် အဆုံး၊ ဓာတ်ဆီငွေ့ရဲ့ တွန်းကန်အား၊ ကန့်ဓာတ်ပါဝင်မှုနှုန်း၊ ကော်ဂျီး ဖြစ်မှုနှုန်း၊ အောက်တိန်းနံပါတ်၊ ခဲဓာတ်ပါဝင်နှုန်း၊ ဆီအပျစ်အကျဲစတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး အဲဒီစမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်တွေကတဆင့် ဓာတ်ဆီဟာ စံပြုချက်များကို ပြည့်မီခြင်းရှိမရှိ သိနိုင်ပါတယ်
ဓာတ်ဆီအရောင်ကို ဓာတ်ဆီချက်လုပ် ရောင်းချတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေက လိမ္မော်ရောင်၊ အနီရောင်၊အစိမ်းရောင် စတဲ့ ကြိုက်ရာအရောင်ကို ဆေးဆိုးပေးပြီး တခြားက ဓာတ်ဆီနဲ့ ခွဲခြားသိသာအောင် ပြုလုပ်ပါတယ်
အရပ်သုံး၊ တပ်မတော်သုံးကိုလဲသိသာနိုင်အောင် အရောင်ဆိုးပေးခြင်း ဖြစ်ပါတယ်
ဓာတ်ဆီကိုအရောင်ဆိုးထားခြင်းဖြင့် ဓာတ်ဆီထဲမှာ ဥပါဒ်အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ ခဲဆေးများပါတာကို သတိပြုကြစေဖို့အတွက်လဲ ဖြစ်ပါတယ်
သိပ်သည်းဆကတော့ ဓာတ်ဆီပမာဏ များများရောင်းဝယ်ကြတဲ့အခါ ဓာတ်ဆီတန်ချိန်ကို တွက်ချက်နိုင်အောင်နဲ့ ဓာတ်ဆီဟုတ်မဟုတ် အကြမ်းဖျင်း ခန့်မှန်းနိုင်အောင် ဖြစ်ပါတယ်
အငွေ့ပျံနှုန်းနဲ့ အပူချိန်ကို သိရှိခြင်းအားဖြင့် ဆီစားများမများ၊ အင်ဂျင်စက် နှိုးရလွယ်မလွယ် သိရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်
ကျန်တဲ့ စမ်းသပ်ချက်တွေဟာလဲ စောစောက ဖော်ပြထားတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိတွေနဲ့ညီညွတ်ခြင်းရှိမရှိ သိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်
ဓာတ်ဆီ အသုံးပြုသူများအနေနဲ့ ဓာတ်ဆီရဲ့အရည်အသွေး စံပြုချက်တွေကို စမ်းသပ်ပေးတဲ့ဓာတ်ခွဲလုပ်ငန်း အသေးစိတ်ကိုသိရှိဖို့ဟာ အဓိကမဟုတ်ပါဘူး
ဓာတ်ဆီရဲ့ အရည်အသွေး၊ ဂုဏ်သတ္တိများကိုတော့ မိမိနိုင်ငံအတွင်းနဲ့ နိုင်ငံတကာက လက်ခံအသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ ဓာတ်ဆီစံညွှန်းနဲ့ ညီမညီဆိုတာ စံချိန်ဝင်တိုင်းထွာရေးကိရိယာတွေ အသုံးပြုပြီး သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ စစ်ဆေးမှု နည်းစဉ်တွေနဲ့ စစ်ဆေးပါတယ်
စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်များကိုတော့ ရေနံချက်စက်ရုံအရည်အသွေးထိန်းချုပ်ဌာနနဲ့သုတေသနဌာနတွေက တရားဝင် ထုတ်ပြန်ပေးကြပါတယ်
ကမ္ဘာ့ရေနံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံအများရဲ့ အသိအမှတ်ပြု စံချိန်စံညွှန်း အဖွဲ့ကြီးတွေကတော့ ASTM (American Societyfor Testing and Materials)၊API (American PetroleumInstitute)၊ ISO (InternationalStandard Organization)၊IP (Institute of Petroleum)တို့ ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းအလိုက်မှာလဲ ရေနံနဲ့ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများအတွက်လစံသတ်မှတ်ထားတာ ရှိကြပေမဲ့လအားလုံးလိုလိုဟာ အဲဒီအဖွဲ့ကြီးတွေရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်ဘောင်အတွင်း အကျုံးဝင်နိုင်အောင် စံပြုကြတာကို တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံ ရေနံချက်စက်ရုံများက ချက်လုပ်ပေးနေတဲ့ ဓာတ်ဆီနဲ့တကွ အခြားသော ရေနံထွက်ပစ္စည်းတွေဟာလဲ နိုင်ငံတော်အစိုးရရဲ့ စံသတ်မှတ်ချက်မူဘောင်နဲ့အညီ ရှိနေပြီး ကမ္ဘာ့စံချိန်စံညွှန်းတွေနဲ့လဲ နီးစပ်စွာ ကိုက်ညီမှုရှိတာ သိရှိရသည်
ရန်ကုန်တိုင်းအင်းစိန်မြို့၌ အဖ ဦးအုန်းသောင်း၊ အမိဒေါ်အေးတင့်တို့က ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် သောကြာနေ့ ညဉ့် ၁ဝ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် မွေးဖွားသည်
မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အငယ်ဆုံးသား၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးသောင်းတင် ဖြစ်သည်
၁၉၃၂ တွင် အင်းစိန် မြူနီစီပယ်ကျောင်း၊ အင်းစိန် စိန့်အင်ဒရူး အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းတို့တွင် မူလတန်းပညာ သင်ကြားခဲ့၏
အင်းစိန်မြို့နယ် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၆ တန်း အထိ ပညာသင်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်သည်
၁၉၄၆ - ၄၇ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်ယူသည်
၁၉၅ဝ - ၅၁ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိ၏
၁၉၅၁ တွင် ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံး၌ အလုပ်သင် ရုံးအုပ်၊ ၁၉၅၄ တွင် အမြဲတမ်းရုံးအုပ်၊ ၁၉၅၅ - ၅၈ တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းစစ် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံး အထက်တန်းစာရင်းစစ်၊ ၁၉၅၉ တွင် ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံး ရုံးအုပ် ပြန်လုပ်သည်
၁၉၆ဝ တွင် လက်ထောက် ငွေစာရင်းမင်းကြီး၊ ၁၉၇၁ တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ရုံးတွင် ရုံးနှင့် ငွေစာရင်း ကြီးကြပ်ရေးမှူး၊ ၁၉၇၄ တွင် နိုင်ငံတော် ကောင်စီရုံးတွင် ဌာနခွဲမှူး၊ ၁၉၈၁ တွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ၁၉၈၂ တွင် ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၈၇ တွင် သက်ပြည့်ပင်စင် ယူခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခု ၈ တန်း၌ ပညာသင်ယူနေဆဲ ဇဝနဂျာနယ်တွင် ‘ကြပ်ကလေး’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ‘ဦးလေးကြီးခင်ဗျား’ အယ်ဒီတာ့ထံ ပေးစာရေးပြီး စာပေနယ်ထဲ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
'ကြပ်ကလေး' အမည်ဖြင့် ဟာသနှင့် သရော်စာများ ရေးခဲ့သည်
မဟိုဒင်း (၁၉၅ဝ)၊ရွှေရည်လူးတဲ့ ချစ်ဦးသူ (၁၉၆၃)၊ပြည်ပန်းညို (၁၉၆၅)၊ပဲခူးဆား (၁၉၆၇)၊မတလုံးကြေနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၇၁) တို့မှာ ထင်ရှားသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ် ခန့်တွင် 'သက်လုံ' အမည်ဖြင့် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ရေးသား ခဲ့သည်
ဘဝ အောင်မြင်ရေး၊ စိတ်နယ်လွန်၊ အတွေးအခေါ်၊ ဂန္ဓာရီနှင့် ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးခဲ့သည်
စေ့ထားသော တံခါးများ (၁၉၈၁)၊သော့ချက် ၃၈ ချောင်း (၁၉၈၆)၊မနောတွင်းမှ အလင်းရောင် (၁၉၉၃)၊ဂန္ဓာရီ အလွှာမှ မှတ်တမ်းများ (၁၉၉၄)၊ဘဝအောင်မြင်ရေး၊ ကျန်းမာပျော်ရွှင်မှုနှင့် စိတ်စွမ်းအင် (၁၉၉၆)၊စီးပွားရေး ဖုန်းရွှေ (၁၉၉၉)၊တရုတ် ပညာရှိကြီး မိန်းရှပ် (၂ဝဝ၂) တို့မှာ ထင်ရှားသည်
"တဝက်နှင့် တခြမ်း"၊ "တကျော့နှစ်ကျော့ တေးကိုသီ" နှင့် "ဗွေသီဟာ" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးခဲ့သည်
'နန္ဒသူ' ကလောင် အမည်နှင့်မူ သမိုင်းနောက်ခံ ဝတ္ထုများနှင့် ဘာသာပြန် ဝတ္ထုများ ရေးခဲ့သည်
နှင်းပွင့်တိုင်းပြည် (၁၉၆၉)၊ဟယ်ရီပေါ့တာနှင့် ပြဒါးရှင် (၂ဝဝ၂) ဘာသာပြန်များ၊တာရာဒေဝီ (၁၉၇၄)၊ (၂၀၁၆)နှလုံးသား ခြေရာ (၁၉၇၆) သမိုင်းနောက်ခံ ဝတ္ထုတို့မှာ ထင်ရှားသည်
ကလောင်ခွဲပေါင်း များစွာဖြင့် စာအမျိုးမျိုး ရေးခဲ့သည်
၂ဝဝ၃ ခုမတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် ရေကျော်ရပ်၊ ယုဇနလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
စေ့ထားသောတံခါးများ(၂)တွဲ (သက်လုံ)စီးပွားရေးဖုန်းရွှေ(သက်လုံ)သားငယ်ရွယ်လူးသိစေဦး(၂-တွဲ)(သက်လုံ)ဂန္ဓာရီအလွှာမှ မှတ်တမ်းများ(သက်လုံ)ယီကျင်း(သက်လုံ)နှင်းပွင့်တိုင်းပြည်(နန္ဒသူ)မုန်းချစ်သံသရာ ဟိုဘက်မှာ(နန္ဒသူ)တာရာဒေဝီ(သမိုင်းနောက်ခံဝတ္ထု-နန္ဒသူ)နှလုံးသားခြေရာ(သမိုင်းဝတ္ထု)နန္ဒသူစာပေါလောက(ကြပ်ကလေး)မဟိုဒင်း(ကြပ်ကလေး)ဦးပေါင်းစင်းနှင့် မြင်းညိုရှင်(ကြပ်ကလေး)ပြည်ပန်းညို(ကြပ်ကလေး)မလိခ
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)
စာ ၁၆၂ - ၁၆၃
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)
မိမိနှင့် စာရေး ဆရာများ
စာ ၃၄ဝ - ၃၄၁
ပြန်ဆက် စာတည်း အဖွဲ့
နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစု စာရင်း
ရာပြည့် စာအုပ် ၁ဝဝ အညွှန်း (၁၉၉၉)
သားငယ် ရွယ်လူး သိစေဦး [နှစ်အုပ်ပေါင်း] (၂ဝဝ၃)
စာ ၄၉၈ - ၅ဝ၄
ဥပါသကာ နှင့် ဥပါသိကာ ဟူသည် ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဒကာ ဒကာမများကို ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်၏
သရဏဂုံတည်သူမှန်သမျှ ကြီးကြီးငယ်ငယ် အမျိုးသားဖြစ်လျှင် ဥပါသကာ၊ အမျိုးသမီးဖြစ်လျှင် ဥပါသိကာဟု ခေါ်သည်
သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့၏ အခန်း ကဏ္ဍမှာ အရေးပါလှသည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့သည် သံဃာတော် အရှင်မြတ်များနှင့် ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ၊ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟအားဖြင့် အပြန်အလှန် ကျွန်းကိုင်းမှီ ကိုင်းကျွန်းမှီ သူ့တာဝန် ကိုယ့်တာဝန် ကျေပွန်အောင် လက်တွဲထမ်းဆောင်ကြရ၏
သံဃာတော်များနှင့် အေးအတူ ပူအမျှ စိတ်ထားရသူများ ဖြစ်သည်
ပစ္စည်းလေးပါး တာဝန် ထမ်းဆောင်ရသူများ ဖြစ်၍ မိမိပိုင် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရဟန်းသံဃာများနှင့် မခွဲခြားဘဲ သာတူညီမျှ အတူတကွ သုံးစွဲနိုင်သူများလည်း ဖြစ်၏
ဥပါသကာမည်သည် သာသနာဆုတ်ယုတ်မည့် အရေးကိစ္စ ပေါ်လျှင်လည်း ကြောင့်ကြမဲ့ မနေ၊ သံဃာတော်များနှင့်အတူ လက်တွဲ၍ ဆောင်ရွက်ရ၏
ယုတ်စွအဆုံး သံဃာတော်များ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ် ဖြစ်သည်ကို တွေ့လျှင်ပင် ညီညတ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရသည်
ကောသမ္ဗီမြို့တွင် ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် အကြပ်ကိုင်၍ပင် ညီညွတ်စေခဲ့ဖူး၏
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အနာဂတ်သာသနာအတွက် ရဟန်း သံဃာတော်နှင့်ရဟန်းမများနည်းတူ ဥပါသကာနှင့် ဥပါသိကာမတို့အားလည်း အားထားမျှော်လင့်တော်မူ၏
တာဝန်လည်း ပေးအပ်ထားတော်မူခဲ့၏
သာသနာပြုရာတွင် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကြောင့် ရဟန်း သံဃာတော်များ မဝင်ဆံ့၊ မဆောင်ရွက်နိုင်သော ကိစ္စများရှိတတ်၏
ထိုကိစ္စမျိုးကို လူဒကာ ဒကာမတို့ ဆောင်ရွက်မှသာ ရနိုင်သည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာမတို့သည် ရဟန်းတော်များနည်းတူ သာသနာ့တာဝန်များ ရှိကြသည့် အားလျော်စွာ ဥပါသကာ ဥပါသိကာမတို့၌ ရှိသင့်ရှိထိုက်သော ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ဂုဏ်အရည်အသွေးများ အပြည့်ရှိအောင်လည်း ကြိုးစားကြရာ၏
မြတ်စွာဘုရားက "ဥပါသကာဟူသည် ငါးပါးသီလနှင့် ပြည့်စုံရမည်"ဟု မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းအား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်
ငါးပါးသီလ မလုံခြုံလျှင် အကျင့်သီလရှိသော ဥပါသကာ မမည်ပေ
ဥပါသကာသည် အကျင့်သီလ ပြည့်စုံရုံမျှဖြင့်လည်း မပြီးသေး၊ အပြစ်ကင်းသော အသက်မွေးမှု လုပ်ငန်းမျိုးကို လုပ်ကိုင်အသက်မွေးရန် လိုပေသေးသည်
ဥပါသကာတို့ ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အသက်မွေးမှု လုပ်ငန်း (၅) မျိုးရှိကြောင်း မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့သည်
ထို(၅)မျိုးတို့မှာလက်နက်ကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊လူကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊အသားကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊သေရည်အရက် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ခြင်းအဆိပ်ကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်
ဖော်ပြပါ (၅)မျိုးတို့မှာ မိမိ သူတပါး ထိခိုက်ပျက်စီးစေတတ်၍ မတရားသော အပြစ်မကင်းသော ရောင်းဝယ်မှုဟု ခေါ်၏
ဥပါသကာသည် ထိုမတရားသော ရောင်းဝယ်မှုတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး အပြစ်ကင်းသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း စသော အမှုများ ပြုလုပ်၍ အသက်မွေးကြရမည် ဖြစ်ပေသည်
အင်္ဂုတ္တိုပါဠိတော်လာ ဥပါသကာ အရည်အချင်း ညံ့ဖျင်းယုတ်လျော့စေတတ်သော အကြောင်းအင်္ဂါ(၇)မျိုးမှာ -(၁) ရဟန်းသံဃာတော်များအား တွေ့ဆုံဖူးမြော်မှု ယုတ်လျော့ခြင်း
(၂) တရားနာယူမှု၌ မေ့လျော့ခြင်း
(၃) ကိုယ်ကျင့်သီလ လုံခြုံအောင် မစောင့်ထိန်းခြင်း
(၄) ရဟန်းသံဃာတော်များအပေါ်၌ ကြည်ညိုမှု အားနည်းခြင်း
(၅) ခြုတ်ခြယ်စောင်းမြောင်းကာ အပြစ်ရှာလိုစိတ်ဖြင့် တရားနာယူခြင်း
(၆) သာသနာအပြင်ဘက်၌ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား ရှိခိုး မြော်ကိုး ရှာမှီးခြင်း
(၇) ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်သော အခါလည်း သာသနာတော် အပြင်ဘက်၌သာ ဦးစားပေး ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ပြီး သာသနာတော်၌ နောက်မှ ကောင်းမှု ပြုလုပ်ခြင်း -တို့ ဖြစ်သည်
ဥပါသကာ ပြည့်စုံကြောင်း အရည်အချင်းကောင်း(၇)မျိုးကိုလည်း ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မှတ်ယူနိုင်သည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့ယူစရာ ဂုဏ်များမှာ - (၁) သံဃာများနှင့် ချမ်းသာဆင်းရဲ မကွဲမပြား တရားကိုစောင့်ရှောက်ကြီးမှူးခြင်း
(၂) အကုသလ ဒုစရိတ ဓမ္မတို့ကို ရှောင်ရှားခြင်း
(၃) ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ထွန်းကားကြီးပွားစေခြင်း
(၄) ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ခေါ် အယူကိုဖြောင့်မတ်စေခြင်း
(၅) အင်း အိုင် မန္တရား နတ် စုန်းစသော လောကီလုပ်ငန်းများကို မယုံကြည် မကိုးစားခြင်း
(၆) တစ်ပါးဘုရားကို မကိုးကွယ်ရန် ကြောင့်ကြတစ်ခု မပြုတော့ခြင်း
(၇) ကိုယ် နှုတ် နှစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်လုံခြုံစေခြင်း
(၈) ငြူစူခြင်း ဣသာမှကင်းခြင်း
(၉) မစဉ်းလဲ မကောက်ကျစ်ခြင်း
(၁၀) ရတနာသုံးရပ်ကို မပြတ်ဆည်းကပ်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ
ဒလက်အလယ်ကျွန်းရွာ
ကင်းဆိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ကင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၅၀ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ဟိုင်ဟော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhaihaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်းဟွာ (ရှင်ဖျင်ကိုင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းဟွာ (ရှင်ဖျင်ကိုင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၀၀ ဦး၊ မ ၃၇၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
စကစ်တယ်ကစားခြင်းဆိုသည်မှာ သစ်သားတိုင်ငယ်များကို သတ်မှတ်ထားသောအကွာအဝေးမှ သစ်သား သို့မဟုတ် ကြက် ပေါင်းစေးဘောလုံးဖြင့် လှိမ့်ကာ တိုက်ချရသော အလွန်ရှေးကျ သည့် အနောက်နိုင်ငံ ကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ထိုကစား နည်းမျိုးကို ယနေ့တိုင် အနောက်နိုင်ငံရှိ လမ်းဘေးထမင်းဆိုင် များကဲ့သို့သော နေရာများတွင် ကစားလျက်ပင် ရှိသေးသည်
ဤကစားနည်း၏ မူလဒေသမှာ ဂျာမနီနိုင်ငံဖြစ်၍ အေဒီ ၂ဝဝ သို့မဟုတ် ၃ဝဝ ပြည့်နှစ် ခန့်က စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
စကစ်တယ်ကစားခြင်းမှာ အလယ်ခေတ် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် များစွာ ခေတ်စားခဲ့၍၊ ရှေးအခါက ကျောက်ခဲလုံးဖြင့် လှိမ့်ချ ကစားရသော ပြင်ပ ကစားခုန်စားနည်းတစ်ခုဖြစ်၏
သို့သော် နောက်အခါ၌မူ အိမ်တွင်းကစားနည်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ ခဲ့လေသည်
ဤ ကစားနည်းကို ဒေသအလိုက် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း စကစ်တယ်ဟူသောအမည်မှာ ဒပ်ချ လူမျိုးတို့ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသော အမည်ဖြစ်သည်
စကစ်တယ် ကစားနည်းကို ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယော့မြို့သို့ ဒပ်ချ်လူမျိုးတို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်
စကစ် တယ် ကစားနည်းတွင် မူလက သစ်သားတိုင် ၉ တိုင် ပါဝင် သဖြင့် စကစ်တယ် ကစားခြင်းကို 'ကိုးတိုင်ကစားခြင်း'ဟူ၍ လည်း ခေါ်၏
နယူးယော့မြို့တွင် ဤကစားနည်းကို လူကြိုက် အလွန်များလာသောအခါ အစိုးရကပင် တားမြစ်ခဲ့ရဘူးလေ သည်
သို့သော် စကစ်တယ် ကစားကြသူများသည် ဥပဒေကို ရှောင်ကွင်းသည့် အနေဖြင့် သစ်သားတိုင် ကိုးတိုင်အစား ဆယ်တိုင် အသုံးပြုလာကြသည်
စကစ်တယ်ကစားခြင်းတွင် ပါဝင်ကြသော ပစ္စည်းများမှာ တိုင်၊ ဘောလုံး၊ ဘောလုံးလှိမ့်ရာ လမ်းကြောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
တိုင်ကို မာကျောသည့် မေပယ် သစ်သားဖြင့် လုပ်သည်
တိုင်အမြင့် ၁ ပေ ၃ လက်မရှိသည်
ပုလင်းသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်
ဘောလုံးလှိမ့်ရာ လမ်းကြောင်း ကိုမူ ရော်ဗာနှင့် သော်လည်း၎င်း၊ သစ်သားနှင့် သော်လည်းကောင်း ပြောချော ပြုလုပ်ထားရသည်
ရံဖန်ရံခါ မှန်ကူကွက် ဖော်ထား သည်လည်း ရှိ၏
လမ်းကြောင်းမှာ အလျားပေ ၆ဝ၊ အနံ ၃ပေခွဲ ရှိသည်
ထို လမ်းကြောင်း၏ အဆုံးစွန်ဖက်တွင် ဘော လုံးဖြင့် လှိမ့်၍ တိုက်ချလိုက်သော သစ်သားတိုင်ငယ်များ ကျ ဆင်းရန် တွင်းတစ်ခုရှိ၏
လမ်းကြောင်း၏ ဝဲယာတစ်လျှောက် တွင်မူ လမ်းကြောင်းအတိုင်း မသွားသော ဘောလုံးများ ကျ ဆင်းရန် ၉ လက်မ ကျယ်၍ ၃ပေခွဲ နက်သော မြောင်းရှိလေ သည်
စကစ်တယ် ကစားနည်းမှာ ကစားသူသည် သတ်မှတ် ထားသော စည်းမှနေ၍ လမ်းကြောင်းအဆုံးရှိ စကစ်တယ်ခေါ်သစ်သား တိုင်ငယ် ၁ဝ တိုင်ကို ဘောလုံးဖြင့် လှိမ့်၍ တိုက်ချ ရခြင်း ဖြစ်သည်
စကစ်တယ် တပွဲလျှင် အလှည့်ပေါင်း ၁ဝ ကြိမ်ရှိ၍ တစ်ကြိမ်လျှင် ၂ ခါကျ ဘောလုံးကို လှိမ့်ချနိုင်ခွင့်ရှိသည်
မိမိအလှည့်တွင် သစ်သားတိုင်ငယ် ၁ဝ တိုင်စလုံးကိုတစ်ချီတည်းနှင့် လဲအောင် မလှဲနိုင်လျှင် ဒုတိယ တစ်ချီထပ်မံ လှဲချနိုင်ခွင့်ရှိသည်
သစ်သားတိုင်ငယ် အားလုံးကို တစ်ချီ တည်းနှင့် လှဲချနိုင်လျှင် ၁ဝ မှတ်ရ၍၊ ဘောလုံးကို ဒုတိယ တစ်ချီ ထပ်မံလှိမ့်ချခွင့် မရှိပေ
နောက်တစ်ကြိမ် မိမိအလှည့် ရောက်၍ ဘောလုံးကိုလှိမ့်ရသည့်အခါ မိမိက ဒုတိယအလှည့် တွင်မှ ရရှိသာ အမှတ်များကို ပထမအလှည့်က တစ်ချီတည်း နှင့် ရရှိခဲ့သော ၁ဝမှတ်နှင့် ပေါင်း၍ အမှတ်ဇယားရှိ ပထမ ဇယားကွက်တွင် ရေးမှတ်ရသည်
အကယ်၍ ပထမ အလှည့်တွင် သစ်သားတိုင် ၁ဝတိုင်စလုံးလဲကျရန် ဘောလုံးကို နှစ်ချီ လှိမ့်ရသော် ယင်းမှရသော ၁ဝ မှတ်ကို ဒုတိယ အလှည့်၏ ပထမ အချီတွင်ရရှိသော အမှတ်နှင့်သာ ပေါင်း၍ အမှတ် ဇယားရှိ ပထမဇယားကွက်တွင် ရေးမှတ်ရသည်
စကစ်တယ် ကစားသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် သစ်သားတိုင်ငယ် အားလုံးကို တစ်ချီတည်းနှင့်ချည်း လှဲချနိုင်လျှင် ၃ ကြိမ်မြောက်သောအခါ၌ စုစုပေါင်း ရရှိခဲ့သော အမှတ် ၃ဝ ကို အမှတ်ဇယား၏ ပထမဇယားကွက်တွင် ရေးမှတ်ရသည်
နောက်အကြိမ်များ အတွက်မူ ဒုတိယဇယားကွက်မှ အဆုံးအထိ တစ်ကွက်ပြီး တစ်ကွက် အမှတ် ၃ဝ စီတိုး၍ ရေးမှတ်သွားရသည်
စကစ် တယ် ကစားပွဲတွင် အလှည့်ပေါင်း ၁ဝ ကြိမ်ရှိသကဲ့သို့ အမှတ် ဇယားတွင်လည်း ၁ဝကွက် ရှိသည်
စကစ်တယ် ကစားခြင်း အရှုံးအနိုင်မှာ အမှတ်အနည်း အများပေါ်တွင် တည်သဖြင့် တစ်ချီတည်းနှင့် သစ်သားတိုင် အားလုံးကို လှဲချနိုင်သည့်အကြိမ်ပေါင်း များသောသူသည် နိုင်လေသည်
စကစ်တယ် ကစားနည်းများမှာ အမျိုးမျိုးရှိ၍ ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရာ၌လည်း တစ်ယောက်ချင်း၊ နှစ်ယောက်တွဲ စသော ပြိုင်ပွဲများအပြင် လူငါးဦး ပါဝင်သော အဖွဲ့လိုက် ပြိုင်ပွဲများကိုလည်း ကျင်းပ လေ့ရှိ၏
ခက်တန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hkettan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၈၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၈၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၈၁) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၃၃၂ (၁) ရက်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (အင်္ဂလိပ်: All Burma Federation of Student Unions; အတိုကောက် ABFSU) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးအတွက် အဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများအခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်
ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၏ မူဝါဒ (၆)ချက်ကို ၁၉၆၀ခုနှစ် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံ(ကွန်ဂရက်) မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ဆက်လက်အတည်ပြုထားဆဲဖြစ်သည်
(၁) အမျိုးသားရေး (၂) ဒီမိုကရေစီရေး(ဝါ)စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင် ရေး(၃) ဒီမိုကရေစီပညာရေး(၄) ငြိမ်းချမ်းရေး(၅) ကျောင်းသားထုအခွင့်အရေးကာကွယ်ရေး(၆) နိုင်ငံတကာကျောင်းသားညီညွတ်ရေး၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးအပြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
တကသ သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ အဖြစ်သာ ဖြစ်နေသည့်အတွက် တနိုင်ငံလုံး၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိလာရေးလိုအပ်ချက်အရ “ဗကသ" ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခု-မေလ ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော စကားရည်လုပွဲတွင် ၁၉၃၅ - ၁၉၃၆ တကသဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ သဘာပတိလည်းဖြစ်သူ ဦးနုက ထိုစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. D.J. Sloss သည် ကျောင်းသားများ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေကြောင်း ကျောင်းသားများ ကျွန်စိတ်မွေးမြူမှုနှင့် ကြောက်စိတ်များကို ပယ်ဖျောက်ပစ်သင့်ကြောင်း စသဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၃၅-၃၆ တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးရာရှစ်ဖြစ်ပြီး ဦးအောင်ဆန်းမှာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာဖြစ်သည်
တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု၏ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအကြား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထက်မြက်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၅)၊ အမှတ် (၁) တွင် ယမမင်း (Yamamin) ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားထားသော ငရဲခွေးကြီး လွတ်နေသည် (Hell Hound at Large) အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့က ၎င်းတို့အား ပုတ်ခတ်ရေးသားထားသောဆောင်းပါးဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ ဦးအောင်ဆန်းကို ဖြေရှင်းချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ဦးအောင်ဆန်းက ဆောင်းပါးရှင်ကျောင်းသား၏အမည်မှာ ဦးညိုမြ (ဝါ) ဦးသိန်းတင် (တကသ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ) ဟု သိသော်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ
ထို့ကြောင့် ဦးအောင်ဆန်းအား တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပယ်ရန် အာဏာပိုင်များက စီစဉ်ခဲ့ကြသည်
ထိုအတောအတွင်း ဦးနုကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss က ကျောင်းမှထုတ်ပယ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ခဲ့သည်
ဦးနုကျောင်းထုတ်ခံရခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss အား ဦးကျော်ငြိမ်းက သွားရောက်တွေ့ဆုံစေ့စပ်ခဲ့သည်
ဦးနုအား ကျောင်းထုတ်ခဲ့သည့်အတွက် တကသ အမှုဆောင်အစည်းအဝေးမှ သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအတွင်း မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်လုံးကျွတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၇၀ဝ ကျော်ဖြင့် စတင်လိုက်ကြသည်
သပိတ်မှောက်ကောင်စီဝင် ၃၁ ဦးရှိခဲ့ရာ ဦးနု (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် Anti-Fascist People's Freedom League ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးရာရှစ်၊ ဦးအုန်း၊ ဦးသီဟန်၊ ဦးကျော်ငြိမ်း (နိုင်ငံတော် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ဖဆပလဌာနချုပ် (တည်မြဲ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးလှဖေ (ဗိုလ်လက်ျာ)၊ ဦးဘဆက်၊ သရဲဗအေး၊ ဦးညိုထွန်း၊ ဦးညိုမြ၊ ဦးစိုးမောင်၊ ဒေါ်အမာ (လူထုဒေါ်အမာ)၊ ဒေါ်အုန်း (အမ်အေဒေါ်အုန်း)၊ ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်ခင်မြ၊ ဦးလှမောင် (ရမည်းသင်း)၊ တီကေဘွန်း၊ ဦးညွန့်၊ ဦးသန်းတင်၊ ဦးလှခင်မောင်၊ ဦးထွန်းဖေ၊ ဦးအောင်ဆန်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) စသော ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၏သပိတ်အရေး တင်းမာလျက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအစည်းအဝေးကိုခေါ်ယူကာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖွဲ့ကို အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၄၉-၅၀ ခုနှစ် အထိ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ABSU (All Burma Students Union) ဟူ၍ အမည်နာမတွင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ်မှစပြီး ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ် ABFSU (All Burma Federation of Student Unions) ဟူ၍ အမည်နာမပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်
၁၉၅၁-၅၂ ကျောင်းသားလောကတွင် အဓိက အုပ်စု ၂ စုမှာ "သန့်ရှင်း" နှင့် "တိုးတက်" တို့ ဖြစ်သည်
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးအတွင်း ဗကသ၊ တကသ ဦးစီးတဲ့ ကျောင်းသား သပိတ်ကြီးဟာ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး နယ်ချဲ့သမားကို ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်ပွဲ ဆင်ခဲ့ပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဗိုလ်အောင်ကျော် သွေးမြေကျခဲ့ရသလို မန္တလေးမှာ အာဇာနည် (၁၇) ဦးကျဆုံးရတဲ့အထဲ ကျောင်းသားတွေပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၃၈ ဗကသ ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ဗမာပြည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကျောင်းများမှာ ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်
နောင်ပေါ်ပေါက်လာမယ့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တွေမှာ ကျောင်းသား သံမဏိ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ က ဦးဆောင်ပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွေ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါတယ်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နဲ့ ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ ဦးနု၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သူရိယ ဦး သန်းမောင်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ အာဏာရှင် လှရွှေ၊ လင်းယုန်နီ၊ လင်းယုန်မောင်မောင် ၊ ဦးရန်ဝေး၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်၊ ဦးစိန်လှ  စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ ဗကသ ခေါင်းဆောင် မြို့မ-ကိုသန်းကြွယ်  က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ သခင်ဝတင် နဲ့  အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်
လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီး ခေတ်မှာလည်း ဗကသ ကြီးဟာ တကသ ကြီးနဲ့အတူ ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ ကျောင်းသားထု တိုက်ပွဲကြီးပေါင်း များစွာကို ဆင်နွှဲခဲ့ပါတယ်
ပြည်သူလူထုနဲ့ တသားတည်း ရပ်တည်ပြီး ပြည်သူလူထု ရဲ့ အကျိုးစီးပွား ဘက်က စဉ်ဆက်မပြတ်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် အုပ်စိုးသူ အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ မုန်းတီးဖိနှိပ်မှု ကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်
ကိုကိုးကျွန်းအထိ အပို့ခံခဲ့ရတဲ့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပါတယ်
မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်၊ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေ တောတွင်းရောက်ကြရပါတယ်
လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီးခေတ် နောက်ပိုင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ကိုလှဝင်း၊ကိုဇော်ဝင်း၊ကိုစိန်ဝင်း (သုံးခွ)၊ကိုခင်မောင်အုန်း၊ကိုတင်ထွန်း (ဖျာပုံ)၊ကိုသက် (ဒေးဒရဲ)၊ဦးတင်အေး (မြို့မ)၊ကိုစိုးဝင်း (မန္တလေး) စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
တမ်းပလိတ်:Maingရလဒ်အဖြစ် (၇) ရက် ဇူလိုင်အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွက်လာရပြီး ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း ခံခဲ့ပါတယ်
မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ ဝင်ကျောင်းသားတွေ သွေးမြေကျကြရသလို ဗကသ ခေါင်းဆောင် တွေလည်း အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ တောတွင်း ဆင်းသွား ရပါတော့တယ်
ဒိုင်းကိုယ်စီ ကိုင်ထားသော ရဲများက တန်းစီပိတ်ဆို့ပြီး ကျောင်းသားများကို နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သူကရိုက်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးသေနတ် ကိုင်သောရဲများက မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
ကျောင်းသားတချို့ ရင်ဘတ်သို့ထိမှန်ခဲ့၍ လဲသူလဲ ကွဲသူကွဲဖြစ်ကုန်ပါတယ်
ကျောင်းသားများလည်း သွေးရဲရဲ သံရဲရဲဖြစ်လာပါတယ်
စစ်သားများဟာ စစ်မြေပြင်မှ ရန်သူကို ချေမှုန်းသည့်ပမာ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မန္တလေးဆောင်၊ ရာမညဆောင် နှင့် အဓိပတိ လမ်းမတစလျှောက်ရှိ ကျောင်းသားထုထဲသို့ အလစပ် ပစ်ခတ်ကြပါတယ်
ပစ်ခတ်မည်ဟု မထင်မှတ်ထားသော ကျောင်းသားတော်တော်များများ ဟာမင်သက်လျက် နေရာမှာပင် အသက်ပျောက်ခဲ့ရပါတယ်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး အားဇူလိုင် (၈) ရက် မနက် (၃) နာရီခွဲ (၄) နာရီ ခန့်မှာ ဖောက်ခွဲလိုက်ပါတယ်
၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) အရေးတော်ပုံမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျောင်းသားများက ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဦးတင်မောင်ဝင်း(ခရမ်း မြို့နယ်မဲ ဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)  အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြုပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း  ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း(ကျောက်တန်း မြို့နယ်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (NDF) ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးတင်အေး (မြို့မ) နှင့် ဦးရဲထွန်း စသော ကျောင်းသားဟောင်းကြီးများ၊ မင်းကိုနိုင်၊  ကိုကိုကြီး၊    မိုးသီးဇွန် စသော ဗကသ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ကာလအတွင်း ၁၉၈၈၊ ဩဂုတ်လ-၂၈ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂကြီး တည်ရှိခဲ့ဖူးရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြက်ခင်းပြင် ကွက်လပ်နေရာမှာ “ဗကသ" (ယာယီ) ကို ဂုဏ်ပြောင်ပြောင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားထု ထောင်ပေါင်း များစွာရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ တရားဝင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ (ယာယီ) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ကတော့ “မင်းကိုနိုင်" ဖြစ်ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် “မိုးသီးဇွန်" ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်
ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တွေကတော့ ကိုကိုကြီးနဲ့ အောင်ဒင် တို့ဖြစ်ကြပါတယ်
ကျောင်းသား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများမှာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်
သိန်းပေါင်းများစွာသော သံဃာတော်များ၊ ကလေးငယ်များ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ အိမ်ရှင်မများနှင့် ဆရာဝန်များမှာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ပါတယ်
စစ်တပ်မှလည်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ မြို့များမှာ ဆန္ဒပြသူများကို အတားအဆီးမဲ့စွာ ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
အရေးအခင်းသည်နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့' က သွေးချောင်းစီးစေခဲ့သော စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူမှုအပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်
ဤအရေးအခင်းအတွင်း စစ်တပ်ကြောင့် စက်တင်ဘာလကုန်မှာ ဆန္ဒပြသူ ၃,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူ ဦးရေ အတိအကျကိုမူ ယခုအချိန်အထိ မသိရပါ
တရားဝင် ရပ်တည်ဖွဲ့စည်းခွင့် မရသေးတဲ့ "ဗကသ" အဖွဲ့ကြီးဟာ ယခုအချိန်ထိ မြေအောက်တပိုင်း အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် လက်ဆင့် ကမ်းသယ်ဆောင်ကြရင်း ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်
အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြည်ပအထိ ရောက်ရှိ သွားကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုကြောင့် ပြည်ပအထိ “ဗကသ" အဖွဲ့ချုပ် ဆိုတဲ့ သမိုင်းဝင် အမည်နာမဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့တဲ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို ၁၉၅၁ နောက်ပိုင်းမှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် လို့လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်
၁၉၃၆ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ပေါ်ထွန်းခဲ့တဲ့ ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးဟာ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသမိုင်းမှာ အစဉ်တစိုက် အရေးပါခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ကြီး ဖြစ်သလို လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လှုပ်ရှား ခဲ့ကြခြင်းအားဖြင့် အဆက်မပြတ် ဆက်လက် ရှင်သန် နေရင်း ထူးခြားစွာ ရပ်တည် တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့တဲ့ သံမဏိအရှည်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်သည်
စတုတ္ထ ကျောင်းသားသပိတ်ကို ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင်စတင်သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီလ တွင် ဒီမိုကရေပညာရေးသပိတ်စစ်ကြောင်း မန္တလေး-ရန်ကုန် ခရီးရှည်ချီတက်ပွဲ ကာ လက်ပံတန်းသို့ ဖေဖော်ဝါရီလယ်ပိုင်းလောက်ရောက်ရှိပြီး မတ်လ ၁ရက်နေ့၌ လက်ပံတန်းမှရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်နေစဉ် အစိုးရဘက်မှ လုံခြုံရေး အင်အား အလွန်အကျွံသုံးကာ မတ်လ၁၀ နေ့တွင် သပိတ်ကိုဖြိုခွဲ၍ ကျောင်းသားအချို့ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်
( ၁၉၈၈ ) ကိုမင်းကိုနိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီတွင် ကျင်းပသော ဗကသ တရားဝင် ဖြစ်မြောက်ရေးညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ထိုနှစ် ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ကိုမိုးသီးဇွန် ဖြစ်သည်
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် ကျောင်းသားတပ်မတော် ABSDF တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပြီး ၈၈၈၈ လူထုဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကာလတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်
ကိုသန့်ဇင် အထက်ဗမာပြည် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
" ၁၉၈၈ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီ နှင့် ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် နှစ်ခုလုံးကို ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ သတ္တမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်
"( ၂၀၀၇ ) ကိုကျော်ကိုကို ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ပြီး ဗကသ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ရေးတွင် ထင်ရှားစွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
( ၂၀၁၂ - ၁၆ ) ကိုကျော်ကိုကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာရေးတွင် အားထုတ် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ထင်ရှားသော ဗကသခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၆ - ၁၉ ) အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့၊ ဗဟိုလုပ်ငန်းကော်မတီ (၁) ကိုရဲရင့်ပိုင်မှူး (၂) ကိုအောင်ထက်အောင် (၃) ကိုမင်းထက်စိုး (၄) ကိုမျိုးကို (၅) ကိုသန့်ညီညီဝင်း (၆) ကိုကောင်းထက်ကျော် (၇) မရွှေရည်စိုးလင်း ၂၀၁၆ ကျောင်းသားထု ညီလာခံအကြိုအစည်းအဝေး ( ဘားအံ ) တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသော ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုအစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၉ - ယနေ့အထိ ) ကိုသန့်ညီညီဝင်း အခက်အခဲ အတိုက်အခိုက်များကြားမှ မြင်းခြံမြို့ ဂျုပ္ပင်ရွာဦးကျောင်းတွင် ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သော ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၈ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ယနေ့အထိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုများကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်နေရင်း ညီလာခံမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော ဗဟိုအမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဗကသတာဝန်များကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း အပြီး  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ ပါဝင်သလို ဦးဆောင်၍ လည်းလုပ်သည်
၂၀၂၁တွင် စစ်အာဏာရှင် ကို ဆန့်ကျင်သော  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ တွင် ပါဝင်ခဲ့ သော ကြောင့် အချို့မှာ အဖမ်းခံရပြီးတချို့မှာ ကျဆုံးခဲ့သည်
တကသရကသဗကသ ဥက္ကဋ္ဌများ စာရင်း
ခင်ခင်ထူး သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ကာ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည် များစွာရေးသား ထုတ်ဝေထား၍ အမျိုးသား စာပေဆု ရရှိထားသော သူလည်းဖြစ်သည်
ကျေးလက်နောက်ခံ အချစ်ဝတ္ထုများကို ရိုးရာအတွေးများဖြင့် ဖော်ကျူးရေးတတ်သူ၊ မအိမ်ကံ အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်ကနေ ပရိသတ်ကြား ပေါက်သွားခဲ့သူဟု ဘီဘီစီသတင်းက ဖော်ပြသည်
ဆရာမခင်ခင်ထူး၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဝတ္ထုများစွာထဲမှ ပန်းကြာဝတ်မှုန် ဝတ္ထုသည် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးရာတွင် အကယ်ဒမီဆု ၂ဆုအထိရရှိခဲ့သည်
ယင်းအပြင် “ဆူးပန်းခွေသွယ်ဘယက်နှင့် ပေရွက်လိပ်နားတောင်းဆင်” ကို “ခသုံးလုံး” ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေးက ဇာတ်လမ်းတွဲအဖြစ်၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင်  ပုံဖော်ရိုက်ကူးသည်
၁၉၆၅ ဒီဇင်ဘာ(၁၇)ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ အဖ-ဦးညို၊ အမိ-ဒေါ်မြတင်တို့က မွေးဖွားသည်
မွေးချင်း(၆)ယောက်တွင် တတိယမြောက် တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်ထူးထူး ပင်ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မြင်းခြံမြို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၈၅၌ မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့ကာ ၁၉၈၉တွင် မူလတန်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉ဝပြည့်နှစ်တွင် အလယ်တန်းပြဆရာမဖြစ်လာကာ ၁၉၉၂၌  မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
ဧပြီလထုတ် ရွှေဝတ်မှုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသော ပန်းပန်ပါရစေ ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ သည်
၁၉၉၃မှစ၍ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များရေးသားကာ အားကစားဂျာနယ်များတွင်လည်း ဘောလုံးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏
အချို့ဝတ္ထုတိုများကို ဂျပန်ဘာသာ၊ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်
၁၉၉၉တွင် မဂ္ဂဇင်းပါဝတ္ထုတိုများကို စုစည်းလျှက် သနပ်ခါး ဝတ္ထုတိုများထွက်ရှိခဲ့ကာ သူမ၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းစာအုပ်ဖြစ်သည်
၂၀၀၁ ရောက်သောအခါ အလယ်တန်းပြဆရာမအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ နောင်တစ်နှစ်တွင် 'ကျမချစ်သော ဘောလုံးသူရဲကောင်းများ' (စတားပလေယာကောက်ကြောင်း) စာအုပ်ထွက်ခဲ့သည်
၂၀၀၃၌  ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်ရွှေဝတ္ထုတိုများ ဖြင့် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆုရရှိခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါးများ အပုဒ်(၁၀၀)ကျော်ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်လေသည်
ကချင်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယမြို့တော်ဖြစ်ပြီး ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည့် ဗန်းမော်သည် မြို့တော်မြစ်ကြီးနား၏ တောင်ဘက် ၁⁠၁၅ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိကာ၊ တရုတ်နယ်စပ်နှင့် မိုင် ၄၀ ခန့် ကွာဝေးသည်
တာပိန်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ဆုံရာမှ ၅၃ မိုင် ကွာဝေးပါသည်
KIO အခြေစိုက်ရာ လိုင်ဇာမြို့သည် ဗန်းမော်နှင့် မြစ်ကြီးနားအကြား တည်ရှိကာ ဗန်းမော်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်တွင် တည်ရှိသည်
ဗန်းမော်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရှမ်းဘာသာစကား “မန့်မော်” (မၢၼ်ႈမေႃႇ) မှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်
မန့်(Man) ရွာ၊ မော်(Maw)အိုး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် “အိုးလုပ်သောရွာ” ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်
စမ္ပာနဂိုလ် မင်းဆက်ပျက်ပြီး သက္ကရာဇ် ၄၀⁠၀ ကျော်တွင် စော်ဘွား သိုဟန်ဘွားသည် ရှေးမင်းမြတ်တို့၏ မြို့နေရာတွင် မနေဝံ့၍ မြို့ဆင်ခြေဖုံးဖြစ်သော ဗန်းမော်သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ပြီး မြို့ပြ တည်ထောင်၍ အုပ်စိုးသည်
မိုးမိတ်သမိုင်းအရ ခရစ်နှစ် ၆၈၉ တွင် စော်ဘွား စဝ်ပုတ်ဖထံ လာရောက်ပြီး စော်ဘွားဆက် တောင်းခံသည်
မိုးမိတ်စော်ဘွားက တူတော်ကြီး ခမ်းရွက်ဖ အား ဗန်းမော်စော်ဘွား အဖြစ် အုပ်ချုပ်ရန် စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်
ဗန်းမော်မြို့တွင် စော်ဘွား၂၃ ဆက် နှစ်ပေါင်း ၃၅၀ အုပ်စိုးခဲ့သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် စော်ဘွားနယ်အဖြစ်မှ ဝန်အုပ်ချုပ်သောမြို့အဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ် ဗန်းမော်မြို့ဝန်များထဲမှ ထင်ရှားသူအချို့မှာ ဦးရွှေရည်၊ စောမြတ်အောင်၊ ဦးကံ၊ ဦးစံတည်၊ ဦးရွှေအိုး၊ ဦးရွှန်း၊ ဦးသူ၊ ဦးဘိုး၊ ဦးအောင်မြတ်သူ၊ ဦးနက်ပြာ၊ ဦးတုတ်၊ ဦးပုံ၊ ဦးဖိုးအို၊ ဦးဘိုးလှ၊ ဦးမှန်း၊ ဦးလူကြီး၊ ဦးထောင်ဗိုလ် စသူတို့ဖြစ်ကြသည်
ဗန်းမော်မြို့တွင် တက္ကသိုလ် (၃) ခုရှိသည်
ဗန်းမော်တက္ကသိုလ် ၂
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်)၃
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဗန်းမော်) တို့ဖြစ်သည်
ဧရာဖောင့် သည် အဆင့်မြင့် TrueType အမျိုးအစား ဧရာစာလုံးပုံစံ အနွယ်ဝင် မြန်မာဖောင့် တစ်ခုဖြစ်သည်
ဧရာဖောင့် သည် ၂၀ဝ၉ အောက်တိုဘာ တွင် နောက်ဆုံးထွက်ရှိထားသော ယူနီကုဒ် ၅.၂ အက္ခရာ ထားသိုနည်း စံနစ်ကို သုံးစွဲသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယူနီကုတ် ထားသိုနည်း စနစ်ကို အတိအကျ လိုက်နာထားခြင်း မရှိသဖြင့် တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများက ယူနီကုတ်ဟု သတ်မှတ်ခြင်း မရှိသော ဖောင့် ဖြစ်သည်
ဧရာဖောင့် ကို Ayar Unicode Group မှ ထုပ်လုပ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လိုင်စင် ဖြင့် တိုက်ရိုက် သုံးစွဲသူတို့အတွက် အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည်
ဧရာ စာလုံးသည်၊ ယူနီကုဒ် အက္ခရာ စံနစ်အရ မြန်မာအက္ခရာများကို Universal Character Set ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာသုံး အက္ခရာ ဇယားတွင် အတိအကျ နေရာချထားပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ဤစနစ်ကို လိုက်နာပါက မြန်မာ အက္ခရာများသည် နိုင်ငံတကာ အက္ခရာ ရေးထုံးစံနစ်တွင် အံဝင်စေသဖြင့် စံလွဲနိုင်သည့် ပြဿနာများ မရှိနိုင်ဘဲ၊ ကွန်ပျူတာဖြင့် စာစီရာတွင်ဖြစ်စေ၊ စာလုံး ပြောင်းရာတွင် ဖြစ်စေ စာလုံးအရွယ်နှင့် အထားအသိုများ မှန်ကန်စေခြင်း၊ ကွန်ပျူတာ စံနစ်ဖြင့် သိုမှီးထားသော အချက်အလက် များကို စံနစ်တကျ ပြန်လည်ရှာဖွေရန် လွယ်ကူစေခြင်း၊ အင်တာနက် အွန်လိုင်း သုံးစွဲရာတွင် အက္ခရာစာလုံး (Font) စံနစ်များ ညီညွတ်သဖြင့် စာလုံးများကို မှန်ကန်စွာ မြင်ရခြင်းစသည့် အထောက်အကူများ ရရှိမည် ဖြစ်သည်
ဧရာဖောင့် စာလုံး ဖြစ်ပေါ်ရေး အတွက် ပြည်ပရှိ မြန်မာယူနီကုဒ် စိတ်ဝင်စားသူများ၊ မြန်မာဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်း ပညာရှင်များ ပူးပေါင်း ကြိုးပမ်းသည်
ဧရာသည် ယူနီကုတ် ပညာရှင်များ၏ အကြံပေးမှုများကို အပြည့်အဝလိုက်နာခြင်း မရှိပေ
ချွင်းချက်ရှိသော စံသတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာသည်ဟု ကျေညာခြင်းသည် စံကိုမလိုက်နာနိုင်ခြင်းကို အတိအကျ ဝန်ခံခြင်းဖြစ်သည်
ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးသည် မြန်မာ လက်နှိပ်စက် စံနစ်နှင့် ပုံနှိပ် ခဲစာလုံးပုံစံ ကို အခြေခံပြီး၊ မြန်မာစာ ရေးထုံးနှင့် အဆင်ပြေအောင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကာ၊ လက်ရှိ အခြေအနေတွင် အွန်လိုင်းမီဒီယာများ၊ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ အတွက် အဆင်ပြေရန် ဆောင်ရွက် ထားသည်ဟု ဆိုသည်
မကြာမီ ကာလအတွင်း ဧရာ မြန်မာစာလုံး အက္ခရာ ဒီဇိုင်းသစ်များနှင့် ထွက်ရှိလာမည့် မြန်မာတိုင်းရင်းသား ဘာသာများ ဖြစ်သော ကရင်၊ ရှမ်း၊ မွန် စသည့် စာလုံးများ အားလည်း အခမဲ့ ဖြန့်ချိပေးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်
ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများကို စီးပွားရေးအရ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ လွတ်လပ်သော နည်းပညာရင်းမြစ် (open source) အဖြစ်သာ ဖန်တီးပြီး၊ ဧရာအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မည်သူမဆို လွတ်လပ်စွာ ထပ်ဆင့်ပြုပြင် ဖန်တီး နိုင်ကြကြောင်း၊ ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများသည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာ အသိုင်းအဝိုင်း တစ်ခုလုံး၏ ပိုင်ဆိုင်မှု တခုအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး၊ မည်သူမဆို ပူးပေါင်းပါဝင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အဖွဲ့တခု ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များ အားလည်း ပူးပေါင်း ပါဝင် ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း သိရှိရသည်
ဧရာ website Archived 11 September 2009 at the Wayback Machine.download ဆွဲချရန် Archived 13 November 2009 at the Wayback Machine.
ညယ်ဝဲ့ (အထက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyeiweit (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်၊ ယောင် ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ နှောကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှောကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၉ ဦး၊ မ ၉၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
န- ဖုန်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Na-Hponkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၂ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
သက်တော်ရစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့အတွင်း ဝက်ကြီးအင်းချောင်း အနီးရှိ ဆူးလေကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ရှေးအခါက ယင်းကုန်းမြေကို စောလူးကုန်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့် ဆူးလေကုန်းဟု ယနေ့အမည်တွင်သည်
ဆူးလေကုန်းသည် တရုတ်ပြေး ဥမင်အနီး ဂူပြောက်ကြီးဘုရား၏ တောင်ဘက် ကျန်စစ်သား ဥမင်ဂူ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်
သက်တော်ရစေတီတော်သည် လေးဘက်မုခ်ပါသော ဂူဘုရား အမျိုးအစားဖြစ်သည်
သက်တော်ရစေတီတော် တည်ထားပုံလက်ရာအရ သက္ကရာဇ် ၁၀၇၇-၁၀၈၄-ခုနှစ်ကာလ၊ စောလူးမင်း လက်ထက်တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု တွက်ဆနိုင်သည်
မုခ်လေးခုတွင် ပွင့်တော်မူပြီးသော ကကုသန်၊ ကောဏဂုံ၊ ကဿပနှင့် ဂေါတမစသည့် ဘုရားလေးဆူကို ရည်စူးတည်ထားသည်
အရှေ့မုခ်ရှိ ဆင်းတုတော်မှာ မတ်ရပ်ဆင်းတုတော်ဖြစ်ပြီး ကျန် သုံးဆူမှာ တင်ပလ္လင်ခွေ ဆင်းတုတော်များဖြစ်သည်
အတွင်းဂန္ဓကုဋိရှိ ဆင်းတုတော်များ၏ နောက်ကျောဘက် နံရံများ၌ ရှေးဆေးရေး ပန်းချီများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်ကို ယနေ့တိုင် အထင်အရှားရှိနေသည်
ညောင်ကုန်းစုရွာ၊ ပုလဲချောင်
ဗဗုနိယဘူတာ (တမီးလ်: வவுனியா தொடருந்து நிலையம் Vavuṉiyā toṭaruntu nilaiyam) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဗဗုနိယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
သီရိလင်္ကာမီးရထား၊ ပြည်နယ်ပိုင်ရထားလုပ်ဆောင်ရေးက အလုပ်လုပ်ဆောင်သည်
မြောက်ပိုင်းလိုင်း၏ ဘူတာတစ်ခုဖြစ်ကာ ကိုလံဘိုမြို့နှင့် မြောက်ပိုင်းကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်
လူသိများသည့် Yarl Devi ရထားသည် ဤဘူတာကို ဖြတ်သန်းသည်
အခြားလူသိများသည့် ရထားဝန်ဆောက်မှုဖြစ်သည့် Rajarata Rejini သည်လည်း ဤဘူတာတွင် ဂိတ်ဆုံးသည်
Rajarata Rejini ရထားဝန်ဆောက်မှုသည် မတရာဘူတာမှ စတင်သည်
ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဗဗုနိယမြောက်ပိုင်းတွင် မည်သည့်ရထားဝန်ဆောင်မှုမျှ မရှိပေ
ထိုရထားလိုင်း၏ ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုကို ပြည်တွင်းစစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်
လက်ရှိဝန်ဆောက်မှုသည် ပယ်လိုင် (Pallai) အထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်
ဆင်ခုံးတိုင်ရွာ၊ မင်းဂံ
ယမက ခေါ် ယမိုက်ကျမ်း သည် အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်း တွင် တစ်ကျမ်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်
အဘိဓမ္မာဝေါဟာရတို့၏ အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်ကို ပို၍ သေချာတိကျစေရန်၊ အစုံ, အစုံအားဖြင့် အမေးအဖြေပြု၍ ဟောကြားထားသည်
ဥပမာအားဖြင့် “ကုသလဓမ္မအားလုံးတို့သည် ကုသလမူလဖြစ်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကုသလမူလအားလုံးတို့သည် ကုသလဓမ္မဖြစ်သလော” စသဖြင့် အစုံပြု၍ မေးဖြေထားသည်
မူလ, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, သင်္ခါရ, အနုသယ, စိတ္တ, ဓမ္မ, ဣန္ဒြိယဟူ၍ ယမိုက် ၁၀-ကျမ်းရှိသည်
ဦးချစ်ဖွယ်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကမှ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရ အတတ်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်
ဦးချစ်ဖွယ်သည် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ၏ပိုးထည်အရောင်းဌာနမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဝါသနာအရ ဓာတ်ပုံဆရာ ဦးမြတ်ကျော်ထံတွင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်းပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်
ဦးမြတ်ကျော်နှင့်အတူ မြဂနိုင် ဇာတ်ကားကို ဓာတ်ပုံပညာရှင်အဖြစ် တွဲဖက်ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့သည်
ဒါရိုက်တာဦးလွန်းဖေထံတွင် လိုအပ်သော ဓာတ်ပုံပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားဆည်းပူးကာ ဖူးစာရှင် သံစုံသွင်းဇာတ်ကားမှစတင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
မြန်မာအဆွေခေတ်မှ အေဝမ်းဖလင်ခေတ်အထိ စစ်ပြီးခေတ်တိုင်အောင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဦးချစ်ဖွယ်သည် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာဦးအောင်မြတ်၏ ယမ်းငွေ့ဝေဝေ ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရရှိခြင်း ဖြစ်သည်
ယင်းဇာတ်ကားတွင် သိန်းဇော်နှင့် မေချစ်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြသည်
သိန်းဇော်က ဆိုးပေသည့်အခန်းမှ ပါဝင်ရသည်
နောက်ဆုံး တိုက်ပွဲခန်းတွင် ယမ်းငွေ့များအကြားမှ သိန်းဇော်၏လှုပ်ရှားမှုသည် ဓာတ်ပုံ၏အကောင်းဆုံး အရေးပါဆုံးသော အခန်းဖြစ်သည်
အကယ်ဒမီ ဦးချစ်ဖွယ်(အေဝမ်း)သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဘင်ဂို − ဟွန်းဂျေားဘူတာ  (備後本庄駅 ဘင်ဂို − ဟွန်းဂျေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ဖုခုယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉ - ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) သည် အမျိုးသားစာပေဆုရ မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်ကို ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကမာစဲကျေးရွာတွင် အဖ ဦးအောင်သန်းခင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းကြည်တို့၏ တဦးတည်းသော သားအဖြစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
ငယ်အမည်မှာ ဝင်းဆွေ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဝင်းမြင့် ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမာစဲကျေးရွာရှိ မူလတန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်းထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၅၀-၅၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း၌ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ပညာကို သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အပိုင်း (ခ) ၌ မြန်မာစာ အမှတ် အများဆုံး ရရှိသဖြင့် သာဒိုးအောင် ငွေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်
မြန်မာစာပေကို လေ့လာ လိုက်စား၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သော ပညာရှင် ဖြစ်သည်
ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား၊ လူငယ်၊ လူရွယ်များအား ဗဟုသုတ ရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ မြန်မာစာပေများ၊ ကလေးပုံပြင်များ၊ မြန်မာကဗျာ စကားပြေများ၊ ကျောင်းသင်ခန်းစာ ပို့ချချက်များကို အဓိကထား ရေးသားခဲ့သည်
အသက်နှစ်ဆယ် အရွယ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မေလထုတ် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်ဝင်းဆွေ အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော "ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် ဝဏ္ဏပဘာ" ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် စာပေ ရေးသားရာတွင် မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများကို တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး အခြား ကမ္ဘာ့ဝတ္ထု၊ စာရေး ဆရာကြီးများ၏ ဂန္ထဝင် ဝတ္ထုများ၊ စွန့်စားခန်း ဝတ္ထုများကို အောင်ခန့် အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန် ရေးသားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ခေတ်သစ်ကဗျာ မိတ်ဖွဲ့ စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေ (စာပဒေသာ) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
အောင်ခန့် ကလောင် အမည်ခွဲဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လူ့သဘော လူ့သဘာဝ Question Durward ဝတ္ထုကို ရဲသွေးနီနီ အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာ အမျိုးသားစာပေ (ဘာသာပြန်) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်၏ ထွက်ရှိသမျှ ဝတ္ထုများကို ရဲသွေးနီနီ၊ ရမက်ဧကရီ၊ ပညာရှင်သခင်၊ နေဘုရားသားတော်၊ အနာဂတ်မျက်လုံးရှင်နှင့် ဟူးဟူးသတ္တဝါကြီး တို့မှာ စာဖတ် ပရိသတ်များကြား ထင်ရှားသည်
ဆရာကြီးသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ ရွေးချယ် စေလွှတ်ချက် အရ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့တော် နိုင်ငံခြားဘာသာ သိပ္ပံကျောင်း၌ မြန်မာစာပေ ပညာရှင် (ဧည့်ပါမောက္ခ) အဖြစ် နှစ်နှစ် သွားရောက် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၊မြန်မာစာဌာန ၏ တွဲဖက် ပါမောက္ခ (ဌာနမှူး) အဖြစ်မှ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
ထို့နောက် မြန်မာစာ ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ မြန်မာစာ ပါရဂူ သင်တန်းသားများအား စာပေ ပို့ချခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်အထိပင် ​ဖြစ်သည်
ဆရာကြီး၏ လုံးချင်း ဝတ္ထုများသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းမှ စ၍ အသစ်ထွက်ရှိခြင်း မရှိဘဲ ထွက်ပြီးသား စာအုပ်များကိုသာ ယနေ့ အချိန်ထိ ပြန်လည် ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်
ဖရားအဘယမဏိ(ယိုးဒယားနန်းတွင်းဝတ္ထု)၊နိုင်သူ နှင့် ရှုံးသူ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များသည် ပြန်လည်ထွက်ရှိသမျှ ဆရာကြီး၏ ဘာသာပြန်စာအုပ်များအနက် ထင်ရှားသည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုကိုရရှိခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ဇနီး ဒေါ်စန်းလွင်၊ သားလေးယောက်၊ သမီး တယောက်တို့နှင့် အတူ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
လူ့သဘော လူ့သဘာဝ ၁၉၆၅ကလေးမျက်ရှု ပုံပြင်များ ၁၉၆၆ရမက်ဧကရီ ၁၉၆၆တိုင်းညွန့်ပြည်ဖူး ပုံပြင်များ ၁၉၆၇အာရှပုံပြင်များ ၁၉၆၇ပညာရှင်သခင်မ ၁၉၆၇ခေတ်သစ်ကဗျာမိတ်ဖွဲ့ ၁၉၆၈ရဲသွေးနီနီ ၁၉၆၉နေဘုရားသားတော် ၁၉၇၅လောကပါလဓားသမား ၁၉၇၇ရာဂမာယာ ၁၉၇၇ဝတ္ထုရှည် စာတမ်းများ (ဒု-တွဲ) ၁၉၈၁မြတ်မင်္ဂလာ ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ၁၉၈၇၊ ၁၉၈၉အနာဂတ်မျက်လုံးရှင် ၂၀၀၃ဟူးဟူး သတ္တဝါကြီးကံကော်မြိုင်စာတန်း (စုပေါင်းရေး)အမျိုးသားပညာဝန်ဦးဖိုးကျား ၏ဘဝနှင့်စာပေ ၂၀၂၀(မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ယူစာတမ်း)အလန်နှင့် ရှေးဘဝကာလီဒေဝီနှလုံးမည်းနှင့် နှလုံးဖြူစပါတာ ခြသေ့်ကြီး
မကျာရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
ရှေးခေတ် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆေးတံသည် တထွာ တညှိုသာသာခန့် ရှည်သည်
ဆေးတံတွင် ဆေးတံအိုး နှင့် ဆေးတံရိုးဟု အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုပါပြီး  ဆေးတံအိုးနှင့်တဆက်တည်းပါသည့် ဆေးတံရိုးက တိုသည်
မြန်မာ့ရိုးရာ ဆေးတံကို ‘ဒန်တို’ ဟုလည်းခေါ်သည်
ဆေးတံတို၏ အတိုကောက် ‘တံတို’ မှ အသံပြောင်းလဲလာသည် ခန့်မှန်းရသည်
ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ပန်တူဟုခေါ်သည်
မြန်မာ့ဆေးတံကို ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ သတ္တုအမျိုးမျိုး၊ သစ်သား၊ ဝါးမြစ်၊ ရွှံ့စေး၊ မြေဖြူ ပါမကျန် ပစ္စည်းမျိုးစုံနှင့် လုပ်သည်
ကျေးလက်သုံး ရှေးခေတ် ဆေးတံတို့သည် အများအားဖြင့် ရွှံ့စေးကောင်းကောင်းကို ညှပ်ပုံသွင်းပြီး မီးဖုတ်ထားသည့် မြေဆေးတံများဖြစ်သည်
မီးဖုတ်မြေဆေးတံတွေမှာ အသေးစိတ် အလှအပ ခြယ်မှုန်းထားသည်များ ကွာခြားသော်လည်း အခြေခံပုံစံမှာ ဆင်တူကြသည်
အများအားဖြင့် ဆေးအိုး၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ရွဲလုံး၊ ကြာမှောက်၊ ကြာလှန် ပုံစံများဖြစ်သည်
အတွေ့ရနည်းသည့် ဆေးတံပုံစံများတွင် ချိုးငှက်၊ ကျေးငှက်နှင့် ပန်းပုံစံများ ပါတတ်သည်
ဝါး၊ သစ်သား၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ၊ ဆင်စွယ်၊ ကနုကမာ တမျိုးမျိုးနှင့်လုပ်ထားသည့် စွပ်တံကို ဆေးတံရိုးတွင်တပ်လိုက်သည့်အခါ ပါးစောင်တွင်သွင်း၍ အံသွားနှင့် ကိုက်ခဲထားနိုင်သည်
ဆေးတံရိုး စွပ်တံများကို ကြိုက်နှစ်သက်သလို အတို အရှည် အရွယ်မျိုးစုံ တပ်ဆင်ထားကြသည်
ဆေးတံအိုး၏ပုံစံက မြန်မာ့ရိုးရာ မောင်းထောင်းသည့် မောင်း၏ ဆုံခွက်၊ ငရုတ်သီးထောင်းသည့် ‘ငရုတ်ဆုံ’ ၏ ဆုံခွက်နှင့် ဆင်တူသည်
မြန်မာ့ဇာတိ ဆေးရွက်ပြားကြီး၊ ဂေါ်ရင်ဂျီဆေးရွက်ချွန်း (ခေါ်) ဘင်္ဂလားဆေးရွက်ကြီး တမျိုးမျိုးနှင့်လုပ်ထားသည့် ဆေးတံသောက်ဆေးဖြစ်ဖြစ်၊ သံဗူးနှင့်လာသည့် နိုင်ငံခြားဖြစ် ဆေးတံသောက်ဆေးဖြစ်ဖြစ် ဆေးတံအိုးထဲတွင် အပြည့်ဖြည့်ထားလျှင် ‘ဆေးတစ်အိုး’ ဟုခေါ်သည်ထက် ‘ဆေးတစ်ဆုံ’ ဟုခေါ်သည်က ပိုပြီးအသုံးတွင်ကျယ်သည်
ရှေးခေတ်မြေဆေးတံများကို မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားတွင် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဆေးတံမီးဖုတ်သည့် ရှေးခေတ်မီးဖိုကြီးများကိုတော့ ဒီကနေ့ မတွေ့နိုင်ကြတော့ပေ
အင်းဝမြို့အနားရှိ တံတားဦးမြို့တွင် ဆေးအိုးဖိုဘုရား ဟု ရပ်ရွာကခေါ်ကြသည့် ဘုရားတစ်ဆူရှိသည်
ဆေးတံအိုးများ မီးဖုတ်သည့်နေရာတွင် တည်ထားသည်ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်
ဘုရားပြုပြင်တုန်းကလည်း စေတီထဲတွင် ရှေးခေတ်မြေဆေးတံများ အမြောက်အမြားတွေ့ခဲ့ရသည်
မြန်မာပြည်အတွင်းတွင် မြေဆေးတံလုပ်ငန်းက မတွင်ကျယ်တော့သောလည်း သစ်သားကို ပုံစံထွင်းသည့် ဆေးတံလုပ်ငန်းကတော့ မတိမ်ကောသေးပေ
ဆေးတံပုံစံထွင်းဖို့ ပျဉ်းမ၊ လျှင်ခတ်၊ တောရိုင်းကံ့ကော်၊ ဝါးမြစ်ဖု နှင့် ကျွန်းမြစ်ဖု စသည့် သစ်သားအမျိုးစုံကို အသုံးများသည်
မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီလူးကျွန်း ချောင်းဆုံမြို့နယ်က အိမ်ခြေ တစ်ထောင်ကျော်ရှိသည့် ရွာလွတ်ရွာတွင် ဆေးတံလုပ်ငန်း လုပ်ကြသည့် မိသားစုများရှိခဲ့သည်
ထုတ်လုပ်လိုက်သည့် ဆေးတံများက ခေတ်မီပုံစံများနှင့် အင်မတန်မှ အရည်အသွေးနှင့် လက်ရာ ကောင်းမွန်လှသည်ကြောင့် မြန်မာ့ဆေးတံနှင့် ရွာလွတ်၊ ရွာလွတ်နှင့် မြန်မာ့ဆေးတံကို ခွဲခြားဟုမရနိုင်အောင် နာမည်ကျော်ကြားသည်
အရည်အသွေးကောင်းသည့် ရွာလွတ်မြန်မာ့ဆေးတံများကို ပြည်တွင်းတွင် သာမကဘဲ နိုင်ငံခြားကိုပါ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့ဖူးသည်
အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ၁၉၉ဝ ခုနှစ်ပိုင်းကစပြီး ရွာလွတ်ဆေးတံလုပ်ငန်းက တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်
၂ဝဝ၇- ခု အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၂ဝ လောက် ရှိနေသေးသော်လည်း ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် ၃ စုပဲ ရှိသည်
အဲဒီ ဆေးတံလုပ်သည့်ပညာရပ် ကျွမ်းကျင်သူများကလည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွင် ပြောင်းရွှေ့လုပ်သားများအဖြစ် အလုပ်လုပ်နေကြသည်
ငုံဆေး၊ ကွမ်းယာဆေး၊ ဆေးတံသောက်ဆေး၊ ထန်းဖူးဖက်၊ ကွမ်းသီးဖက်၊ ပြည့်စင်ဖက်၊ ဘန့်ပွေးဖက်၊ ပြောင်းဖူးဖက်၊ သနပ်ဖက် ဖက်မျိုးစုံနှင့်လိပ်သည့် ဆေးပေါ့လိပ်၊ ပွတ်ချွန်းလိပ်၊ ဆေးပြင်းလိပ် နှင့် စီးကရက်များတွင် သုံးဖို့ ဆေးရွက်ကြီးကို ချင်းတွင်းမြစ် ဝဲယာတလျောက်နှင့် ချင်းတွင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်နှစ်သွယ်ကြားက အရပ်များတွင် အဓိကထားပြီး စိုက်ကြသည်
မတ္တရာနယ်က မြွေရွာများ၊ စစ်ကိုင်း၊ မြင်းခြံ၊ သရက်၊ တောင်ငူ၊ ပဲခူး၊ သာယာဝတီ၊ ပုသိမ်၊ မအူပင်၊ ဟင်္သာတ၊ ကျောက်ဖြူ အရပ်ဒေသများတွင် ဆေးရွက်ကြီး စိုက်ခင်းကြီးများရှိသည်
ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မောက်မယ်၊ လင်းခေး၊ မန္တလေးအနားရှိ ရှမ်းကလေးကျွန်း၊ ပျော်ဘွယ်၊ တောင်တွင်းကြီး အရပ်များတွင်လည်း ဗာဂျီးနီးယား ဆေးမျိုးကို စိုက်ကြသည်
ဆေးရွက်ကြီးထွက်သည့်အရပ်ကို နာမည်တပ်ပြီး ရွှေကျင်ဆေး၊ သစ်ထောင့်ဆေး၊ ငမြာကြီးဆေး စသဖြင့်ခေါ်ကြသလိုပဲ ကုန်းပေါ်တွင်စိုက်သည့် ‘ကုန်းဆေး’ နှင့် မြစ်ဝှမ်း နုန်းမြေနုကျွန်းပေါ်တွင်စိုက်သည့် ‘ကျွန်းဆေး’ ဆိုပြီး ဆေးရွက်ကြီး နှစ်မျိုးနှစ်စားလည်း ရှိသည်
ကုန်းဆေး က ပြင်းပြီး ကျွန်းဆေး က ချိုသည်ဟု ပြောလေ့ရှိကြသည်
ကျွန်းဆေးကို ကွမ်းယာတွင်လည်း အသုံးများသည်
လူဦးမင်း ၏ ဒွေးချိုးထဲတွင်ပါသည့် ‘ငါန်းမြာ က ဆေး’ ဆိုသည် ငါန်းမြာ အရပ်က ကျွန်းဆေး ဖြစ်သည်
ရသာ၊ ဖလျှင်း၊ မီးတောင်၊ နတ်ကြီး၊ သရက်ချိုပင်၊ တဲကြီး စသည့်အရပ်များက ‘ကုန်းဆေး’ ကို စိုက်ကြသည်
ငါန်းမြာ၊ ပခုက္ကူ၊ မြောင်၊ မရိုးကုန်း၊ ငနန်း၊ မြစ်ခြေ စသည့် အရပ်များက ‘ကျွန်းဆေး’ ကို စိုက်ကြသည်
မြန်မာ့ရိုးရာဓလေ့တွင် ‘ကွမ်း၊ ဆေး၊ လက်ဖက်’ သုံးမျိုးကို နေ့စဉ်တဓူဝ အသုံးအဆောင် အဖြစ်တင်မကဘဲ အိမ်အလည်လာသည့် ဧည့်သည် စောင်သည်များကိုလည်း ဧည့်ဝတ်ပြု ဧည့်ခံကြသည်
သုမင်္ဂလ၊ ဒုမင်္ဂလ အခမ်းအနားများက ကန်တော့ပွဲအမျိုးမျိုးတွင်လည်း အဓိကပစ္စည်းများအနေနှင့် ထည့်သွင်းကြရသည်
ဆေးလိပ် ဆေးတံသောက်သည်နှင့် ဆေးငုံခြင်းကရလာသည့် အကျိုးအပြစ်များကို ရှေးခေတ်အခါတုန်း ကတော့ ခွဲခွဲခြားခြား မရေးခဲ့ကြပါ
‘ခံတွင်း သွားအံ ပုပ်ညှီနံ၊ ဆေးတံ ကွပ်တုံမင်း’ ဟု ဆေးတံသောက်ခြင်းကရသည့် အကျိုးတရပ်ကိုတောင် ရေးထားခဲ့ဖူးပါသေးသည်
ယနေ့တွင် နည်းပညာနှင့် ဆေးပညာရပ်များ တိုးတက် ထွန်းကားလာသည်နှင့်အမျှ ဆေးငုံသည်နှင့် ဆေးလိပ် ဆေးတံသောက်ရှူသည့် အလေ့အထတွင် ကျန်းမာရေးအရ ကောင်းကျိုးထက်စာလျှင် ဆိုးကျိုး အပြစ်များကို ပိုပြီးအတွေ့ရများလာသည်
ဆိုးကျိုးအပြစ်များကို အတန်တန်ပြပြီး သည်းမြစ်ချက်များ အများအပြား ထုတ်ပြန်ထားကြသော်လည်း ဆေးလိပ် ဆေးတံ ထုပ်လုပ်မှုက ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် အင်အားကောင်းနေဆဲဖြစ်သည်
‘ဆေးတံတို တညှိုလောက်ရော့ သောက်တော့ ပေး
မယူလိုက်က မိုက်ဟုထင်ယူလိုက်ပြန်က ကြိုက်ဟုထင်သောက်စေချင် ကုတင်တွင် ထောင်ခဲ့ကွဲ့ညိုနွဲ့၏လေး
’ဆေးတံတို ဒွေးချိုးမယ်ခွေ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၅ဝ-၁၂၁ဝ)‘ကိုကြီးကျော် ပလီလွန်းသည်မောင်ကြီးကျော် ပလီလွန်းသည်ဆေးစိုက်သည့် ကျွန်း’ပခန်း ကိုကြီးကျော် ရှေးနတ်ချင်း‘တံသည်းဦးက ကွမ်းနုဝါငါန်းမြာ က ဆေး
ကိုင်း ထုံးဖြူ ပြည် ရှားနှင့်သာဝါးဟုထွေး
’လူဦးမင်း (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၂-၁၂၃၃)‘ဆေးတံတထွာ ကိုက်ကာထွန်လျှင်းလယ်ကွက်တခွင် ထွန်ရေးငင်ရေဝင် ပုဇွန်တွင်းငယ်နှင့်လေး’လယ်သမားဖွဲ့ တျာချင်းဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၄၅-၁၁၁၆)
ဆင်ကူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ကော့လှိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့လှိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၄ ဦး၊ မ ၂၅၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၇ ဦး နေထိုင်သည်
ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်လက်ထက်တွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်
နိုင်ငံတကာမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှ အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရမှ ခန့်အပ်ထား​သော ​ဒေါက်တာကံ​ဇော်ဖြစ်သည်
အနိုင်ရ လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကမူ ဦးတင်ထွန်းနိုင်အား ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် ခေတ္တပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ ဒသမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ဦးထွန်းထွန်းဦးက နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်မှ တင်ပြလာသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အသစ် ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည်များကို လွှတ်တော်ထံသို့ တင်ပြခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်မှ ရှင်းလင်း တင်ပြရာတွင် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကုလ သမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံတကာကပေးအပ်သည့် ကူညီထောက်ပံ့မှု များကို နိုင်ငံတော်၏ မူဝါဒစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများနှင့်အညီ ထိရောက်စွာကြီးကြပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ၏ အရေးပါသည့်အခန်းကဏ္ဍကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်ရာ၌ နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများ၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှု ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်မှုမရှိစေသော တာဝန်ယူမှုရှိသည့်  ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိးတိုးတက်စေရန်အတွက် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် "ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန" ကို ဖြည့်စွက်ဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်လျက် ရှိသဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက် လိုအပ်ပါကြောင်း ရှင်းလင်းတင်ပြသည်
ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၏ ပြောကြားချက်အရ ဝန်ကြီးဌာနအသစ်ကို လက်ရှိ စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနအောက်၌ ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက် သွယ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွန်ကြားမှုဦးစီးဌာနတို့ကို ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းသွားခြင်းဖြစ်၍  လတ်တလောတွင် ဝန်ထမ်းအင်အား၊ အဆောက် အဦး၊ မော်တော်ယာဉ်၊ ဘဏ္ဍာငွေလျာထားချက်စသည်တို့ ထပ်မံတိုးချဲ့ရန် လိုအပ်မည် မဟုတ်ကြောင်း အစိုးရအဖွဲ့၏ တင်ပြချက်များကို တွေ့ရသည်
ထိုသို့မတိုင်မီက နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် ၃၃ကြိမ်မြောက် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ရန် စင်ကာပူနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေစဉ် အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု  အစည်းအဝေး-၂၀၁၈ တွင် ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်က နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လာရောက်ရင်းနီးမြှုပ်နှံခြင်းဖြင့် မြန်မာပြည်သာမက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများပါ အကျိုးရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
၂၀၁၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်အတွင်း ကိုယ်စားလှယ်များက ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ၁၉ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်က လာရောက်ရှင်းလင်းခဲ့သည်
ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖွဲ့စည်းသည့်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လွှတ်တော်တွင် ကန့်ကွက်သူမရှိ၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုကြောင်းကို နာယက ဦးတီခွန်မြတ်က ကြေညာခဲ့သည်
ထိုနေ့တွင်ပင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်ကြေညာစာအမှတ် ၈၇၂၀၁၈ ဖြင့် ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် ၄၀၂၀၁၈ဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသောင်းထွန်းကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲ တာဝန်ပေးခဲ့သည်
ဝန်ကြီးဌာနအသစ်သည် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးဌာန တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း ဝန်ကြီးဌာန ၂၅ ခုရှိလာခဲ့သည်
မြန်မာ့ရိုးရာ ၁၂ လရာသီအနက် ဝါဆိုလပြည့်နေ့ကို ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့ သတ်မှတ်ကျင်းပကြသည်
ဗုဒ္ဓရှင်တော် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ နေဝင်လထွက်အချိန်၌ “အရှင်ကောဏ္ဍည၊ အရှင်ဝပ္ပ၊ အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ အရှင်မဟာနာမ်၊ အရှင်အဿဇိ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့ကို ဘုရားဖြစ်တော်မူကြောင်း ဝန်ခံ၍ စမ္မစကြာတရားတော်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗာရာဏသီပြည် မိဂဒါဝုန်တောဝယ် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဓမ္မစကြာ တရားတော်သည် ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော်၌ “ပဉ္စဝဂ္ဂိယ ကထာအမည်ဖြင့် လာရှိပြီး ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိတော်၌ “ဓမ္မစက္က ပဝတ္တနဝါ” အမည်ဖြင့် လာရှိကာ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်၌ “ဓမ္မစက္က ပဝတ္တနသုတ္တ” အမည်ဖြင့် လာရှိသည်
ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကိုညွှန်းဆိုသော ဒေသနာတော်ဖြစ်၍ ပိဋကတ်သုံးပုံ၏ အနှစ်ချုပ်တရားဟု အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများက ညွှန်းဆိုကြသည်
ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ “တရားတည်းဟူသော စက်ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ လည်စေခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
( ဓမ္မစက္က တရားတော်+ပတဝတ္တနဖြစ်စေခြင်း၊ လည်စေခြင်း)ဂေါတမဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် ခြောက်နှစ်တာ ကာလပတ်လုံး လူသာမန်တို့ ကျင့်ဖို့ရာ ခဲယဉ်းလှသည့် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်မြတ်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများအားထုတ်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ မဇ္ဈိမပဋိပဒါခေါ် သည့် အလယ်အလတ် အကျင့်တရားလမ်းစဉ်ကို တွေ့မြင်ပြီး ကာမ အာရုံခံစားမှု လက်ယာအစွန်းနှင့် အတ္တဘော ပင်ပန်းစေသည့် လက်ဝဲအစွန်းတည်းဟူသော အစွန်းတရားနှစ်ပါးကို ရှောင်ကြည်ကာ သစ္စာလေးပါး တရားတော်ကို သိမြင်တော်မူပါသည်
“ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ” ဟူသော ထိုသစ္စာလေးပါး မြတ်တရားတော်သည် “ဓမ္မစကြာတရားတော်”ပင် ဖြစ်သည်
ဓမ္မစကြာတရားတော်သည် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ တိကျခိုင်မာသော သဘောတရားကို ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်
ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် လေးအသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးခဲ့သော ပါရမီတော် အဟုန်တို့ကြောင့် ရရှိခဲ့သည့် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်စွမ်းအားဖြင့် ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟော်ဖော်ညွှန်ပြခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်သည် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူအပ်သော သစ္စာလေးပါးကို မြင်တတ်သော၊ ပညာမျက်စိကို ပြုတတ်သော၊ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းကို ပြုတတ်သော၊ အကြင်အလယ်အလတ်ဖြစ်သော၊အကျင့်သည် ကိလေသာငြိမ်းခြင်းတည်းဟူသော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် အကျိုးငှာ သစ္စာလေးပါးကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှာ၊ သစ္စာလေးပါကို ကောင်းစွာသိခြင်းငှာ၊ အနူပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏
ထိုအလယ်အလတ် အကျင့်သည် အဘယ်နည်းဟု သိသာထင်ရှားစွာ ဟောဖော်ညွှန်ပြတော်မူပါသည်
သမ္မာဒိဋ္ဌိ  ကောင်းစွာ မြင်ခြင်းသမ္မာသင်္ကပ္ပ  ကောင်းစွာကြံခြင်းသမ္မဝါစာ  ကောင်းစွာဆိုခြင်းသမ္မကမ္မန္တ ကောင်းစွာပြုခြင်းသမ္မာအာဇီဝ ကောင်းစွာ အသက်မွေးခြင်းသမ္မဝါယမ ကောင်းစွာအားထုတ်ခြင်းသမ္မာသတိ  ကောင်းစွာအောက်မေ့ခြင်းသမ္မာသမာဓိ  ကောင်းစွာတည်ကြည်ခြင်း(ဒိဋ် သင် ဝါစာ၊ ကမ္မံ အာနှင့်၊ ဝါယာ သတိ၊ သမာဓိ၊ ရှစ် သိ သမ္မာ မဂ္ဂင်များ -  ရွာမဆရာတော်)ဤအကျင့်မြတ်သည်ကား အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည့် မဂ္ဂင်တရားမြတ်ဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်
ထိုမှတဖန် ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် ဇာတိ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဆင်းရဲမှ၊ အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း ဆင်းရဲ၊ ဖျားနာရခြင်း ဆင်းရဲ၊ သေရခြင်း ဆင်းရဲ၊ မချစ်မနှစ်လိုအပ်သော သတ္တဝါသင်္ခါရတို့နှင့် ကွေကင်းရခြင်းဆင်းရဲ၊ ချစ်ခင်နှစ်လိုအပ်သော သတ္တဝါတို့နှင့် ကွေကင်းရခြင်း ဆင်းရဲ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခေါ - လိုချင်တာ မရရှိခြင်း ဒုက္ခ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဆင်းရဲ စသော ဇာတိသဘောတရားသည် ဒုက္ခဖြစ်သော အရိယာတို့၏ သိအပ်သော သစ္စာမည်၏ဟူ၍ ဒုက္ခသစ္စာကို ဟောကြားတော်မူပါသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့အား တဏှာလောဘသည် တဖန်ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်၏
နှစ်သက်ခြင်း၊တပ်မက်ခြင်းနှင့် တကွ ဖြစ်၏
ထိုထိုဘဝ ထိုထိုအာရုံ၌ အလွန်နှစ်သက်တတ်၏
ဤတဏှာဟူသည် အဘယ်နည်း
ကာမတဏှာ  ရူပါရုံစသော ဝတ္ထုကာမကို တပ်မက်သော တဏှာဘဝတဏှာ  သဿတဒိဌိနှင့် တကွဖြစ်သော တဏှာဝိဘဝတဏှာ  ဥစ္ဆေဒဒိဌိနှင့်တကွဖြစ်သော တဏှာ ဟူ၍ ဤတဏှာဟူသော သဘောတရားသည် ဒုက္ခအကြောင်းဖြစ်သော အရိယာတို့ သိအပ်သော သစ္စာမည်၏ဟု သမုဒယသစ္စာအကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူပါသည်
ထိုတဏှာလောဘ၏ အကြွင်းမဲ့ တပ်မက်ခြင်းကင်းရာ၊ ချုပ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ရှိ၏
စွန့်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ရှိ၏
ဝေးစွာစွန့်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ရှိ၏
လွတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ရှိ၏
ကပ်ငြိခြင်းကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ရှိ၏
ဤနိဗ္ဗာန်ဟူသော သဘောတရားသည် ဒုက္ခ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော အရိယာတို့သည် သိအပ်သော သစ္စာမည်သော နိရောဓသစ္စာ ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်
မဂ္ဂသစ္စာနှင့်စပ်၍ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်တရားသည်သာလျှင် ဒုက္ခ၏ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်ဖြစ်သော အရိယာတို့ သိအပ်သော သစ္စာမည်၏ဟု ဟောကြားတော်မူပါသည်
ဒုက္ခသစ္စာ၌ သစ္စဉာဏ်၊ ဒုက္ခသစ္စာ၏ ကိစ္စဉာဏ်၊ ဒုက္ခသစ္စာ၌ ကတဉာဏ်သမုဒယ သစ္စာ၌ သစ္စဉာဏ်၊ သမုဒယသစ္စာ၌ ကိစ္စဉာဏ်၊ သမုဒယသစ္စ၏ ကတဉာဏ်နိရောဓသစ္စာ၌ သစ္စဉာဏ်၊ နိရောဓသစ္စာ၏ ကိစ္စဉာဏ်၊ နိရောဓသစ္စာ၌ ကတဉာဏ်မဂ္ဂသစ္စာ၌ သစ္စဉာဏ်၊ မဂ္ဂသစ္စာ၌ ကိစ္စဉာဏ်၊ မဂ္ဂသစ္စာ၌ ကတဉာဏ် စသည့် ဘုရားမဖြစ်မီ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်တော်မူသည့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရာ သစ္စာတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်
ဤသစ္စာလေးပါးတို့၌ ဤသို့သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ်အားဖြင့် သုံးပါးသော အပြန်ရှိသော သုံးပါးလေးလီဖြစ်၍ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာရှိသော ဟုတ်မှန်တိုင်းဖြစ်သော ဉာဏ်အမြင်သည် ငါ့အားအလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၏
လူနှင့်တကွ သတ္တလောက၌ အတုမရှိသော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူပြီး၍ ဘုရားဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံတော်မူပါသည်
ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် ထူခြားသည့် အကြောင်းအရာများ ရှိသည်
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် ပဋိသန္ဓေနေသောနေ့ဖြစ်ခြင်း၊ ဂေါတမ ဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား တောထွက်တော်သော နေ့ဖြစ်ခြင်း၊ ဓမ္မစကြာ တရားဦးကို စတင်ဟောတော်မူသော နေ့ဖြစ်ခြင်း၊ ရေမီးအစုံစုံတို့ဖြင့် တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူသောနေ့ဖြစ်ခြင်း၊ ဘုရားအဖြစ်ဝန်ခံတော်မူသော နေ့ဖြစ်ခြင်း၊တရားရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်သော နေ့ဖြစ်ခြင်း၊သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်သောနေ့ဖြစ်ခြင်း၊“ဧဟိဘိက္ခု” ဟူသော စကားကို စတင်ကြားရသောနေ့ဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
ဂေါတမ ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရား ဟောကြားတော်မူသည့် ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ကြားနာရသည့် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့သည် ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် အရှင်ကောဏ္ဍည၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် အရှင်ဝပ္ပ၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၃ ရက်နေ့တွင် အရှင်အဿဇိ မဟာထေရ်မြတ်ကြီးများ အသီးသီး သောတပန်ဖြစ်တော်မူပြီး တရားထူး၊ တရားမြတ်ကို ရရှိတော်မူကြသည်
ထိုနေ့ထူးနေ့မြတ် ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ရဟန်းရှင်လူ အများပြည်သူတို့သည် ဘုရားစေတီ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ဓမ္မာရုံစသည်တို့တွင် ဝတ်အသင်းများ၊ ဓမ္မစကြာအသင်းများက ဓမ္မစကြာ တရားတော်ကို ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဝါဆိုလပြည့် ဓမ္မစကြာ အခါတော်နေ့ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပကြသည်
ဓမ္မစကြာ တရားတော်ကို အစီအစဉ်ဖြင့် ရွတ်ဆို ပူဇော်ကြကုန်၏
၎င်းအစီအစဉ်များမှာနမော တဿ ၃ ကြိမ် ရွတ်ဆို ပူဇော်ရန်နတ်ဗြဟ္မာများအား ဖိတ်ကြားရန်ငါးပါးသီလ (အတိုကောက်) ပြိုင်တူ ခံယူကြရန်စုပေါင်း ဓမ္မစကြာ ရွတ်ဆို ပူဇော်ကြရန်အလုံးစုံသော သတ္တဝါ၊ သက်ရှိတို့အား မေတ္တာပြိုင်တူ ဖြန့်ဝေရန်စုပေါင်းအမျှဝေရန်ရတနာသုံးပါးအား ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဆုတောင်းရန်ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတုဖြင့် နိဂုံးချုပ် ဆုတောင်းကြရန် တို့ဖြစ်ကြသည်
ဘင်ခူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Binkhu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်၊ အင်ဘူဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဘူဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁ ဦး၊ မ ၂၃၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀၀ ဦး နေထိုင်သည်
ပင်လယ်စခန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pinlelsakhan)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ မောင်းမကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သက်ငယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetngekyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ နွားဘူးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နွားဘူးကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၆ ဦး၊ မ ၂၈၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
ငလာကြီးရွာ၊ ချောင်းဝ
ဂက်ဂဲအိ − ဒိုင်းဂခုဘူတာ  (学 芸 大 学 駅 ဂက်ဂဲအိ − ဒိုင်းဂခု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ မဲဂုရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်ချီပါရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetchipar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ဝက်ချီပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ချီပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅ ဦး၊ မ ၂၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁၃၂၇ (၁) ရက်
အော်-ဆွေမစုံဖက်၊ ဖြေပုံခက်အောင်၊ မကန်းကွက်ချွန်၊ တိမ်ရွက်ကွန်လဲ၊ လက်ပုစွန်ရိုး အစ ချီသည့် ဦးကြင်ဥရေး ပဒေသာသီချင်းမှ တန်ခူးလဘွဲ့တွင် တိမ်များသည် မကန်းကောင်၏ အကြေးကွက်များသဖွယ် အထပ်ထပ် အကွက်ကွက် ထနေသည်ဟု ဆိုထားသည် တစ်ကြောင်း၊ မင်းပူးဆရာတော် ဦးဩဘာသရေး မဟာဇနကဇာတ်တော်ကြီးတွင် သင်္ဘောသား ခုနှစ်ရာတို့သည် ငါးလိပ် မကန်းတို့၏ အစာဖြစ်လေကုန်၏ဟု ဆိုထားသည် တစ်ကြောင်း၊ ပြာသိုလ မကာရရာသီခွင်တွင် မကန်းကောင် အရုပ်ရှိသည်ဟု ဆိုထားသည် တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် မကန်းသည် ရေသတ္တဝါ တစ်ကောင်ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်လေသည်
မကန်းသည် ပါဠိ မကရ၊ သံသကြိုဋ် မကရ၊ မြန်မာ မကာရ ဟူသောစကားမှလာသည်
ပေါရာဏ ကထာ အဘိဓာန်တွင် ပင်လယ်ငါးကြီးတစ်မျိုးဟု ဖော်ပြထား၍ အဘိဓာန်ဋီကာ ပါဌ်တွင် လက်နှင့်ဖမ်းလျှင် ပါးစပ်ဟတတ်သော ငါးဟူ၍လည်း ဖော်ပြထားသည်
အချို့သော ဟိန္ဒူဘာသာ ကျမ်းများ၌ မကန်းကို ဝါရုဏမည်သော နတ်မင်း၏ စီးတော်ယာဉ်ဟု ဆိုထား၏
အချို့ကျမ်းများတွင် ဂင်္ဂါမြစ်စောင့် နတ်သမီး၏ စီးတော်ယာဉ်ဟူ၍ ဆိုထားပြန်သည်
ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖော်ပြရာ၌ ခြေလက်တို့သည် မြင်း၏ ခြေလက်ကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် ခွာမှာ ကွဲသောခွာရှိသည်
သွားများသည် ကျား ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ချွန်ထက်သည်
ဆင်၏ နှာမောင်းရှိသည်
ကိုယ်၏အမြီးပိုင်းသည် ငါး၏ ကိုယ်ကာယကဲ့သို့ရှိ၍ အမြီးမှာ ငါး၏ အမြီးကဲ့သို့ဖြစ်သည်
ပါးစပ်အမြဲဖြဲထားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်
အချို့က မကန်းကောင်၏ ဦးခေါင်းနှင့် နှာမောင်းမှာ ဆင်၏ နှာမောင်းနှင့် ဆင်၏ ဦးခေါင်းဖြစ်ပြီးလျှင် မျောက်၏ သွားကဲ့သို့သော သွားရှိသည်
ခြင်္သေ့၏ ခြေလက်ကဲ့သို့သော ခြေလက်နှင့် ခြေသည်း လက်သည်းများရှိသည်
ကိုယ်ကာယမှာ ငါး၏ ကိုယ်ကာယဖြစ်၍ အမြီးမှာ ဥဒေါင်း၏ အမြီးကဲ့သို့ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားပြန်သည်
ထို့ကြောင့် အချို့က မကန်းကောင်သည် အကယ်ရှိသော သတ္တဝါမဟုတ်၊ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် စကားတွင်ပါသော စိတ်ကူးယဉ် ဖန်တီးယူသည့် ရေသတ္တဝါမျိုးသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်
မည်သို့ပင် အမျိုးမျိုးတွေးသော ရေးသားကြစေကာမူ မကန်းဟုခေါ်သည့် ရေသတ္တဝါမျိုး ရှိနေသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်၏
မကန်းများသည် ပငလယ်သမုဒ္ဒရာအောက်ရှိ ရွှံ့ညွန်မြေပျော့များအတွင်း လိုဏ်ခေါင်းကြီး တူးဖော်၍ လျှို့ဝှက်စွာ နေကြသည်
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အရှေ့မြောက်မျက်နှာရှိ ဗင်္ဂလားပင်လယ်အော်ဖြစ်သော မြိတ်ခရိုင် မြိတ်ကျွန်းစု ပင်လယ်ရွှံ့ကုန်းများ အတွင်းဝယ် ၃ လက်မ အရွယ်မှသည် တစ်ပေထက် မကြီးလွန်းသော မကန်းများကို တံငါသည်များဖမ်းယူရရှိကြသည်
ယင်းတို့အား ပင်လယ်ကျားပါးစပ်တိုက်၌ လည်းကောင်း၊ ငါးပိလုပ်ရန်အတွက် ပုစွန်ဆိတ်ကလေးများကို ခွဖြင့်ထိုး၍ ဖမ်းသည့်အခါ၌ လည်းကောင်း၊ တစ်ကောင်စ၊ နှစ်ကောင်စ ဖမ်းဆီးရမိတတ်သည်
အမြောက်အမြားကိုမူ ရွှံ့ကုန်းများအတွင်းမှ ပင်လယ်ဒီရေကျသော အချိန်တွင် လိုက်လံဖမ်းဆီးရသည်
အလွန်ချိုသော အရသာရှိသဖြင့် သူဌေးများ ဈေးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူစားသောက်တတ်ကြသည်
မကန်းများသည် တစ်ကောင်ချင်း ပင်လယ်ရေအောက်၌ တွင်းဖော်နေတတ်ကြရာ ထိုတွင်းများသည် လိုဏ်ခေါင်းကြီးသဏ္ဌာန် ရှိ၏
တွင်းပေါက်ဝမှာ တစ်ကောင်ဝင်ရုံသာ ဖောက်လုပ်ထားလျှက် အတွင်း၌ကား အကျယ်ကြီး ထားကာ လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် လျှို့ဝှက်ဂူများလည်း ထားရှိကြသည်
ယင်းတို့သည် ပင်လယ်ရေ အမြဲရှိသော နေရာ၌သာ နေထိုင်ကြသည်
ပင်လယ်ရေမမီသော အရပ်တွင် မနေကြချေ
ပင်လယ် ဒီရေကျသွားသည်တိုင်အောင် ထိုပင်လယ် ဒီရေများကို လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း အလုံအလောက် ယူသွင်းထားကြသည်
လိုဏ်ခေါင်းတွင်းကြီးများမှာ ၆ လက်မ အရွယ်ရှိ မကန်းလိုဏ်ခေါင်းအနက်ကို ၃ ပေမှ ၄ ပေအထိ တူးထားကြပြီးလျှင် တစ်ဖက်မှလည်း ထွက်ပေါက် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်ထားသေးသည်
တစ်ပေအရွယ်မျှရှိသော မကန်းကြီးများအတွက်မူကား ၄ ပေမှသည် ၆ ပေအထိ တွင်းနက်ကြီးများကို တူးလျက် ထွက်ပေါက် ဝင်ပေါက် လုပ်ထားကြလေသည်
တွင်း၏ အဝကို ကြည့်ကာ အကောင်ကြီးသည် ငယ်သည်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ကြသည့်ပြင် တွင်း၏ အနက်ကိုလည်း ခန့်မှန်းနိုင်ကြသည်
တွင်းထဲတွင် ယင်းတို့ရှိသည် မရှိသည်ကိုလည်း သိနိုင်ပေသည်
ယင်းတို့ရှိသော တွင်းတွင် သွင်းထားသောရေသည် ကြည်လင် သန့်ရှင်းနေ၏
ယင်းတို့မရှိက ရေမှာ နောက်ကျိနေသည်
ယင်းတို့သည် တွင်းတစ်တွင်းတွင် ကြာရှည်မနေဘဲ ၁၅ ရက်မှ တစ်လ အကြာဆုံးသော နေတတ်ပြီးလျှင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ပြောင်းရွှေ့နေတတ်ကြသည်
လူလောက်ကြီးသော မကန်းကြီးများနှင့် လူထက် ကြီးမားသော မကန်းကြီးများကား ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ နက်ကြီးအတွင်း၌ ရှိကြောင်း သိရသည်
ထိုသတ္တဝါကြီးများသည် ပင်လယ်ထဲ၌ ငါးကလေးများ၊ ပင်လယ်ပိုးများနှင့် ပင်လယ် ရွှံ့စေးတစ်မျိုး ကို စားသောက်ကြသည်
မကန်း၏ အသားသည် ကင်းနှင့် ပုစွန်တို့၏ အသားနှင့် တူသော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အလွန်ကွာခြား၏
ပျော့ပျောင်းသော ကိုယ်ရေကို မာကျောသော အခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားရာတွင် အခွံလွှာမှာ အထပ်လိုက် ဖြစ်နေ အထပ်တိုင်းတွင် ချွန်ထက်သော ဆူးများရှိ၏
စိမ်းပြာညိုရောင်နှင့် ခရမ်းရောင် အသွင်လည်းရှိကာ မကန်းကွက်ချွန်၊ တိမ်ရွက်ကွန်လဲဆိုသော စာဆိုအတိုင်းပင် ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်
ယင်းတို့၏ အကွက်အကြေးများအတိုင်း တန်ခူးလရာသီများတွင် ကြည်လင် တောက်ပသော မိုးသားတိမ်တိုက်များ၌ တွေ့ရတတ်သည်
မကန်းကောင်၏ အခွံမှာ အဆက်လိုက် အဆက်လိုက် ပေါ်နေလျက် အမြီးပိုင်း၌ ကြီးလာသည်
အမြီးပိုင်းမှာ ဝိုင်းပု၍ ကားနေသော ချွန်ထက်သော ဆူးများဖြင့် ဇောင်းတွန့်၍ ရှိနေသည်
ထိုအမြီးများ၏ အနားတွင် လက်နှစ်ဖက်ကဲ့သို့သော လက်မနှစ်ခုရှိရာ ယင်းဖြင့် သွားလိုရာ ခရီးကို လှော်ခတ်သွားနိုင်သည့်ပြင် ပဲ့ကိုင်ပေးသေးသည်
ဦးခေါင်းမှာ ပုလင်းတစ်လုံး၏ ဘူး၏ထိပ်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် ခေါင်း၏အောက်၊ ပခုံး နေရာနားတွင် တစ်ဖက်လျှင် လက် ၃ ခုစီ၊ ၆ ခုထွက်နေ၏
ထိုလက်များသည် ရေထဲ၌ ကူးခတ်နိုင်သည့်ပြင် ရွှံ့ပြင်ပေါ်၌လည်း တွား၍ပြေးနိုင်၏
ကိုယ်ခန္ဓာအောက်ပိုင်း ဝမ်းပိုက်နေရာတွင် တစ်ဖက်လျှင် ဆူးတောင် ၈ ခုစီ၊ ပေါင်း ၁၆ ခုစီရှိရာ ပင်လယ်ထဲ၌ အလွန် လျင်မြန်စွာ ကူးနိုင်သော သတ္တဝါဖြစ်သည်
ဦးခေါင်းထိပ်တွင် မျက်လုံး ၂ လုံးကို ကာကွယ်ပေးသည့် လက်ကဲ့သို့သော ဆူးတောင် ၂ ခု ရှိသေးသည်
မျက်လုံး ၂ လုံးသည် ပုစွန်မျက်လုံးကဲ့သို့ တောက်ပြောင်ကာ ရှေ့သို့ပြူးထွက်နေသည်
ထိုမျက်လုံးများရှေ့၌ ရန်သူကို ဖယ်ရှားနိုင်သည့် လက်သေးကလေး ၄ ချောင်းနှင့် တူသော အမွေးတန်း ၄ ပင်ရှိသည်
ထိုအမွေးတန်း ၄ ပင်သည်လည်း မာကျော ပြီးလျှင် မျက်လုံးကိုပင် အကာအကွယ် ပြုထားလေသည်
မျက်လုံး၏ အောက်အခွံရေအတွင်းဝယ် ပါးစပ်ပေါက်၊ ဦးနှောက်၊ ဦးနှောက်အိမ် စသည် အကုန်လုံးသည် ပုစွန်ဦးခေါင်းအတွင်း စုပေါင်းနေသကဲ့သို့ စုပေါင်းနေ၏
ဦးခေါင်း၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အလွန်ခိုင်မာထက်မြက်သော မကန်းလက်ခေါ် လက်ကြီး ၂ ခုရှိသည်
ထိုလက်ကြီး ၂ ခုမှာ အလွန်ကြီးမား၍ အခြားလက်များထက် ရှည်လည်းရှည်၏
ထိုလက်ကြီး တစ်ဖက်စီတွင် မာကျောပြီးလျှင် အလွန်ထက်သန်၍ ချွန်မြနေသော ဆူးများအချောင်း ၂ဝ မျှရှိရာ၊ မကန်းတွင် ထိုလက် ကြီး ၂ ခုသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်တော့သည်
အားလည်း အလွန်ကောင်းလျက် ထိုလက် ကြီးများဖြင့် ခုတ်မိလျှင် ပြတ်ပါသွားဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိပြီးသော် အလွန်တက်သော ရောဂါတစ်မျိုးကို ခံစားရ တတ်လေသည်
မကန်းသည် ရန်ပြုမည်ဆိုလျှင် မိမိကိုယ်ကို ကွေးလိုက်ပြီးသည့်နောက်မှ တစ်ချက်တည်းဆန့်၍ ရန်သူထံ ပစ်သွင်းလိုက်လေသည်
ထိုအကွေးကို အထူသတိထားရသည်
ရေသတ္တဝါတိုင်းသည် ယင်းမကန်းကို ကြောက်ကြ၏
အော့တိုပတ်ခေး ဘဝဲကောင်ပင် ယင်းကိုကြောက်ရသည်
မကန်းကောင်ကို အခြောက်လှန်း၍ အိမ်၌ထားလျှင် တစ္ဆေသူရဲ မိစ္ဆာ မကောင်းဆိုးဝါးများ မချဉ်းကပ်နိုင်ဟု ရှေးလူများ အယူရှိကြသည်
ကလေးပုခက်များတွင်လည်း မကန်းကောင် အခြောက်များကို ဆွဲပေးထားတတ်ကြသည်
မကန်း၏ ထူးခြားသော အချက်တစ်ချက်မှာ အရွယ်နှင့် မမျှအောင် လေမှုတ်အား ကြီးခြင်းပင်ဖြစ်သည်
မကန်းတွင်း တစ်တွင်းကို ခဏချင်းလေဖြင့်မှုတ်၍ ဖော်ပြီးသော် လိုဏ်ခေါင်းကြီးကိုလည်း လေဖြင့်ပင်မှုတ်ကာ ရွှံ့စေးများကို အပေါ်သို့မှုတ်ထုတ်လေသည်
အတွင်းပိုင်းရှိ ရှည်လျားသော လိုဏ်ဂူ အရပ်ရပ်ကိုလည်း နာရီပိုင်းအတွင်း ဖောက်လုပ်နိုင်သော အစွမ်းသတ္တိရှိသည်
မကန်းကို ဟင်းချိုပြုတ်၍ သောက်ရန်သာ ကောင်း၏
အရှင်လတ်လတ်ကို ပွက်ပွက်ဆူနေသော ဟင်းရည်အိုးထဲသို့ထည့်ပြီးမှ အရည်ကိုသောက်လျှင် အလွန်ချို၏
အသားကို စားလျှင်လည်း အလွန်ချိုမြသော ရသာထူးတစ်မျိုးကို ခံစားရသည်
သေမှ ဟင်းချက်လျှင် အတွင်း၌ အချိုရည်ကို မရတော့သည့်ပြင် အသားလည်း မကျန်တတ်တော့ခြင်းကြောင့် အရှင်ချက်စားတတ်ကြသည်
မကန်းကို ဖမ်းရာ၌ ဖမ်းယူတတ်မှ ရသည်ဖြစ်၏
သို့မဟုတ်ပါက ဖမ်းသူ၏ လက်မှာ မကန်းတွင်းအထဲ၌ အမှန်ကျန်ရစ်ခဲ့မည် ဖြစ်သည်
ဟိန္ဒူ ဒဏ္ဍာရီအရ မကန်း ဆိုသည်မှာ ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါတစ်ကောက်ဖြစ်ြပီး ဂင်္ဂါနတ်ဘုရားမနှင့် ဗာရုန နတ်ဘုရားတို့၏ ဗဟာဏ(စီးတော်ယာဉ်) ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် အချစ်နှင့်ရမ္မက်တို့နှင့်ဆိုင်သော ဟိန္ဒူနတ်ဘုရား ကာမဒေဝ၏ အမှတ်တံဆိပ်လည်းဖြစ်ပြီး ကာမဒေဝ၏ အလံ(ဒွာရ) ကို ကာကဗာရ ဟုလည်း သိကြပြီး ထိုအလံမှာ မကန်းတံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ထားသော အလံဖြစ်သည်
ရိုးရာအယူအဆအရ မကန်းကို ရေနေသတ္တဝါအဖြစ်ယူဆပြီး အချို့ ရိုးရာပုံပြင်တို့တွင် မိကျောင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ကြပြီး အချို့က လင်းပိုင်အဖြစ်သတ်မှတ်ကြသည်
အချို့ကလည်း ငါးကိုယ်နှင့် ဆင်ခေါင်းရှိသော သတ္တဝါဟု ပုံဖော်ကြသည်
ရိုးရာအစဉ်အလာတွင် မကန်းကို အားလုံး၏ ရှင်သန်ကြီးထွားခြင်းနှင့် အသက်ရှင်ခြင်းတို့၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ရေနှင့်တွဲ၍ မှတ်ယူကြသည်
နက္ခတ္တဗေဒင်ပညာတွင် ဇိုးဒီးယိတ် ရာသီစက်ဝိုင်း၏ အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်သော မကာရ (Capricorn) ၏ အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်သည်
အိန္ဒိယပန်းချီပညာတွင် မကာရကို ထပ်တလဲလဲရေးဆွဲသော အရုပ်များ(motifs) အဖြစ်သုံးကြပြီး အောက်ပါနေရာ တို့အပါအဝင်စတိုင်လ်အမျိုးမျိုးဖြင့်ရေးဆွဲကြသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးတို့၏ အဝင်ဝ (ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေခံနေရာတစ်ခုဖြစ်သော စန်ချီရှိ စတူပါ အပါအအဝင်)တော်ဝင်ပုလ္လင်များ
မကာအို (澳門 ：မကာအို အထူးအုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ)  သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဒေသ ဖြစ်သည်
မကာအို ကျွန်းဆွယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်မကြီးနှင့် နယ်မြေခြင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဟောင်ကောင်နှင့် ၃၀ ကီလိုမီတာသာ ကွာဝေးသည်
မကာအိုသည် ချင်မင်းဆက်ခေတ်မှစ၍ တရုတ်အပိုင် နယ်နမိတ်ဖြစ်သည်
မင်မင်းဆက်ခေတ် ၁၅၅၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီအား ငှားရမ်းပေးခဲ့သည်
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီအစိုးရနှင့် မန်ချူးအစိုးရတို့သည် သက်တမ်း နှစ် ၄၀ ရှည်ကြာသည့် တရုတ် ပေါ်တူဂီ ကုန်သွယ်ရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် မကာအိုသည် ပေါ်တူဂီမှ ရေရှည်အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဖြစ်လာသည်
ဥရောပတိုင်းပြည်များ၏ တရုတ်ပြည်ရှိ ပထမဦးဆုံးနှင့် နောက်ဆုံး ကိုလိုနီနယ် ဖြစ်သည်
၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တရုတ်နှင့် ပေါ်တူဂီတို့သည် မကာအို၏ ရှေ့ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ် ပေါ်တူဂီ ပူးတွဲကြေညာချက်ကို တရားဝင်ရေးထိုးခဲ့သည်
ထိုကြေညာချက်အရ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီအုပ်ချုပ်ရေးကို အဆုံးသတ်ကာ မကာအိုအား တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံထံ ပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့သည်
တရုတ်အစိုးရသည် မကာအိုဒေသတွင် တပြည်ထောင် နှစ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးရန်၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်
ပင်တွန်ကျောင်းနားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintunkyawngnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ပင်တွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်တွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆၁ ဦး၊ မ ၄၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတ္ထိကုစ္ဆိဝိဟာရ ( හත්ථිකුච්චි විහාරය) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းကျောင်းတော်သည် ပျက်စီးနေသည့် ရှေးဟောင်းကျောင်းတော်ဖြစ်ကာ အနောက်မြောက်ပိုင်းစီရင်နယ် (ဝယမ်ဘ) မြောက်ဘက်နပ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်
Padeniya – Anuradhapura (A28) လမ်းပေါ်ရှိ Mahagalkadawala လမ်းဆုံမှ ၃.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်
ဟတ္ထိကုစ္ဆိ (හත්ථිකුච්චි) ဟူသည့်စကားသည့် ပါဠိစကားလုံး "ဆင်ဝမ်းဗိုက်" ဟူသည့် စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်
(ဟတ္ထိ - ဆင်၊ ကုစ္ဆိ - ဝမ်းဗိုက်)
၎င်းနှင့် အနီးစပ်ဆုံး သီရိလင်္ကာအမည်မှာ ඇත්කුස් වෙහෙර ဖြစ်သည်
ထိုကဲ့သို့ အမည်ပေးရခြင်းမှာ ကျောင်းတော်အတွင်းတွင် တည်ရှိနေသည့် ကြီးမားသည့် ကျောက်တုံးတစ်ခုသည် ဆင်တစ်ကောင်နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်ကို ဘုရင် Devanampiyatissa (307–267 BC) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်
ဤကျောင်းတော်သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များထဲမှ သက်တမ်းအကြာဆုံးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဤကျောင်းတော်သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် စွန့်ပစ်ခံ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ဘုရင် Sirisangabo  စိုးစံသည့်လက်ထက်ကာလတွင် တောများဖြင့် ပိတ်ဖုံးသွားခဲ့သည်
ထိုနေရာသည် ဘုရင် Sirisangabo (251–253 AD) က ဆင်းရဲသားတစ်ဦးအား သူ၏ ဦးခေါင်းကို  လှူဒါန်းခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်
ယခင်က ထိုဖြစ်ရပ်သည် Gampaha ခရိုင်၊ Attanagalla  တါင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ကျယ်ပြန့်စွာ ယူခဲ့ကြသည်
ယခုအခါတွင် ပညာရှင်များစွာတို့သည် ထိုယူဆချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ကာ ထိုဖြစ်ရပ်သည် ဤနေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်
ထိုသို့သော ယူဆချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ ဆင်းရဲသားသည် အနုရာဒပူရမှ တောင်ဘက်အရပ်သို့ နေ့တစ်ဝက် လမ်းလျှောက်ခရီးသွားခဲ့ကာ ယခင်ဘုရင်ဟောင်း Sirisangabo နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟူ၍ ဆိုထား၍ ဖြစ်သည်
Attanagalla  နှင့် ယှဉ်ပါက ဟတ္ထိကုစ္ဆိဝိဟာရ သည် အနုရာဒပူရမှ ၃၈.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်
Attanagalla  သည် အနုရာဒပူရမှ ၁၇၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်
ထို့အတွက်ကြောင့် ဤနေရာထို့ ထိုဖြစ်ရပ် အမှန်တကယ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်ဟု ယူဆရန်အခွင့်အလမ်းပိုများရခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအချက်အလက်များကို ထောက်ပံ့ပေးနေသည့်အခြားတစ်ခုမှာ ဘုရင် Sirisangabo ၏ ပြာများဟု ယူဆရသည့်များရှိနေသည့် ဂူတစ်ခု ရှိနေသည့်အတွက် ဖြစ်သည်
ဂူတွင်ရှိနေသည့် ကျောက်တိုင်မှာ အုတ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး တည်ရှိနေပုံသည်လည်း လူ၏ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်ဆင်တူစွာ ရှိနေကာ ဦးခေါင်းပိုင်းသည် မပါရှိဘဲ ဖြစ်နေသည့်ပုံစံ ဖြစ်နေသည်
တူးဖော်မှုများသည်လည်း ထိုနေရာတွင် လုပ်ဆောင်နေဆဲပင် ဖြစ်ကာ ထိုတောလွှမ်းနေသည့်နေရာဒေသတွင် အခြားသော အပျက်အစီးများစွာကိုလည်း တွေ့နေရသည်
ဝိဟာရရှိ ကျောက်ဆောင်နှင့် အခြေတို့တွင် တွေ့ရှိမှုများအရ ကျောက်စာပေါင်းသည် ၁၅ ခုကျော် ရှိသည်
၎င်းတို့သည် အချိန်ကာလ အေဒီ ၂ ရာစုမှ ၉ ရာစုကာလတွင် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများ ဖြစ်သည်
၎င်းကျောက်စာများထဲမှ "ဝိဟရလ" ဟုခေါ်သည့် ကျောက်စာတွင် ကျွန်များကို အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေမှုများမှ လွတ်ကင်းခွင့်ပေးကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်
Hatthikucchi at angelfire.comHatthikucchi Viharaya at podimenike.blogspot.com.comSacred Island: A Buddhist Pilgrim's Guide to Sri Lanka at BuddhaNet.net
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၈၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၈၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၈) ရက် ကျန်သေးသည်
ဂျပန်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်လာချိန် ပိတ်ထားရသည့် ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ကို ဂျပန်အစိုးရက ပြန်ဖွင့်သည်
ဒင်ဝိန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dinwein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဗာတီကန်စီးတီး (အင်္ဂလိပ်: Vatican City ( ( ) ၊ အီတလီ: Stato della Città del Vaticano ၊ လက်တင်: Status Civitatis Vaticanae) တရားဝင်အားဖြင့် ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံသည် မြို့တော်နှင့် နိုင်ငံတစ်ခုတည်း ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့အတွင်းတွင် တံတိုင်းကာ၍ တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးနိုင်ငံ (ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ) ဖြစ်သည်
ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၄၄ ဟက်တာ (၁၁၀ ဧက) မျှ ရှိပြီး လူဦးရေ ၈၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်
ကမ္ဘာ့အသေးဆုံး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ဆွစ်ဇာလန်လုံခြုံရေးတပ်များ တာဝန်ယူလာသည့် ကိုယ်ပိုင် စစ်တပ်လည်း ရှိသည်
ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ အီတလီဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင် တယ်လီဖုန်း ကုမ္ပဏီ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားဌာန၊ ငွေကြေးနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသော နိုင်ငံငယ် ဖြစ်သည်
နေ့အခါတွင် နိုင်ငံ မြို့တံခါးဖွင့်ကာ အဝင်အထွက်ရှိသော်လည်း ညအခါတွင် နိုင်ငံနယ်နမိတ် တံခါးကို ပိတ်ထားသည်
ဓာတ်တော်ကုန်း (အောက်)
ခင်ဗလူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinbalu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ဝန်ရကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝန်ရကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
(၆)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သင်တို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို ပယ်စွန့်သည် ရှိသော် စီးပွား ချမ်းသာ အကျိုးငှါဖြစ်ပုံ၊ မြက်ထင်း, သစ်ခက်, သစ်ရွက်တို့ကဲ့သို့ အတ္တ, အတ္တနိယ မဟုတ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား အကျယ်ဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
အထက်သုတ်တော်ကဲ့သို့ ဥပမာမပါဘဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
မြက် ထင်း သစ်ခက် သစ်ရွက် ဥပမာဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့ကို ပယ်စွန့်သည်ရှိသော် စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှါ ဖြစ်ပုံကိုဝတ္ထု အာရုံ, ဝိညာဏ်, ဖဿ, ဝေဒနာတစ်စုံစီ တစ်စုံစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အထက်သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဥပမာမပါဘဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အထက်သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးကို ဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အထက်သုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို ဥပမာမပါပဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဟတ်မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၆ ဦး၊ မ ၁၆၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
အကြည်တော် (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၂ - ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင် လူမျိုး ဟာသစာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
အဖ ဦးထွန်းနိုင် ဒေါ်ညွှန့်နွယ်တို့မှ မွေးချင်း (၇) ယောက်အနက် ခြောက်ယောက်မြောက်သား ဖြစ်ပြီး နာမည်ရင်းမှာ စောကြည်ဖြူဖြစ်သည်
၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုကိုကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အကြည်တော် အမည်ဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ စတင်ရေးသားပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိစုစုပေါင်း စာအုပ်(၁၀၀)ကျော်ရေးသားခဲ့သည်
စာရေးဆရာအကြည်တော်သည်  အစာရေမျိုပြွန်ကင်ဆာ သံသယကြောင့်  ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း  ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့  သွားရောက်ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရသည်
အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် ရုတ်တရက်ကျန်းမာရေးဆိုးရွားလာသဖြင့် ပင်လုံဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေရင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် ည ၈ နာရီ မိနစ်၂၀ ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
သူမကွယ်လွန်မီ လအနည်းငယ်က ကိုယ်တိုင်ရွတ်ဆိုထားသည့် ကဗျာနှင့်ဂီတ ပေါင်းစပ်ထားသော ကဗျာဂီတအယ်လ်ဘမ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်
လက်တက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Lettet)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ နိုင်လှုံလက်တက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နိုင်လှုံလက်တက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၄ ဦး၊ မ ၃၁၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၇၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဥဒကဒါယိကာထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ရေတွက်သော် ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာအထက် ကာလတွင် ဖြစ်၏
ထိုဘဝတွင် ဥဒကဒါယိကာထေရီသည် ရေရောင်းခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပြုရသူ ရေသည်မ ဖြစ်ခဲ့၏
ထိုရေသည်မသည် ရေခပ်၍ ရဟန်းတို့၏ ရေချိုးအိမ်တွင် ရေတည်၍ ကုသိုလ်ပြု၏
ထိုပြုခဲ့သည့် ကုသိုလ်ကံသသည် သေလွန်သည့်အခါ တာဝတိံသာဘုံသို့ ရောက်စေ၏
ထိုနတ်ပြည်တွင် တစ်ထောင်သော နတ်သမီးတို့တွင် အသာလွန်အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့၏
ထို့ပြင် ငါးဆယ်သော နတ်မင်းတို့၏ မိဖုရား အဖြစ်ကို လည်းကောင်း၊ နှစ်ဆယ်သော စကြဝတေးမင်းတို့၏ မိဖုရား အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ရရှိခဲ့လေသည်
ထိုသို့ ရေလှူဒါန်းခဲ့သည့် အကျိုးကြောင့် လူ့ဘဝ၊ နတ်ဘဝနှစ်မျိုးတွင်သာ ကျင်လည်ခဲ့ရ၏
ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ မရောက်ခဲ့ရပေ
ကင်းတုံ (၁)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinton(1))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
အန္တာတိက စူးစမ်းရှာဖွေရေးယာဉ် အက်စဝိုင်အော်ရိုရာသင်္ဘော မျောလွှင့်ခြင်းသည် ဆာ အားနက် ရှက်ကယ်တန် ဦးဆောင်သော တော်ဝင် အန္တာတိက တိုက်ကျော်ဖြတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့၏ ရော့စ်ပင်လယ် အပိုင်း ရောက်စဉ်အတွင်း ၃၁၂ ရက် ကြာအောင် စွန့်စားခန်း ဖြစ်သည်
ဤ ဖြစ်ရပ်သည် လေပြင်းတိုက်ခိုက်သော ၁၉၁၅၊ မေလ မက်မာဒိုဆောင်းဒ်၌ သင်္ဘော ကျောက်ဆူး လျော့ပြတ်သွားသည့် အချိန်၌ စတင်သည်
ကြီးမားသော ရေခဲစိုင်ကြား ပိတ်မိပြီး၊ ဘာမှ မလုပ်နိုင်ခဲ့သော လူ ဆယ့်ရှစ်ယောက် ပါသော အော်ရိုရာ သင်္ဘောသည် ကမ်းပေါ်ရှိ လူဆယ်ယောက်ကို မပြောပလောက်သော ရိက္ခာများနှင့်အတူ နောက်ချန်ထားလျက် ရော့စ်ပင်လယ်နှင့် တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ၏ ရေပြင်ကျယ်သို့ မျောပါလာခဲ့သည်
ရေနွေးငွေ့ရွက်လှေ အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသော ယခင်က အာတိတ် ဝေလငါးဖမ်းသင်္ဘော ဖြစ်ခဲ့သည့် သက်တမ်း ၄၀ ရှိ အော်ရိုရာသည် ရှက်ကယ်တန် အကြံပြုသော တိုက်ချင်းဆက် ဖြတ်လမ်းကို အထောက်အကူ ပြုစေရန် မက်မာဒိုဆောင်းဒ်ရှိ အီဗန်အငူ၌ အခြေစိုက်စခန်း ထောင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၁၉၁၅ ဇန်နဝါရီတွင် ရော့စ်ပင်လယ်အဖွဲ့သားများကို တင်ဆောင်လာလေသည်
အော်ရိုရာ၏ ကပ္ပတိန် အယ်နီယက် မက္ကင်တော့ရှ်က ကမ်းတက်လှုပ်ရှားမှုကို တာဝန်ယူသလို၊ ပထမတန်းအရာရှိ ဂျိုးဇက် စတန်းဟောက်က သင်္ဘောကို ကွပ်ကဲသည်
စတန်းဟောက်သည် အထက်အရာရှိများက သူ့ရွေးချယ်မှုကို ကန့်သတ်ထားသော်လည်း၊ စတန်းဟောက်၏ အတွေ့အကြုံ မပြည့်ဝမှုက မလျော်ကန်သော ဆောင်းခိုသင်္ဘောဆိုက်နေရာ ရွေးချယ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့ရာသည်
သင်္ဘော လွင့်မျောပြီးနောက် တက်မများ ပျက်စီးခြင်း၊ ကျောက်ဆူးများ ဆုံးရှုံးခြင်း အပါဝင် ရေခဲထဲ၌ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ပျက်စီးခြင်းကို ခံရရာ၊ အခြေအနေ အကြောင်းအကြောင်းကြောင့် စတန်းဟောက်သည် သင်္ဘောကို စွန့်ခွာရန် စဉ်းစားခဲ့သည်
အီဗန်အငူနှင့် ကြိုးမဲ့ ဆက်သွယ်ရန်၊ နောက်သော် နယူးဇီလန်နှင့် ဩစတြေးလျတို့ရှိ စခန်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများ မအောင်မမြင် ဖြစ်ခဲ့ရာ၊ တောင်ပိုင်း ဆောင်းနှင့် နွေဦးရာသီတလျှောက်လုံး ကြာရှည်စွာ မျောပါနေပြီး အန္တာတိက စက်ဝိုင်း၏ မြောက်ဘက်နေရာသို့ ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၁၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် နောက်ဆုံး ရေခဲများ ကွဲအက်ပြီး တလကြာသော် သင်္ဘောမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
ဆက်လက်ပြီး ပြင်ဆင်မှုနှင့် ရိက္ခာဖြည့်တင်းမှုများ ပြုရန် နယူးဇီလန်သို့ ရောက်သွားပြီးမှ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း အန္တာတိကသို့ ပြန်လာကာ ကမ်းခြေတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အသက်ရှင်ကျန်သူများကို ပြန်ကယ်ခဲ့ရသည်
သင်္ဘောလွတ်လာစဉ် သူ့၏ အခန်းကဏ္ဍ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း အော်ရိုရာသင်္ဘော ချဲမာဆိပ်ကမ်း ရောက်သည့်နောက် စတန်းဟောက်သည် ရော့စ်ပင်လယ်အဖွဲ့ ကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်များက ကွပ်ကဲအရာမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံရသည်၊ ထို့ကြောင့် သင်္ဘောသည် ကွပ်ကဲမှူးအသစ်၊ အတော်ပြောင်းလဲသွားသော သင်္ဘောသားများဖြင့် မက်မာဒိုဆောင်းဒ်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်
အော်ရိုရာ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုကြောင့် စတန်းဟောက်သည် နောက်ပိုင်း၌ ဗြိတိသျှအင်ပါယာအဖွဲ့၏ အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
တော်ဝင် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းဖြတ်ကျော် လေ့လာရေးကို အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းထားသည်
ပထမတဖွဲ့မှာ ဆာအားနက် ရှက်ကယ်တန် ဦး​ဆောင်ကာ အင်ဒါးရက်ဘက်ရှိ ဝဒ္ဒဲပင်လယ်သို့ ရွက်လွင့်ပြီး အခြေစိုက်စခန်း ဆောက်မည်၊ ထိုမှတဆင့် အုပ်စုတစုက တိုက်ကြီးကို ကန့်လန့်ဖြတ်လျက် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းမှတဆင့် ရော့စ်ပင်လယ်ဘက်က မက်မာဒိုဆောင်းဒ်သို့ ချီတက်မည်ဟု ရည်ရွယ်သည်
ဒုတိယတဖွဲ့မှာ အယ်နီယက် မက္ကင်တော့ရှ် ဦးဆောင်ကာ ရော့စ်ပင်လယ်အခြေစိုက်စခန်း၌ ကုန်းတက်ရမည်၊ တာဝန်မှာ ရှက်ကယ်တန်တို့ ချီတက်လာမည်ဟု မှန်းသည့် လမ်းကြောင်းတလျှောက် ရိက္ခာတဲနေရာများ ထားရမည် ဖြစ်ပြီး၊ ရှက်ကယ်တန်က ထိုမစ်ရှင်ကို အလွန်ပြတ်သားသည်ဟု ထင်မြင်လေသည်
ရှက်ကယ်တန်သည် ရော့စ်ပင်လယ်လုပ်ငန်းစဉ်အသေးစိတ်ကို အလွန် သိလိုစိတ် ဖြစ်ရကား၊ မိမိရာထူးကို လက်ခံရန် ဩစတြေးလျ ရောက်လာသောအခါ မက္ကင်တော့ရှ် မိမိသည် သင်္ဘောစုတ်တစင်းနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့မှန်း သိသွားကာ၊ သင်္ဘောပြင်ရန် ရန်ပုံငွေလည်း မရှိချေ
အခိုင်အခံ့ဆောက်ထားခဲ့သည် မှန်သော်လည်း အော်ရိုရာသင်္ဘောသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကြာနေပြီအပြင် အကြီးစားပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဒေါက်ဂလပ် မော်ဆင်၏ ဩစတြေးလျအာရှ အန္တာတိကလေ့လာရေးမှ မကြာသေးခင်ကမှ ပြန်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်
နာမည်ကြီး ဩစတြေးလျလူမျိုး ဝင်ရိုးစွန်းသိပ္ပံပညာရှင် အက်ဂျဝပ် ဒေးဗစ် ဝင်စွက်လာသော အခါမှ အော်ရိုရာကို နောင်တွင် အန္တာတိကတွင် အမှုထမ်းနိုင်အောင် ပြင်ရန်ငွေနှင့် အထောက်အကူများကို ဩစတြေးလျအစိုးက ထောက်ပံ့ခဲ့သည်
၁၉၁၄ ဒီဇင်ဘာတွင် ဩစတြေးလျမှ နောက်ဆုံး ရွက်လွင့်လာသော ရော့စ်ပင်လယ်အဖွဲ့၌၊ မက္ကင်တော့ရှ်၊ စွတ်ဖားခွေးများကို ထိန်းကျောင်းရသော အားနက် ဂျွိုက်နှင့် လှေသူကြီး ခေါ် သင်္ဘောမှူး (boatswain) ဖြစ်သော ဂျိမ်း စကော့တီ ပတန်တို့ သုံးဦးသာလျှင် အန္တာတိကတိုက်၏ အခြေအနေကို ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်သည်
အဖွဲ့တွင် တချို့မှာ အချိန်နီးကပ်မှ ဆွဲထည့်လိုက်သူများ ဖြစ်သည်၊ ပင်လယ်ကို တခါမျှ မမြင်ဖူးသူ မီးရထားသံလမ်း အင်ဂျင်နီယာ အက်ဒရီယန် ဒါနဲလီက အော်ရိုရာ၏ ဒုတိယအင်ဂျင်နီယာ အရာရှိ ဖြစ်လာချိန်တွင်၊  ကြိုးမဲ့အော်ပရေတာ တာဝန်ယူသူ လိုင်ယာနဲ ဟုခ်မှာ ၁၈ နှစ်သာ ရှိသေးသော အလုပ်သင် ဖြစ်သည်
အော်ရိုရာ၏ အရာရှိချုပ်မှာ ဂျိုးဇက် စတန်းဟောက် ဖြစ်ပြီး၊ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘော မောင်းနှင်ရေး ကုမ္ပဏီမှ ဖြစ်သည်
ထိုလေ့လာရေး၌ ပါဝင်ချိန်က ၂၆ နှစ် ရှိနေသူ စတန်းဟောက်သည် ရှက်ကယ်တန်၏ အစီအစဉ်ကို ကြားသည့်အချိန်က ဩစတြေးလျတွင် စိတ်ဓာတ်ကျကာ လေလွင့်နေချိန် ဖြစ်ပြီး၊ အော်ရိုရာ၏ ရာထူးကို လက်ခံရန် အမြန်လာခဲ့သည်
(Stenhouse, who was 26 years old when he joined the expedition, was in Australia recovering from a bout of depression when he heard of Shackleton's plans, and had travelled to London to secure the Aurora post.) လူငယ်ဘာဝအနေဖြင့် ဖရက်ဂျော့ နန်ဆင်၊ စကော့နှင့် ဝီလျံ စပီးယာ့ ဘရုစ်တို့၏ ဝင်ရိုးစွန်းစွန့်စားခန်းများကို ကြားပြီး စိတ်အား ထက်သန်နေသော်လည်း၊ စတန်းဟောက်သည် အန္တာတိကတိုက် ရေခဲပြင်အနေအထားနှင့် ပတ်သက်၍ အတွေ့အကြုံ လုံးဝ မရှိသူတည်း
ဩစတြေးလျဆိပ်ကမ်းမှ ခွာကတည်းကပင် နောက်ကျ၍ ရာသီကုန်ခါနီး ၁၉၁၅ ဇန်နဝါရီ၌ အော်ရိုရာသည် မက်မာဒိုဆောင်းဒ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်
အဖွဲ့သည် မူလအစီအစဉ်ထက် သုံးပတ် နောက်ကျ ကျန်နေသောကြောင့် မက္ကင်တော့ရှ်သည် စခန်းများ ဆောက်မည့် အလုပ်ကို ချက်ချင်း စတင်ရန်နှင့် သူကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်
၂၅ ဇန်နဝါရီအထိ၊ စတန်းဟောက်ကို သင်္ဘောကွပ်ကဲရန် လွှတ်ထားခဲ့ပြီး၊ သူကိုယ်တိုင်ကမူ ကုန်းပေါ်၌ အစောပိုင်းစွတ်ဖားလှည်းအုပ်စုများထဲမှ တစုကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်နေခဲ့သည်
ဆောင်းရာသီအတွက် ဆောင်းဒ်ရေလက်ကြားတခုလုံး မအေးခဲမီ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်တွင်၊ စတန်းဟောက်မှာ တန်ဆာပလာများနှင့် စတိုများကို ကုန်းပေါ်တင်ရာ၌ ကြီးကြပ်ရခြင်း နှင့် သင်္ဘောကို ဆောင်းခိုရန် လုံခြုံစိတ်ချရသော နေရာ ရှာဖွေခြင်းတို့ လုပ်နေရပေသည်၊ မက္ကင်တော့ရှ်၏ မသွားခင် ညွှန်ကြားချက်များက စတန်းဟောက်၏ ဦးစားပေး တာဝန် ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားလှသည်
မက်မာဒိုဆောင်းဒ်တွင် လုံခြုံသည်ဟု သိရသည့် တခုတည်းသော ဆောင်းခိုကျောက်ချရာနေရာမှာ ၁၉၀၁-၀၃ တွင် စကော့တို့၏ မူလ စူးစမ်းလေ့လာရေးအဖွဲ့၏ ရုံးချုပ် ဖြစ်သော ဟတ်ပွိုင့် ဖြစ်ပြီး၊ ဆောင်းဒ်ကို နှစ်ပိုင်း ခွဲထားသော ရေခဲမြစ်လျှာဟု သိကြသည့် ကျောက်ချွန်း၏ တောင်ဘက်နေရာပင် ဖြစ်လေသည်
သို့သော်၊ စကောတို့ လှေမှာ ရေခဲထဲ ခဲနေသည်မှာ နှစ်နှစ် ကြာပြီ ဖြစ်ရာ၊ ကယ်ဆယ်ရေးသင်္ဘော နှစ်စင်းနှင့် ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများစွာနှင့် လာလွှတ်ပေးရန် လိုအပ်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့ကြသည်
ရှက်ကယ်တန်က ဤသည်ကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ မက္ကင်တော့ရှ်ကို ညွှန်ကြားချက်များ ပေးပြီး၊ ကြက်လျှာစွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ဆောင်းခိုခြင်း မပြုဘဲ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆောင်းခိုရန် စတန်းဟောက်သို့ တဆင့် ပြောစေသည်
ယခင်က ဆောင်းဒ်ရေလက်ကြား၏ အကာအကွယ်မဲ့သော မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ မည်သည့်သင်္ဘောမှ ဆောင်းခိုခြင်း မရှိဖူးသဖြင့်၊ ဘာဦးနှောက်နဲ့ ဒီလိုလုပ်တာပါလိမ့်ဟု အတွေ့အကြုံ ရှိကြသော သင်္ဘောသား အားနက် ဂျွိုက်နှင့် ဂျိမ်း ပတန်တို့က သူတို့ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းထဲ အသီးသီး ရေးသားထားကြလေသည်
ဤခရီးစဉ် ပြီးသွားသည့် နောက်ပိုင်း၊ ရော့စ်ပင်လယ်အဖွဲ့ကယ်ဆယ်ရေးမစ်ရှင်ကို ဦးဆောင်သူ ဂျွန်ကင်းဒေးဗစ်က ရေးသည်မှာ ရှက်ကယ်တန်၏ ညွှန်ကြားချက်ကို ထိုအချိန်က လစ်လျူပြုခဲ့သင့်ကြောင်းနှင့် ရေခဲမည့်အန္တရာယ် ရှိပစေ၊ အော်ရိုရာကို ဟတ်ပွိုင့်၏ လုံခြုံရသော နေရာသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသင့်ကြောင်းတို့ ဖြစ်သည်
ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း၊ စတန်းဟောက်လည်း ရေခဲမြစ် ကြက်လျှာ၏ မြောက်ဘက်တွင် သင်္ဘောကို ကျောက်ချရန် ဦးစွာ ကြိုးပမ်းတော့သည်
လေလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲမှုက အော်ရိုရာကို ကြက်လျှာနှင့် တဖြည်းဖြည်းခဲလာသော ရေခဲစိုင်များကြား ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ် ဖြစ်ကာနီး အန္တရာယ်မှ ပွတ်ကာသီကာ ရှောင်ထွက်လာနိုင်ခဲ့သည်
ဆောင်းခိုမည့် နေရာကောင်းကို ရွေးရင်း ရွေးရင်း၊ နောက်ဆုံး စတန်းဟောက်သည် အီဗန်အငူတွင် ကျောက်ချရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်၊ ယင်းမှာ ကပ္ပတိန်စကော့၏ ၁၉၁၁ တယ်ရာနိုဗာ စခန်းချုပ်ရှိရာ ဖြစ်ပြီး၊ ရေခဲမြစ်ကြက်လျှာ၏ မြောက်ဘက် ရေမိုင် ခြောက်မိုင်(၁၁ ကီလိုမီတာ)ဝေးသည်
ကြိုးစားပမ်းစား ကျောက်ချပြီးနောက် ၁၄ မတ်တွင်၊  ပဲ့ပိုင်းကို အီဗန်အငူရှိရာ ကမ်းခြေဘက်သို့ လှည့်ထားပြီး၊ ၎င်းနေရာတွင် ကြီးမားသော ကျောက်ဆူးကြိုး နှစ်ချောင်းကို မြေကြီးထဲ အတော်နက်ဝင်အောင် အသေစိုက်ထားပြီးမှ စတန်းဟောက်သည် အော်ရိုရာကို အခြေကျအောင် လုပ်နိုင်သွားသည်
လေးလံသော ချိန်းကြိုးများနှင့်အတူ ကေဘယ်ကြိုးများကိုလည်း သင်္ဘောပဲ့ပိုင်း၌ တွဲဆက်ထားသည်
ဦးပိုင်းကျောက်ဆူးကြိုး နှစ်ချောင်းကိုလည်း ရေထဲချထားသည်
ဒုတိယတန်း အရာရှိ လစ္စလီ သွမ်ပဆန် ပြောပုံအရ၊ တိုက်သင်္ဘောကို ထိန်းဖို့ ကျောက်ဆူးကြိုးတွေ၊ ကြိုးလုံးကြီးတွေ လုံလောက်တယ်ဆိုသောကြောင့်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့အထိတော့ သင်္ဘောသည် ကမ်းခြေရေခဲထဲ၌ အခြေကျနေသေးသည်
အကာအကွယ်မဲ့သော အီဗန်အငူ၌ ကျောက်ချထားခြင်းကြောင့် အော်ရိုရာသည် ဆောင်းရာသီ၏ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းကို အပြည့်အဝ ခံနေရပေသည်
ဧပြီလလယ် ရောက်သော်၊ သင်္ဘောသည် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော လူသန်ကြီး တယောက်နဲ့ တူလာကာ၊ ရေခဲများ ရွေ့လျား၍ သင်္ဘောနှင့် ဆောင့်မိသံ၊ သင်္ဘော သိမ့်သိမ့်ခါခြင်းများ မပြတ် ဖြစ်ပွားနေသည်
ရာသီဥတု အခြေအနေပေးလျှင်၊ ကမ်းခြေရှိ အဖွဲ့များနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်မည့် ပြီးလျှင် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်ကို ဆက်သွယ်နိုင်မည့် ကြိုးမဲ့ အေရီယယ်တိုင်ကို ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်
အခြေစိုက်စခန်းများအတွက်ဟူ၍ ကျန်နေသည့် စွတ်ဖားလှည်းရိက္ခာများကို ကမ်းပေါ် တင်ထားသည်
သို့သော်လည်း အများအားဖြင့် ကမ်းခြေအဖွဲ့၏ တကိုယ်ရေသုံး ပစ္စည်းများ၊ လောင်စာဆီနှင့် သင်္ဘော၏ ကိရိယာတန်ဆာပလာများကို ကုန်းပေါ်တင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သင်္ဘောသည် ဆောင်းရာသီပတ်လုံး နဂိုနေရာ၌ မြဲနေမည်ဟု ယူဆထားပုံ ပေါ်သည်
မေလ ၆ ရက်၊ ည ၉ နာရီ၌ အလွန်ကြမ်းသော မုန်တိုင်းတလုံး တိုက်သည်၊ ကုန်းပတ်ပေါ်ရှိ လူများ ထိတ်ထိတ်ပျာပျာ ဖြစ်သွားသည်၊ အကြောင်းမှာ အဓိက ဟော်ဇာကြိုးလုံးကြီး နှစ်ချောင်း ကျောက်ဆူးမှ ထောင်းကနဲ ပြုတ်ထွက်သွားသည့် အသံကို ကြားလိုက်ရသောကြောင့်ပင်
လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနေသော ရေခဲများနှင့် လေတို့ နှစ်ရပ်ပေါင်း အားများကြောင့် အော်ရိုရာသည် မဟန်နိုင်ဘဲ ဆောင်းခိုစင်မှ ပြုတ်ထွက်ကာ၊ ကြီးမားသော ရေခဲချပ်များကြား၊ ဆောင်းဒ်အတွင်း စတင်မျောလေသည်
စတန်းဟောက်က အင်ဂျင်များကို မောင်းရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်၊ အင်ဂျင်အားနှင့်ဆိုလျှင် လေငြိမ်သည့်အခါ အော်ရိုရာသည် ကမ်းသို့ ပြန်ကပ်နိုင်ပေလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်သော်လည်း၊ အင်ဂျင်များမှာ ဆောင်းခိုစဉ် ပြုပြင်ရန်အတွက် စက်အစိတ်အပိုင်းများ ဖြုတ်ထားသည် ဖြစ်၍ ချက်ချင်း မနှိုးနိုင်ဘဲ ရှိလေသည်
မည်သို့ဆိုစေ၊ မြင်းကောင်ရေ ၉၈(၇၃ ကီလိုဝပ်)အင်ဂျင်နှင့် ဝင်ရိုးတချောင်းပါ ပန်ကာမှာ လိုအပ်သော အားကို မထုတ်ပေးနိုင်
မုန်တိုင်း၏ ဆူညံသံကြောင့် အီဗန်အငူကမ်းပေါ်ရှိ တဲထဲက သိပ္ပံပညာရှင် တစုမှာ ဘာမှ မကြားဟန် ရှိသည်၊ မနက်လင်းမှသာလျှင် သင်္ဘောကြီး ပျောက်သွားမှန်း သိကြပေလိမ့်မည်
အော်ရိုရာ ပြုတ်ထွက်စဉ် ကုန်းပတ်ပေါ်၌ လူ ဆယ့်ရှစ်ယောက် ပါပြီး၊ ကမ်းပေါ်တွင် ဆယ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်၊ အီဗန်အငူတဲထဲတွင် သိပ္ပံပညာရှင်လေးဦး ရှိပြီး၊ မက္ကင်တော့ရှ်နှင့် ဂျွိုက်ပါသော ပထမဆုံး စခန်းဆောက်သည့် အဖွဲ့ ခြောက်ဦးမှာ ရေခဲပင်လယ်ကို ဖြတ်ကာ အီဗန်အငူသို့ ပြန်ရန် အခွင့်အရေးစောင့်ရင်း ဟတ်ပွိုင့်၌ ပိတ်မိနေသည်
မေ ၈ ရက်အထိ သင်္ဘောသည် ရေခဲထဲ ပိတ်မိလျက်၊ မြောက်ဘက်သို့ အဆက်မပြတ် တိုက်သော တောင်ဝင်ရိုးစွန်း လေပြင်းကြောင့် မက်မာဒိုဆောင်းဒ်အလွန် ဟင်းလင်းပြင် ရော့စ်ပင်လယ်ထဲသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရသည်
မေ ၉ ရက်နေ့ ဒိုင်ယာရီထဲတွင် ရေခဲစိုင်ထုထဲမှာ မြန်မြန်ကြီး၊ ဘယ်ရွေ့နေတယ်ဆိုတာ ဘုရားပဲ သိတော့မယ်(...) ငါတို့အားလုံး ကျန်းမာရေးကောင်းတယ်(...) စိတ်ဓာတ်မကျသေးဘူး၊ တို့ ဖြတ်ကျော်နိုင်မှာပါဟု အော်ရိုရာ၏ အခြေအနေကို အကျဉ်းချုပ်ရေးသားထားသည်
မက်မာဒိုဆောင်းဒ်တွင် သင်္ဘောကို ဆောင်းခိုမည့် မျှော်လင့်ချက် မရှိတော့မှန်း သူသိပြီး၊ အီဗန်အငူတွင် ကျန်ရစ်သော သူများအတွက် စိတ်ပူကာ "သူတို့ အခြေမလှ ဖြစ်မှာ မြင်နေရပြီ(...)ငါတို့မှာ လက်ကျန်က ဘားဘာရီ၊ နောက်နှစ် စွပ်ဖားလှည်းဆွဲဖို့အတွက် အဝတ်တွေ ပါလာသေးတယ်"ဟု ရေးသားထားသည်
နောက်နှစ်ရက်အတွင်း လေသည် အားပြင်းလာရာ သင်္ဘောသားများ ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ၊ သို့သော် မေလ ၁၂ ရက်တွင် ရာသီဥတုက ယာယီကြိုးမဲ့ အေရီယယ်တိုင် ထောင်နိုင်အောင် ကောင်းမွန်လာ၍ ဟုခ်သည် ကမ်းပေါ်ရှိလူများကို ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားသည်
သူပို့သော မော့စ်(morse)ကြေးနန်းသည် အီဗန်အငူသို့ မရောက်
ထုတ်လွှင့်စက်၏ လှိုင်းအလျားသည် မိုင် ၃၀၀ (၄၈၀ ကီလိုမီတာ)ထက် မကျော်လွန်သော်လည်း၊ ဟွတ်သည် ရေမိုင် ၁၃၀၀ (၂၄၀၀ ကီလိုမီတာ) ကျော်သော မက်ကွာရီကျွန်းရှိ ရေဒီယိုဌာနကို ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းလည်း မအောင်မြင်ပြန်
မေ ၁၄ တွင် ကျန်သော ဦးပိုင်းကျောက်ဆူးကြိုးပြတ် နှစ်ချောင်းမှာလည်း သင်္ဘောမှောက်ရန် ခြိမ်းခြောက်လာသဖြင့် ဖြုတ်ပစ်လိုက်ရသည်
နောက်ရက်များအတွင်း  ရေခဲချပ်များ ထူထဲလာပြီး၊ ပိုဆိုးလာသော ရာသီဥတုကြောင့် ထိုအခြေအနေမျိုး၌ အင်ဂျင်နှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် ကျောက်မီးသွေး ဖြုန်းရာ ကျ၍ ဘွိုင်လာများကို ပိတ်ပစ်လိုက်သည်
သင်္ဘောပေါ် ရေချိုရရန်မှာလည်း အခက်အခဲ ဖြစ်လာသည်
ရေခဲတောင်ကြီးများကို မြင်နေရသော်လည်း၊ ထိုစဉ်က ရာသီဥတုအခြေအနေအရ ထိုအထိ ဖြတ်နိုင်ရန် ဝေးကွာလွန်း၍ သောက်ရေရရန် သင်္ဘောသားများသည် နှင်းကိုသာ စုဆောင်းရသည်
အစာမှာ ပြဿနာနည်းသည်၊ သင်္ဘောနား ကပ်လာသော ပင်ဂွင်းနှင့် ဖျံများသည် အော်ရိုရာလိုအပ်နေသော ရိက္ခာပင် ဖြစ်သည်
စိတ်ဓာတ် တက်ကြွနေစေရန် မေလ ၂၄ ရက် ဓနသဟာယနေ့ ဆင်နွဲရာတွင် သင်္ဘောသားများကို ရမ်အရက် ရာရှင်နှင့် ပေးသောက်သည်
မေလ ၂၅ ရက်တွင်၊ အော်ရိုရာသည် ဝိတိုရယ(ဗစ်တိုးရီးယား)ကျွန်း ကမ်းရိုးတန်းသို့ မျောလာကာ၊ အစွန်းတွင် တွန့်လိမ်ကာ တည်ရှိနေသော ရေခဲတုံးကြီးများကို ကြည့်ပြီး၊ သင်္ချိုင်းကုန်းနှင့် တူသည်ဟု မြင်ကွင်းကို သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
အော်ရိုရာသည် သူ့ပတ်လည်တွင် ရွေ့လျားနေသော ရေခဲများကြောင့် အမြဲ အန္တရာယ် ရှိနေသည်
အော်ရိုရာ ရေခဲထဲပိတ်မိပြီး လှေကွဲပါက ရေခဲကမ်းပေါ် အချိန်မရွေး တက်နိုင်အောင် စွတ်ဖားနှင့် ရိက္ခာများ အသင့်ပြင်ထားရန် စတန်းဟောက်က သင်္ဘောသားများကို အမိန့်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ထိုအန္တရာယ် ကျော်လွန်သွားသည်
စတန်းဟောက် ဘာလုပ်ရမည်ကို စဉ်းစားနေစဉ်၊ ရက်သတ္တပတ်များစွာ တိတ်ဆိတ်နေခဲ့ကြသည်
အကယ်၍ သင်္ဘောသည် ရေခဲများဝိုင်းလျက် ရေခဲပင်လယ်ထုကလည်း ခံနိုင်ရည် ရှိမည်ဆိုပါက စွတ်ဖားတစုကို ကိရိယာ၊ ရိက္ခာများနှင့်အတူ အီဗန်အငူသို့ စတန်းဟောက် ပြန်လွှတ်လိုသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် မြောက်ဘက်သို့ ဆက်မျောမည် ဆိုလျှင်၊ ရေခဲထဲမှ သင်္ဘော လွတ်သည်နှင့် ချက်ချင်း နယူးဇီလန်သို့ အရင် ဦးတည် ခုတ်မောင်းမည်၊ ပြန်ပြင်ဆင်၊ ရိက္ခာဖြည့်တင်းပြီးမှ စက်တင်ဘာ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာတွင် အီဗန်အငူသို့ ပြန်လာမည်
ဇူလိုင် ၉ ရက်အထိ မျောပါသော အရှိန်မှာ မြန်လာပြီး၊ ရေခဲထုထဲ ဖိအားမြင့်လာသည့် လက္ခဏာများ ပေါ်လာသည်
ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် သင်္ဘောသည် ဘေးနှစ်ဖက်မှ ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ် ညှစ်နေသည့် အခြေဆိုက်ကာ၊ တက်မသည် ပြင်မရအောင် ကြေမွသွားသည်
ဟုခ်၏ ဒိုင်ယာရီတွင် "လက်တွေအကုန်လုံးက ရေခဲပြင်ပေါ် ခုန်ချဖို့ အသင့်ပြင်ထားကြပြီ၊ နစ်တော့မှာ သေချာနေပုံပဲ"ဟု ရေးသည်
နောက်တနေ့ စတန်းဟောက် သင်္ဘောကို စွန့်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေစဉ်၊ ရေခဲထဲ၌ ရွေ့လျားမှုအသစ် ဖြစ်လာပြီး၊ အော်ရိုရာသင်္ဘောကြီး လုံခြုံသော နေရာသို့ ရောက်လာပြန်သည်
စွန့်ခွာရန် အစီအမံကို ဖျက်လိုက်ပြီး၊ ဟုခ်သည် ကြေးနန်းတိုင်ကို ပြန်ပြုပြင်၍ ထောင်ကာ မက်ကွာရီကျွန်းနှင့် အဆက်အသွယ်ရရန် ကြိုးပမ်းပြန်သည်
ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် မျောပါသည့် ရက်များအတွင်း ဦးဆုံး နေလုံးထွက်လာလေသည်
အော်ရိုရာသည် တည်ငြိမ်နေပြီး၊ အီဗန်အငူ မြောက်ဘက် ရေမိုင် ၃၆၀ (၆၇၀ ကီလိုမီတာ) အကွာသို့ ရောက်နေကာ၊ ဝိတိုရိယကျွန်း၏မြောက်ဘက်စွန်းရှိ အဒရဲအငူအနား၊ ရော့စ်ပင်လယ်နှင့် တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာတို့ ပေါင်းစည်းသည့် နေရာနား ရောက်နေသည်
သင်္ဘောသည် အဒရဲအငူကို လွန်သော်၊ လမ်းကြောင်းပြောင်းကာ အနောက်မြောက်ယွန်းယွန်းသို့ မျောသည်
ဩဂုတ် ၁၀ ရက်တွင် အငူ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ရေမိုင် ၄၅ (၈၃ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရောက်နေပြီ၊ တနေ့လျှင် ပျမ်းမျှ ရေမိုင် ၂၀ (၃၇ ကီလိုမီတာ) ဝန်းကျင် မျောပါနေသည်ဟု စတန်းဟောက်က မှန်းဆသည်
ရက်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက်၊ စတန်းဟောက်က သင်္ဘောသည် ဟိုမရောက် ဒီမရောက် ရှေ့မျောလိုက်၊ နောက်ရောက်လိုက်နှင့် တိုးတက်မှုမရှိဟု မှတ်တမ်းတင်သည်
"ဒါပေမယ့် တို့ အပြစ်မတင်နိုင်ဘူး၊ စိတ်ရှည်ရမယ်" ကျီးသိုက်မှ တက်ကြည့်လျှင် အဝေးမှ ရေပြင်ကျယ်ကို တွေ့နေရသည်ဟု ရေးသည်
ရေခဲစိုင်မျော၏ အစွန်ဖျားသို့ ရောက်လုနီးလာ၍ ယာယီသုံး ခတ်တက်တချောင်းကို စတင် ဆောက်လုပ်သည်
ကြေမွသော လှော်တက်အပျက်အစီးကို ဖယ်ရှားရာတွင် အင်ဂျင်နီယာ ဒါနဲလီက ဆောင်ရွက်သည်
ယာယီလှော်တက် ဆောက်ပြီး ဩဂုတ် ၂၆ မှစ၍ အော်ရိုရာ ရေခဲမှ လွတ်သည်နှင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေသည်
ပဲ့ပိုင်းကို ကျော်၍ ရေချပြီး၊ ရိုးရိုးလှော်တက်ကြီး တချောင်းကဲ့သို့ လူလက်ဖြင့် လှော်ရမည်
ဩဂုတ် ၂၅၊ ဟုခ်သည် မက်ကွာရီကျွန်းနှင့် နယူးဇီလန်ကြား အပြန်အလှန် လှိုင်းစဖမ်းသည်
ဩဂုတ်လအကုန်တွင် လွတ်မည့် အရိပ်အယောင် ပေါ်လာသည်၊ သင်္ဘောအောက်တွင် လှိုင်းစီးနေသည်ကို သိသာလာသည်
သို့သော်လည်း၊ စက်တင်ဘာတွင်၊ ရာသီတကျော့ပြန် ဆိုးရွားလာကာ မုန်တိုင်းလေပြင်းကြောင့် ကြေးနန်းတိုင် ပျက်စီးသွားပြီး၊ ဟုခ်ကြိုးစားမှု ရပ်တန့်သွားသည်
စက်တင်ဘာ ၂၂၊ အော်ရိုရာသည် လူမနေသော ဘာလနီကျွန်းကို မြင်သော်၊ စတန်းဟောက်က အီဗန်အငူမှ ရေမိုင် ၇၀၀ ကျော် (၁၃၀၀ ကီလိုမီတာ) ပေါက်လာကြောင်း တွက်ချက်မိကာ၊ အံ့ဩဖွယ် မျောပါမှုတခုဟု ဆိုထားသည်
နောက်လများတွင် အော်ရိုရာ၏ အခြေအနေမှာ မဆိုစလောက်သာ အပြောင်းအလဲ ရှိသည်
စတန်းဟောက်သည် စိတ်ဓာတ်မကျဆင်းစေရန် အထူးကြိုးစား၍၊ အားလပ်ချိန်တွင် ရေခဲပြင်ပေါ်၌ ဘောလုံးနှင့် ခရစ်ကက်ကဲ့သို့သော အပျော်အားကစားများ တတ်နိုင်သလောက် ပြုလုပ်ပေးသည်
နိုဝင်ဘာ ၁၁ တွင် အန္တာတိက်စက်ဝိုင်းကို ဖြတ်ကျော်မိသောအခါ၊ သင်္ဘောတဝိုက်ရှိ ရေခဲများ စတင်အရည်ပျော်လေသည်၊ "မုန်တိုင်းကောင်းကောင်းသာ တချက်တိုက်လိုက်ရင်၊ လှေက ကွဲဖို့ပဲ"ဟု စတန်းဟောက်က ရေးသည်
ခရစ္စမတ် နီးကပ်လာပြီး၊ ရေခဲများမှာလည်း မာနေဆဲ၊ စတန်းဟောက်သည် သင်္ဘောသားများကို စားသောက်ပွဲ လုပ်ခွင့်ပြုလိုက်သော်လည်း၊ မှတ်တမ်းထဲ၌မူ ဤသို့ ရေးသားထားသည် "ဒီ အားရပါးရလွေးနေတဲ့ ပွဲတော်ကြီး မြန်မြန်ပြီးဖို့ ဘုရားသခင်ကို ဆုတောင်းခဲ့တယ်(...) ငါတို့ ဒီမှာ လွေးနေချိန်မှာ အီဗန်အငူမှာ ဟိုလူတွေတော့ စားရမဲ့ သောက်ရမဲ့ ဖြစ်နေတော့မှာပါပဲ" ရက်အနည်းငယ်ကြာသော် နှစ်သစ်ကူးပွဲ ကျင်းပပြီး၊ သံပြိုင်အဖွဲ့က "Rule, Britannia"နှင့် "God Save the King."ကို သံပြိုင်ဆိုသည်
၁၉၁၆ ဇန်နဝါရီလ၏ အစောပိုင်းရက်များတွင် သင်္ဘောကို ထိန်းထားသော ရေခဲချပ်များသည် နေရောင်အောက်တွင် စတင်ကွဲအက်လာသည်
Stenhouse surmised that, after repairs in New Zealand: "if we could leave Lyttleton (sic) at the end of February, with luck and a quick passage south we might make Hut Point before the general freezing of the Sound." မြန်မြန်ရွေ့နေသော ရေခဲများကို သင်္ဘောမှ ခပ်လှမ်းလှမ်း၌ မြင်နိုင်သည်၊ ဇန်နဝါရီ တလလုံးလုံး အော်ရိုရာသည် ပိတ်မိနေတုန်း ဖြစ်သည်
အန္တာတိက်နွေ အားပျော့လာသည့်နှင့်အညီ အော်ရိုရာ နောက်တနှစ် ထပ်ပိတ်မိနိုင်သည်ကို တွေးမိသော စတန်းဟောက်သည် ရိက္ခာနှင့် လောင်စာဆီများကို တွက်ဆပြီးနောက်၊ ဖျံ၊ ပင်ဂွင်းကို များများ ဖမ်းရန် အမိန့်ပေးသည်
This proved difficult, as the soft state of the ice made travel away from the ship hazardous. သင်္ဘောကို ဝန်းရံထားသော ရေခဲများ အရည်ပျော်လာ၍၊ သစ်ပြားအစပ်များ ပွင့်ပြီး၊ ပန့်များပုံမှန် အလုပ်လုပ်အောင် လိုသော ရေများ တနေ့လျှင် သုံး-လေးပေ(တမီတာ)ခန့် ဝင်နေသည်
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ တွင် သင်္ဘောသားများ အလုပ်များနေစဉ်၊ သင်္ဘောတဝိုက်ရေခဲများ နောက်ဆုံး ကွဲထွက်သွားသည်
မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ရေခဲချပ် တခုလုံး အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ကြေမွသွားကာ၊ ရေပင်လယ် ပွင့်ကာ၊ အော်ရိုရာမှာ လွတ်လပ်စွာ ပေါလောပေါ်လာသည်
နောက်တနေ့တွင် ရွက်များ ဆင်ရန် စတန်းဟောက်က အမိန့်ပေးသော်လည်း၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်တွင် လက်ကျန် ရေခဲထုကြောင့် ရပ်သွားပြီး၊ နှစ်ပတ်ကျော်ကျော် မရွေ့နိုင်ခဲ့
ကျောက်မီးသွေး နည်းနေ၍ စတန်းဟောက်က အင်ဂျင်ကို မခုတ်ရက်သော်လည်း၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် မလွဲသာသည့်အဆုံး ခုတ်မောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ကာ၊ အင်ဂျင်ကို အရှိန်မြှင့်ရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်၊ နောက်တနေ့တွင် အင်ဂျင်အားကြောင့် သင်္ဘောသည် ရှေ့သို့ တက်လာသည်
ရပ်လိုက် စလိုက်နှင့် မတ် ၆ တွင် ကျီးသိုက်မှ နေ၍ ရေခဲထု အစွန်အဖျားကို မြင်လာသည်
မတ် ၁၄ တွင် ရေခဲထုကို နောက်ဆုံး ရှင်းနိုင်သွားပြီး၊ ရေမိုင်ပေါင်း ၁၆၀၀ (ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀) ကျော် ၃၁၂ ရက်ကြာ မျောပါခြင်း အဆုံးသတ်သွားသည်
လတ္တီကျု ၆၄ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ် တောင်၊ လောင်ဂျီကျု ၁၅၇ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ် အရှေ့တွင် ပင်လယ်ပြင်သို့ ရောက်လာသည်ဟု သင်္ဘောအခြေအနေကို စတန်းဟောက်က မှတ်တမ်းတင်သည်
ရေခဲထဲမှ ခွဲထွက်လာရာ၌ နှောင့်နှေးမှုကြောင့် အီဗန်အငူသို့ လျင်စွာ ပြန်သွားကယ်ဆယ်နိုင်မည့် စတန်းဟောက်၏ မျှော်လင့်ချက်များ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်
ယခု သူဦးစားပေး လုပ်ရမည်မှာ နယူးဇီလန်သို့ ပြန်ပြီး၊ လာမည့် နွေဦးတွင် အန္တာတိကသို့ ပြန်လာရန် ဖြစ်သည်
စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်ရသော ရေခဲထုထဲမှ နောက်ဆုံးပတ်များတွင် ကြိုးမဲ့ ကြေးနန်း ကိရိယာများနှင့် အလုပ်လုပ်နေခဲ့သော ဟုခ်သည် တဖန် ထုတ်လွှင့်မှုကို စတင်ခဲ့သည်
သူနှင့် ကျန်သင်္ဘောသားများ သတိမပြုမိသည်မှာ မျောပါစဉ်တုန်းက သူတို့နှင့် အနီးဆုံး မက်ကွာရီကျွန်းပေါ်ရှိ ကြေးနန်းရုံသည် မကြာသေးခင်က ဩစတြေးလျအစိုးရက ချွေတာရေးအနေဖြင့် ပိတ်ပစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မတ် ၂၃ တွင်၊ အထူးထောင်ထားသော ပေ ၈၀ (၂၄ မီတာ)ရှိ လေးဆင့်ကြေးနန်းတိုင်ဖြင့်၊ ပါးလွှာလှသော လေထုအခြေအနေကြားမှ အချက်ပြသတင်း ဟုခ် ပေးပို့လိုက်ရာ၊ နယူးဇီလန်ရှိ ဘလဖ်ဌာနသို့ ရောက်သွားသည်
နောက်တနေ့၊ သူ့အချက်ပြကို တစ်မေးနီးယားရှိ ဟိုဘတ်တွင် ရရှိသည်၊ နောက်ရက်များတွင် သူသည် အော်ရိုရာသင်္ဘော၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်နှင့် လေလွင့်နေရသည့် ကမ်းခြေအဖွဲ့၏ ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင်ကို သတင်းပို့ခဲ့သည်
ဤ သတင်းပို့ချက်များသည် ထုတ်လွှင့်ချက် ဝန်ဆောင်နိုင်သော နယ်ပယ်ကို ဝေးဝေး ကျော်လွန်၍ တကမ္ဘာလုံးသို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်
အော်ရိုရာ၏ ရေခဲပြင်မှ လုံခြုံရာသို့ သွားသော ခရီးသည် နှေးကွေးပြီး၊ အန္တရာယ် ရှိခဲ့သည်
ကျောက်မီးသွေး မလောက်ငမှာ စိုး၍ အင်ဂျင်ကို အကန့်အသတ်ဖြင့် ခုတ်ရခြင်း၊ လွယ်လင့်တကူ အရေးပေါ်လုပ် ခတ်တက်က ပဲ့ကိုင်ရ ခက်ခဲခြင်း၊ အန္တရာယ်များစွာကြား သင်္ဘောသည် အကြိမ်များစွာ နစ်တော့မလို ဖြစ်ခြင်းတို့ ရှိခဲ့သည်
ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ် ရသည့်တိုင်၊ ကယ်ဆယ်ရေး အကူအညီ တောင်းခံပါက လေ့လာရေးအဖွဲ့အတွက် တရှက်ကနေ နှစ်ရှက် ဖြစ်မှာ စိုး၍ စတန်းဟောက်က အစဦးတွင် တိုက်ရိုက်အကူအပံ့ မတောင်းခံလိုပေ
သို့သော်လည်း၊မတ်လ ၃၁ မုန်တိုင်းထန် ရာသီတွင် နယူးဇီလန် ကပ်လာသော အော်ရိုရာသည် ကျောက်ဆောင်များနှင့် တိုက်မိတော့မည့် အန္တရာယ်ကြောင့် အကူအညီ တောင်းခံရန် သဘောတူလိုက်ရသည်
နှစ်ရက်ကြာပြီးနောက် ဆွဲသင်္ဘော ဒါန်ဒင်းသည် သင်္ဘောဆီ ရောက်ပြီး၊ ကယ်သည်
နောက်မနက် ၁၉၁၆ ဧပြီ ၃ ၌ ချယ်လ်မားဆိပ်ကမ်းသို့ အော်ရိုရာကို ခေါ်ဆောင်လာသည်
နယူးဇီလန်သို့ ရောက်သည်နှင့် စတန်းဟောက်သည် ၁၉၁၄ ဒီဇင်ဘာ သူတို့ အုပ်စု ဂျော်ဂျီယာတောင်ပိုင်းကျွန်းမှ စထွက်လာကတည်းက ရှက်ကယ်တန်နှင့် ဝဒ္ဒဲတို့ ပင်လယ်အဖွဲ့၏သတင်း ဘာတခုမှ မကြားရသေးကြောင်း သိသွားသည်၊ တော်ဝင် အန္တာတိကတိုက် ဖြတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့လုံး ကယ်ဆယ်ရေး လိုအပ်နေပုံ ပေါ်သည်
စတန်းဟောက်ကို လန်ဒန်ရှိ လေ့လာရေးအဖွဲ့ချုပ်မှ သတင်းပို့သည်မှာ အစောပိုင်းကတည်းကပင် ရန်ပုံငွေများ ကုန်ခမ်းနေပြီ ဖြစ်၍ အော်ရိုရာသင်္ဘောအတွက် လိုအပ်သော ကုန်ကျငွေကို တနေရာရာမှ ရှာဖွေရန် ဖြစ်သည်
အာဏာပိုင်များ၏ စိတ်ထဲတွင် ရှက်ကယ်တန်အဖွဲ့ကို ကယ်ဆယ်ရေးကို အီဗန်အငူ၌ စွန့်ပစ်ခံခဲ့ရသော လူများထက် ဦးစားပေးနေသည်မှာ မြင်သာနေသည်
အင်းမလှုပ် အဲမလှုပ်ဖြင့် ဇွန်လအစ၌ ဖောက်ကလန်ကျွန်းစုတွင် ရှက်ကယ်တန် ရုတ်တရက် ပြန်ပေါ်လာသည်အထိ ဖြစ်သည်
ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် အစိုးရတို့က ထိုတွင်မှ ရို့စ်ပင်လယ် ကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့ကို ငွေကြေး အတူတကွ ထောက်ပံ့ရန် သဘောတူကြပြီး၊ ဇွန် ၂၈ တွင် အော်ရိုရာကို စပြင်ဆင်သည်
ရေယာဉ်၏ အဓိက တာဝန်ရှိကပ္ပတိန် တဦးအနေနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ကို သူ ဦးဆောင်ရလိမ့်မည်ဟု မှတ်ယူသော်လည်း၊ ကော်မတီက ရှက်ကယ်တန်၏ ရော့စ်ပင်လယ် လေ့လာစူးစမ်းရေးအဖွဲ့၏ ကနဦး ဖွဲ့စည်းပုံကို ဝေဖန်၍ တရားစွဲသည်
ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့အတွက် သူတို့ကိုယ်ပိုင် ကွပ်ကဲမှူးကို ခန့်အပ်လိုသော်လည်း၊ ရှက်ကယ်တန်ကို သစ္စာရှိသူ စတန်းဟောက်က သူတို့ကို လက်မခံ
ဆောင်းခိုရာ ကံမကကောင်းစွာ ရွေးချယ်ချက်ကို အစဖော်ပြီး၊ စတန်းဟောက်သည် ကွပ်ကဲရေးအတွက် လုံလောက်သော အတွေ့အကြုံ ရှိမရှိ သူတို့က မေးခွန်းထုတ်သည်
မရေမရာဖြင့် လများ ကြာပြီးနောက်၊ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်စွဲဖြင့် သတင်းစာမှ တဆင့် ဂျွန်ကင်းဒေးဗစ်ကို အော်ရိုရာ၏ ကပ္ပတိန်သစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ကြောင်း စတန်းဟောက် သိရသည်
ဤအစီအစဉ်ကို မပူးပေါင်းရန် ရှက်ကယ်တန်က တိုက်တွန်း၍ စတန်းဟောက်သည် အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ငြင်းပယ်ရာ၊ သွမ်ပဆင်၊ ဒါနဲလီနှင့် ဟုခ်နှင့်အတူတူ အလုပ်ပြုတ်လေသည်
Shackleton arrived in New Zealand too late to influence matters, beyond arranging his own appointment as a supernumerary officer on Aurora before her departure for Cape Evans on 20 December 1916.၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၇ ဝယ်၊ လုံးဝ လူသစ်သင်္ဘောသားများ လိုက်ပါလာသော အော်ရိုရာသည် အီဗန်အငူသို့ ရောက်ပြီး၊ ရော့စ်ပင်လယ်ကမ်းခြေအဖွဲ့မှ ရှင်ကျန်သူ ၇ ယောက်ကို ကယ်တင်သည်၊ မက္ကင်တော့ရှ်၊ ဗစ်တာ ဟေးဝပ်နှင့် အာနိုး စပင်ဆာ-စမစ်တို့ အားလုံး သေဆုံးသည်
ဤသည်မှာ ထိုရေယာဉ်၏ အန္တာတိကတိုက် ရေပြင်သို့ နောက်ဆုံး ခရီး ဖြစ်သည်၊ နယူးဇီလန်သို့ ပြန်ရောက်သော် ရှက်ကန်တန်သည် ကျောက်မီးသွေးတင်သော ကုမ္ပဏီသို့ ရောင်းပစ်လိုက်သည်
အော်ရိုရာသည် နယူးဆောက်ဝေး၊ နယူးကာဆယ်မှ ထွက်ခွာပြီး၊ ၂၀ ဇွန် ၁၉၁၇ တွင် ချီလီသို့ သွားရာ၊ နောက်ထပ် မတွေ့ရတော့ဘဲ ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၈ တွင် လန်ဒန်ရှိ လွိုက်စ်အာမခံကုမ္ပဏီက ပျောက်ဆုံးနေသည်ဟု တရားဝင် ထုတ်ပြန်သည်
ပျောက်ဆုံးသွားသူများထဲတွင် ရော့စ်ပင်လယ်အဖွဲ့ စူးစမ်းလေ့လာရေးတလျှောက်လုံး သင်္ဘောမှူး ဖြစ်ခဲ့သူ ဂျိမ်း ပတန်လည်း ပါပြီး၊ ကယ်ဆယ်ရေးတွင် လိုက်ပါခဲ့သေးသည်
၁၉၂၀ ၌ အော်ရိုရာသင်္ဘောပေါ်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကို အသိအမှတ် ပြုသည့်အနေဖြင့် စတန်းဟောက်ကို ပဉ္စမ​ ဂျော့ဘုရင်က ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ အရာရှိ(OBE)အဖြစ် ရာထူး ပေးလေသည်
ဥက္ကံရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
စက္ခု, သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ, မန-ဟူသော သံယောဇနိယဓမ္မတို့၌ ဖြစ်သော သံယောဇဉ် အနှောင်အဖွဲ့တို့ကို ပယ်စွန့်ရန် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး-ဟူသော တစ်ခုတည်းသောတရားကို ဖြစ်စေအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများရမည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အကျိုးအာနိ သင်ကြီးမားသော အာနာပါနဿတိပွားများပုံကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
၁၂၀၇ (၁) ရက်
လက်ပန်ညီနောင်ရွာ၊ ညောင်ချောင်း
မက္ခလိဂေါသာလ ဆရာကြီး(မက္ခလိသည် ရှင်တော်ဂေါတမနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည့် ပူရဏကဿပစသောတိတ္ထိဆရာကြီး ၆-ဦးတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
သူသည် ရွှံ့ညွှန်ရှိရာ မြေပေါ်၌ ဆီအိုးကို ယူသွားခိုက် သခင်က “ချစ်သား မချော်လဲစေနှင့် ဟု ကြိုတင်သတိပေးပါလျက် ချော်လဲခဲ့ရာ သခင်ကို ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးမည့်ဟန် ပြင်စဉ် သခင်က အနီးသို့ပြေးသွားပြီး ပုဆိုးစွန်းကို ဆွဲကိုင်လိုက်လေသည်
သူသည်ပုဆိုး ချွတ်ထားခဲ့၍ ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်ထွက်ပြေးသွား ပြီးနောက် အဝတ် မဝတ်ဘဲ နေလေသည်
ယင်းသို့နေသဖြင့် လူအများက အလိုနည်းသူ ရဟန္တာဟုထင်မှတ်ကာ ကြည်ညိုကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ကြကုန်၏၊ ထိုအခါမှ စ၍ နောက်လိုက် တပည့်သာဝကများ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာရာ ၅-ရာအထိ ရှိလာသည့်အတွက် အစေလကတိတ္ထိယဆရာကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်
“မာခလိ-မချော်လဲစေနှင့်” ဟူသော စကားကို အစွဲ ပြု၍ “မက္ခလိ” ဟူသော အမည်ကို ပဌမ ရရှိသည်
ဂေါသာလရွာသား ဖြစ်သောကြောင့် တစ်နည်း နွားခြံ၌ မွေးဖွားသောကြောင့် “ဂေါသာလ”ဟူသော ဒုတိယအမည်ကို ထပ်ဆင့်ရရှိသည်
ယင်းပုဂ္ဂိုလ်သည် သာဝတ္ထိအနီး သာရဝါန၌မွေးဖွားသည်
သူ့ဖခင်၏ အမည်မှာ မင်္ခလိဖြစ်၍ မိခင်မှာဘဒ္ဒါဖြစ်သည်
သူ့ဖခင်မှာ မင်္ခ  အရုပ်ကားရောင်းချသူ, နွားများစွာမွေးသူ, နွားများစွာ ပိုင်ဆိုင်သူဖြစ်၍ သားဖြစ်သူကို ဂေါသာလမင်္ခလိပုတ္တဟုခေါ် သည်ဟူသော ဥဗာသကဒသာအိုခေါ် ဂျိန်း CS ကျမ်းစာ၏ အဆိုကိုလည်းကောင်း၊ မစကရိ (န်)သာ ၎င်း၏အမည်ရင်းဖြစ်ဟန်တူသည်
မစကရိ(န်)  ဝါးတောင်ဝှေးကိုင်သူဟု ပါဏိနီဆရာ အနက်ဆိုသည်ဟူသော ဒေါက်တာ ဘရူးဝါး၏အဆိုကိုလည်းကောင်းD-P-P-N၌ ဖော်ပြထားသည်
(“ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံနှင့် ယင်း၏ အကျိုးမရှိ
ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံကို ပြုဖွယ်မလို၊ အားထုတ်စရာမလို” ဟူသော အယူဝါဒကို မက္ခလိအယူဝါဒဟုဆိုသည်
(ဤသုတ်၌-အဝတ်အထည်များတွင် လူဆံချည်ဖြင့်ရက် လုပ်ထားသော အဝတ်အထည်များကို စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်၍ အယုတ်ညံ့ဆုံးဟု ဆိုရသကဲ့သို့ အယူဝါဒများတွင် ကံကံ၏အကျိုးမရှိစသည်ဖြင့် ခံယူထားသော မက္ခလိအယူဝါဒကို လူ အများဆင်းရဲကြောင်းဖြစ်၍ အယုတ်ညံ့ဆုံး အယူဝါဒဟု ဆိုရသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ယင်းဝါဒပိုင်ရှင် မက္ခလိကိုလည်း ငါးထောင် မြုံးနှင့် တူသောကြောင့် လူထောင်မြုံး ဟူ၍ လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်
ဩစတြေးလျ အိုးပင်း သည် ဂရင်းစလင်း တင်းနစ်ပြိုင်ပွဲ ၄ ခုအနက် တစ်နှစ်အတွင်း ပထမဦးဆုံး ပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ နွေရာသီ ဇန်နဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် ကျင်းပသည့် အရေးပါသော ကြေးစား တင်းနစ်ပြိုင်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်
ယင်းပြိုင်ပွဲကို ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ကစားသမားများသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်အထိ မျက်ခင်းကွင်းပေါ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ မဲလ်ဘုန်းဥယျာဉ် မြေမာကွင်း၌ ကျင်းပသည်
ထန်းခင်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankhingyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ လယ်ဓမ္မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်ဖာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ တောင် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၆၀ ဦး၊ မ ၆၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်းနုနွယ်ဆူးပေါက်ပင် (Amaranthus spinosus) သည် အာရန်သကီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်spiny amaranth, prickly amaranth သို့မဟုတ် thorny amaranthဟုခေါ်ကြသည်
ယင်းအပင်သည် မူလက အမေရိကဒေသတွင် အရင်းခံသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးများ၌ မဖိတ်ခေါ်ပဲရောက်ရှိလာသော ပေါင်းမြက်များအဖြစ်လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဆိပ်ရှိသော ပေါင်းမြက်အဖြစ်လည်းကောင်း တွေ့ရတတ်သည်
အာရှတိုက်တွင်ကား ဆန်၊စပါးစိုက်ပျိုးရေးအတွက် အဓိကပေါင်းမြက်အဖြစ်တွေ့ရှိနေရသည်
ဆူးရှိသော အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်
ပင်စည် နှင့် အကိုင်း များတွင် မြောင်းပါ ရှိ၏
၁ ပေ မှ ၅ ပေ ထိ မြင့်သည်
ပင်စည်နှင့် အကိုင်း ကြားများမှ ဖြောင့်၍ မာသော ဆူးများထွက်သည်
အလျား ၁၁၂ လက်မ မှ ၄ လက်မ ထိရှည်၏
အရွက်ပျော့ပျောင်း နူးညံ့ပြီး ရွက်ညှာ ရှည်သည်
ပွင့်ညှာ မဲ့ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်
ပန်းခိုင်ပေါ် တွင် အစိမ်းရောင် သမ်းသော အဖြူပွင့်များ များပြားစွာပွင့်သည်
မိုးဦးကျ ကဆုန် ၊ နယုန်လတွင် ပွင့်သည်
မြန်မာ နိုင်ငံ ဒေသ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်
သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဟင်းနုနယ် ဆူးပေါက်သည် အေး၏ ၊ ဆီးဝမ်းကို ရွှင်စေ၏
သားအိမ် ကိုက်ခဲခြင်းကို ပျောက်စေ၏
နို့ရည်ကို ပွားများ စေ၍ သားအိမ်ကို အထူးအားပေး ၏ ၊ အဆိပ်ကိုပယ်တတ်၏
သွေးယိုစီး ခြင်းကို တားမြစ် တတ်၏
ရင်၌ ထိုးကျင်ခြင်း နှင့် မီးယပ်လွန်ခြင်း ကို လည်း ပျောက်ကင်းစေ နိုင်သော ဂုဏ်ရှိ၏
ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ်ရည်ကို သောက်ခြင်းဖြင့် မြွေဆိပ် ကို ပြေစေနိုင်သည်
ပဉ္စငါးပါး ပြုတ်၍ သောက်သော် ကိုယ်ဝန် ပျက်ခြင်း မှ ကင်းဝေး၏
အရွက် ကို ညက်ညက်ကြိတ်၍ နှာခေါင်း မှ စပြီး မျက်နှာ အထက်ပိုင်း သို့ လိမ်းကျံ ပေးသော် နှာခေါင်း သွေးလျှံသွေးကျ ပျောက်၏
အရွက်ကို ဟင်းချက်စား က ဆီးအောင့် ကျောက်တည်ရောဂါ ပျောက်၏
အရွက်ညှစ်ရည်ကို ပျားရည်နှင့် ရောလျက် သော် သွေးအန် သွေးကျ ရောဂါ ၊ မီးယပ် သွေးလွန် ခြင်း ၊ မီးယပ်ဖြူ ဆင်း ခြင်း၊ ညောင်းကျခြင်း နှင့် အနာ အဖု အပိမ့် များ ပေါက်ခြင်း ပျောက်၏
အမြစ်ကို ရေနှင့် သွေး၍ ကင်းကိုက်ရာသို့ လိမ်းပေးသော် ကင်းဆိပ် ပြေ၏
သွေးစုနာ ပေါ်သို့ လိမ်းပေးလျှင် လည်း ပျောက်ကင်း ၏
အမြစ်ကို သွေး၍ လိမ်းခြင်း ၊ ကြိတ်၍ အုံပေးခြင်းဖြင့် အကြောတက်ရောဂါ ပျောက်၏
အမြစ်ကို ရေနှင့်သွေး ၍ စစ်ပြီး နံနက်တစ်ကြိမ် ၊ ညတစ်ကြိမ် သောက်က မီးယပ် လွန်ခြင်း ပျောက်၏
ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Arakan League for Democracy Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်
ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်
အမှတ်(၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း (ဆင်ဖြူကျွန်း) (အတိုကောက်  အ.ထ.က (၁) ဆင်ဖြူကျွန်း ) သည် ၁၉၂၀ ပြည့် နယ်ချဲ့ကျွန်ပညာရေးကို တွန်းလှန်ဆန္ဒပြခဲ့သော ကျောင်းသားသပိတ်နှင့် အတူပေါက်ဖွားလာသော အမျိုးသားကျောင်းဖြစ်သည်
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမျိုးသားကျောင်း၉၃ ကျောင်း ထဲမှတစ်ကျောင်းအပါအဝင်ဖြစ်သည်
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမင်းဘူးခရိုင် စလင်းမြို့နယ် ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ အမှတ်၃ရပ်ကွက် ပိုးတန်းအရှေ့ရပ်တွင်တည်ရှိသည်
နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံကျောင်းသားကျောင်းသူများအတွက် တရားမျှတမှုမရှိသောရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို​ မြန်မာပြည်သူပြည်သားများနှင့်ကျောင်းသားကျောင်းသူများကန့်ကွက်သည့်ကြားမှပြဠန်းသဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများက သပိတ်မှောက်ဆန္ဒပြကြရာ ဆင်ဖြင်ကျွန်းမြို့မှ မောင်တင်မောင်လည်းပါဝင်ခဲသည်
ကျောင်းသားများက တက္ကသိုလ်ပြန်မတက်တော့ဘဲ ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏သြဝါဒကိုခံယူလျက် မိမိမြို့ရွာများတွင်အမျိုးသားကျောင်းများ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြရာ မောင်တင်မောင်လည်းဆင်ဖြူကျွန်းမြို့မိမြို့ဖများနှင့်ပူးပေါင်းကာ အမျိုးသားကျောင်းတည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်းသျှင်မခင်မြဇင်ဆင်မမင်းတစ်ခေတ်ဆင်ဖြူကျွန်းသန်းထွန်း
တချမ်းသာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tachanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တချမ်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အမှတ် (၁၈) ရေတပ်စခန်း စစ်တွေမြို့အခြေစိုက်
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၆)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၀) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၈၄၆ – လယ်တီဆရာတော် (၁၉၂၃ ကွယ်လွန်)
အမြစ်အဥ ဖြူပြီး ကြီး၏
အရွက်မှာ တောငှက်ပျောရွက်နှင့်တူပြီး အရွက်ဝါသည်
နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ အရွက်ရှိသည်
တစ်နှစ်တစ်ခါ နေရာရွှေ့ပြောင်း၍ ပေါက်တတ်သည်
ဂမုန်းလည် ဟူ၍လည်း ခေါ်သေးသည်
ငွေကို ကျို၍ ပြစ်သော် ရွှေနီကဲ့သို့ ရှိ၏
ငရုတ်ကောင်းနှင့် စားသော် အကျဉ်းမှ လွှတ်၏
ဂမုန်းဖြူကား နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ ရှိ၏
အမြစ်လည်း နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ ဖြူဖြူကျံကျံ ရှိ၏
အနံ့လည်း နနွင်းနံ့နှင့် တူ၏
အဖြူကား နေရာမမြဲ (ဂမုန်းပြန်)ဟူ၍ ဆို၏
တစ်နှစ်တပါး ရွှေ့ရွှေ့ ပေါက်၏
ဂမုန်းဖြူ စစ်မစစ်သိလိုမူ၊ ၎င်းအရွက်ကား နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ ရှိသည်
တစ်နှစ်တစ်ခါ အခြားနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်း၍ ပေါက်တတ်၏
ထိုဂမုန်းကို (ဂမုန်းလည်)ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြကုန်၏
အဖြူစစ်လျှင် နေရာမမြဲ၊ ရွှေ့မြဲ ဓမ္မတာ ဖြစ်၏
ဟု တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးပျော်၏ ကဝေသာရကျမ်းရင်းတွင် ဆိုထား၏
ဂမုန်းဖြူကား၊ နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ သဏ္ဌာန်တူ၍ အမြစ်ဥ ဖြူ၏
တစ်နှစ်တပါးရွှေ့၍ ပေါက်သည်
(ဂမုန်းပျံ)ဟူ၍လည်းဆို၏
အဖြူစစ်က နေရာမမြဲ၊ ဟု ရှေးလက်ရေးစာမူတွင် တွေ့ရသည်
ယင်းဂမုန်းဖြူကိုပင် (ဂမုန်းနနွင်းဖြူ)ဟူ၍ ယနေ့ခေတ်လူများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အားလုံးနနွင်းပင်ကဲ့သို့ ရှိ၍ ဥသာလျှင် ထူးခြားစွာ ဖြူလေသည်
၎င်းဂမုန်းဖြူဥနှင့် စစ်စီးထွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဆံပင်နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ကျီးအတောင်နှင့်သော်လည်းကောင်း တို့လျှင် ဖြူသွားသည်ဟု ကြားရဘူးသည်
၎င်းအဖြူသည် ဂမုန်းခွက်ဖေါက်၏ ဖြေဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်
ခွက်ဖေါက်ဂမုန်းသည် အပ်ထားသော ပစ္စည်းကိုလည်းကောင်း၊ ရေထဲသို့လည်းကောင်း မြင်နိုင်ရန် မျက်စိကို ကွင်း၍ ထားပြီး ဖေါက်ထွင်းမြင်နိုင်ပြီး ကိစ္စပြီးသောအခါ ဂမုန်းဖြူကို ဖြေဆေးအဖြစ် မျက်စိကို ပြန်သုတ်ပါက မူလအတိုင်း ပြန်ဖြစ်သွားကြောင်း ရှေးလူကြီးများက ပြောစမှတ်ပြုကြသည်
၎င်းအဖြူနှင့် ခွက်ပေါက်နှစ်ပင် တူတူ တနေရာတည်း တစ်ခြံတည်း စိုက်ထားပါက တစ်ပင်ပင်မှာ မကြာမှီ သေသွားတတ်ကြောင်း မှတ်သားရဘူးသည်
ထန်းကုန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone(South))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ဘန်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒင်္ဂါး ခတ်လုပ်ရန် အုတ် အင်္ဂတေ တို့ဖြင့် ကြီးကျယ် ခိုင်ခံ့သည့် စက်ရုံကြီး တစ်ခုကို နန်းတော် သစ်တပ်အတွင်း ပဟိုရ်စင် မြောက်ဘက်၌ ၁၂၂၇ ခု၊ (ခရစ် ၁၈၆၅) တန်ဆောင်မုန်းလအတွင်း ဆောက်လုပ် ပြီးပြေခဲ့သည်
ယင်း စက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးခတ် လုပ်ရန် -ငွေရည် ကျိုရာ တိုက်ခန်း၊ ငွေပြားကြီး ကြိတ်ရာ တိုက်ခန်း၊၎ ကြိတ်ပြီး ငွေပြားကို ပျော့ပျောင်းအောင် ဆေးရည်ဓာတ် စိမ်ရာ တိုက်ခန်း၊၎ ငွေပြားကို ညီညွတ်အောင် အဆင့်ဆင့် သံလုံး စက်ဖြင့် ကြိတ်လုပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ငွေပြားကြီးကို ဒင်္ဂါးပြား၊ ငါးမူးပြား၊ မတ်စေ့ပြား၊ မူးစေ့ပြား ဖြစ်အောင် ဘောက်စက်နှင့် ဘောက်ယူသည့် တိုက်ခန်း၊ ဘောက်ပြီး ဒင်္ဂါးကို ထောင့်ဘိရာ တိုက်ခန်း၊ ထောင့်ဘိပြီး ဒင်္ဂါးကို ပျော့ပျောင်းအောင် ထပ်မံ လုပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ဒင်္ဂါး ဖြူစင် သန့်ရှင်းအောင် ဆေးရည် ဓာတ်ရည်တို့ဖြင့် ဆေးကြောသည့် တိုက်ခန်း၊၎ ဆေးကြောပြီး ဒင်္ဂါးကို ပွတ်သပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ပွတ်သပ်ပြီး ဒင်္ဂါးများကို အရုပ် ပန်းထောင့်ပိတ် ဖြစ်အောင် ရိုက်သည့် စက်ခန်း၊၎ ရိုက်ပြီး ဒင်္ဂါး များကို ချိန်မှတ်ရန် ချိန်ခွင်ထားသည့် တိုက်ခန်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ရှိခဲ့သည်
ဒင်္ဂါး ခတ်စက်ကို အင်္ဂလိပ် ကုန်သည်ကြီး ဝီလျံဝါလစ်က ပြင်သစ်မှ မှာထား ဝယ်ယူ ပေးသွင်း သည်ဟု ယူဆ ရသည်
ထိုသို့ ဒင်္ဂါးစက် ဝယ်ယူ ပေးသွင်းသည့် အတွက် ဝီလျံဝါလစ်ကို တောင်ငူ သစ်တောရှိ သစ်များ ဝယ်ယူ နိုင်ခွင့် ပေးခဲ့ဟန် တူသည်
ဒင်္ဂါးစက် တန်ဖိုးကို ဝီလျံဝါလစ် တင်ပြ တောင်းဆိုသည့် အတိုင်းပင် ငွေပေးခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း တန်ဖိုးငွေ မည်ရွေ့ မည်မျှဟု တိတိကျကျ မသိရချေ
ထို့နောက် ၁၂၂၈ ခု၊ ကဆုန်လမှ သီတင်းကျွတ်လ (ဧပြီ၊ အောက်တိုဘာ ၁၈၆၆) အတွင်း မောင်ရွှေလှ နှင့် ဟာရီ ဆိုသူ တို့ကို ဘင်္ဂလားသို့ ငွေဒင်္ဂါး၊ ရွှေဒင်္ဂါးရိုက် တံဆိပ် ဝယ်ယူရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ၁၂၂၇ ခု၊ ဝါဆိုလ (ဇူလိုင် ၁၈၆၅) အတွင်း ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင် သည် ကာလကတ္တား ဒင်္ဂါး စက်ရုံ စီမံ အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်း ဥပဒေများ၊ ငွေကို စင်အောင် ပြုလုပ်နည်း၊ ငွေဒင်္ဂါး တစ်ကျပ်လျှင် သတ္တု ရောသည့် စံနှုန်းနှင့် ဒင်္ဂါး စက်ရုံနှင့် ပတ်သက်၍ သိသင့် သိထိုက် သမျှ အကြောင်းအရာ များကို ကာလကတ္တား ဒင်္ဂါး စက်ရုံမှ ရယူ ပေးရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်ထံ စာရေးသား အကြောင်း ကြားခဲ့သည်
ရတနာပုံ ဒင်္ဂါး စက်ရုံတွင် ၁၂၂၇ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၉ ရက် (၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၆၅)၊ စနေနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးကျော် အချိန် အခါတော်နှင့် ဒင်္ဂါး စတင် ခတ်လုပ် ခဲ့သည်
ရွှေ ငွေ ကြေးနီ သံဖြူနှင့် ခဲဒင်္ဂါးများ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ဒေါင်းတံဆိပ် ကျပ်သုံး ငွေဒင်္ဂါး များကို မင်းတုန်းမင်း နန်းတက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခု၊ ခတ်နှိပ် ထုတ်လုပ်သည်
၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒင်္ဂါးစက်ရုံ၏ လုပ်ငန်းမှာ ကောင်းစွာ အောင်မြင်လျက် ရှိပပြေီ
ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်က ဒင်္ဂါး စက်ရုံနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာဘုရင် အစိုးရကို ချီးကျူး ထိုက်ကြောင်း ဝန်ခံရမည် ဖြစ်သည်ဟု အစီရင်ခံစာ ရေးသား ခဲ့သည်
၁၈၇၃ ခု၊ မေလ အတွင်း ကာနယ် ဘရောင်းနှင့် အဖွဲ့တို့ ရတနာပုံ ဒင်္ဂါး စက်ရုံကို ဝင်ရောက် ကြည်ရှု့ခဲ့စဉ်က စက်ရုံ၏ ထုတ်လုပ် စွမ်းအားမှာ တနေ့လျှင် ကျပ် ၁၀,ဝဝဝ မှ ၁၅,ဝဝဝ ထိ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
စက်ရုံအတွင်း ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ် လုပ်ကိုင်ရေးကို နိုင်ငံခြားသားများ လုံးဝ မပါဘဲ မြန်မာ တို့ပင် စီမံလုပ်ဆောင်သည်
၁၈၇၀ ပြည့်နှစ် အတွင်း ဒင်္ဂါး စက်ရုံကို ကြီးကြပ် လုပ်ဆောင် ရသူ အရာရှိသည် ရွှေဒင်္ဂါးများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် မရိုးမသား၍ မှုခင်းကြီးစွာ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ရတနာပုံ ဒင်္ဂါး စက်ရုံထွက် ငါးကျပ်တန် ရွှေဒင်္ဂါး များသည် ၁၈၇၃ ခုနှစ်က လေးကျပ် လေးပဲထိ ဈေးကျခဲ့သည်
တချိန်တွင်မူ နပြေည်တော် ပြင်ပ၌ တန်ဖိုး သုံးကျပ် အထိပင် လျော့ကျ ခဲ့သည်
သီပေါမင်း ပါတော်မူသည် အထိ အနှစ် ၂၀ အတွင်း ယင်း စက်ရုံမှ ခတ်လုပ် ခဲ့သည့် ငွေဒင်္ဂါး တန်ဖိုးမှာ ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် အောက်ပါ အတိုင်း ၂၈ သန်း ကျော်ခန့် ရှိသည်
တစ်ကျပ်သုံးဒင်္ဂါး …. ၂၆,၄၀၆,ဝဝဝ (ပြားရေ) - ၂၆,၄၀၆,ဝဝဝ (တန်ဖိုးကျပ်)ငါးမူးစေ့ …. ၁,၉၇၃,၃၀၀၀ (ပြားရေ) - ၉၈၆,၅၀၀ (တန်ဖိုးကျပ်)မတ်စေ့ …. ၂,၈၆၆,ဝဝဝ (ပြားရေ) - ၇၁၆,၅၀၀ (တန်ဖိုးကျပ်)မူးစေ့…. ၅,၁၇၃,ဝဝဝ (ပြားရေ) - ၆၄၆,၆၂၅ (တန်ဖိုးကျပ်)စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၂၈,၇၅၅,၆၂၅ရတနာပုံ ဒင်္ဂါး စက်ရုံထွက် တစ်ကျပ်သုံး ဒေါင်းတံဆိပ် ငွေဒင်္ဂါး များမှာ အိန္ဒိယသုံး ငွေဒင်္ဂါးနှင့် အလေးချိန်နှင့် အရည်အသွေးတို့ တတန်းတစားတည်း ဖြစ်စေရန် ရည်သန် လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
ယင်းသို့ လုပ်ဆောင် ခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဖြောင့်ဖြူး လွယ်ကူ စေရန် စီမံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မြန်မာစက်မှုခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သော ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံကို မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်သားတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေး နန်းမြို့တွင်း၌ တည်ရှိသည်
အရှေ့ဘက်တွင် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်နှင့် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတောကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် ဗဟိုရ်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်အကျဉ်းထောင်ဟောင်းတို့ တည်ရှိသည်
ရတနာပုံခေတ်လက်ရာဖြစ်သည်
မြန်မာစက်မှုခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သည်
ရတနာပုံခေတ် ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံဖြစ်သည်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ညီတော် အိမ်ရှေ့စံကနောင်မင်းသား ကိုယ်တော်တိုင် ကြီးကြပ်၍ ဒင်္ဂါးခတ်လုပ်ရန် ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၇ ခုနစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၉ ရက်၊ (၁၁-၁၁-၁၈၆၅)၊ နံနက်၌ အမြောက်သုံးချက်ပစ်ဖောက်၍ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဒေါင်းဒင်္ဂါး၊ ဒေါင်းပိုက်ဆံ၊ မူးစေ့၊ မတ်စေ့၊ ပဲစေ့၊ ရွှေဒင်္ဂါးခတ်စက်ကို အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်ကြီး ဝီလျံဝါလစ်က ပြင်သစ်မှ မှာယူပေးသွင်းခဲ့သည်
အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် ဆောက်ထားသော အဆောက်အအုံဖြစ်သည်
ခေါင်းတိုင်နှင့်တကွ အခန်း ခုနစ်ခန်းပါ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ အဆောက်အအုံဖြစ်၍ လုပ်ငန်းစဉ်အလိုက် အခန်းများ ခွဲခြားထားသည်
အဆောက်အအုံမှာ အနောက်ဘက်သို့ မျက်နှာပြုတည်ဆောက်ထားပြီး ဝင်ပေါက်ကို သံတံခါးတပ်ထားသည်
ပုံစံမှာ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး အလယ်တွင် ကွက်လပ်ထား၍ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် မြင့်မားသော ခေါင်းတိုင်ပါဝင်တည်ဆောက်ထားသည်
ရတနာပုံခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တိုင်များတွင် ကြာပန်းများမပါရှိပဲ ဝင်္ကပါပုံဖော်ထားသည်
အမိုးတိုင်များတွင် ဖရုံမြှောင့်အပြင် အဝင်ပေါက်များ၏ အပေါ်ခုံးပန်းများမှာ အတုမရှိကျောင်းအမွှမ်းပန်းပုံစံမျိုးဖြစ်သည်
အခန်းများမှာလည်း လုပ်ငန်းစဉ်အလိုက် ငွေအရည်ကျိုခန်း၊ သတ္ထုရောခန်း၊ ပုံနှိပ်ခန်း စသည်ဖြင့်ခွဲခြားထားသည်
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်
တင့်တူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinttu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ တင့်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တင့်တူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆ ဦး၊ မ ၃၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးတိုတာကလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Utotarkalay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဗန်းမော်ညိုနွဲ့ကို ၁၉၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဦးစုနှင့် ဒေါ်ရင် တို့က ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း ၅ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးပုထွေး ဖြစ်သည်
၁၉၂၇ တွင် ဗန်းမော်မြို့ မြူနီစပယ်ကျောင်း (ယခု ကြေးနန်းရုံးနေရာ) တွင် သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
သတ္တမတန်း အောင်မြင်သောအခါ ယခင်အခေါ် အေဘီအမ် ရောဘတ်ကျောင်း (ယခု အလက ၃) တွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ပေါက်မြိုင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်ခဲ့သည်
၁၉၃၉ - ၁၉၄၁ တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ကျောက်မြောင်း ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံကျောင်းမှ ဆရာဖြစ်သင်တန်း လက်မှတ်ရရှိခဲ့သည်
ဆရာဖြစ်သင်တန်းလက်မှတ် ရရှိပြီးနောက် ၁၉၄ဝ တွင် ဇာတိဗန်းမော်မြို့ မြူနီစပယ်ကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပြ ကျောင်းဆရာအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သူ၏ တပည့်များအကြားတွင် ဆရာထွေးဟု လူသိများခဲ့၏
၁၉၄၇ - ၁၉၄၉ ဗန်းမော်မြို့ မြို့မကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပြဆရာ၁၉၄၉ - ၁၉၅၀ စိန်လုံမြို့ (ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ပျက်စီး) တွင် အထက်တန်းပြဆရာ၁၉၅၀ - ၁၉၅၃ ဗန်းမော်ခရိုင် ပညာအုပ်၁၉၅၄ - ၁၉၈၃ ဗန်းမော်မြို့ အမှတ်(၁) အထက်တန်းကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၃၀ဝ ပြည့်အရေးတော်ပုံ ကာလမှ စတင်ကာ ကဗျာနှင့် စာပေများ စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး အလယ်တန်းပြ ကျောင်းဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်စဉ်ကာလတွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ 'မြို့ဗန်းမော်' ကဗျာဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် အရုဏ်ဦး ကလေးကဗျာများ စာအုပ်နှင့် စာ‌ပေဗိမာန် အနုပညာ စာပေဆိုင်ရာ ကလေးသူငယ်စာပေ ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ထိုကဗျာများကို မူလတန်း၊ အထက်တန်းနှင့် တက္ကသိုလ်အဆင့် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများအတွက် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြည်ညွန့်၊ အရှေ့တိုင်း၊ သစ်ဆန်း၊ ပဒေသာ၊ သွေးသောက်၊ ရှုမဝ၊ မြဝတီနှင့် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာများ အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ အဆက်မပြတ် ကဗျာများ ရေးသားခဲ့ရာ ကဗျာပုဒ်ရေ ထောင်ကျော် (လက်ရေးမူ မှတ်တမ်းများအရ ၁၁၅၉ ပုဒ်) ရှိခဲ့သည်
သို့သော် ၁၉၉၇ ခုနှစ်၌ ကဗျာတစ်ပုဒ်မျှ ရေးသားခဲ့ခြင်းမရှိပါ
ဝတ္ထုတို ၁၀ ပုဒ်ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး ၁၀ ပုဒ်ခန့် ရေးခဲ့သေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကဗျာကိုသာ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်
စစ်ကြိုခေတ်၊ စစ်တွင်းကာလ၊ စစ်ပြီးခေတ်၊ ဂျပန်ခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် စသည့် ခေတ်အဆက်ဆက်မှစတင်ကာ မျက်မှောက်ခေတ် နိုင်ငံရေးအထိ စာပေသင်ကြားသည့် ကျောင်းဆရာ၊ ကလောင်လက်နက်ကိုင်ဆွဲသည့် စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာတယောက်အနေဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ တက်တက် ကြွကြွဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တဦးဖြစ်သည်
ဆယ်တန်းရောက်သောအခါ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သောအခါ မိသားစုနှင့်အတူ ဗန်းမော်မြို့အနီး မြို့မြောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် တာပိန်မြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာတွင် ရှိပြီး စမ္ပါနဂိုရ်မြို့ဟောင်း တည်ရှိရာလည်း ဖြစ်သော ရွှေကျီးနား ကျေးရွာတွင် စစ်ဘေး တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ရွှေကျီးနားကျေးရွာ၏ အာရှလူငယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရွှေကျီးနား ကျေးရွာ၌ အခမဲ့စာသင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခဲ့ရာ အစိုးရထုတ် ဖတ်စာအုပ်များ မရှိသည့်အတွက် မူလတန်း ဖတ်စာများကို ကိုယ်တိုင်ရေးသား သင်ကြားခဲ့သည်
ဗန်းမော်မြို့နယ် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၌ လက်ရေးစာစောင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့်အပြင် ကျေးရွာအာရှလူငယ်အသင်းအတွက် သီချင်းများလည်း ရေးစပ်ခဲ့သေးသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ရဲဘော် ကျေးလက်တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် ဗန်းမော်မြို့နယ် ဖဆပလအဖွဲ့၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၇၄ - ၁၉၇၆ ဗန်းမော်မြို့၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ လွတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဦးဆောင်သူအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် အနိုင်ရရှိသည်
ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရက သူ၏ကဗျာများ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည့်အတွက် ကွယ်လွန်သည်အထိ သူ၏ ကဗျာများနှင့် အတွေးအခေါ်များကို BBC နှင့် VOA အသံလွင့်မီဒီယာများမှတဆင့်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ပထမအကြိမ် ၂၁ မေ ၁၉၉၆ မှ ၃၁ မေ ၁၉၉၆ ထိဒုတိယအကြိမ် ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ မှ ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၇ (ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှုကာလ)အတွင်းရေးမှူး၊ ဗန်းမော် ကျောင်းဆရာများ အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗန်းမော်စာပေအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗန်းမော် လမ်းစဉ်လူငယ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်၊ ဗန်းမော် အလုပ်သမား သမဂ္ဂကျောင်းအုပ်၊ ဗန်းမော် လူငယ်ရေးရာ ညကျောင်းမြန်မာစာကထိက၊ ဗန်းမော် စာပေးစာယူတက္ကသိုလ်အတွင်းရေးမှူး၊ မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကာလအတွင်း)အိမ်ထောင်မရှိ လူပျိုကြီးဖြစ်ပြီး ဗန်းမော်မြို့ သာစည်ရပ်ကွက်တွင် တစ်သက်လုံး အတူနေထိုင်ခဲ့သည့် တပည့်များဖြစ်သူ ဦးသိန်းအောင်နှင့် ဒေါ်စန်းယဉ်တို့ လင်မယားကို တရားဝင် ကိတ္တိမသားသမီးများ အဖြစ် မွေးစားခဲ့သည်
အသက်ကြီးပြင်းချိန်တွင် Occular Type of Myasthenia Gravis ရောဂါကို ခံစားနေခဲ့ရသည်
ယင်းရောဂါကြောင့် မျက်ခွံအနည်းငယ်တွဲကျသည်မှ အပ သွေးတိုးရောဂါ ဆီးချိုရောဂါများ မရှိပဲ အလွန်ကျန်းမာခဲ့သည်
ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး အသက် (၈၅) နှစ်တွင် စစ်အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရသည့် စိတ်ဒဏ်ရာကြောင့် ပြန်လွတ်လာချိန်တွင် Insomnia အိပ်မပျော်သည့် ရောဂါ စွဲကပ်ခဲ့သည်
ဒုတိယအကြိမ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက် အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး ကိတ္တိမ သားသမီး လင်မယားနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း တစ်ညတွင် အိပ်ချင်မူးထူးနှင့် သူအိပ်စက်ရာ ကုတင်တိုင်နှင့် ဦးခေါင်းထိခိုက်မိပြီးနောက် ဦးနှောက်တွင်း သွေးယိုစီးသော ရောဂါ (Epidural Haemorrhage) ခံစားခဲ့ရပြီး မန္တလေးမြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ဦးနှောက်ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်
မန္တလေးပြည်သူ့ဆေးရုံ အထူးကြပ်မတ်လူနာဆောင် (Intensive Care Unit) နှင့် ဦးနှောက်အာရုံကြောလူနာဆောင် (Neuromedical Unit) တို့တွင် တစ်လနီးပါး ဆေးရုံတက်ရောက် ကုသခဲ့ရသည်
စာသင်ကြားခြင်းကို အလွန်မွေ့လျော်သူ ဖြစ်သောကြောင့် မကွယ်လွန်မီ တစ်နှစ်အလိုအထိ နေအိမ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်း ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့ နံနက် ၁၀ နာရီ ၃၀ မိနစ်တွင် ဗန်းမော်မြို့ သာစည်ရပ်ကွက် အိမ်နံပါတ် (၁၂၆) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
နတ်ကုန်းရွာ၊ ပေါက်ဆိန်ပဲ့
ဖန်ခါးကွင်းရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ဘန်ကော (၁)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bangkaw (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဟတ်စကီခွေး  သည် မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် လှည်းဆွဲရန် အသုံးပြုသည့် ခွေးအမျိုးအစားဖြစ်သည်
ယင်းတို့သည် အမြန်ဆုံးခွေးမျိုးဖြစ်ပြီး ဆိုရသော် Alaskan Malamute ဟူသော ဟတ်စကီခွေး ဖြစ်သည်
မကြာသေးခင်နှစ်များက ကုမ္ပဏီများသည် နှင်းဒေသများတွင် ခွေးလှည်းဖြင့် ခရီးသွားရန် ဈေးကွက်ဆင်ခဲ့ကြသည်
ယခုအခါ ဟတ်စကီခွေးများကို အိမ်မွေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ခရီးသွားရာ၌ အုပ်စုဖွဲ့ခွေးများအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးချနေပြီဖြစ်သည်
ရင်းတိုက်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaiktan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ လောင့်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောင့်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၉ ဦး၊ မ ၁၇၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ (Nakhon Ratchasima) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အီဆန်ဒေသ၏ အဓိက မြို့ကြီးလေးမြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
big four of Isanဟု လူသိများကြသည်
ကိုရတ် korat ဟုလည်း အများကခေါ်ကြသည်
နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်နှင့် မောင်နဂရရာဇသီမာခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်၏ အဓိကနေရာလည်းဖြစ်သည်
ကိုရတ် ကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ယခင်က လာအိုတိုင်းပြည်နှင့် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်တို့၏ နယ်နိမိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာ လည်းဖြစ်သည်
လာအိုစကားပြောကြသည့် အီဆန်တို့၏ နေရာလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် မြို့၏ တည်နေရာမှာ 14°58.5′N 102°6′Eတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ မြူနီစီပယ် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၄၂၆၄၅ ဦး ရှိသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် နဂရရာဇသီမာ၏ အနောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန်နိုအမ် ခရိုင်တွင် သီမာ (သိမ်) နှင့် ကိုရတ်ခပူရ ဆိုသော မြို့၂မြို့ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ထိုအမည်များမှ နာမည်ယူထားကြခြင်းများလည်း ဖြစ်သည်
မြို့ကို ခိုရတ် (Thai: โคราช) အဖြစ် လူသိများကြပြီး ရှေးခမာတို့၏ အတိုကောက် နာမည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၄ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီက နဂရရာဇသီမာဒေသများသည် ခမာလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်
ခမာဘာသာစကားအရ Nokor Reach Seyma သို့မဟုတ် Nokor Reach Boreiနှင့်  Koreach.ဟု သိကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယဘုရင် နရီလက်ထက်၌ ထိုဒေသအနီးတွင် မြို့သစ်တည်စေပြီး အယုဒ္ဓယ၏ အရှေ့မြောက် မျက်နှာစာအတွက် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းများ၌ နခွန် ရတ်ချာစီမာကို အယုဒ္ဓယ၏ ဒုတိယ အဆင့်ရှိ မြို့အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အယုဒ္ဓယ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဘိုရိုမကော့ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ပါးမှ ခိုရတ်နှင့် အခြား အရှေ့ဘက်ဒေသများကို စိုးစံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
သို့သော် သွန်ဘူရီ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ဘုရင်သက်ဆင်မှ သူ၏ ဗိုလ် ၂ ဦးဖြစ်သူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သော သွန်ဒေါင်း နှင့် ဘွန်မတို့ကို သွားရောက် သိမ်းပိုက်ခိုင်းလေသည်
မင်းသားကို ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၁၇၆၈ တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သွန်ဒေါင်းမှာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ရာမမင်းဆက်၏ ပထမမြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်လာသည်
ခိုရတ်မြို့မှာ ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကြောင့် လာအိုနှင့် ခမာတို့၏ နယ်မြေများကို စောင့်ကြည့်ရန် တည်ရှိသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းဘုရင် အန်နိုဗောင်က ဆိုင်ယမ်တို့ အင်အားနည်းနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ခိုရတ်မြို့ကို ရာမ ၃ ဘုရင် လက်အတွင်းမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ အမျိုးသမီးဖြစ်သူ လေဒီမို၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရုပ်တုထား၍ ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
မြို့၏ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးဟောင်းကို ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ပုံစံရေးဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုသူမှာ နရီဘုရင်၏ နရီမဟာရာဇာနန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်သွန်အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးတွင်လည်း နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် အရေးပါခဲ့သည်
၁၉၀၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုင်ယမ် တော်ဝင်နိုင်ငံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းများအရ နဂရရာဇသီမာနှင့် ဘန်ကောက်ဆက်သွယ်သော ရထားလိုင်းအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ လမ်းဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၂ ထိုင်းတော်လှန်ရေးအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ ဗီယက်နမ်စစ်အတွင်း ကိုရတ်တော်ဝင်လေကြောင်းလိုင်းဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၊ နယူးဇီလန် တော်ဝင်လေတပ်များ ဆင်းသက်ရာ နေရာဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း လေဆိပ်မှာ အရပ်ဘက်လေဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် နဂရရာဇသီမာလေဆိပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရွားဆုံး ဟိုတယ်မတော်တဆမှုဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပလာဇာ ဟိုတယ် ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၃၇ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီ ၃ ခုရှိသည်
နွေရာသီမှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ၊ ဆောင်းရာသီမှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် ကိုရတ်ဒေသ၏ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ   ၁၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၆၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ၁၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)အထိ ကျဆင်းတတ်သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေးပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်
အီဆန်ဒေသ၏ စပါး၊အုံး (tapioca)နှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာဖြစ်သည်
အီဆန်ဒေသသည် ၎င်းကုန်စည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်အပိုင်းတွင် တစ်ဝက်မျှအထိ ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်
ထိုထုတ်ကုန် ၃ မျိုးသည် အီဆန်ဒေသတွင်း ၇၀၀၀၀၀ မိသားစုကို အလုပ်အကိုင် အခင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်
ထို့အပြင် နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ Seagate Technology၏ disk drives ထုတ်လုပ်ရာ ၂ မြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းသည် နခွန် ရတ်ချာစီမာ၌ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၂၁၀၀ကို အလုပ်အကိုင်ပေးနိုင်သည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ အီဆန်ဒေသ အတွက်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်လာသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၃ ခုလုံးမှာ မြို့၏ ဈေးအကြီးဆုံး ဆိုင်များတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည်
၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းတွင် စတုရန်းမီတာ ၁ သန်းရှိသော လက်လီအရောင်းနေရာကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်
နဂရရာဇသီမာလေဆိပ်သည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ အချိန်တွင် ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်းနှင့် ချင်းမိုင်သို့ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခရာဘီနှင့် ဟတ်ယိုင်သို့ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်၊ ဆိုးလ်-အင်ချွန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြို့ တစ်ခုခုသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမြို့သည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သော ဘန်ကောက်နှင့် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့နှင့် နွိုင်ခိုင်မြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့တွင် အဓိက ဘူတာရုံ နှစ်ရုံရှိသည်
မွတ်ခမွန်ထရီလမ်းပေါတွင် နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံနှင့် ဝက်အာရာစရစ်လမ်းပေါ်တွင် သနွန်ချီရလမ်းဆုံ ဘူတာရုံတို့ တည်ရှိသည်
နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံမှာ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ကပင် ခိုရတ် ဘူတာရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်မှ ဘန်ကောက်မှ နဂရရာဇသီမာ လမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုဘူတာရုံမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့ရှိ သချန် ဘူတာရုံ မဖွင့်မီ အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ မက ရထားလမ်းဆုံး ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ခိုရတ် ဘူတာရုံမှ နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံအဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိမှန်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မူလ သစ်သားဆောင် နေရာတွင် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၆၀ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော ကိုရတ်-ခွန်ခမ် ၂ လမ်းသွား မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမ လေးခုမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုင်းအဝေးပြေးလမ်းမ၂ သည် နဂရရာဇသီမာမြို့ အနီးက ဖြတ်သွားသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နဂရရာဇသီမာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ကားလမ်းမတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်နေပြီး ၂၅၀ ကီလိုမီတာခရီးကို ၂ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ ဧရိယာအတွင်း တက္ကသိုလ် ၄ ခုရှိသည်
ဆူရနရီ နည်းပညာတက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ ရာဂျာဘတ် တက္ကသိုလ်ရာဇမင်္ဂလ အီဆန် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဗွန်ချဗာလစ်ခူ တက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ စိန့်မေရီ ကောလိပ်ဆူရာသမ် ပီတစ်ကျောင်းရတ်ချ်ဆီမာကျောင်းဆူရာနရီ ဝတ်သရကျောင်းအမှတ် (၂) ဆူရနရီ နဂရရာဇသီမာကျောင်းဘွန်ဝပ်သနာကျောင်းစိန့်မေရီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးကောလိပ်နဂရရာဇသီမာ Assumptionကျောင်းမာရီ ဗစ်သရကျောင်း-နဂရရာဇသီမာဆာရာဆတ် ဝီတေ့ နဂရရာဇသီမာကိုရတ်ပစ်တရာခွန် နဂရရာဇသီမာကျောင်းအန်ဂလို စင်ကာပူ နိုင်ငံတကာကျောင်း (ကိုရတ် နယ်မြေ)Fort Suranaree HospitalSaint Mary's HospitalKorat Memorial HospitalBangkok-Ratchasima HospitalPo-Pat HospitalPo-Pat 2 HospitalMaharat Nakhon Ratchasima HospitalThe Golden Gate Hospitalနှစ် (၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်းမှာ  ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော်၈၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစား အဆောက်အဦးများတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ နဂရရာဇသီမာပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ နှစ် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်ဖြစ်သော ထိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နေသည့် နဂရရာဇသီမာ ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်
ထိုကွင်းမှာ ပရိသတ် ၂၄၆၄၁ ဝင်ဆံ့သည်
ထိုင်း ဘောလီဘော လိဂ်၏ လေးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံဖြစ်သော Nakhon Ratchasima the Mall နှင့် ထိုင်း အမျိုးသမီး ဘောလီဘောလိဂ်၏ သုံးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံ Nakhon Ratchasima the Mallတို့မှာ နဂရရာဇသီမာမြို့မှ ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့၏ နေ့စဉ်သတင်းစာမှာ ကိုရတ်နေ့စဉ် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော ကိုရတ်ပို့စ်မှာ တစ်လတစ်ခါ ထုတ်ဝေသည်
ကိုရတ်ပို့စ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဆိုဒ်နှင့် လူမုကွန်ယက် စာမျက်နှာ ရှိပြီး ပွဲများ၊ အစားအသောက်များ၊ အားကစားနှင့် ဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
"Expats in Korat  Nakhon Ratchasima"သည် လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် လွန်စွာ စည်ကားလှသော အဖွဲ့ဖြစ်ကာ နဂရရာဇသီမာ၏ နေ့စဉ်ဘဝများနှင့် ပက်သက်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
အင်္ဂလိပ်ဘုရင်မကြီး ပထမ အယ်လစ်ဇဗက် လက်ထက်၌ နာမည်ကျော်ကြားသော ဆာ ဖရန်းစစ် ဒရိတ်သည် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးထဲတွင် ပထမဦးဆုံးကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ပတ် ခဲ့သူဖြစ် သည်
သူသည် အင်္ဂလန်ပြည် ဒက်ဗွန်ရှိုင်ယာနယ် တယ်ဗစ် စတော့မြို့အနီးတွင် မွေးဖွားခဲ့၍၊ ပင်လယ်သို့ သွားလာကျက် စားသူများအကြားတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရ၏
ထို့နောက် ဆွေမျိုးရင်း ချာတစ်ဦးဖြစ်သူ နာမည်ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှရေ ကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆာ ဂျွန် ဟောကင်းသည် သူ့ကိုတာဝန် ယူကာ၊ ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်လေသည်
သို့ဖြင့် သူသည် ကမ်း ရိုးတန်းတလျှောက် သွားလာသော သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် ရေ ကြောင်းအတတ်များကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ရ၏
ဒရိတ်သည် ပင်လယ်ရေကြောင်းတွင် စွန့်စားသွားလာလိုသူ ဖြစ်ရာ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဆာဂျွန်ဟောကင်းနှင့်အတူ၊ အာဖရိက အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ၊ ဂင်းနီပြည်နယ်ဒေသ သို့ ပင်လယ်ခရီး စတင်ထွက်လေသည်
အသက် ၂၂ နှစ် အရွယ်တွင်ကား 'ဂျူးဒစ်'အမည်ရှိ သင်္ဘောတစင်းကို ကိုယ်တိုင် ကပ္ပီတန်အဖြစ် ကွပ်ကဲဦးစီးကာ ပင်လယ်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပြန် ၏
ဒရိတ်တို့၏ သင်္ဘောသည် ဗေရကရူ သင်္ဘောဆိပ်တွင် ရှိစဉ် စပိန်လူမျိုးတို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသဖြင့်၊ ဒရိတ်မှာ ပါသမျှ ပစ္စည်းဥစ္စာ အကုန်ဆုံးရှုံးခဲ့၏
ထို့ပြင် စပိန်အာဏာ ပိုင်တို့က ဖမ်းဆီးရမိသော သုံ့ပန်းတို့ကို နှိပ်စက်ည|င်းပန်းသည် ကို တွေ့မြင်ရလေရာ၊ ဒရိတ်သည် စပိန်တို့အပေါ် အခဲမကြေ အောင်ဖြစ်၍ တိုက်ခိုက်ခြေမှုန်းမည်ဟု သန္နိဌာန်ချလိုက်လေ သည်
ထိုကြောင့် ၁၅၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မကြီး ထံမှ ပင်လယ်ပြင်၌၊ ရန်သူကုန်သင်္ဘောများအား တိုက်ခိုက်ခွင့် ကို တောင်းယူခဲ့လေသည်
၁၅၇၂ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောငယ် နှစ်စင်းဖြင့် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုရှိ စပိန်တို့၏ စခန်းများ ကို တိုက်ခိုက်လုယက်ရန် ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ လမ်းတွင် အခြား သင်္ဘောတစ်စင်းက လာရောက်ပူးပေါင်းလေသည်
ဒရိတ်တို့၏ သင်္ဘောတပ်စုကလေးသည် ပနားမားကျွန်းဆက်ပေါ်ရှိ စပိန်ပိုင် မြို့တမြို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၍ ပစ္စည်းများ လုယက်သိမ်းယူ ခဲ့၏
ထိုမျှမကသေး စပိန်တို့၏ အခြားစခန်းများကိုလည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၍ ပစ္စည်းများ လုယက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
သင်္ဘောများကိုလည်း ဖျက်စီးနှစ်မြှုပ်ခဲ့၏
ထို့နောက်တွင် သူသည် ပနားမားကျွန်းဆက်ကို ကုန်းကြောင်းဖြင့် ဖြတ်သန်း ခဲ့စဉ်၊ သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်ပေါ်မှနေ၍ တဘက်မှ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကြီးကို မြင်တွေ့ခဲ့လေရာ၊ တစ်နေ့နေ့တွင် ထိုသမုဒ္ဒရာ ရေပြင်တွင် အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများ လွှင့်နိုင်စေရမည်ဟု ဒရိတ် သည် ကြုံးဝါးခဲ့လေသည်
ထို့နောက် ဒရိတ်သည် တိုက်ရာပါ ပစ္စည်းများနှင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ၁၅၇၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ရောက်ခဲ့သေည်
ယင်းသို့ စပိန်တို့၏စခန်းများကို ဝင် ရောက်မွှေနှောက် တိုက်ခိုက်လုယက်သွားခဲ့သော ဒရိတ်ကို စပိန်တို့သည် အတော်ပင်ကြောက်ရွံ့ခန့်ညားလာလေသည်
ဒရိတ်သည် တဖန် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် စွန့်စားရှာဖွေရန် ကြံစည်လျက်ရှိလေသည်
ဒရိတ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်၊ အယ် လစ်ဇဗက်ဘုရင်မကြီးသည် ဒရိတ်အား လိုအပ်သောပစ္စည်းများ ကို ထုတ်ပေးခဲ့သည်
ဒရိတ်၏ အစွမ်းကို ယုံကြည်သူများက လည်း၊ ဒရိတ်နှင့်အတူ လိုက်ပါရန် ပြောဆိုလာကြသည့်ပြင် တတ်စွမ်းသမျှ အားပေးကူညီကြလေသည်
ထိုကြောင့် ၁၅၇၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ ယခင်ကမည်သည့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးမျှ ဖြတ်ကျော်ခြင်း မပြုခဲ့သေးသော မဂျဲလင် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက် သို့ ခရီးထွက်ခဲ့လေ၏
ထိုခရီးတွင် သင်္ဘော ၅ စင်းဖြင့် ထွက်ခဲ့ရာ၊ ဒရိတ်စီးနင်း လိုက်ပါခဲ့သော သင်္ဘောတစင်းသာလျှင် မဂျဲလင် ရေလက်ကြား ကို ဖြတ်ကျော်နိုင်၍၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏
ကျန်သင်္ဘောများအနက် ၃ စင်းမှာ ပျက်စီးသွား၍၊ တစင်းမှာ ပြန်သွားလေသည်
ထို့နောက် ဒရိတ်သည် တောင်အမေရိက တိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် သင်္ဘောလွှင့်ကာ၊ ချီလီနှင့် ပီးရူးနယ်များရှိ စပိန်တို့၏ စခန်းများကို၎င်း၊ သင်္ဘော များကို၎င်း တိုက်ခိုက်လုယက်ခဲ့လေရာ၊ ရွှေငွေကျောက်သံ ပတ္တမြားစသည့် အဖိုးတန်ပစ္စည်း မြောက်မြားစွာရရှိခဲ့၏
ဒရိတ်သည် ထိုဒေသမှ မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်ခရီး ထွက်ခဲ့ရာ၊ ယခု ကာလီဖိုးနီးယားဟုခေါ်သော ဒေသသို့ ရောက်သောအခါ၊ ထိုဒေသကို အင်္ဂလန်ပြည်ပိုင်ဒေသအဖြစ် သိမ်းပိုက်၍၊ နယူးအယ်လဗီယွန်ဟု အမည်ပေးခဲ့၏
ထို နောက်တွင် အင်္ဂလန်သို့ပြန်ရန်အတွက် လာလမ်းအတိုင်း မပြန်ဘဲ၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်၍ သင်္ဘောလွှင့်ခဲ့ လေသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဒရိတ်သည် ကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ပတ် နိုင်ခဲ့လေရာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ရောက်သည်အထိ ၃ နှစ်ကျော် ကြာလေသည်
ဒရိတ်၏ စွမ်းဆောင်မှုကား၊ အံ့မခန်းဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့၏
ထိုကြောင့် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မကြီးကိုယ်တိုင် ကမ္ဘာကို လှည့်၍ပြန်ခဲ့သော ဒရိတ်အား ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြုလေ သည်
ဆာ ဖရန်းစစ်ဒရိတ်က အင်္ဂလန်သည် စပိန်တို့ရေတပ် နှင့် အင်အားချင်း ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ကြောင်းကို ပြခဲ့သည်
အယ် လစ်ဇဗက်ဘုရင်မကလည်း အင်္ဂလန်နှင့် စပိန်မှာ တည့်တည့် လင်းလင်း စစ်ဖြစ်နေကြသည် မဟုတ်သေးသော်လည်း၊ စပိန် သင်္ဘောများအား တိုက်ခိုက်လုယက်ရန်အတွက် ဒရိတ်တို့၏ လုပ်ငန်းကဲ့သို့ ပင်လယ်ဓားပြလုပ်ငန်းများကို တိတ်တဆိတ် အားပေးခဲ့လေသည်
ကမ္ဘာကို လှည့်၍ပြန်ခဲ့သော ဒရိတ်သည် မကြာမီ ပင်လယ် သို့ထွက်၍ စွန့်စားသွားလာလိုပြန်လေ၏
သို့သော် ဘုရင်မကြီး က ခွင့်မပြုသဖြင့်၊ စိတ်သွားတိုင်း ကိုယ်မပါ ဖြစ်ခဲ့ရရှာလေ သည်
ထိုအတောအတွင်း ပါလီမန်တွင် အမတ်အဖြစ် ဆောင် ရွက်ခဲ့ရသဖြင့် ပလင်းမတ်မြို့၏ မြို့တော်ဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်း အမှုထမ်းရသေးသည်
သို့သော် မကြာမီ ဒရိတ်သည် သူနှစ် သက်သည့် ပင်လယ်ပြင်တွင် စွန့်စားမှုမျိုး ပြုလုပ်နိုင်ရန် အကြောင်းပေါ်လာလေ၏
ထိုအကြောင်းကား ၁၅၈၅ ခုနှစ် တွင် စပိန်နှင့်အင်္ဂလန်တို့ စစ်မက်စတင်ဖြစ်ပွား ခြင်းဖြစ်လေ သည်
ထိုအခါ ဒရိတ်သည် ရေတပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်ကာ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုများသို့ သွားရောက်ပြီးသော်၊ စပိန်တို့၏ မြို့များကို တိုက်ခိုက်လုယက် ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်
၁၅၈၇ ခုနှစ်တွင်၊ ကေးဒစ်သင်္ဘောဆိပ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ကို ချီတက် တိုက်ခိုက်ရန် စပိန်သင်္ဘောများ စုရုံးနေသည်ဟူသော သတင်း ကြားရသဖြင့်၊ ထိုသင်္ဘောဆိပ်သို့ သင်္ဘော ၃ဝ ပါသောရေတပ် ဖြင့် ချီတက်၍၊ တန်ချိန် ၁ဝဝဝဝ ခန့်ရှိ စပိန် သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့လေသည်
ထိုကြောင့် စပိန်ရေတပ်ကြီးမှာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရေးတွင် နှောင့်နှေး သွားလေသည်
၁၅၈၈ ခုနှစ်တွင် စပိန်ရေတပ်ကြီး ချီတက်လာသောအခါ ဒရိတ်သည် လော့ဟောင်းဝပ်၏ လက်အောင်တွင် ဒုတိယ ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရ၍ စပိန်ရေထပ်ကြီး အား အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပါဝင်ကာ၊ အစွမ်းကုန် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ယင်းသည့်နောက် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုများရှိ စပိန်တို့၏ စခန်းများကို တိုက် ခိုက်ရန်အသွားတွင် ပင်လယ်ခရီးလွှင့်နေစဉ်ပင် သင်္ဘောပေါ်၌ နာမကျန်းဖြစ်၍ ၁၅၉၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်
ဆင်ဆန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ကင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထဇန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htazan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဓမင်းကျွန်း  (အနောက်)ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ညောင်ကုန်း (အောက်စု)ရွာ၊ သရက်တပင် (မြောက်)
ဇင်ရွေးစမ်းရွာ၊ ကက္ကူကြီး
နတ်ကျုံးရေတံခွန် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ ဒီဇင်ဘာခြံနှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့ပြင်တိုးဂိတ်အနီး၊ ရန်ကုန်ကျောင်း တောရဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပရိဝုဏ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်ကျောင်းကျောင်းဝင်းအတွင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် "ရန်ကုန်ကျောင်းရေတံခွန်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ယင်းနားသာစည် (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinnartharsi(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ယင်းနားသာစည် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်းနားသာစည် (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၈ ဦး၊ မ ၁၉၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၆၄ ဦးနေထိုင်သည်
အကျယင်းဒန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ahkyayindang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၆ ဦး၊ မ ၂၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဥက္ကံရွာ၊ သနပ်ဖက်
ထနီးရွာကြီးပိုင်းရွာ၊ ထနီး
ဦးရွှေဇံအောင်ကို ၁၂၃၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလကွယ်နေ့ (၁၈၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နေ့) တွင် ရခိုင်ပြည်၊ စစ်တွေမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
ခရိုင် ရာဇဝတ် ဦးရွှေသားနှင့် ဒေါ်အဖြူဇံတို့၏ သားသမီး ၄ ယောက်တွင် သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် ၁၈၈၁ ခုနှစ်မှ စ၍ စစ်တွေမြို့ရှိ အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ရာ ၁၈၈၅ ခုတွင် အလယ်တန်း စကော်လားရှစ်ဆု ရသည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ရာ ၁၈၈၇ ခုတွင် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ဝိဇ္ဇာ (ဘီအေ) ဘွဲ့ ရသည်
ဆရာကြီးသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး ဌာန၌ ပညာအုပ် အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းသည်
ထို့နောက် မြေစာရင်း ဌာနတွင် ဆက်လက် အမှုထမ်းရာ ၁၉ဝ၂ ခုတွင် မြို့အုပ်တန်း၊ ၁၉ဝရ ခုတွင် ဝန်ထောက်တန်း အဆင့်သို့ ရောက်သည်
၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ကောလိပ်တော်ရုံး၌ အခွန်ဝန် အဖြစ် ထမ်းရွက်စဉ် ကျူးကျော် နေထိုင်သူများကို မြေခွန်တော် စည်းကြပ်ရေး အတွက် အထူး တာဝန် ယူရသည်
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် တွံတေး တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ရန် အတွက် မြေသိမ်း အရာရှိ အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ရသည်
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် သံလျင်မြို့၌ မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့် ဆိုင်ရာ အထူးစုံစမ်းရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်
၁၉၁၄ ခုတွင် မြေဘက်ဌာန၌ ထူးချွန်စွာ ဆောင်ရွက်မှု အတွက် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဦးရွှေဇံအောင်ကို အေ-တီ-အမ် (အမှုထမ်းကောင်း တံဆိပ်ရမင်း) ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်သည်
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျောက်တန်းမြို့၌ နယ်ပိုင် ဝန်ထောက် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရသည်
ဟံသာဝတီ ခရိုင်ဝန် အဖြစ် နှစ်ကြိမ် ထမ်းရွက်ပြီးနောက် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာတော် မင်းကြီး၏ အတွင်းဝန် အဖြစ် ယာယီ ထမ်းရွက်ရသည်
ထို့နောက် သထုံ ခရိုင်ဝန် အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ထမ်းဆောင်သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ကေ-အက်စ်-အမ် (ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း) ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့် ခံရသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြူနီစီပယ် အခွန်တော်များ ကောက်ခံရေး ဆိုင်ရာ စုံစမ်းမှု ကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ရသည်
ထို့နောက် မြန်မာ အမျိုးသားထဲမှ ပထမဆုံး ယစ်မျိုး မင်းကြီး အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်
ဤသို့ တာဝန် အမျိုးမျိုးကို ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး အရ အငြိမ်းစားယူသည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် အလုပ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း စာပေ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာ ဆည်းပူးသည်
၁၈၉၅ ခုနှစ်မှ စ၍ ဆရာတော် ဦးဂန္ဓမာ ထံ၌ အဘိဓမ္မာ တရားတော်ကို လေ့လာ သင်ယူသည်
လယ်တီ ဆရာတော် ထံတွင်လည်း မပြတ် ဆည်းကပ်ကာ ဆည်းပူးသည်
မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ အင်္ဂလိပ်၊ လက်တင်၊ စာပေ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာ တတ်ကျွမ်းသည်
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားရေး အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော "ဗုဒ္ဓဝါဒ" မဂ္ဂဇင်းတွင် အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကြောင်း ပါဝင် ရေးသားခဲ့သည်
ထိုမဂ္ဂဇင်းကို ကြီးမှူး ထုတ်ဝေသော ရှင်အာနန္ဒာ မေတ္တေယျကို အကြောင်းပြု၍ လန်ဒန် ပါဠိ အသင်းကြီး ဥက္ကဋ္ဌ မစ္စစ်ရစ်ဒေးဗစ်နှင့် ရင်းနှီးသွားပြီး ညှိနှိုင်း တိုင်ပင်ကာ 'အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (သဂြိုဟ်ကျမ်း)' ကို ဦးရွှေဇံအောင်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆိုသည်
မစ္စစ် ရစ်ဒေးဗစ်နှင့် လယ်တီ ဆရာတော်တို့၏ ဗုဒ္ဓ အဘိဓမ္မာနှင့် စပ်လျဉ်းသော အမေး၊ အဖြေများကို ဦးရွှေဇံအောင်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆိုပေးသည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် ပါမောက္ခ ဂျီဗန်း၏ လောဂျစ်ကျမ်းကို မှီငြမ်းပြု၍ 'တက္ကိယ နယဒီပနီ' အမည်ရှိ ယုတ္တိဗေဒ ကျမ်းကို ရေးသား ပြုစုသည်
ဂျီဗန်း၏ ကျမ်းကို သဘောနှင့် အစီအစဉ် လောက်သာ မှီး၍ ဝေါဟာရ သုံးနှုန်းပုံ၊ ဥဒါဟရုဏ် ဆောင်ပုံတို့မှာမူ မြန်မာဆန်သည်
ထို့ပြင် အထက်တန်းကျသော ဆေးပညာ အတွေးအခေါ်များ ပါဝင်သော ဇရာလက္ခဏာဒိ ဒီပနီကျမ်း၊ 'ဂန်းနော့' ၏ ရူပဗေဒကျမ်းကို မြန်မာပြန်သော ရူပဒီပနီကျမ်း၊ သိုးဆောင်း ဘာသာ 'အနတ္တမီ' ကျမ်း၊ 'ဖီဇီ အော်လိုဂျီ’' ကျမ်းများကို မဟာ သတိပဋ္ဌာနသုတ် ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာတို့မှ ဒွတ္တိ သကာယ အကြောင်းများနှင့် ညှိနှိုင်း ရေးသားသော 'ကာယင်္ဂကိစ္စ သင်္ဂဟဒီပနီကျမ်း'၊ အနောက်တိုင်း မှော်ပညာ ကျမ်းတကျမ်းကို မြန်မာပြန်သော 'ဝိဇ္ဇာမယိဒ္ဓိ ဒီပနီကျမ်း' တို့ကို ပြုစုခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်း 'ယမက ခေါ် ယမိုက်ကျမ်း'၊ 'ကထာဝတ္ထု ကျမ်း'၊ 'အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂဟကျမ်း (သဂြိုဟ်)' တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်
'လက်ဝဲသုန္ဒရ၏ မဲဇာတောင်ခြေ ရတု' ကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆိုခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်း ဂျာနယ်တွင်လည်း ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်
နောက်ဆုံး ပြုစုသော 'လူမျိုး တစ်ရာ့တစ်ပါး' ကျမ်းမှာ ပြီးမြောက်သော်လည်း ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခြင်း မပြုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်
ထိုမျှမက မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးသော မြတဘက် ဇာတ်ကားကိုလည်း ဦးရွှေဇံအောင်က ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားခဲ့ကြောင်း သိရသည်
မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာစလုံးတွင် ကျွမ်းကျင် နှံ့စပ်သော ပညာရှင် ဖြစ်သည့် အလျောက် ဆရာကြီး ဦးရွှေဇံအောင်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်က ဒီလစ် (စာပေ ပါရဂူ) ဘွဲ့ ချီးမြှင့်သည်
သို့သော် ဘွဲ့နှင်းသဘင် ကျင်းပရန် ၁ဝ ရက်ခန့် အလို ၁၂၉၄ ခု၊ ကဆုန်လဆန်း ၇ ရက် (၁၉၃၂ ခု၊ မေလ ၁၁ ရက်) တွင် ဆရာကြီး ဦးရွှေဇံအောင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို စတင်မျိုးစေ့ချခသည့် ဦးရွှေဇံအောင်ကို ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့တွင် ၁၈၇၁-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နိန့်၌ မွီးဖွားခ၏
အဖ ခရိုင်ရဲဝန် ဦးရွှေသာ၊ အမိ ဒေါ်အဖြူစံရို့၏ သားသမီး လေးယောက်အနက် သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်
၁၈၈၁-ခုနှစ်မှစ၍၊ စစ်တွေမြို. အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားရာ ၁၈၈၅-ခုနှစ်၌ အလယ်တန်းစကောလာချိ ဆုကိုရဟိသည်
ထိုမှတစ်ဖန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ. ပညာသင်ကြားပြန်ရာ ၁၈၈၇-ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမိန်းပွဲကို အောင်မြင်သည်
ထိုနောက် ရန်ကုန်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ယူပြန်ရာ ၁၈၉၁-ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးဘွဲ့ဖြစ်သော ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူးရဟိသည်
လိုအပ်သောပညာ ရဟိပြီးနောက် ပညာရေးဌာန၌ ပညာအုပ်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် ထမ်းဆောင်သည်
ထိုနောက် မြီစာရင်းဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ အတန်ကြာ အမှုထမ်းခရာ ၁၉၀၂-ခုနှစ်တွင် မြို့အုပ်တန်းခေါ် မြန်မာနိုင်ငံ လက်အောက်ဝန်ထမ်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်သည်
၁၉၀၇-ခုနှစ်တွင် ဝန်ထောက်တန်းခေါ် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်သည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် အခွန်ဝန်ထောက်အဖြစ် ထမ်းရွက်နီစဉ် ထိုစဉ်က ဖြေယှင်းရန် အလွန်ခက်ခဲသော ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ကျူးကျော်နီထိုင်သူများကို နီရာချထား၍ မြီခွန်တော် စည်းကြပ်ရေးအတွက် အထူးတာဝန်ကျရောက်၍ ထမ်းဆောင်ရသည်
ဤပြဿနာကြီးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကြံပေီးချက်များကို အစိုးရက အထူးနှစ်သက် လက်ခံခသည်
သူ၏ စာအုပ်ပြာခေါ် အစီရင်ခံစာကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအရာဟိများ အထူးအမှီသဟဲပြု၍ ဖတ်ရှုခကြရသည် ဟုဆိုသည်
၁၉၁၂-ခုနှစ်တွင် တွံတေးတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် မြီသိမ်းအရာဟိအဖြစ် ရွီးချယ်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရ၏
စတင်စည်ကားစ ပြုလာပြီဖြစ်သော သန်လျင်မြို့တွင် မြီပိုင်ဆိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ အထူးစုံစမ်းရေးအဖွဲ့ဝင် လူကြီးအဖြစ် ၁၉၁၃-ခုနှစ်တွင် ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်
၁၉၁၄-ခုနှစ်တွင် မြီဖက်ဌာန၌ သူ၏ ထူးချွန်စွာ ဆောင်ရွက်မှုအတွက် ဗြိတိသျှအစိုးရက ထိုခေတ်အနီဖြင့် အရပ်ဘက် ထူးချွန်တံဆိပ် A.T.M အမှုထမ်းကောင်း မင်းဘွဲ့တံဆိပ်ကို သူအား ချီးမြှင့်ခ၏
၁၉၁၈-ခုနှစ်တွင် ကျောက်တန်း နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်အဖြစ် ထမ်းရွက်နီယင်း ဦးရွှေဇံအောင်သည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် စစ်ချီးငွေ အမြောက်အမြား ရှာဖွီ စုဆောင်းပီးနိုင်ခသည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် ဟံသာ၀တီခရိုင်တွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ခရိုင်ဝန်အဖြစ် ထမ်းရွက်ရပြီးနောက် ၁၉၂၀-ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာတော်မင်းကြီး၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ယာယီခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်
ထိုနောက် သထုံခရိုင်ဝန်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ထမ်းရွက်ရာ အထူးပင် လူချစ်လူခင်ပေါများသော အစိုးရအရာဟိ ဖြစ်ခသည်
၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် K.S.M ခေါ် ရွှီစလွယ်ရမင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရက အပ်နှင်းချီးမြှင့်သည်
ထိုနောက် မြူနီစပယ် အခွန်တော်များ ကောက်ခံရေးဆိုင်ရာ စုံစမ်းမှု ကော်မတီဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန်ရာ ယင်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌကိုယ်တိုင်က ဦးရွှေဇံအောင်၏ ထူးချွန်ပေါက်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သော အရည်အချင်းကို ချီးကျူးခရသည်
မကြာမီ မြန်မာအမျိုးသားများအား မည်သည့်အခါကမှ ခန့်အပ်ခြင်းမပြုခရေ ရာထူးဖြစ်သော ယစ်မျိုးမင်းကြီးအဖြစ် ဦးရွှေဇံအောင်သည် ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန်သည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် သာသနာတော်ကို အထူးကြည်ညို လေးစားစိတ်နှင့် ကြိုးစားလိုစိတ်ရို့ကြောင့် နိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်အမျိုးမျိုး ထမ်းဆောင်စဉ် အဘိဓမ္မာကို ဆရာတော် ဦးဂန္ဓမာ၏ ခြီတော်ရင်းတွင် လေ့လာခ၏
The Buddhism Magazine ကို ကြီးကြပ်ထုတ်ဝီရေ အာနန္ဒာမေတ္တယျဆရာတော်ကို အကြောင်းပြု၍ လန်ဒန်ပါဠိအသင်းကြီးကို စတင်တည်ထောင်သူ မစ္စတာ ရစ်ဒေးဗစ်စ်၏ ဇနီးဖြစ်သူ မစ္စစ် ရစ်ဒေးဗစ်နှင့် စတင်အဆက်အသွယ် ရခ၏
ဆရာကြီးသည် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟသဂြိုဟ်ကျမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပြီး မစ္စစ်ရစ်ဒေးဗစ်ထံ ပို့လိုက်၏
ယင်းစာမူကို မစ္စစ်ရစ်ဒေးဗစ်နှင့် ဦးရွှေဇံအောင်ရို့ အပြန်ပြန်အလှန်လှန် စစ်ဆေးပျင်ဆင်ပြီးမှ ဗုဒ္ဓဝါဒမဂ္ဂဇင်း The Buddhism Magazine တွင် ဦးရွှေဇံအောင် ရွီးသားသော ဆောင်းပါးကို နိဒါန်းအဖြစ်ထည့်ကာ ၁၉၁၀-ပြည့်နှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝီသည်
စာအုပ်ထွက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ပညာဟိများ၏ ချီးကျူးလက်ခံခြင်း ခံရသည်
လယ်တီဆရာတော် ဘုရားကြီးနှင့် မစ္စစ်ရစ်ဒေးဗစ်ရို့၏ ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာနှင့် စပ်လျဉ်းသော အမိန်း အဖြေများကိုလည်း ဦးရွှေဇံအောင်ပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုကာ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်၍ အကျိုးဆောင်ပီးခရသည်
ဦးရွှေဇံအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများကို နိုင်ငံခြားသားများ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ရန် ရွီးသားရုံမက အနောက်နိုင်ငံ ကျမ်းတစ်ဆောင်ဖြစ်သော လောဂျစ်ကျမ်းကို တက္ကိယနယဒီပနီ အမည်ဟိ ကျမ်းကို ပြုစုရွီသားသည်
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်းဂျာနယ်တွင် ၁၉၁၁-ခုနှစ်မှ ၁၉၂၀-ခုနှစ်အတွင်း ဆောင်းပါးပေါင်း ၃၅-ခုကို ပါဝင်ရွီးသား နိုင်ခသည်
ဆောင်းပါးအများစုသည် ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာများသာ ဖြစ်ကြ၏
ဆရာကြီးသည် ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင် ရို့ကိုသာမက လက်ဝဲသုန္ဒရ၏ မဲဇာတောင်ခြီရတုကိုပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုရွီးသားခသိမ့်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်၍လည်း စာအုပ် ၇-အုပ်ကို ပြုစုနိုင်ခ၏
ယင်းရို့တိမှာ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရွီးသားသော-၁
ဇရာလက္ခဏာဒိ ဒီပနီကျမ်း၂
တက္ကိယနယ ဒီပနီကျမ်း၃
ကာယင်္ဂသမ္ဘာရ ဒီပနီကျမ်း၄
ရူပ ဒီပနီကျမ်းအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသော-၅
ယမကခေါ် ယမိုက်ကျမ်း၆
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း ရို့ဖြစ်သည်
ဆရာကြီးသည် မြန်မာမှုကို လေးစားသူလည်းဖြစ်၏
မြန်မာဘာသာကိုသာမက အင်္ဂလိပ်ဘာသာကိုပါ အထူးကျွမ်းကျင်သော ဆရာကြီးကို ကမ္ဘာကပါ သိလာကြပြီး ၁၉၃၂-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က D.Litt ဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခ၏
သို့ရာတွင် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ကျင်းပရန် ၁၀-ရက်ခန့်အလိုတွင် ဦးရွှေဇံအောင် ကွယ်လွန်ခ၏
နိဂုံးချုပ်အနီဖြင့် ၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးအတွက် သင်ခန်းစာများ ရွီးချယ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မတီတွင် ဆရာကြီး ပြောကြားခသော မှတ်ချက်ကို ဖော်ပြလိုသည်
“ကျွန်တော့်အနီနန့် အရှိတိုင်း အနောက်တိုင်း စာအုပ်တိကို အတော်များများ ဖတ်ပြီးပါဗျာယ်
ကျွန်တော်ရို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လောကနီတိလောက် ကောင်းရေကျမ်း မတွိ့ဖူးသိမ့်ပါ၊ မြန်မာစာပီကို အထင်မသေးဖို့ လိုပါရေ
”ငွေဥဒေါင်း၊ သီးခြား စာဝကဲပါ၊ စာ ၆၉ - ၇၆
ဇေယျ၊ မြန်မာ့ မျက်ပွင့် (ရွာဓလေ့၊ လူဓလေ့)၊ စာ ၂၁၇ - ၂၂၆
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၁၁
စာ ၄၂၉ - ၄၃ဝ
ဦးသာတင် (မာဃ)၊ ဆေးပညာစာပေ၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မြန်မာစာပေ စာတမ်းများ၊ စာ ၄၃
မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း)၊ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) (ed.) ပဉ္စမအကြိမ်၊ ၂ဝဝ၂ ဩဂုတ် ၁၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'
ဇင်ပြုံးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zinpyone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကော့ကျိုက်(ဖအွံ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့ကျိုက်(ဖအွံ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၅၂ ဦး နေထိုင်သည်
အကယ်ရိုးရွာ၊ ညောင်ကုန်း
ငအုပ်ရွာ၊ မင်းရပ်
ဆင်ကုန်တိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkontaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ မိုးဒါး (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အကြီးမြန်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်
၁၅ ပေ မှ ၄၀ ပေ အထိမြင့်သည်
အသီးတောင့်မှာ ၁ ပေခန့် ရှိသည်
အစေ့ ၆ စေ့မှ ၈စေ့ အထိ ရှိသည်
ခြံဥယျာဉ် စည်းရိုးတို့၌ စိုက်ပျိုးကြသည်
အလိုအလျောက်လည်း ပေါက်တတ်သည်
တခါတရံတွင် ငရုတ်ကောင်း နွယ်များ တင်ရန် စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်
အသီးမှ လည်းကောင်း အကိုင်းမှ လည်းကောင်း စိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်
ပင်လုံးပင်တံ ချော၏
ပင်လုံး၏အရောင်မှာ စိမ်းစို၏
နွေရာသီ၌ အရွက်များ ကြွေကျပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကြက်သွေးရောင် အပွင့်များသည် အကိုင်းထိပ်ဖျားများ၌ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သည်
အပွင့်မှာ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၍ အနီရောင်မျိုး များသည်
အဖြူ အဝါတို့လည်း ထွန်း၍ ရှိတတ်သည်
အချို့အပင်တို့၏ အရွက်သည် ပကတိ အစိမ်းရောင်မျိုး မဟုတ်ဘဲ ပန်းပလောပီနံပင်ကဲ့သို့ ကျားတားတား ရှိတတ်သည်
အစိမ်းရောင် နှင့် အဝါရောင် ရောတတ်ပြီး ၎င်းကို မြန်မာတို့က ကသစ်ကျားဟု ခေါ်တတ်သည်
ယာပါခိုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yarparkho)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ဒိုးလာစောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
တရားဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်သိန်း(၁၉၀၀-၁၉၉၄)သည် ပထမဦးဆုံးသော တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးနှင့် ၁၉၂၅ မှ ၁၉၃၁ အထိ မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဖြစ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ သတိုးမဟာသရေစည်သူဘွဲ့၊ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်
အဖ အရေးပိုင်၊ ဒုတိယကော်မစ်ရှင်နာမင်းကြီး ဦးဖိန်း (ကေအက်စ်အမ်၊ အေတီအမ်) နှင့် အမိ ဒေါ်မိမိ တို့မှ မြင်းခြံမြို့တွင် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်ရှိသည်
ထိုမွေးချင်းများမှာ- ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်ထွဋ် (b. ၁၈၉၅ - d. ၁၉၄၈)၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး ဦးကျော်မြင့်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာထင်အောင် ( b. ၁၉၀၉ - d. ၁၉၇၈) တို့ဖြစ်ပြီး ဦးမြင့်သိန်းအပါအဝင် ညီအစ်ကို ၄ ဦးစလုံးမှာ အင်္ဂလန်မှ ဘားအက်လော (Bar-at-Law) ဝတ်လုံဘွဲ့များရ၍ ထူးချွန်ထက်မြက် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်
ညီမသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဒေါ်မြမူမှာ မြန်မာစာပါမောက္ခ ဦးဧမောင်၏ဇနီး ဖြစ်၍ အလတ် ဒေါ်ခင်စောမူမှာ အိုင်စီအက်စ် ဦးဘတင့်၏ဇနီး ဖြစ်သည်
အငယ်ဆုံး ဒေါ်တင်စောမူမှာ အင်္ဂလိပ်စာပါမောက္ခ ဖြစ်သည်
ဦးဖိန်းသည် အလွန်အရပ်နိမ့်သော်လည်း သူ၏အရည်အချင်းနှင့် ဝီရိယမှာ လွန်စွာမြင့်မားသည်
၎င်း၏ သား လေးယောက်နှင့် သမီး သုံးယောက်စလုံးမှာ ပညာထူးချွန်ပြီး မြန်မာပြည်တွင် လွန်စွာထင်ရှားလာခဲ့သည်
ဦးမြင့်သိန်းသည် ဟာသဉာဏ်ရွှင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
ခင်မင်သူမိတ်ဆွေများက Uncle Monty ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်
Cambridge တက္ကသိုလ်မှ M.A. ဘွဲ့၊ B.L (Bachelor of Law) ဘွဲ့နှင့် Inns of Court in London မှ ဝတ်လုံတော်ဘွဲ့ တို့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်
ဂျီစီဘီအေလူကြီး သမာဓိမြို့ဝန် ပန်းကန်စက်ဦးသော်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မအမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်အပြည့်ဖြင့် လာရောက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ပညာရေးနယ်ပယ်၌ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်အပြည့်ဖြင့် ကျောင်းအုပ်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးသော် ဦးမြင့်သိန်းသည် တရားရုံးတော်၌ ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း အမှုလိုက်လေသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တရုတ်ပြည်၊ နန်ကင်းသို့ ဦးမြင့်သိန်းအား ပထမဆုံး မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုအစိုးရ က ဦးမြင့်သိန်းအား နန်ကင်းသို့ စေလွှတ်ရခြင်းမှာ စစ်ကြိုခေတ်က ချုံကင်းသို့ မြန်မာချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ဖူးသောကြောင့်ဖြစ်သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာသံရုံးပေါ် လွှတ်တင်ထားသော ဆင်တူရိုးမှားဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအလံအား ချန်ကေရှိတ် တရုတ်အလံထင်ပြီး မော်စီတုံး၏တပ်နီက အမြောက်ဖြင့်ပစ်မည်စိုး၍ ဦးမြင့်သိန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအလံကို အနည်းငယ် ရွေ့ပြောင်းခွင့်ပြုရန် မြန်မာအစိုးရထံသို့ အကြောင်းကြားခဲ့ဖူးသည်
ဦးမြင့်သိန်း၏ သံတမန်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်မှုများကြောင့် မော်စီတုံး၏တပ်နီက တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပီကင်းသို့ ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဦးမြင့်သိန်းသည် ထပ်မံစေလွှတ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်ကုန် အထိ ပီကင်းသံရုံး၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဦးမြင့်သိန်းသည် ချန်ကေရှိတ် အမျိုးသားအစိုးရလက်ထက်သာမက မော်စီတုံးအစိုးရလက်ထက်၌ပင် စေလွှတ်ခြင်းခံရသည့် ထူးခြားသောသံအမတ်ကြီး ဖြစ်သည်
ပြည်တော်ပြန်ပြီးနောက် တရားလွှတ်တော်ချုပ်၌ တရားဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
များမကြာမီ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းယူပွဲ၌ အခြားနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ အထိန်းသိမ်းခံရခဲ့သည်
ထို့နောက် ဦးမြင့်သိန်းသည် အကျဉ်းထောင်မှလွတ်မြောက်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် စိတ်ဓာတ်မကျပဲ လူမှုရေး ပညာရေး နယ်ပယ်တို့၌ သွက်လက်ထက်မြက်စွာ ဆက်လက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Lincoln’s Inn တွင် ပညာသင်ကြားစဉ် ဒေါ်ဖွားမှီနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး များမကြာမီ ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့သည်
ဒေါ်ဖွားမှီသည် ဗြိတိသျှ လွှတ်တော်ချုပ်တွင်ပင် အမှုလိုက်နိုင်ခွင့်ရသော ပထမဦးဆုံး မြန်မာလူမျိုး အမျိုးသမီးရှေ့နေဖြစ်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ပထမအမျိုးသမီးရှေ့နေများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းခံရသည်
ဦးမြင့်သိန်းသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စဝ်ခွန်ချို၊ အခြားစော်ဘွားတို့နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီး၍ နွေရာသီချိန် တောင်ကြီး ကလောမြို့များ၌ တွေ့ဆုံလေ့ရှိသည်
မြို့မဟောင်းကြီးများ၊ တရားရေးဆိုင်ရာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနေအိမ်သို့လည်း သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိသည်
အသက်အရွယ်ကြီးသည့်တိုင်အောင် မှတ်ဉာဏ်ကောင်းသည်ဟု ဆိုကြသည်
အသက် ၉၀ ကျော် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဘဝတစ်ပါးသို့ပြောင်းသွားခဲ့သည်
သို့ရာတွင် လူပင်သေသော်လည်း နာမည်မသေသောသူဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်
ကကလူရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ဟကြားရှန်မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hakyarshanmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ အိုက်ငုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုက်ငုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁ ဦး၊ မ ၁၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ယင်းပန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinpan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပလ္လင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အက်ဒင်ဗာရာမြို့သည် ရောမလူမျိုး များ မရောက်မီအချိန်ကပင် အခြေစိုက်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်၍ အနေ အထားအားဖြင့် လှပစွာတည်ရှိပြီးလျှင် စကော့တလန်နိုင်ငံ ၏ မြို့တော် ဖြစ်လေသည်
မြို့၏အနီး၌ မြို့ကိုစီး၍မြင်နိုင်သော ရဲတိုက်ကျောက်တောင်ခေါ် ပေ ၄ဝဝ ကျော် မြင့်သည့်တောင် တစ်ခုရှိ၏
သမိုင်းအရဆိုလျှင် ခုနစ်ရာစုအတွင်းက နော့သမ် ဗရီးယားနယ်မှ အန်းဂဲလူမျိုးများသည် ထိုမြို့ကို လာရောက် တိုက်ခိုက်ရာ၊ ရဲတိုက်ကျောက်တောင်ကိုစီးရန် မြို့အနီး၌ ခံတပ် များဆောက်လုပ်၏
ထိုအန်းဂဲလူမျိုးတို့၏ ဘုရင်မှာ အက်ဒွင် ဖြစ်သဖြင့် ဘုရင်၏အမည်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ထိုမြို့ကို အက်ဒင်ဗာရာဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်
ထို့နောက် ၁ဝ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ စကော့ လူမျိုးတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင်၊ ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စကော့တလန်ပြည်၏ မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်
ထိုနောက်တွင် စကော့နှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် ထိုမြို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ အချင်းများခဲ့ရလေ သည်
ပထမ ဂျိမ်းသည် ၁၅၆၈ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန် ပြည်၏ ဘုရင်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ဘုရင်အဖြစ်ပါ တင်မြေ|ာက်ခံရပြီးသော အခါတွင်မှ ထိုအချင်းဖြစ်မှုများ ပပျောက်သွားလေသည်
ရဲတိုက်ကျောက် တောင်မှာ သုံးဖက်၌လွန်စွာမတ်စောက်ပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်၌သာ တောင်နှာမောင်းသဖွယ် ဆင်ခြေလျှောကျဆင်းလျက် လှပသော မြက်ခင်းကွင်းများ လမ်းမကျယ်ကြီးများသည် ဟိုလီရုဟောက် ခေါ် နန်းတော်အထိ တည်ရှိလေသည်
ထိုနန်းတော်၌ပင် စကော့တလန်ပြည်ဘုရင်မ မေရီသည် စံနေခဲ့ဖူး၍ မဟာမျိုး မဟာနွယ်တို့သည်လည်း အစဉ်အဆက်နေခဲ့ကြဖူးသည်
ဂရိလူမျိုးတို့နေရာ ဂရိနိုင်ငံ၌ အကရော့ပလစ်တောင်မှ အေသင်မြို့ကို စီး၍ မြင်ရသကဲ့သို့ ရဲတိုက်ကျောက်တောင်မှ လည်း အက်ဒင်ဗာရာမြို့ကြီးကိုမြင်နိုင်၏
မြို့သူမြို့သားများ၏ အရည်အချင်း စိတ်နေသဘောထား တည်ကြည်ပုံမှာလည်း ဆင် တူရိုးမှားဖြစ်၏
ဤသို့ အနေအထားခြင်းတူသဖြင့် အက်ဒင် ဗာရာမြို့ကို မြောက်ပိုင်းအေသင်မြို့ဟု အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ် လေသည်
နာမည်ကျော် တက္ကသိုလ်ကျောင်းများ၊ ဆေးတက္ကသိုလ် များရှိ၍ ပညာရေး၌လည်း ဗဟိုဌာန ဖြစ်ပြီးလျှင် နန်းတော် လွှတ်တော် အဆောက်အအုံနှင့် ဘုရင့်ပန်းခြံ၊ အနုပညာပြတိုက်၊ ပညာ့တံခွန် အသင်းတိုက် စသည်တို့မှာ မြို့၏ကျက်သရေဆောင် များဖြစ်၏
မြို့တည်ပုံနှင့်တကွ မြို့နေမြို့ခင်းမှာလည်း အလွန် သာယာပြီးလျှင် ပရင့်ဆက်စတြိခေါ် လမ်းမကြီးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှပဆုံးလမ်း ဟူ၍ပင် အသိအမှတ်ပြုရလေသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၄၈၆,၁၂၀ မျှရှိ၍ စာပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အရက်ချက်ခြင်းနှင့် ဖန်ဗူး ဖန်ခွက်လုပ်ငန်း၊ မြေပုံလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြ၏
စက် နှင့်စက်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၏
ရဲတိုက်အတွင်း၌ မေရီဘုရင်မကြီးစံခဲ့သည့် အခန်းရှိရာ ထိုအခန်း၌ပင် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ပထမ ဂျိမ်းဘုရင်ကို မွေးဖွား ခဲ့၏
မာဂရက်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဟူ၍ ကျောင်းတစ်ဆောင် ရှိရာ ထိုကျောင်း၌ စကော့တလန်ပြည်တွင် အထူးကျော်ကြားခဲ့သော မာဂရက်မိဖုရားသည် ကွယ်လွန်ခဲ့၏
ဤသို့ မဟာဆီ မဟာ သွေးများ၏ နေရာများအပြင် စကော့တလန်ပြည်တွင် စာပေ နယ်၌ အထူးထင်ရှားခဲ့သော ဆာ ဝေါ်လတာစကော့၏ အမှတ် အသားကိုလည်း ထားရှိသေး၏
ပရင့်ဆက်စတြိဥယျာဉ်၌ ပေ ၂ဝဝ ခန့်မြင့်သော သဲကျောက်အနီရောင်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထား သည့် ပြာသာဒ်ပုံ အဆောက်အအုံတစ်ခုရှိရာ၊ ထို အဆောက် အအုံ၏ နံရံများ၌ ထွင်းထားသောနေရာများတွင် စကော့ရေးခဲ့ သော ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများမှ ထင်ရှားသော ဇာတ်လိုက်ဇာတ်ကောင်များ၏ ရုပ်ပုံများကို ထွင်းထု ထား၏
ထိုအဆောက်အအုံ ၏ အမိုးအောက်၌ စာရေးဆရာကြီး စကော့၏ပုံတူကို စကျင် ကျောက်ဖြင့် ထုထွင်းထားသည်
စာရေးဆရာကြီး ဆာဝေါ် လတာစကော့ သာမက ရောဗတ်ဗန်းနှင့် တောမတ်ဒကွင်းစီး တို့သည်လည်း ထိုမြို့မှပင် ကျော်ကြားသွားကြလေသည်
ဤသို့ဖြင့် အက်ဒင်ဗာရာမြို့တော်၌ မည်သည့်နေရာသို့ ပင် သွားရောက်စေကာမူ သမိုင်းနယ်၌ လည်းကောင်း၊ စာပေ နယ်၌လည်းကောင်း ထင်ရှား၍ မှတ်သားထိုက်သော အမှတ် အသားများကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း က ဂျာမန်တို့သည် အက်ဒင်ဗာရာမြို့ကို လေယာဉ်ပျံများဖြင့်ဗုံး ကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြလေသည်
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ သရက်သုံးပင်
အမှတ်(၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ပုဇွန်တောင်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်ရှိ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် ၄၅ လမ်းနှင့် လမ်း ၅၀ကြား အနော်ရထာလမ်းမပေါ်  တွင် တည်ရှိသည်
ဤကျောင်း၏ အဆောက်အအုံသည် နှစ် ၁၀၀ကျော် သက်တမ်းရှိ၍  ရန်ကုန်မြို့၏ ထူးခြားသော မြို့ပြ အမွေအနှစ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်
အမှတ်(၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ပုဇွန်တောင် ၏ မူလအဆောက်အအုံအား  ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် (အဆောက်အအုံဟောင်း) အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ ရှိ အဆောက်အအုံများစွာ လှူဒါန်းခဲ့သော အလှူရှင်ဖြစ်သည့် ထင်ရှားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ပရဟိတသမား ဒေါက်တာ အက်စ် ရာမာနာသန်း ရက်ဒီးယား (Dr. S. Ramanatha Reddiar) က ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်
အဆောက်အအုံကို အလှူရှင်ကိုယ်တိုင် ၁၉၁၇ မေလ ၃၁ တွင် အုတ်မြစ်ချကာ ၁၉၁၈ ဇွန် ၂၀ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုကျောင်း၏ မူလအမည်မှာ အက်စ် သမ်ဘာရာ ရက်ဒီးယာ အထက်တန်းကျောင်း(S. Thambara Reddiar High School) ဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ပြီးခေတ်တွင် ပုဇွန်တောင် အထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် အမည်ပြောင်းသည်
ယင်းနောက် အ.ထ.က (၁) ပုဇွန်တောင် အဖြစ် ထပ်မံပြောင်းလဲသည်
၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင်  ၂၆ ခုမြောက် အပြာရောင်ကမ္ဗည်းပြားကို တပ်ဆင်သည်
ဦးထင်ကျော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှ ၂၀၁၈ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်၏ခေါင်းဆောင်၊ အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်၊ ပူးတွဲခေါင်းဆောင်အဖြစ် နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ခြင်းနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးတို့အတွက် တရားဝင် နိုင်ငံတော်အဆင့် နိုင်ငံခြားခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်
သမ္မတအဖြစ် ပထမဆုံးခရီးစဉ်မှာ ၂၀၁၆ခုနှစ် မေလအတွင်းက ထိုစဉ်က အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော လာအိုနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်သည် နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်များအပြင် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးရန်အတွက် ပြည်ပသို့ သွားရောက်ရလေ့ရှိခဲ့သည်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinpyunkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ မြစ်ကျိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြစ်ကျိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၇ ဦး၊ မ ၁၂၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၀၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဥက္ကာကျော်ရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
ဆင်ခေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ဆင်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၈ ဦး၊ မ ၁၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
တကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၅၁.၀၆ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့၏ တောင်ဘက်(၈) မိုင် ၁၃ ဖာလုံ အကွာ၊ မုံရွာမြို့မှ ဗောဓိတစ်ထောင်သို့ သွားရာလမ်းပေါ် (မိုးညှင်းသန္ဗုဒ္ဓေအနီး) တွင် တည်ရှိသည်
အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲပေါင်း အတော်အတန်များစွာ သင်ယူလေ့လာနိုင်သည်
CIVIL, EC, EP,MP,IT, MC,TEX စသော ဘာသာရပ်များ လေ့လာသင်ယူနိုင်သည်
ပင်မကျောင်းဆောင်ကြီးကို ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ယခင် ကျောင်းနေရာမှ မုံရွာမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင်မှ ယခုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ယခုအချိန်ထိ မဟာဘွဲ့၊ ဘွဲ့ပေါင်းများစွာ မွေးထုတ်ပြီးဖြစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဘူတာရုံလည်း ရှိသည်
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အများအားဖြင့် မုံရွာခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်များဖြစ်သည့် မုံရွာမြို့နယ်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပုလဲမြို့နယ်တို့မှ ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ကြသည့်အပြင်၊ မြောင်မြို့နယ်နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှပါ တက်ရောက်ကြသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဟင်လိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ငပိအိုင်ရွာ၊ အိုင်ဝိုင်း
မုံရွာခရိုင် ချောင်းဦးမြို့နယ် အမြင့်မြို့ သောတာပန်ရွာ၌ အဖ မင်းတိုင်ပင်အမတ် တီပီအက်စ်ဘွဲ့ရ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးသာဇံ၊ အမိ ဒေါ်အံ့ (ဒေါ်ရွှေအံ့) တို့က ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်း ဦးသိန်းတင် ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် ညိုမြ သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်
ငရဲခွေးကြီး လွတ်လာပြီ စာဖြင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်
ရွှေကူရွာ ဆရာလှိုင်၏ မူလတန်းကျောင်း၊ ကြက်သွန်ဈေးရွာ ဆရာတော် ဦးဉာဏကျောင်းတို့တွင် စတင်ပညာသင်ခဲ့၏
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း (အထက - ၁)၌ မူလတန်းပညာကို တတိယတန်းအောင်သည်အထိ ဆည်းပူးသည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ကယ်လီ ကျောင်းသို့ ပြောင်းသည်
ထိုကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်ထိ နေခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း၌ အဋ္ဌမတန်းမှ ဒသမတန်းထိ ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့ရာ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (အင်္ဂလိပ်စာ ဂုဏ်ထူးတန်း) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ သတင်းစာပညာအတွက် ပညာတော်သင် သွားရောက်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အင်္ဂလန်တက္ကသိုလ်များ ပိတ်ထားသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အီဗာစတင်မြို့ရှိ နော့သ်oက်စတင်း တက္ကသိုလ်တွင် သတင်းစာပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မဟာသိပ္ပံ (သတင်းစာပညာ) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၃၅ - ၃၈ ခုနှစ်များတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာလုပ်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ယေးလ်တက္ကသိုလ် အရှေ့ပိုင်းဌာန မြန်မာစာနည်းပြဆရာ၊ စစ်သတင်း မြန်မာလို ထုတ်လွှင့်သူ
မြန်မာ သတင်းစဉ် ထုတ်ဝေသူ (၁၉၄၂ - ၄၃)၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီ မြန်မာ့ရေးရာ အကြံရေးပုဂ္ဂိုလ် (၁၉၄၃ - ၄၄)၊ အိန္ဒိယပြည် အာသံပြည်နယ် လီဒိုမြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ (၁၉၄၄ - ၄၅) အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး အမှုထမ်းလောကမှ အပြီးအပိုင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
မြန်မာပြည် ပြန်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုးဝေသတင်းစာ ထူထောင် ခဲ့သည်
၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်သန်းနွယ်နှင့် လက်ထပ်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ယူဂိုစလားဗီးယား၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂရိ၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် စင်ကာပူ၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မာလာယု၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ယိုးဒယား၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကိုးရီးယား နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၇ - ၅၈)၊ မုံရွာမြို့နယ် ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၆ဝ) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ - ၇၄ ခုနှစ် များတွင် အိုးဝေ ဂျာနယ်ကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့် ခံရသည်
၁၉၃၃ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်သည့်အချိန်မှ စ၍ "ညိုမြ" ကလောင်အမည် ခံယူကာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် မဂ္ဂဇင်း၊ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္ဓလောကမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ အက်ဆေးများ ရေးခဲ့သည်
၁၉၃၅ - ၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသည့် "ငရဲခွေးကြီး လွတ်လာပြီ" ဟု အနက်ရသော Hell Hound at Large အင်္ဂလိပ်လို ရေးသည့် ဆောင်းပါးသည် ညိုမြသည် ယမမင်းဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် အပြောင်မြောက်ဆုံး သမိုင်းဝင် သရော်စာတပုဒ်အဖြစ် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြင့် ပိုမိုထင်ရှားသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုးဝေ သတင်းစာ ထူထောင်သော အခါ "ဘုန်းကြီးကျောင်းသား မောင်သုမန" ကလောင် အမည်ခံ၍ သတင်းဆောင်းပါး မြောက်မြားစွာ ရေးသားခဲ့သည်
ထင်ရှားသည့် စာပေလက်ရာ အချို့မှာ နန်းကြာညို (၁၉၃၈)၊ညိုမြစာစု (၁၉၃၉)၊တရုတ်နှင့် ရုရှား အကွဲတော်ပုံ ()၊တကိုယ်တော် [ဘာသာပြန်] (၁၉၆၃)၊ဘိန်းဋီကာ [သုံးစောင်တွဲ] (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၄)၊ရွှေလမ်း ငွေလမ်း - မြန်မာ အမေရိကန် ဆက်ဆံမှု မှတ်တမ်း (၁၉၈ဝ)၊ကုန်းဘောင်ရှာပုံတော် (မေ ၁၉၈၂)၊ဤမိုး ဤမြေ (ဧပြီ ၂ဝဝ၂)၊ဤမိုး ဤမြေ [၂] (၂ဝဝ၄) တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ ၃ဝ မိနစ်တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၂)
စာ ၂၂၇ - ၂၂၈
မနုနုအောင် (ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ - သမိုင်း)
ဆရာညိုမြ စာစုစာရင်း (အောက်တိုဘာ ၁၉၉၅)
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၆)
စာ ၁၇၆ - ၁၇၇
ရုပ်ပုံလွှာ (၁၉၅၅)
စာ ၁၈၉ - ၂ဝ၁
ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ (၁၉၉၇)
စာ ၁၄၉ - ၁၅၇
လွမ်းသူ့စာ (၂ဝဝ၃)
စာ ၁၇၅ - ၁၉၉
အနောက်သွား ညိုမြ နှုတ်ဆက် စာတမ်း (၁၉၃၉)
ကိုပညာ (အမရပူရ)
ဦးညိုမြ၏ တောင်သမန် နောက်ဆုံး ခရီး၊ စံပယ်ဖြူ (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၁၅၇ - ၁၅၉
ညိုမြတဲ့ ..... ချိုမြစေ၊ ရှုမဝ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၁၄၃ - ၁၄၈
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း (နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၅၃ - ၅၅၊ ၁၁၆ - ၁၁၇၊ ၁၂၅ - ၁၃၃
သခင်ချစ်ကို အဖ ဦးနွဲ့၊ အမိ ဒေါ်အေးချိုတို့မှ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ္ပင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
(မွေးဖွားသောရက်စွဲ အတိအကျ မသိရပေ
သနပ္ပင်မြို့နှင့်  ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း  တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၀-ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ စ၍ ကျောင်းဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်မှာပင် နဂါးနီ ဦးထွန်းရွှေနှင့် ဆက်သွယ်၍ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ တက်ကြွစွာ စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၃၀၀ ရာပြည့် အရေးတော်ပုံ မတိုင်ခင် ကာလအတွင်း ဆရာချစ်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး သခင်ချစ်ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ ဦးဆောင်သော ဗဟိုမြေအောက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွင် သခင်ထွန်းရွှေ (နဂါးနီ ဆရာထွန်းရွှေ) နှင့်အတူ စည်းရုံးရေးဌာနတွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသွားရောက် သင်ကြားမည့်သူများနှင့် မြေအောက်တော်လှန်ရေး ရဲဘော်များအတွက် ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင် ရေကျော်တွင် သမဝါယမ ဈေးဆိုင်ဖွင့်၍ ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံကာ ရှာဖွေကျွေးမွေးခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်ခင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော လက်ဝဲ (ကွန်မြူနစ်စနစ် လိုလားသူ)၊ လက်ယာ (ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ် လိုလားသူ) ဒုတိယအဆင့်ရှိသော ခေါင်းဆောင်အားလုံးကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်
(ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အောင်ကြီး၊ ရန်ကုန်ဘဆွေ၊ သခင်တင်မြ၊ ရဲဘော်ဌေး အစရှိသူများ အပါအဝင်)ပြည်တွင်းသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ပြန်ဝင်လာသော ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင်များထံတွင် ပဲခူးမြို့အနီးရှိ စည်တီးရွာ၌ စစ်ပညာကို အစောဆုံး ပြန်လည်သင်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရ မဆုတ်ခွာခင်အချိန်နှင့် ဂျပန်စစ်တပ်များ လက်နက်မချခင် အချိန်များအထိ လက်နက်ကိုင် မြေအောက် လျှို့ဝှက်တိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်များကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂျပန်စစ်တပ်များ စတင်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ဌာနချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ သခင်မြ နှင့်အတူ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ (နောင်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ) တွင် အရေးပါသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဂျပန်စစ်တပ်များ အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချီတက်ချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်တွင် နေထိုင်သော မခင်သန်းညွန့် (ခ) အမာ (ခ) မခင်သန်း (ခ) မချစ်မေနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်ရန် အတွက် ဖ.တ.ပ.လ (ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး၊ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်) အဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခေါင်းဆောင် (၉) ဦးအနက် ပြည်သူ့အရေးတော်ပါတီ၏ အရေးပါသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း(၄)၏ နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် နံပါတ် (၁၀) မြောက် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးမရခင် ၁၉၄၇-ခုနှစ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သိမ်ဖြူ အမတ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ရေးအတွက် အင်္ဂလန်သို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ဗ.က.ပ (သခင်သန်းထွန်း ဦးဆောင်သော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ) ၏ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးတွင်ပါဝင်တောခိုခဲ့သည်
၁၉၆၈-ခုနှစ်မှ စ၍ ဗ.က.ပ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ (၁၅) ရက်နေ့တွင် မ.ဆ.လ အစိုးရ၏ သစ္စာခံတပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ပဲခူးရိုးမ တစ်နေရာတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်
သခင်ချစ်နှင့် ဇနီးသည် ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ သမီးကြီး မစောနွဲ့(ခ) မအေးငြိမ်း၊ သမီးလတ် မစန်းရီ(ခ) မခင်ညို၊ သားငယ် မောင်ထွန်းရီ (ခ) ဗထူးတို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
သခင်ချစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိရန်အတွက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အကြိုကာလများနှင့် ဂျပန်စစ်တပ်များ လက်နက်မချခင် အချိန်များအထိ လက်နက်ကိုင် မြေအောက် လျှို့ဝှက်တာဝန်များကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် နာမည်ကျော်ခဲ့သူ အများအပြားကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဝက္ကူးသောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wetkuthaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အောက်ဘလိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ဘလိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၃ ဦး နေထိုင်သည်
ထန်းတပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htantapin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ထန်းတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၉၉၉) ခုနှစ် ကုန်းဘောင်ခေတ်မတိုင်မီ အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ ညီတော် မင်းသားမောင်မောင်နိုင်တည်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်
ထန်းတပင်ဟု အစွဲပြုရခြင်းမှာ မင်း‌သားမောင်မောင်နိုင်သည် စစ်ကိုင်းမြို့အလွန် ရွှေဘိုမြောက်ဘက်သို့ တောကစားထွက်လာပြီး ယခုထန်းတပင်ရွာအနီး မှန်သာကျောင်းအနောက်ရပ်က ရေကန်သည် ယခင်က ထုံးအိုင်ကြီးဖြစ်သည်
ထိုထုံးအိုင်ကြီးအတွင်းတွင် ထန်းပင် တစ်ပင် ပေါက်နေသည်
၎င်းထန်းပင်သည် အရှေ့ရပ်ကနေထွက်သေ်လည်း အရိပ်မထွက် အနောက်ရပ်သို့ ‌နေဝင်သော်လည်း အရိပ်မထွက်သော‌ကြောင့် ထူးဆန်း‌သော ထန်းပင်ကြီးကို အစွဲပြု၍ ထန်းတပင်ဟု ‌သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
ပဉ္စာလငါးမြို့ ယ-ပျော-ညောင်-ပင်း-နဂါးဆင်း ဟုတွင်လေသည်
(ယ) ယသာ ထန်းတပင်မြို့ ယခု ဇီးကုန်းအရှေ့က ထန်းတပင်မြို့ စသော သမိုင်းအချက်အလက်များစွာရှိသည်
အရှေ့ဘက်တွင် ဇီးကုန်းလမ်းဆုံ (သို့) မလယ်လမ်းဆုံကို ဖြတ်၍ ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်း တည်ရှိသည်
ထိုလမ်းဆုံမှ ကျောက်ဆည်ကန်ရွာ၊ ထနောင်းကိုင်းရွာ၊ ထန်းတပင်ရွာ၊ ပုပ်ပါးရွာ ကိုဖြတ်၍ ဇီးကုန်း ကာဘိုးထိ ကားလမ်းလည်းရှိသည်
အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ဘူတာ ထန်းတပင်ဘူတာလည်းရှိသည်
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ဘုန်တော်ကြီးကျောင်း (၇)ကျောင်းရှိသည်
ထန်းတပင်ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဗောဓိကျောင်းနှင့် အုဋ်ကျောင်း၊ တောင်ဘက်တွင် မန်ကျည်းချိုကျောင်းနှင့် သိမ်တော်‌ကျောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ထန်းတောကျောင်း၊အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရုံးပင်ကျောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် မှန်သာကျောင်း တို့တည်ရှိသည်
ရွာလယ်ဘုရားကြီးချမ်းသာအေးချမ်းသာရစေတီဗောဓိကျောင်းမှစေတီများသိမ်တော်ကျောင်းမှစေတီများအုဋ်ကျောင်းမှစေတီများ၊ ကြောင်လှေကားကြီးမန်ကျည်းချိုးကျောင်းမှစေတီများထန်းတောကျောင်းမှစေတီများရုံးပင်တောရမှစေတီများသစ်ခေါင်းကျောင်းမှစေတီများလက်ပြစ်ကူးမှစေတီပျက်များကြာပေကန်သပြေကန်မှော်ကန်သိမ်တော်ကျောင်းမှရေကန်မန်ကျည်းချိုကျောင်းမှရေကန်ရုံးပင်ကျောင်းမှရေကန် (၂)ကန်ဥသျှစ်ကန်ဝက်ခေါင်းကန် (ခုကောသွားပြီ)ဗောဓိကျောင်းမှရေကန်မြင်းကန်အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ အယုဒ္ဓယသို့ စစ်ချီခါနီးအောင်မြေနင်းခဲ့သော အောင်မြေအုဋ်ကျောင်းမှ ကြောင်လှေကားမှန်သာကျောင်းအတွင်းမှ အရိပ်မထွက်သောထန်းပင်နေရာ ထန်းပင်အစားစိုက်ထားခြင်းပညာရေးအနေဖြင့် အခြေခံပညာမူလတန်းအဆင့်မှတဖြေးဖြး အဆင့်တိုးကာ ယခုအခါတွင် အခြေခံပညာအထက်တန်း(ခွဲ) ကျောင်းအဖြစ် (၁ဝ)တန်းအထိ ရှိသည်
စာသင်ကျောင်း၏အနောက်ဘက်တွင် ဘောလုံးကွင်းကြီးရှိသည်
ဧပရယ်လ်ဖူးလ်နေ့ (April Fools' Day) ကို ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အောလ်ဖူးလ်နေ့ (All Fools' Day) ဟု ခေါ်လေ့ ရှိသည်
ဧပြီလ ၁ရက်နေ့သည် အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက် သို့ အထိမ်းအမှတ်ရက် မဟုတ်သော်လည်း ထိုနေ့တွင် လူတိုင်းလိုလိုသည် ဟာသများ ရယ်စရာများကို ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်
ထိုနေ့တွင် ရယ်စရာ အပြုအမူများ၊ မဟုတ်တမ်းတရား ကောလဟာလများ နှင့် အခြား တကယ်ဟု ထင်ရလောက်သည့် အဖြစ်အပျက်များကို ပုံသဏ္ဌန် အမျိုးမျိုးဖြင့် သူငယ်ချင်းများ၊ မိသားစုဝင်များ၊ ဆရာများ၊ အိမ်နီးချင်းများနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကို နောက်ပြောင်လေ့ ရှိကြသည်
ထုံးစံအားဖြင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ယူကေ၊ ဩစတေးလျနိုင်ငံ နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတို့တွင် နေ့လယ်မွန်းတည့်ချိန်ထိသာ နောက်ပြောင်လေ့ ရှိကြပြီး နေမွန်းတည့်ကျော်သွားပြီးမှ နောက်ပြောင်သူကို ဧပရယ်လ်ဖူးလ် ဟု ခေါ်ကြသည်
အခြားနေရာများ ဖြစ်ကြသော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင်မူ တနေကုန် ဟာသ လုပ်လေ့ ရှိကြသည်
ဧပြီလ ၁ရက် နေ့နှင့် ရူးသွပ်ခြင်းကို တွဲဖက်တွေ့ရသော ပထမဆုံး မှတ်တမ်းမှာ ချော်လ်စာ (Chaucer) ၏ ကန်တာဘူရီဇာတ်လမ်းများ (Canterbury Tales) (၁၃၉၂) တွင် ဖြစ်သည်
ထင်ရှားပြင်ရွာ၊ လက်ဝဲဒက်ပြင်ရှည်
ဝက်ဒုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wetdon)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်တခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်တခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဂမုန်းကိုယ်ရံကြီးBotany Term : Crinum asiaticm LinnSpeciesFamily : Amaryllidaceaeပုံသဏ္ဌာန် : အပင် အရွက်များ မြေမှ ကပ်ထွက်သည်
ဥတက် အလွန်ကြီး၍ အဖြူရောင်ရှိသည်
အရသာ ခါးစပ်စပ်ရှိသည်
အရွက် ရွက်ပြား ချောသည်
၁၁၂ ပေ မှ ၄ ပေထိရှည်သည်
မြေမှစု၍ထွက်သည်
ရွက်နားညီ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်
လှိုင်းတွန့်အနည်းငယ်ရှိသည်
စိမ်းစိုသော အရောင်ပေါ်တွင် အဝါရောင် အစင်းငယ်များ ရောထွေးနေသည်
အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်
မိုးရာသီတွင် ပွင့်၏
အသီး အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်
အစေ့တစ်စေ့သာ ပါဝင်သည်
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ ဥ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သည်
အရိုင်းပင်နှင့် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးပင်အဖြစ် နှစ်မျိုးလုံး တွေ့ရသည်
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အပင်သည် ပူ စပ် ခါးသည်
လေ ၊ သလိပ် ၊ ဆီး တို့ကို ကောင်းစေသည်
အသုံးပြုပုံ-၁
အရွက်ကို ပြုတ်၍ ရေချိုးခြင်း ၊ အရည်ပျစ်ပျစ်သွေး၍ လိမ်းခြင်းပြုက အဖောအရောင်ရောဂါပျောက်၏
ခါးနာခြင်း ၊ ဒူးရောင်ခြင်း ရောဂါများအတွက် အရွက်ကို နွမ်းအောင် မီးခဲနှင့်ကပ်၍ အပူဓာတ်မကုန်မီ နာသော နေရာနှင် ရောင်သော နေရာများတွင် တစ်နာရီခန့် စည်းပေးက ပျောက်၏
ဥကို သွေးလိမ်းပါက အနာမီး ၊ အနာလျှံ ပျောက်၏
အဆိပ်သင့်ပါက လျှာကို ပွတ်ရုံနှင့် ပျောက်ကင်းစေသည့် နန်းတွင်း လျှာပွတ်ဆေးတွင် ကိုယ်ရံကြီးဂမုန်းကို အထူးထည့်သွင်း အသုံးပြုကြ၏
ညောင်ကုန်း (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၉ ဦး၊ မ ၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဗန်မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Banmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နားလုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟခုရခုဘူတာ  (白楽駅 ဟခုရခု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ခါနာဂါဝါရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
နတ်ကတော်ခင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkatawkhin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ထိန်တပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်တပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၈ ဦး၊ မ ၈၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ္တ ၃-ဆဠိန္ဒြိယဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်
သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ, ပညာ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပြီးစီးပြည့်စုံ(အောင် ပွားများ)ခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏၊ ထိုအောက် အဆင့်ဆင့် ထက်မြက်မှု အားနည်းခြင်းကြောင့် အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်၊ ဥဒ္ဓံသောတ အကနိဋ္ဌဂါမီ အနာဂါမ်၊ သကဒါဂါမ်၊ ဧကဗီဇီသောတာပန်၊ ကောလံကောလ သောတာပန်၊ သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်၊ ဓမ္မာနုသာရီ သောတာပန်၊ သဒ္ဓါနုသာရီ သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏-ဟု အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် ၅-မျိုး၊ သကဒါဂါမ် ၁-မျိုး၊ သောတာပန် ၅-မျိုး၊ ဝိပဿနာဣန္ဒြေ ပွားများပုံ ထက်မြက်မှု၊ နုံ့နှေးလေးလံမှုသို့ လိုက်၍ဖြစ်သော အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-(အရဟတ္တမဂ်၌တည်၍ ဝိပဿနိန္ဒြေ ယုတ်လျော့မှု ၅-မျိုး၊ သကဒါဂါမ်၌တည်၍ ဝိပဿနိန္ဒြေ ယုတ်လျော့မှု ၅-မျိုးတို့ကို ဟောတော်မူသည်
ဧကဗီဇီ-အစရှိသော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ် ၃-မျိုး အဖွင့်နှင့် သတ်မှတ်ပုံ၊ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယ, ဝဋ္ဋာဘိရတသောတာပန် ၇-ဦး၊ ဤ၌ မဟောသော သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတပန် ၂-မျိုး၊ ဓမ္မာနုသာရီ၊ သဒ္ဓါနုသာရီ သောတာပန်များ သောတာပန် ၂၁-မျိုး၊ တိပိဋကတိဿတ္တေရ်မိန့်ကြားခဲ့သော သောတာပန် ၂၄-မျိုး၊ သကဒါဂါမ် ၁၂-မျိုး၊ အနာဂါမ် ၄၈-မျိုး၊ ရဟန္တာ ၁၂-မျိုးတို့ကိုလည်း ဗဟုဿုတဖြစ်ဖွယ် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်
ဋီကာ၌လည်း-မှတ်သားဖွယ် ပါရှိပါသည်
ရှင်ကေသရ (၁၂၂၄ - ၁၃၀၈) သည် "ရွှေကျင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကို ၁၈၆၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုံရွာမြို့မြောက်ဖက် ကြည့်ပါယုန်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမှော် - ဒေါ်နှင်းငုံ ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ပုဗ္ဗာရုံဆရာတော်နှင့် အမရပူရမြို့ ဘုံပျံတောရဆရာတော်ကြီးထံတွင် စာပေများ သင်ကြားတော်မူခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ သင်္ဂဇာဆရာတော်ထံ၌ ဆည်းပူး၍ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် အမရပူရမြို့ ဘုံပျံတောရကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်ကြီးထံ၌ ပညာဆက်လက်သင်ယူပြီးနောက် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်ခရိုင်၊ ခြောက်အိမ်တန်းရွာသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ကျမ်းပြုစုခဲ့သည်ဟု မထင်ရှားပေ
ရွှေကျင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ထင်ရှားသည်
သက်ရှိ မဟာ ချိုလာ ဘုရာကျောင်းများ သည် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသော အိန္ဒိယနိုင်ငံ တမီနာဒူးပြည်နယ်ရှိ ချိုလာမင်းဆက်လက်ထက်မှ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများ ဖြစ်သည်
အေဒီ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းမှ အေဒီ ၁၂ရာစု အတွင်း တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများတွင် သန်ဂျဗာ ရှိ ဗြိဟာဒိစ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဒါရာဆူရမ်ရှိ ဂမ်ဂိုင်ကွန်ဒါ ချိုလာပူရမ် ဘုရားကျောင်း နှင့် အဲယာဗာတက်စ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းတို့ပါဝင်သည်
ဗြိဟာဒိစ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၇ တွင် အသိအမှတ်ပြု စာရင်းသွင်းခဲ့ပြီး ဂမ်ဂိုင်ကွန်ဒါ ချိုလာပူရမ် ဘုရားကျောင်း နှင့် အဲယာတက်စ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းတို့အား ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တိုးချဲ့ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်
ဗဂ်ဂျစ် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ကို ၁၉၅၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အဇာဘိုင်ဂျန် စီးပွားရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်
ရုရှားရှိ LUKOIL ဆီကုမ္ပဏီ၏ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်
သူသည် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏သတ်မှတ်ချက်များအရ ဒေါ်လာ ၁၀.၆ ဘီလီယံ ပိုင်ဆိုင်ပြီး (၂၀၀၈ တွင် ၁၃ ဘီလီယံ၊ ၂၀၀၉ တွင် ရ.၈ ဘီလီယံ) ရုရှားတွင် ၆ ယောက်မြောက်အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် ၅၈ ယောက်မြောက်အချမ်းသာဆုံးဖြစ်သည်
သူသည် နိုင်ငံတကာတွင် ဓာတ်ဆီထုတ်လုပ်သည့် အချက်အချာကျရာနေရာဖြစ်သော Baku မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဗဂ်ဂျစ် ၏ဖခင်သည် Vagit ငယ်ငယ်ကပင် သေဆုံးခဲ့ရာ သူ့သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံး ဓာတ်ဆီ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး သူ့သား အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ကို သူ့ခြေရာနင်းစေချင်ခဲ့သည်
သူသည်စက်ရုံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အလုပ်စလုပ်စဉ်က အသက် ၁၈ နှစ်သာရှိသေးသည်
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ၁၉၇၄ တွင် Azerbaijan Oil and Chemistry Institute မှဘွဲ့ရခဲ့သည်
ကျောင်းသားဘဝတွင် Kaspmorneft ရှိ Caspian ဒေသဆိုင်ရာထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတွင် drilling operator တစ်ယောက်အဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်
ဘွဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ထိုကုမ္ပဏီတွင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ တွင်တော့ အင်ဂျင်နီယာ အဆင့်မှ ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်း လက်ထောက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခံရသည်
သူသည် ပြင်းထန်သောအခြေအနေများအတွက် ကမ်းလွန်ပင်လယ်တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်
တစ်ကြိမ်တွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုကြောင့် Caspian ပင်လယ်ထဲသို့ လွင့်စဉ်သွားပြီး သူ၏အသက်အတွက် ကြိုးစား ကူးခတ်ခဲ့ရသည်
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဆားဘီးယားအနောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ နှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကြားကာလများ တွင် စက်ရုံပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် ဂုဏ်သတင်းမွှေးသောကြောင့် Surgutneftegaz ၌ အလုပ်ရခဲ့သည်
၁၉၈၅ တွင် Bashneft ကုမ္ပဏီတွင် ပထမဆုံးသော လက်ထောက် General Director အဖြစ် ရာထူးတိုးပေးခံရသည်
၁၉၈၇ တွင် အသစ်တည်ထောင်လိုက်သော Kogalymneftegaz ကုမ္ပဏီတွင် General Director ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၀ တွင်တော့ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ဌာန၏ လက်ထောက် ဝန်ကြီးဖြစ်လာပြီး ဆိုဗီယက်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် စွမ်းအင်ဌာန၌ အသက်အငယ်ဆုံး လက်ထောက်ဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်
ဆိုဗီယက် ဗျူရိုကရက်တစ်အဖွဲ့အစည်းများကို တစ်မူထူးခြားနားသွားစေပြီး စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို တိုးချဲ့နိုင်မည့် နိုင်ငံပိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ကို အားပေး ထောက်ခံခဲ့ကြသည်
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ဌာန လက်ထောက်ဝန်ကြီးတစ်ယောက်အနေဖြင့် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဓာတ်ဆီစက်ဆီနှင့်စွမ်းအင်ဌာန၏ ဌာနခွဲဖြစ်သော နိုင်ငံပိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီ Langepas-Uray-Kogalymneft တွင် ဖွဲ့စည်းရေးအပိုင်း၌ လျာထားခြင်းခံရသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပရယ်လတွင် Langepas-Uray-Kogalymneft ဟူသည့်နာမည်မှ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ သည့် LUKOIL ဟုပြောင်းလဲသွားသည်
Lukoil ကုမ္ပဏီကို အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ဦးဆောင်သည့် ဆိုဗီယက်ဗျူရိုကရက်တစ်အဖွဲ့ငယ်က ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ မှေးမှိန်နေသည့်အချိန်များအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာ ခဲ့သည်
အခြားသောအဖွဲ့ဝင်မှာ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ၏အရင်းနှီးဆုံးမိတ်ဆွေဖြစ်သော ဓာတ်ဆီဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာ Vitaly Schmidt ဖြစ်သည်
သူတို့အဖွဲ့သည် Siberia ရှိ “လူသေသောကန်” ဟုအမည်ရသည့် Kogalym ရွှံ့ညွန်ကန်ကို ဖယ်ရှား ဖောက်ထုတ်ရန်အတွက် အားသွန်ခွန်စိုက်ရှေ့ဆက်ခဲ့သည်
ဓာတ်ဆီထုတ်လုပ်ရေးတွင် အရှိန်အဝါကြီးသူ Schmidt ကိုယ်တိုင်သည် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံတွင် အပန်းဖြေစံအိမ်များ ပိုင်ဆိုင်သူ မီလီယံနာကြီးဖြစ်သည်
သူ၏ကံဇာတာကောင်းများသည် အသေးစား ကမ်းလွန်စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများမှလာပြီး Lukoil ကုမ္ပဏီ၏အမှုဆောင်အရာရှိများကို သူ၏ကိုယ်စားကြီးကြပ်ကွပ်စေခဲ့သည်
ပဟေဋ္ဌိဆန်သော သူ၏သေဆုံးမှုကြောင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မော်စကို၌ ပနားမားရှိ Man ကျွန်းငယ်တစ်ခုတွင် အခွန်ရှောင်ထားသည်များပေါ်ပေါက်ကာ သူ့ပိုင်ဆို်င်ခွင့်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပြဿနာပေါ်ခဲ့ရသည်
ထို့ကြောင့် သူ၏ ၁၉ နှစ်အရွယ်သားဖြစ်သူ Vadim Schmidt သည် ဖခင်၏အမွေပိုင်ဆိုင်မှုများကို အငိုက်ဖမ်းလိမ်လည်ယူသည့်အတွက် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် အပါအဝင် Lukoil ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်များကို တရားစွဲဆိုခဲ့ သော်လည်း အမှုဆောင်များအားလုံးက ငြင်းပယ်ဖယ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ထုတ် Wall Street ဂျာနယ် မျက်နှာဖုံးပိုင်းတွင်ပါခဲ့သည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်အရ သိရှိရသည်
Vadim သည် Man ကျွန်းရှိတရားရုံးနှင့် Privy Council ဟုသိကြသော UK အထက်တရားရုံးတွင် နစ်နာကြေး တောင်းခံခဲ့သည်
အတုံ့အပြန်အားဖြင့် Lukoil အမှုဆောင်များအပေါ် တင်ထားသည့်စွဲချက်များသည် တခါတရံတွင် Man ကျွန်းငယ်တွင် Schmidt ဖွက်ထားသည့် ကုမ္ပဏီ၏အမြတ်များကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်ကို အယ်လိခ်ပရော့ဗ် က “ကံဆိုးတာတစ်ခုက သားဖြစ်သူက အဖေကိုမစောင့်ရှောက်နိုင်ခဲ့ပါဘူး၊ သူ့အဖေငွေလို့ သူထင်နေတဲ့ ပိုက်ဆံကို လိုချင်နေတာပါ” ဟုပြောခဲ့သည်
Schmidt သည် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် မော်စကိုဝန်ကြီးရုံးသို့ ပြောင်းသွားပြီးနောက် Kogalym လုပ်ငန်းစီမံကိန်း တွင် ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ထိုဝန်ကြီးရုံးရောက်မှ Kogalym စီမံကိန်းထိန်းချုပ်မှုနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုင်ဆိုင်ခွင့် များဖြင့် Lukoil ကုမ္ပဏီကို နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်လာအောင် ကူညီတည်ထောင်ခဲ့ သည်
Lukoil ကုမ္ပဏီ၏ရှယ်ယာအနည်းအကျဉ်းကို နိုင်ငံတော်၏အတိုးများ သုညသို့ တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျသွားပြီး နောက်ပိုင်း၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူသို့ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် Lukoil ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တည်မြဲခဲ့သည်
အလုပ်သမားတစ်သိန်းကျော်ခန့်ကို ခန့်အပ်ထားရင်း Exxon ကုမ္ပဏီကို ဒုတိယနေရာတွင် ထိန်းထားကာ ယနေ့ခေတ်တွင် Lukoil ကုမ္ပဏီသည် ကမ္ဘာ့အင်အား အကြီးဆုံးဓာတ်ဆီကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်လာသည်
Lukoil ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီက လေ့လာဆည်းပူးသော ပထမဆုံး ရုရှားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Lukoil သည် Getty Petroleum ဈေးကွက်နှင့် United State ရှိ ဓာတ်ဆီဆိုင်ပေါင်း ၁၃၀၀ တို့ကို လေ့လာခဲ့သည်
အခြားရုရှားအာဏာပိုင် လူနည်းစုများကဲ့သို့ပင် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည်လည်း မီဒီယာနှင့်ဘဏ်ကိစ္စများကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
၂၀၀၇ မေလ ၄ ရက်နေ့ထုတ် ဗြိတိသျှနေ့စဉ်သတင်းစာက ထုတ်ပြန်သည်မှာ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် Tottenham Hotspur ဘောလုံးအသင်းကိုဝယ်ယူရန် စိတ်ဝင်စားနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်
သတင်းစာကဖော်ပြသည်မှာ အဝေးကွင်း၊အိမ်ကွင်းများတွင် အကောင်းဆုံးကစားနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ တစ်လွှား ဂုဏ်သတင်းမွှေးသည့် လန်ဒန်အခြေစိုက် Tottenham အသင်းသည် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် အဖို့ အင်မတန်ဆွဲဆောင်မှုရှိသည်ဟုဆိုသည်
သို့သော်လည်း Premier League Football Club ၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Daniel Levy သည် အသင်းကို လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ဖို့ စိတ်ကူးမရှိဟု ယုံကြည်ကြသည်
Daniel Levy သည် သူလုပ်ငန်းဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေပြီး ဆာ Alan Sugar ဆီမှ လွှဲယူခဲ့သော ENIC အဖွဲ့ဆီမှ ကလပ်၏ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုများကို ပြန်လည်ရယူရာတွင် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ခံထားရသည်
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် လက်ထပ်ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် Yusuf အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်
သူ၏အားလပ်ချိန်များကို ကမ္ဘာအနှံ့ခရီးသွားလာခြင်းနှင့် မိတ်ဆွေ၊ မိသားစုများနှင့်အတူနေကာ ကုန်လွန်စေသည်
Alekperov’s profile from Forbes.com Archived 11 August 2010 at the Wayback Machine.
ဒေါ်ခင်နွဲ့ဟန်ကြည်ကို ဦးမြတ်သိန်း (ပါဠိဆရာကြီး)၊ ဒေါ်နှင်းအုံတို့က ၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင်ရန်ကုန်မြို့ ကျောက်မြောင်း တာမွေရပ်ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံ၌ မွေးဖွားသည်
ဝိဇ္ဇာတွဲ ဥပစာတန်းကို ၁၉၅၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထီးတန်းကောလိပ်မှလည်းကောင်း၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ၁၉၆၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၆၂-၆၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ရုံး၌ သင်တန်းဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၆-၇၉ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေးဦးစီးဌာန၌ သုတေသနအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သုတေသနအရာရှိအဖြစ်နှင့် စာကြည့်တိုက်လုပ်ငန်းများကိုလည်း တွဲဖက်တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
၁၉၇၂-၇၆ ခုနှစ်တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် မြန်မာစာအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါရှိ၍ စာပေရေးရာလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် လူငယ်ရေးရာညကျောင်းတွင် အချိန်ပိုင်းအထက်တန်းပြဆရာမအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၇၉-၈၅ ခုနှစ်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် ပါတီယူနစ်ကော်မတီဝင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စာကြည့်တိုက်ပညာဒီပလိုမာကို ဂုဏ်ထူးဖြင့်ပထမရရှိခဲ့သည်
၁၉၉၀-၉၅ ခုနှစ်တွင် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန သာသနာရေးဦးစီးဌာန၌ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်စဉ် သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနရှိ သုတေသနစာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်၊ ပေစာဌာနတို့တွင် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာနတွင် အကြံပေးအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သာသနာရေးဦးစီးဌာနတွင် ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ငန်းတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ တာဝန်ပေးအပ်သော ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယိုဆင်ဆာအဖွဲ့တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု (အကယ်ဒမီဆု) အတွက် ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆင်ဆာအဖွဲ့တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိလည်းကောင်း စိစစ်ကြည့်ရှု အကဲဖြတ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) မြို့နယ်စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့တွင် နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟသင်္ဂြိုဟ်ကိုးပိုင်းသင်တန်းလေ့လာချက်များကို ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ အတွဲသုံးတွဲဖြင့် ရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ သာသနာရေးဆိုင်ရာ စာတမ်းများ၊ ဆောင်းပါးများ၊ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများနှင့် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်တွင် အထူးဆောင်းပါးများစသည်တို့ကို ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သစ္စာ၊ ဖြူစင်၊ ဒေါ်ခင်နွဲ့ဟန်ကြည်ကလောင်အမည်များဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
ဆရာမကြီးသည် တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ရင်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (၈) မြို့နယ် - မြောက်ဦး၊ ကျောက်တော်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ မင်းပြား၊ ဘူးသီးတောင်၊ မြေပုံ၊ ရသေ့တောင်၊ မောင်တော နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့တွင် “ဒေသတည်ငြိမ်မှုကိုထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ဥပဒေစိုးမိုးမှုရှိစေရန်” ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် မြန်မာ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေးနှင့်အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးနေသော အော်ပရေတာများကို ညွှန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်ပြီး အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့်ကို ဖြတ်တောက် လိုက်သည်
၎င်းဒေသများသည် တပ်မတော် နှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော် တို့ကြား တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ဒေသများဖြစ်ကြသည်
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီလမှ စတင်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သောတိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သားရာနှင့်ချီ သေဆုံးပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာအိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၂၀ စက်တင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ မြေပုံနှင့် ပလက်ဝ မြို့နယ်တို့ကို အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သော်လည်း ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ယင်းမြို့နယ်များကို အင်တာနက်ထပ်မံဖြတ်တောက်ခဲ့သည်
၂၀၂၀ မေလ (၃) ရက်နေ့တွင် မောင်တောမြို့ကို အင်တာနက်ပြန်လည်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီသည် ဖြတ်တောက်ခဲ့သော ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ အင်တာနက်လိုင်းများကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်
သို့သော် နိုင်ငံတစ်ဝန်းအချိန်ပိုင်းဖြတ်တောက်မှုများ ရှိနေခဲ့သည်
ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသခံ ပြည်သူများ စစ်၏ အနိဋ္ဌာရုံကို ခံစားနေကြရသည့် အချိန်တွင် အင်တာနက် လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခြင်းအားဖြင့် လူ့အခွင့်ရေး ချိုးဖောက်ခံရမှုများနှင့် အကြမ်းဖက်ခံရမှုများကို အားပေး၊  အားမြောက်ပြုရာရောက်ကြောင်း မင်းပြားမဲဆန္ဒနယ်မှ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးလှသိန်းအောင်က ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၄) ရက်နေ့က ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် တင်ပြဆွေးနွေးပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း စစ်မက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော မြို့နယ်များတွင် ဖြတ်တောက်ထားသည့် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုအား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်သုံးစွဲခွင့်ပြုရန် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ တဆင့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့အား တိုက်တွန်းကြောင်း အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်
၂၀၁၉ စက်တင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့နေ့စွဲပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပုဏ္ဏားကျွန်း၊မြောက်ဦး၊ကျောက်တော် နှင့်မင်းပြား မြို့နယ်တို့အား (၁၀၁) ရက်ကြာ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားမှုအား အဆုံးသတ်ရန် ကုလသမဂ္ဂ မြန်မာဌာနေကိုယ်စားလှယ်ရုံးက မြန်မာအစိုးရအား တိုက်တွန်းခဲ့သည်
၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် "အင်တာနက်ပြန်ဖွင့်ပေးရန် အပါအဝင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်က စာသင်ကျောင်းအား လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကို တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုရှိစွာနှင့် ဖြေရှင်းပေးရေး၊ ပြည်တွင်းပြည်ပ သတင်းမီဒီယာများကို လွတ်လပ်စွာ သတင်းရယူခွင့်ပေးရန်" ရခိုင်ကျောင်း သားများသမဂ္ဂ (ရန်ကုန်)၊ ရခိုင် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဒဂုံတက္က သိုလ်)၊ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် (ရွာသာကြီး)၊ ရန်ကင်းပညာရေးကောလိပ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ နှင့် ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂတို့က ဦးဆောင်၍  ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၁၀၀ ကျော်က ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်
ဦးဆောင်သူများဖြစ်ကြသည့် နောင်ထက်အောင်၊ အောင်ပြည့်စုံဖြိုး၊ မနှင်း၊ အေးမြတ်မွန်ကျော်၊ သုတ စိုး၊ စစ်နိုင်၊ သက်တင်အောင်၊ မြတ်ဟိန်းထွန်းနှင့် ကျော်လင်းတို့ကို  ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၉) ဖြင့် အစိုးရက ထောင်ဒဏ် (၁) လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်
ဆက်ပီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Seekpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်၊ ဟိုင်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုင်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၆ ဦး၊ မ ၁၂၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၇ ဦး နေထိုင်သည်
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင် (ခရစ် ၁၈၉၂ – ၁၉၅၂) သည် ဗြိတိသျှခေတ်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံခေတ် နှစ်ခေတ်စလုံးတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသူ ဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှခေတ်က အစိုးရပိုင် သူကြီးဂေဇက်သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူးသောကြောင့်၊ သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်ဟု ပိုမို၍ လူသိများသည်
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်သည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ကြံခင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
အဘ အမည်မှာ ဦးစိုးဖေ(ပညာအုပ်) ဖြစ်ပြီး၊ အမိ နာမည်ကို မှတ်တမ်းတွင် မတွေ့ ရှိသေးပေ
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာတွဲ ၂ တွင် ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ် မှ ဘီအေ အောင်မြင် ခဲ့သည်
ငယ်စဉ်က မည်သည့် ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည် ဟုလည်း အမှတ်အသား မရရှိ ခဲ့သေး
ဘီအေ အောင်ပြီးနောက် ဆရာဖြစ် လက်မှတ်ရပြီး သထုံမြို့တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှ ထွက်ပြီးလျှင် မြန်မာများ ထုတ်ဝေသော 'ဘားမား အော့(ဖ်)ဇားဗား' ခေါ် အင်္ဂလိပ် ဘာသာနှင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ထို သတင်းစာတိုက်တွင် သတင်းစာတိုက် ပိတ်လိုက်သည်အထိ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် 'ဘားမား အော့ (ဖ်) ဇားဗား' သတင်းစာ ပိတ်လိုက်သော အခါ သူရိယသတင်းစာတွင် ဘကြီး ဘဖေ တို့နှင့် အတူ တွဲဖက်၍ အယ်တီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုခေတ်တွင် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရာ ဂျီစီဘီအေ (ခေါ်) မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီးနှင့် 'ဘားမား ရီဖောင်းလိ' တို့၌ အကျိုးဆောင် လက်ထောက် (ဒု- အတွင်းရေးမှူး) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယင်းအပြင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ (ခေါ်) ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး တွင်လည်း အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
သူရိယသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ခဲ့စဉ်က အိန္ဒိယ ဥပဒေပြု လွှတ်တော် မင်းတိုင်ပင် အမတ် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဦးခင်မောင်သည် အစိုးရ အလုပ်တွင်ဝင်၍ သူကြီးဂေဇက် သတင်းစာ၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှခေတ်က အစိုးရပိုင် သူကြီး ဂေဇက် သတင်းစာတွင် အယ်တီတာအဖြစ် နှစ်အတော် ကြာအောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသောကြောင့် သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်ဟုဆိုလျှင် လူသိများခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် 'တောသား' ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ် သတင်းစာ များတွင် ရေးလေ့ ရှိသည်
သူ၏ ရေးသားချက် များကို မြန်မာ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများ သာမက နိုင်ငံခြား သားများ ကပင် အထူး နှစ်သက် ကြသည်
အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ ရေးရာတွင် ထူးချွန်သည်
အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ၂ ဘာသာတွင် နှံ့စပ်သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
သဘောထား သိမ်မွေ့၍ ကြင်နာ တတ်သည်
ဦးခင်မောင်သည် သူကြီး ဂေဇက် အယ်ဒီတာ အဖြစ်မှ ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ဂျပန်များ မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်သည် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်
စစ်ပြီး၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ပြန်ကြားရေး ဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရပြန်သည်
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
မကျန်းမာ၍ အလုပ်မှ နုတ်ထွက် ခဲ့ရသည်
ဂျပန်ခေတ် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ လက်ထက် ပညာ စွယ်စုံကျမ်း ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်ရာတွင် ဦးခင်မောင်မှာ တာဝန်ခံ တဦး ဖြစ်သည်
အဘိဓာန် ဌာန အဖွဲ့ငယ်တွင် လည်းကောင်း၊ အတိုင်ပင်ခံ စာတည်း အဖွဲ့တွင် လည်းကောင်း ပါဝင် ခဲ့ရသည်
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၅၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်၊ ၁၃၁၄ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၇)ရက်၊ သောကြာနေ့၊ အသက် ၆ဝ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ဇမ်ဘီဇီ နှင့် လင်ပိုပိုမြစ် နှစ်မြစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်
တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ တို့က ဝိုင်းရံထားကြသည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ၃ မျိုးရှိသည်
၎င်းတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ရှိုနာဘာသာနှင့် အွန်ဒယ်ဘီလီဘာသာတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၏ တောင်ရိုဒီးရှား ကိုလိုနီတစ်ခု အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တောင်အာဖရိက ကုမ္ပဏီ၏ မြေပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
သမ္မတ ရောဘတ်မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် စစ်တပ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်
မော်ဂန် ဆဗန်ဂီရိုင်း သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်
မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုပြီး တရားဝင် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ ယခုအထိ အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးလက်ကိုင် ရှိနေခဲ့သည်
အာဖရိကတိုက်အရှေ့တောင်ဘက်စွန်း တောင်လတ္တီတွဒ် ၁၅°၃၀′ နှင့် ၂၂°၃၀′ ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅°နှင့် ၃၃°ကြားတွင် တည်ရှိ
မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်းဘက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘော့စ်ဆွာနာသမ္မတနိုင်ငံတို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်
ဇင်ဘာဘွေသည် ဇမ်ဘီဇီနှင့် လင်ပိုပိုမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ မြင့်မားသောကုန်းပြင်မြင့်၏ တဘက်တချက်တွင် တည်ရှိသည်
နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အနိမ့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ အပိုင်းကြီးလေးပိုင်း ပိုင်းခြားထားသည်
အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၄၀၀၀ အထက်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက် တန်းလျက်တည်ရှိသည်
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မြက်ခင်းပြင်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်
အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ နှင့် ၄၀၀၀ အကြားတွင် ရှိပြီး အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသကို ရံလျက် တည်ရှိ၍ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်သည်
အနိမ့်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ အောက်ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်ရှိ ဇမ်ဘီဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ရှိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းအရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆာဘီလွန်ဒီမြစ်ဝှမ်းတို့ ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည်
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်ပြီး တောင်ထူထပ်သော အသွင်အပြင်လက္ခဏာကြောင့် ထူးခြားထင်ရှားသည်
တောင်များသည် ပေ ၆၀၀၀ အထက်ဖြစ်ကြပြီး၊ အင်ယန်ဂါ တောင်ထိပ်မှာ ပေပေါင်း ၈၅၀၃ ပေရှိသည်
တောင်ထူထပ်ကျဉ်းမြောင်းသော ဤဒေသသည် မိုဇမ်းဘစ်နိုင်ငံနှင့် နယ်ချင်းထိစပ်လျက် ရှိပြီး တောင်အာဖရိကကုန်းပြင်မြင့်၏ အမြင့်ဆုံးအစွန်းလည်း ဖြစ်သည်
ဧရိယာ စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁၅၀,၈၇၃ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်
(၁၉၈၃ ခုနှစ်စာစောင်တွင် ဖော်ပြပါသည့်အတိုင်း)ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရာသီဥတု သုံးမျိုးရှိသည်
ယင်းတို့မှာဆောင်းဥတုနွေဥတုမိုးဥတု တို့ဖြစ်သည်
ဆောင်းဥတုမှာ မေလမှ ဇူလိုင်လထိဖြစ်ပြီး အေးမြခြောက်သွေ့သည်
နွေဥတုမှာ ဩဂုတ်လမှအောက်တိုဘာလထိဖြစ်ပြီး ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သည်
မိုးဥတုမှာ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလထိဖြစ်ပြီး ပူနွေးစိုစွတ်သည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အနေအထားသည် ကုန်းတွင်းကျသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနိမ့်အမြင့်က ရာသီဥတုကို ညီညွတ်မျှတစေသည်
လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းရှိ ဘဒ်ဘရစ်ဂျ်၏ အအေးဆုံးလဖြစ်သော ဇူလိုင်လ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၆၀° ဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးလဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၈၀° ဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်
အမြင့်ပိုင်းမြက်ခင်းဒေသရှိ ဘူလာဝေယို၏ အပူချိန်ခြားနားချက်မှာ ၅၆°ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၇၂°ဖာရင်ဟိုက် ဖြစ်ပြီး မြို့တော် ဟာရာရေး၏ အပူချိန်ခြားနားချက်မှာ ၅၆°ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၇၀°ဖာရင်ဟိုက်ဖြစ်သည်
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် မိုးအများဆုံးရရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးရေချိန်လက်မ ၇၀ ကျော်ရွာသွန်းသည်
နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် သိသာစွာ မိုးနည်းပါးသွားသည်
အမြင့်ပိုင်း မြက်ခင်းဒေသတွင် မိုးရေချိန် ၂၅ လက်မနှင့် လက်မ ၃၀ ကြား ရွာသွန်းသည်
မိုးအနည်းဆုံးရရှိသော ဒေသမှာ တောင်ပိုင်းရှိ လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းဖြစ်၍ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၁၅ လက်မအောက် ပုံမှန်ရွာသွန်းသည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေစာရင်းအရ ဥရောပတိုက်သား ၂ သိန်းနှင့် အာဖရိကတိုက်သား ၇,၅၀၀,၀၀၀ ရှိသည်
မြို့တော်မှာ ဟာရဲ ခေါ် ဟာရာရေး(Harare) ဖြစ်သည်
မြို့ကြီးများမှာ ဘူလာဝေယို(Bulawayo)၊ ဂွေလို(Gwelo)၊ မူတာရေး(Mutare)၊ ကွေကွေ(Kwe Kwe)၊ ဂါတူးမား(Gatooma)၊ ဝှမ်ဂေး(Hwangel)၊ ချင်ဟိုယီ(Chinhoyi)၊ ညံဒါ(Nyanda)၊ မာရန်ဒဲလားစ်(Marandellas)၊ ရှာဘာနီ(Shabani)နှင့် ရက်ဒ်ကလစ်ပ်(Redcliff) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဘန်တူအနွယ်ဝင် ရှိုနာလူမျိုး ၇၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ အင်ဒီဘီလီလူမျိုး ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဥရောပတိုက်သား သုံးရာခိုင်နှုန်းနှင့် အာရှတိုက်သားတို့ ရှိသည်
(၂၀၁၆ အရ)အင်္ဂလိပ်သည် ပညာရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတွင် အဓိကရသုံးသော အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်
ဘန်တူဘာသာစကားများဖြစ်သော ရှိုနာနှင့် စင်ဒီဘလီမှာ တိုင်းရင်းသားများကြား အသုံးများသော ဇင်ဘာဘွေ၏ ဘာသာစကားဖြစ်သည်
ရှိုနာကို ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ပြောပြီး၊ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စင်ဒီဘလီပြောသည်
အခြားအနည်းအကျဉ်းပြောကြသော ဘန်တူဘာသာစကားများမှာ ဗင်ဒ(Venda)၊ တဆွင်ဂ(Tsonga)၊ ရှန်ဂန်း(Shangaan)၊ ကလန်ဂါ(Kalanga)၊ ဆိုသို(Sotho)၊ နဒေါ်(Ndau)နှင့် နမ်ဗျာ(Nambya)တို့ ဖြစ်လေပြီး ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းထက် နည်းသော အထူးအားဖြင့် လူဖြူနှင့် သွေးနှောလူမျိုးအနည်းစုကသာ အင်္ဂလိပ်ကို မိခင်ဘာသာစကားဟု ထင်မှတ်လေသည်
ရှိုနာစကားတွင် ပါးစပ်ပြောရာဇဝင်များစွာ ပါရှိပြီး ၎င်းကို ၁၉၅၆ တွင် ထုတ်ဝေသော ဆောလမွန် မုဆွိုင်းရို (Solomon Mutswairo) ရေးသည့် ရှိုနာစာဖြင့် ပထမဆုံးဝတ္ထုဖြစ်သော Feso တွင် တွေ့နိုင်လေသည်
အင်္ဂလိပ်စကားကို အခြေခံအားဖြင့် မြို့တွင်သုံးပြီး၊ ကျေးလက်တွင် အသုံးနည်း၏
ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်သံသတင်းများကို ယခုသော် ရှိုနာ၊ စင်ဒီဘလီနှင့် အင်္ဂလိပ်လို ထုတ်လွှင့်နေလေပြီ
ဇင်ဘာဘွေ၌ တရားဝင်ဘာသာစကား ၁၆ မျိုးရှိပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပါလီမန်အက်ဥပဒေက အခြားဘာသာစကားများကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု ဘာသာစကားများအဖြစ် ဖော်ပြထားလေသည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၊ မိရိုးဖလာကိုးကွယ်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၈၀ ရှိသည်
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းနှင့် ဆေးပေးဌာန ၁၇၂ ခု ရှိသည်
ဆေးကုသရေးအဖွဲ့က အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်း ၇၃ ခု၊ အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးလွတ် ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်း ၃၂ ခုတို့ရှိသည်
(၁၉၈၃ ခုက)ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ၁၉၇၈ စာရင်းအရ မူလတန်းကျောင်း ၂၉၆၂ ကျောင်း၊အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း ၁၈၆ ကျောင်း၊သက်မွေးပညာသင်ကျောင်း ၁၈ ကျောင်း၊စက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပညာသင်ကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ် ၁၂ ကျောင်း၊စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် ၂ ကျောင်း၊ဇင်ဘာဘွေတက္ကသိုလ်၊အချိန်ပိုင်းသင်တန်းပေါင်း ၆၀ နှင့်ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့တဲ့သူများဆိုင်ရာကျောင်း ၁၅ ကျောင်းတို့ ရှိသည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်က ဇမ်ဘီဇီမြစ်ပေါ်၌ တည်ဆောက်ခဲ့သော ကာရီဘာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးဆောင်လျက်ရှိသည်
၁၉၈၂ ခု စက်တင်ဘာလခန့်က ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ လေးသန်းခန့် ကုန်ကျဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အီသိန်းဓာတ်ငွေ့စက်ရုံမှ လောင်စာထုတ်လုပ်သည်
ဝှမ်ဂေးတွင် အပူဓာတ်အားပေးစက်ရုံလည်း ရှိသည်
ဇင်ဘာဘွေ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေးနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်
အဓိကစားသုံးသီးနှံမှာ ဖူးစားပြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိကစီးပွားဖြစ်သီးနှံမှာ ဆေးရွက်ကြီး ဖြစ်သည်
လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်ကို ဆေးရွက်ကြီးမှ ရရှိသည်
ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်မှာလည်း ထိုစီးပွားဖြစ် သီးနှံမှပင် ရရှိသည်
အခြားလယ်ယာထွက်ကုန်များမှာ ကြံ၊ ကော်ဖီ၊ ဂျုံ၊ နှံစားပြောင်း၊ လူး၊ ဆပ်၊ ပီလောပီနံ၊ စပါး၊ မြေပဲ၊ ပဲပိစပ်၊ လက်ဖက်၊ ဝါဂွမ်းနှင့် ရှောက်အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်
ကြံကို ဟစ်ပိုနှင့် ထရိုင်ယံဂယ်ဒေသများတွင် ဧကပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးသည်
လက်ဖက်ကို အင်ယန်ဂါနှင့် ချီပင်ဂါဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပျိုးသည်
ရှောက်အမျိုးမျိုးကို အင်ယန်ဂါနှင့် ဟစ်ပိုဒေသများတွင် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၂,၅၀၀ နှင် ၄,၀၀၀ အကြားရှိ ဒေသများသည် ရှောက်အမျိုးမျိုးစိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော ဒေသများဖြစ်ရာ မဲလ်စက်တာနှင့် အင်ယန်ဂါဒေသများတွင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်
မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တွင် ဆေးရွက်ကြီးနောက် ဒုတိယနေရာလိုက်နေသည်
မွေးမြူသောတိရစ္ဆာန်များမှာ သိုး၊ နွား၊ ဝက်နှင့် ငါးတို့ဖြစ်ကြသည်
နှစ်စဉ် နွားနို့ဂါလံ ၁၀ သန်းခန့်၊ ဝက်သား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၂၅,၀၀၀ နှင့် သိုးသား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၉၀၀၀ ထုတ်လုပ်သည်
ငါးကို ကာရီဘာအိုင်တွင် အကြီးအကျယ်မွေးမြူသည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တါင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်လုပ်ငန်းမှ ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၂၃ သန်းခန့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၄၅ သန်းမျှ ရရှိခဲ့သည်
၎င်းသည် အမျိုးပေါင်းများစွာသော တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် သယံဇာတပစ္စည်းများကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်သည်
ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ ခရုမ်း၊ နစ်ကယ်လ်၊ ခဲမဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ထုံးကျောက်၊ ဗဟန်းကျောက်၊ မီးစုန်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ လစ်သီယံတို့ တူးဖော်ရရှိ၍ ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းကို အမြင့်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသများ၌ အများဆုံးတူးဖော်ရရှိသည်
ဝှမ်ဂေးကျောက်မီးသွေးတွင်းမှ မီးသွေးနှင့် မီးသွေးထွက်ပစ္စည်း၊ အမျိုးညံ့သောကျောက်မီးသွေး မြောက်မြားစွာ ထုတ်သည်
ကျောက်မီးသွေးသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ နိုင်ငံအနှံ့ရှိသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုးစုစုပေါင်း၏ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀ ရှိသည်
ဆေးရွက်ကြီး၊ ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ နစ်ကယ်၊ သံဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ခရုမ်းအရိုင်း၊ သံပါသောခရုမ်း၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ အထည်အလိပ်၊ ဖိနပ်၊ ပရိဘောဂပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ အသားနှင့် သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ခရီးသွားပစ္စည်း၊ သကြား၊ စက္ကူ၊ ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားပစ္စည်း၊ လက်ဝက်ရတနာတို့ကို ပြည်ပသို့ ပို့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်က ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး ကန်ဒေါ်လာသန်း ၁,၁၅၀ ဖိုးရှိသည်
စက်နှင့် စက်အပိုပစ္စည်း၊ ဓာတုပစ္စည်း၊ သံမဏိပြားနှင့် သံမဏိလိပ်၊ အထည်အလိပ်တို့ကို ပြည်တွင်းသို့ သွင်းသည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်အရ ပြည်တွင်းသွင်းကုန်တန်ဖိုး ကန်ဒေါ်လာသန်း ၁,၁၀၀ ရှိသည်
၁၉၈၁ အရ ကန်တဒေါ်လာသည် ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၀.၇၁ နှင့် ညီမျှသည်၊ ဇင်ဘာဘွေတဒေါ်လာသည် မြန်မာငွေ ၁၂ ကျပ် ၁၀ ပြားနှင့် ညီသည်
မြို့ကြီးများကိုဆက်သွယ်သောလမ်းမကြီးမှာ ၈,၅၆၈ ကီလိုမီတာရှိပြီး ကျေးလက်ဒေသကို ဆက်သွယ်သောလမ်းငယ်မှာ ၆၉.၃၉၄ ကီလိုမီတာရှိသည်
မီးရထားလမ်း ကီလိုမီတာ ၃,၂၅၀ ရှိသည်
နှစ်လမ်းရှိသည့်အနက် တလမ်းမှာ ဇမ်ဘီယာမီးရထားလမ်းနှင့်၊ ကျန်တလမ်းမှာ တောင်အာဖရိကရထားလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
တောင်အာဖရိကလေကြောင်းကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံတွင်ပျံသန်းသည့်တခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေကြောင်းကုမ္ပဏီဖြစ်သည်
ဇင်ဘာဘွေအာဖရိကအမျိုးသားသမဂ္ဂမျိုးချစ်တပ်ဦး(ဇာနူး)(Zimbabwe Africa National Union (ZANU))နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်
သမ္မတကို လွှတ်တော်က ရွေးချယ်သည်
သက်တမ်း ခြောက်နှစ်ဖြစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ကျင့်သုံးသည်
အောက်လွှတ်တော်၌ အမတ်အရေအတွက် အများဆုံးရရှိသော နိုင်ငံရေးပါတီခေါင်းဆောင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သမ္မတက ခန့်အပ်သည်
ဝန်ကြီးချုပ်အကြံပေးချက်ဖြင့် ရွေးထားသော ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို သမ္မတက ခန့်သည်
ဥပဒေကို ပါလီမန်က ပြုသည်
၎င်း၌ အထက်လွှတ်တော်၊ အောက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ပါသည်
ငါးနှစ်တကြိမ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည်
တရားရုံးချုပ်၌ တရားစီရင်ရေးအာဏာ ရှိပြီးလျှင် အယူခံဌာနနှင့် အထွေထွေဌာနတို့ ပါဝင်သည်
တရားသူကြီးချုပ်ကို ဝန်ကြီးချုပ် အကြံပြုချက်ဖြင့် သမ္မတက ခန့်သည်
(၁၉၈၃ အရ)(၂၀၁၆ အရ) သမ္မတမှာ ယခုလက်ရှိ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်
ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ၂ ဦး(၁)အင်မာဆင် မနန်ဂဂွာ (၂) ဖလီကဇီလာ မဖိုကိုလွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းငါးသိန်းခန့်မှ ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရှိသည်
ဘော့ဆွာနာရှိ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရ၌ အများဆုံးနေထိုင်လျက်ရှိကြသော ဘွတ်ရှ်မင်းလူမျိုးစုမှာ ကျောက်ခေတ်လူသားများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်
ပထမဆုံးသော ဘန်တူလူမျိုးစုသည် အေဒီ ၅ ရာစုနှင့် ၁၀ ရာစုနှစ်များအတွင်း ရိုဒီးရှားဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်ဟု ထင်ရသည်
တောင်ဘက်သို့ အခြေချနေထိုင်သူများသည် နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာမှသာ ဆက်လက်ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရှိသည်
အဆိုပါဒေသသို့ ဥရောပတိုက်သားများထဲမှ ပထမဆုံးရောက်ရှိလာသူများမှာ ၁၆ ရာစုပေါ်တူဂီနယ်မြေသစ်ရှာသူများ ဖြစ်ကြသည်
ဗြိတိသျှတို့အာဏာစက်အောက်သို့ ဤဒေသရောက်ရှိလာပုံမှာ တောင်အာဖရိကသန်းကြွယ်သူဌေး ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
ရို့ဒ်စ်သည် သူပိုင်သတ္တုတွင်းအင်ပိုင်ယာထဲသို့ ကတန်းဂါးရှိ ကြေးနီသတ္တုသိုက်၊ လင်ပိုပိုနှင့် ဇမ်ဘီဇီမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ရွှေရတနာသိုက်ကို သိမ်းလို၍ ၁၈၈၉ မှ ၁၈၉၇ ခုနှစ်များအတွင်း ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဂွတ်ဟုတ်အငူတွင်အခြေချပြီးဖြစ်သော ဗြိတိသျှတို့၏ စစ်အင်အားအကူအညီဖြင့် ၎င်းဒေသများကို သိမ်းပြီး ၂၅ နှစ်ခန့် စိုးမိုးခဲ့သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်၌ တောင်ရိုဒီးရှားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေးမှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးလက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည်မှစ၍ တောင်ရိုဒီးရှားကို ဘုရင်ခံတဦး၏ လက်ဝယ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသော ဗြိတိသျှကိုလိုနီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၅၃ ၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြောက်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇမ်ဘီယာ)၊ တောင်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇင်ဘာဘွေ)နှင့် ညာဆာလန်(ယခု မာလာဝီ)တို့ကို ပေါင်းစည်းပြီး ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းကိုလည်း တောင်ရိုဒီးရှား၏ မျက်နှာဖြူများကသာလျှင် ခြယ်လှယ်သည်
၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၆ ၌ အတည်ပြုသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို မျက်နှာဖြူတို့ကသာ ဆက်ချုပ်ကိုင်ခွင့်ရသည်
ထို့နောက် ၁၉၆၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ၌ ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်မှစ၍ တောင်ကို ပယ်ပြီး ရိုဒီးရှားဟု ပြောင်းလဲစေသည်
သို့သော် အမည်သစ်ကို ဗြိတိသျှပါလီမန်က တရားဝင်အတည်မပြု
၎င်းနောက် ဗြိတိန်က မြောက်ရိုဒီးရှားနှင့် ညာဆာလန်အား လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ပေးလေသည်
တောင်ရိုဒီးရှားကိုမူ လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန်လိုက်လျောခြင်း မရှိ၍ လွတ်လပ်ရေးပေးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်
ရိုဒီးရှား၌ ၁၉၆၄ ဧပြီ ၁၄ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသော အီယန်စမစ်သည် ရိုဒီးရှားလွတ်လပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်သို့ သွားပြီး ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်သော ဆာအလက် ဒေါက်ဂလပ်စ် ဟူးမ်နှင့် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ၌၊ ဟာရိုလ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ၁၉၆၅ အောက်တိုဘာ၌ ဆွေးနွေးပွဲလုပ်သည်
တဖန် ရိုဒီးရှားရှိ ဆောလ်စ်ဘာရီမြို့၌ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်၊ ဓနသဟာသအတွင်းရေးမှူး၊ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်တို့ သုံးဦးနှင့်လည်း အောက်တိုဘာလအတွင်း ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ငါးရက်ခန့်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၅ ၌ အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၁၁ ၌ ရိုဒီးရှားသည် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အီယန်စမစ်က တဖက်သတ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာသည်
သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက အီယန်စမစ်ဦးဆောင်သော လူဖြူအစိုးရအဖွဲ့ကို ထုတ်ပယ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်
ဗြိတိန်ကလည်း တဖက်သက်လွတ်လပ်ရေးကြေညာသော အပြုအမူကို တရားမဝင်ဟု ဆိုကာ အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း အီယန်စမစ်အစိုးရသည် ပြည်တွင်းအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည်
နိုဝင်ဘာ ၂၀ ၌ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက ရိုဒီးရှားအား စီးပွားရေးဖြတ်တောက်ကြရန် တိုက်တွန်းရာ တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံနှင့် ပေါ်တူဂီတို့မှအပ ကျန်ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက လိုက်နာသည်
ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ၌ ရေနံတင်ပို့ခြင်း ရပ်ရန် ကောင်စီက ထပ်တိုက်တွန်းသော်လည်း မိုဇမ်းဘစ်နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတို့က ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီ တင်ပို့ခဲ့ကြသည်
ရိုဒီးရှားပြဿနာဖြေရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ရိုဒီးရှားဝန်ကြီးချုပ် စမစ်တို့သည် ၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ၌ ဗြိတိသျှပိုင် တိုင်းဝါးရေယာဉ်ပေါ်တွင် ၁၉၆၁ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေပြုလျက် တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးတွင် လိုအပ်သော အဆိုပြုချက်များကို ဆွေးနွေးရေးဆွဲကြသည်
၎င်းကို ဗြိတိန်အစိုးရက အတည်ပြုသော်လည်း စမစ်အစိုးရက ပယ်ချခဲ့သည်
၁၉၆၇ ၌ ရိုဒီးရှားနှင့် ဗြိတိန်တို့သည် ထိုအရေး၌ ထပ်မံစေ့စပ်သော်လည်း မအောင်မြင်
၁၉၆၈ အောက်တိုဘာ ဂျီဘရော်လ်တာရေလက်ကြားတွင် ဗြိတိသျှရေယာဉ် ဖီးယားလက်စ်ပေါ်၌ ထပ်မံဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ပြန်ချေ
ထို့နောက်ရိုဒီးရှားအစိုးရက တိုင်းရင်းသားလူမည်းငါးဦးကို သေဒဏ်ပေးသည့် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဘုရင်မက လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးရန် မေတ္တာရပ်သည်ကို မလိုက်လျောရာမှ ဗြိတိန်-ရိုဒီရှားဆက်ဆံရေး တင်းမာလာသည်
၁၉၆၉ ၌ လူဖြူလူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကို အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စမစ်အစိုးရက ဆန္ဒခံယူပွဲလုပ်ပြီး အတည်ပြုပေးရန် ရိုဒီးရှားဥပဒေပြုလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းသည်
၎င်းတွင် ရိုဒီးရှားကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာရန်၊ ဗြိတိန်နှင့် တရားဝင်အဆက်အသွယ်ဖြတ်ရန်တို့ ပါရှိသည်
၁၉၇၀ ပြည့် မတ် ၂ ၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ လူဖြူအစိုးရခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ် အီယန်စမစ်က ရိုဒီးရှားသမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်ကို ဗြိတိန်က လုံးဝ အသိအမှတ်မပြုဘဲ ရိုဒီးရှားကို အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်သည်
သို့သော် ၁၉၇၁ နိုဝင်ဘာ ၂၄ ၌ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူသည်
၁၉၇၂ ၌ ဗြိတိန်မှ ကော်မရှင်အဖွဲ့တဖွဲ့ ရိုဒီးရှားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ၌ ဇမ်ဘီယာရှိ လူဆာကာမြို့၌ ရိုဒီးရှားအစိုးရနှင့် ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ၍ ခြေဥဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုရရှိသည့်အဆင့် ရောက်ခဲ့သော်လည်း ပြည်တွင်း၌ အကြမ်းဖက်မှု ပိုတိုးပွားလာ၍ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အပိုဒ်ကို ချိုးဖောက်သည့် သဘောသက်ရောက်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲသဘောတူညီချက်မှာ ပျက်သွားရသည်
ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးပွဲကို ၁၉၇၅ ဩဂုတ်၌ ဗစ်တိုးရီးယားရေတံခွန်အနီး ဆက်လက်လုပ်ရာ ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲပြန်၍ ပျက်ပြားသွားပြန်သည်
၁၉၇၆ ၌ ဂျူရှုဝါအင်ကိုမို ဦးဆောင်သော အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီဝင်များနှင့် ရိုဒီးရှားအစိုးရ သဘောတူညီချက်ရရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်
ထိုကာလ ရိုဒီးရှားလူဖြူအစိုးရနှင့် လူမည်းမျိုးချစ် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများ မကြာခဏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ကြသော်လည်း တိုးပွားလာသော အကြမ်းဖက်မှုကို တားနိုင်မစွမ်း၍ ၁၉၇၈ နှစ်လယ်ရောက်သော် စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်မှ လူပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့် သေကြေပျက်စီးလေသည်
အစိုးရတပ်များသည် ဇမ်ဘီယာနှင့် မိုဇမ်ဘစ်တို့၌ လူမည်းမျိုးချစ်ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၁၉၇၈ မတ်၌ အီယန်စမစ်နှင့် လူမည်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် သုံးဦးတို့ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်တရပ်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး ၎င်းမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လူမည်းလူများစုလက်သို့ မလွှဲပြောင်းမီကာလအတွင်း ၎င်းတို့လေးဦးက ခွဲဝေကျင့်သုံးရန် ဖြစ်ပြီး ပြောက်ကျားခေါင်းဆောင်များက လက်မခံ ပယ်ချခဲ့ကြသည်
နိုင်ငံတွင် အရွယ်ရောက်သူတိုင်းမဲပေးခွင့်ရှိသော ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၉ ဧပြီ ၂၁ ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပရာ ဘုန်းတော်ကြီးမူဇိုရီဝါ၏ ယူနိုက်တက်အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီက နိုင်၍ လူမည်းကြီးစိုးသော ပါလီမန်ကို ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
ဗြိတိန်၊ မာဂရက်သက်ချာအစိုးရကလည်း ရိုဒီးရှားနှင့် ပုံမှန်ဆက်ဆံနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသည်
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ထိ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်ရှိ လန်ကတ်စတာအိမ်တော်၌ ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးရာ လွတ်လပ်သော ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ ခြေဥ ရေးဆွဲရန်၊ လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ၎င်းကို ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခံ တောင်ရိုဒီးရှားအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပပြီး ပြောက်ကျားစစ်ကို အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် စသည်ဖြင့် သဘောတူညီသည်
လန်ကတ်စတာသဘောတူညီချက်ကို ၁၉၇၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ၌ ရေးထိုးပြီးနောက် နိုင်ငံတွင် မျိုးချစ်ပြောက်ကျားများနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခြင်း၊ ၁၉၈၀ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ပါလီမန်ရွေးကောက်ရာ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဦးဆောင်သော ဇာနူး မျိုးချစ်တပ်ဦးက အနိုင်ရခြင်းနှင့် မတ် ၃၁ ၌ မစ္စတာမူဂါဘဲက အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်းတို့ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းသော ဇင်ဘာဘွေအစိုးရအဖွဲ့တွင် မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် လူဖြူအီယန်စမစ်၏ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တပ်ဦးပါတီတို့ ပါသည်
၎င်းအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရောဘတ်မူဂါဘီက တာဝန်ယူပြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဂျိုရှုဝါအင်မိုကိုက ဆောင်ရွက်သည်
မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီး ၂၃ ဦးရှိသည့်အနက် လူဖြူကို နှစ်နေရာ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးကို လေးနေရာပေးခဲ့သည်
ယင်းနောက် စီးပွားရေးကဏ္ဍ၌ လယ်ယာမြေ၊ ဘဏ်၊ အမြတ်ခွန်လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူမှုရေးကဏ္ဍ၌ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း ပြုပြင်သည်
နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ၌ ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်ရုပ်တုကို ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအပြင်ဘက်မှ ဖယ်ပစ်ခြင်း၊ ဂျိမ်းတင်ရိပ်သာလမ်းကို ဆမိုရာမာရှဲလ်ရိပ်သာလမ်းဟူ၍၊ မြို့တော်ဆောလ်ဘာရီကို ဟာရာရေး(ဟာရဲ)ဟူ၍ တွင်စေခြင်း၊ ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကပုလိပ်တပ်ဖွဲ့ကို ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်
ပြန်ကြားရေးကဏ္ဍ၌ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း၊ အသံလွှင့်ရုံစသည်တို့တွင် ကိုလိုနီခေတ်အမည်များကို အာဖရိကအမျိုးသားအမည်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်
၁၉၈၁ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ၌ မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြောင်းလဲရာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအင်ကိုမိုကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးအဖြစ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွဲဖက်ဝန်ကြီးဝစ်နက်စ်မန်ဝန်ဒါကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်သည်
လူဖြူဝန်ကြီး ၂ နေရာကို မူလအတိုင်း ထားခဲ့သည်
တဖန် အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဂျိုစီယာချီနာမာနိုကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်သည်
မိမိ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဂ္ဂါတီကီရီကို လူအင်အားစီမံဝန်ကြီးရာထူးမှ ထုတ်ပယ်သည်
လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ဝန်ကြီးဌာနများကို မျိုးချစ်ပါတီနှစ်ခုက ခွဲဝေတာဝန်ယူမည်ဟူသော သဘောတူညီချက်ကို မူဂါဘဲ ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် အပြောင်းအလဲကို လက်မခံနိုင်ဟု အင်ကိုမိုက ကြေညာသည်
ထိုအခါ မူဂါဘဲက အင်ကိုမိုကို ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်လိုက်လေသည်
အိမ်နီးချင်းလူမည်းနိုင်ငံများနှင့် ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်
ဇမ်ဘီယာနှင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မရှင် ဖွဲ့ပြီး၊ မိုဇမ်ဘစ်နှင့် လုံခြုံရေးသဘောတူညီချက်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လူဖြူအနည်းစုအုပ်စိုးသော တောင်အာဖရိကနှင့်မူ လူမည်းအစိုးရ အာဏာရလာချိန်မှစ၍ ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားလာသည်
တောင်အာဖရိကလူဖြူအစိုးရက ကျင့်သုံးသော အသားအရောင်ခွဲခြားရေးဝါဒကို မူဂါဘဲက ဆန့်ကျင်သည်
၁၉၈၀ စက်တင်ဘာလက ဇင်ဘာဘွေပြည်ပြေး ၅၀၀၀ ခန့်ကို မိမိအစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် လေ့ကျင့်ပေးနေသည်ဟု ဆိုကာ တောင်အာဖရိကနှင့် သံအဆက်အသွယ် ဖြတ်လေသည်
နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်
အစိုးရသည် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများနှင့်လည်း၊ အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံများနှင့်လည်း ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံသွားမည်၊ ဘက်မလိုက်မူဝါဒကို ကျင့်သုံးကာ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ နောက်လိုက်ဘဝ အရောက်ခံမည်မဟုတ်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၁ မေအတွင်းက တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်သို့ ချစ်ကြည်ရေးသွားရောက်ပြီး၊ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ကျောက်ကျိယန်သည် ၁၉၈၂ ဒီဇင်ဘာ၌ ဇင်ဘာဘွေသို့ လာရောက်လည်ပတ်သည်
ဇင်ဘာဘွေ၌ လူမည်းဦးရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသော ရှိုနာလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသည့် ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသော အင်ဒီဘီလီလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသော အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးတို့အကြား သံသယ တိုးပွားနေပြီး ၎င်းနိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ခုတို့ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့ထားသော ဇန်လာနှင့် ဇီပရာတပ်ဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခများ၊ သေဆုံးမှုများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၁၉၈၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ၌ ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲက ဂျိုရှိုဝါအင်ကိုမိုနှင့်တကွ ဝန်ကြီးချီနာမာနိုနှင့် သယံဇာတပစ္စည်းဝန်ကြီးဂျိုးဇက်မာစီကာတို့ကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပစ်သည်
ထုတ်ပယ်ရခြင်းမှာ တောင်အာဖရိကအကူအညီဖြင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြံနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု မူဂါဘဲက ဆိုသည်
ယင်းကို အင်ကိုမိုက ငြင်းဆိုပြီး မူဂါဘဲသည် တပါတီစနစ်ကို ကျင့်သုံးလိုသောကြောင့် မိမိကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ရန် အကြောင်းရှာခြင်းသာဟု ပြန်လည်ပြောဆိုသည်
ဇင်ဘာဘွေလွတ်မြောက်ရေးအတွက် အနှစ် ၂၀ နီးပါးမျှ ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော အင်ကိုမိုနှင့် မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၀ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်မှစ၍ သဘောထားကွဲလွဲ အလှမ်းကွာခဲ့သည်
၁၉၈၃ မတ်၌မူ တင်းမာနေသော ဆက်ဆံရေး ပေါက်ကွဲသွားပြီး အင်ကိုမိုသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဘော့ဆွာနာမှတဆင့် လန်ဒန်သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံသည်
ထွက်ပြေးလာရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အင်ကိုမိုက မိမိအသက်အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့်ဟု ပြောကြားသည်
လောဘမူစိတ် ၈-ပါး၊ ဒေါသမူစိတ် ၂-ပါး၊ မောဟမူစိတ် ၂-ပါး၊ ပေါင်း ၁၂-ပါးဟူ၏
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ (Bolivarian Republic of Venezuela) သည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက်အကျဆုံးသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ယင်းကို ဗင်နီဇွဲလားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂီယားနားနယ်များ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတို့ရှိသည်
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၉၂၈ မိုင်ကျယ်၍ တောင်မှမြောက် ၇၉၀ မိုင် ရှည်သည်
ကမ်းရိုးတန်းသည် ၁၇၅၀ မိုင်ရှည်၍ တနိုင်ငံလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၅၂,၁၄၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်လျက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တဆခွဲနီးနီးရှိသည်
တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများအနက် ဆဋ္ဌမအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ဗင်နီဇွဲလားဟူသောအမည်မှာ စပိန်ဘာသာဖြင့် ဗင်းနစ်မြို့ကလေးဖြစ်သည်
၁၄၉၉ ခုတွင် စပိန်လူမျိုး အလွန်းဆိုသေအိုဇေဒါခေါင်းဆောင်သော စွန့်စားရှာဖွေသူ တစုသည် ယခု မာရာကိုင်းဗိုအိုင်အတွင်း ရေတိမ်ရာ၌ တိုင်များစိုက်၍ တဲအိမ်ခြေတံရှည်များဆောက်လုပ်ထားသော အင်ဒီးယန်းရွာကို တွေ့မြင်ရသောအခါ ဗင်းနစ်မြို့၏ ရှုခင်းနှင့်ဆင်ဆင်တူသဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
ယင်းမှ တနိုင်ငံလုံးကို ဗင်နီဇွဲလားဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြလေသည်
တောင်အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတလျှောက်တန်းလျက် ရှိသော အန်းဒီးတောင်တန်းကြီးမှ တောင်တန်းခွဲကလေးများသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ဘက်၊ အလယ်ဖက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့သို့ ဖြာထွက်လာလေသည်
တောင်အမေရိကတိုက်၏ တတိယအကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သော အောင်ရင်နိုးကိုးမြစ်နှင့် ယင်း၏ မြစ်လက်တက်ပေါင်း ၄၃၆ ခုတို့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ အကျယ်အဝန်း၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံ တွင် ပိုက်ကွန်ကြီးသဖွယ် ဖြန့်၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်
အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်သည် မိုင် ၁,၇၀၀ ခန့် ရှည်၍ ပွားတိုအယာကူချိမြို့တည်ရာ မြစ်ဝမှ မိုင် ၁,၀၀၀ ခန့်အထိ လှေသင်္ဘောများသွားလာနိုင်သည်
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ ထူးခြားချက်တရပ်မှာ အမေဇုန်မြစ်၊ နီးဂရိုးမြစ်တို့နှင့် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ကို သဘာ၀တူးမြောင်းကြီးသဖွယ် ဆက်လျက်ရှိသော ကာဆီကွီးယားရေးမြစ်ပင် ဖြစ်သည်
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာမှ အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ကို ဆန်တက်လာသည့် သင်္ဘောများသည် ကာဆီကွီယားရေမှတဆင့် နီးဂရိုးမြစ်၊ ယင်းမှ အမေဇုန်မြစ်ကို စုန်ဆင်းကာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပြန်ထွက်နိုင်လေသည်
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံကို သဘာဝအားဖြင့် ၄ ပိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ တောင်တန်းဒေသ၊ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသနှင့် အီလာနော့ခေါ် လွင်ပြင်ဒေသတို့ဖြစ်သည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် ကမ်းရိုးလွန်ရှိ ကျွန်းကလေးများပါဝင်သည်
စတုရန်းမိုင် ၂၀,၀၀၀ ကျော် ကျယ်ဝန်းသည်
ပုလဲဖမ်းလုပ်ငန်း အများအပြား လုပ်ကိုင်သည်
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံထွက် ရေနံအများဆုံးထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်
ရာသီဥတုမှာ  ပူ၍ စိုစွတ်သည်
တောင်တန်းဒေသသည် ဗင်နီဇွဲလားမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ အန်းဒီးတောင်တန်းမှ ဖြာထွက်သော တောင်တန်းများနှင့် မိုင်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့် ကမ်းရိုးတန်းနှင့်ပြိုင်၍ တန်းဆင်းသွားသော တောင်တန်းများရှိရာ ဒေသ ဖြစ်သည်
ယင်းဒေသသည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးလောက၏ အာရုံစူးစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်
အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းမှ ဗင်နီဇွဲလား - ဘရာဇီးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ဂီယားနား ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ တဝက်ခန့်ရှိသည်
သစ်တောများအလွန်ထူထပ်၍ အချို့နေရာများသို့ ယခုတိုင် လူသူရောက်ပေါက်ခြင်း မရှိသေးချေ
တွင်းထွက်သတ္တုများနှင့် အဖိုးတန်သစ်တောများရှိရာဒေသ ဖြစ်သည်
လူနေအလွန်နည်း၍ အင်ဒီယန်း လူမျိုးများသာ ရှိသည်
အီလာနော့လွင်ပြင်ဒေသသည် ကိုလံဘီယာနှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံများ၏ နယ်စပ်မှ ကာရစ်ဘီယန်ပင်လယ်အထိ တောင်တန်းဒေသနှင့် ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့်ဒေသအကြားတွင် တည်ရှိသည်
ယင်းဒေသ၏ များစွာသောအပိုင်းသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၆၅၀ သာမြင့်သော မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်သည်
မိုးရာသီတွင် ရေလွှမ်းမိုးသည်
မြက်ခင်းပေါ၍ ကျွဲ၊ နွားမွေးမြူရာဒေသ ဖြစ်သည်
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းဇုန်တွင် လုံးလုံးကျရောက်နေသဖြင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိသည်
သို့ရာတွင် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်နှင့် တိုက်ခတ်သောလေကို လိုက်၍ ရာသီဥတုအပိုင်းကြီး ၃ ပိုင်းခွဲနိုင်သည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်ပေ ၁၈၀၀ ခန့် မြင့်သော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် အီလာနော့လွင်ပြင်ဒေသသည် အပူချိန်ဖာရင်ဟိုက် ၇၅ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ အတွင်းရှိ၍ ပူအိုက်သည်
ပေ ၁၈၀၀ မှ ၆၀၀၀ အထိမြင့်သော အန်းဒီးနှင့် ကမ်းရိုးတောင်တန်းဒေသသည် အပူချိန်ဖာရင်ဟိုက် ၅၀ ဒီဂရီ မှ ၇၅ ဒီဂရီအတွင်း ရှိသည်
ကုန်သည်လေမှန်တိုက်ခတ်ရာဒေသဖြစ်သဖြင့် ရာသီဥတု သမမျှတသည်
ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများနှင့် လူနေအိမ်ခြေပေါများရာ အရောင်းအဝယ်ဖွံ့ဖြိုးရာဒေသဖြစ်သည်
ပေ ၆၀၀၀ အထက်မြင့်သော ဒေသသည် အေးသောအပိုင်းဖြစ်၍ လူနေနည်းသည်
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် စိုစွတ်သော ရာသီဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဟူ၍ တနှစ်လျှင် ၂ မျိုးသာရှိသည်
မေမှ နိုဝင်ဘာအတွင်း မိုးများစွာရွာသွန်းသည်
ယင်းသည် ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဖြစ်သည်
ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီလအတွင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်မှ တိုက်ခတ်သော ကုန်သည်လေမှန်ကြောင့် ရာသီဥတုမှ ပိုမိုမျှတသည်
ယေဘူယျအားဖြင့်မူ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုသည် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်ကောင်းမွန်သော ရာသီဥတုဖြစ်သည်
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် လူဖြူများဖြစ်၍ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် လူဖြူနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတို့မှ ပေါက်ဖွားသော ကပြားများဖြစ်သည်
ကျန် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းလူမျိုးများနှင့် နီဂရိုးလူမျိုးများ ဖြစ်သည်
မြောက်နှင့် အနောက်မြောက်တောင်တန်းဒေသတွင် လူအများဆုံးနေထိုင်၍ ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့် ဒေသသည် လူနေအနည်းဆုံးဖြစ်သည်
အများအားဖြင့် စပိန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြ၍ ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်းသည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်
တနိုင်ငံလုံးရှိ လူဦးရေ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသည်
အထူးသဖြင့် မြောက်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးကို ပိုမိုလုပ်ကိုင်ကြသည်
ကာဖီပင်ကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ ကကေးအိုးသည် ဒုတိယအကြီးအကျယ်ဆုံး စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်ဖြစ်သည်
သကြား၊ ပြောင်း၊ ပဲ၊ အုန်းနှင့် အပူပိုင်းဇုန် အသီးအနှံများကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
လွင်ပြင်ဒေသရှိ မြက်ခင်းများတွင် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူ၍ သားရေများကို တင်ပို့ရောင်းချကြသည်
သစ်တောဒေသမှလည်း ကြက်ပေါင်စေးနှင့် ဘယဆေးပင်များစွာ ထွက်သည်
ယခုအခါ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို အစိုးရက ငွေကြေးအကူအညီဖြင့် အားပေးသောကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ မကြာခဏပေါ်ပေါက်သောကြောင့် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်သေးချေ
ချော့ကလက်၊ ဘိလပ်မြေ၊ ဘီယာ၊ စီးကရက်၊ ဖိနပ်၊ ဘယဆေး၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးခြစ်၊ ဆပ်ပြာ၊ အထည်အလိပ်နှင့် အသားဘူးလုပ်ငန်း စသည့် လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်
မိုဟာမက် ယာဆင် ဇိုင်ယာ (Dari: محمد یاسین ضیا‎) သည် အာဖဂန် စစ်မှုထမ်းဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်
ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း၊ ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် တက္ခာပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဖြစ်သည်
အာဖဂန်နစ္စတန်၏ အကြမ်းဖက်နှိပ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုတွင်၎င်း၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးတွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ၂၀၁၁-၁၅ ကာလတွင်၎င်း တာဝန်ထမ်းဖူးသည်
ဇိုင်ယာသည် စစ်ဘက်နှင့်ထောက်လှမ်းရေးပညာတွင် ဒီဂရီဘွဲ့ ရဖူးပြီး ဂျမီယာတီအစ္စလာမီပါတီ နောက်ခံရှိသူ ဖြစ်၏
ဂန့်ဂလာချောင်ရွာ၊ အင်ပင်
ညောင်ကုန်း (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၉ ဦး၊ မ ၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘစ်ချူး −တခမဆွတ်ဘူတာ  (備中高松駅 ဘစ်ချူး − တခမဆွတ် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ အိုခါယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညောက်ပင်ချိုင်ရွာ၊ ပြိုင်းတောင်
ဥဒိန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Udein)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ဥဒိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥဒိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၁ ဦး၊ မ ၂၅၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးဆိပ် (ရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyiseik (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက် ကနေ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ ပထမ အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ဝေ ခဲ့တဲ့ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့က စုဆောင်း ပြုစုတဲ့ 'နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း' စာအုပ်က "တက္ကသိုလ် တင်မြင့် (၁၂၉ဝ)" အကြောင်းကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်
လမ်းမတော် ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း ဟိုက်စကူးတွင် (၁၉၄၅ မှ ၁၉၅ဝ) အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်း အောင်၍ တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှ စပြီး မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်၊ အတို အပုဒ် ၆ဝ ခန့် ရေးသားကာ စုံထောက် မဂ္ဂဇင်း၊ လျှို့ဝှက် သည်းဖို မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဖော်ပြ ခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဇနီး ခင်မာသစ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ကောက်ပဲသီးနှံ ရောင်းဝယ်ရေး အဖွဲ့တွင် အငယ်တန်း ဇုန်မန်နေဂျာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်
တာဝန်ကျရာ အင်းစိန်၊ ဇီးကုန်း၊ ပဲခူး၊ တောင်ငူ၊ ကျောက်ဆည် တို့တွင် ဆက်တိုက် အမှု ထမ်းခဲ့သည်
ပထမဆုံး ရေးသား ခဲ့သော လုံးချင်း ဝတ္ထုမှာ 'မြောက်သို့ လားသော်' ဖြစ်သည်
ထိုဝတ္ထုကို ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ လတွင် တက္ကသိုလ် တင်မြင့် ကလောင် အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် စာကိုသာ သီးသန့် ရေးလို သောကြောင့် ရာထူးမှ လျှော့ပေါ့ ပင်စင်ဖြင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့ပြီး ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ လုံးချင်း ဝတ္ထုများကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်
ဇနီး ခင်မာသစ်နှင့် သားသမီး ငါးယောက် ထွန်းကား ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့ အိမ်အမှတ် (၅၄၉) (၁၆၁) ရပ်ကွက် သုမနလမ်း သင်္ဃန်းကျွန်းတွင် နေထိုင်လျက် လုံးချင်း ဝတ္ထုများ ဆက်လက် ရေးသားလျက် ရှိသည်
ကကြီးရေး သေးသေးတင်ကနုတ်ကိုဆင် ယဉ်သတဲ့လား - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကိုကိုစော၊ ကိုကိုစိုင်း - ၁၉၇၇ ခုနှစ်ကိုကိုလေးနှင့် စီးပွားတစ္ဆေ - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်ကိုကိုလေးနှင့် နဂါးငွေ့ကန် - ၁၉၇၅ ခုနှစ်ကတ္တီပါထောင်ချောက် (ပ) - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကတ္တီပါထောင်ချောက် (ဒု) - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကိုယ်စီကိုယ်စီ လျှို့ဝှက်သည် (ပ) - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ကိုယ်စီကိုယ်စီ လျှို့ဝှက်သည် (ဒု) - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ကိုယ်စောင့်နတ်က သိပါတယ် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ကိုယ့်အသက် တဝက်သူပိုင် - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ကုန်းပေါ်မှာဆင် ရေပြင်မှာဝေလ - ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကျားဆိုတိုင်း ကြောက်ရမှာလား - ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကျားတေလေကျားနှင့်မှ ကစားသူ - ၁၉၉၁ ခုနှစ်ကျားဘုရင်ကို သားသမင်က နိုင်ဖူးသည် - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကျားရှေ့မှာ ချော်လဲရှာသည်ကျီးကအနင်း ထန်းသီးအကြွေ (ပ) - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ကျီးကအနင်း ထန်းသီးအကြွေ (ဒု) - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ကျေပါပြီ ကျေးဇူးတင်ပါတယ် - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ကျွန်တော့်နာမည် မောင်နှင်းဆီ - ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကျွန်တော့်မှာ အပြစ်ရှိသလား - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကျွန်တော် ကိုကိုလေး - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကျွန်မမှာလည်း အသည်းနဲ့ပါ - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ကြောက်တာမဟုတ်ဘူး မုန်းတာ -ကွေ့ကောက်နေသော မျဉ်းပြိုင်များ (အခြား ၄ဦး အပါအဝင်) - ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကွန်ချာရစ်ဝိုင်း မုန်တိုင်းပတ်လည် - ၁၉၇၁ ခုနှစ်ခရုအိမ်ပတ်၍ - ၁၉၇၅ ခုနှစ်ခင်ဗျားကတော့ တကယ့်လူပဲ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ခပ်ကြမ်းကြမ်း လူတယောက် - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခြင်္သေ့ဦးနှင့် ခရုပြာ - ၁၉၇၁ ခုနှစ်ဂျောက် - ၁၉၇၆ ခုနှစ်ငရဲသို့တဒင်္ဂ - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ငရဲအထိ လိုက်ရှာမယ် - ၁၉၉၈ ခုနှစ်ငါ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့သလဲ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ငါ ကကျေဘူး မတောင်းပန်နဲ့ - ၁၉၉၆ ခုနှစ်ငါဟဲ့ ယောက်ျား စနေသား - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ငယ်မူ (မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ စုပေါင်း)စံအိမ်လှလှ သောကပွေပွေ - ၁၉၉၉ ခုနှစ်စိတ္တဇလား ဗီဇလား (ပ) - ၁၉၉၆ ခုနှစ်စိတ္တဇလား ဗီဇလား (ဇာတ်သိမ်း) - ၁၉၉၆ ခုနှစ်စိန်ခေါ်သူ ဘွာမခတ်နဲ့စိန်-စိန်လား မောင်တို့ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်စွဲမိစွဲရာ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဆုတ်တက်လှုပ်ရှား ကစားခဲ့သည် - ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဇဝေဇဝါ - ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဇာတ်လမ်းကတော့ ဒါပါပဲ - ၁၉၉၉ ခုနှစ်တကယ်ဆိုလျှင်တနွယ်သစ်သစ် တရစ်နှောင်နှောင် - ၁၉၇၂ ခုနှစ်တရေးနိုးလာသလိုပါပဲ - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တူးတူးသာလျှင် အဓိက - ၁၉၉၅ ခုနှစ်တော်တော်ရှုပ်သားပဲ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်တခါက လူမိုက်တယောက် (ပ) - ၁၉၉၆ ခုနှစ်တခါက လူမိုက်တယောက် (ဒု) - ၁၉၉၆ ခုနှစ်တနေ့သော် အဖြေပေါ်မည် (ပ) - ၁၉၇၄ ခုနှစ်တနေ့သော် အဖြေပေါ်မည် (ဒု) - ၁၉၇၄ ခုနှစ်တယောက်တော့ သေချာသည်တံလျှပ်ကိုမြင် ရေထင်မိမှား - ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွေ့အောင်ရှာမည် မလေးလေး - ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထောင်ချောက်ထဲမှ လွတ်ခဲ့သည် - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ဒါကတော့ ဖြည်းဖြည်းပေါ့ - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ဒီပွဲမှာ ကျုပ်နိုင်တယ် - ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဒီလိုတော့လည်း လွယ်သားပဲဒီလိုပဲ ဖြစ်ရမယ်၊ ဒီလိုပဲ ချစ်ရမယ် - ၁၉၉၂ ခုနှစ်ဓားသမားလေး ရဲမင်းဌေး - ၁၉၉၁ ခုနှစ်နေရိုင်း - ၁၉၉၆ ခုနှစ်နေရာစိမ်းစိမ်း လူစိမ်းစိမ်း - ၁၉၇၁ ခုနှစ်နေလို လလို မိန်းကလေး - ၁၉၇၈ ခုနှစ်နောက်ဆုံးကျမှ ပြောပြမယ်နော် - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်နိုင်ပေမယ့် သိပ်စွန့်စားရတယ် - ၁၉၉၇ ခုနှစ်နိုင်သောသူရယ်သည် -ပခုံးပြောင်း၍ ထမ်းလိုက်သည် - ၁၉၉၈ ခုနှစ်ပုလဲနက်ဝင်္ကပါ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်ပဝါတကမ်း လက်တလှမ်း - ၁၉၇၄ ခုနှစ်ပိုးချည်မျှင်ဖြင့် ညွတ်ဆင်သည် - ၁၉၇၁ ခုနှစ်ပုစ္စာမလေးစောနွယ်နွယ် - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ပတ္တမြားရော နဂါးရော လိုချင်သည် - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်ပြေးမလွတ်ပါလား - ၁၉၉၆ ခုနှစ်ပွဲပြီးမှ လက်ခုပ်တီးပါ - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ပွင့်တူရွက်တူ - ၁၉၇၁ ခုနှစ်ပြဿနာ တထွေးထွေး - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ဖလံပိုးမို့ မီးကိုတိုးသည် - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ဖြိုသည် ပြိုသည် ပျက်သုဉ်းသည်ဗေဒါပျံ အံကိုခဲ - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဘာပဲပြောပြော - ၁၉၉၁ ခုနှစ်ဘယ်ကလာသလဲ ဘယ်ကိုသွားမလဲ - ၁၉၉၄ ခုနှစ်မတော်တဆ - ၁၉၇၆ ခုနှစ်မလေးလိုလို့ ဝဲပါတယ် -မမလေးညာတယ် (ပ) - ၁၉၇၄ ခုနှစ်မမလေးညာတယ် (ဒု) - ၁၉၇၄ ခုနှစ်မာယာတသိန်းနဲ့ မိန်းမချောလေး - ၁၉၉၃ ခုနှစ်မိအောင်ဖမ်းမယ် - ၁၉၉၃ ခုနှစ်မီးလိုလည်းမပူ ရေလိုလည်းမအေး - ၁၉၉၆ ခုနှစ်မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့်လူ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်မိုးသက် မုန်တိုင်း စဲလေသော်မင်္ဂလာပါ လေးလေး - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မင်းအလှည့်မှသည် ငါ - ၁၉၇၁ ခုနှစ်မောင်ရင်ကံကောင်းတယ် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်မြသန္ဈာနှင့် ပတ်သက်၍ (ပ + ဒု) - ၁၉၈၁ ခုနှစ်မြေကိုလျှိုးမလားမြေအဆုံး ပုန်းလိုက်စမ်း - ၁၉၇၇ ခုနှစ်မြေခွေးတကောင် ကျားတကောင် - ၁၉၉၆ ခုနှစ်မြောက်သို့လားသော် - ၁၉၉၇ ခုနှစ်မေတ္တာလက်ဆောင် ပေးပါရစေ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှန်ထဲကလူ ဘယ်သူလဲ - ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှန်ပါ၏ သို့သော် - ၁၉၉၄ ခုနှစ်မြွေပွေးကို အလမ္ပယ်ပြမိသည် - ၁၉၉၉ ခုနှစ်မျက်နှာစိမ်းတွေ ဝိုင်းနေသည်ယုဝါ သို့မဟုတ် ဝင်္ကပါ - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ယောက်ျား ဆန်လွန်းသော ယောက်ျားယောက်ျားဆို ဒီလိုမှ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်ယုန်ရော ကြောင်ရော မိပါသည် - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ယှဉ်မလား ရှုံးမလား (ပ) - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ယှဉ်မလား ရှုံးမလား (ဒု) - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ရင်ဝယ်လျှပ်လျှပ် ဖြစ်ရပ်ကွန်ချာ - ၁၉၇၂ ခုနှစ်ရေမှာ မဆုံးပါ (ပ) - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ရေမှာ မဆုံးပါ (ဇာတ်သိမ်း) - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ရုန်းကန်လှုပ်ရှားခဲ့သည် - ၁၉၉၆ ခုနှစ်ရှားရှားပါးပါး လူတယောက် - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ရှိပါစေတော့ ရှိပါစေတော့ - ၁၉၉၃ ခုနှစ်ရှေ့မတိုး နောက်မဆုတ်သာ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ရှင်လျှင် ရွှေထီးပေါ့ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ရှုပ်မှရှုပ် - ၁၉၉၉ ခုနှစ်ရှုံးသူမှိုင် နိုင်သူပြုံး - ၁၉၉၉ ခုနှစ်ရယ်ဖို့မလွယ် ငိုဖို့ခက်ခက်လူစိမ်းဆိုရင် ကြောက်တယ် - ၁၉၉၅ ခုနှစ်လူမြင်ရင် မှတ်မိတယ် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်လေပွေမွှေသည့်နှယ် - ၁၉၉၈ ခုနှစ်လေလွင့်လာသော သူတယောက် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်လေးနှမအတွက် ခက်လှသည် - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်လန့်တာကို ပြေးပြီပေါ့ - ၁၉၉၁ ခုနှစ်လယ်ပြင်ထဲက ဆင်နဲ့ကျား - ၁၉၉၅ ခုနှစ်လွတ်အောင်ပြေးစမ်း မိအောင်လိုက်မယ် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်လွယ်မယောင်နဲ့ ခက်တယ် - ၁၉၉၇ ခုနှစ်ဝေးရာသို့ ပြေးပါလေဦး - ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဝမ်းနည်းပါတယ် မဆွေရယ် - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်သတိထား အနားရောက်နေပြီသမင်ရှေ့ ကျားအလယ် မုဆိုးက နောက်ဆုံးသူတို့က ဒုစရိုက် တို့ကလူမိုက်သူ ....လူစိမ်းသူကကျားမို့ ကိုယ့်မှာသားကောင် - ၁၉၇၂ ခုနှစ်သူတို့အားလုံး ရင်ခုန်သည်သူလိုလို ကိုယ်လိုလို (ပ + ဒု) - ၁၉၉၄ ခုနှစ်သဲသဲမဲမဲ - ၁၉၇၇ ခုနှစ်သဲသဲမဲမဲကြီးပါလား - ၁၉၉၄ ခုနှစ်သံသယတွေကဝေဝေ လျှို့ဝှက်သည်းဖို ဝတ္ထုများ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်သံသယတွေက များလွန်းတယ် - ၁၉၉၂ ခုနှစ်သင်္ချာ ဆရာမလေး ဆောင်းသိန်းတရာတန် လူတယောက် - ၁၉၉၆ ခုနှစ်သိပ်ချစ် သိပ်သတ္တိရှိ - ၁၉၉၃ ခုနှစ်သိပ်ဆိုးသော လူကောင်းတယောက် - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်သိပ်မိုက်တဲ့ အစ်ကို - ၁၉၇၈ ခုနှစ်သွေးညီနောင် ဘယ်မှာလဲ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်သိုက်အကြင်နာမုဆိုး - ၁၉၉၉ ခုနှစ်အညတရလူတယောက် - ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိတ်တလန့် ပြေးမိသည် - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်အရူးတယောက်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း - ၁၉၉၉ ခုနှစ်အဲဒီလူ ဘယ်သူလဲ - ၁၉၉၁ ခုနှစ်အန္ဈရာယ် အသွယ်သွယ် - ၁၉၉၆ ခုနှစ်အိမ်ကို မပြန်ချင် - ၁၉၉၅ ခုနှစ်အောင်ဇေယျတဲ့ ဟေ့ - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်ဧည့်စိမ်း
ငပြင်းအင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngapyininn)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၉ ဦး၊ မ ၁၁၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘင်ဂျီရွာ(အင်္ဂလိပ်: Bingyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဘင်ဂျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘင်ဂျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဘုရင့်ညီနောင်ရေပူစမ်းတွင် ရေချိုး၍ ရသည်
ဒစ်ဂျစ်တယ် စနစ်ဆိုသည်မှာ အချက်အလက်နှင့် ပတ်သက်သည့် နည်းပညာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီ ဖြစ်နေပြီး ဆက်စပ်မနေသော ကိန်းဂဏန်းများကို အသုံးပြုထားသည်
ဆန့်ကျင်ဖက် အနေနှင့် အင်နာလော့ စနစ်တွင် တဆက်တည်း ဖြစ်နေသော ကိန်းဂဏန်းများကို အသုံးပြုပြီး အချက်အလက်များကို ဖော်ညွှန်းပြသသည်
ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းလမ်း အသုံးပြုခြင်းမှာ တစ်ခုစီ ဖြစ်နေသော်လည်း ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းဖြင့် ပြသထားသော အချက်အလက်များမှာ နံပါတ်၊ စာလုံး၊ အိုင်ကွန် စသည့် တစ်ခုစီ ဖြစ်နေသည့် အရာများသာမက ဆက်စပ်နေသည့် အချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် အသံ၊ အရုပ် နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်နေသော စနစ်များမှ အခြားတိုင်းတာချက်များလည်း ပါဝင်နိုင်သည်
ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုသော စာလုံးမှာ ဒစ်ဂျစ်ဆိုသော စကားလုံးနှင့် ရင်းမြစ်ချင်း တူညီပြီး လက်တင်ဘာသာဖြင့် လက်ချောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
လက်ချောင်းများကို နံပါတ် တစ်ခုစီ ရေတွက်ရာတွင် အသုံးချသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုသော စကားလုံးကို ကွန်ပျူတာ နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော နည်းပညာများတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်
အထူးသဖြင့် ပြင်ပလောကရှိ အချက်အလက်များကို ကိန်းဂဏန်းများ အသွင်ပြောင်းထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ် အသံလှိုင်းနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် ရုပ်ပုံတို့အဖြစ် ပြောင်းလဲရာတွင် ဖြစ်သည်
ယင်းဘောင်ရွာ၊ ဘဒနာ
ကက်ကင်းဓာတ်ဆိုသည် ဗေဒင်သဘောအရ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော နံဓာတ် ဖြစ်သည်
Title: ကက်ကင်းကပ်ကင်းကက်ကင်း [အသံထွက် အမှန်အရ ရေးသားရမည် ဆိုလျှင်မူ(ကပ်ကင်း)ဟု ရ၏
ကပ်ကင်း ၏ မူလ အဓိပ္ပါယ် မှာ [ ("ကပ်"  သက်ရှိ၊သက်မဲ့ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လောကရှိ အရာခပ်သိမ်း ဟူသမျှ တို့ကို ပျက်စီးစေတတ်သော အကြောင်း ၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှု ဟု အဓိပ္ပါယ် ရသည်
("ကင်း"  ထိ၊တွေ့ ဆက်ဆံမှု မရှိခြင်း ဟု အဓိပ္ပါယ် ရသည်
ပျက်စီးစေတတ်သော အကြောင်းတို့ကို  ထိ၊တွေ့ ဆက်ဆံမှု မဖြစ်စေခြင်း ဟု  အဓိပ္ပါယ် ရသည်
တမ်းပလိတ်:Title: ကပ်ကင်း ရိုက်ပျက်စီးစေတတ်သော အကြောင်းတို့ကို  ထိ၊တွေ့ ဆက်ဆံမှု မဖြစ်စေရန် ဓာတ် ဂုဏ်သတ္တိအား ပြုပြင်စီစဉ် ဖန်တီးဖြစ်တည်စေခြင်း(ဖြစ်တန်စွမ်း တို့ကို ပြောင်းပြန် လှည်အောင် တန်ပြန် တိုက်ခိုက်ခြင်း) ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်
သာဓက ပြဆိုရသော်
ညအချိန်တွင် အိပ်မရဖြစ်၍ နေ့အချိန်တွင်သာ အိပ်မိနေခြင်း ကို ပြောင်းပြန် လှည်အောင် တန်ပြန်ခြင်း(ကပ်ကင်းရိုက်)လိုလျှင် အိပ်သည့်နေရာအား ပြောင်းပြန်လှည့်၍ တစ်ညတာ အိပ်ရပါမည်
ထိုသို့ ခေါင်းရင်းပိုင်း နှင့် ခြေရင်းပိုင်း ပြောင်းပြန် လှည့်အိပ်မှု ပြုလုပ်မှုသည်ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိ ကို ပြန်ပြောင်း လည်စေခြင်း ဖြစ်သည့်အကြောင်းကြောင့် ညအချိန်တွင် အိပ်၍ပြန်ရခြင်းဖြစ်သည့် အကျိုးထူးကို ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်
တမ်းပလိတ်:Title: ဓာတ် ဂုဏ်သတ္တိဤ မြေ၊ ဤ ကမ္ဘာ၊ ဤ လောက ကိုဖြစ်တည်လှည့်ပတ်စေနိုင်သော (ပထဝီဓာတ်မြေဓာတ်)၊(တေဇောဓာတ်မီးဓာတ်)၊(အာပေါဓာတ်လေဓာတ်)၊(ဝါရောဓာတ်ရေဓာတ်) စသောဓာတ်လေးမျိုးတို့၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့ဖြင့် ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည့် ဥတုရာသီကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
ထန်းခြံ (ခေါ်) ဂွရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanchan(Gwa))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
တကွာရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takwar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဒရယ်ဖြူရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayeihpyu)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ကျုံကရုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံကရုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၄ ဦး၊ မ ၈၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုဆိုသည်မှာ ဓာတုပစ္စည်းများပါဝင်သော အစုတစ်ခုသည် အခြားအစုတစ်ခုသို့ ဓာတုဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဆိုသည်
စဉ်ဆက်သဘောအားဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ၌ နျူကလိယ (nuclei) ပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ အက်တမ်များကြား ဓာတုစည်းနှောင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်းတို့၌ အီလက်ထရွန်များ၏ တည်နေရာများ ပါဝင်ပတ်သက်သော အပြောင်းအလဲများသာ ပါဝင်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်းတစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်
နျူကလိယ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်သည် ဓာတုဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းဘာသာရပ်တွင် အီလက်ထရွန်၊ နျူကလိယ ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်ကြသည့်  မခိုင်မာသော၊ ရေဒီယိုသတ္တုကြွသော ဒြပ်စင်များ၏ ဓာတ်ပြုမှုအကြောင်းများ ပါဝင်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုတွင် မူလအနေဖြင့် ပါဝင်နေသော အရာဝတ္ထု(များ) ကို ဓာတ်စမ်းပစ္စည်း (reactants or reagents) ဟု ခေါ်ဆိုသည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဆိုင်ရာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်၍ ဖြစ်စဉ်တွင် တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော ရလဒ် (ထွက်ပေါ်လာသော) ပစ္စည်းများ ရရှိကာ ထိုရလဒ်ပစ္စည်းများသည် မူလဓာတ်စမ်းပစ္စည်းနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအားဖြင့် မတူတော့ပေ
ဓာတ်ပြုမှုများ၌ တသီးတခြား အဆင့်ငယ်လေးများစွာပါဝင်တတ်၍ အခြေခံဓာတ်ပြုမှုများ (elementary reaction) ဟု ခေါ်ကြသည်
တိကျသော ဆောင်ရွက်ပုံနည်းလမ်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် ဓာတ်ပြုမှု ယန္တရား၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြ၍ ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၊ ရလဒ်ပစ္စည်းများ၊ ရံခါတွင် (ဓာတ်ပြုမှု)စပ်ကြားရှိ ရလဒ်ပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ပြုမှုအခြေအနေများကို သင်္ကေတပုံစံဖြင့် တင်ဆက်ရေးသား ဖော်ပြကြသည်
ပေးထားသော အပူချိန်၊ ပေးထားသော ဓာတုပစ္စည်းပါဝင်မှု အခြေအနေ၊ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာရှိသော ဓာတ်ပြုခြင်းနှုန်းဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ ဖြစ်ပျက်ကြ၏
စံအားဖြင့် ဓာတ်ပြုနှုန်းများသည် အပူချိန်တိုးသည့်အလိုက် မြင့်တက်လေ့ရှိရာ အက်တမ်များကြား စည်းနှောင်မှုကို ဖြိုဖျက်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစပျိုးစွမ်းအင် (activation energy) ရောက်ရှိရန်အတွက် အပူစွမ်းအင် ပိုမိုလိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပြုမှုများ မျှခြေအနေအထားသို့ မရောက်မချင်း (သို့) ပြီးမြောက်မှုမရှိမချင်း ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အတည့်အတိုင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်နိုင်သကဲ့သို့ ပြောင်းပြန်အတိုင်လည်း ဖြစ်ပျက်မှုရှိနိုင်သည်
မျှခြေအနေအထားသို့  ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိရန် အတည့်အတိုင်း ဖြစ်ပျက်သော ဓာတ်ပြုမှုများကို ပင်ကိုသဘာဝဖြစ်စဉ် (spontaneous) ဟု ဖော်ပြကြ၍ ထိုသို့အတည့်အတိုင်းဖြစ်ပျက်ရန် မည်သည့် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်မျှမလိုအပ်ချေ
ပင်ကိုသဘာဝအတိုင်းမဟုတ်သော ဓာတ်ပြုမှုများသည်ကား အတည့်အတိုင်းသွားရန် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်လိုအပ်သည်
(ဥပမာ - ဘက်ထရီတစ်လုံးကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားရှိသော ပြင်ပရင်းမြစ်တစ်ခုသုံး၍ အားသွင်းခြင်း၊ အလင်းမှီအစာဖွဲ့ခြင်းအား နေရောင်ခြည်မှ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြာထွက်မှုကို စုပ်ယူခြင်းက ဖြစ်စေခြင်း)ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုကို ဓာတ်တိုး၊ ဓာတ်လျှော့ခြင်း အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ရာ ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ဓာတ်လျှော့ခြင်းဖြစ်စဉ်တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် (သို့) ထိုသို့ အတိုး၊ အလျှော့ မဖြစ်ပျက်သည်လည်း ရှိနိုင်သည်
လိုချင်သော ပစ္စည်းကို ရယူရန် ဓာတုဆိုင်ရာ အတုပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်စဉ် (chemical synthesis) အတွင်း မတူညီသော ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်
ဇီဝဓာတုဗေဒဘာသာရပ်၌ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဓာတ်ပြုမှုများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်ပျက်မှုလမ်းကြောင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုမှ ထွက်လာသောရလဒ်သည် နောက်ထပ်ဓာတ်ပြုမှု၏ အသုံးခံပစ္စည်းဖြစ်ခြင်းကဲ့သို့)
ထိုဇီဝဓာတုဆိုင်ရာဓာတ်ပြုမှုများကို ပရိုတိန်းအင်ဇိုင်းများက ကူညီပေးသည်
အင်ဇိုင်းများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်စဉ်နှုန်းကို မြင့်တက်စေရန်ကူညီပေးသည်မှာ ပုံမှန်အခြေအနေအောက်၌ ဖြစ်နိုင်ချေမရှိသော ကိုယ်တွင်းဇီဝဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်မှု၊ ပြိုကွဲမှုတို့သည် ဆဲလ်တစ်ခုအတွင်း ရှိနေသော အပူချိန်၊ ပါဝင်မှုအသီးသီးတို့၌ ဖြစ်ပျက်နိုင်စေရန်ဖြစ်၏
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခု၏ ယေဘုယျအယူအဆကို နျူကလိယဓာတ်ပြုမှုများ၊ ရေဒီယိုသတ္တု ယိုယွင်းပြိုကွဲခြင်း၊ ကွမ်တမ်သီအိုရီက ဆိုထားသည့် အခြေခံအမှုန်များကြား ဓာတ်ပြုမှုများ အပါအဝင် အက်တမ်အောက်ငယ်သော အမှုန်လေးများကြား ဓာတ်ပြုမှုများအထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြလေပြီ ဖြစ်၏
ဝက်ကော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉ ဦး၊ မ ၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးနှောက်၏ စည်းမျဉ်းများ (Brain Rules)စာအုပ်ကို မော်လီကျူးဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သော ဒေါက်တာဂျွန်မက်ဒီးနား(Dr. John Medina)မှ ရေးသားထားသည်
စာအုပ်နာမည် အပြည့်အစုံမှာ "Brain Rules: 12 Principles for Surviving and Thriving at Work, Home, and School"(ဦးနှောက်၏ စည်းမျဉ်းများ - အလုပ်၊ အိမ်နှင့် ကျောင်းတို့တွင် ရှင်သန်တိုးတက်ရန် လိုက်နာရမည့် ၁၂-ချက်) ဖြစ်သည်
ဦးနှောက်မည်သို့ အလုပ်လုပ်သည်ကို ထိုစာအုပ်တွင် အမြင် ၁၂-ချက်သုံးပြီးရှင်းပြထားသည်
အဆိုပါ ၁၂-ချက်မှာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ရှင်သန်ကျန်ရစ်အောင် စွမ်းဆောင်မှု၊ ဦးနှောက်အတွင်း ချိတ်ဆက်မှု၊ အာရုံစူးစိုက်မှု၊ ရေတိုမှတ်ဉာဏ်၊ ရေရှည်မှတ်ဉာဏ်၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ အာယတနမျိုးစုံမှ ထိတွေ့ခြင်း၊ အမြင်အာရုံ၊ မိန်းမယောက်ျားကွဲပြားမှု နှင့် စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
ဒေါက်တာဂျွန်မက်ဒီးနားဖတ်မိသော ဆောင်းပါးတချို့နှင့် စာအုပ်တချို့တို့တွင် အလွန်ပင်အံ့ဩစရာကောင်းသော ရေးသားပြောဆိုမှုတချို့ (ဥပမာ၊ မိုးဇ(တ်)၏ ဂန္ဓဝင်သီချင်းများကို နားထောင်လျှင် ဉာဏ်ပိုကောင်းလာသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခြင်းမျိုး)ကို တွေ့ရပြီး၊ ဦးနှောက်မည်သို့ အလုပ်လုပ်သဖြင့် ကျနော်တို့ မည်သို့ စာပေသင်ကြားသင့်ကြောင်း၊ အလုပ်ကို မည်သို့လုပ်သင့်ကြောင်း စသဖြင့်အကြံပေးပြောဆိုမှုများကို အခိုင်အမာဆိုထားသည်များကို တွေ့ရသည်
သို့သော် ဒေါက်တာဂျွန်မက်ဒီးနား နားလည်ကျွမ်းကျင်သော ဦးနှောက်သိပ္ပံ(brain science)ဆိုင်ရာ စာပေစာတမ်းများတွင် အထက်ပါအချက်များအတွက် ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများကို လုံးဝရှာမတွေ့ရပေ
ဒေါက်တာဂျွန်မက်ဒီးနားက အဆိုပါမှားယွင်းချွတ်ချော်သော အယူအဆများ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းသည် ဦးနှောက်သိပ္ပံပညာရှင်များမှ သူတို့၏နယ်ပယ်ပြင်ပ၌ရှိသော အခြားသူများ(ဥပမာ၊ ကျောင်းဆရာများ၊ စီးပွားရေးပညာရှင်များ၊ ပညာရေးလေ့လာသင်ကြားသူများ၊ အစရှိသောပြင်ပလူများ)နှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရှင်းပြခြင်းများ အားနည်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်မည်ဟု ကောက်ချက်ချသည်
ထိုကြောင့် ဦးနှောက်သိပ္ပံပညာနယ်ပယ်ပြင်ပရှိသူများမှ ဦးနှောက်မည်သို့ အလုပ်လုပ်သည်ကို စနစ်တကျနားလည်သိရှိပြီး သင်ကြားလေ့လာရေးနှင့် လက်တွေ့လုပ်ငန်းခွင်တို့၌ ထိုအချက်များကို အသုံးချကာ ပိုမိုထိရောက်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဤစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ခင်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khingyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ခင်ကြီး (ရှမ်းစု)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်ကြီး (ရှမ်းစု)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၃ ဦး၊ မ ၂၂၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ယမနေပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအရ ဂမီလီနာ အာဗိုရိယဟု ခေါ်သည်
အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ သီဟိုဠ်နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံများတွင် ယမနေပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုစွတ်သော သစ်တောများ၌ မြေပြင်မှ ပေပေါင်း ၃၅ဝဝ အထိတွင် ယမနေပင်တို့သည် ဝါးပင်များနှင့် ရောနှော၍ ပေါက်ကြသည်
ယမနေပင်သည် ပေ ၆ဝ ထိ မြင့်နိုင်၍ ယင်း တွင် အရိပ်ကောင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့်အဘက်ဘက်သို့ ဖြာထွက်နေကြသော အကိုင်းများနှင့် အရွက်များရှိသည့် ထိပ်ပိုင်းရှိသည်
အခေါက်တွင် ညိုမွဲမွဲအရောင်ရှိ၍ အခေါက်ဟောင်း ကွာသွားသည့် နေရာတွင် အညိုရောင် ပျော့ပျော့အကွက်များ ရှိသည်ကို မြင်နိုင်ပေသည်
အရွက်များသည် နှလုံးပုံ(ညောင် ရွက်ပုံ)ရှိကြသော်လည်း ချွန်သည်
အရှည်မှာ ငါးလက်မဖြစ်၍ ရိုးတံရှည်များ ရှိသည်
အပွင့်များသည် တောက်ပသည့် အဝါ ရောင်ဖြစ်ကြသော်လည်း အညိုရောင်သန်းနေကြသည်
အသီးများသည် အသားများ၍ ကြက်ဥပုံ ခွံမာသီး ဖြစ်သည်
တစ်လက်ခန့်ရှည်၍ ချောမွတ်သည်
မှည့်သောအခါ အဝါရောင်ဖြစ်လာသည်
ယမနေပင်သည် လှပသော်လည်း နွေအခါ၌ နှစ်လခန့် အရွက်များ ပြတ်နေတတ်သည်
ထိုအချိန်၌ အပွင့်များ ပွင့်လာတတ်သည်
ယမနေပင်သည် အကြီးမြန်သော အပင် မျိုးဖြစ်၍ ယင်းကို မျိုးစေ့မှ ဖြစ်စေ၊ အကိုင်းဖြတ်၍ဖြစ်စေ စိုက်ယူနိုင်သည်
မိုးမစမီ အသီးများမှည့်ကြသည်
မျိုးစေ့များမှ အညှောက်များသည် လွယ်လင့်တကူနှင့် ထွက်မလာကြချေ
ကျွန်းပင်ကို စိုက်ပျိုးသကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးယူသင့်သည်
နောက်တစ်မိုးတွင် အပင်ကလေးများကို စိုက်နိုင်ပေသည်
ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လများတွင် အကိုင်းများကို ဖြတ်၍စိုက်လျှင် တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်ကို ပေ ၄ဝ ခွာ၍ စိုက်သင့်ပေသည်
ယမနေသားသည် ဖြူယော်ယော်အရောင်ရှိ၍ ပေါ့ပါး ပျော့ပျောင်းသည်
အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူ၍ အရောင်တင်ခံသော အသားလည်းဖြစ်သည်
ထိုကြောင့် ယမနေသားသည် အိမ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ သေတ္တာများနှင့် ကြမ်းခင်းများအတွက် ကောင်းမွန်သည်
ပန်းပု ထုရန်နှင့် မှန်ကူကွက်များဖော်ရန်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်၊ ယမနေသားကို လောင်းလုပ်ရာတွင် လှေစပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သစ်သားအမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် စက္ကူပြုလုပ်ရန် ကောင်းမွန်သော သစ်သားမျိုးတွင် ယမနေသားလည်း ပါဝင်သည်
နှောသားနှင့် ယမနေသားတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုံနှိပ်ဗလောက်တုံးများ ပြုလုပ်ရန်လည်း အသုံးပြုကြသည်
ယမနေရွက်ကို ညှစ်၍ရသော အရည်ဖြင့် ယဉ်းနေသော အနာများကို ကုသနိုင်သည်
ယမနေမြစ်ကိုလည်း အစာအိမ် အားတိုးဆေးအဖြစ် အသုံးချနိုင်ပေသည်
တနင်္သာရီတိုင်း၌ ပေါက်သော ယမနေ အနီပင်၊ ယမနေ အဖြူပင်နှင့် တောင်ယမနေပင်တို့သည် အပင်ငယ်များ ဖြစ်ကြသည်
ပင်တီယားရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pintia)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ စပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄ ဦး၊ မ ၂၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၃ ဦး နေထိုင်သည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၃ ဦး၊ မ ၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
ငမောက်ချောင်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
နကျီးကုန်းရွာ၊ ကညင်သောင်
ရစ်ချတ် မေဆင် (အင်္ဂလိပ်: Richard Mason၊ ၁၉၁၉-၁၉၉၇) သည် ဗြိတိန် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
၁၉၁၉ ခု၊ မေလ ၁၆ ရက်တွင် မန်ချက်စတာမြို့အနီးတွင် မွေးသည်
ဒေါ်ဆက်၌ ပညာသင်ကာ ရုပ်ရှင်မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုတွင် အလုပ်ဝင်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျပန်ဘာသာသင်ကာ တရားခံစစ်လည်း လုပ်ခဲ့သည်
ဆေးလိပ်အသောက်များသည့် ရစ်ချတ်မှာ လည်ချောင်းကင်ဆာနှင့် ရောမမြို့၌ လွန်သည်
ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ် (ဂျာမန်: (Johann Sebastian Bach) ယိုဟန် ဆေဘာဆတီးယန်း ဘာ့ခ်) သည် ဂျာမန်လူမျိုး တေးရေးဆရာနှင့် အော်ဂင်တီးသူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်
သူအပါအဝင် သူ၏မိသားစုသည် ဂီတလောကတွင် အရေးပါအရာရောက်သောမိသားစုပင်ဖြစ်လေသည်
သူသည် ဘာရော့ကာလ၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ကြီးပြင်းနေထိုင်ခဲ့သည်
ဗာခ်ကို ၁၆၈၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ သူရင်းဂျီယာပြည်နယ် အိုက်ဇနတ်မြို့၌ ဖွားမြင်လေသည်
ဗာခ်တို့၏မျိုးရိုးသည် အနှစ် ၂ဝဝ အတွင်းတွင် အရေးပါသည့် ဂီတဖက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များဖြစ်၏
ဗာခ်အသက် ၁ဝ နှစ်မပြည့်မီပင် မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်
ထိုကြောင့် ဗာခ်သည် သူ့အစ်ကိုအကြီးဆုံး ဂျိုဟန်းခရစ်စတော့ထံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရ၏
သူ့အစ်ကိုက ဗာခ်အား ကလာဗီခေါ့နှင့် ဟာပဆီခေါ့တို့ကို အတီးသင်ပေးလေသည်
အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမဦးစွာ အဆိုတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုနောက် တရောဆရာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း လူနီဗတ်မြို့ရှိ စိန်မိုက်ကယ် ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတွင် လုပ်ကိုင်ကာ အသက်မွေးမှုကို စတင်ခဲ့လေ သည်
ထိုနောက် ဗိုင်းမားမြို့ရှိ ဘုရင့်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တီးဝိုင်းအဖွဲ့တွင် တရောဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏
၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဩဂင်စန္ဒယားတီးဆရာ ဖြစ်လာလေသည်
ထိုနှစ် တွင်ပင် သူ၏နှမဝမ်းကွဲ မာရီယာ ဗာဗရာဗာခ်နှင့် လက်ထပ် လိုက်၏
၁၇ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုင်းမားတွင် နန်းတွင်းဩဂင်စန္ဒား ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထိုနောက် နန်းတွင်းကပွဲဆရာအဖြစ် ဖြင့် လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
ကောက်ထင်းမြို့ လီယိုပိုမင်းသားထံတွင်လည်း နန်းတွင်းကပွဲဆရာအဖြစ်ဖြင့်ပင် အမှုထမ်းခဲ့သေး၏
၁၇၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဇနီးသည် ကွယ်လွန် ခဲ့၍ နောင်တစ်နှစ်၌ အင်နာမော့ဒယ်လီနာဗူကန် ဆိုသူနှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုလိုက်လေသည်
ထိုဇနီးသည်၏ နာမည်မှာ သူ့အတွက် စပ်ထားခဲ့သော သီချင်းများကြောင့် ယခုတိုင် မပျောက်ကွယ်ဘဲ ရှိနေခဲ့သည်
၁၇၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ လိုက်ပဆစ်မြို့ရှိ စိန်တောမတ်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း တူရိယာမှူးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ် ဂီတ ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်းကောင်း အနိစ္စရောက်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ယင်းသို့ အမှုထမ်းယင်း သူ၏ထူးခြား သော ဂီတသီချင်းများကို စပ်ဆိုခဲ့၏
၁၇၃၆ ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်နန်းတွင်း သီချင်းရေးဆရာအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်
၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ပရပ်ရှားဘုရင် ဖရက်ဒရစ်- သ-ဂရိတ်ကို ပို့စဒမ်မြို့တွင် သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့၏
ဘုရင် ဖရက်ဒရစ်၏အကြံပေးချက်အရ ဗာခ်သည် ဂီတလက်ဆောင် ကို ရေးသားခဲ့လေသည်
ဗာခ်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ ဂီတဆိုင်ရာ စာများကို ညဉ့်အခါ လရောင်အောက်၌ ခိုး၍ ကူးယူရသည့် ဒဏ်ကြောင့် အသက်ရလာသောအခါ မျက်စိမွဲလာ၍၊ နောက် ဆုံးတွင် လုံးဝကွယ်သွားလေသည်
ယင်းသို့ မျက်စိအလင်း မရသော်လည်း သီချင်းရေးစပ်ခြင်းကိုမူ လက်မလျှော့ခဲ့ပေ
သူကနှုတ်ဖြင့် စပ်ဆိုပေး၍ တစ်ဦးအား လိုက်၍ ရေးစေ၏
ဗာခ်သည် တစ်သက်လုံးပင် ဂီတကို လိုက်စားခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်
ငယ်စဉ်ကပင် ထိုခေတ်က ဂီတပညာ သည် အကျော်အမော်တို့ တီးမှုတ်ရာသို့ မိုင်ပေါင်းများစွာ ခြေလျင်သွားကာ နားထောင်ခဲ့လေသည်
ဗာခ်သည် ခလုပ်နှိပ် တူရိယာကို လက်ငါးချောင်းလုံးဖြင့် ပထမဦးဆုံး အတီးသင် သူတစ်ယောက် ဖြစ်၏
အသက်ထင်ရှားရှိစဉ်က ဗာခ်သည် ဩဂင်စန္ဒယားတီး ကောင်းသူတစ်ယောက်အဖြစ် ပိုမိုကျော်စောခဲ့၍ သီချင်းရေး ဆရာတစ်ယောက်အဖြစ်ကား လူသိမများလှပေ
သူကွယ် လွန်ပြီးနောက် အနှစ် ၁ဝဝ ကျော်ကြာမှပင် သူ၏သီချင်း များကို အများအပြား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေကာ၊ သဘောပေါက် နားလည် နှစ်သက်စွဲမက်ကြသူလည်း များလာ၏
ထိုကြောင့် ဗာခ်ကို ရှေးသီချင်းရေးဆရာများကလည်း လိုက်မမှီအောင် ကောင်းမွန်သည့် သီချင်းရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြကြလေ သည်
ယခုခေတ်ထင်ရှားလှသည့် ဂီတစာဆိုများကပင်လျှင် ဗာခ်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အသိအမှတ်ပြုကြရ၏
ဗာခ်သည် လိုက်ပဆစ်မြို့၌ ၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့၏
ဗာခ်တွင် ပထမဇနီးနှင့် သားသမီး ၇ ယောက်၊ ဒုတိယဇနီးနှင့် ၁၃ ယောက်ပေါင်း သားသမီး ၂ဝ မွေးဖွားခဲ့ရာ၊ ဂီတဘက်တွင် ထင်ရှားသူများပင် ဖြစ်၏
ယင်း တို့အနက် အထူးချွန်ဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သူမှာကား ဖိလစ်အီမန်နျူယယ်ဗာခ်ဆိုသူဖြစ်၍ ဗာခ်၏ တတိယသားပင် ဖြစ်၏
ဗာခ်၏ မွေးဖွားရာနေအိမ်ကို ယခုအခါ ဗာခ်ပြတိုက် အဖြစ် ပြုလုပ်ထားကြလေသည်
သူသည် မွေးရာဒေသမှ ခရီးဝေး မသွားပဲ ဘဝတလျှောက်လုံးကို ဂျာမနီနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင်ပင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်
သူသည် သူတို့ခေတ်ကာလက တေးရေးဆရာတို့၏ ဂီတသံစဉ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သလောက် လေ့လာခဲ့သည်
သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ဂီတကို ကြည့်လျှင် သူသည် အီတလီ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီ တေးရေးဆရာတို့ထံမှ လေ့လာထားသည် ဆိုသည့် အချက်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်
သူသည် ဆွေကြီးမျိုးကြီး တို့၏ ခုံရုံးတွင် နှစ်ကာလ အတော်ကြာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
ထိုနေရာတွင် သူသည် ချိန်ဘာဂီတနှင့် အော်ခက်စထရာ ဂီတတို့ကို ရေးစပ် သီကုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သူသည် ဘဝအချိန် အတော်များများတွင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် အချိန်ကုန်လွန်ခဲ့ပြီး ဘုရားကျောင်းအတွက် ဂီတသံစဉ်များကို ရေးစပ်ခဲ့သည်
ဘက်ရှ်သည် အော်ပရာ အမျိုးအစားမှ လွဲ၍ အခြား ဂီတသံစဉ် အမျိုးစုံကို ရေးသား သီကုံးခဲ့သည်
သူ၏ ဘဝ နှောင်းပိုင်းအချိန်တွင် တေးရေးဆရာ အတော်များများက ကလပ်စစ်ကယ် စတိုင်လ်ဟု ခေါ်သော ဂီတအမျိုးအစားသစ်ကို ရေးစပ်နေကြသော်လည်း ဘက်ရှ်ကမူ ဘာရော့ခ် စတိုင်လ်ကိုသာ ဆက်လက် ရေးသား နေခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် အချို့သူတို့က သူ့အား ခေတ်မမီသူဟု ထင်မြင်ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် ယနေ့ခေတ်တွင် ဘာရော့ခ်ဂီတ၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာများကို ဘက်ရှ် ရေးသားခဲ့သည် ဆိုသော အချက်ကို အားလုံးက သိမြင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်
ဖန်လိုင်းဝမ်ကြုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanlaingwankyone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လင်ဟော်မြို့နယ်၊ လိုက် ကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုက် ကွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၄ ဦး၊ မ ၁၈၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ခူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpanhku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ကဆန်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဆန်ခူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇ ဦး၊ မ ၁၈၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်
ငါးတောက်တူ (ခေါ်) ကျောက်ငါးကို မိုးတွင်းအချိန်အခါတွေမှာ များသောအားဖြင့် တွေ့ရတတ်ပါတယ်
အရွယ်အစားအားဖြင့် (၇) လက်မ ဝန်းကျင်ရှိပြီး အရောင်မှာ အနက်ရောင်နှင့် ရွှေရောင် အနည်း သန်းသော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိပါတယ်
မိုးတွင်းပိုင်းတွေမှာ တွေ့ရတတ်တာကြောင့် အရသာမှာ ပိုဆိမ့်ပြီး အဆီပိုများတဲ့ ငါးမျိုးစိပ် တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်
ညှီနံ့ ပြင်းတဲ့ ငါးအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ဆူးတောင်များ ပြန့်ကားပြီး အဖီးများတဲ့ ငါးမျိုး ဖြစ်ပါတယ်
ထန်းကြီးဘူတာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangyibutar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ထန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
လှည်းကူးမြို့နှင့် မိုင် ၂၀-ခန့်အကွာ ပဲခူးရိုးမတောင်တန်း၏ အနောက်မြောက်ဖက် ဆင်ခြေလျှော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော ဗဟိုပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကျောင်း (နောင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဝန်းသို စော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ်သည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက်နေ့ (ခရစ် နှစ် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်) နေ့တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အသက် ၁ဝ၃ နှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ သရက်ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒွန် အန်းနရစ်၊ ဗစ်ဇယူးနယ်စား၊ ပေါ်တူဂီ (အင်္ဂလိပ်: Dom Henrique of Portugal, Duke of Viseu) သည် ပေါတူဂီအင်ပါယာခေတ်၏ အစောပိုင်းနေ့ရက်များနှင့် ၁၅ ရာစု ဥရောပတိုက်သားတို့၏ ရေကြောင်းနယ်ပယ်ချဲထွင်ခြင်း၊ ရှာဖွေစူးစမ်းခြင်းနယ်ပယ်တို့တွင် အဓိကအခရာကျသောသူတစ်ဦးဖြစ်သည်
ရေကြောင်းပြ ဟင်နရီ (Henry the Navigator) ဟူသောအမည်ဖြင့် အသိများလေသည်
၎င်း၏စီမံပေးမှုများမှတဆင့် ဟင်နရီကို "စူးစမ်းရှာဖွေရေးခေတ်" (Age of Discovery) ၏ စတင်ဆောင်ရွက် ကမကထပြုသူဟူ၍ သတ်မှတ်ကြသည်
အေဗစ်အိမ်တော်(နန်းဆက်) ကိုတည်ထောင်ခဲ့သော ပထမမြောက် ဂျွန် (ပေါ်တူဂီ) ၏ စတုတ္ထသားတော်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
၁၄၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီဗရောတာနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် အာဖရိကကမ်းခြေပေါ်ရှိ စူးတားမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းယူရာ၌ နာမည်ထင်ရှားလာခဲ့သည်
အာဖရိကတိုက်၌ မူးအားလူမျိုးများနှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရစဉ်က သူသည် ထိုခေတ်က လူသူအရောက်အပေါက် နည်းပါးသော အနောက်ဘက်ရှိ သမုဒ္ဒရာကြီး အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အာဖရိကတိုက်ကြီးအကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ပိုမိုသိရှိလိုသော ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့လေသည်
သို့ဖြစ်၍ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်တွင် နန်းတော်ကြီးမှ ထွက်ခွာခဲ့၍ စိန့်ဗင်ဆင်အငူအနီးတွင် နက္ခတာရာကြည့်မျှော်စင်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပညာရှိများ၊ မြေပုံရေးဆွဲ သူများနှင့်အတူ မြေပုံများ ရေးဆွဲခြင်း၊ နယ်ပယ်သစ်များ လှည့်လည် ရှာဖွေရန် စီစဉ်ခြင်း စသည်တို့နှင့်သာ အချိန်ကုန်စေခဲ့သည်
ထိုနောက် ရေကြောင်း အတတ်သင်ကျောင်း တစ်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်၍ လူငယ်များကို စုရုံးကာ ရေကြောင်းအတတ်ကို ကျကျနနန သင်ပေးပြီးလျှင် နယ်ပယ်သစ်များကို ရှာဖွေရန် သင်္ဘောများနှင့် စေလွှတ်ခဲ့သည်
သူ့လူများသည် တစ်စုပြီးတစ်စု အရဲစွန့်၍ သင်္ဘောလွှင့်သွားကြရာ၌ အဇိုး၊ မဒီးယားနှင့် ကနေရီကျွန်းစုများကို တွေ့ခဲ့ကြသည်
ထို့အပြင် ကိပ်ဗတ်(ဒ)ကျွန်းများကို ကျော်လွန်၍ အာဖရိက ကမ်းခြေတလျှောက်တွင် ဆီးယားရားလေအွန်းအထိ ရောက်ခဲ့ကြသေးသည်
သူတို့သည် နယ်ပယ်သစ်များ ရှာဖွေရုံသာမက ခရီးသွားဟန်လွဲ ဆိုသလို အာဖရိတိုက်ရှိ တိုင်းရင်းသားများကို ဖမ်းဆီးကြပြီးနောက် ရောင်းဝယ်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ကုန်ကူးခဲ့ကြလေသေးသည်
ဟင်နရီမင်းသားသည် သူကိုယ်တိုင် စွန့်စားသွားလာခြင်း မပြုခဲ့သော်လည်း အခြားသူများကို စွန့်စား သွားလာစေရန် ငွေအား လူအားဖြင့် အမြဲကူညီခဲ့၏
သူငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော လုပ်ငန်းများမှ ဟင်နရီသည် အကျိုးကျေးဇူး ခံစားမသွားခဲ့ရချေ
သူကွယ်လွန်ပြီးနောက်မှ ဒီအတ်၊ ဗက်စကိုဒါဂါးမ စသော သင်္ဘောသားများသည် အိန္ဒိယသွားပင်လယ်ခရီးလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့၍ သူ၏ ရည်မှန်းချက်များ အကောင်အထည်ပေါ်ခဲ့လေသည်
သူကသာ အားပေးကူညီခြင်း မပြုခဲ့လျှင် ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောသားတို့သည် အရှေ့တိုင်းသို့ ရေကြောင်းမှ တောက်လျှောက် ရောက်နိုင်ကြမည် မဟုတ်ချေ
သို့ဖြစ်၍ ဟင်နရီမင်းသားမှာ သူတို့၏ ကျေးဇူးရှင်ကြီး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်
၁၄၆ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဟင်နရီ မင်းသား ကွယ်လွန်လေသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဖြူ) သည်  ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန် (SEZ)အတွက် လိုအပ်လာမည့်  နည်းပညာရှင်များ၊ ကျွမ်းကျင်အလုပ်သမားများများ မွေးထုတ်ပေးရန် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ကျောက်ဖြူမြို့ မြို့မိ၊ မြို့ဖများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ကျောက်ဖြူမြို့၊ ကမ်းနားလမ်း၊ သန်ပန်ချောင်းရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးမှာ ဒေါက်တာအောင်မွန်ဖြစ်၍ ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဒေါက်တာဦးကျော်ငြိမ်း ဖြစ်သည်
အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ကျောက်ဖြူ)ကို သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနမှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာတွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ပြီး ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ပညာသင်နှစ်တွင် B-Tech ဘွဲ့သင်တန်းများအဖြစ် Civil,EP,Mech မေဂျာတို့ဖြင့် (၄)နှစ်သင်တန်းများကို ပို့ချသင်ကြားပေးသည်
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဖြူ)အဖြစ် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
လူငယ်၊ လူရွယ်များအနေဖြင့် အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဘာသာရပ်များကို လေ့လာသင်ယူခွင့် ရရှိစေရန်၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လူမှုစီးပွားဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် စသည့် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (၃)ခုဖြင့် အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာသင်တန်းများဖြစ်သော (B-Tech) ပထမနှစ်သင်တန်းများကို စတင်ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီဖြစ်ပြီး  (B-Tech) သင်တန်းအား (၄)နှစ်တက်ရောက်သင်ယူပြီးမြောက်ပါက အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ (Bachelor of Technology) ဘွဲ့ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်သွားမည်ဖြစ်သည်
GTI-KPU စတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် ကျောင်းသူ၊ကျောင်းသားပေါင်း(၁၀၇)ဦးဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ကျောင်းသားဦးရေ(၃၈၂)ဦး မွေးထုတ်ပေးပြီးဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ဒီပလိုမာပေးအပ်ပြီး ကျောင်းသား(၂၅၀)ဦး ရှိပြီဖြစ်ပြီး BE ပေါင်းကူးရ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူပေါင်း(၅၁)ဦးရှိပြီဖြစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဖြူ) တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်
စီမံဘဏ္ဍာဌာနများ၂
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန၃
ဝန်ထမ်းရေးရာဌာန၄
လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာန၅
ကျောင်းသားရေးရာဌာန၆
စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန၇
သုတနည်းပညာဌာန၉
ငွေစာရင်းဌာန၁၀
မြန်မာစာဌာန၁၁
ပစ္စည်းစတို ဌာန၁၂
အင်္ဂလိပ်စာဌာန၁၃
သင်္ချာဌာန၁၄
ရူပဗေဒဌာန၁၅
ဓာတုဗေဒဌာန
သက်ကယ်ကုန်းရွာ၊ စီးပွားချောင်
ဖတ်ဝိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatwaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ဆောင်ဖမြို့နယ်၊ ကောင် ခလော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ကချင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachinywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ ကင်းတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အခေါ်အဝေါ်မှာ မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်း ဘော်လကန်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်
ယခင် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ပေါက်လာသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ နာမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဂရိနိုင်ငံနှင့် အငြင်းပွားမှု ရှိသဖြင့် မက်ဆီဒိုးနီးယား ယူဂိုဆလပ် သမ္မတ နိုင်ငံ ဟူသော အမည်ဖြင့် ယာယီညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် အင်အားကြီးသောနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ကမ္ဘာကို သိမ့်သိမ့်တုန်စေခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူကား ထယ်ထယ်ဝါဝါ မဟုတ်တော့ပေ
မက်ဆီဒိုနီးယားနယ်သို့ ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်တွင် သရေယှန် လူမျိုးတို့ ရောက်ရှိနေထိုင်လာကြသည်
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်း ၉ဝဝ မျှ ကြာသောအခါတွင် ဒိုရီယန်လူမျိုးများ ရောက်လာကြသည်
ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကလေးတွင် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့က ထိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း တာမရှည်ခဲ့ပေ
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည့်ရှင် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင် (ဘီစီ ၃၈၂-၃၃၆)သည် နိုင်ငံကို ချဲ့ထွင်တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံသည် တသမတ်တည်း တိုးတက်လာခဲ့လေသည်
သူ၏သားတော် မဟာအလက်ဇန္ဒားသည် ဖခမည်းတော်ကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ၊ သူ၏လက်ထက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှား၏
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် ဂရိနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၊ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းတစ်ခွင့်နှင့် အာရှတိုက်အတွင်း အိန္ဒုမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်
အယ်လက်ဇန္ဒာဩဂြရိတ်ဘုရင် လွန်ပြီးနောက်တွင်ကား နိုင်ငံတော်သည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်သွားလေသည်
ဘီစီ ၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ရောမပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား၏
အေဒီ ၃၉၅ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင်နိုင်ငံတော်အတွင်း ပါဝင်သွားလေသည်
ခရစ်နှစ် ၆ဝဝ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ဆလဗလူမျိုးများ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဘူဂေးရီးယန်း နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်နေခဲ့၍ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် မူဆားဗီးယန်းနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်နေခဲ့လေသည်
၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် တူရကီတို့သည် ထိုဒေသကို သိမ်းယူပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်
၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းလောက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယား နယ်၌နေထိုင်ကြသော ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဆားဗီးယန်း (နောင်သော် ယူဂိုဆလဗ်)နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ထိုနယ်ကို သူပိုင်သင့် ငါပိုင်သင့် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွားခဲ့ကြ၏
တူရကီတို့၏ အုပ်စိုးမှုကို အကြိမ်ကြိမ်တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော်လည်း နှိမ်နင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်ချည်းဖြစ်၏
၁၉၁၂ ခုနှစ် ပထမဗော်လကန် စစ်ပွဲတွင် တူရကီတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဂရိ၊ ဆားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယား နိုင်ငံတို့ ခွဲဝေယူကြ၏
ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် အသေးငယ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းကိုရသဖြင့် မကျေနပ်သောကြောင့် နောက်ထပ် နယ်မြေပိုမိုရရှိရေးအတွက် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဗော်လကန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့၏
သို့သော် ဘူဂေးရီးယားသာလျှင် စစ်ရှုံးခဲ့၏
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားဒေသမှ နယ်မြေပိုမိုရရှိလိုသောကြောင့် ဗဟိုနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဘူဂေးရီးယားက ခေတ္တမျှ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးသောအခါတွင်မူ နယ်နိမိတ်ကို ရှေးအတိုင်းပင် ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးနည်းအတူ စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ပြန်လည် လက်လွှတ်လိုက်ရပြန်၏
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် ဥရောပတိုက်တောင်ဘက်ရှိ ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင်တည်၏
ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆုံရာ၊ ဗာဒါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိလျက် ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံများတွင် ပါဝင်နေပေသည်
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း မိုင် ၂၅,ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်၏
ဂရိပိုင် မက်ဆီဒိုးနားယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁၃၃,၃၇ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၇၄ဝ,ဝဝဝ မျှ ရှိသည်
ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဆယ်လိုနီးကာ ဖြစ်၏
ယူဂိုဆလဗ်ပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁ဝ,၂၃ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၁၅၂,ဝဝဝ ရှိသည်
ရုံးစိုက်မြို့မှာ စကုပ်လျဲဖြစ်၏
ဘူဂေးရီးယားပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားမူကား စတုရန်းမိုင် ၁,၅ဝဝ သာကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၃၅၈,ဝဝဝ ရှိပြီးလျှင် ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဗလက်ဂို ဗဂရက် ဖြစ်လေ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွန်းကားသောနယ်ဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ဆေးပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်
သိုးဆိတ်များကိုလည်း မွေးမြူ သည်
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်တွင် ယခုအခါ နေထိုင်သူတို့မှာ တူရကီ၊ ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဂရိ၊ အယ်လဗေးနီးယန်း၊ ရဟူဒီအစရှိသည့် လူမျိုးတို့ဖြစ်၏
လူဦးရေမှာ ၃ နယ်ပေါင်း ၃၂၅ဝဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်
မြန်မာပြည် သာသနာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင်  ယခုအချိန်အထိ ပကာသနိယကံ အပြုခံရသော ရဟန်း၂ပါးသာ ရှိခဲ့သည်
တစ်ပါးမှာ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ပါးမှာ ရှင်ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်
ရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် လူသေလူဖြစ်အဆိုနှင့် ရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ဘိက္ခူနီသာသနာ ပြန်လည်ထူထောင်ရန် အဆိုများ တင်ပြရာမှ အခြေခံပြီး ပကာသနိယကံ အပြုခံကြရသည်
ဤနေရာတွင် ရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် ဗုဒ္ဓဝါဒအမေးအဖြေများ စာအုပ်ရေးကို ရေးခဲ့သော အရှင်အရိယဓမ္မ၏ ဆရာဖြစ်ပြီး  အရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓ သာသနာပြုဆရာတော် အရှင်သေဋ္ဌိလ ၏ လက်ရင်းဆရာ ဖြစ်သည်
ထိုကာလ နောက်ပိုင်းတွင် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပျံလွန်သည်အထိ ရဟန်းဝတ်နှင့်ပင် နေထိုင်သွားပြီး အရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာမူ အသက်၆၀ပြည့်သည့်အခါ လူဝတ်လဲ၍ ဆရာကြီးဦးအောင်မြတ်ထွဋ် ဘဝဖြင့် နေထိုင်သွားခဲ့သည်
ယခုကဲ့သို့ သမိုင်းဝင် ပကာသနိယကံ အပြုခံရသော ရဟန်းနှစ်ပါးသည် အိန္ဒိယရောက်ကတည်းက စာအတူတူ သင်ဖော်သင်ဖက်၊ တိုင်ပင်ဖော် တိုင်ပင်ဖက်၊ ဘာသာရေး နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးဖော် ဆွေးနွေးဖက်ဖြင့် နောက်ပိုင်း ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ကောင်းတူဆိုးဖက် သူငယ်ချင်းအရင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်
ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌကို ၁၉၆၃၊ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပကာသနိယကံ ပြုကြသည်
… ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသကိုမူ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၇၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပကာသနိယကံ ပြုကြသည်
… ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသသည် ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌထက် ၂၈ နှစ် ပိုစော၍ ပကာသနိယကံ ပြုခံခဲ့ရသည်
…ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ပျံလွန်တော်မူသွားသောအခါ တောင်တွင်းကြီးမြို့ နတ်မှီတောရကျောင်းတွင် ဂူသွင်းထားသည်
ဘိက္ခူနီသာသနာ ဆိုင်ရာကို ရှေ့တွင်  ရေးပေးပြီး ဖြစ်သည်
အမျိုးသမီး(ရဟန်းမ) ဘိက္ခုနီများတွင် သိက္ခာပုဒ် များပြားခြင်း၊ အမှုကိစ္စကလည်းများ၍(ရဟန္တာမဖြစ်ခင်မှာ) ပင်ကိုသဘောမှာလည်း ရုပ်ရော၊စိတ်ရောပါ နုနယ်သည့်အတွက် တောထဲတောင်ထဲ တရားအားထုတ်သီတင်းသုံးခြင်းကဲ့သို့သော ကိစ္စများတွင်လည်း  ခက်ခဲပါသည်
ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်လက်ထက် (၁၆) ဝါမြောက်လောက်တွင်  စခဲ့သော ဘိက္ခုနီသာသနာသည် ဘုရားရှင်လွန်တော်မူပြီး နှစ် (၅၀ဝ)အတွင်းတွင်ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်
အဆက်ပြတ်သွားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ် မိန်းကလေးများမှာ ရဟန်းမ ဝတ်ချင်သော်လည်း ဝတ်ခွင့် မရကြတော့ပေ
အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ ဘိက္ခုနီ မျိုးဆက်ပြတ်သွား၍ ဖြစ်သည်
အမျိုးသမီးများ ရဟန်းပြုရန် လိုအပ်ချက်များမှာ သိမ်အတွင်းတွင် ကမ္မဝါစာ နှစ်ခါဖတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်
အမျိုးသားရဟန်းတော်များက တစ်ခါ ၊ အမျိုးသမီးရဟန်းမများက တစ်ခါ ဖတ်ပေးရသည်
ပြီးမှ ရဟန်းမဖြစ်ခွင့်ရမည်ဟု ဘုရားရှင်က သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်
သို့အတွက် အမျိုးသမီးချင်း ကမ္မဝါ ဖတ်ပေးရန် ရဟန်းမမျိုးဆက် မရှိတော့၍ မိန်းကလေးများ ရဟန်းဝတ်ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ကြသည်
ဤအချက်ကို ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသက ဘုရားရှင်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော ပညတ်ချက်ကို  ဆန့်ကျင်သလိုပြု၍ ဘိက္ခုနီသာသနာကို ပြန်လည်အသက်သွင်းလိုသည့်အတွက်  ပကာသနိယကံ ပြုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်
လူသေလူဖြစ် ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌမှာမူ -၁၉၆၃ခုနှစ်ကတည်းက သံဃာထုစုံညီပြီး ဦးဥက္ကဋ္ဌတို့ ရဟန်းတစ်စုကို သာသနာပဟု သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သော်လည်း လူမထွက်ဘဲ နေသောကြောင့်-၁၉၈၀ အထူးဝိနိစ္ဆယခုံရုံး၊ အမှတ် ၂ကို ဖွဲ့စည်းကာ သာသနာ့ရန်စူးရန်ညှောင့်ကို ရှင်းခဲ့ရသည်
ဤလူစုသည် ဘာသာမဲ့ရုပ်ဝါဒီများဖြစ်သည်လူသေလူဖြစ်ဟူ၍စိတ်ကူပေါက်ရာလိုက်လံဟောပြောနေခြင်း၃၁ဘုံကို မြတ်စွာဘု၇ားလက်မခံဟု လွဲမှားစွာဟောပြောခြင်းဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြေခံဖြစ်သော ကံနှင့်ကံ၏အကျိုးယုံကြည်မှုကို နည်းမျိုးစုံ နှင့် ဖျက်ဆီးနေခြင်းအတိတ်အနာဂတ်ကိုလုံးဝပစ်ပယ်လျက် ဗုဒ္ဓဝါဒသည် ပစ္စုပ္ပန်ဝါဒဖြစ်လေဟန် အမျိုးမျိုးလှည့်စားဟောပြောခြင်းဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို ဘုရားမဟောဟု လုပ်ဇာတ်ဆင်ခြင်းသဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ပယ်ခြင်းသမထ ဝိပသနာတို့ကို ပယ်ခြင်းဝိနည်းတော်ကို လုံးဝပစ်ပယ်လျက် သင်္ကန်းခြုံကာ မသိနားမလည်သူတို့ကို လှည့်စားခြင်းဝိနညးဆောင်ရဟန်းတော်တို့ကို စော်ကားပုတ်ခတ်မှုကို အခွင့်သင့်တိုင်းပြုခြင်းပရိတ်တော်တို့ကို မရွတ်ကောင်းဟု ဖျက်ဆီးခြင်းစေတီပုထိုးဆင်းတုတော်ကိုးကွယ်မှုကို ပြက်ရယ်ပြု ဖျက်ဆီးခြင်းဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုတို့ကို အမြစ်မှတူးဖြို၇န် ကြိုးစားခြင်းသီလခံယူခြင်း သပိတ်သွပ်ခြင်းဆုပေးဆုယူပြုခြင်းများကို အမပါနပြောဆိုခြင်းဘုရားဟောပါဠိတော်တို့ကို ကိုယ်လိုရာကိုယ်ဆွဲ အနက်မှားပေးခြင်းအရိယာနှင့်နိဗ္ဗာန်ကို သူတို့လိုသလို ဖျက်ဆီးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ခြင်းဓမ္မစကြာတရားတော်မြတ်ကို ဖျက်ဆီးပြီး ထင်ရာအနက်ပေးခြင်းလက်ဖြစ်ပါဠိများကို ဘုရားဟောဖြစ်လေဟန် ပလီစိချောက်ချက်ဟောပြောခြင်းဗုဒ္ဓဝင်နှင့် ၄အသင်္ချေကမ္ဘာတစ်သိန်း ဖြည့်ခဲ့ရသော ပါရမီတော်တို့ကို ပြက်ရယ်ပြုဟောပြောခြင်းသံဂါယနာ ၆တန်ကို ပစ်ပယ်ခြင်းဘုရားဟောပါဠိတော်များကို ဘုရားဟောမဟုတ်ဟု ငြင်းပယ်ခြင်းဒီအချက်တွေနဲ့ ဝိနည်းဓိုရ်တွေ ရဲ့ စွဲချက်တင်ခံရပါတယ်
ရုံးတော်မှာ ပိုင်နိုင်စွာ မရှင်းနိုင်တာတွေ ကြောင့်လဲ ပကာသနိယကံ ပြုခဲ့ကြပါတယ်
ဒီဝါဒကိုလဲ ဖျက်သိမ်းစေခဲ့ပါတယ်
ထေရ်ကြီးဝါကြီး မထေရ်အကျော်အမော်ကြီးများ ၂၇ ပါး ဦးစီးတဲ့ ဝိနိစ္ဆယ အဖွဲ့က ဆရာတော်ရေးသားတဲ့ လူသေလူဖြစ် စာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများကို ကောက်နှုတ်ထောက်ပြဝေဖန် စမ်းစစ်ပြီးသကာလ.. ဆရာတော်သည် ပကာသနိယကံပြုထိုက်သူ ဖြစ်ကြောင်း တညီတညွှတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတယ်.. လို့ သိရပါကြောင်း..
ခေါင်းဆောင်ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်များမှာသဘာပတိ ဘဒ္ဒန္တဃောတိသာဝံသ(ထားဝယ်)ဘဒ္ဒန္တဇဝနာဘိဝံသဘဒ္ဒန္တဓမ္မာဘိဝရဘဒ္ဒန္တကုမာရဘဒ္ဒန္တဉာနိက (မြောင်းမြဆရာတော်)
မကျီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၈ ဦး၊ မ ၁၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
၁၃၇၃ (၁) ရက်
ဧည့်သည်များ ( ဟန်းဂု : 손(ဆွန်း)၊ အင်္ဂလိပ် : the guest၊ မူရင်းမြန်မာပြန် : ဧည့်သည်) သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယား ဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပြီး အပိုင်း (၁၆) ပိုင်း ပါဝင်သည်
ဇာတ်လမ်းတွင် အပနှင်ခြင်းများ၊ သဘာဝလွန်ဇာတ်ဝင်ခန်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ဇာတ်လမ်းတွင် အဓိကဇာတ်ကောင် သုံးဦးအဖြစ် ကင်ဒုံဝတ်၊ ကင်ဂျေဝတ် နှင့် ဂျောင်အွန်းချယ် တို့ကပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်
ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်း ၌ ၂၀၁၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ပြသခဲ့သည်
ဆင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကျွဲကောကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငခူရေရွာ၊ ငခူရေ
ဝက်သားတုတ်ထိုးသည် ဝက်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော အစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူကြိုက်များသော အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဝက်နားရွက်၊ ဝက်လျှာ၊ အူပိတ်၊ ကျောက်ကပ်၊ နှလုံး၊ အသဲ၊ အသား၊ အခေါက် စသည်များကြက်ဥရှာလကာရည်၊ ဟင်းချက်ဝိုင်၊ ခရုဆီ၊ ပျားရည်၊ ငံပြာရည်အကြည်၊ ဆီကြက်သားမှုန့်၊ ပဲငံပြာရည်အနောက်၊ ဆား၊ သကြား၊ တရုတ်မဆလာနာနတ်ပွင့်၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်ဆီဝက်သားတုတ်ထိုးကို ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ငရုတ်ဆီ၊ ဆား၊ သကြား၊ ငံပြာရည်၊ ရှာလကာရည်၊ ထမင်းရည် စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဆော့စ်အချဉ်ရည်ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်
လက်ပတုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpatone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀၄ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၈၁ ဦးနေထိုင်သည်
တခိုးဖွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tahkoehpun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
၁၂၉၀ (၁) ရက်
လက်ဆက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letset)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၉ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဧကာသနဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကာသနဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဩဂုတ် ၂၁၊ ၂၀၁၇ (တနင်္လာနေ့) တွင် "Great American Eclipse" ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည့် အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ခုလုံးမှ တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်
ဖြစ်စဉ်သည် ပစိဖိတ်မှ အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းအထိ ဖြတ်သန်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်
အခြားနိုင်ငံများတွင်မူ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်းကိုသာ တွေ့မြင်ခဲ့ကြရသည်
လသည် ကမ္ဘာနှင့် နေအကြား ဖြတ်သန်းရောက်ရှိချိန်တွင် နေကြတ်ခြင်းဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားပြီး ကမ္ဘာမြေမှ ကြည့်ရှုသူအနေဖြင့် လသည် နေလုံး၏ ပုံရိပ်အား တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ ကာကွယ်သွားသည့် ပုံစံဖြင့် မြင်တွေ့ရသည်
လ၏ ထင်မြင်ရသော အချင်းသည် နေထက် ကြီးမားသွားသည့်အခါတွင် အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး တိုက်ရိုက်နေရောင်ခြည်အားလုံးကို ပိတ်ဆို့လိုက်ပြီး နေ့အချိန်တွင် အမှောင်ကျခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
အပြည့်အဝကြတ်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြောင်းအနေဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်းကို ကီလိုမီတာထောင်ပေါင်းများစွာ ကျယ်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်
ဤကဲ့သို့ တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ခုလုံးမှ တွေ့မြင်ရသည့် အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်သည် ဇွန် ၈၊ ၁၉၁၈ တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉ နေကြတ်ခြင်းသည် အပြည့်အဝကြတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်နိုင်ငံလုံးမှ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်
အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်း လမ်းကြောင်းသည် ပြည်နယ် ၁၄ ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်းကိုမူ ပြည်နယ် ၅၀ အားလုံးမှ တွေ့မြင်ခဲ့ကြသည်
အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည့် ဧရိယာအများစုသည် သမုဒ္ဒရာဒေသဖြစ်သော်လည်း အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဧရိယာ၏ ၁၆ % ခန့်သာ ဖြစ်သည်
ဖြစ်စဉ်၏ အရိပ်ကျခြင်းသည် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကြတ်ခြင်းအနေဖြင့် 4:06 p.m UTC (9:06 a.m. PDT) အချိန်တွင် ကုန်းမြေတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်ကမ်းရိုးတန်း၌ 6:44 p.m. UTC (2:44 p.m. EDT) အချိန်တွင် ကုန်းမြေပေါ်တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်အနေဖြင့် အရိပ်ကျခြင်း ဖြစ်စဉ် ပြီးဆုံးခဲ့သည်
ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်၊ ဟိုနိုလူလူမြို့တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်းကို နေထွက်ချိန် 4:20 p.m. UTC (6:20 a.m. HST) တွင် စတင်တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး 5:25 p.m. UTC (7:25 a.m. HST) အချိန်တွင် ပြီးဆုံးသည်
ဤကဲ့သို့ နေအပြည့်အဝကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဧပြီ ၂၀၂၄ (ပြည်နယ် ၁၂ ခု) နှင့် ဩဂုတ် ၂၀၄၅ (ပြည်နယ် ၁၀ ခု)၊ နှင့် အကွင်းပုံ နေကြတ်ခြင်းများ (လသည် နေလုံးထက် သေးငယ်သည်ဟု ထင်ရချိန်) သည် အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (ပြည်နယ် ၉ ခု) နှင့် ဇွန် ၂၀၄၈ (ပြည်နယ် ၉ ခု) တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်မည် ဖြစ်သည်
အပြည့်အဝ နေကြတ်ခြင်းသည် ပမာဏ ၁.၀၃၀၆ မဂ္ဂနီကျူ့ရှိပြီး လမ်းကြောင်းကျဉ်းကာ ၇၀ မိုင် (၁၁၀ ကီလိုမီတာ) ရှိပြီး တဆက်တည်းဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ် ၁၄ ခု (အိုရီဂွန်ပြည်နယ်၊ အိုင်ဒါဟိုပြည်နယ်၊ ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်၊ မွန်တားနားပြည်နယ်၊ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်၊ ကန်းဆပ်ပြည်နယ်၊ နီဘရားစကားပြည်နယ်၊ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်၊ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊ ကင်တပ်ကီပြည်နယ်၊ တင်နက်ဆီပြည်နယ်၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် နှင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်) တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
အမေရိကန်ကုန်းမြေမှ စတင်မြင်တွေ့ရမှုသည် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်၏ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၌ 10:15 a.m. PDT (17:15 UTC) တွင် စတင်ခဲ့ပြီး တဖြည်းဖြည်း အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားကာ ဆာလမ်မြို့ (အိုရီဂွန်ပြည်နယ်)၊ အိုင်ဒါဟိုဖောမြို့ (အိုင်ဒါဟိုပြည်နယ်)၊ ကပ်စပါမြို့ (ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်)၊ လင်ကွန်းမြို့ (နီဘရားစကားပြည်နယ်)၊ ကန်းဆပ်စီးတီးမြို့ (မစ်ဆိုရီပြည်နယ်)၊ စိန့်လူးရစ်မြို့ (မစ်ဆိုရီပြည်နယ်)၊ ဟော့ပ်ကင်းဗေးမြို့ (ကင်တပ်ကီပြည်နယ်)၊ နစ်ဗေးမြို့ (တင်နက်ဆီပြည်နယ်)၊ ကိုလံဘီယာမြို့ (တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်) တို့တွင် 2:41 p.m. အချိန်ခန့်နှင့် ချာစတန်မြို့ (တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်) တို့တွင် အသီးသီး မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်
တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကြတ်ခြင်းကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး 9:00 a.m. PDT အချိန်မှ စတင်ကာ အိုရီဂွန် ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတန်းမှ စတင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း အချို့ပြည်နယ်များတွင် တိမ်ကင်းစင်နေမည်ဟု ရာသီဥတုခန့်မှန်းချက်ပေးခဲ့သော်လည်း အနောက်အလယ်နှင့် အရှေ့ကမ်းရိုးတန်းတို့တွင် တိမ်ရှိနေခဲ့သည်
မြေပြင်တွင် အချိန်အကြာဆုံး နေအပြည့်အဝ ကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်သည် ကြာမြင့်ချိန် ၂ မိနစ်၊ ၄၁.၆ စက္ကန့်ဖြင့် အီလီနွိုက်ပြည်နယ်၊ ကာဘွန်ဒေးမြို့ တောင်ဘက် မြေပုံညွှန်း 37°35′0″N 89°7′0″W ရှိ ဂျိုင်းရင့်စီးတီးစတိတ်ဥယျာဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
အကျယ်ပြန့်ဆုံး ဖြစ်စဉ်မှာ ဟော့ပ်ကင်းဗေးမြို့နှင့် ပရင်စတန်မြို့အကြား မြေပုံညွှန်း 36°58′0″N 87°40′18″W ရှိ စာရူလီယန်ကျေးရွာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ဤဖြစ်စဉ်သည် မတ် ၇၊ ၁၉၇၀ နေကြတ်ခြင်းဖြစ်စဉ်ပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအရှေ့တောင်ပိုင်းမှ တွေ့မြင်ရသော ပထမဆုံး အပြည့်အဝနေကြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်
တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နေကြတ်ခြင်းကို မြောက်အမေရိက၊ တောင်အမေရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း၊ အနောက်ဥရောပရှိ နေရာအားလုံးနှင့်၊ အာဖရိကတိုက် နေရာအချို့၊ အာရှအရှေ့မြောက်ရှိ နေရာအချို့တို့မှ တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်
ကလေးတိုင်းလိုလိုတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော ရောဂါ တစ်မျိုးမှာ ဝက်သက်ရောဂါ (measles) ဖြစ်သည်
ထိုဝက်သက်ရို အာရပ်လူမျိုး ဆေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရေးဇီးက ကိုးရာစုနှစ်အတွင်းက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခဲ့သော်လည်း သီးခြားရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်းကိုမူ မပြောနိုင်ခဲ့ချေ
၁၇-ရာစုနှစ်အတွင်းတွင်မှ တောမတ်ဆစ်ဒင်နမ်က ထိုရောဂါကို လေ့လာပြီးလျှင် သီးခြားရောဂါဖြစ်ကြောင်းပြောဆိုနိုင်ခဲ့လေသည်
ဝက်သက်၏ ရောဂါပျိုးရက်မှာ ခုနစ်ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ ကြာတတ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် ၁၄ ရက်သာကြာလေ့ရှိသည်
ထိုသို့ ရောဂါပျိုးနေစဉ်တွင် မကူးစက်သေးချေ
ဝက်သက်ဖြစ်နေချိန်တွင် ကျောင်းများကို ရက်အတော်ကြာသည့်တိုင်အောင်ပင် ဖွင့်ထားနိုင်လေသည်
ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို ချောင်းဆိုရာနှင့်ချေရာတွင် ပါလာလေ့ရှိသော တံတွေးစက်၊ နှာရည်စက်ကလေးများက ဖြစ်စေသည်
ဝက်သတ်ပေါက်သူတို့၏ ပထမ လက္ခဏာမှာ အအေးမိခြင်းနှင့် ဆင်တူပြီးလျှင် ခေါင်းကိုက်တတ်သည်
မျက်ရည်နှင့် နှာရည်များလည်း ယို တတ်သည်
ညနေပိုင်းတွင် ကိုယ်ပူလာပြီးလျှင် လွန်စွာပန်းတတ်သည်
ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် မျက်စိနီခြင်းများရှိတတ်သည်
ထိုသို့ ဖြစ်ပြီးလျှင် များသောအားဖြင့် စတုတ္ထနေ့တွင် မျက်နှာ၌ အဖုများထွက်လာပြီးနောက် ထိုအဖုများသည် လည်ပင်း၊ ရင်ပတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတတ်သည်
ပထမတွင် နဖူးနှင့်နား၏ နောက်ဘက်များတွင် အနီစက်ကလေးများဖြစ်ပေါ်လာသည်
ထိုအနီစက်ကလေးများသည် မကြာမီအတွင်း၌ အကွက်များ ဖြစ်လာပြီးလျှင် တစ်ကိုယ်လုံး လိုလိုသို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်
များသောအားဖြင့် အဖုများ မထွက်မီတွင် ပါး၏ အတွင်းပိုင်းများ၌ ကျိချွဲ‌မြှေးများပေါ်တွင် ကော့ပလစ် အစက်အစက်များပေါ်ထွက်လာတတ်သည်
ကော့ပလစ်အစက်များဆိုသည်မှာ ကော့ပလစ်ဆိုသူက စတင်၍တွေ့ရှိခဲ့သော အစက်များဖြစ်၏
သုံးလေးရက် ကြာသောအခါတွင် အဖုများပျောက်စပြုလာပြီးလျှင် အရေပြားများကွာလေတော့သည်
ထိုအချိန်၌ ဝက်သက်အပေါက်ခံရသူသည် နာလှန်ထနှေးလျှင် အခြားရောဂါများ ဝင်လာတတ်လေသည်
ဝက်သက်၌ အဖုများသည် အကွက်လိုက်ပေးတတ်ပြီးလျှင် တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ညီညီညာညာထွက်ပေါ်လေ့မရှိချေ
အနီရောင်မှာလည်း ရင့်သည်
ပြင်းထန်သည့် ဝက်သက်တွင် အစက်များသည် ညိုမည်းနေ၏
မျောက်များတွင် ဝက်သက်ပေါက်နေသူ၏ သွေး၊ ချောင်းဆိုးရာတွင်ပါလာသော တံတွေးစက်များ၊ သို့မဟုတ် နှာရည်စက်များကို ထိုးသွင်းပေးလိုက်သောအခါ ဝက်သက်ဖုများ ထွက်ပေါ်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်
ထိုကြောင့် ဝက်သက်ပေါက်နေသူ၏ သွေး၊ ချောင်းဆိုးရာတွင် ပါလာသော တံတွေးစက်များ၊ သို့မဟုတ် နှာရည်စက်များတွင် အလွန်သေးငယ်သည့် ဗိုင်းရပ်ခေါ် ရောဂါပိုးများပါလာသည်မှာ ထင်ရှားသည်
ရောဂါကိုလည်း ထိုရောဂါပိုးများက ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာထင်ရှားသည်
ဝက်သက်သည် ကလေးများ၌ ပေါက်လေ့ရှိသော်လည်း အသက်မည်မျှကြီး၍ မည်သည့်လူမျိုးတွင်မဆို ယောက်ျား၊ မိန်းမ မရွေးပေါက်နိုင်လေသည်
ဝက်သက်သည် တောမြို့များမှာထက် မြို့ကြီးများတွင် ပို၍ပေါက်လေသည်
မြို့ကြီးများရှိ ကလေးများသည် ဝက်သက်အပေါက် မြန်ကြသော်လည်း တစ်ခါဝက်သက်ပေါက်ဖူးပြီးက ထိုသူသည် နောင်တွင်ထပ်၍ ပေါက်လေ့မရှိ တော့ချေ
ဝက်သက်ကြောင့် ငါးနှစ်အောက်ကလေးများ အသေများသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း ထိုသို့သေကြေရသည်မှာ ဝက်သက်ပေါက်ပြီးစတွင် အခြား ရောဂါများ ဝင်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်
ဝက်သက်ပေါက်သူများသည် များသောအားဖြင့် ထိုရောဂါမှ နာလှန်ထလာကြသူသာများလေသည်
သို့သော် ဝေဒနာရှင်များကို အထူးဂရုပြု ကြရလေသည်
ထိုသို့ဂရုပြုကြရခြင်းမှာ အခြားရောဂါများ ဝင်လာတတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ဝက်သက်ပေါက်၍သေကြရသူများအနက် တစ်ရာလျှင် ကိုးဆယ်မျှလောက်သည် အဆုတ်ရောင်နာဝင်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ပြင်းထန်သည့်ဝက်သက်သည် လူကိုသေစေနိုင်သော်လည်းကံအားလျော်စွာ ထိုရောဂါမျိုးအဖြစ်နည်း ပါးသည်
ဝက်သက်ဖြစ်မည့်အချိန်တွင် ထိုရောဂါမှ နာလန်ထလာသူ၏ သွေးကြည်ရည်(သွေးငန်ရည်)ကိုသာ ထိုးသွင်းပေးနိုင်လျှင် ဝက်သက်ရောဂါ ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်လေသည်
အကယ်၍ ဖြစ်လျှင်လည်း သက်သာ စွာဖြစ်တတ်သည်
အထူးသဖြင့် ထိုနည်းသည် လေးနှစ်ကျော်ကလေးများအဖို့ အထူးကောင်းမွန်လေသည်
ခံနိုင်ရည်မရှိသူများသည် ဝက်သက်ကပ်ဆိုက်လာလျှင် ပြင်းထန်စွာခံရတတ်သည်
အချို့သောမိဘများသည် မိမိတို့၏ကလေးများကို ကလေးအရွယ်တွင် ဝက်သက်ပေါက်က သက်သာလိမ့်မည်ဟုယူဆကြကာ တမင်သက် သက်ဖြစ်စေ၊ အမှတ်မဲ့ဖြစ်စေ မိမိတို့၏ကလေးကို ဝက်သက်ကူးစေလေ့ရှိကြ သည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် လွန်စွာမှားယွင်းလေသည်
အမှန်မှာ ဆယ်နှစ်အရွယ်အထိ ဝက်သက်မပေါက်ဘူးသေးသောကလေးသည် ထို ရောဂါဖြစ်ခြင်းမှ လုံးဝကင်းဝေးနိုင်ပေသည်
အကယ်၍ ဝက်သက်ပေါက်လျှင်လည်း သက်သက်သာသာနှင့် ပြီးသွားလေ့ရှိသည်
ဝက်သက်ဖြစ်လာသည့် ကလေးကို သီးခြားထားပေးရလေသည်
တတ်ကျွမ်းသည့် ဆေးဆရာတစ်ဦးဦးဖြင့်လည်း ကုသပေးရလေသည်
ကျန်းမာသည့်ကလေးများကို ဝက်သက်ပေါက်နေသော ကလေး၏အနီးသို့ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မလာစေရချေ
ဓနီးရွာ၊ သစ်တိုဆိပ်
လက်ပန်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ကျွန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မော်ပီဆရာသိန်း မြန်မာ၁၃၀၃-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော်(၁)ရက် ည စက်နာရီ ၆ နာရီ နှင့် ၂၅ မိနစ် အချိန်တွင် မော်ပီနေအိမ်တွင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈ဝ ပြည့်ဖြစ်သည်
ပက်တန်းရွာ၊ ပက်တန်း
ဟင်းညံ့ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinnyantkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ဟင်းညံ့ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်းညံ့ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈ ဦး၊ မ ၂၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ခခမိဂဟရ − ရှိယခုရှော − မအဲဘူတာ (各 務 原 市 役 所 前 駅 ခခမိဂဟရ − ရှိယခုရှော − မအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ခခမိဂဟရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဗန်းတဲ့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vangteh)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ဗန်းတဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗန်းတဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဗြိတိသျှတို့၏မှတ်တမ်းတွင် ဗမာအသံကိုလိုက်၍ ဗန်ကတဲ့ Wunkathe ဟူ၍လည်းကောင်း၊  တခြားခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းတချို့တွင် Vangte  ဟူ၍လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
ဗန်းတဲ့သည် ဒေသအဆိုအတိုင်း ရွာကြီးတခုဖြစ်သည်
ပင်လယ်ပြင်အထက် အမြင့်မီတာ ၁၅၀၀ နှင့် ၂၇၀၀ ကြားရှိ  ချင်းတောင်ထွတ်များ  အကြားတည်ရှိသော ဤတောင်ပေါ်ရွာသည် သူ့ခေတ်သူ့ခါတွင် ဘုန်းတန်ခိုးအလွန်ကြီးခဲ့ဖူးလေသည်
ဗန်းတဲ့သည် တချိန်တခါများတွင် အစဉ်အလာကြီးခဲ့သော ဂွီးသဲ (သို့မဟုတ် Nwite, Vuite, Nguite [Vangteh အတွက်ဒေသခံအသံထွက်] Gwete, Gwite) မျိုးနွယ်စုတို့၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးဌါနကြီးတခုဖြစ်ခဲ့ဖူးလေသည် (အေဒီ 1300-1900)
အခြားသောမျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ဆိုင်ရာဒေသများတွင် ၎င်းတို့၏အပိုင်းစားမှုရှိခဲ့သော်လည်း ဂွီးသဲတို့၏ အချုပ်အခြာပိုင်ဆိုင်မှုအောက်ရှိ ဩဇာခံများသာဖြစ်ကြသည်
၎င်း ဂွီးသဲတို့၏ အချုပ်အခြာပိုင်ဆိုင်မှုသည် တောင်ပိုင်းဒေသဖက်မှ Pawi တို့၏ စုပေါင်း ထိုးစစ်ဆင်နွှဲမှုများ စိမ့်ဝင်လာသည့် ၁၉ ရာစုလယ်ပိုင်းကာလ ထိတိုင်တိုင် နှစ်ပေါင်းရာစု ၆ ခုမျှတည်တံ့ခဲ့သည့်
ထို့ကြောင့် ဦးစိန်ခိုခိုင်ရေးသားသောစာအုပ်၌ Pawi တို့၏အစောင့်အရှောက်ခံ Sukte မိသားစုတစ်စု၏ နှောင်းပိုင်းဩဇာအာဏာကြီးထွားလာပုံကို ဒေသစကား "To" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂွီးသဲတို့၏ ရှိရင်းစွဲဘုန်းတန်ခိုးကို "Mang" ၍လည်းကောင်း နှိုင်းပြ၊ သုံးနှုန်းလေသည်
သူ၏အနက်ဖွင့်ဆိုပုံအရ "Mang" သည် ရှိရင်းစွဲ ဩဇာညောင်းမှုသဘောသက်ရောက်ပြီး၊ "To" သည် တဖက်သတ်အနိုင်ယူမှုကြောင့် ဩဇာသက်ရောက်မှုသဘော သက်ရောက်လေသည်
ရင်းပန့်ကျောင်းတော် (Rinpung Dzong) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ပရိုခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ငမဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngame)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ငမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၄ ဦး၊ မ ၃၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကျုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkyone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ယာကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယာကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၅ ဦး၊ မ ၁၅၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၁ ဦးနေထိုင်သည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်သား ဘဝ၌ပင် မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လူငယ်များ အသင်း တည်ထောင်ရာတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
ယင်းနှစ်၌ပင် သခင်အမည် ခံယူကာ သခင် ဗစိန် အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သခင် ဗစိန်တို့နှင့် အတူ ပထမဆုံး အလုပ် အမှုဆောင်များမှာ (၁) ဆရာတင့် မြို့မကျောင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) ကိုနု တက္ကသိုလ် ကျောင်သား အတွင်းရေးမှူး၊ (၃) ကိုခန့် (ပန်းတနော်) တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ (၄) ကိုစံသိမ်း တက္ကသိုလ် ကျောင်သား ငွေထိန်း၊ (၅) ဆရာ ဟိန် မြို့မကျောင်း ပြန်ကြားရေးမှူး၊ (၆) အမှုဆောင်များ (၁) သခင် ဘသောင်း၊ (၂) သခင် လေးမောင်၊ (၃) သခင် ဗစိန်၊ (၄) ဘတင်၊ (၅) ကိုအုန်း စသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်
သခင် ဗစိန်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ ၌ သခင် ဘသောင်းတို့နှင့် အတူ ပထမဆုံး တို့ဗမာ တရားကို ဟောပြောခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလမှာ ရွှေဘို အရှေ့ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးမှ သခင် ဘသောင်း ဝင်ရောက် အရွေးခံပြီး၊ ရွှေဘိုနယ်တွင် တရားပွဲများ ကျင်းပလေရာ တို့ဗမာ ဝါဒ ပြန့်ပြီးလျှင် လူသိများလာသည်
ရွေးကောက်ပွဲ ပြီသည်နှင့် တပြိုင်နက် တရားဟောကြသည့် သခင် ဘသောင်း၊ သခင် ဗစိန်၊ သခင် သိန်းမောင်နှင့် သခင် ထွန်းရွှေတို့အား ရွှေဘိုနယ်မှ ၂၄ နာရီ အတွင်း ထွက်ရန် ရွှေဘို တရားသူကြီးက နှင်မိန့် ထုတ်ပြန်သော်လည်း၊ မနာခံသဖြင့် အဖမ်းခံကြရသည်
သခင် ဘသောင်း အနေနှင့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ဤကဲ့သို့ အဖမ်းခံရခြင်းကြောင့် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး မှာ ပိုမို ထင်ရှားလာသည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ဝ ရက် (မြန်မာ့ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၉ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်) နေ့တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွှေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ယင်းအစည်းအရုံး၏ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်များမှာ (၁) သခင်ဗစိန် ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) သခင် လေးမောင် ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ (၃) သခင် စိန်မောင် အတွင်းရေးမှူး၊ (၄) သခင် ထွန်းအုပ် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ (၅) သခင် ထွန်းခင် ငွေထိန်း၊ (၆) သခင် ညီ ပြန်ကြားရေးမှူး၊ (၇) အလုပ်အမူဆောင် အဖွဲ့ဝင်များမှာ (၁) သခင် ဟန်၊ (၂) သခင် ထွန်းရွှေ၊ (၃) သခင် ဗဗတို့ ဖြစ်ကြသည်
သခင် ဗစိန်သည် သခင်အမည် ခံယူကာ နိုင်ငံရေးကို ခြေစုံပစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏
တို့ဗမာ သတင်း စာစောင်ကို စတင် ထုတ်ဝေခဲ့၏
၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကလကတ္တားမြို့သို့ အိန္ဒိယ ကွန်ဂရက်အသင်း လူကြီးများနှင့် နိုင်ငံရေး ပြဿနာ ဆွေးနွေးရန် သွားခဲ့သည်
မြန်မာပြည် အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ နိုင်ငံရေး တရားများ ဟောပြောခဲ့မှုကြောင့် ထောင် ၃ ကြိမ် ကျခဲ့ဖူး၏
ထိုစဉ် သခင် ဗစိန်သည် လျှမ်းလျှမ်းတောက် နိုင်ငံရေးသမား တယောက် ဖြစ်ခဲ့၏
သခင် ဗစိန်ကား မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်သူ ဖြစ်၏
မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ လက်အောက်မှ လွက်မြောက်ရန် လျှို့ဝှက် လုပ်ဆောင်မှု ပြုခဲ့သောသူ တဦး ဖြစ်သည်
သူ့နည်း သူ့ဟန်ဖြင့် နိုင်ငံခြား အကူအညီ ယူရန် အားထုတ် လုံးပန်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
သူ့ အဖွဲ့အစည်းမှ နိုင်ငံခြားသို့ လူငယ်များ စစ်ပညာ သင်ယူရာတွင် အတော်များများ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သခင် ဗစိန်သည် နိုင်ငံကူး လက်မှတ် အတုဖြင့် ဂျပန်ပြည်သို့ သွားရန် ကုန်းလမ်းခရီးမှ ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ယိုးဒယား နယ်စပ်အနီး မယု တောင်တန်းပေါ်တွင် အဖမ်းခံ ခဲ့ရသည်
ဂျပန်လက်အောက် စစ်အစိုးရ လက်ထက်တွင် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး၊ အလုပ်သမားရေးနှင့် ဆည်မြောင်း တာတမံဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယင်းနောက် မန်ချူးကိုး (ကိုးရီးယား) သံအမတ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြီး စင်ကာပူသို့ ပြည်နှင်ဒဏ် ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသော အခါ သခင် ဗစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ယာယီ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီး တဦး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့နှင့် အတူ ခြောက်ဦး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဘိလပ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရသည်
သို့သော် ယင်းဆွေးနွေးပွဲ ရလဒ် အဖြစ် တနှစ် အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို လုံးဝ လွတ်လပ်ရေး ပေးရေး အတွက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့် ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် အက်တလီတို့ သဘောတူ ချုပ်ဆိုကြသော အခါ၊ အောင်ဆန်း - အက်တလီ စာချုပ်ကို ဂဠုန် ဦးစော  နှင့် အတူ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တနှစ် အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေး ရယူနိုင်ရေး အတွက် ဖဆပလ ဦးဆောင်တဲ့ ကြားဖြတ် အစိုးရ ပုံစံမျိုး ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည့် အခါ သခင် ဗစိန်နှင့် ဂဠုန်ဦးစောတို့ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပြန်လည် ပါဝင်ခြင်း မရှိတော့ပေ
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ဗမာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ နိုင်ငံရေးမှာ ပြန်လည် လှုပ်ရှားခဲ့သော်လည်း လူထု၏ ထောက်ခံမှု မရသဖြင့် မယ်မယ်ရရ လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်း မရှိပေ
ယင်းနောက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ပြီး ကိုယ်ပိုင် ဘားမားဂျာနယ် ကို တည်ထောင်ကာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထိုအပြင့် ကမ္ဘာ့ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့ချုပ် မြန်မာနိုင်ငံ အဖွဲ့ခွဲ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်
ညီနောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyinaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ သပြေပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၀ ဦး၊ မ ၁၂၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
နဂါးတွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ နဂါးတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငထောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngahtaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၄ ဦး၊ မ ၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ဒါ စကားပြေ (အင်္ဂလိပ်: Prose Edda) ကို အက်ဒါ အငယ်၊ စနော်ရီ အက်ဒါ အဖြစ်လည်းသိရှိကြ၍  သမိုင်းကြောင်းအရ ရိုးရှင်းစွာဖြင့် အက်ဒါ ဟူ၍သုံးနှုံးနိုင်သော ဤစကားပြေသည် (၁၃)ရာစုအစောပိုင်းအတွင်း အိုက်စလန်၌ ရေးဖွဲ့ခဲ့သော ရှေးဟောင်းနော့စ် စာပေလက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်
ဤစာပေလက်ရာကို အေဒီ (၁၂၂၀) ဝန်းကျင်ခန့်က အိုက်စလန် ပညာရှင်၊ ဥပဒေပြုထိန်းသိမ်းသူ (လွှတ်တော်သဘာပတိကဲ့သို့)၊ သမိုင်းပညာရှင် စနော်ရီ စတားလဆန်က ရေးဖွဲ့ (သို့) အနည်းဆုံး စုတုပြုခဲ့သည်ဟုယူဆကြသည်
နော့စ်ဒဏ္ဍာရီနှင့်ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ်အသိပညာဗဟုသုတအတွက် အပြည့်စုံဆုံး၊ အသေးစိတ်အကျဆုံးအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်
ရေလွှမ်းမိုးမှုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် ဤရိုးရာဘာသာကိုးကွယ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ကမ္ဘာလောကနှင့် လူသားတို့အား ဖန်ဆင်းပုံများကို ဖော်ပြထားသော ခရစ်ယာန်သဘော နိဒါန်းဖြင့် အစပျိုးထားသည်
ထို့နောက် နော့စ်စကြာဝဋ္ဌာသဘောတရား အခန်း၊ နော့စ်နတ်ဘုရားများနှင့် ဒဏ္ဍာရီများပါရှိသည်
ထို့နောက်ဆက်လက်လာသည်မှာ ထင်ရှားသော စာအုပ်သုံးအုပ်ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့မှာ : Gylfaginning (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၂၀,၀၀၀) ၊ Skáldskaparmál (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၅၀,၀၀၀) ၊ Háttatal (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၂၀,၀၀၀) တို့ဖြစ်ကြသည်
(၁၃)ရာစု ခန့်မှ (၁၆)ရာစုခန့်ထိ လက်ရေးမူ ခုနှစ်ခုသည်လည်း အမှီအခိုကင်းသော စာပေဆိုင်ရာ တန်ဖိုးတစ်ခုဖြစ်သည်
စနော်ရီသည် ၎င်းစုစည်းထားမှုများကို ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ပြုရန်စီစဉ်ခဲ့၏
အိုက်စလန် ကဗျာဆရာများ၊ စာဖတ်သူများကို အသံတူစ ကဗျာပါဒများ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကို နားလည်တတ်စေရန်နှင့် စကောလ်ဒစ်ကဗျာများတွင် သုံးနှုံန်းသည့် အက္ခရာများပေါင်းစပ်၍ ခိုင်းနှိုင်းတင်စားသည့် ပေါင်းစပ်စကားလုံးများစွာ၏ နောက်ကွယ်အနက်ကို နားလည်စေရန်တို့ဖြစ်သည်
အက်ဒါ စကားပြေ ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း မူလသဘောအရ အက်ဒါ ဟုရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း၌ ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ် (Codex Regius])ကို များစွာအခြေခံသည့် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ အစုအဝေးနှင့် ကွဲပြားစေရန် ခေတ်သစ်အစုအဝေးသဘောအဖြစ် အက်ဒါ စကားပြေဟုခေါင်းစဉ်တပ် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်
ရက်ဂျီးရက်စ် လက်ရေးမူသည် )၁၃)ရာစုခန့်က အက်ဒါ စကားပြေ ပြီးနောက် ဖွဲ့ခဲ့သော စာစုလည်းဖြစ်သည်
ထိုအချိန်၌ အက်ဒါ (စကားပြေ) မူများက်ု အိုက်စလန်၌ ကောင်းစွာသိရှိနေပြီးဖြစ်သည်
သို့သော် ပညာရှင်များက စနော်ရီသည် ၎င်းစကားပြေတွင်
ထင်းမရှိတော့ ထရံဖျက်၊ ဟင်းမရှိတော့ ကြမ်းစွန်းငှက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ထင်းမရှိသည့်အခါ ထရံကို ဖျက်၍ ထင်းအဖြစ် သုံးတတ်ကြသည်
ဟင်းမရှိသည့်အခါ အိမ်မွေးကြက်ကို ချက်စားတတ်ကြသည်
ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေး (Cultural Revolution) ဆိုသည်မှာ ၁၉၆၆ မှ ၁၉၇၆ အထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမှုရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်
တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ မော်စီတုန်းမှ စတင်ခဲ့ပြီး ထိုလှုပ်ရှားမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တရုတ်ပြည်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပေါ်ပေါက်ရန်၊ အရင်းရှင်ဆိုင်ရာ၊ ရိုးရာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို တရုတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင်းမှ ဖယ်ရှားပစ်ရန် နှင့် ရှေးရိုးစွဲ မော်ဝါဒကို ပါတီအတွင်း ထုတ်ဖော်ရန် ဖြစ်သည်
ထိုတော်လှန်ရေးမှ မော်စီတုန်းအား အကြွင်းမဲ့အာဏာကို ပြန်လည် ရရှိစေခဲ့သည်
ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံရေးအရ ချည့်နဲ့သွားခဲ့ပြီး စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေးအရ အကြီးအကျယ် ချည့်နဲ့ သွားစေခဲ့သည်
ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်မေလတွင် စတင်ခဲ့သည်
မော်စီတုန်းက ဘူဇွာများသည် အစိုးရနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ကြိုးစားနေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်
ထိုသို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများကို ပြင်းထန်သော လူတန်းစား တိုက်ပွဲဖြင့် ဖယ်ရှားပစ်ရမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောခဲ့သည်
တရုတ်လူငယ်များက မော်စီတုန်း၏ စည်းရုံးမှုကို လိုက်နာသည့် အနေနှင့် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် အနီရောင်အစောင့် (Red Guard) အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် စစ်တပ်၊ မြို့ပြနေ အလုပ်သမားများနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်များ အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် လူတန်းစား အလွှာအသီးသီး အတွင်း အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် အရင်းရှင်လမ်းကို လျှောက်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော ရာထူးကြီး ခေါင်းဆောင်များ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ဖယ်ရှား ခံခဲ့ရသည်
ဖယ်ရှားခံရသူများထဲမှ ထင်ရှားသူများမှာ လျူရှောင်ကွီ နှင့် တိန့်ရှောင်ဖိန် တို့ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်အတွင်းမှာပင် မော်စီတုန်းကို ကိုးကွယ်သူများမှာ အဆမတန် များပြားလာခဲ့သည်
ရိုင်းစိုင်းကြမ်းတမ်းသော အချင်းချင်း ဖြစ်ပွားသည့် ပဋိပက္ခများသည် နိုင်ငံအနှံ့ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လူ သန်းပေါင်းများစွာမှာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး ထိုသူတို့ ခံစားခဲ့ရသော မတော်မတရားမှု အမျိုးမျိုးတွင် လူအများရှေ့တွင် အရှက်ခွဲခံရခြင်း၊ အကြောင်းမဲ့ အကျဉ်းချခံရခြင်း၊ နှိပ်စက်ခံရခြင်း၊ ထပ်ပြန်တလဲလဲ အနှောင့်အယှက် ခံရခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ အသိမ်းအဆည်းခံရခြင်းတို့ ခံရသည်
လူဦးရေ၏ များပြားလှစွာသော အစိတ်အပိုင်းတို့မှာ အတင်းအကြပ် နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်း ခံရပြီး အထင်ရှားဆုံး ကိစ္စမှာ ကျေးလက်သို့ ဆင်းကြ ဟူသော လှုပ်ရှားမှုတွင် မြို့ပြနေလူငယ်များကို ကျေးလက်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းခံရခြင်း ဖြစ်သည်
သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများနှင့် ပစ္စည်းများမှာ ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရပြီး ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ ဌာနတို့မှာ မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသည်
မော်စီတုန်းမှ ၁၉၆၉တွင် ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကို အဆုံးသတ်ရန် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်
သို့သော် ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် စစ်ခေါင်းဆောင် လင်းဗြောင် ကွယ်လွန်သော အချိန်အထိ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်
၁၉၇၁ မှစ၍ ၄ ဦးဂိုဏ်းဟု အမည်ရသော ခေါင်းဆောင်တို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေခဲ့ခြင်းကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး ကာလ၏ တစိတ်တပိုင်း အဖြစ် သတ်မှတ်သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ် မော်စီတုန်း သေဆုံးပြီးနောက် တိန့်ရှောင်ဖိန် ဦးဆောင်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများ ဩဇာအာဏာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်
ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးနှင့် ဆက်စပ်နေသော မော်ဝါဒ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အပြီးတိုင် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးကို မကောင်းသော အရာတစ်ခု အဖြစ် စတင်ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်မှာ ယခုတိုင်ပင် ဖြစ်သည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ဝက်စပိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်စပိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၉ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
တကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tagyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ စကွေး(မရိုးခုံ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စကွေး(မရိုးခုံ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၇၈ ဦး၊ မ ၂၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းပင်လှရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungpinhla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ပတ္တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပတ္တာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၂၀ ဦး၊ မ ၄၇၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
(က) ကာမစ္ဆန္ဒ, ဗျာပါဒ၊ ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ ဟူသော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့ကို “အကုသိုလ်အစု” ဟုလည်းကောင်း၊(ခ) သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့ကို “ကုသိုလ်အစု” ဟုလည်းကောင်း ဆိုသင့်ပုံနှင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အထက်ဖော်ပြပါ နီဝရဏတရားငါးပါးတို့ကို “အကုသိုလ်အစု” ဟု ခေါ်ဆို သင့်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အကုသလရာသိသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် “အကုသိုလ်အစု” ဟူ၍ ဆိုသောသူသည် ကောင်းစွာဆိုလိုပါက နီဝရဏတရားငါးမျိုးကို ဆိုနိုင်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ရဟန်းတို့ “အကုသိုလ်အစု” ဟူ၍ ဆိုသော သူသည် ကောင်းစွာဆိုလိုမူ နီဝရဏ ငါးမျိုးတို့ကို ဆိုရာ၏
ရဟန်းတို့ အလုံးစုံသော အကုသိုလ်အစုဟူသည် ယင်း နီဝရဏ ငါးမျိုးတို့ပင်တည်း
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်း ဟူမူ - ကာမဂုဏ်ကို လိုလားမှုဟူသော ပိတ်ပင်တတ်သောတရား ‘ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ’၊ပျက်စီးစေလိုမှုဟူသော ပိတ်ပင်တတ်သောတရား ‘ဗျာပါဒနီဝရဏ’၊လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှုဟူသော ပိတ်ပင်တတ်သောတရား ‘ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ’၊ပျံ့လွင့်မှု နောင်တပူပန်မှုဟူသော ပိတ်ပင်တတ်သောတရား ‘ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏ’၊မဝေခွဲနိုင်မှုဟူသော ပိတ်ပင်တတ်သောတရား ‘ဝိစိကိစ္စာနီဝရဏ’ တို့တည်း
ရဟန်းတို့ “အကုသိုလ်အစု” ဟူ၍ ဆိုသောသူသည် ကောင်းစွာဆိုလိုမူ ဤနီဝရဏတရားငါးမျိုးတို့ကို ဆိုရာ၏
ရဟန်းတို့ ဤအလုံးစုံသော အကုသိုလ်အစုဟူသည် ယင်း နီဝရဏ ငါးမျိုးတို့ပင်တည်း ဟု(မိန့်တော်မူ၏)
ညောင်ကုန်းရွာ၊ စည်တော်ကုန်း
ဦးမှင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uhmin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ တောင်လေးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်လေးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၉၃ ဦး၊ မ ၄၈၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၉၇ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘုရားရှင်၏ ပစ္စည်းလေးပါးသုံးဆောင်မှုနှင့်စပ်၍ ကဲ့ရဲ့လိုသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ ရောက်ရှိလာကြပြီး ကဲ့ရဲ့စကားပြောကြားကြသောနတ်တို့ကို ဘုရားရှင်က မာရ်မင်း၏ အနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်မြောက်နိုင်သောအကျင့် လောကအကြောင်းကိုသိသောပညာရှိ နှင့် ကိလေသာငြိမ်းကြောင်းအကျင့်တို့ကို ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူသည့်အခါ နတ်တို့ က တောင်းပန်စကားလျှောက်ထားကြပုံ အစရှိသော ဘုရားရှင်နှင့် နတ်တို့ အပြန် အလှန် လျှောက်ထား မိန့်ကြားတော်မူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဥဇ္ဈာနသညိကာနတ်တို့အကြောင်း အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
တင်နီဆန်သည်ကား အင်္ဂလိပ်စာ‌ပေသမိုင်းအရ ဝိတိုရိယ ခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့‌သော ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၈၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်‌နေ့တွင် လင်ကွန်းရှိုင်းယာနယ် ဆိုမာစဗီမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်
ဂျော့ချ်နှင့် အဲလစ်ဇဘတ် တင်နီဆင်တို့၏ သားသမီး ၁၂ ယောက်အနက် လေးယောက်မြောက်ဖြစ်သည်
ဖခင်သည် စာ‌ပေကျမ်းဂန် တတ်‌မြောက်‌သော အင်္ဂလိပ်ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်
အသက် ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ‌လောက်သမြို့ရှိ စာသင်‌ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားရ၏
ထို‌ကျောင်းတွင် ၄ နှစ်ခန့်‌နေပြီး‌နောက် သူ၏ဖခင်က အိမ်၌ပင် သင်ကြားပြသ‌ပေး‌လေသည်
၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်
တင်နီဆန်သည် ကဗျာ အရာ၌ ပါရမီထက်သန်သူဖြစ်ရကား အသက် ၁၈ နှစ်သား အရွယ်ကတည်းကပင် ကဗျာလင်္ကာ စီကုံးဖွဲ့နွဲ့မှုကို‌လေ့လာလိုက် စားခဲ့သည်
ထိုအချိန်က တင်နီဆန်သည် သူ၏ အစ်ကိုနှင့်အတူ ပေါင်း၍ ကဗျာများကို‌ရေးသားပြီးလျှင် ‘ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး၏ကဗျာ များ’ဟူ‌သောအမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ် ထရင်နီတီ‌ကောလိပ်‌ကျောင်းတွင် ‌နေစဉ်ကလည်း ကဗျာပြိုင်ပွဲတစ်ခုတွင် ဝင်‌ရောက်ယှဉ်ပြိုင် ‌ရေးသားခဲ့ရာ တက္ကသိုလ်အဓိပတိ၏ ပထမဆုချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်
ထိုအချိန်က တင်နီဆန်သည် အသက် ၂၀ မျှသာရှိ‌သေးသည်
တက္ကသိုလ် အဓိပတိ၏ ကဗျာဆုကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးသည့် နောက်တစ်နှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာ စပ်နည်းတို့တွင် လူကြိုက်များ‌သော လစ်ရစ်ကဗျာတို့ကို စပ်ဆို‌လေရာ ထို‌ခေတ် ‌ဝေဖန်‌ရေးသမားတို့က ပြစ်တင်‌ဝေဖန်ခြင်း ပြုကြ‌သော်လည်း သူ၏လစ်ရစ်ကဗျာတို့သည် အနာဂတ်၌ အလားအလာ များစွာရှိ‌ကြောင်းကို ပြသ‌လေသည်
၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင် အနိစ္စမ‌ရောက်မီ တင်နီဆန်သည် အတတ်ပညာဘွဲ့တစ်ခုကိုမျှမရဘဲ၊ တက္ကသိုလ်မှထွက်ခဲ့ပြီး‌နောက် ကဗျာများကို ‌ရေးသားစပြုလာ‌လေသည်
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် ‌နောက်ထပ်ကဗျာစာအုပ်တစ်အုပ်ကိုထုတ်‌ဝေပြန် သည်
ထိုစာအုပ်တွင်ပါဝင်လာ‌သော သီချင်းကဗျာများအနက် ‘ရှဲ‌လော့ကျွန်းသူ လှပျိုဖြူ’၊ ‘မေ့သီးစားသူများ’အစရှိ‌သော ကဗျာများမှာ အထူးပင် နှစ်သက်ဖွယ်‌ကောင်း‌သောကဗျာများဖြစ် ‌ပေသည်
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်၏ ခင်မင်ရင်းနှီးဆုံး မိတ်‌ဆွေ ဖြစ်‌သော အာသာဟယ်လမ်သည် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့‌လေ၏
ထိုသို့ အလွန်ရင်းနှီး‌သော မိတ်‌ဆွေတစ်ဦး ဆုံးရှုံးရခြင်း အတွက် တင်နီဆန်သည် ယူကျုံးမရဖြစ်ကာ မိမိအထူးနှစ်သက်သော ကဗျာစပ်ဆိုခြင်းအလုပ်ကိုပင် ၁၀ နှစ်ခန့် စွန့်လွှတ်ထား ‌လေသည်
ဤသို့ ၁၀ နှစ်ခန့်မျှ အနားယူပြီး‌နောက် တင်နီဆန်သည် ကဗျာစာအုပ်အသစ်တစ်ခုကို တတိယအကြိမ် ထုတ် ‌ဝေပြန်‌လေသည်
ဤစာအုပ်တွင်ပါဝင်‌သော ကဗျာများတွင် ‘မော့ဒါးသား’၊ ‘ဒိုရာ’၊ ‘ယူလစ်ဆီ’၊ ‘ဗရိတ်၊ ဗရိတ်၊ ဗရိတ်’ အစရှိသာ ကဗျာတိုက‌လေးများသည် အထူးပင် ထင်ရှား လေသည်
ကဗျာများရေးသား ထင်ရှားလာမှုကြောင့် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် အစိုးရပင်စင် တစ်နှစ်ပေါင် ၂၀၀ ရသည်
လူ့‌လောကအ‌ပေါ်၌ တင်နီဆန်ထားရှိ‌သော သ‌ဘောထားနှင့် အတွင်းဓာတ်ခံတို့ကို ၁၈၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့‌သော ‘အမှတ်တရ’အမည်ရှိ သူ၏ကဗျာစုတွင်‌တွေ့နိုင်သည်
ထိုကဗျာကို တင်နီဆန်သည် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး‌သော သူ၏အချစ်ဆုံး သူငယ်ချင်း အာသာဟယ်လမ်အားရည်စူး၍ ‌ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်
တင်နီဆန်၏ စွမ်းရည်သည် ဤ‘အမှတ်တရ’ ကဗျာ တွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ‌ရောက်ရှိသည်ဟုဆိုနိုင်သည်
ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးက မကြာခဏ နန်းတော်သို့ ဖိတ်ခေါ်သည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် တင်နီဆန်အား ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးက ဘုရင့်စာဆို ‌တော်ဟူ‌သောဘွဲ့ထူးကို ချီးမြှင့်သည်
သူမ၏ တောင်းဆိုချက်အရ သူ့ဘွဲ့ကို လက်ခံသည်
တင်နီဆန်သည် သူ့အား ဆယ်နှစ်တိတိ ‌စောင့်ဆိုင်း‌နေခဲ့ရှိသော ချစ်သူအဲမလီဆဲလဝုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့၏ ‘သူကို ကျွန်ုပ် လက်ထပ်ခဲ့သည့်အချိန်ကစ၍ ကျွန်ုပ်သည် ‌အေးချမ်းခြင်းတည်းဟူ‌သော အရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံခဲ့ရပေသည်
’ဟု တင်နီဆန်က ‌ပြောဆိုဘူး‌လေသည်
တင်နီဆန်သည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက် အသက် ၈၃ နှစ်တွင်ရောက်‌သောအခါ ကွယ်လွန်‌လေသည်
ဗိုလ်လက်ျာ (ခေါ်) သခင်လှဖေသည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဂျပန်တို့ထံမှ စစ်ပညာ သင်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဗမာ့တပ်မတော်အား ဦးဆောင်ရန်အတွက်တာဝန်ပေးရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်လက်ျာ သည် စစ်သားကောင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေ ပြခဲ့သည်
နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တပ်ကထွက်ချိန်မှာ ဗိုလ်လက်ျာကို ဒုတိယ တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ကေသောမတ်စ်အောက်မှာ ထားခဲ့ပါသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီး လွတ်လပ်ရေးရချိန်မှာတော့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုပါ ဗိုလ်မှူးချုပ် တာဝန်နဲ့အတူ ယူခဲ့ရပါသည်
မြန်မာပြည် ကာကွယ်ရေးအတွက် လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်ကိုလည်း လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်
ဗိုလ်လက်ျာကို ဖျာပုံမြို့က တရုတ်ကပြား လူချမ်းသာမိဘများက ၁၉၁၁ မှာ ဖွားမြင်သည်
ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်
သူ၏ညီအရင်းမှာ ဒေါက်တာလှရွှေ (နောင်အခါ ၁၉၃၈ သပိတ်က ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် အာဏာရှင် လှရွှေ) ဖြစ်သည်
ဗိုလ်လက်ျာသည် စကားပြော သိမ်မွေ့နူးညံ့ပြီး ရိုးကုပ်စွာ နေထိုင်လေ့ရှိသူလည်း ဖြစ်သည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သူများအနက် ဗိုလ်လက်ျာလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ စတင်တည်ထောင်ရာမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
ဗိုလ်လက်ျာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွက် နိုင်ငံခြားအကူအညီ ရှာဖွေရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ တရုတ်ပြည်သို့ ပထမဆုံး သွားခဲ့သည်
ရဲဘော်နှစ်ယောက် ချိန်းထားသည့် အဆက်အသွယ်နှင့်လွဲပြီး သောင်တင်နေစဉ် လိုအပ်နေသည့် ရန်ပုံငွေကို ရှာဖွေခဲ့သူမှာ ဗိုလ်လက်ျာပင်ဖြစ်သည်
ဂျပန်ပြည်၌ စစ်သင်တန်းတက်ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတဆင့် မြန်မာပြည်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ကျေးလက်ပြည်သူများကို တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုထဲ ပါဝင်လာအောင် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်
ဗိုလ်လက်ျာနှင့်တပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းမှ ကျေးလက်ပြည်သူများကို စည်းရုံးပြီး တပ်သားသစ်များ စုဆောင်းခဲ့သည်
တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြီးလျှင် ဗိုလ်လက်ျာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၏ ဒုတိယကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဗိုလ်လက်ျာကို တပ်မတော်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သူ့နေရာမှာ အစားထိုး တာဝန်ယူစေချင်သည်ကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက သိကြသည်
ဗိုလ်လက်ျာ၏ နေရာကို ပြိုင်ဆိုင်မည့် နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များရန်မှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သတိဖြင့် အမြဲကာကွယ်ပေးခဲ့သည်
ဗိုလ်လက်ျာသည် နု-အက်တလီ စာချုပ် ၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ လက်ျာ- ဖရီးမင်း စာချုပ် ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်
လက်ျာ - ဖရီးမင်း စာချုပ်သည် ဗြိတိသျှတပ်များ မြန်မာနိုင်ငံထဲ ဝင်ထွက်ခွင့်နှင့် ဗမာ့တပ်မတော်ကို စစ်သင်တန်းပေးမည့် အစီအစဉ်များ လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့သည့်အတွက် ဗိုလ်လက်ျာကို ဗြိတိသျှလိုလားသူအဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံ ခံရပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာသည် တပ်မတော်တွင် ကြာကြာဆက်ရှိ မနေခဲ့တော့ပါ
နောက်တနှစ် အကြာတွင် မြန်မာအစိုးရကို တိုက်နေသော ကရင်ခေါင်းဆောင်များကို ထောက်ခံနေသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရပြီး ဗိုလ်လက်ျာသည် တပ်မတော်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ထဲ ဝင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး လုပ်ခဲ့သည်
ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဗိုလ်လက်ျာသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းတွင် လက်ျာကုမ္ပဏီနှင့် မာတဘမ်ကုမ္ပဏီတို့ကို ထူထောင်ပြီး အောင်မြင်သည့် စီးပွားရေးသမား အဖြစ်ဖြင့် နိုင်ငံခြားကို ရေထွက်ပစ္စည်း တင်ပို့သောလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဗိုလ်လက်ျာနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝကြသော သူ့မိသားစုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး အသိုင်းအဝန်း၌ လူသိများ ထင်ရှားပြီး ဩဇာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၆၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်လက်ျာသည် တောခိုခဲ့ပြီး ဦးနု၏ ပြည်ပြေးအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်
ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၏ တပ်မှူးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနယ်စပ်တွင် အခြေစိုက်သည့် ယင်းတပ်သည်ကေအင်ယူ နှင့် ပဋိပက္ခများ ကြားတွင်သာ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေခဲ့သည်
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက်တွင် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်အနီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ခြမ်း ပရာကျွတ်စခန်းတွင် ကေအန်ယူမှ တာမလာဘောနှင့် အတူလိုက်ပါလာသော တပ်မဟာ (၆) ရွှေဆိုင်းတပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှ နိုင်ရွှေကျင်နှင့်အတူ ကျည်ထိမှန်ကျဆုံးခဲ့ရလေသည်
ဗိုလ်လက်ယာ ဟုအသံ ထွက်သည်
ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ဆက်သွယ်ရေး အရမ်းကောင်းမွန်သော ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းနိုင်ငံများမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
နိုင်ငံတွင် သူတေသနရှာဖွေမှု နှင့် တီထွင်ကြံစမှုများကြောင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် ထုတ်လုပ်နိုင်မှုများအားကောင်းခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်ကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်မှုရှိနေသည့် ကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့် နိုကီယာ ဆီးမန်းစ် ကွန်ယက် (Nokia Siemens Network)တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတွင်လည်း အဆင့်မြင့် အကောင်းဆုံး၊ အသစ်ဆုံး ဆက်သွယ်ရေးစံနစ်များကို ပြည်သူများ အသုံးပြုခွင့် ရရှိကြသည်
ကြိုး တယ်လီဖုန်း- ၂.၃၆၈ သန်း(၂၀၀၄)ကြိုးမဲ့ တယ်လီဖုန်း- ၄.၉၈၈ သန်း(၂၀၀၄)တယ်လီဖုန်း စံနစ်- အဆင့်မြင့်ဆုံး တယ်လီဖုန်းစံနစ်ကို အသုံးပြုသည်
ပြည်တွင်း- ဒီဂျီတယ် ဖိုင်ဘာအော့ပ်တစ်ဆက်သွယ်ရေးများ နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဆယ်လူလာတိုင်များမှ ပြည်သူပြည်သားများ အပြည့်အဝသုံးနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးထားသည်
ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီကြီး သုံးခုရှိပြီး (အယ်လီဆာ၊ ဒီအန်အေ နှင့် ဆိုနယ်ရာ)တို့ဖြစ်ပြီး၊ ဆောင်နာလာတီ သည် အယ်လီဆာ နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်သည်
အခြား ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီသေးများလည်းရှိပြီး၊ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်များကို ငှားရမ်းခြင်းဖြင့်သော်လည်ကောင်း၊ သေးငယ်သော နေရာများတွင် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ယက်များဖြင့်လည်းကောင်း ရောင်းချခြင်းများရှိသည်
ဝယ်သူများတွင် ရွေးချယ်စရာများပေါများပြီး၊ ကုမ္ပဏီများသည် အပြိုင်အဆိုင် ဝယ်သူများကို နှစ်ချီအသုံပြုသူများ ဖြစ်အောင် စာချုပ်ချုပ်၍ ရောင်းချခြင်းမျိုး၊ ဈေးနှုန်းအပြိုင်အဆိုင်လုပ်၍ ရောင်းချခြင်းမျိုး၊ မြန်နှုန်းများ ပြိုင်၍ ရောင်းချခြင်းမျိုးတို့ အစုံရှိသည်
လက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများခြင်း တို့ကြောင့် အများသုံးတယ်လီဖုန်းများ မရှိတော့ပေ၊ ထို့ကြောင့် ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အခြားနိုင်ငံများလို လမ်းဘေးဖုန်းများ မတွေ့ရခြေ
နိုင်ငံတကာ- ဆက်သွယ်ရေးနံပါတ်သည် ၃၅၈ ဖြစ်ပြီး၊ အက်စ်တိုးနီးယား နှင့် ပင်လယ် မြေအောက်ဆက်သွယ်ထားသည့် ကွန်ယက်လည်းရှိသည်
ဂျိုလ်တုစလောင်း ဆက်သွယ်ရေးအတွက်၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ ဆက်သွယ်ရေးစခန်းကို အသုံးပြုပြီး၊ အင်တယ်လ်ဆတ် ဂျိုလ်တုကို ချိတ်ဆက်နိုင်သည်၊ ၁ အင်မာဆတ် (အတ္တလန်းတိတ် နှင့် အိန္ဒိယ သမုတ္တရာ) ကိုလည်း ချိတ်ဆက်နိုင်ပြီး၊ ဖင်လန်သည် အခြားနော်ဒစ်နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် (ဒိန်းမတ်၊ အိုက်စ်လန်၊ နော်ဝေ၊ နှင့် ဆွီဒင်)တို့ နှင့် ပူးပေါင်းကာ အင်မာဆတ် ဆက်သွယ်ရေးစခန်းကို အသုံးပြုသည်
CDMA  GSM  3G and 3.5G  4G  LTE ပုံမှန်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် အနလော့ ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများအားလုံးကို ဒီဂျီတယ်စံနစ်ဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဆက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ မနက် ၄ နာရီတွင် ပြောင်းလည်းခဲ့သည်
ပြောင်းလည်းပြီးနောက် တီဗွီ-၁ တွင် ရက်သတ္တပါတ်တိုင် ဒီဂျီတယ်စံနစ်သို့ ပြောင်းသွားခြင်းကို ပြည်သူများသို့ ဆက်လက်အသိပေးခဲ့သည်
အစတွင် ပြောင်းလည်မှုအား အဆင်ပြေစွာ အသုံးပြုရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေရမည်ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ အချိန်မီ အဆင်မသင့်မဖြစ်သည့် အိမ်ရာထိမ်းချုပ်ရေး ကုမ္ပဏီများ၊ ဆေးရုံများ နှင့် ကြိုးချိတ်ဆက်ပေးသည့် ကုမ္ပဏီများကို နောက်ကျခွင့်ပေးခဲ့သည်
ကြိုး-တီဗွီ ဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် အိမ်များမှာ အနလော့ဖြင့် ထုတ်လွှင့်မှုများကို ၂၀၀၈ ဖေဘဝါရီလအထိ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ကြိုး-တီဗွီ အသုံးပြုသူများ အားလုံး ဒီဂျီတယ်စံနစ် လက်ခံသည့် စက်များလိုအပ်လာပြီး၊ ဒီဂျီတယ်စံနစ်လက်ခံသည့် ရုပ်မြင်သံကြားစက် အသစ်များတွင် မလိုအပ်တော့ပေ
နိုင်ငံခြားမှ ထုတ်လွှင့်သည့် လိုင်းများမှာ အနေလော့ဖြင့် ဖေဘဝါရီလ နှင့် မတ်လအထိ ဆက်လက်ထုတ်လွှင့်မှုများ ရှိခဲ့သည်
ကြည်လင် စံနစ်သို့ ပြောင်းခြင်း ထိုအချိန်ထိ ဒီဂျီတာ (Digita) မှ တစ်နိုင်ငံဝှမ်း ဒီဂျီတယ် စံနစ်သစ်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခြင်းကို ချုပ်ကိုင်ထားသူဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အပြောင်းအလည်းများဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၉ နွေရာသီတွင် ဒီအန်အေ သို့ ကြည်လင်ထုတ်လွှင့်မှုစံနစ်အသစ်အား နိုင်ငံတော်မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်
ထို ခွင့်ပြုချက်ကို ၂၀၁၆ အထိဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ ၆၀ရာခိုင်နှုန်းသည် ကြည်လင်တီဗွီအား ကြည့်ရှုစေနိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးရမည့် အချက်ပါဝင်သည်
ဒီဂျီတာ၊ အန်ဗီယာ နှင့် တယ်လ်မတ်စ် နော်ဒစ် တို့သည် နိုင်ငံတော် တန်ဒါခေါ်ယူရာတွင် ဒီအန်အေကို အရှုံးပေးလိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်
ကုမ္ပဏီတစ်ခုထည်းမှ လက်ဝါးကြီးအုပ် ကိုင်တွယ်နေခြင်းကြောင့် ကြည်လင် တီဗီကြည့်ရှုရန် ဈေးနှုန်းများ ကြီးမြင့်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်
ကြည်လင် စံနစ် ထုတ်လွှင့်သည့် လိုင်းများမှာ ပိုက်ဆံပေးရသည့် ကြိုးလိုင်းအထုတ်များတွင် ပါဝင်ကြပြီး၊ အခမဲ့ ကြည့်နိုင်သည့် လိုင်းတစ်လိုင်းမှာ နိုင်ငံပိုင် ဦးလယ်မှ ထုတ်လွှင့်သည့် တီဗွီ-၂ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၁ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့တွင် စတင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်
အစပိုင်းတွင် ဒီဂျီတယ်စံနစ်ပြောင်းရာတွင် အင်တာနာ တိုင်များ နှင့် လက်ခံနိုင်သည့် စက်များလည်းလှယ်ကြရသည်
ကြည်လင်စံနစ်သို့ ပြောင်းရမည်ဟု မဆိုထားဘဲ၊ ပုံမှန် လွှင့်နေကြ လိုင်းဟောင်းများကို ဒီဂျီတယ်စံနစ်ဖြင့်လည်း ကြည့်ရှုနိုင်သည်
ကြည်လင်စံနစ်ကို အသုံးပြုလိုလျင်၊ လက်ခံကြည့်ရှုနိုင်သည့် ကြည်လင်တီဗီ (HDTV) နှင့် ကြည်လင်လက်ခံစက်များ (HD Receiver)လိုအပ်သည်
ကြည်လင်စံနစ်တွင် မည်သည့် ထုတ်လွှင့်မှုစံထားကို အသုံးပြုရမည်ကို မသက်မှတ်ထားဘဲ၊ ဂျိုလ်တုစလောင်း၊ ကြိုး-တီဗွီ၊ အချက်အလက် ဆက်သွယ်ရေးကြိုးစသည့်ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ထုတ်လွှင့်ကြသော်လည်း၊ လေမှ ထုတ်လွှင့်ရာတွင် DVB-T2 စံနစ်ကို အသုံးပြုပြီး၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ စမ်းသက် ထုတ်လွှင့်မှုကို ၂၀၀၈ နွေရာသီတွင် စတင်ခဲ့သည်
DVB-T  DVB-C  DVB-H  FTTH
ဟင်းသာရရွာ၊ ဇော်မတက်
ယင်းဆိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinseik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ အုန်းတွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းတွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၃ ဦး၊ မ ၁၈၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကျစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankyit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဂုန်ဆရာတင်သည် မြန်မာ​တေး​ရေးဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဒဂုန်ဆရာတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အဘ ရွေပန်းတိမ် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကြင် အမိ ဒေါ်ဖွားရှင်တို့မှ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ အပိုင် ကော့မူးရွာ တွင် ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း လေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သားဖြစ်သည်
ငယ်မည်မှာ မောင်ညွန့်ဖြစ်ပြီး ဆရာတင် (၃) နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်တန်း သို့ပြောင်းရွေ့ကြသည်
ဘုန်းကြီးလမ်း ဒေါ်မယ်မ အလွတ်ပညာ သင်ကျောင်းမှ တစ်ဆင့် စိန်ဂျွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်း‌ ရွှေ့ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
လေးတန်းအရောက် မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန် သွားသဖြင့် ကျောင်းဆက် မတက်နိုင်တော့ဘဲ ကော့မူးရွာသို့ပြန်ခဲ့ရသည်
ရွာတွင် ဘုန်းကြီးဦးဩသဓကျောင်း၌ သင်္ကန်းဝတ်၍ ပရိယတ္တိစာဝါတက်ခဲ့သည်
အသက်(၁၈) နှစ်အရွယ်တွင်လူထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရရုံးတွင် စာရေးကြီးလုပ်ရာမှ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ အစီအမံဖြင့် ဘားမားရီဗျူးဂျာနယ် တွင် စာပြင်ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၎င်းမှ ဂီတလောကသို့ရောက်ရှိလာပြီးမူလ အချစ်သီချင်းများမှ အမျိုးသားရေး သီချင်းများကို စာတင်ရလောက်အောင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည့် အပြင် စင်တင် ပြဇတ်လောကတွင်လည်း ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာ ဟူသောဘွဲ့ ရရှိလောက်အောင် ထူးချွန်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော်က အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဧပြီလ(၂) ရက် အသက်(၇၃)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် ခေါ် ဖတပလ ကို ဂျပန်များ တော်လှန်ရေး အတွက် ၁၉၄၄ ခု၊ ဩဂုတ်လ ညဦး အချိန်တွင် ကန်တော်ကြီး ပတ်လမ်း၊ ယခု နတ်မောက်လမ်းရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ အိမ်တွင် အထူး အစည်းအဝေး ကျင်းပပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အစည်းအဝေးကို လျှို့ဝှက်စွာ တက်ရောက် ကြသော ခေါင်းဆောင် များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (စစ်ဝန်ကြီး၊ စစ်သေနာပတိ)၂
ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၈
သခင် သန်းထွန်း၁၅
ဦးကျော်ငြိမ်းအထက်ပါ လျှို့ဝှက်သော အထူး အစည်းအဝေး မှပင် မြန်မာ တမျိုးသားလုံးကို ရက်စက်စွာ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက် နေသော ဖက်ဆစ် ဂျပန် စစ်တပ် များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်သည်
တချိန်တည်း မှာပင် ဂျပန် ဖက်ဆစ် စစ်တပ် များကို တော်လှန်ရာတွင် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး ကွဲပြား၍ တသီးတခြား တော်လှန် ကြခြင်းထက် တဖွဲ့ တစည်းတည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ကြလျှင် ကောင်းမည် ဟူ၍ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ အကြံပေးချက် အရ အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းကြီး များက ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းရန် သဘော တူကြပေသည်
ဗမာ့ တပ်မတော်၂
ကွန်မြူနစ် ပါတီ၃
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ တို့ ဖြစ်ကြသည်
အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်း ကြီးများ အနက် ဗမာ့ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲကာ ဂျပန် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးမှာ ဦးဘဂျမ်း ဦးစီးသော (အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး) ပင် ဖြစ်တော့သည်
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ကို ပထမဦးဆုံး ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး၊ ထို့နောက် ၁၆ ဦးနှင့် ၃၆ ဦးတို့ဖြင့် အောက်ပါ အတိုင်း တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်
သခင်စိုး - နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၂
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း - စစ်ရေးခေါင်းဆောင်၃
သခင် သန်းထွန်း - အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး မဟာမိတ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၄
ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၁၂
ဦးမြ (ဟင်္သာတ)၁၃
ဦးအောင်ဇံဝေ၁၄
စောဘဦးကြီး၁၅
သခင်ဝတင်၁၂
ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၁၃
ဦးမြ (ဟင်္သာတ)၁၅
ဦးအောင်ဇံဝေ၁၈
ဦးဘိုမြ (ကဿက)၁၉
စောဘဦးကြီး၂၂
သရာသာထို၂၃
ဦးမြ (ပျော်ဘွယ်)၂၉
ဦးတင် (မြန်မာ့အလင်း)၃၁
သခင် လေးမောင်၃၂
မစ္စတာ ရာရှစ် (ဦးဘတင်)၃၄
မစ္စတာ ရာမန်၃၅
ဦးမျိုးရှုဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကို ဦးစီးရန် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့သည်
ဖတပလ ဗဟို စစ်ကောင်စီတွင် အောက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း - စစ်ရေးခေါင်းဆောင်၂
သခင်စိုး - နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၃
သခင် သန်းထွန်း - ပြောက်ကျားနှင့် နိုင်ငံခြားရေး၄
သခင်ချစ်စစ်ပြီးနောက်တွင် တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
ဖန်ခါးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ရှားဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၉ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
တကျွန်ကုန်းရွာ၊ ပိတောက်ပင်
ပင်ပေါရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
အကျော် (အနောက်စု)ရွာ၊ အကျော်
ဦးပုကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Upukone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ဖြူးအရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူးအရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၄ ဦး၊ မ ၅၀၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်သည် (အင်္ဂလိပ်: Pennsylvania) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အားဖြင့် ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား ဓနဿဟာရပြည်နယ် (အင်္ဂလိပ်: Commonwealth of Pennsylvania)ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းကြသည်
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်အတ္တလန္တိတ်ဒေသများတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒယ်လာဝဲယားပြည်နယ်နှင့် မေရီလန်းပြည်နယ်တို့နှင့် တောင်ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိပြီး အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အနောက်တောက်ဖက်၊ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်၊ နယူးယောက်ပြည်နယ်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်တေရီအို ဒေသတို့နှင့် မြောက်ဘက်၊ နယူးဂျာစီပြည်နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်
ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေအများဆုံးမြို့များမှာ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့၊ ပစ်ဘတ်ခ်မြို့၊ အဲလန်တောင်းမြို့နှင့် အဲရီးမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်
ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟဲရစ်စ်ဘတ်ခ်မြို့ဖြစ်သည်
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်သည် အဲရီရေကန်၏ နံဘေးတလျှောက်တွင် (၅၁)မိုင်မျှ ရှည်လျှားသော ကုန်းတွင်းပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း တည်ရှိပြီး ဒယ်လာဝဲယား မြစ်ဝတလျှောက်တွင် (၅၂) မိုင်မျှ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိသည်
ဥပက္ကိလေသတရား ၁၀-ပါး
ဝိပဿနာတရား ပွားများအားထုတ်သော ယောဂီသည် ဥဒယ ဝယ ဉာဏ်ရင့်ကျက်ပိုင်းသို့ရောက်သောအခါ ပေါ်တတ် မြင်တတ် စိတ်၌ ထင်မြင်လာ တတ်သော မဂ်တုဖိုလ်တုတရား ဆယ်ပါးဟူ၏
(၁) ဩဘာသ - ထူးကဲလွန်မြတ် ကြည်လင်တောက်ပသော ဝိပသနာအလင်းရောင်၊နှစ်သက်စရာအာရုံတစ်မျိုးကို မဂ်ဟုထင်တတ်ခြင်း
(၂) ဥဏ - ရုပ်နာမ်ဓမ္မ၏ ဖြစ်ပျက်မှုတို့ကို ကျကျနန ကျေကျေနပ်နပ်ပိုင်းခြား၍ထက်မြက်စူးရှကာတွေ့မြင်ရသော ဉာဏ်အမြင်ကို မဂ်ဟုထင်တတ်ခြင်း
(၃) ပီတိ - နှစ်သက်စရာ ပီတိမျိုး ၅-ပါးတို့ပေါ်၍ ပေါ်၍လာခြင်းကိုပင် မဂ်ဟုထင်နေတတ်ခြင်း
(၄) ပဿဒ္ဓိ - တစ်နေ့လုံး တစ်ညလုံးထိုင်နေသော်လည်း (၁)ကိုယ်စိတ်တို့ငြိမ်းချမ်းအေးမြ၍နေခြင်း၊(၂) လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကင်း၍ ပေါ့ပါးဖျတ်လတ်ကာနေခြင်း၊(၃) ကြမ်းတမ်းခက်ထန်ခြင်းကင်း၍နူးညံ့ကာနေခြင်း၊ (၄) ညောင်းညာ နာကျင်မှုကင်း၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာရှိနေခြင်း၊(၅)  ခန့်ညားတည်ကြည်၍နခြေင်း၊(၆) အာရုံတစ်ပါးဆီသို့ ကောက်ကွေ့သွား သည်မရှိ ပကတိဖြောင့်မတ်စွာရှိနေခြင်း၊တို့ကြောင့် သိကြား နတ်တို့ခံစားရသောသုခထက် ဆထက်လွန်ကျူး အထူးချမ်းသာမှုရှိနခြေင်းကိုပင် မဂ်ဟုထင်တတ်ခြင်း
(၅) သုခ - ကိုယ်လုံးစိမ့်မျှ ချမ်းသာ၍နေသော သုခတစ်မျိုးကိုပင် မဂ်ဟုထင်နေတတ်ခြင်း
(၆) အဓိမောက္ခ - ကိလေသာကင်းကာ ဘုရား တရား သံဃာ၌အလွန်ကြည်ညိုယုံကြည်၍ လာသော သဒ္ဓါကိုပင် မဂ်ဟုထင်နေတတ်ခြင်း
(၇) ပဂ္ဂဟ - ဝိပသနာတရား၌ အထူးကြိုးစားမှတ်သားမှုမပြုရတော့ဘဲ သူ့သဘော သူဆောင်ယူကာကောင်းစွာချီးပင့်၍နေသောသမ္မာဝါယမမဂ္ဂင်ကိုပင် မဂ်ဟုထင်နေတတ်ခြင်း
(၈) ဥပဋ္ဌာန - ဝိပဿနာနှင့်ယှဉ်သည့် အလွန်ခိုင်မတ်သော သတိသညာ ရုပ်နာမ်ဓမ္မ တို့ကမမေ့တော့ဘဲနှလုံးသွင်းဆင်ခြင်အောက်မေ့တိုင်း ရနေမှုကိုပင် မဂ်ဟုထင်ကာနေတတ်ခြင်း
(၉) ဥပေက္ခာ - ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတို့အပေါ်၌ ရှေ့ကကဲ့သို့ ကြောင့်ကြစိုက်ခြင်းအထောက်အပံ့အကူအညီစသည်တို့မပြုရတော့ဘဲ လျစ်လျူပြုကာ သင်္ခါရအမှတ်တို့၌အလွန်အားရှိသော ဥပေက္ခာ ဉာဏ်ကိုပင် မဂ်ဟုထင်မှတ်ကာနေခြင်း၊
(၁၀) နိကန္တိ - ဝိပသနာတရား ပွားများအားထုတ်နေသော ယောဂီသည် ဖော်ပြပါဩကာသစသော နှစ်သက်တွယ်တာစရာတို့နှင့် ယှဉ်တွဲပေါ်ပေါက်ငလာသော ဝိပသနာဓမ္မ အပေါ်၌အာသာရမ္မက်စပ်ယှက်ခင်မင်၍နေသော သိမ်မွေ့ငြိမ်သက်သည့် တဏှာနုကိုပင် ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ဘဲ မဂ်ဟုအထင်စွဲနေတတ်ပြန်ခြင်းတို့ဖြစ်၏
ယောက်ျား၏အစိုးရခြင်းဟူသော အားတစ်မျိုးတည်းဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရသောမိန်းမကို ရုပ်အဆင်းအား, စည်းစိမ်ဥစ္စာအား, ဆွေမျိုးအား, သား (သမီး)အား, သီလအားဟူသော မာတုဂါမ၏ အားများသည် စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
(မာတုဂါမ၏ အားငါးမျိုးကို ယောက်ျား၏ အစိုးရခြင်းဟူသော အားက-သာလွန်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ရဟန်းတို့ ... ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသားကို “ချစ်သား ... သင်ချစ်သားသည် “စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့လို ဖြစ် (အောင် အားထုတ်) ပါလော့၊ ရဟန်းပြုလျှင် အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မောင်ဂွလ္လာန်တို့လို ဖြစ်(အောင် အားထုတ်)ပါလော့၊ ဘုရားရှင်၏တပည့် လူဥပါသကာတို့တွင် “စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းတော်တို့တွင် “အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာစရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏
သင်ချစ်သားသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်သေးသော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ် ပါက လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသို့ မရောက်ပါစေလင့်၊ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သင့်အား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်အောင် အန္တရာယ်ပြုပေလိမ့်မည်”ဟုတောင်းပန် ပြောဆိုမှုသည် မှန်ကန်သော တောင်းပန် (တောင့်တလင့်ဆို အလိုရှိ)ခြင်း ပေတည်း
ရဟန်းတို့ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ် လှပေ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
(ဓလေ့ထုံးစံ အရ စိုစွတ်သောအဝတ်, စိုစွတ်သောဆံပင်တို့ဖြင့် နေ့မွန်းတည့် ချိန်၌ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာကြကုန်သော ဥပါသကာတို့၏ “ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်သော သားသေခြင်းကို လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ “ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော ရူပက္ခန္ဓာအစရှိသည်တို့၌ သာယာမှုဖြင့် တပ်မက်ကြကုန်သော နတ်, လူအပေါင်းတို့သည် ဆင်းရဲကြကုန်၏
နေ့၌လည်းကောင်း၊ ညဉ့်၌လည်းကောင်း၊ မေ့လျော့ခြင်း အလျင်းမရှိပဲ ချစ် တတ်သောသဘောရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ကြကုန်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လွန်မြောက်နိုင်ခဲသည့် သေမင်းသုံးသပ်အပ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲအမြစ်ကို တူးဖြိုနိုင်ကြကုန်၏”ဟု ဘုရားရှင် ဥဒါန်းကျူးတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ပိယ, မနာပ အဖွင့် မှတ်သားစရာနှစ်မျိုးကို ရှုနိုင်ပါသည်
ဦးကြင်ဥသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)‌ လက်ထက်မှစ၍  ရွှေဘိုမင်း လက်ထက် (၁၁၉၉-၁၂၀၈)၊ပုဂံမင်းလက်ထက် (၁၂၀၈-၁၂၁၄) များတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော စာဆိုတော်ကြီး ဖြစ်သည်
ဦးကြင်ဥသည် ပြဇာတ်ခေါ် ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ဝင် ကဗျာတို့ကိုသာ ရေးသည်သာမဟုတ် ဇာတ်ချင်းခေါ် ပဒေသာသီချင်း၊ တောဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့မျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပေသည်
မြန်မာကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့ အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ပြဇာတ်အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် ဆရာကြီး ဦးကြင်ဥ ရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်
ဦးကြင်ဥကို မြေထဲမြို့ စီရင်စုအပိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲရွာ(ယခုမကွေးတိုင်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်) တွင်မွေးဖွား၍ အမရပူရနေပြည်တော်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်
ဦးကြင်ဥ၏ မွေးသက္ကရာဇ်မှာ အတိအကျ မရှိပေ
မောင်သုတ(ဗိုလ်မှူးဘသောင်း) က ၁၁၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ဟုလည်းကောင်း၊ ဆရာဦးလူဖေဝင်းက သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ဟုလည်းကောင်း၊ မလိခ၏ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် ၁၁၄၂ ခုနှစ်ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်းကြသည်
ငယ်ရွယ်စဉ် အခါမှစ၍ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ ကျမ်းအမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည့် အပြင် ကဗျာဘက်တွင်လည်း ဝါသနာထက်သန်ခဲ့လေသည်
ကြီးပြင်းလာသောအခါ နေပြည်တော်၌ပင် စာဆိုတော်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ဒေသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် အဂ္ဂိယတ်၊ ဆေးဝါး၊ နက္ခတ်တာရာ၊ သုံးပုံဖဲ စသည့် အဘက်ဘက်တွင်လဲ နှံ့စပ်သိမြင်ကြောင်း သူ၏ကဗျာများတွင် တွေ့ရသည်
ဦးကြင်ဥသည် ဘာသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်
အကြောင်း ယုတ္တိလုံလောက်ပါက ရှေးထုံးစဉ်လာကို သာမက အသစ်အဆန်းတို့ကိုလည်း ထိုးထွင်းဉာဏ်ဖြင့် တီထွင်သွားလိုသော ဆန္ဒရှိသည်
ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် မြန်မာစာပေတွင် အသစ်အဆန်းတို့ကို တီထွင်သွားသကဲ့သို့ ဦးကြင်ဥသည်လည်း တီထွင်လေသည်
ရှေးယခင်အခါများက နန်းတော်သူ၊ နန်းတော်သားများ ဖတ်ရှုရန် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများရှိခဲ့ရာ ဦးကြင်ဥလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ဖတ်ရှုရုံသာ မဟုတ်ပဲ ကပြရန်အတွက်ပါ ပြဇာတ်များကို တီထွင်ရေးသားခဲ့ပေသည်
ဘုရားဟော ဝတ္ထုကို အခြေပြုရေးသားသော ဝေဿန္တရာနှင့် မဟော်သဓာပြဇာတ်တို့မှ တပါး ဒေဝကုမ္ဘဏ်၊ ဝင်္ကန္တ၊ ကာလကဏ္ဏီ၊ပါပဟိန် စသော ပြဇာတ်တို့သည် ဦးကြင်ဥ၏ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ဒဏ္ဍာရီပြဇာတ်များ ဖြစ်လေသည်
ပြဇာတ်များအပြင် ရတုများ၊ ၁၂-လရာသီဘွဲ့၊ ညည်းချင်းများ၊ သန်းခေါင်ဘွဲ့ညည်းချင်း၊ ဇော်ဂျီချင်း၊ မုဆိုးစကား၊ ဆိုင်းဆင့်စကား စသည်တို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေသည်
ဦးကြင်ဥသည် စာဆိုတော်ကြီး စလေဦးပုည(၁၁၆၂-၁၂၃၃) နှင့်ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်သည်
ပြဇာတ် (၈) ပုဒ်ရေးသားခဲ့ရာ -ပါပဟိန် ပြဇာတ်ဒေဝကုမ္ဘဏ် ပြဇာတ်ဝင်္ကန္တ ပြဇာတ်မဟော်သဓာ ပြဇာတ်(၁)မဟော်သဓာ ပြဇာတ်(၂)တေဇသူရိန် ပြဇာတ်ဝေဿန္တရာ ပြဇာတ်ကာလကဏ္ဏီ ပြဇာတ် တို့ဖြစ်ကြသည်
ဦးကြင်ဥသည် အသက်အရွယ် ကြီးရင်လာသောအခါ ပြဇာတ်များကို မရေးသားလို ဇာတိမြေထဲမြို့ ကျေးရွာသို့ သွားရောက်နေထိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ သွားရောက်နေထိုင်ရာ ပုသိမ်မြို့ မော်တင်စွန်းသို့ ရောက်ခိုက် ငါးအမျိုးမျိုး၊ ခရုအမျိုးမျိုးတို့ကို မြင်ပြန်ရာ ဝါသနာလျှောက် အောက်ပါကဗျာကို ရေးစပ်ခဲ့၏
ကြုံစဖူး၊ မြင်ဘူးမှ ယုံစဘွယ်
ဖြူနီဝါ ပြာတစုနှင့်၊ ခရုထွေလာဆန်း၊ကမ်းကွေ့ပတ်လယ်
ရွှေမှင်တံသံပချုပ်နှင့်၊ ဟန်ရုပ်ပြသွယ်သွယ်၊နတ်မယ်လျဆံထိုး
ဝင်ကစွပ်၊ မြင်ဆွတ်က ကြည်ဘို့ရာဟိုသို့လာ သည်သို့သွားနှင့်၊ အငှားခန္ဓာ မြှောင်ရတယ်၊ဆန်းခေါင်ထိမျိုး
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်ဆန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkinsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၃ ဦး နေထိုင်သည်
သကကယ်ကျင်းရွာ၊ မိုးဟုတ်
ငဘတ်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngabatkya)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အုန်းမွန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းမွန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၂ ဦး၊ မ ၆၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
မက်လန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Metlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ လွယ်လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၉ ဦး၊ မ ၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်ဒူထောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkinduhtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်
ကြွပ် (အင်္ဂလိပ်: Bismuth) သည် အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲရှိပြီး ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ရောနှောသည့် ပြင် အနီရောင်အနည်းငယ် သန်းနေသော ကြွတ်ဆတ်မာကျောသော သတ္တုအမျိုးအစားဖြစ်သည်
၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Bismuth ဟုခေါ်သည်
ဓာတုသင်္ကေတမှာ Bi ဖြစ်သည်
မြန်မာအခေါ်မှာ ကြွပ် ဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သည် သတ္တုအားလုံးထဲတွင် သံလိုက်သတ္တိအကြွဆုံးသော သတ္တုဖြစ်ပြီး ပြဒါးမှ လွဲ၍ အခြားသော သတ္တုများထက် အပူလျှောက်ကူးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်
လျှပ်ကာမှု မြင့်မားပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း လျှပ်ကာမှု အမြင့်မားဆုံး သတ္တုဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သည် အောက်ဆီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် ဓာတ်ပြုမှုရှိသော်လည်း နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ပြင်းနှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုပါက အရည်ပျော်သွားသည်
ရေထဲတွင် ရှိသောအချိန်၌ ဘစ်စမတ်ဆားများအားလုံးသည် အရည်မပျော်နိုင်သော ကွန်ပေါင်းများဖြစ်ကြသည်
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်)၏ အက်တမ်အမှတ်မှာ ၈၃၊ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၂၀၈ ကျော်ကျော် ဖြစ်သည်
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်) အစစ်သည် ခဲထက်မာ၍ ရေထက် ၉.၉ ဆ လေး၏
၅၂ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌ အရည်ပျော်သည်
သတ္တုအပေါင်းတွင် အပူလိုက် အညံ့ဆုံးဖြစ်သည်
ဤသတ္တုကို စက္ကူမာပေါ်တွင် တင်၍ ဖယောင်းတိုင်မီး သို့မဟုတ် မှန်မီးအိမ်ဖြင့် စက္ကူ အောက်၌ မြှိုက်ပေးလျှင် စက္ကူမီးမလောင်မီ အရည်ပျော်သွား သည်
အခြားသတ္တုများနှင့် ကြွပ်ကို ရောစပ်လိုက်သောအခါ အရည်ပျော်လွယ်သော သတ္တုစပ်များကို ရသည်
ဥပမာအား ဖြင့် ကြွပ် ၄ ဆ၊ ခဲပုပ် ၂ ဆ၊ သံဖြူ ၁ ဆနှင့် ကယ်ဒမီယမ် ၁ ဆ ရောစပ်ယူသောအခါ ဝုသတ္တုကို ရသည်
ရေဒီယိုပေါ်ခါစက အသံဖမ်းခွက်တွင် ခရစ္စတယ်တို ဂဟေဆော်ယူသော အခါ ဤသတ္တုစပ်ကို အသုံးပြုလေသည်
ဤသတ္တုသည် အပူချိန် ၁၅၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သို့မဟုတ် ရေဆူအပူချိန် ၂၃ ခန့်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် အသံဖမ်းခွက်၌ ခရစ္စတယ်ကို မပျက်စီးဘဲ ဂဟေဆော်နိုင်သည်
ကြွပ်သတ္တုစပ်များကို အသုံး ပြုပုံ တစ်မျိုးမှာ အလိုအလျောက် ရေပက်ဖျန်းသည့် ပိုက်ခေါင်း များတွင် ပိုက်ခေါင်းထိပ်ဖုံးအဖြစ် သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်
ကုန်လှောင်ရုံများ၌ မီးစွဲလောင်သောအခါ ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် လုပ်ထားသော ပိုက်ခေါင်းသည် အရည်ပျော်၍ အလိုလိုပွင့် ထွက်သွားသည်
ထိုအခါ ရေသည် ပန်းထွက်လာ၍ မီးလောင် သောနေရာကို ပက်ဖျန်းပေးသည်
အစွန်းခံသံမဏိတွင် ကြွပ် ဝ.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ဝ.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောစပ်ထားသည်
ဘစ်မတ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို အစာမကြေ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင် ရောဂါ ကုသရာ၌ အသုံးပြုသည်
အိပ်စရေးရောင်ခြည်သည် ဘစ်မတ်ဓာတ်ဆားအချို့ကို ဖြတ်သန်းမသွားနိုင်ပေ
ထို့ကြောင့် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အစာကြောင်းကို စစ်ဆေးကြည့်ရှု လိုလျှင် ထိုလူနာအား အစာကျွေးသောအခါ ဘစ်စမတ် ဓာတ် ဆားဖြင့် ရော၍ကျွေးသည်
ထို့နောက် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ် အတွင်း၌ အစာသွားလမ်းကို ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စစ်ဆေးကြည့်ရှု လေသည်
ခြည်ထည်များကို အပွင့်ရိုက်ရာတွင်လည်း ဘစ်စမတ်ဓာတ်ဆားများကိုအသုံးပြုကြ သည်
ပိုးသတ်ဆေး၊ ဖန်ထည်ကြွေထည်သုတ်ဆေးစသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ဘစ်မမတ်ဓာတ်ဆားများကို သုံးရသည်
ဝမ်းကျရောဂါဆေးဖြစ်သည့် မစ်အော့ဘစ်စမတ်သည် ဒြဗ်ပေါင်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သတ္တုကို အရည်ပျော်မှုနည်းပါးသော ဆော်ဒါများ ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ငှက်ဖမ်းပိုက်၊ ငါးဖမ်းပိုက်များတွင် အသုံးပြုသော ခဲသီးများကဲ့သို့ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်
ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုနှင့် သုံးစွဲမှုများတွင် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်
ရော်ဘာနှင့် ပလပ်စတစ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ကူပစ္စည်းများအတွက် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို အသုံးပြုကြသည်
ဘစ်စမတ်ကို ပစ်ခတ်ခြင်းအတွက် သေနတ်များတွင် အနည်းငယ်အသုံးပြုကြသေးသည်
ဘစ်စမတ်၏ အဓိကအရေးကြီးသော သတ္တုရိုင်းများမှာ  (bismuthimite)( Bi2S3)နှင့် (bismite)( Bi2O3) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဘစ်စမတ်ကို သဘာဝသတ္တုအတိုင်း ပုံဆောင်ခဲအနေဖြင့် နီကယ်လ်၊ ကိုဘော့၊ ငွေနှင့် သံတို့၏ ဆာလဖိုဒ် သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်
ဘစ်စမတ်၏ အဓိက ထုတ်လုပ်ကုန်မှာ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ခဲနှင့် ကြေးနီရောစပ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို အဓိကအများဆုံး တွေ့ရှိနိုင်သော ဒေသများမှာ ဗိုလီဗီးယား၊ ပီရူး၊ ဂျပန်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဆာနာဒါနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် သတ္တုသန့်⁠သန့်ကို အင်္ဂလန်ပြည် ဆက်စွန်နီ နယ်နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံတို့တွင် အနည်းငယ်ခန့် တွေ့ရသည်
ဘစ်စမတ်နှင့် ၎င်း၏ ဆားများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
၎င်း၏ ပမာဏအနည်းအများပေါ်မူတည်၍ ထိခိုက်မှု အနည်းအများရှိနိုင်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေသော ပမာဏများပြားပါက သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဘစ်စမတ်ကို Heavy Metals သတ္တုအမျိုးအစားများထဲမှ အဆိပ်ဓာတ်နည်းသော သတ္တုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်
မြောက်မြားစွာသော ဘစ်စမတ်ပမာဏကို အလုံပိတ် အခန်းငယ်လေးများအတွင်း ထိုးသွင်းခြင်းနှင့် ဘစ်စမတ်ကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းများကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး သေစေနိုင်သည်အထိ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ပျော်ဝင်နိုင်သော ဘစ်စမတ်ဒြပ်ပေါင်းအနေဖြင့်သာ)
၎င်းဒြပ်စင်သည် အခြားများစွာသော အဆိပ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်
ခန္ဓာကိုယ် မအီမသာလေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ ဝမ်းလျှော်ခြင်း၊ အရေအပြား နီရဲယားယံခြင်း ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသည်
ရှူရှိုက်မိခြင်း၊ သောက်သုံးမိခြင်း(မျိုချခြင်း)နှင့် အရေပြားမှတဆင့် ဝင်ရောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်
ထူးခြားသော သက်ရောက်မှုမှာ ဘစ်စမတ်အမှုန်များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနံရံများတွင် သတ္တုချိုးများ ကပ်နေတတ်သဖြင့် အသက်ရှူမှုကို ဆိုးရွားစေနိုင်သည်
ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သောက်သုံးမိခြင်းဖြင့် စိတ်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ စားသောက်ချင်စိတ် မရှိခြင်း၊ အရေပြားယားယံခြင်း၊ အစာအိမ် ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ စိုးရိမ်စိတ် များပြားခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်အားငယ်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ မျက်စိထဲသို့ ဝင်ပါက ကျိန်းစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ပါက စပ်ဖျင်းဖျင်းဝေဒနာကို ခံစားရတတ်သည်
ရှူရှိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုတ်နှင့်အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
မျိုချမိပါက အဆုတ်နှင့် အသည်း ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် သွေးအားနည်းရောဂါ(ဖျော့တော့နာ)နှင့် အစာအိမ် ပြည်တည်နာ စသည်တို့ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်
အရည်ပြားတွင် ထိတွေ့မိပါက အရေပြားနီ၍ ရောင်အမ်းနာကျင်ခြင်းကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်
သို့သော် ကင်ဆာရောဂါ မဖြစ်စေနိုင်ပါ
ဘစ်စမတ်ကို အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တုအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားပါ
၎င်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှု နည်းပါးပါသည်
၎င်းကွန်ပေါင်းများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပျော်ဝင်မှု နည်းပါးသော ဒြပ်ပေါင်းအမျိုးအစားများ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တိကျစွာ မသိရှိနိုင်သေးသောကြောင့် သတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် သတ္တုအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်
ဗန်နားပန်းနိုင် ဗိုင်သီးဆွန်ရန်ကျောင်းတော် သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဂျက်ဖနာမြို့၊ အထင်ကရဖြစ်သည့် ဗန်နားပန်းနိုင်ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဟိန္ဒူကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်က စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ Vaithilingam Chettiar က တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းတော်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနအဆောက်အဦအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်
Wikimedia Commons ရှိ Vannarpannai Vaitheeswaran Temple နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ
ဆက်ရက်ပါးဖြူ (Spodiopsar cineraceus) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံများတွင် သားပေါက်လေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
လက်ပတော (အလယ်စု)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpataw(Ahlelsu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၀ ဦး၊ မ ၂၁၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်းခမာရွာ၊ ပြိုင်းတောင်
လက်တက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Lettet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ လက်တက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်တက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၉ ဦး၊ မ ၁၂၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၂ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော် ပါလီမန်၏ ၄၇ ကြိမ်မြောက် ပါလီမန်အမတ်များကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ် စကော့တ် မော်ရစ်ဆင်ဦးဆောင်သည့် လက်ရှိ လစ်ဘရယ်-နယ်ရှီနယ်လ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့သည် စတုတ္ထသက်တမ်း ဆက်တိုက် အနိုင်ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီဦးဆောင်သော အတိုက်အခံ လေဘာပါတီကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်
အောက်လွှတ်တော်တွင် ၁၅၁ နေရာ၊ အထက်လွှတ်တော်တွင် ၇၆ နေရာရှိသည့်အနက် ၄၀ နေရာကို အနိုင်ရရမည်ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျ အလုပ်သမား ပါတီ (လေဘာပါတီ)သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၇၇ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
အယ်လ်ဘာနီစီသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နောက်ပိုင်း အတိုက်အခံများထံမှ အစိုးရကို အနိုင်ရသည့် စတုတ္ထမြောက် လေဘာပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာကာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် Gough Whitlam၊ 1983 ခုနှစ်တွင် Bob Hawke နှင့် 2007 ခုနှစ်တွင် Kevin Rudd တို့ဖြစ်သည်
တက်စမေးနီးယားမှလွဲ၍ ပြည်နယ်နှင့် နယ်မြေတိုင်းသည်  လေဘာပါတီထံသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်
ပါတီနှစ်ပါတီ လိုလားသော အကြီးဆုံးလွှဲသည် အနောက်ဩစတြေးလျတွင် (၁၀%) ရှိပြီး ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းတွင် လေဘာပါတီသည် အမတ်နေရာအများစုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်
ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့သည် ပြင်းထန်သော ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ၅၈ နေရာသာ အနိုင်ရကာ ၁၉၄၆ နောက်ပိုင်း အောက်လွှတ်တော်တွင် ၎င်း၏ အစုရှယ်ယာ အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်
ရွေးကောက်ပွဲညတွင် မော်ရစ်ဆင်က ရှုံးနိမ့်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး လစ်ဘရယ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပီတာ​ ဒတ်ထန်သည် နေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်
ဝက်သချောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetthachaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈၀ ဦး၊ မ ၃၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
၂၀၁၇ခုနှစ် ကက်တလန်ဒေသ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့က ကျင်းပခဲ့သည်
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကက်တလိုးနီးယား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ၁၂ကြိမ်မြောက်  ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အမတ်နေရာ စုစုပေါင်း  ၁၃၅ နေရာရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် မာရီယာနိုရာကွိုင်းက စီစဉ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဝန်ကြီးချုပ်က ကက်တလန် အစိုးရတစ်ဖွဲ့လုံးကို ဖယ်ရှားကြောင်း ကြေညာအပြီးတွင် ယခုကဲ့သို့ စီစဉ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
MV ဝခရှီအို ဆီယိုဖိတ်မှုသည် မော်ရေးရှပ်စ်နိုင်ငံ ၏တောင်ဘက်ရှိ Pointe d'Esny ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင် တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၂၀၂၀ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၅ ရက်၊ UTC 16:00 ခန့်တွင် ဂျပန်ကုန်တင်သင်္ဘော Wakashio သည် သန္တာကျောက်တန်း ပေါ်သို့တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရက်သတ္တပတ်အတွင်းမှာပင် လောင်စာဆီများ ယိုစိမ့်လာပြီး ဩဂုတ်လလယ်တွင် ကျိုးသွားသည်
သို့သော်လည်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရေနံတန်ချိန် ၁၀၀၀ (တစ်ထောင်) သည် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ယိုစိမ့်ထွက်လာခဲ့သည်
၎င်းကို သိပ္ပံပညာရှင်အချို့က မော်ရေးရှပ်စ်နိုင်ငံ တွင် အဆိုးရွားဆုံးသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဘေးအန္တရာယ် ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအား အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
ခရစ်မပေါ်မီ သုံးရာစုနှစ်အတွင်းက ဂရိဒဿနိကဗေဒပညာရှင်အဖြစ် နာမည် ကျော်ကြားခဲ့သော အက်ပစ်ကျူးရပ် (ဘီစီ ၃၄၁ - ၂၇၀) သည် အေသင်နိုင်ငံဆေးမော့ ကျွန်းကလေး၌ဖွားမြင်လေသည်
လောကတွင် ပျော်ပျော်ပါးပါး စားသောက်နေထိုင်သွားကြသူများသည် အက်ပစ်ကျူးရပ်ဝါဒအရ ပျော်ပျော်နေသည်ဟုပြောလေ့ရှိကြရာ အက်ပစ်ကျူးရပ်ဝါဒမှာ အပျော်အပါးအားပေးသောဝါဒဟု အထင်မှားစရာ ဖြစ်နေ ပေသည်
စင်စစ် အက်ပစ်ကျူးရပ်၏ဝါဒကား ဆင်းရဲခြင်းအပေါင်းမှ ကင်းရှင်း၍ မွေ့လျော်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံစွာနေရန်သာ ဖြစ်၏
ဆန့်သောလက်မကွေးမီ၊ ကွေးသောလက်မဆန့်မီ၊ သေခြင်းသဘောတရားသည် လျင်မြန်စွာ ဆိုက်ရောက်လာတတ်၏
ယနေ့သေမည် နက်ဖြန်သေမည်ကို မည်သူမျှမသိနိုင်ကြ၍ နေရသမျှအချိန်ကလေးအတွင်း မွေ့လျော်ခြင်းရှိရန် အားထုတ် လော့ဟုဆိုရာ၌ ပျော်ပျော်နေကြကုန်လော့ သေရည်ကို သောက်စား၍ အပျော်အပါးကိုလိုက်စားကြကုန်လော့ ဟူ၍မဆိုလိုပေ
ကောင်းသောလူ့ကျင့်ဝတ်များကို လိုက်နာကျင့်ကြံ၍ မွေ့လျော် ခြင်းကိုရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ကြကုန်လော့ဟု ဆိုလိုရင်း ဖြစ်ပေသည်
အက်ပစ်ကျူးရပ်သည် ဂရိနိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ သူ၏ဝါဒ ကို လိုက်လံဟောပြောပြီးနောက် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့မိခင်ဖခင်တို့၏ဇာတိမြို့ဖြစ်သော အေသင်မြို့တွင် ခြံနှင့်အိမ် ကိုဝယ်၍ သူ့ဝါဒကိုဖြန့်ချိရန် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတည်ထောင် လေသည်
သူတပည့်များထဲတွင် အမျိုးသမီးများလည်းပါဝင်၍ သူနှင့်အတူ အေသင်မြို့တွင်နေထိုင်သော တပည့်များလည်း မြောက်မြားစွာရှိ၏
အက်ပစ်ကျူးရပ်နှင့် သူ၏တပည့်များကား ယခုခေတ် လူအများပေါ့ပေါ့ဆဆပြောဆိုကြသကဲ့သို့မဟုတ်မူ၍ လူအများချီးကျူးလောက်အောင် ရိုးရိုးသားသား လိုအင်နည်းစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသူများပေတည်း
အက်ပစ်ကျူးရပ်၏ဟောပြောချက် များကို အတိုချုံး၍ ရေးသားထားသော လောကသဘာဝ အမည်ရှိ ကဗျာရှည်ကြီးကို ရေးသားသူ လူကရီရှပ်မှာ သူ၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်လေသည်
ဖန်ခါးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဂန္ထဝင် ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ မြန်မာဘာသာတွင် ပါဠိဘာသာမှ မွေးစားထားခြင်းဟု ယူဆနိုင်သည်
အလွန်ရှေးကျသော အရာတစ်ခုသည် ယနေ့ထိတိုင်အောင် ပစ်ပယ်မထားနိုင်ပဲ ၎င်းနှင့် အမြဲ ချိန်ထိုးနိုင်ရန်အတွက်အထိ အရေးပါသော အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
ထို့ပြင်၎င်းစကားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်ကို အစဉ်ထာဝရ လေးစားထိုက်သော သို့မဟုတ် အမြဲတစေ ချိန်ထိုးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသော စံ ဥပမာတစ်ခုကို ဆိုလိုနိုင်သည်
မြန်မာဘာသာတွင် နာမ် ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင်မူ ဝိသေသနစာ စာလုံးတစ်လုံး ဖြစ်သည့်အပြင် တစ်ခါတစ်ရံ နာမ်(အင်္ဂလိပ်စာအရေးအသားတွင်) အဖြစ် တွေ့ရသည်
ဂငယ် နငယ်-ပါဌ်ဆင့် ထဆင်ထူး တို့ဖြင့် ဂန္ထဝင် ဟု စာလုံးပေါင်းရသည်
ဂံဓဝင် ဟု အသံထွက်ရသည်
အများစု မှားရေးကြသလို တဝမ်းပူ-ဂန္ထဝင် မဟုတ်ကြောင်း သတိပြုပါ
သိန်းဖေမြင့် (အမည်ရင်း သိန်းဖေ) ကို အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဘုတလင် မြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
စာပေစတင် ရေးသားသည့် အချိန်မှစ၍ ငယ်အမည် သိန်းဖေတွင် မိခင်၏အမည် ဒေါ်မြင့်မှ မြင့်ကိုယူကာ ကလောင်အမည်တွင် သိန်းဖေမြင့်ဟူ၍ ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ ဘီအေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
သိန်းဖေမြင့်သည် ခင်ကြည်ကြည်နှင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင်ကျကာ သားသမီး လေးယောက် ရရှိခဲ့သည်
သူသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ် အသက် ၆၄ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သိန်းဖေမြင့် (သခင်သိန်းဖေ) ၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၁၄ - ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၈) သည် ဩဇာညောင်းသော မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ထင်ရှားလှသည့် မြောက်မြားစွာသော နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဩဇာလွှမ်းမိုးသော ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
သိန်းဖေမြင့်သည် မာက်(စ်) ဝါဒ အသိပညာဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် စစ်ပြီးခေတ်နိုင်ငံရေးတွင် အဓိက ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၃၀ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းနှစ်များတွင် သိန်းဖေမြင့်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတစ်ဦးအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၂ - ၃၃ တွင် မန္တလေးဥပစာကောလိပ်၌ ပညာသင်ကြားရာ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲတွင် အမှတ်ကောင်း၍ ဥပစာတန်းကို တစ်နှစ်တည်း တက်ခွင့်ရခဲ့သည်
ဥပစာတန်းတွင် ပညာသင်ကြားစဉ် အစိုးရက မန္တလေးကောလိပ်ကိုပိတ်ရန် စီစဉ်သည်ကို ကိုကျော်ငြိမ်း (နောင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဦးကျော်ငြိမ်း)၊ ကိုခင်မောင်လေး (နောင် ဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်လေး)၊ ကိုသီဟန်(နောင် ဝန်ကြီးဦးသီဟန်) တို့နှင့်အတူ ဦးဆောင်ကန့်ကွက်ခဲ့သည်
ဥပစာတန်းအောင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွေ့ပညာသင်ယူသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် ၁၉၃၄ - ၃၅ တွင် ကိုကျော်ငြိမ်းနှင့်အတူ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
ထိုနှစ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ကိုဖိုးအေး (နောင် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွန်ကြားရေးဝန် ဒေါက်တာဖိုးအေး) ဖြစ်သည်
ဥက္ကဋ္ဌကို ဆန့်ကျင်ကာ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များကို အတိုက်အခံပြုခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်တွင် သခင်ဗစိန်နှင့် ပေါင်း၍ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်
သိန်းဖေမြင့်သည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် သူ့အား အမည်ရင်း သိန်းဖေ အဖြစ်လူသိများနေဆဲဖြစ်ပြီး ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ ဆန့်ကျင်ရေးအသင်းကြီးဖြစ်သည့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်
သူ၏ နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက “ထိန်းမရသိမ်းမရ သိန်းဖေ” ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့သလို၊ ဦးနုကမူ “သိန်းဖေမြင့်သည် မြန်မာစာပေလောက တွင်သာမက ကမ္ဘာလောကတွင်ပါ ထိပ်ဆုံးသို့ရောက်နိုင်သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသည့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
သို့သော် ၎င်းကို အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန် ငြင်းဆန်ပယ်ထုတ်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးလောကကိုသာ အာသာငမ်းငမ်းတက် စွဲလန်းကာ၊ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်နိုင်ရန် မလျော့တမ်း ကြိုးစားလျက်ရှိသူ” ဟူ၍ မှတ်ချက်ချခဲ့သည်
စာရေးဆရာ ဒဂုံတာရာက "သူ၌ ကိုယ်ပိုင်ထင်မြင်ယူဆချက် ရှိသည်
သူသည် သူ၏ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်ချက်ကို တင်ပြလေ့ရှိသည်
သို့သော် ပါတီတရပ်လုံး လိုက်နာအောင် မစည်းရုံးနိုင်၊ မလှုံ့ဆော်နိုင်ခဲ့ပါပါတီနိုင်ငံရေးသဘောကား မိမိယုံကြည်ချက်ကို ပါတီတရပ်လုံး ယုံကြည်ချက်နှင့် ညှိရေး ဖြစ်၏
ပါတီက ယုံကြည်လာအောင် လုပ်ရသော အတတ်ပညာဖြစ်၏
မိမိကြိုးက သိပ်တင်းနေလျှင် သော်လည်းကောင်း၊ လျော့နေလျှင် သော်လည်းကောင်း၊ တေးသံမထွက်လာပေ
ကြိုးညီမှတီး၍ရကာ ဂီတသံထွက်လာပေမည်
သူသည် သူ့ကြိုးကိုသူ ညှိသဖြင့် အခြားအသံများနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ ကင်းကွာလာခဲ့ရ၏
သိန်းဖေမြင့်၏လမ်းစဉ်သည် ပါတီ၏လမ်းစဉ်ဖြစ်လာအောင် တိုက်နိုင်မည်ဆိုလျှင် ယနေ့တိုင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် သူသည် တသားတည်းနေမည်ဖြစ်သည်
သူသည် မတိုက်မဟုတ်
အနုပညာသည်လည်း သူ၏လက်နက်ကောင်းတခု ဖြစ်၏
သို့သော် အတိုက်သမားအဖြစ်ကား လန်၍လန်၍ကျခဲ့သည်
အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်
" ဟူ၍ ရေးသားဝေဖန်ခဲ့သည်
အကယ်၍ အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း လူသိများသော စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့် သခင်သိန်းဖေသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဝဲလှုပ်ရှားမှု၏ ဦးဆောင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ တစ်ဦးအဖြစ် လျင်မြန်စွာရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် Aအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သည့် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအစိုးရ ကို သပိတ်မှောက် ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြ ပွဲများနှင့် ၁၉၃၈ ခုနှစ်Bက ဖြစ်ပွားခဲ့သော "၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ"Cတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ နှင့် မဟာမိတ်ပြုမည်ဆိုခြင်းကို ငြင်းဆန်သော မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဦးဆောင်လှုပ်ရှားသူ လူနည်းစုဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
အခြား အောင်ဆန်းကဲ့သို့ ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်အများစုနှင့် သဘောထားကွဲလွဲပြီး ဗြိတိသျှတို့ကို မနှစ်မြို့သော်လည်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အင်ပါယာ မှ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါတွင် မြေအောက်တော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဂျပန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ကြောင်းကို သိလာရသောအခါတွင် ဂျပန်တို့ နှင့် မဟာမိတ်ပြုမည်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သော သိန်းဖေမြင့်၏ အယူအဆများ မှန်ကန်ကြောင်း သိသာထင်ရှားလာခဲ့သည်
ဂျပန်တို့နှင့်ထိုအချိန်ထိ မဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်တို့ကို တိုက်ထုတ်ရန်အတွက် မဟာမိတ်များထံမှ အကူအညီ ရယူရန် သိန်းဖေမြင့်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သံတမန်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်
စစ်ပွဲကာလအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကဲ့သို့ မြန်မာခေါင်းဆောင်အချို့နှင့် ဗြိတိသျှစစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ ၁၃၆ ၊ အထူးစစ်ဆင်ရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေးယူနစ်တို့အကြားတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒဖြန့်ချိမှုလုပ်ငန်းများ၊ သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးလုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ တရုတ်ဗမာ ချစ်ကြည်ရေးအသင်း ပြည်သူ့ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့အစည်း၊ ဗမာပြည်စာရေးဆရာများအဖွဲ့အစည်းများ အပါအဝင် အသင်းအဖွဲ့များနှင့် ပါတီများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အစိုးရလက်အောက်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဋ္ဌာန၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် ထောင်ချခံရပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင် သိန်းဖေမြင့်သည် နိုင်ငံရေးသမားအဖြစ်မှ ထောက်ခံအားပေးသော စာနယ်ဇင်းသမားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်
သိန်းဖေမြင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကပင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်နေစဉ် အတွင်း စာပေစတင်ရေးသားခဲ့သည်
D  E၁၉၃၇တွင် ထုတ်ဝေသော သူ၏ လက်ရာဖြစ်သည့် တက်ဘုန်းကြီးF မှာ အချို့သော ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများ၏ လူမှုရေးဖောက်ပြန်မှုနှင့် အဂတိလိုက်စားမှုတို့၏ အရှက်ရဖွယ်ရာကောင်းပုံကို ပွင့်ပွင့်လင်း လင်း ဖော်ပြထားသောစာပေဖြစ်သည်
သူ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင်နု က ထိုစာအုပ်တွင် အမှာစာရေးသားခဲ့သည်
ယင်း ကြိုတင်တုံ့ပြန်သည့် စာအုပ်ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော ဗမာပြည် အတွင်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်သွားပြီး ပညာတတ်လက်ဝဲဂိုဏ်းဝင် ကောလိပ်ကျောင်းသားတို့က ဗမာ လူထု၏ ရှေးထုံးတမ်းအစဉ်အလာနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း စိန်ခေါ်မှု ကြီး တစ်ရပ်အဖြစ် ဖြစ်စေခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်သည် ရဟန်းပျိုများအသင်း၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရပြီး စာရေးသူနှင့် ထုတ်ဝေသော စာအုပ်တိုက်ပါမကျန် ခြိမ်းခြောက် မှုများခံခဲ့ရသည်
သို့သော်လည်း ခေတ်စမ်းစာပေ ဦးဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဇော်ဂျီသည် အားပေးလက်ခံခဲ့သည်
ထို့နောက် သိန်းဖေမြင့်အား တက်ဘုန်းကြီး သိန်းဖေ ဟူ၍ လူသိလာခဲ့သည်
သူ၏ ထင်ရှားသော စာပေလက်ရာများမှာ-တက်ဘုန်းကြီး (ခေတ်သစ် ဘုန်းကြီး)တက်ခေတ် နတ်ဆိုး (ခေတ်သစ်အတွင်းမှ နတ်ဆိုး)သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားသခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း (သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ )အရှေ့က နေဝန်းထွက်သည့်ပမာ -- မြန်မာစာပေဆုရချင်းပြည် သမိုင်း-- မြန်မာစာပေဆုရWhat Happened in Burma (မြန်မာပြည်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အဖြစ်အ ပျက်များ) နှင့် Over the Ashes ( ပြာပုံပေါ်တွင်) တို့အပါအဝင် စာအုပ်များစွာကို သူသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
သူ၏ လက်ရာများစွာမှာ ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် ပြန်လည်၍ ထုတ်ဝေနေရဆဲဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ စစ်အတွင်းခရီးသည် သည် အရောင်းရဆုံး စာအုပ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်
ဤစာအုပ်ကို ဒေါက်တာ ရောဘတ် အိပ်(ခ်ျ) တေလာ မှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်
သူသည် ယောက်ျား ဂုဏ်ရည် ရုပ်ရှင်ကို ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
သူသည် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး ပြဇာတ်များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် သိန်းဖေမြင့်သည် ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာကို တည် ထောင်ခဲ့သည်
(သူသည် ၁၉၃၀ နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၏ သတင်းထောက်ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်း (၁၉၄၉- ) သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား ဆရာဝန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး အသည်းရောဂါကု ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ဌာနမှူး  တစ်ဦး အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်အပြင်၊  ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး နယ်ပယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အသိပညာပေး စာများ ရေးသားသည့် အသည်း အထူးကု ပါမောက္ ဆရာကြီးဖြစ်သည်
မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၄၉၊ ဇန်နဝါရီ ၁၁မွေးဖွားရာဇာတိ - မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့မွေးချင်း - ၇ ဦး ရှိ
အိမ်ထောင်ဖက် အမည် - ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်လေးရီ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့
- ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်မှ M.B.B.S. ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့
- ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်မှ M.Med.Sc. (Int. Med.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့
- ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် M.R.C.P. (U.K.) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့
- F.R.C.P. (Edin) ဘွဲ့လည်း ရရှိခဲ့
- ၁၉၇၂ - ၇၃ တပ်မတော် ဆေးရုံတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန်
- ၁၉၇၄ - ၁၉၈၂ မန္တလေး ပြည်သူ့ဆေးရုံတွင် သရုပ်ပြ ဆရာဝန်
လန်ဒန်မြို့ Royal Free ဆေးရုံတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့
- ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အထိ ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် အသည်း အထူးကု ဆရာဝန်နှင့် ဆေးသုတေသန ဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး
- ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အကြိမ် အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါ (ဘီ) ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ် ပေးနိုင်ခဲ့
- ရန်ကုန် ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး အသည်းရောဂါကု ပညာဌာနတွင် ပါမောက္ခ ဌာနမှူး အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့
- မြန်မာနိုင်ငံ ဆရာဝန်အသင်း အစာအိမ်၊ အူလမ်းကြောင်းနှင့် အသည်းရောဂါ အဖွဲ့ကို စတင် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်
- အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသည်းရောဂါ အဖွဲ့နှင့် အမေရိကန် အသည်းရောဂါ အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်
- လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းများနှင့် အပတ်စဉ်ထုတ် ဂျာနယ်များတွင် ပါမောက္ခ ခင်မောင်ဝင်း (အသည်း) ကလောင် အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိ
- လုံးချင်း စာအုပ် ၇ အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့
- ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ကမ္ဘာ့ အဆင်မီ ဓာတ်ခွဲခန်း တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့
- ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် အလိုအလျောက် သွေးစစ်ဆေး တိုင်းတာနိုင်သည့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂ သန်းတန် ဓာတ်ခွဲခန်း စက်တခုကို မတ်လ အတွင်းက ဂျာမဏီနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူ တင်သွင်းခဲ့
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပထမဆုံး မော်လီကူလာ ရောဂါရှာဖွေရေး ဓာတ်ခွဲခန်း ဖွင့်ခဲ့
- နာမည်ကြီး အသည်းရောဂါ အထူးကု ဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်းသည် ကိုယ်ပိုင်စင်းလုံးငှား လေယာဉ်လိုင်း တခု တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားလျက် ရှိကြောင်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့ မဂ္ဂဇင်း သတင်းတပုဒ်တွင် ဖော်ပြပါရှိ
ယူကရိန်းနိုင်ငံမှ လေယာဉ် မှာယူရန် စီစဉ်နေပြီး လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သော မြန်မာ့လေကြောင်း၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီး သွားလာရေးတို့နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်နေသည်ဟု သိရ
ပြည်တွင်းထုတ် ရန်ကုန်တိုင်းမ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားချက် အရ လေယာဉ်သည် ခရီးသည် ၁၈ ဦး လိုက်ပါ စီးနင်းနိုင်ပြီး အပျော်စီး ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်များ၊ ကျန်းမာရေး အတွက် အရေးပေါ် လိုအပ်နေသူများနှင့် နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ငှားရမ်းရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ဆို
စင်းလုံးငှား လေယာဉ်သေး ပြေးဆွဲမှုတွင်တော့ လမ်း ၃၀ အထူးကု ဆေးခန်းပိုင်ရှင် ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းမှာ ပထမဆုံး လုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်
ပင်လင် (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinlen (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၉၈ ဦး၊ မ ၄၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
နင်းဟီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ninhee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ဆနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၈ ဦး၊ မ ၂၄၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
စက်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ စက်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စက်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၁ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ လက်ခုတ်ပင်
Kang Daniel (Hangul: 강다니엘, born December 10, 1996) သည်တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှအောင်မြင်သောအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး, Produce 101 Season 2အစီအစဉ်တွင်ပထမရသောကြောင့် လူသိများခဲ့သည်
တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားအဆိုတော် အဖွဲ့ wannaone ၏အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အနုပညာအလုပ်များလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် တစ်ကိုယ်တော်အနေဖြင့် အနုပညာနယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်စွာ ရပ်တည်နေပြီဖြစ်သည်
ကန်ဒန်နီရယ်သည် ကန်အွီဂယွန်း (강의건)အဖြစ်ဖြင့် ဘူဆန်, တောင်ကိုရီးယား တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်
တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်သည်
နာမည် တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းမှာ မိသားစုနှင့် ဆွေမျိုးများကပင် အမည်ဟောင်းကို အသံထွက်ရန်ခက်ခဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဒန်နီရယ်သည် အတန်းပိုင်ဆရာ၏ အကြံပေးမှုကြောင့် အကပညာကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်
Hello Counselor ဟူသော ရသစုံအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့စဉ်က သူငယ်ငယ်မူလတန်းကျောင်းသားဘဝ ရုပ်ရည်သွင်ပြင်ကြောင့် စနောက်ခံခဲ့ရကြောင်း ဝါသနာပါရာ အကဖြင့်သာ မိမိကိုယ်ကိုယ်ယုံကြည်စိတ်တည်ဆောက်ခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
ဒန်နီရယ်သည် Produce 101 Season 2 ပြိုင်ပွဲမဝင်ခင် ၂နစ်နင့် တစ်လကြာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်
အစက B2M Entertainment တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် MMO Entertainment ၏ လေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းသားတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်
သင်တန်းသားဘဝတွင် Backup Dancer တစ်ယောက်အနေဖြင့် အစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်
၂၀၁၇ တွင် ဒန်နီရယ်သည် Produce101 Season2 တွင် MMO Entertainment ၏ သင်တန်းသားတစ်ယောက်အနေဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့သည်
ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီးနောက် YMC Entertainment အောက်တွင် WannaOne အဖွဲ့တစ်ဦးအနေဖြင့် အနုပညာလောကထဲ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ ၇ရက်တွင် 1×11 (To Be One) ဟူသော အခွေဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်
ပွဲဦးထွက်ရန်ပြင်ဆင်နေစဉ်အတွင်း MBC ၏ တီဗွီအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သော It's Dangerous Beyond The Blanket အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်
ထိုအစီအစဉ်ကို ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၇ ရက်တွင် ပြသခဲ့သည်
ထိုလတွင်ပင် တစ်ဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာသော သူ့အကြောင်းကို တောင်ကိုးရီးယား၏ နာမည်ကြီး Weekly Chosun magazine တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်
၂၀၁၇ အောက်တိုဘာလထုတ် InStyle Korea fashion magazine ၏ မျက်နာဖုံးတွင် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၁၄နစ်ကြာအတွင်း ပထမဆုံးဖော်ပြခြင်းခံရသော အမျိုးသားအနုပညာရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုနောက်  SBS ၏ Master Key အစီအစဉ်တွင်  ပါဝင်ခဲ့ပြီး 2017 SBS Entertainment Awards ဆုပေးပွဲတွင် လူသစ်တန်းဆု (ရသစုံအစီအစဉ်များအတွက်) ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ တွင် ဒန်နီရယ်သည် တစ်ကိုယ်တော်အလုပ်များခဲ့ပြီး Davichi ၏ "Days Without You" (너 없는 시간들) သီချင်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သလို It's Dangerous Beyond the Blankets အစီအစဉ်၏ ဒုတိယတွဲတွင်လည်း ဆက်လက်ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထိုအစီအစဉ်ဖြင့်ပင် 2018 MBC Entertainment Awards ဆုပေးပွဲတွင် လူသစ်တန်းဆုကို ရခဲ့သည်
Wanna One အနေဖြင့်လည်း Wanna One ၏ အဖွဲ့ခွဲ Triple Position ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ "Triple Position" သည် 2018 Mnet Asian Music Awards ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံးအဖွဲ့ခွဲဆုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်တွင် Wanna One အဖွဲ့သည် စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၄-၂၇ ဖျော်ဖြေပွဲများအပြီးတွင် အဖွဲ့ကို တရားဝင်ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်
ဒန်နီရယ်သည် ဖျက်သိမ်းပြီးသည်အထိ Wanna One အဖွဲ့ဝင်အနေဖြင့် ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် LM Entertainment သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်
သို့သော် ၂၀၁၉ မတ်လ ၂၁ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် သူ၏ LM Entertainment နင့် စာချုပ်ကို ဆိုင်းငံ့ရန် တရားရုံးသို့ အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်
LM သည် ဒန်နီရယ်၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ အခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသို့ စာချုပ်ပါ မူပိုင်ခွင့်များကို ရောင်းချခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
၂၀၁၉ မေ ၁၀ရက်တွင် တရားရုံးက စာချုပ်ကို ဆိုင်းငံ့ရန် ဆုံးဖြတ်ပေးခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ဒန်နီရယ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြန်လည်ရခဲ့သည်
ထို့နောက် ၂၀၁၉ ဇွန်လ ၁၀ရက်တွင် ဒန်နီရယ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အေဂျင်စီ Konnect Entertainment ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်
LM သည် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်မခံဘဲ အယူခံဝင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၉ မေလ ၂၆ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တရားခွင်ဝင်ခဲ့သော်လည်း ဆိုးလ်ဗဟိုတရားရုံးက ၂၀၁၉ ဇူလိုင်လ ၁၁ရက်တွင် ပယ်ချခဲ့သည်
ထိုနေ့တွင်ပင် ဒန်နီရယ်သည် ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၂၅ရက်တွင် တစ်ကိုယ်တော်အခွေဖြင့် ပွဲဦးထွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း အေဂျင်စီ၏ website တွင် ကြေညာခဲ့သည်
ဒန်နီရယ်သည် Korean Corporate Reputation Research Institute ကထုတ်ပြန်သည့် 'Male Model Brand Power Ranking' နင့် 'Individual Boy Group Members Brand Power Ranking' ဇယားများတွင် ထိပ်ဆုံးကသာ ရပ်တည်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ အကုန်တွင် Gallup Korea က ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းအရ ဒန်နီရယ်သည် လူကြိုက်အများဆုံးအိုင်ဒေါလ်အဆိုတော်စာရင်းတွင် ဒုတိယဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီတွင် ဒန်နီရယ်၏ အမည်သည် Forbes Korea ၏ 2030 Power Leaders in entertainment စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် Gallup Korea ၏ စာရင်းအရ ၂၀၁၈အတွက် ငါးယောက်မြောက် လူကြိုက်အများဆုံးအိုင်ဒေါလ် ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၃ရက်တွင် Guinness World Records က ဒန်နီရယ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် အင်စတာဂရမ်အကောင့်စတင်ဖွင့်ခဲ့ပြီး ၁၁နာရီ ၃၆မိနစ်အတွင်း ဖော်လိုဝါ ၁သန်း ရခဲ့သည့်အတွက် ယခင်က ၁၂နာရီအတွက် စံချိန်တင်ခဲ့သည့် Pope Francis ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂင်းနစ်စံချိန်အသစ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် Forbes ၏ ၂၀၁၉အတွက် Korea Power Celebrity စာရင်းတွင် ဒန်နီရယ်သည် စတုတ္ထနေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်
နာမည်ကြီးအဖွဲ့များကြားတွင် တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် Top 5 ဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၁၉ ဇွန်လ ၁၂ရက်တွင် ဒန်နီရယ်၏ အေဂျင်စီက ဒန်နီရယ်သည် ဘူဆန်မြို့၏ သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်
၂၀၁၉ ဧပြီလက ဘူဆန်မြို့ကို ကိုယ်စားပြုမည့် ထိုရာထူးအတွက် မဲပေးသည့်အစီအစဉ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဘူဆန်မြို့သူမြို့သားများက ဒန်နီရယ်ကို မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်
တရားဝင် သံအမတ်ခန့်အပ်ပွဲကို ၂၀၁၉ ဇူလိုင်လ ၉ရက်၊ Sajik Baseball Stadium တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ဘူဆန်မြို့တော်ဝန် Oh Keo-don ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုပွဲတွင် ဒန်နီရယ်သည် KBO League ဘေ့စ်ဘောပြိုင်ပွဲအတွက် ceremonial first pitch ကို ပစ်ခွင့်ရခဲ့သည်
ဆင်ဂေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ခတက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၀ ဦး၊ မ ၅၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့ တွင်ရှိ၍ အငြိမ်းစားဝန်ထောက် ဦးဘိုးသီးဆိုသူက ၎င်းထံတွင် စုဆောင်းထားရှိသော ပေ၊ ပရပိုဒ်၊ ပိဋကတ်တော်များဖြင့် သာဓုဇနပါသာဓိက မဟာဓမ္မစေတီတော်တိုက် အမည်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိ ပရိယတ္တိသာသနာဟိတအသင်းကြီး၏ စာမေးပွဲများသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုကြသော ရဟန်းသံဃာမျအတွက် အဆင်ပြေစေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
သာဓုဇနပါသာဒိကဓမ္မစေတီတော်တိုက် (သို့မဟုတ်) ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်သည် သထုံမြို့ မြသပိတ်တောင်ခြေရှိ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက်ကြီးအတွင်း၌တည်ရှိသည်
သာသနာတော်အတွက်အရေးကြီးလှသည့် ပိဋကတ်စာပေများကို အရှည်ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ရန်ပိဋကတ်တိုက်(စာကြည့်တိုက်)များကိုဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်
ပိဋကတ်တိုက်(ပုဂံ)၊ ပိဋကတ်တိုက် (မန္တလေး) စသည်ဖြင့်ရှိကြရာမွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့၊ မြသပိတ်တောင်ခြေရှိဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်သည်လည်းတစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
သထုံရှိအငြိမ်းစားနယ်ပိုင်ဝန်ထောက်မင်းဦးဘိုးသီးနှင့်မင်းကတော်ခင်ခင်ကြီးတို့သည် ဘုရားတည်ကျောင်းဆောက်ကုသိုလ်တို့ဖြင့် အားမရနိုင်ဘဲဓမ္မဒါနကုသိုလ်အတွက် ပိဋကတ်တိုက်ကြီးဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရန်အာသီသဖြစ်ခဲ့သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ခန့် က ငွေတစ်သိန်းအကုန်အကျခံပြီး ဦးလူဖေဝင်း နှင့်တိုင်ပင်ကာရှားပါးစာအုပ်များကိုလမ်းဘေးအဟောင်းဆိုင်များ၊ ရွှေတိဂုံဘုရားဈေး၊ မန္တလေးဈေးချိုတိုက်တန်းများတွင် ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့သည်
ပိဋကတ်သုံးပုံ အတွက် ပိဋကတ္တသဝီဒူအဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တို့အား လွှဲအပ်ကာပေးစာရေးသူများစွ ဖြင့် ဆယ်နှစ်ကျော်ခန့်ပေထက်အက္ခရာတင်ခဲ့သည်
သီဟိုဠ်ကျွန်းရှိရှားပါးစာပေများကိုလည်း မရရအောင်ကူးယူခဲ့လေသည်
တစ်ဆင့်ကူးယူလိုသောရဟန်းရှင်လူသုတေသီများ အခက်အခဲမရှိစေရန်ရည်ရွယ်ရင်းဖြစ်သည်
ပိဋကတ်တိုက်တွင်ဘုံသုံးဆင့်ပါဝင်ပြီး ပထမဆင့်တွင်စာပြန်ပွဲ၊ ကထိန်ပွဲများအတွက်သံဃာတော်များအစည်းအဝေးပြုလုပ်နိုင်ရန်ပိဋကတ်ကျမ်းများကို ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေ ကြည့်ရှုနိုင်ရန် စီစဉ်ထား၏
ဒုတိယဆင့်တွင် အတွင်းခန်း၊ အပြင်ခန်းဟူ၍ နှစ်ခန်းရှိသည်
အတွင်းခန်းတွင်ရွှေဖြင့်မွမ်းမံထားသော ဗီရို(၈)လုံးရှိပြီး ဗီရိုတစ်လုံးတွင်ပေစာ(၇၅)ထုပ်ရှိသည်
ပိဋကတ်ပေစာထုတ်များကိုကတ်တလောက်သဘောဖြင့်လွယ်ကူစွာရှာဖွေနိုင်ရန် လယ်တီဦးလှတင်ကပိဋကတ်သုံးပုံစာတမ်းဟူသောစာအုပ်ကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင်ရေးသားခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်အကူအညီဖြင့် မိမိအလိုရှိရာကိုအလွယ်တကူရှာဖွေနိုင်သည်
အပြင်ခန်းတွင်လွတ်လပ်စွာသွားနိုင်သော စင်္ကြံလမ်းနှင့်ထောင့်လေးထောင့်တွင် အခန်းလေးခန်းရှိသည်
တတိယဆင့်တွင်ဓာတ်တော်များဌာပနာထားသောစေတီတော်လေးဆူကိုတည်ထားပါသည်
စာကြည့်တိုက်တွင်ရှားပါးစာအုပ်များ(၁၅၀၀)နီးပါးနှင့်ပေစာထုပ်ပေါင်း(၁၃၄၅)ထုပ်ရှိသည်
ထို့ပြင်ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ မင်းမြောက်တန်ဆာအဆောင်အယောင်များနှင့် စကြဝဠာနက္ခတ်တာရာများဆေးရောင်စုံရေးဆွဲထားသည့် ပိုးပုရပိုက်ဖြူများကိုညရွှေချထားသည့်ဗီရိုများတွင်သိမ်းဆည်းထားသည်
ကောဇာ ၁၂၉၉ခု နှစ်တွင်သာဓုဇနပါသာဒိကဓမ္မစေတီတော် (ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်) ကိုရေစက်သွန်းချလှူဒါန်းခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစတင်ကာပိဋကတ်တိုက်အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းစာပေများကိုသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ဓာတ်ပုံရိုက်မှတ်တမ်းတင်ကာ soft copy ပြုလုပ်သိမ်းဆည်းခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်နေပြီးအင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တစ်ခုအနေဖြလွှင့်တင်နိုင်ရန်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဦးထင်လင်းအောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နည်းပညာရှင်၊ လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH)၊ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးရုံး၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်လည်း ဖြစ်သည်
ဦးထင်လင်းအောင်ကို ဧရာဝတီတိုင်း၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ်တွင် မွေးဖွားသည်
ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် (RIT) ကျောင်းသားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မေရီလန်းတက္ကသိုလ်မှ ကွန်ပျူတာကွန်ရက်နှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ သိပ္ပံဘွဲ့ရသည်
RIT တက်နေစဉ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကပင် ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၈ ကျောင်းသားအရေးအခင်းများ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားအရေးအခင်း၌ ပါဝင်မှုကြောင့် ထောင် ၇နှစ် ကျခံရသည်
ရွှေဝါရောင် အရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်ပြီးနောက် ၂၀၀၈တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ မေရီလန်းပြည်နယ်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂တွင် CRPH က နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးရုံးကို မေရီလန်း၌ ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဦးထင်လင်းအောင်သည် အထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ဆက်သွယ်ရေး၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
ဦးလူလှစုရွာ၊ ကြာဂရက်
ငစွယ်ကန်ရွာ၊ ပြလှ
ပကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ပကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကချင်ရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachinywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်ဆန်ရေကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဆန်ရေကျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆ ဦး၊ မ ၂၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဧကဓမ္မဿဝနိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဓမ္မဿဝနိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ကင်ဆာရောဂါ ( ( )) (ဆေးပညာ ဝေါဟာရ: ကင်ဆာအကျိတ် - malignant neoplasm) သည် ရောဂါအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းတွင် ထိန်းချုပ်၍မရသော ကြီးထွားလာမှု၊ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ကာ နီးစပ်ရာ တစ်ရှူးများကို ဖျက်ဆီးသည့် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် တစ်ခါတရံတွင် အခြားကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းသို့ ကင်ဆာဆဲ(လ်) ပြန့်ပွားခြင်း၊ သို့မဟုတ် သွေးပြန်ရည်(လင့်ဖ်) သို့မဟုတ် သွေးမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည့် ဆဲ(လ်)အုပ်စု တစ်ခုပါရှိသည်
ဤ ကင်ဆာရောဂါ၏ အန္တရာယ်ပေးသော ကင်ဆာဂုဏ်သတ္တိ သုံးမျိုးသည် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာဆဲ(လ်)ပြန့်ပွားခြင်းမရှိသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များနှင့် ကွဲပြားခြားနားပါသည်
တနည်းဆိုရသော် ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုးတွင် ဘေးအန္တရာယ် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသော ကြီးပွားခြင်း တစ်မျိုးကို ခြုံ၍ခေါ်ဆိုသည်
ထိုကြီးပွားမှုမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို လောင်ကျွမ်း ပြုန်းတီးစေရန်သာ ဖြစ်၍ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စားသွားတတ်သည်
အရေပြား၊ အကြိတ်နှင့် အတွင်းအင်္ဂါ အပေါ်ယံအမြေးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကြွက်သား၊ အရိုးနှင့် အသားအမျှင်များတွင်လည်ကောင်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်
တစ်နည်းအားဖြင့် ညောင်မြစ်သဖွယ်တွယ်၍ သွေးသားခန္ဓာကို ဖျက်စီးစားသောက်သော မှိုတက်နာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
အစိတ်အပိုင်းအလိုက် အနာပဆုပ်၊ အနာဖက်ခွက် စသည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ကြသည်
သုတေသီများက ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများကို အုပ်စု နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်- ပတ်ဝန်းကျင် စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်း ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းနှင့် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗီဇ အကြောင်းရင်းတို့ဖြစ်သည်
မျိုးရိုးဗီဇသည် အချို့ ကင်ဆာများ ဖြစ်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို လွှမ်းမိုးသက်ရောက်စေသော်လည်း ကင်ဆာသည် အဓိကအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါ ဖြစ်သည်
ကင်ဆာဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင် စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်းဆိုင်ရာအချက်များတွင်ဆေးရွက်ကြီး၊စားနေကျအစားအစာနှင့်အဝလွန်ခြင်း၊ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းများ၊ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်ခြင်း၊ ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းတို့ ပါဝင်သည်
ဤသို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်များသည် ဆဲ(လ်)များ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အရာများတွင် မူမမှန်မှုများကို ဖြစ်စေသည် သို့မဟုတ် တိုးပွားစေသည်
ဆဲ(လ်) မျိုးပွားခြင်းသည် ကင်ဆာဖြစ်ပွားစေနိုင်သောမျိုးရိုးဗီဇများနှင့် အဖုအကျိတ်ကို နှိမ်နင်းသော မျိုးရိုးဗီဇများ အပါအဝင် မျိုးရိုးဗီဇ အတန်းအစားအမျိုးအမျိုးတို့ဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အလွန်အမင်း ရှုပ်ထွေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ရပ် ဖြစ်သည်
ဤထိန်းချုပ် မျိုးရိုးဗီဇတွင် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် နောက်မှရလာသော မူမမှန်မှုများသည် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ဦးတည်နိုင်သည်
ကင်ဆာ၏ ခန့်မှန်းခြေ ငါးရာခိုင်နှုန်းမှ ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းသော အချိုးအစားအနည်းငယ်မှာ လုံးလုံးလျားလျား မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ရောဂါလက္ခဏာများ၏ အခြေခံ သို့မဟုတ် ဓာတ်မှန်ပညာဖြင့် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များကို ကြည့်၍ အရိပ်အမြွက်သိရှိနိုင်သည်
သို့သော် ပြီးပြည့်စုံသော ကင်ဆာရောဂါ ရှိမရှိကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် နမူနာ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်
ကင်ဆာရောဂါ အများစုမှာ ကုသနိုင်သည်
ဖြစ်နိုင်သော ဆေးကုသခြင်းများတွင် ကင်ဆာဆေးသွင်းပြီး ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးကုသခြင်းနှင့် ခွဲစိတ် ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်သည်
ကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အတိမ်အနက်ပေါ် မူတည်ပြီး ရောဂါအခြေအနေကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် ပေးနိုင်သည်
ကင်ဆာရောဂါသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အနည်းငယ်သော ကင်ဆာရောဂါ အမျိုးအစားများမှာ ကလေးများတွင် ပိုမိုဖြစ်တတ်ပြီး ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ယေဘုယျ အန္တရာယ်မှာ အသက်ကြီးသည်နှင့်အမျှ တိုးလာသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ လူသားများ သေဆုံးသည့် အကြောင်းရင်းများထဲမှ ၁၃% (လူသန်းပေါင်း ရ.၉သန်း)မှာ ကင်ဆာရောဂါကြောင့်ဖြစ်သည်
ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများတွင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သည်အထိ နေထိုင်သောသူ ပိုမိုများပြားလာပြီး နေထိုင်မှုပုံစံများ ပြောင်းလဲလာသောကြောင့် ဖြစ်ပွားနှုန်းများမှာ မြင့်တက်လာလျက် ရှိသည်
အကျိတ်နှင့်တူသော ဆဲ(လ်) အမျိုးအစားအရ ကင်ဆာရောဂါများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားထားသည်
ထို့ကြောင့် အကျိတ်ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်
ဤအမျိုးအစားများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-ကာစီနိုမာ- အပေါ်ယံလွှာ (အပီသီလီရယ်)ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာ
ဤအုပ်စုတွင် ရင်သား၊ ဆီးကြိတ်၊ အဆုတ်နှင့် အူမကြီး ကင်ဆာရောဂါများအပါအဝင် အဖြစ်များသော ကင်ဆာ အများစု ပါဝင်သည်
ဆာကိုမာ- တွယ်ဆက်တစ်ရှူး သို့မဟုတ် မက်ဆန်ခိုင်မဲလ် ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ
တက်စေ့ကင်ဆာ နှင့် သွေးကင်ဆာ- ရိုးတွင်းချဉ်ဆီများကို ထုတ်လုပ်သော (သွေး-တည်ဆောက်မှု) ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ
မျိုးပွားအင်္ဂါဆဲ(လ်)မှ ဖြစ်သော အကျိတ်- ပလူရီပိုတန့် ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ
၎င်းတို့ကို အရွယ်ရောက်ပြီး သူများ၌ ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် သားဥအိမ် များတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသော်လည်း မွေးကင်းစကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ပိုမို အဖြစ်များသည်
ဘလက်(စ်)တိုမာ- မဖွံ့ဖြိုးသေးသော “ရှေ့ပြေး” သို့မဟုတ် သန္ဓေအစဖြစ်သော တစ်ရှူးမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာ
ဤကင်ဆာများသည် ကလေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံးလည်း ဖြစ်သည်
ကင်ဆာရောဂါလက္ခဏာများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုသုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်-မူလ ရောဂါလက္ခဏာများ - မှာ အဓိကကင်ဆာ ဖြစ်ပွားရာနေရာများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်
၎င်းတို့တွင် အဖုများ သို့မဟုတ် ရောင်ခြင်း(အကျိတ်)၊ သွေးထွက်ခြင်း(အရေပြား၊ ပါးစပ် သို့မဟုတ် စအိုမှ သွေးထွက်ခြင်း)၊ အနာဖြစ်ခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်
ကင်ဆာရောဂါကျွမ်းနေသူများတွင် နာကျင်မှုများ ခံစားရသော်လည်း ကနဦးရောင်ရမ်းခြင်းများသည် မကြာခဏ နာကျင်မှုမရှိပေ
ပြန့်ပွားမှု ရောဂါလက္ခဏာများ- မှာ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အခြားနေရာများသို့ ကင်ဆာရောဂါ ပြန့်ပွားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
၎င်းလက္ခဏာများတွင် တက်စေ့(လင့်ဖ်နုတ်)များ(အရေပြားအောက်တွင် တခါတရံ ခံစားရနိုင်သည် သို့မဟုတ် မြင်ရနိုင်သည်) ကြီးလာခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်တွင် ခံစားသိရှိနိုင်သော ဟီပက်တိုမီဂါလီ(အသည်းကြီးခြင်း) သို့မဟုတ် စပလန်နိုမီဂါလီ (သရက်ရွက်ကြီးခြင်း)၊ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနေသော အရိုးများ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျိုးပဲ့ခြင်း၊ နှင့် ဦးနှောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများဖြစ်သည်
အထွေထွေ ရောဂါလက္ခဏာများ- သည် တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြန့်ပွားမှုနှင့် ဆက်နွယ်ခြင်း မရှိသော ကင်ဆာ၏ အဝေးမှ သက်ရောက်ထိခိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်
ဤထိခိုက်မှုအချို့တွင် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း (အစားအသောက်ပျက်ခြင်းနှင့် အာဟာရဖြည့်သော်လည်း ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း)၊ နုံးချိခြင်း၊ ချွေးထွက်လွန်ခြင်း(အထူးသဖြင့် ညဘက်တွင် ချွေးထွက်ခြင်း)၊ သွေးအားနည်းခြင်း (သွေနီဥအရေအတွက် နည်းပါးခြင်း)နှင့် ကင်ဆာရောဂါ အကျိုးဆက် ဖြစ်စဉ်များ ဟုခေါ်ဆိုသည့် အခြား ထူးခြားသည့် အခြေအနေများ ပါဝင်သည်
ဤလက္ခဏာမျာသည် ကင်ဆာဆဲ(လ်)များမှ လာသော ရောဂါ ခုခံရေးဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းဆိုင်ရာ အချက်ပြချက်များမှ ဆက်နွယ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
ဤရောဂါလက္ခဏာ အတော်များများသည် ကင်ဆာရောဂါ မရှိသော လူနာများတွင် အများအားဖြင့် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသောကြောင့် ဤရောဂါလက္ခဏများမှ တစ်ခုမျှ အကဲဖြတ်၍မရပါ
ကင်ဆာရောဂါအများစုကို ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ပြတ်သားစွာ စစ်ဆေးခြင်းတို့အားဖြင့် ရှေးဦးစွာ သတိပြုမိတတ်သည်
ဤအချက်များထဲမှ တစ်ခုမျှသည် ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းကို မဖြစ်စေပါ
ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်းသည် ကင်ဆာနှင့် အခြားရောဂါများကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သော ရောဂါဗေဒပညာရှင်၏ ယူဆချက် အမြဲလိုအပ်သည်
ကင်ဆာရှိနိုင်သည်ဟု သံယယရှိသော လူများကို ဆေးပညာဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည်
၎င်းတို့တွင် အများအားဖြင့် သွေးစစ်ခြင်းများ၊ ဓာတ်မှန်များ၊ ဆေးဓာတ်မှန် (CT စကဲ(န်)) စစ်ဆေးခြင်းများနှင့် အစာအိမ်လမ်းကြောင်းကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့်စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်
အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ကင်ဆာရောဂါရှိနိုင်သည်ဟု သံသယဖြစ်နိုင်သော်လည်း အသက်အန္တရာယ်ရှိစေသောကင်ဆာရောဂါအများစုအတွက် ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းကို ရောဂါဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက ကင်ဆာဆဲ(လ်)များကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် လေ့လာစစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် အတည်ပြုရမည်
အသားစစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း တစ်ခုမှ တစ်ရှူးကို ရရှိနိုင်သည်
ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း အတော်များများ (အရေပြား၊ ရင်သား သို့ဟုတ် အသည်းကဲ့သို့) မှ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို ဆရာဝန်၏ ရုံးခန်းတွင် ပြုလုပ်နိုင်သည်
အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို ခွဲစိတ်ခန်းထဲတွင် မေ့ဆေးပေးပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်
ရောဂါဗေဒပညာရှင်က ပြုလုပ်သော တစ်ရှူးမှ ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်းတွင် တိုးပွားလာသော ဆဲ(လ်)အမျိုအစား၊ ၎င်း၏ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အဆင့်၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပုံမမှန်မှုများနှင့် အကျိတ်၏ အခြား သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို ဖော်ပြထားသည်
ဤအချက်အလက်များသည် လူနာအတွက် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်ကို အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် အကောင်းဆုံး ကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန်လည်း အသုံးဝင်သည်
ဆိုက်တိုဂျဲန်နတစ် နှင့် အင်မျူနိုဟစ္စတိုခမ်မစ်ထရီ တို့သည် ရောဂါဗေဒပညာရှင်က တစ်ရှူးနမူနာကို စစ်ဆေးနိုင်သော အခြားနည်းလမ်းများဖြစ်သည်
ဤစစ်ဆေးခြင်းများသည် ကင်ဆာဆဲ(လ်)များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မော်လီကျူးအပြောင်းအလဲများ (မျိုးဗီဇများ ပြောင်းလဲမှု၊ မျိုးရိုးဗီဇများ ပူးပေါင်းမှု၊ နှင့် ခရိုမိုဆုန်း အရေအတွက် အပြောင်းအလဲများ စသည်)အကြောင်း အချက်အလက်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် နောင်ဖြစ်နိုင်လာနိုင်သော ကင်ဆာရောဂါ(ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်) ပြုမူပုံနှင့် အကောင်းဆုံး ကုသမှုကို ညွှန်ပြနိုင်သည်
ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းတွင်ပြုလုပ်သော ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများအားဖြင့် အကဲဖြတ်ရန် အားထုတ်မှုများနှင့် မတူကွဲပြားစွာ၊ ကင်ဆာရောဂါ စစ်ဆေးခြင်းတွင် မည်သည့် သတိထားမိဖွယ်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများ မပေါ်ပေါက်မီအချိန်ကပင် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် အားထုတ်မှုများ ပါဝင်သည်
စစ်ဆေးခြင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ သွေး သို့မဟုတ် ဆီး စစ်ဆေးခြင်းများနှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ ပုံရိပ်ဖမ်းခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်
ကင်ဆာရောဂါ စစ်ဆေးခြင်းသည် အချို့သော ကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားများအတွက် လက်ရှိတွင် မဖြစ်နိုင်ပါ
စစ်ဆေးမှုများ ရှိလျှင်လည်း ဤစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ရန် လူတိုင်းကို ထောက်ခံချက် မပေးပါ
လူအများနှင့်ဆိုင်သော စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် လူအစုအဝေး စစ်ဆေးခြင်း သည် လူတိုင်းကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်
ရွေးချယ် စစ်ဆေးခြင်းမှာ မိသားစုထဲတွင် ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု ရာဇဝင်ရှိသော သူများကဲ့သို့ ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ များသောသူများကို စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်
အမေရိကန် တားဆီးကာကွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ အထူးအဖွဲ့(USPSTF) သည် လိင်မှုအဆက်အဆံရှိပြီး သားအိမ်ဝရှိသော အမျိုးသမီးများကို အသက် ၆၅နှစ် တိုင်အောင် သားအိမ်ဝကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ပါရန် တိုက်တွန်း အကြံပေးထားသည်
၎င်းတို့က အမေရိကန်တို့ကို အသက် ၅၀ မှစ၍ ၇၅နှစ်အထိ မစင်ထဲရှိ မမြင်လွယ်သော သွေး ကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ဆစ်မွိုင်ဒိုစကုပ်ဟုခေါ်သောမှန်ပြောင်း သို့မဟုတ်ကိုလိုနိုစကုပ်ပီဟုခေါ်သော မှန်ပြောင်းတို့ဖြင့်အူမကြီးကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုရှိမရှိကို စစ်ဆေးရန်အကြံပြုသည်
အသက် ၇၅နှစ်အောက်အမျိုးသားများတွင်အရေပြားကင်ဆာ၊ခံတွင်းကင်ဆာ၊ အဆုတ်ကင်ဆာ၊သို့မဟုတ် ဆီးကြိတ်ကင်ဆာတို့ကို စစ်ဆေးခြင်းအတွက် တိုက်တွန်းရန် သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ရန် လုံလောက်သော အထောက်အထား မရှိပေ
အသက် ၇၅နှစ်အထက် အမျိုးသားများတွင် ဆီးအိမ်ကင်ဆာ၊ ဝှေးစေ့ ကင်ဆာ၊သားဥအိမ် ကင်ဆာ၊သရက်ရွက်ကင်ဆာ၊သို့မဟုတ် ဆီးကြိတ်ကင်ဆာတို့ကို အချိန်မှန် စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ရန် ထောက်ခံချက်မပေးပါ
USPTF သည် အသက် ၅၀မှ ၇၄ အတွင်းရှိသူများကို နှစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရင်သားကင်ဆာအတွက် မန်မိုဂရပ်ဖီ ခေါ် ရင်သားကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ဖြင့် စစ်ဆေးရန် ထောက်ခံထားသည်
သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရင်သားကို မိမိဘာသာစစ်ဆေးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်သားစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်းကောင်း အကြံမပေးပါ
2009 Cochrane ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း က ရင်သားကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မန်မိုဂရပ်ဖီဖြင့် အချိန်မှန် စစ်ဆေးခြင်းသည် အကောင်းထက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း အနည်းငယ်ကွဲပြားစွာ ကောက်ချက်ချထားသည်
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အစာအိမ်ကင်ဆာ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း များခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့က ဖိုတိုဖလူအိုရိုဂရပ်ဖီကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အစာအိမ်ကင်ဆာရောဂါကိုစစ်ဆေးသည်
အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားရန် အလားအလာများသော လူများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းကို ပြုလုပ်ရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်
ဤမျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်းကို သယ်ဆောင်သူများသည် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန်အတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကင်ဆာဆေးဖြင့်တားဆီးကာကွယ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် တားဆီးကာကွယ်သော ခွဲစိတ်ကုသခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်
ကင်ဆာသည် သေစေလောက်သောရောဂါတစ်ခုအဖြစ် နာမည်ရသည်
အားလုံးခြုံငုံကြည့်ပါက ကင်ဆာအတွက် ကုသမှုခံယူသော လူနာတစ်ဝက်ခန့်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများသို့ ပျံ့နှံ့နေသောကင်ဆာ (ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများသို့ ကျူးကျော်ပျံ့နှံ့ခြင်း မရှိသော ကနဦးအဆင့် ကာစီနိုမာ နှင့် မှဲ့ကင်ဆာမဟုတ်သော အရေပြားကင်ဆာများ မပါဝင်ပါ)ကြောင့် သို့မဟုတ် ၎င်းအားကုသမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည်
သို့ရာတွင် အသက်ရှင်သည့်နှုန်းမှာ ကင်ဆာအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ အခြေခံအားဖြင့် လူနာအားလုံးအသက်ရှင်သည် မှသည် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အသက်ရှင်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေအထိ အမျိုးမျိုးရှိကာ သိသာစွာကွဲပြားပါသည်
ကြာရှည်စွာရောဂါ သက်သာခြင်း သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ကုသခြင်း တို့ကိုခံယူရသော လူနာများတွင် ရောဂါနှင့် ၎င်းအားကုသမှုတို့မှ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ရောဂါအသစ်ထပ်တိုးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်
ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ သို့မဟုတ် ကိုယ်တွင်းပိုင်းအင်္ဂါများအား ဖြတ်တောက်ခြင်း များရှိနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာသည် အီကွေလစ်ဘရီယိုဆက်ပ်ရှင်ခေါ် ချိန်ညှိပေးသည့် အာရုံခံစားမှုအပိုင်း အတွက် တာဝန်ရှိသည့် နား၏အစိတ်အပိုင်းကဲ့သို့ အနုစိတ်သော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက် နိုင်သည်
အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကျယ်ပြန့်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်အကိုင်နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါကုထုံးတို့ လိုအပ်ပါသည်
သို့မှသာ လူနာသည် လမ်းလျှောက်နိုင်မည် သို့မဟုတ် အခြားသော နေ့စဉ်ဘဝအသက်ရှင်သန်မှုအတွက် လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ကိုင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်
ခီမိုဘရိန်းသည် အချို့သော ကုသမှုများနှင့် တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်သော အများအားဖြင့် အချိန်တိုသာဖြစ်ပွားသော သိမြင်ခြင်းနှင့်ဆိုင်ရာချို့ယွင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကင်ဆာနှင့်သက်ဆိုင်နေသော နုံးချိခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသမှုပြီးဆုံးပြီးနောက် မကြာမီပင် ပြေလည်သွားတတ်သည်
သို့သော် တစ်သက်တာလုံးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်
ကင်ဆာနှင့် သက်ဆိုင်သော နာကျင်ခြင်းအတွက် ဆက်လက်ကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်နိုင်သည်
အသက်ငယ်ရွယ်သော လူနာများတွင် ကလေးမရနိုင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
အချို့လူနာများမှာ ရောဂါစစ်တမ်း သို့မဟုတ် ကုသမှုတို့အပေါ် ၎င်းတို့တွေ့ကြုံခဲ့ရသော အတွေ့အကြုံကြောင့် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်များ ရရှိခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်
အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများမှာ ကင်ဆာပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု မရှိကြောင်း သေချာစေရန်၊ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသော ကင်ဆာနှင့်ပတ်သက်နေသည့် အခြေအနေများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ကင်ဆာရောဂါ အသစ်များကို စစ်ဆေးရန်တို့ အတွက် ပုံမှန်ဆေးစစ်ခြင်းများ ခံယူဖို့ အများအားဖြင့် လိုအပ်ပါသည်
ကင်ဆာမှ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများတွင် ပထမကင်ဆာကို ကြာရှည်စွာကုသပြီးသည့် အခါတွင်တောင်မှ အခြား အရေးကြီးကင်ဆာ ပေါ်ပေါက်ကြီးထွားလာဖို့ ပုံမှန်ရှိသောအန္တရာယ်၏ နှစ်ဆနီးပါး ရှိသည်
အချို့သော အရေးဆိုသူများက စာဖြင့်ရေးသားထားသည့် စာရွက်စာတမ်းများဖြစ်သည့် အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသော ရောဂါစစ်ဆေးချက်၊ ယခင် ကုသမှုများအားလုံးနှင့် ထောက်ခံချက်ပြုထားသော ကင်ဆာစစ်ဆေးခြင်းများအားလုံးနှင့် အခြားသော အနာဂတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ချက်များ ပါဝင်သော “အသက်ရှင်သန် ကျန်ရစ်သူများအတွက် စောင့်ရှောက်ခြင်း အစီအစဉ်များ”ကို အသက်ရှင်သန် ကျန်ရစ်သူများနှင့် ၎င်းတို့၏ အနာဂတ်တွင် ကျန်းမာရေး ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများ လိုအပ်မည့် ကျယ်ပြန့်သော ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်တို့ကို စုစည်းခြင်းအနေဖြင့် အားပေးမြှင့်တင်ကြသည်
အဆင့်ဆင့်တိုးတက်လျက်ရှိသော၊ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော သေစေလောက်သည်အထိ ဆိုးရွားသော ရောဂါသည် ကင်ဆာလူနာ၏ ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေပြီး၊ သာမန်အစဉ်အလာ ပုံစံဖြစ်သော ကင်ဆာဆေးသွင်း ကုထုံးအပါအဝင် ကင်ဆာကုသမှုအချို့တွင် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိသည်
ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့သည့် အဆင့်များတွင် လူနာအများအပြားသည် မိသားစုဝင်များနှင့် မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနေသော ကျယ်ပြန့်လှသည့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ခံယူဖို့လိုအပ်ပါသည်
နောက်ပိုင်းတွင် ကုသမှုခံယူသည် ဖြစ်စေ၊ မယူသည်ဖြစ်စေ လျော့ပါးသက်သာစေသော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုသည် လူနာ၏လက်ရှိ ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်
နာတာရှည်ဆေးရုံ အစီအစဉ်များသည်လည်း လူနာများအား အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံးအဆင့်အခြေအနေ မမာမကျန်းဖြစ်နေသော လူနာတစ်ယောက်က ကင်ဆာရောဂါ ကုသရန်အတွက် ရည်ရွယ်သော နောက်ထပ်ဆေးကုသမှု ခံယူရန် ငြင်းဆန်သောအခါ အလားတူပင် ကူညီပါသည်
ဝန်ဆောင်မှုပုံစံ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အိမ်တွင်ကျန်းမာရေး သူနာပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ယာယီပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ကို ပေးပါသည်
အချိန်တို သို့မဟုတ် အချိန်ကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်သန်မှုအား ခန့်မှန်းခြင်းသည် ခက်ခဲပြီး အကြောင်းရင်း များစွာအပေါ်တွင် မူတည်နေပါသည်
အရေးအကြီးဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ ကင်ဆာအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းအလိုက်နှင့် လူနာ၏အသက်၊ ယေဘုယျ ကျန်းမာရေးအခြေအနေတို့ ဖြစ်သည်
ရောဂါဝေဒနာနှင့် ယှဉ်တွဲနေသော ကိုယ်စိတ်အနေပျက်ပြား ချောက်ချားခြင်းအများအပြား ရှိနေသော ဆေးပညာအရ ထိခိုက်လွယ်သော လူနာများသည် ကျန်းမာသော လူနာများထက် အသက်ရှင်သန်မှုနှုန်း နည်းပါးပါသည်
အသက်နှစ်တစ်ရာရှိသောသူ တစ်ယောက်သည် ကုသမှုအောင်မြင်လျှင်တောင်မှ ငါးနှစ် ရှင်သန်နေနိုင်ဖွယ် မရှိပါချေ
ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးမြင့်မားကြောင်း ပြောဆိုသော လူနာများသည် ပိုမိုကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်နေရတတ်သည်
ကင်ဆာကုသမှုနှင့်သို့မဟုတ် ရောဂါတိုးတက်လာမှုများမှနေ၍ ၎င်းတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးများကို ကျစေပြီး ၎င်းတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှု သက်တမ်းအရေအတွက်ကိုပါ လျော့နည်းစေသည့် အဓိက စိတ်ပျက်အားလျော့မှုဖြစ်စေသော ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်းနှင့် အခြားသော ရောဂါအသစ်ထပ်တိုးခြင်းများသည် ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေး နိမ့်ကျသောသူများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်သည်
ထို့အပြင် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် အဆိုးဆုံးကိုရရှိသော လူနာများသည် ၎င်းတို့၏အခြေအနေမှာ သေနိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု အမှန်အတိုင်း လေ့လာမိသောကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု ခံစားနိုင်သည် သို့မဟုတ် ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေး နိမ့်ကျကြောင်းပြောဆိုနိုင်သည်
ရွှင်လန်းစွာဖြင့်၊ အကောင်းဘက်ကရှုမြင်တတ်သော သဘောထားနှင့် “တိုက်ပွဲအောင်မြင်”ဖို့ စိတ်ဆုံးဖြတ်ထားသော “တိုက်ခိုက်သူ” တစ်ဦးအဖြစ် ပြုမူလုပ်ဆောင်ရန် လူမှုရေးအရ ပြင်းထန်သော ဖိအားများရှိသော်ငြားလည်း၊ ပင်ကိုစရိုက် ထူးခြားချက်များမှာ အသက်ရှင်သန်မှုနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိပါချေ
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကင်ဆာရောဂါ ခန့်မှန်းခြေ ၁၂.၇ သန်းမျှကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး (မှဲ့ကင်ဆာ မဟုတ်သော အရေပြားကင်ဆာများနှင့် အခြားပြန့်ပွားမှုမရှိသော ကင်ဆာများ မပါဝင်ပါ) ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် လူဦးရေ ၇.၆ သန်း သေဆုံးခဲ့ရသည်
အဖြစ်အများဆုံးမှာ - အဆုတ်ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၁.၃ သန်း)၊ အစာအိမ်ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၈၀၃,၀၀၀)၊ အူနှင့်ပတ်သက်သော ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၆၃၉,၀၀၀)၊ အသည်းကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၆၁၀,၀၀၀)နှင့် ရင်သားကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၅၁၉,၀၀၀)တို့ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် သေဆုံးမှုအားလုံး၏ ခန့်မှန်းခြေ ၁၃%အတွက် ကင်ဆာများသည် အုပ်စုတစ်ခုအနေဖြစ် ပါဝင်သည်
ဤသည်မှာ ပြန့်ပွားတတ်သော ကင်ဆာကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် သေဆုံးမှု၏အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဦးဆောင်စေပြီး၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဒုတိယအကြောင်းရင်း ဖြစ်စေသည်
သေဆုံးမှုတစ်ဝက်ကျော်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်
အဓိကအားဖြင့် အသက်ကြီးရင့်လာသော လူဦးရေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်မှုပုံစံ အပြောင်းအလဲများကြောင့် ကမ္ဘာအနှံ့ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ တိုးတက်လာလျက်ရှိသည်
ကင်ဆာပေါ်ပေါက်ဖြစ်ပွားမှုအတွက် သိသာထင်ရှားဆုံး အန္တရာယ်အကြောင်းရင်းမှာ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ကင်ဆာရောဂါမှာ အသက်အရွယ်မရွေး တိုက်ခိုက်လာနိုင်သော်လည်း၊ ပြန့်ပွားတတ်သော ကင်ဆာရောဂါရှိကြောင်း ရောဂါဖော်ထုတ်ခံရသည့်သူ အများစုမှာ အသက် ၆၅နှစ်အထက် အရွယ်များဖြစ်သည်
ကင်ဆာသုတေသီ ရောဘတ် အေ ဝိန်းဘတ်ဂ် က “အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့ အသက်ရှည်ရှည် နေရလျှင်တောင်မှ၊ အနှေးနှင့်အမြန်ဆိုသလို ကင်ဆာရောဂါ ရနိုင်သည်"ဟု ဆိုသည်
အသက်ကြီးရင့်လာခြင်းနှင့် ကင်ဆာရောဂါတို့အကြား ဆက်စပ်မှုအချို့သည် အသက်ကြီးရင့်လာသောကြောင့် ဘဝအသက်တာ တစ်လျှောက် DNA တွင် အမှားအယွင်းများ တိုးပွားများပြားလာခြင်းနှင့် အကျိတ်များဖွဲ့စည်းမှုစနစ်တွင် အသက်နှင့် စပ်ဆိုင်သော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်လာခြင်းဖြင့် ရောဂါတားဆီးမှုစနစ် တဖြည်းဖြည်းယိုယွင်းလာခြင်းနှင့် စပ်ဆိုင်သည်ဟု မှတ်ယူရသည်
တဖြည်းဖြည်းချင်း ကြီးထွားလာတတ်သော ကင်ဆာအချို့တို့မှာ အထူးသဖြင့် အဖြစ်များပါသည်
ဥရောပနှင့် အာရှတို့ရှိ သေဆုံးခြင်းအကြောင်းကို သိရှိရန် အလောင်းကိုခွဲစိတ်စစ်ဆေးခြင်း လေ့လာမှုများက ၃၆% သော လူများသည် ယင်းတို့သေဆုံးသည့်အချိန်တွင် ရောဂါရှာဖွေမှု ပြုထားခြင်းမရှိသည့် အန္တရာယ်မရှိသော လည်ပင်းကြီးကင်ဆာ ခေါ် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာရှိနေကြပြီး၊ အမျိုးသား ၈၀% မှာ အသက် ၈၀ တွင် ပရောစတိတ်ကင်ဆာ ခေါ် ဆီးကြိတ် ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားသည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်
ဤကင်ဆာများမှာ တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ပင်သေးငယ်၍ လူပုဂ္ဂိုလ်အား သေစေလောက်ခြင်း မရှိပေ
ယင်းတို့ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းမှာ ဆေးကုသ ပြုစုမှုအတွက် အသုံးကျခြင်းထက် တသက်တာလုံးတွင် လက္ခဏာနှင့် အန္တရာယ်ပေးခြင်းတို့ မရှိသည့်ရောဂါကို မလိုအပ်ပဲ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းအဖြစ် ကိုယ်စားပြုနေပေသည်
ကလေးအရွယ်တွင်ဖြစ်လေ့ရှိသည့် ကင်ဆာသုံးမျိုးမှာ လူကီးမီးယားခေါ် သွေးကင်ဆာ (၃၄%)၊ဦးနှောက်အကျိတ်ကင်ဆာ(၂၃%)နှင့်တက်စေ့ကင်ဆာ(၁၂%)တို့ဖြစ်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၁၉၇၅ ခုနှင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်အကြားတွင် နှစ်စဉ် ကလေးအရွယ် ကင်ဆာဖြစ်နှုန်းမှာ ၀.၆% တိုးမြင့်လာလျက်ရှိပြီး၊ ဥရောပတိုက်တွင် ၁၉၇၈ ခုနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်အကြား နှစ်စဉ် ၁.၁% တိုးမြင့်လာလျက် ရှိပေသည်
ကင်မွန်းတော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmuntaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းတော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၄ ဦး၊ မ ၁၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
၂၀၂၁ ခု၊ မေလ ၂၇ ရက်၊ မနက် ၇ နာရီခန့်တွင် စစ်တပ်မှရောက်လာကာ အော်ဟစ်ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖေါက်ခြင်းများပြုလုပ်၍ နေအိမ် ၃ လုံး ဖျက်ဆီးကာ ပြန်သည်
ကင်မွန်းတော်ရွာတွင် ဆန္ဒပြမှုများလည်း မရှိသဖြင့် ရွာသားတို့မှာ ၎င်းတို့လုပ်ရပ်ကို နားမလည်နိုင် ဖြစ်ရ၏
မြောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျ  ဓနသဟာယပြည်နယ်များဆိုင်ရာ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သောနယ်ဖြစ်သည်
နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂ဝ,၂၈ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၄၃,၇ဝဝ ခန့်နေထိုင်သည်
ထိုလူဦးရေ အနက် ၆၈.၄% မှာ လူဖြူများ  ဖြစ်ကြပြီး ၃၂.၅ % မှာ ဩစတြေးလျ တိုင်းဦးသားများ ဖြစ်ကြကာ ကျန် ၁.၉% မှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်သည် များသောအား ဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ ကျရောက်လျက် ရှိခြင်းကြောင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုမျိုးရှိသည်
နွေရာသီတွင်မိုးရွာသည်
တောင် ပိုင်းသည် ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းသဲကန္တာရ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် ခြောက်သွေ့သည်
ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်တွင် နွား၊ မြင်း၊ သိုးမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်
အခြား ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းများမှာ ပုလဲငုပ်ခြင်းနှင့် သတ္တုတူးဖော် ခြင်းတို့ဖြစ်သည်
ရွှေ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ဝူးဖရမ်၊ တန်းတလမ်၊ လချေး၊ ယူရေးနီယမ်၊ ဗောက်ဆိုက် စသောတွင်းထွက်များကို တူးဖော်ရရှိနိုင်သော်လည်း အစာရေစာ၊ ပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲ တို့ကြောင့် သတ်တ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၌ တိုးတက်မှုနှောင့်နှေး လျက်ရှိလေသည်
တိရစ္ဆာန်စားကျက်ပေါသော မြောက်ပိုင်း၌ လူအများနေထိုင်ကြသည်
ဒါဝင်မြို့သည် မြို့တော် ဖြစ်သည်
နယ်တွင် အကြီးဆုံးသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်၊ လေကြောင်းစခန်းမြို့လည်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလီးယားမြောက်ပိုင်းနယ်ကို ကန်းဗရားမြို့ရှိဗဟိုအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်က အုပ်ချုပ်သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် မှစ၍ နယ်သားတို့သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်သော ဥပဒေပြု အဖွဲ့သို့ ကိုယ်စားလှယ်ခြောက်ဦး ရွေးကောက်တင်မြှောက်စေလွှတ်ခွင့်ကိုရရှိခဲ့ကြသည်
ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော် သို့ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး စေလွှတ်ခွင့်ကိုလည်း ရရှိကြသည်
အရှင်ဧကဉ္ဇလိကထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏
ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ် အခါက ဖြစ်၏
အရှင်ဧကဉ္ဇလိကထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရားအား လမ်းခရီး၌ တွေ့လေ၏
ထိုအခါ ကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် လက်အုပ်တစ်ကြိမ်ချီကာ ရှိခိုး၏
ဤသို့ ဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ရေတွက်ပါက ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီကာ ရှိခိုးခဲ့ရသည့် အကျိုးကြောင့် အပါယ်လေးဘုံသို့ လုံးဝမကျရောက်ခဲ့ရပေ
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဉ္ဇလိကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ကင်ဒို သည် ကိုယ်ခံပညာနှင့် အားကစားကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကင်ဒို လေ့ကျင့်ရာတွင် လိုအပ်သည့် ဂျပန်ရိုးရာပုံစံ အဝတ်အစားများနှင့် ကိရိယာများ ဖြစ်ကြသည်
ကပ်၍-သတ်ဖြတ်-ဖြတ်တောက်-ဖျက်ဆီး-တတ်သော ကံ၊ ဥပဃာတကကံ
(အားနည်းသော တပါးသောကံကိုလည်းကောင်း,  ထိုကံ၏ အကျိုး ဝိပါက်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အစဉ်ကိုလည်းကောင်း လုံးဝပျက်စီးအောင် ပူးကပ်သတ်ဖြတ် ဖျက်ဆီးတတ်သော-ကံ-စေတနာသည် ဥပဃာတကကံမည်၏
ဥပစ္ဆေဒကကံ-ဟုလည်း ခေါ်၏
အကုသိုလ်ကံ အချင်းချင်း,  ကုသိုလ်ကံ အချင်းချင်း ပယ်ရှား တားဆီးတတ်သည့် ဥပဃာတကကံလည်းရှိ၏
အကုသိုလ်ကံ မြောက်များစွာ ပြုလုပ်ထားသူ၌ အားကြီးသော အကုသိုလ်ဂရုကကံစသော ဥပဃာတကကံက အားနည်းသော အကုသိုလ်ကံကို အကျိုး မပေးနိုင်အောင် ပယ်ရှားတားဆီး၍ မိမိကသာ ဝင်ရောက် အကျိုးပေး၏
ထို့အတူ ကုသိုလ်ကံပေါင်းများစွာ ပြုလုပ်ထားသူ၌လည်း အားကြီးသော ကုသိုလ်ဂရုကကံစသော ဥပဃာတကကံက အားနည်းသော ကုသိုလ်ကံကို ပယ်ရှား တားဆီး၍ မိမိကသာ ဝင်ရောက်အကျိုးပေး၏
ဥပဃာတကကံ—ကံတပါးကို၎င်း, ကံတပါးကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို၎င်း သတ်ဖြတ်တတ်သော ကုသိုလ်,  အကုသိုလ်စေတနာသည် ဥပယာတကကံ မည်၏
ယင်းဥပဃာတကကံကို ဥပစ္ဆေဒကကံဟုလည်းခေါ်သည်
ကံတပါးကို တားမြစ် သတ်ဖြတ်တတ်သော ဥပဃာတကကံသည် (က) တပါးသော ကုသိုလ်ကံကို သတ်ဖြတ်တတ်သော အကုသိုလ် ဥပဃာတကကံ (ခ) တပါးသော အကုသိုလ်ကံကို သတ်ဖြတ်တတ်သော ကုသိုလ်ဥပဃာတကကံဟု နှစ်မျိုးရှိသည်
ထိုတွင်—(က) အဇာတသတ်၏ တဘဝလုံး ဘုရားသခင်အား ဆည်းကပ်ခြင်းစသော ကုသိုလ်ကံများကို ဖခင် ဗိမ္ဗိသာရမင်းအား သတ်ခြင်းဟူသော အကုသိုလ် ဥပဃာတကကံက တားမြစ်သတ်ဖြတ်သည်
ထို့ပြင် မရဏာသန္န အခါ၌လည်း ကုသိုလ်ကံ၏ အစွမ်းကြောင့် သုဂတိနိမိတ် ထင်လာစဉ် တဖန် အကုသိုလ် ဥပဃာတကကံက ထင်လာသော သုဂတိနိမိတ်ကို တားမြစ်သတ်ဖြတ်သည်၊ ယင်းသို့ တားမြစ် သတ်ဖြတ်ချက်ကြောင့် ဒုဂ္ဂတိနိမိတ် ထင်လာ၍ အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်စေ၏
(ခ) အင်္ဂုလိမာလမထေရ်၏ ခိုးသား ဘဝက ကျူးလွန်ခဲ့သော အကုသိုလ်ကံများကို မဂ်စေတနာဟူသော ကုသိုလ် ဥပဃာ တကကံက တားမြစ်သတ်ဖြတ်သည်
ထို့ပြင် မရဏာသန္နအခါ၌လည်း အကုသိုလ်ကံ၏အစွမ်းကြောင့် ဒုဂ္ဂတိ နိမိတ်ထင်လာစဉ် တဖန် ကုသိုလ်ဥပဃာတက ကံက ထင်လာသော ဒုဂ္ဂတိနိမိတ်ကို တားမြစ်သတ်ဖြတ်သည်၊ ယင်းသို့ တားမြစ်သတ်ဖြတ်ချက်ကြောင့် သုဂတိနိမိတ် ထင်လာ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်စေ၏
(လာ သောဏမထေရ်၏ဖခင်ဝတ္ထုကိုလည်း ထောက်လေ
ကုသိုလ်ဇနကကံ၏အစွမ်းကြောင့် လူနတ် ခန္ဓာအစဉ်ကို ရရှိလာရာ အကုသိုလ် ဥပဃာတကကံ၏ တားမြစ်နှိပ်စက်မှုကြောင့် အသက်တမ်း မကုန်မီ လတ်တလော သေရခြင်းသည် ကံတပါးကြောင့် ရလာသော ခန္ဓာအစဉ်ကို အကုသိုလ်ဥပယာတကကံက တားမြစ် သတ်ဖြတ်သည်မည်၏
(ဤအရာ၌ မြှားလွှတ်သော ဥပမာကိုလည်း ရှုလေ
ကံတပါးကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို သတ်ဖြတ်ရာ၌ (၁) သတ်ရုံသာ သတ်သော အရာ,  (၂) သတ်ပြီးနောက် တပါးသောဇနကကံကို အကျိုးပေးခွင့်ပြုသော အရာ,  (၃) သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဆက်လက်ပေးသော အရာဟု သုံးမျိုးရှိ၏
ထိုတွင် (၁) ရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ ရှေးဘဝက အမိကို သတ်ခဲ့သော အကုသိုလ်ကံကြောင့် ခိုးသားငါးရာ၏ လက်ချက်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူရခြင်းသည် ကံတပါး၏ အကျိုးကို သတ်ရုံသာသတ်၍ နောက်ထပ် အကျိုးမဆက်သော ဥပဃာတကကံ အရာ ပေတည်း
(၂) သာမာဝတီအမှူးရှိသော မောင်းမတို့သည် ရှေးဘဝ အကုသိုလ်ဥပဃာတကကံကြောင့် မီးလောင်ခံရ၍ သေဆုံးပြီးနောက် ကုသိုလ်ဇနကကံကြောင့် နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရခြင်း ဝဂ္ဂုမုဒါမြစ်ကမ်းနား၌နေသော ရဟန်းငါးရာတို့သည် ရှေးဘဝ သားမုဆိုး ဖြစ်ခဲ့စဉ်က သားငှက်တို့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သော အကုသိုလ် ဥပဃာတကကံကြောင့် ရဟန်းတု ရဟန်းယောင် မိဂလဏ္ဍိက၏ သတ်ဖြတ်မှုခံရ၍ သေဆုံးပြီးနောက် တပါးသော ကုသိုလ် ဇနကကံကြောင့် နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရခြင်း သည် မိမိက သတ်ရုံသာ သတ်၍ တပါးသော ဇနကကံကို အကျိုးပေးခွင့် ပြုသော ဥပဃာတကကံ အရာပေတည်း
(၃) ဒူသီမာရ်နတ်သည် ကကုသန် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ျာတော်ရံ အရှင်ဝိဓုရ၏ ဦးခေါင်းတော်ကို ကျောက်ခဲဖြင့်ပေါက်၏၊ ကလာဗုမင်းသည် အလောင်းတော် ခန္တီဝါဒီ ရှင်ရသေ့ကို သေကြေအောင် နှိပ်စက်၏၊ မာရ်နတ်နှင့် ကလာဗုမင်း၏ ခန္ဓာအစဉ်ကို အကုသိုလ်ကံက သတ်ဖြတ်၍ ထိုအကုသိုလ်ကံကြောင့်ပင် အဝီစိငရဲ၌ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသည် သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဆက်လက် ဆက်လက်ပေးသော ဥပဃာတကကံ အရာပေတည်း
ဒူသီမာရ်နတ်အကြောင်းအကျယ်ကို တို့၌ကြည့်
အမှတ် (၂) အခြခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က ၂)၊ အရှေ့ဒဂုံသည် အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်၊ ယောမင်းကြီးလမ်း၊ အရှေ့ဒဂုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး အောင်ချက်အမြင့်ဆုံး မြို့နယ်ဂုဏ်ဆောင် ကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ  အ.ထ.က (၂) အရှေ့ဒဂုံ
ဂနိမ်းရွာမရွာ၊ ဂနိမ်း
၁၄၂၀ (၁) ရက်
ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား (အင်္ဂလိပ်: Dwarf planet) များဆိုရာ၌ နေစကြဝဠာတွင် ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့် မားဂြိုဟ်တို့ သွားရာလမ်းကြောင်း နှစ်ခုစပ်ကြား မိုင် ၃ဝဝဝဝဝဝဝဝ ကျယ်ပြောသော လဟာပြင်ကြီးရှိ ဂြိုဟ်ကလေး ပေါင်းများစွာကို ဆိုသည်
ယနေ့အထိ ဂြိုဟ်ကလေးပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်မျှကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့ တွေ့ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်၍ နောက်ထပ်လည် အခြားဂြိုဟ်ကလေးများကို ထပ်မံတွေ့ရှိ နေရဆဲ ဖြစ်သည်
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် မည်မျှသေးငယ်ကြ သနည်းဟူမူ အကြီးဆုံးကိုပင် သာမန်မျက်စိဖြင့်ကြည့်၍ မမြင်နိုင်ချေ
အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် ကြည့်မှသာလျှင် မြင်နိုင်သည်
အကြီးဆုံးသော ဂြိုဟ်ကလေးမှာ  ဆီးရီးဖြစ်၍ အချင်း ၄၈၅ မိုင် ရှိ၏
ဂြိုဟ်ကလေးအချို့၏ အချင်းမှာ ၁ဝ မိုင်အောက်ပင် ငယ်ကြသေးသည်
အဆိုပါဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးတစ်လုံး ကြေမွသွား ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာဟန်တူသည်ဟု ရှေးက ယူဆခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် ယခုခေတ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့က အောက်ပါ အတိုင်း ယူဆကြ၏
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ယင်းတို့ တည်ရှိ ရာ နယ်အတွင်း၌ ဆွဲအားကောင်းသော မဏ္ဍိုင်တစ်ခုသာ အကယ်၍ရှိပါက ထိုကဏ္ဍိုင်၌စုပေါင်း၍ ဂြိုဟ်ကြီးတစ်လုံး ဖြစ်လာ နိုင်ဖွယ်ရှိသည်
မည်သို့ဆိုစေကာမူ ထိုဂြိုဟ်ကလေး များ ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေပုံ၏ ဇာစ်မြစ်ကိုကား မည်သူမျှ အတိ အကျ အပြည့်အစုံ မသိရသေးချေ
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးများနည်းတူပင် နေကို လှည့်ပတ်၍နေကြသည်
နေကို လှည့်ပတ်ရာ၌ ၃ နှစ်မှ ၁ဝ နှစ်အထိ အချိန်ကြာ၏
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သွားရာလမ်းကြောင်း များသည် ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်များ ဖြစ်ကြသည်
လမ်းကြောင်း၏ အစွန်းတစ်ဖက်သည် အခြားအစွန်းထက် နေနှင့် များစွာ ပိုမိုနီးကပ်လျက် ရှိသည်
အီးရော့ခေါ် ဂြိုဟ်ကလေးသည် ၂၇ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ကျ ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၁၃၈ဝဝဝဝဝ ကွာဝေးသောနေရာသို့ ရောက် လာတတ်သည်
ထိုဂြိုဟ်ကလေး ရွေ့ရှားနေပုံကိုကြည့်၍ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့သည် ကမ္ဘာမှ နေ၏အကွာအဝေးကို အကောင်းဆုံးနည်းဖြင့် တွက်ချက်ယူနိုင်ကြသည်
ထိုဂြိုဟ် ကလေးကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဘာလင်မြို့မှ ဗစ်ဆိုသူ နက္ခတ္တ ဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်
အီးရော့သည် ကျွနုပ်တို့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကဲ့သို့ အလုံးပုံမဟုတ်ဘဲ ကျောက်တုံး ကျောက်ခဲကြီးကဲ့သို့ ပုံပန်းမပြေပြစ်သည့် အစိုင်အခဲကြီးဖြစ်ကြောင်းကို ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရလေသည်
ဤအချက်ကို ထောက်သဖြင့် အခြားဂြိုဟ်ကလေးများလည်း ဤအတိုင်း ဖြစ်နိုင်စရာရှိသည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ယူဆကြသည်
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘကြည်ကို ၁၉၁၂ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ရက်နေ့တွင် ကျိုက်ထိုမြို့၌ မွေးဖွားသည်
အဖ ဦးဘိုးအင်၊ အမိဒေါ်အေးမေဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါရာ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အိုင်အက်စီတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆရာဖြစ်သင်တန်းကိုလည်း တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဘိလပ်ပြန် ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ် (အာရ်၊စီ၊အေ၊လန်ဒန်) ထံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရကာ ပါရီအမျိုးသား အဆင့်မြင့်ပန်းချီသိပ္ပံတွင် တစ်နှစ်ပညာသင်ခွင့် ရသည်
ထိုသို့ ပညာဆည်းပူးနေစဉ် ကမ္ဘာ့ပန်းချီပြပွဲကြီး "Le Sa Lon 49" တွင် ဝင်ရောက်ပြသနိုင်ပြီး လန်ဒန်၊ မွန်တီကာလိုမြို့များတွင် ကျင်းပသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင်လည်း ပါဝင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရ၍ ဖီလာဒဲလ်ဖီးရား ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် တစ်နှစ် ပညာဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် ပင်စီလ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီမဟာဝိဇ္ဇာတန်း တက်ခွင့်ရခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တော်ဝင်ပန်းချီအသင်းကြီးမှ ရာသက်ပန်အဖွဲဝင်အဖြစ် "F.R.S.A." ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာပန်းချီလောက၏ ဖခင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာရိုးရာပျော်ရွှင်မှုဆိုင်ရာ အကအခုန် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲလမ်းသဘင် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ဇာတ်၊ နိပါတ်ဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းချီကားများ၊ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး သရုပ်ဖော်ပန်းချီကားများရေးဆွဲခဲ့သည်
ခေတ်အမြင် ခေတ်အတေး ခေတ်အရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်ပန်းချီလက်ရာများကိုလည်း စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် ရေးဆွဲလေ့ရှိသည့် စွယ်စုံပန်းချီကျော်ကြီးဖြစ်သည်
၁၉၅၂ မှစ၍ ရှေးရိုးမြန်မာပန်းချီရေးနည်းကို သုတေသနပြုကာ ဖော်ထုတ်ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်
ထိုသို့ သုတေသနပြုရေးဆွဲနေဆဲ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးပြီး ပြန်ရောက်လာသည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးမှ တာဝန်ပေးချက်အရ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ ဆရာတော်ကြီး ရေးသားတော်မူသည့် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ပုံတော်များ ရေးဆွဲသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးမှာ ယခုအခါ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးကို သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲရန် ဆရာတော်ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ တရားထိုင်ခြင်း၊ ပုတီးစိပ်ခြင်း စသောကောင်းမှုကုသိုလ်ပြု၍ အထူး စိတ်ကူးစိတ်သန်းကောင်းများဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ရာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ မေတ္တာတရားတော်များကို ထင်ရှားပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၃၉ တွင် ဖွင့်လှစ်သော စစ်ကြိုခေတ် ပန်းချီပန်းပုကျောင်းတွင် နည်းပြဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်၊ ၁၉၄၁ တွင် ဖွင့်လှစ်သည့် ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီကထိက အဖြစ်လည်ကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပန်းချီပန်းပု အစည်းအရုံးများတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၀ ကြိမ်၊ စာပေလုပ်သား ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင်၊ စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ယဉ်ကျေးမှုဌာန ပန်းချီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ရိုးရာပန်းချီပညာရှင်များ အစည်းအရုံး(ဗဟို) နာယက အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး၏ထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာများကို ရန်ကုန်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်၊ တာရှ်ကင့်ပြတိုက်၊ ပီးကင်းအမျိုးသားပြတိုက်၊ ဟော်လန်နိုင်ငံ အမ်စတာဒန်မြို့ရှိ ပန်းချီပြတိုက်၊ ဗုဒ္ဓဂယာတို့တွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကြသည်
မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်တွင် စတုရန်းပေ ၃၀၀၀ ရှိ နံရံပန်းချီကားကြီးမှာ ဆရာ့အား ကမ္ဘာကျော်စေသည့် မြန်မာမှုသရုပ်ဖော် လက်ရာမွန် ပန်းချီကားကြီးဖြစ်သည်
ဗိုလ်တထောင်ဘုရား၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်တို့တွင်လည်း သမိုင်းဝင် ဆီဆေးပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
မိတ္ထီလာဝန်ဇင်းဟိုတယ်၊ ကမ်းနားလမ်းဟိုတယ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် နံရံပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
ထိုခေတ် ထိုအခါက ရွှေသွေးဂျာနယ်၊ တေဇရုပ်စုံ စသည့် အပတ်စဉ် နှင့် လစဉ်ထုတ် အစိုးရ စာစောင်များတွင် ပန်းချီဦးဘကြည်၏ လက်ရာနှင့် သရုပ်ဖော်တင်ဆက်ပုံများမှာ အထင်ကရ ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၁ ရာစု မြန်မာနိုင်ငံရှိ အရွယ်ရောက် လူကြီးပိုင်း အများစုမှာ ပန်းချီဦးဘကြည် လက်ရာများ ဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်အထိ ဆရာကြီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားခဲ့ပါသည်
ဆရာကြီးဦးဘကြည်သည် ၁၅ရက်၊ဧပြီလ၊၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ညနေ ၆နာရီ ၅၅မိနစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ဇနီး ဒေါ်တင်မေ (ပညာရေးတက္ကသိုလ် ငြိမ်း) နှင့် သား ၂ဦး၊ သမီး ၁ဦး၊ မြေး ၆ဦးတို့ ကျန်ရစ်ပါသည်
ကင်ဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆင်အိုးဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်အိုးဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၀ ဦး၊ မ ၁၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်
ဝက်ကိုက်ချောင်းရွာ၊ ဝက်ကိုက်ချောင်း
ဗလရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bala)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂန့်ကော်ရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
မုံရွာ ဦးတင်ရွှေကို ၁၉၃ဝ_ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘပို အမိ ဒေါ်သောင်းတို့မှ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကိုးတန်း(ခိုးသန်း) ရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၅ဝ-ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်ဟောင်းလည်းဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရာတွင် တတ်သိပညာရှင်အဖွဲ့မှနေ၍ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗဟို ကော်မတီဝင်တဦး အဖြစ်၊ မန္တလေးတိုင်း စည်းရုံးရေးမှူး တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်
၁၉၅ဝ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အတွင်း ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေး ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုတွင် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်
မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၆ဝ မှ ၇၆ ခုနှစ်အထိ သံရုံးတရုံးတွင် ဘာသာပြန် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်
၁၉၆ဝ မှ ၆၃ ခုနှစ်များ အတွင်း ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ဦးဆောင်ခဲ့သော ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်ခရိုင် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ယူခဲ့သည်
ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း နှင့် အတူတွဲလုပ်ရာမှ ဆရာကြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရန် ကြိုးစား အားထုတ်ပြီး ဆရာကြီး အကြောင်း ဆောင်းပါး အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်
ရှေ့နေ လောကတွင် ကျော်ကြားသော ပုဂ္ဂိုလ် တဦးဖြစ်၍ ရှေ့နေ အသင်းတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်
မုံရွာ တင်ရွှေ အမည်ဖြင့် ‘ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ’ စာအုပ်ကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
မဆလခေတ် ၁၉၈၃ - ၈၄ မှာ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားတွေ အဖမ်းဆီး ခံရတဲ့အခါတွင် (ပဲခူးရိုးမက ရောက်လာတဲ့) ရဲဘော် အားလုံးရဲ့ တရားခံ အကျိုးဆောင် အဖြစ် တရားရုံးတော်မှာ ရဲဝံ့ပြောင်မြောက်စွာနဲ့ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့တဲ့ ပြည်သူ့ ဘက်တော်သား တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံတွင် စစ်ပြီးခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများနှင့် လက်တွဲပြီး တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ရှေ့နေ အသင်းမှာလည်း တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်
NLD စတင် တည်ထောင်စဉ်က ဗဟို ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် တဦးဖြစ်ကာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော အတတ်ပညာရှင် ၁၄ ဦးတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်
မန္တလေးတိုင်း NLD တာဝန်ခံ ဖြစ်ပြီး၊ အဖွဲ့ချုပ်၏ တာဝန်များကို တက်ကြွစွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉ဝ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ပြည်သူလူထုအား မငြိမ်မသက် ဖြစ်စေရန် လုပ်ဆောင်မှုနှင့် စင်ပြိုင် အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတို့ကြောင့် နဝတက ထောင်ချခဲ့သည်
ထောင်ဒဏ်ကို နောက်ပိုင်းတွင် နဝတက ထပ်၍ တိုးခဲ့သည်
ဦးတင်ရွှေအား မည်သည်ထောင်တွင် ထားသည်ကို မသိခဲ့ရချေ
၁၉၉၇ ခုနှစ် အတွင်းတွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် ၂ ကြိမ်တိုင်အောင် ဆေးဝါး ကုသ ပေးခဲ့ရသည်ဟု နဝတက ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်
ဤသို့ နဝတ စစ်အာဏာရှင်များ၏ ဖမ်းဆီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခြင်း ခံနေရာက ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဦးတင်ရွှေ (မုံရွာ) သည် အသက် ၆၇ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ သူရဲကောင်း ပီသစွာ ကျဆုံးသွားခဲ့သည်
မုံရွာ တင်ရွှေ ဆိုတာ အများ ပေးတဲ့ ကလောင် နာမည်ပါ
ကျနော်တို့က အမည်ရင်း အတိုင်း ‘ကိုတင်ရွှေ’ လို့ဘဲ ခေါ်ပါတယ်
သူကလဲ ကျနော့်ကို နာမည်ရင်း အတိုင်း ‘ကိုဝင်းဖေ’ လို့ပဲ ခေါ်ပါတယ်
သူက မုံရွာက ဆိုပေမယ့် ကျနော် မန်းတက္ကသိုလ်ကို ရောက်တဲ့ နှစ်မှာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်က ပြောင်းလာ တာပါ
ကျနော်က မြင်းခြံက ဆယ်တန်း အောင်လာ ခဲ့တာပါ
သူ ဘယ်ဘာသာ ယူလို့ ဘယ်အတန်းတွေ တက်နေမှန်း ခု စာရေးမယ်လို့ စဉ်းစားတော့မှ တယောက်နဲ့ တယောက် ကျောင်းစာ ကိစ္စတွေ ဘာမှ မပြော ခဲ့ဖူးတာကို ပြန်ပြီး စဉ်းစား မိပါတယ်
ကျောင်းသားက ကျောင်းစာ မပြောရင် ဘာပြောကြသလဲ ဆိုတော့ ကျောင်းသား ဘဝနဲ့ ပညာရေး ဘဝ နိမ့်ကျ နေပုံ၊ နယ်တွေမှာ မိဘတွေက ပြည်တွင်း စစ်ဒဏ်ကြောင့် ဒုက္ခ ရောက်နေ ကြပုံတွေ ကိုပဲ ဆွေးနွေး မိကြ ပါတယ်
စစ်တပ်မှာ တပ်ရင်း တခုရဲ့ စရိတ်က မကွေး ကောလိပ်လို ကောလိပ်ကျောင်း တကျောင်းရဲ့ စရိတ်ထက် ကုန်ကျ နေပါတယ်
ပညာရေး စရိတ်ထက် စစ်ရေး စရိတ်က ကြီးလေးနေပါတယ်
ပြည်တွင်းစစ် ဒဏ်တွေကြောင့် ဖြစ်ရတာ တွေပါ
မုံရွာသား တယောက်ကို တွေ့ရင် အခြား တယောက်ဟာ မြင်းခြံသား ဖြစ်ဖို့ များပါတယ်
မြင်းခြံသား တွေနဲ့ မုံရွာသားတွေ အတွဲ များပါတယ်
စရိုက် တွေလည်း တူကြပါတယ်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ရောက်သွားရင် မုံရွာ - မြင်းခြံသား တွေဟာ ရန်ကုန်က ကျောင်းသား တွေနဲ့ နေထိုင် ဆက်ဆံပုံ ခြားနား ကြတာတွေ ပိုပေါ်လွင် ပါတယ်
ကိုတင်ရွှေက ရုပ်ရော စရိုက်ပါ အညာသား ပုံစံပါ
အောက်သားတွေက ကျနော်တို့ကို အလက်စန္ဒြားဒူးမားရဲ့ ‘သူရဲကောင်း သုံးယောက်’ ဝတ္ထုထဲက ‘ဂေါ်စတွန် နယ်သားတွေ’ လို့ ခေါ်လေ့ ရှိပါတယ်
အင်္ဂလိပ်လို ပြောတော့ ခံသာတာပေါ့
အမှန်ကတော့ တောက တက်လာတဲ့ လူလည်တွေလို့ ပြောတာပါပဲ
ကိုတင်ရွှေက အသားညိုညို၊ အရပ် ခပ်ပျပ်ပျပ်၊ မျက်မှန်နဲ့ပါ
ဗိုလ်အောင်ကျော် ရုပ်မျိုးပါ
မျက်နှာမှာ ပြုံးယောင်ယောင် ရှိပေမဲ့ ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ခဲ ပါတယ်
ကျနော်တို့ အတူ သွားလာ နေပေမဲ့ ကိုသာနိုး၊ ကိုဘဂျမ်း (တင်မိုး)၊ ကိုမိုးသူ တို့နဲ့ ကျနော်တို့ နေသလို ဖက်လှဲတကင်း နေလေ့ မရှိပါဘူး
မုံရွာသား တော်တော်များများက အဆို အက အတီး အမှုတ်၊ အဟော အပြော ဝါသနာ ထက်သန် ကြပါတယ်
ကိုတင်ရွှေ တယောက် ကတော့ အဲဒါတွေ ဘာမှ မလုပ်ပါဘူး
ဒါပေမဲ့ စိတ်ထိခိုက် လွယ်ပြီး ခံစားမှု ပြင်းပါတယ်
မန်း တက္ကသိုလ် အကြိုပွဲတော်မှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်နဲ့ လူစုံ တက်စုံ ပါစေချင် လို့တဲ့ …
ပွဲဆပ်ကော်မတီ တွေမှာ ဆိုရှယ်လစ် ကျောင်းသား ဒီအက်စ်အို တွေကို သူက ဖိတ်ခေါ် ထည့်သွင်း ထားပါတယ်
သဘောတရား အရ ကောင်းပါရဲ့
ဒါပေမဲ့ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အချိန် မျိုးတွေမှာ အကျပ် ကိုင်ပြီး ပွဲပျက်အောင် လုပ်တာမျိုး ခံရတော့ သူမျက်ရည် ကျပါတယ်
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်မှာ ဗိုလ်အောင်ကြီး ခလောက် ဆန်ပြီး ဒေါ်စုကို ဝန်းရံနေတဲ့ ကွန်မြူနစ် တွေကို ထုတ်ပေး ရမယ်လို့ ညီညွှတ်ရေး ပျက်မတတ် လုပ်ကြံ ခံရတဲ့ အခါ မှာလဲ သူခံပြင်းပြီး မျက်ရည် ကျခဲ့ ရှာတယ်လို့ ကြားသိ ရပါတယ်
ခု ဒါတွေ ပြန်တွေးမိတော့ လူထု အပယ်ခံ တွေကို ကိုယ်က သဘောထား ကြီးကြီးနဲ့ မြောင်းပုပ်ထဲက ဆယ်တင် ခဲ့ပေမဲ့ အဆယ် မတော်ရင်လဲ ဒုက္ခ ပေးတတ် ပါကလားလို့ သင်ခန်းစာ ယူမိ ပါတယ်
ကျနော်တို့ ဗိုလ်အောင်ဆန်းဟာ ဗမာ့ သမိုင်းမှာ ဘေးရောက် သွားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် တွေကို ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး အတွက် သဘောထား ကြီးကြီးနဲ့ ပြန်လည် သိမ်းသွင်း ခဲ့ဖူးတယ်
ဒေါက်တာ ဘမော် ဆိုရင် သခင် အောင်ဆန်း အတွင်းရေးမှူး လုပ်တဲ့ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးက ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးမှာ “ဒေါက်တာ ဘမော် အို့ - အို့၊ မီးဒုတ် မီးဒုတ် ရှို့ - ရှို့” လို့အော်ပြီး ဖြုတ်ချ ခဲ့တာပါ
ဘကြီး ဘဖေ ဆိုရင် ဆရာကြီး မှိုင်းက “တောင်ကျရေ နွားနှစ်ကောင် မဝ သလိုပ၊ မောင်ဘဖေ ငါးထောင် ရသောကြောင့်” လို့ ကော်တုပ် ခံခဲ့ရပြီး ဝံသာနု အရေးတော်ပုံကြီးရဲ့ ဘေးကို ရောက်သွား သူပါ
ဦးဘဖေဟာ အခွင့်အရေးတွေ အလွဲသုံးစား လုပ်တာ လက်ပူး လက်ကြပ် လုပ်တာ အမိ ခံခဲ့ရလို့ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ကပဲ ထုတ်ပယ် ပစ်ခဲ့ရ ပါတယ်
ဒေါက်တာ ဘမော် ကတော့ မဆိုးပါဘူး
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး လုပ်ကြတာကို သိပေမယ့် လုံးဝ သစ္စာ မဖောက်ခဲ့ ရှာပါဘူး
သဘောထား ကြီးတဲ့ အလုပ်တွေဟာ ကောင်းပေမယ့် သတိကြီးကြီး ထားရမှာပါ
ဒုက္ခ ပေးရင် ဗိုလ်အောင်ကြီးလို လူတွေက အလွန် ဆိုးပါတယ်
ကိုတင်ရွှေ မျက်ရည် ကျခဲ့ရ လောက်အောင် ဆိုးခဲ့တာ ခုတော့ သမိုင်းက ရက်တိုတိုလေး အတွင်းမှာပဲ ဘယ်သူ ဘီလူးမ၊ ဘယ်သူ မိခင်ရင်း ဆိုတာ ခွဲခြား ပြသွား ခဲ့ပါပြီ
ကိုတင်ရွှေမှာ တခု ထူးခြားတာက ကျနော်တို့နဲ့ တွဲနေတုန်းက တွေ့မြင်ရ သလောက် ဆိုရင် လုံးဝ အသောက်အစား အပျော်အပါး မရှိ၊ လူကြီးဆန်ဆန် နေတတ်တဲ့ စရိုက်ပါပဲ
သူနဲ့ ကိုသာနိုးနဲ့ ဆိုရင် ရွယ်တူတွေပါ
တခါတလေ ကိုသာနိုးက သူ့ကို ‘ဘော်ရွှေ’ လို့ အမှတ်မထင် ခေါ်လိုက် တတ်ပါတယ်
“ဘာလဲဗျ ဘော်ရွှေ ဆိုတာ …” လို့ ကျနော်တို့ မေးတော့ နှစ်ယောက်လုံး စပ်ဖြဲဖြဲပဲ လုပ်နေ ကြပါတယ်
ဘေးလူ တယောက်က “ဘော်လ်ရှီဗစ် တင်ရွှေ …” ပေါ့ဗျာလို့ ဝင်ဖြေ ပါတယ်
ဟုတ်လေသလား မသိပါ
ရွယ်တူ သူငယ်ချင်းတွေ ဖြစ်ပေမယ့် ကိုသာနိုးနဲ့ ကျနော်တို့၊ တကသရဲဘော်၊ တပ်ဦး ရဲဘော်တွေကို ကိုတင်ရွှေက ဆူပူ ကြိမ်းမောင်း တတ်တာတွေ ရှိပါတယ်
တခါက တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ည ပွဲတော်တခုမှာ ကျနော်တို့ တတွေ စစ်ကိုင်း တောင်ရိုးမှာ ခပ်ထွေထွေနဲ့ သီဆို ကခုန် နေကြ ပါတယ်
ကိုတင်ရွှေနဲ့ ကိုဘဂျမ်း (တင်မိုး) တို့က မသောက်မစားတဲ့ လူမင်းသားတွေပါ့
ကျနော်တို့ကို ဆူပူ ကြိမ်းမောင်းပြီး ထမင်းဆိုင်မှာတောင် ကျနော်တို့နဲ့ အတူမစားပဲ တခြား စားပွဲမှာ ခွဲစား ပါတယ်
တက္ကသိုလ် တွေမှာ အဲဒီတုန်းက ကျောင်းသား ညီညွှတ်ရေး တပ်ဦး (Student United Front - အတိုကောက် SUF) ဆိုတာ ရှိပါတယ်
ကိုတင်ရွှေက တခါတလေ ရန်ကုန်မူနဲ့ ဆပ်ဖ်လို့ပြောရင် ဘာပြောမှန်း မသိလိုက် ပါဘူး
ကျနော်တို့က ကျောင်းသား သစ်တွေကိုး
တဖက်က ခေါ်တာက မြေပေါ် ကွန်မြူနစ် (ပမညတ အဖွဲ့) က မွေးထားတဲ့ ကျောင်းသားတွေတဲ့
ကျနော့်ကိုတော့ ဘယ်အဖွဲ့ကမှ မွေး မမွေး မသိခဲ့ရိုး အမှန်ပါ
ကိုယ်မသိဘဲနဲ့ အမွေး ခံနေရ သလားတော့ မသိပါ
ဒါပေမဲ့ စစ်စုံထောက် မှတ်တမ်း တွေမှာတော့ အမှန်အတိုင်း ပါနိုင် ပါတယ်
တခြား တဖက်မှာ ရွေးကောက်ပွဲ အမြဲ ရှုံးနေတဲ့ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်း ကတော့ (Democratic Student Organization အတိုကောက် DSO ) ပါတဲ့
ဖဆပလ အစိုးရ အဖွဲ့ထဲက ဆိုရှယ်လစ်တွေ မွေးထားတာလို့ အဆို ရှိပါတယ်
ဒါတွေ အားလုံး အကြောင်းကို မောင်သာရရဲ့ “ကျဉ်တုပ်ခံဝံ့၊ မခံဝံ့” ဝတ္ထုမှာ ဖတ်ကြည့် ပါလေတော့
ကျနော် တက္ကသိုလ် ရောက်စက ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ရုံးခန်း၊ ဝါးကပ် တဲလေးကို နေ့စဉ်လောက် သွားပြီး စာနယ်ဇင်းတွေ ဖတ်ပါတယ်
ကိုအောင်ဆန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ကိုအောင်ကျော်တို့ သမိုင်းနဲ့ ကျနော်တို့က ကြီးပြင်း လာခဲ့ရတာ မဟုတ်လား
တကသမှာ ရုပ်ပုံဆိုလို့ သခင် ဗဟိန်းရဲ့ ပုံလေး တပုံပဲ ရှိပါတယ်
ဒါပေမဲ့ ကျနော်က ကျေးတောသား တယောက် နတ်ကွန်း နတ်စင် သွားသလို သွားနေ ခဲ့တာပါ
တကသ ရုံးခန်းမှာ တံမျက်စည်း လှည်းတယ်
စားပွဲကြီးပေါ်မှာ ဆေးတွေ၊ စုတ်တွေ ညစ်ပေ နေတာ တွေ့ရင် ဆေးကြော သန့်ရှင်းတယ်
စုတ်တွေ ညစ်ပတ်အောင် အမြဲ လုပ်သူက ခုအခါ ပန်းချီဆရာ အမည်ခံနေတဲ့ ဒါရိုက်တာ မောင်မိုးသူပါ
တကသထဲက လူတွေနဲ့လည်း ကျနော် ဘယ်သူနဲ့မှ မသိပါဘူး
ထောက်လှမ်းရေး လုပ်နေ သလားလို့ အထင်ခံရ နိုင်တာလဲ ကျနော် သတိ မထားခဲ့ပါဘူး
ဒါပေမဲ့ ကိုတင်ရွှေ တကသ အတွင်းရေးမှူး အရွေးခံရတဲ့ နှစ်မှာပဲ ကျနော်လဲ မယောင်မလည်နဲ့ တကသ စာကြည့်တိုက်မှူး ရာထူးကြီးကို ရလိုက် ပါတော့တယ်
၁၉၅၈ ရောက်တော့ မောင်သာနိုး၊ မောင်မိုးသူတို့နဲ့ တခါ အမှုဆောင် ထပ်ဖြစ် ပြန်ပါတယ်
အဲဒီနှစ်က စစ်အစိုးရ စပြီးတက်တဲ့ အိမ်စောင့် အစိုးရ ခေတ်ဆိုတော့ ပွဲကြမ်းတဲ့ နှစ်ပါပဲ
ကိုတင်ရွှေနဲ့ အမှုဆောင် အဖွဲ့မှာ ပါဝင် နေစဉ်မှာပဲ ပွဲတော်တွေ တော်တော်များများ ဖြစ်ပါတယ်
အမှုဆောင်တွေ ဘယ်သူတွေ ဆိုတာ
စကားလွန်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
တခါးရင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tahkaryin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၁၂ ဦး၊ မ ၄၉၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ယမင်း (ယမင်းရုပ်) ဆိုသည်မှာ ကြိုးဆွဲပြီး ကဟန်အမူအရာ ပုံဖော်နိုင်သော မင်းသမီးရုပ်သေးရုပ် ဖြစ်သည်
မြန်မာ့ ရုပ်သေးရုပ် ရုပ်စုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
အခြားသော ရုပ်သေးများမှာ မြင်းရုပ်၊ မျောက်ရုပ်၊ ဇော်ဂျီရုပ်၊ ဘီလူးရုပ်၊ မင်းသားရုပ်၊ အထိန်းတော်ရုပ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (အင်္ဂလိပ်: Kachin Independence Army; ကချင်: ShangLawt Hpyen; အတိုကောက် KIA)သည် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့၊ တပ်မတော်(KIO)အဖွဲ့၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်
၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၄-ခုနှစ်တွင် အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆို၍ နှစ်ဘက် အပစ်အခတ် ရပ်စဲခဲ့သည်
အပစ်ရပ်ပြီးနောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ KIA ထိန်းချုပ် ဒေသများတွင် စစ်ရေးပဋိပက္ခတချို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၇ နှစ်ကြာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၁-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့မှ စတင်၍ တိုက်ပွဲများ ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးလည်း ပျက်ပြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂွမ်မော် ဖြစ်သည်
ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) ကို ၁၉၆၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ရက်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တွင် စတည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်း တွင်ထားရှိခဲ့သည်
ပထမဆုံး KIA စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ လထော်ဇော်ဆိုင်း ဖြစ်သည်
၁၉၇၀ အစောပိုင်း ကာလများ၌ KIAသည် ဗကပ၊ မဆလ များနှင့်ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ပြီး တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ်ထံမှ လက်နက်အကူအညီ ရယူကာ တပ်မတော်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၉၄တွင် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် ဒေသတွင်း ဖွံဖြိုးရေးများ၊ မူယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေး စစ်ဆင်ဆင်ရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အစိုးရ၏ လက်နက်ကိုင်များ နယ်ခြါးစောင့်တပ် (BGF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် သဘောတူညီမှု မရခဲ့ပေ
ထိုစဉ်မှ စစ်​ရေး တင်းမာမှုများ ရှိခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၁တွင် ၁၇နှစ်ကြာ အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး မှာ ပျက်သုန်းခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင် ဖြစ်သည်
၂၀၂၁ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစပြီးအာဏာသိမ်းစစ်တပ်နှင့် KIA တို့တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲအကြိမ်၁၀၀ထက်မနည်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ကချင်ပြည်နယ် ဒေါ့ဖုန်းယမြို့နယ်ခွဲရှိ အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ တပ်စွဲထားသည့် အလောဘွမ်ဗျူဟာကုန်းတပ်စခန်းကို KIA တပ်မဟာ (၅) လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများက မတ်လ ၂၅ ရက် မနက် ၅ နာရီလောက် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်
စစ်ကောင်စီသည်KIAသိမ်းထားသောအလောဘွမ်စခန်းကိုပြန်လည်သိမ်းရန်အတွက်အင်အားအလွန်အကျွံသုံးကာတိုက်ခိုက်ခြင်း၊လေကြောင်စစ်ဆင်ခြင်း၊လက်နက်ကြီများနှင့်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်
သို့သော်ယခုတိုင်kiaကထိန်းချုပ်ထားစဲဖြစ်၏
ကချင်ပြည်နယ်တွင်ရှိသောမြို့နယ်များရှိစစ်စခန်းများအားkiaမှသိမ်းပိုက်ခဲ့၏
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်NLDအစိုးရလက်ထက်(၂၀၁၅-၂၀၂၀)ခုနစ်အတွင်းစစ်တပ်နှင့်kia တို့ထိတွေ့တိုက်ပွဲတစ်ပွဲမျှပင်မဖြစ်ပွားခဲပေ
စစ်တပ်သည်ထိုကာလအတွင်းKIA တပ်နှင်တိုက်ပွဲအနည်းငယ်ခန့်သာဖြစ်ပွားခဲသည်
၂၀၁၈မှ၂၀၂၀အောက်တိုဘာလလယ်ခန့်အထိရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင်ရက္ခိုင့်တပ်မတော်AA၊အာရကန်ရိုဟင်ဂျာကယ်တင်ရေးတပ်မတော်ARSA၊တပ်များနှင့်စစ်တပ်တို့အပြင်းပြင်းအထန်ထန်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲသည်
KIA သည် တပ်မဟာ ၁၀ခုဖြင့် လှုပ်ရှားနေသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်
တပ်မဟာ တစ်ခုတွင် စစ်သည်အင်အား ၁၂၀၀ အထက် ၁၈၀၀ အောက်ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်းအင်အားမှာ ၂၅၀ အထက် ၄၀၀ အောက်ဖြစ်သည်
တပ်မဟာ ၁ ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ပူတာအိုအမှတ် ၂ တပ်မဟာ ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှ တနိုင်းဒေသအမှတ် ၃ တပ်မဟာ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ဗန်မော်ခရိုင်အမှတ်၄ တပ်မဟာ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ရှမ်မြောက် အနောက်ဘက်အမှတ် ၅ တပ်မဟာ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ဝိုင်းမော် အနီးနှင့် ဌာနချုပ်အနီးအမှတ် ၆ တပ်မဟာ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ​​မြောက် ရှ​မ်းမြောက်အမှတ် ၇ တပ်မဟာ ၏ လှုပ်ရှာ​းနယ်မြေမှာ ပန်ဝါ ​​​ဖြစ်အမှတ် ၈ တပ်မဟာ၏လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ မိုးကောင်း မိုးညင်းအမှတ် ၉ တပ်မဟာ ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ဖားကန့်အမှတ် ၁၀ တပ်မဟာ၏ လှုပ်ရှားနယ်မြေမှာ ရှေ့ ရှမ်းမြောက်
ဖနော်ဟဲရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpanawhe)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၀၁ ဦး၊ မ ၁၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၇၄ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
ဥဒိဿာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Okedeikthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘို့လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟင်လုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊ ဟင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၆ ဦး၊ မ ၁၀၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပ်တွန်သည် ကိန်းပြည့်ဝက်စပင် ရှိသော အခြေခံအမှုန်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး နျူကလီးယား အပြင်းစက်၏ သက်ရောက်မှု မခံရသော ဖှာမီယွန်များ ဖြစ်သည်
အကြောင်းမှာ ကွာ့ခ် များရှိသကဲ့သို့ အရောင်ဓာတ် မရှိသောကြောင့်
သို့ဖြင့် အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုးအနက် ဒြပ်ဆွဲမှု၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက် တို့နှင့်သာ လက်ပ်တွန်တို့က သက်ရောက်မှု ရှိသည်
လက်ပ်တွန်များကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်းတို့မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ လက်ပ်တွန်များ(နျူထရီနိုများ)ဖြစ်သည်
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များသည် အခြားအမှုန်များဖြင့် စုဝေး၍ အက်တမ်နှင့် ပိုစီထရိုနီယမ်ကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းအမှုန်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်
သို့သော် နျူထရီနိုများသည် လျှပ်ဓာတ်၊ အရောင်ဓာတ် ကင်းမဲ့လျက် ဒြပ်ထုလည်း သုညနီးပါးသာ ဖြစ်၍ အခြားအရာများဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု နည်းသည်
လူသိအများဆုံးသော လက်ပ်တွန်မှာ အီလက်ထရွန်ဖြစ်သည်
လက်ပ်တွန်တွင် မျိုးအစား(ရနံ့) ခြောက်မျိုးရှိပြီး မျိုးဆက် ၃ ခုခွဲခြားထားသည်
ပထမမျိုးဆက်မှာ အီလက်ထရွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး အီလက်ထရွန်နှင့် အီလက်ထရွန် နျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်
ဒုတိယမှာ မျူယွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး မျူယွန်နှင့် မျူယွန် နျူထရီနိုတို့ ပါဝင်သည်
တတိယမျိုးဆက်မှာ တောနွယ်ဝင်လက်ပတွန်များဖြစ်ပြီး တောနှင့် တောနျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များတွင် အီလက်ထရွန်သည် ဒြပ်ထုအနည်းဆုံးဖြစ်သည်
ပိုမိုလေးလံသည့် မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များသည် အမှုန်ပြိုကွဲမှုဖြစ်စဉ်မှတဆင့် အီလက်ထရွန်နှင့် နျူထရီနိုများအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားကြသည်
ထို့ကြောင့် အီလက်ထရွန်များသည် ငြိမ်မှုရှိပြီး စကြဝဠာအတွင်း အတွေ့ရအများဆုံးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်ဖြစ်သည်
မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များကိုမူ (အာကာသရောင်ခြည်များရိုက်ခတ်ခြင်း၊ အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ စသည့်) စွမ်းအင်မြင့် ထိမှန်မှုများတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်
လက်ပတွန်များ၏ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိများမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ စပင်နှင့် ဒြပ်ထု တို့ဖြစ်သည်
လက်ပတွန်များသည့် ကွာ့ခ်များကဲ့သို့ အားပြင်းအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု မရှိပါ
သို့သော်လည်း အခြေခံအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများဖြစ်သော ဒြပ်ဆွဲအား၊ (လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များဆိုလျှင်) လျှပ်စစ်သံလိုက်အားနှင့် နျူကလီးယားအားပျော့များဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု ရှိကြသည်
လက်ပတွန် ရနံ့ တစ်ခုခြင်းစီတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်အမှုန်များ ရှိကြပြီး ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များ ဟုခေါ်သည်
ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များသည် သက်ဆိုင်ရာလက်ပတွန်များဖြင့် နှုတ်လက္ခဏာဆောင်ပမာဏရှိသည့် တူညီသောဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်
အချို့သော သီအိုရီများအရ နျူထရီနိုများတွင် ဆန့်ကျင်အမှုန်မရှိဟုဆိုသည်
သို့သော်လည်း မည်သည့်အဆိုက မှန်ကန်သည်ဆိုသည်ကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ
လက်ပတွန်များသည် စံပြုရူပဗေဒမော်ဒယ်တွင် အရေးပါသော အမှုန်များဖြစ်သည်
အီလက်ထရွန်များသည် ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များနှင့်အတူ အက်တမ်များကို ဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များဖြစ်သည်
အက်တမ်များတွင် အီလက်ထရွန်များအစား မျူယွန်သို့မဟုတ် တောအမှုန်များဖြင့် အစားထိုးခြင်းဖြင့် ထူးခြားအက်တမ်များကို ဖန်တီးပြုလုပ်နိုင်သည်
လက်ပတွန်-ဆန့်ကျင်လက်ပတွန် စုံတွဲဖြင့်လည်း ပိုစီထရွန်နီယမ် ဟူသော ထူးခြားအက်တမ်ကို ဖန်တီးနိုင်သည်
ထူးခြားအက်တမ်များသည် သဘာဝအတိုင်း မတည်ရှိနိုင်ဘဲ အချိန်တိုအတွင်း ပြိုကွဲသွားလေ့ရှိသည်
ရင်ရှန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinshan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉ ဦး၊ မ ၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
အရွက်မှာ မဟူရာပိန်းရွက်နှင့်တူသည်
အပင်သေး၍ အရွက်တချပ်တည်းရှိသည်
အမြစ်တစ်လုံးတည်း ရှိ၍ အရိုးကို ဆိတ်သော် နို့စေးယိုထွက်သည်
ဖင်လင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpinlin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ဆဟောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆဟောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၀၄ ဦး၊ မ ၆၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
ထင်းဇင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ထင်းဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သက်သေသက္ခိ၊ မရှိစကား၊ တရားမအောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
သက်သေမရှိပါက တရားရှုံးသည်
ဝက်တီဂမဘူတာ (သီဟိုဠ်: වත්තේගම දුම්රිය ස්ථානය) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မတလီရထားလမ်းကြောင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကိုလံဘိုခံတပ်ဘူတာမှ  ၆၂ ခုမြောက်ဘူတာဖြစ်သည်
ဤဘူတာသည် အလယ်ပိုင်းစီရင်စု၊ ကန်ဒီခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်
ကိုလံဘိုခံတပ်ဘူတာမှ ၁၃၃ ကီလိုမီတာ (၈၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကန်တီဘူတာမှ ၁၈.၂ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ကန်ဒီမှ မတလီသို့ ရထားလမ်းခွဲတစ်ခု ဖောက်လုပ်ပြီးနောက် ၁၈၈၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်တွင် ဤဘူတာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဤဘူတာကို မူလက ထိုဒေသရှိ လက်ဖက်နှင့် ကိုကိုးသီး စိုက်ပျိုးရေးတိုးတက်မှုအတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၀၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ကိုကိုးစေ့ ၁၀၀၀ တန် (၂၂၀၀၀၀၀ ပေါင်) နှင့် လက်ဖက် ၃၆၃၀ တန် (၈၀၀၀၀၀၀ ပေါင်) ထွက်ရှိခဲ့ကာ ဤဘူတာမှတစ်ဆင့် သယ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
ဝက်တီဂမဘူတာသည် B369 (Pitiyagedera - Wattegama - Iriyagastenne) လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး တမလီမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၅၁ ကီလိုမီတာခန့် (၉၄ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ မင်းသန်းကျေးရွာအုပ်စု (Min Than)၌ တည်ရှိသည်
ပညာရေး✍️အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း(၁၉၉၄-၂၀၁၉)အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း(၂၀၁၉)
သခွတ်ပင်သည် အသုရာနတ်ပြည်၏ အထိမ်းအမှတ် သစ်ပင်အဖြစ် ကျမ်းဂန်များတွင် ထင်ရှားသည်
ကျမ်းဂန်အဆိုအရ ဘုရားအလောင်း မာဃလုလင်သည် သိကြားဖြစ်သောအခါ ရှိရင်းသိကြားကို တာဝတိံသာမှပယ်ချလိုက်ရာ မြင်းမိုရ်တောင်ခြေရှိ အသုရာ ပြည်သို့ရောက်လေ၏
အသုရာပြည်၏ အခင်းအကျင်းတည်နေပုံသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ရာ အသုရာနတ်တို့၏စိတ်၌ အသုရာ ပြည်ကို တာဝတိံသာဟုပင်ထင်မှတ်နေကြ၏
သခွတ်ပင်များပွင့်ချိန်ရောက်မှ ပင်လယ်ကသစ်ပွင့်ရာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မဟုတ်မှန်းသိသဖြင့် တာဝတိံသာ သို့ စစ်ချီတက်တိုက်ခိုက်ကြလေသည်
ယင်းသို့ နှစ်စဉ် သခွတ်ပွင့်ချိန်တွင် စစ်ချီတက်ရာ၌ မြည်သောအသံကိုမိုးထစ်ချုန်းသည်ဟု ပြောလေ့ပြောထရှိလေသည်
ထိုကြောင့် သခွတ်ပင်သည် မိုးဦးကာလ၌ ပွင့်သည်ဟု ယူရာသည်
သိကြား နှင့်အသူရာတို့ သခွတ်ပွင့်ချိန်စစ်ခင်းကြပုံကို တေးရေး မြို့မငြိမ်းက "သခွတ်ပန်းရုပ်ရှင်"၏ ဇာတ်ဝင်သီချင်းဖြစ်သည့် "ကသစ်ပန်းသခွတ်ပန်း" အမည်ဖြင့် ခေတ်စမ်း သီချင်းတစ်ပုဒ်တေးပြုစပ်ဆိုဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရာ နာမည်ကြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ခဲ့သည်
သခွတ်ပင်သည် နွေအခါ၌ အရွက်ကြွေသော အရွယ်အလတ်စား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်
မလွှပင်၊ ကြောင်လျှာပင်တို့ကဲ့သို့ ဗစ်နိုးနီးယားစီအီး (Bignoniaceae) မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၏
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဒိုလီချန်ဒရုန်းကရစ္စပါ ဟုခေါ်သည်
သခွတ်ပင်သည် ပေ ၄ဝ မှ ၆ဝအတွင်းမြင့်သည်
ပါဠိဘာသာဖြင့် ဃောသာချဟုခေါ်သည်
ယင်းမှာ ဃောကြေ၍ သာချမှ သခွတ်ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်
သခွတ်နှစ်မျိုးရှိသည်
သခွတ်ဖိုနှင့် သခွတ်မဖြစ်သည်
သခွတ်ဖို၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ စတီရီယိုစပါမံပါဆိုနာတမ် (Stereospermum personatum) ဟုခေါ်၍ သခွတ်မကို ဒိုလီချန်ဒရုန်းစပါသာဆီး (Dolichandrone spathacea) ဟုခေါ်သည်
သခွတ်ဖိုပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ တွေ့ရ၍ သခွတ်မပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌ တွေ့ရသည်
သခွတ်ပင်များကို အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ ပျဉ်းမနား၊ သံတွဲမြို့များ၌ တွေ့နိုင်သည်
သခွတ်ပင်၏အရွက်သည် အလျားသုံးလက်မခန့်ရှိ၍ အဖျားချွန် သည်
တစ်ခါတစ်ရံ အရွက်နှုတ်ခမ်းသားသည်ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေတတ်သည်
အရောင်သည် စိမ်းရင့်ရောင်ပြောင်လက်နေသည်
ဇူလိုင်လမှအောက်တိုဘာလအတွင်း အပွင့်များပွင်သည်
သခွတ်ပွင့်သည် မလွှပွင့် ကဲ့သို့ အဝကား၍ နံနက်စောစောအချိန် အပင်မှကြွေကျလေ့ရှိသည်
အနီရောင် အဆင်းရှိသောအပွင့်ပွင့်သည့် သခွတ်ပင်မျိုးလည်းရှိသည်ဟု ဆေးကျမ်းများ၌ ဆိုသည်
မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအရ သခွတ်ပွင့်အနီအဖြူ နှစ်မျိုးစလုံးပင် ချိုဖန်ခါးရသာရှိ၏
အစာကိုပွစေတတ်၏
သွေးသလိပ်ကိုနိုင်၏ ဟုဆိုသည်
သခွတ်ပွင့်ကို ပြုတ်သုတ်ချက်စားလျှင် အသံပျက်သူတို့ အသံ ထွက်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်
သခွတ်ပွင့် ကို ပြုတ်သုတ်၍ ဖြစ်စော၊ ကြော်၍ဖြစ်စေ စားသုံးကြသည်
သောမတ် အယ်လ်ဗာ အက်ဒီဆင် (အင်္ဂလိပ်: Thomas Alva Edison)သည် အမေရိကန် တီထွင်သူ၊ သိပ္ပံပညာရှင်နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
သောမတ် အက်ဒီဆင်အား ၁၈၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် မီလန်၌ မွေးဖွားသည်
အက်ဒီဆင်ကို ငယ်စဉ်၌ စာသင်ကျောင်းသို့ပို့ရာ အဆင်မပြေလှသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက သူ့ကို နေအိမ်မှာပင် စာသင်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်
သူဖတ်ရန်အတွက် စာအုပ်များကို သတင်းစာရောင်း၍ရှာဖွေဝယ်ယူခဲ့ရသည်
အက်ဒီဆင်သည် သိလိုမြင်လိုစိတ် ပြင်းပြသည့် ကလေးသူငယ် တစ်ဦးဖြစ်သည်
အမြဲလိုပင် အရာဝတ္ထုများ မည်သို့ဖြစ်တည် ပြောင်းလဲ လှုပ်ရှားနေသည်ကို သူသိချင်နေသည်
သူ့မိခင်က နေအိမ်၌ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းတစ်ခု ထူထောင်ပေးထားသည်
သူ့လက်တွေ့ခန်းထဲတွင် သူတီထွင်ထားသည့် အရာများ အတော်များများကို တွေ့ရှိရသည်
အက်ဒီဆင်၏ လူသိအများဆုံး တီထွင်မှုမှာ လျှပ်စစ်မီးလုံး ဖြစ်သည်
ထိုခေတ် ထိုအခါက နေအိမ်များ၌ ဓာတ်ငွေ့ သို့မဟုတ် ရေနံဆီမီးအိမ်များ သုံးစွဲနေချိန်ဖြစ်သည်
ဈေးသက်သာသော လျှပ်စစ်မီးကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အလင်းရောင်ရရှိရေး သူအကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားခဲ့သည်
ဇွဲဖြင့် တီထွင်ခြင်းကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လျှပ်စစ်မီးခလုတ် ဖွင့်လိုက်ရုံမျှဖြင့် အချိန်မရွေး လျှပ်စစ်မီး အလင်းရောင် ရရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်
သူသည် ပထမဆုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကို တည်ထောင်ပြီး နယူးယောက်မြို့၌ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် စက်ရုံဖွင့်လှစ်သည်
အက်ဒီဆင်သည် ရုပ်ရှင်ကင်မရာကိုလည်း တီထွင်သည်
ယနေ့ခေတ် လူနေအိမ်နှင့် စာသင်ကျောင်းများတွင် မြင်တွေ့ရသည့် လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ စက်အများအပြားမှာ သူ့အတွေး၊ သူ့တီထွင်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်
တီထွင်အောင်မြင်မှုဟူသည် ၁% သော ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုနှင့် ၉၉% သော ချွေးထွက်မှုတို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်ဟု အက်ဒီဆင်က ဆိုသည်
လူသားအကျိုးပြု လုပ်ငန်းများကို တီထွင်သူ သောမတ် အက်ဒီဆင်သည် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်တွင် နယူးဂျာစီပြည်နယ် ဝက်စ်အေရိန့်၌ ၁၉၃၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ယနေ့ခေတ်လူ့ဘောင်လောကကို သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင်၏ တီတွင်ပြုလုပ်ခဲ့မှုများက နက်နဲစွာအကျိုးပြုနေလေသည်
သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင် ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ မီလန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
အက်ဒီဆင်သည် ရှမွေလအိုဂဒင်အက်ဒီဆင်ဂျူနီယာ နှင့် နန်စီမက်တီအဲလီယော့ထ် တို့၏သတ္တမမြောက်ရင်သွေးဖြစ်ပြီး မောင်နှမမျာအနက် အငယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်
သူ၏မိဘများမှာ လူလတ်တန်းစား ပညာတတ်များဖြစ်ကြသည်
အက်ဒီဆင် ၇ နှစ်သားအရွယ်ရောက်သော် ဖခင်မှာ Fort Gratiot စစ်တပ်စာတိုက်တွင် သွားရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသောကြောင့် မိသားစုတစ်ခုလုံး မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ ဟူရွန်ဆိပ်ကမ်း Port Huron သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရလေသည်
Port Huron တွင်အက်ဒီဆင် ကျောင်းစတက်ခဲ့သည်
စာသင်ခန်းထဲတွင် အရွယ်အမျိုးမျိုးသော ကျောင်းသား ၃၈ ယောက်နှင့်အတူ ပညာသင်ကြားရလေသည်
သူ၏ ဆရာ၊ ဆရာမများက အက်ဒီဆင်အား ဉာဏ်အထိုင်းဆုံးကျောင်းသားအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်
အကယ်၍သာ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ စိတ်ပညာ တိုးတက်မှုများ ထိုခေတ်အချိန်က ရှိခဲ့ပါလျှင် အက်ဒီဆင်သည် ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) ရောဂါလက္ခဏာ ခံစားနေရသော ကလေးငယ်တစ်ဦးမှန်းသိခဲ့ကြပေလိမ့်မည်
နားအကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းမှုကြောင့် အက်ဒီဆင် သည် ကျောင်းသင်ခန်းစာများကို လေ့လာဆည်းပူးရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းခေါ်ချိန်မမှန်သော ကျောင်းပြေးလေးဖြစ်ခဲ့ပြီး သူ၏မိခင်က ကျောင်းမှထုတ်ကာ အိမ်မှာပင် စာသင်ပေးခဲ့လေသည်
အိမ်တွင် စာအုပ်၊ စာပေများစွာကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်
အက်ဒီဆင်သည် စာကိုအာသာငမ်းငမ်းဖတ်တတ်သူဖြစ်လေသည်
သူ၏မိခင်က ကျမ်းစာသင်ပေးခဲ့သလို ဖခင်ဖြစ်သူက ဂန္ဓဝင်စာပေများကို ဖတ်ရှုရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်
အားပေးအားမြှောက်ပြုသည့်အနေဖြင့် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖတ်ပြီးသွားတိုင်း အက်ဒီဆင်အား ၁ဝ ပြား ဆုချလေသည်
မကြာမီမှာပင် အက်ဒီဆင်ဆိုသော ကလေးငယ်သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို အထူး စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်များကို အထူး နှစ်ခြိုက်ခဲ့လေသည်
ကဗျာများကို ပြန်လည်ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် စာဖတ်ခြင်းသည် သူ၏ အနှစ်သက်ဆုံးအရာများဖြစ်ခဲ့သည်
အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် Gibbon's Rise And Fall Of The Roman Empire, Sears' History Of The World, and Burton's Anatomy Of Melancholy, The World Dictionary of Science , ESifh Practical Chemistry စာအုပ်တို့ကိုဖတ်ရှုလေ့လာပြီးဖြစ်နေလေသည်
သူသည် နယူတန်၏ရူပဗေဒနိယာမများ၊ သင်္ချာနှင့် ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များကိုလည်း အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့သည်
သူသည် Grand Trunk Railway ဘူတာရုံ၌ သတင်းစာများ၊ သကြားလုံး နှင့်မုန့်များရောင်းခြင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်ကသူ၏အသက်မှာ ၁၂ နှစ်သာ ရှိသေးသည်
နေအိမ်မြေအောက်ခန်းထဲတွင် ဓာတုဗေဒဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုပြုလုပ်ကာ စမ်းသပ်လေ့လာမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်
မြေအောက် ဓာတ်ခွဲခန်းမှထွက်လာသော အနံ့ဆိုးများကို သူ၏မိခင်က သည်းမခံနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေချိန်တွင် ဘူတာရုံ၌ ကုန်ရထားအလွတ်တစ်ခုကို သူ၏ဓာတ်ခွဲခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခွင့်ရခဲ့သောကြောင့် အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ အားလပ်ချိန်များအား ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်သာ အချိန်ကုန်လေ့ရှိသည်
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲပင် Grand Trunk Herald ဟုအမည်ပေးထားသော အပတ်စဉ်သတင်းစာတစ်စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်
ပြည်တွင်းစစ် မတိုင်မီအချိန်က   လင်ကွန်း နှင့် ဒေါက်ကလပ်စ် တို့၏ စကားစစ်ထိုးပွဲများကို ထည့်သွင်းရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သဖြင့် သူ၏သတင်းစာမှာ ရောင်းကောင်းခဲ့သည်
တစ်နေ့လျှင် သတင်းစာရောင်းရငွေမှာ ၁ဝ ဒေါ်လာနှင့်အထက်ရှိလေသည်
အသက် ၁၄နှစ်အရွယ် မီးရထားဘူတာရုံ၌အလုပ်လုပ်နေစဉ် အက်ဒီဆင်၏ဘဝ တစ်မျိုးတစ်မည်ပြောင်းလဲရန်အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်
မီးရထားလာနေစဉ် ပြေးလွှားကစားရင်း မီးရထားလမ်းပေါ်သို့ ပြုတ်ကျသော မီးရထားရုံပိုင်ကြီး၏ ရင်သွေးတစ်ဦးအား အက်ဒီဆင် ကယ်တင်ခဲ့ရာမှ ရုံပိုင်ကြီး က ကျေးဇူးဆပ်သောအားဖြင့် ကြေးနန်းရိုက်နည်းပညာကို သင်ပေးခဲ့လေသည်
ကြေးနန်းရိုက်နည်းပညာတတ်မြောက်ပြီး နောက် ၁၈၆၂ မှ ၁၈၆၈ အတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်အလယ်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း၊ ကနေဒါ နိုင်ငံတို့ နှင့် နယူးအင်္ဂလန်နိုင်ငံများသို့ ကြေးနန်းရိုက်သူအဖြစ် လှည့်လည်ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်အတောအတွင်း အက်ဒီဆင်သည် သတင်းပို့သောစာသားများကို အလိုအလျောက် ရိုက်နှိပ်ပေးသည့် ကြေးနန်းရိုက်ကိရိယာကို တီထွင်ခဲ့လေသည်
၁၈၆၉ တွင် သူ၏တီထွင်မှုဖြစ်သော ကြေးနန်းရိုက်ခြင်းနှင့် စာသားများကိုပုံနှိပ်ပေးခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး အသုံးပြုနိုင်သော စက်ကိရိယာမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီး အမြောက်အမြား တီထွင်ထုတ်လုပ်လာရသောကြောင့် အက်ဒီဆင်သည် အလုပ်မှထွက်ကာ စီးပွားဖြစ် တီထွင်ခြင်း ကိုအချိန်ပြည့်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နယူးဂျာစီ ရှိ နယူးဝပ်ခ်တွင် သူ၏အလုပ်ရုံကို ထပ်ဖွင့်နိုင်ခဲ့လေသည်
Edison universal Stock Printer, the automatic telegraph တို့အပြင် အခြားပုံနှိပ်ကြေးနန်းစက်များကိုလည်း နယူးဝပ်ခ် တွင် တီထွင်ထုတ်လုပ်နိင်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်ကာလတွင်ပင် အက်ဒီဆင်သည် Mary Stilwell နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
၁၈၇၅ တွင် အက်ဒီဆင်သည် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကို စတင် ရင်ဆိုင်စ ပြုလာရပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းအသစ်တစ်ခု နှင့် စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံတစ်ခု တည်ဆောက်ပေးရန် သူ၏ဖခင်အား အကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်
၁၈၇၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် အလုပ်ရုံအသစ်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး သူ၏လုပ်ငန်းစပ်တူရှယ်ယာများဖြစ်သော Charles Batchelor နှင် John Kruesi တို့နှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ခဲ့လေသည်
ထို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်အက်ဒီဆင်သည်အကြီးမားဆုံးသောအောင်မြင်မှုကိုရရှိခဲ့ပြီး Wizard of Menlo Park ဟူသော ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
၁၈၇၇ တွင် အက်ဒီဆင်သည် တယ်လီဖုန်းစကားပြောခွက် နှင့် စပီကာ တို့တွင် ယခုလက်ရှိအချိန်ထိတိုင်အောင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော carbon-button transmitter ကိုတီထွင်ခဲ့လေသည်
ထိုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ပင် သံဖြူသတ္တုပြား ဓာတ်စက် ကိုလည်းတီထွင်ခဲ့သည်
၁၈၇ဝ နှစ်များနှောင်းပိုင်းကာလများတွင် J.P Morgan, the Vanderbilts နှင့် အက်ဒီဆင် တို့သည် အက်ဒီဆင်လျှပ်စစ်မီးကုမ္ပဏီ (Edison Electric Light Company) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
၁၈၇၉ တွင် အက်ဒီဆင်တီထွင်သော လျှပ်စစ်မီးသီးကို ပြည်သူလူထုထဲတွင် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်
၁၈၈၂ တွင် မက်ဟက်တန် central power system ကို ကြီးကြပ်ပေးရသည်
၁၈၈၃ တွင် အက်ဒီဆင် ၏ အင်ဂျီနီယာတစ်ဦးဖြစ်သော William J.Hammer က electron tube ကိုစူးစမ်းရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်
ထိုရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို Edison effect ဟူ မူပိုင်ခွင့်ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၁၈၈၄ တွင် အက်ဒီဆင်၏ ဇနီးဖြစ်သူ မေရီသည် သူ့အား ရင်သွေး ၃ယောက်တို့နှင့်အတူထားရစ်ကာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လေသည်
၁၈၈၆ တွင် အက်ဒီဆင်သည် Mina Miller နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး နယူးဂျာစီပြည်နယ် West Orange တွင် ဓာတ်ခွဲခန်းအသစ်တည်ထောင်ကာ သုတေသနပြုလုပ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုဓာတ်ခွဲခန်းအလုပ်ရုံတွင် အလုပ်သမားအယောက် ၆ဝ-ခန့် ခန့်ထားပြီး ထိုများပြားလှသောအလုပ်သမားများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသည်
အလုပ်သမားအသစ်တစ်ဦးက အက်ဒီဆင်အားအလုပ်ရုံစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများကိုမေးသောအခါ “ဒီနေရာမှာ ဘာစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းမှမရှိပါဘူး
ကျွန်တော်တို့တတွေအားလုံး တစ်စုံတစ်ခုကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်အောင် ပြုလုပ်နေကြခြင်းဖြစ်တယ်” ဟု အက်ဒီဆင်ကပြန်ဖြေခဲ့လေသည်
West Orange တွင်နေထိုင်စဉ်အတွင်း အက်ဒီဆင်သည် စီးပွားရေးဈေးကွက်အတွက် ဓာတ်စက်များ၊ Kinetoscope , batteries, electric pen, mimeograph , microtasimeter တို့ကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်
၁၉၁၃ တွင် အက်ဒီဆင်သည် ပထမဦးဆုံး အသံထွက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၁၅ တွင် US Navy Consulting Board ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရာထူးခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
အက်ဒီဆင်သည် တီထွင်မှုပေါင်း ၁၀၀ဝ ကျော်ကို မူပိုင်ခွင့် ရခဲ့လေသည်
အက်ဒီဆင်၏တီထွင်မှုများသည် လိုအပ်ချက်အရ နည်းပညာအသစ်များဖြင့် တီထွင်မှုများဖြစ်သကဲ့သို့ ရှာဖွေစမ်းသပ်ရင်း မတော်တဆတွေ့ရှိမိသော တီထွင်မှုများလည်း ပါဝင်ပေသည်
သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင်သည် နယူးဂျာစီ ပြည်နယ် West Orange ၌ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ရုပ်အလောင်းအား သူ့၏အိမ်နောက်ဖေး၌ မြုပ်နှံခဲ့သည်
အက်ဒီဆင်၏တီထွင်မှုများသည် ယနေ့ခေတ်မျက်မှောက်ကာလ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အလွန်အကျိုးကျေးဇူးများလှပေသည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဒုတိယအကြိမ် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြန်သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဒုတိယအကြိမ် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လွှတ်ခဲ့သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ အဓမ္မနေအိမ်သို့ပြန်ပို့ပြီး တတိယအကြိမ် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်
ဝက်ရူးရွာ၊ ယိုးဆနွင်း
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ပရိယတ္တိဗဟုလပုဂ္ဂိုလ်၊ ပညတ္တိဗဟုလပုဂ္ဂိုလ်၊ သဇ္ဈာယဗဟုလပုဂ္ဂိုလ်၊ ဝိတက္ကဗဟုလပုဂ္ဂိုလ်၊ ဓမ္မဝိဟာရီပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး “ဓမ္မဝိဟာရီပုဂ္ဂိုလ်”ဖြစ်ရန် ကျင့်သုံးဖို့ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ သည်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အထက်သုတ်ပါ ပုဂ္ဂိုလ် (၅)မျိုးကိုပင် တဆင့်တိုး၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
နစ်တန်းဒိုး ကုမ္ပဏီသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်လူသုံးကုန်နှင့် ဗီဒီယိုဂိမ်း ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်
တိုကျိုမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်
နစ်တန်းဒိုးသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် မာရီယို၊ The Legend of Zelda နှင့် ပိုကီမွန် တို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားပြီး ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို ထုတ်လုပ်ဖန်တီးခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်သည်
ကုမ္ပဏီကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖူဆဂ်ဂျိရို ယာမအုချိ (Fusajiro Yamauchi) က တည်ထောင်ခဲ့သည်
မူလက ဟနဖုဒဟု ခေါ်သည့် ဖဲကစားနည်းတွင် အသုံးပြုသည့် ကဒ်များကို လက်ဖြစ် (လူဖြင့် ပြုလုပ်) ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ဖြစ်သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တက္ကစီဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ love hotels များ စသည်တို့ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအသေးများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အများ၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့သည် ယခင်က တီထွင်ပြုလုပ်မှုများကို စွန့်လွှတ်ကာ ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဗီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ် ရောက်သောအခါတွင် နစ်တန်းဒိုးသည် အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် အဓိကဌာနခွဲများကို တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အဆုံးတွင် အရှိန်အဝါအကြီးမားဆုံး လုပ်ငန်းနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ ၃၇ဘီလီယံကျော် ဈေးကွက်တန်ဖိုးရှိလာခဲ့ပြီး တန်ဖိုးအရှိဆုံးကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
နစ်တန်းဒိုးကို ကတ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ် ဖုဆဂျရိုယာမအိချိသည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘလ၊ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
ကုမ္ပဏီသည် ကျိုတိုတွင် အခြေစိုက်ပြီး လုပ်ငန်းသည် ဟနဖုဒ (hanafuda) ကတ်များကို ထုတ်လုပ်ပြီး ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခဲ့သည်
လက်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ကတ်များသည် မကြာမီပင် လူသိများထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယာမအိချိသည် အကူများကို ငှားရမ်းကာ ကတ်များကို များစွာထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းခဲ့သည်
ကုမ္ပဏီကို ပုံမှန်ပင် ယာမအုချိ နစ်တန်းဒိုး နှင့် ကုမ္ပဏီလိမိတက်ဟု အမည်တပ်ကာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
၎င်းသည် ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် Nintendo Playing Card Co.Ltd ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြန်သည်
နစ်တန်းဒိုးသည် ကတ်များထုတ်လုပ်မှုကို ဆက်လက်ကာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး “Nintendo Cup” ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်
နစ်တန်းဒိုး(Nintendo) ဟူသည့် စကားလုံးကို “Leave luck to heaven” ဟု ဘာသာပြန်နိုင်သည်
ဓနု(ဂရိ: Τοξότης, "Toxotes", လက်တင်: Sagittarius; သင်္ကေတ: ♐) သည် နဝမရာသီဖြစ်သည်
ကြာသပတေးဂြိုဟ်သည် ဓနု၏ ရာသီခွင်ဖြစ်သည်
နိုဝင်ဘာလ(၂၃)ရက်မှ ဒီဇင်ဘာလ(၂၁)ရက်အတွင်း မွေးဖွားသူများသည် ဓနုရာသီဖွားများဖြစ်ကြသည်
သိရှိမှုအရဓနုရာသီဖွားများသည် လူများကိုကူညီပေးရန် လူလောကသို့ရောက်ရှိလာသူများဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးသည် အောင်မြင်သော၊ အများအကျိုးပြုသော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများနှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များကို အသိအမှတ်ပြု ချီးမြှင့်သည့် အရာဖြစ်သည်
ဩစတေးလျအစိုးရ၏ အကြံဉာဏ်ဖြင့် ဩစတေးလျဘုရင်မ ဒုတိယ အဲလိဇဘတ်မှ ၁၉၇၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်တွင် စတင်ပေးသနားခဲ့သည်
သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးမတိုင်မီက သြစတြေးလျနိုင်ငံသားများသည် ဗြိတိသျှဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့ကြသည်
၁၉၈၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အော်ဒါဆုလက်ခံသူများသည် သြစတြေးလျသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးအဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဤအဖွဲ့အစည်းသည် သြစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းကို အဓိကထား၍  ဩစတေးလျ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်များအား ကူညီပေးရန် ကြိုးပမ်းသည်
အဖွဲ့အစည်းသည် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်အများစုသည် အိမ်ထောင်စုအမည်များမဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အလှူငွေများ ပါဝင်နေသော်လည်း အမှာစာဖြင့် ဂုဏ်ပြုသူများကို အသိပညာပေးနိုင်ရန်လည်း ကြိုးပမ်းနေပါသည်
အသင်းအဖွဲ့၏ ဌာနခွဲများကို သြစတြေးလျ၏ ပြည်နယ်နှင့် နယ်မြေ အားလုံးတွင် တွေ့နိုင်သည်
Australian campaign medalsOrders, decorations, and medals of AustraliaAustralian Honours Order of PrecedenceAustralian knights and damesLiving Australian knights and damesCommonwealth realms orders and decorationsOrder of CanadaOrder of New ZealandOrder of the British Empire
ဖက်ဇ် အယ်လ် ဘာလီ သည် မော်ရိုကိုနိုင်ငံ ဖက်ဇ်မြို့ရှိ ရှေးအကျဆုံး တံတိုင်းကာရံထားသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်
ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီသည် အေဒီ ၇၈၉ မှ ၈၀၈ ခုနှစ်အတွင်း အိုင်ဒရီဇစ် မင်းဆက်၏ မြို့တော် အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော အယ်လ် ကာရိုရင်း တက္ကသိုလ် ရှိသည့် အတွက် ထင်ရှားသည်သာမက ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီသည် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၅၆,၀၀၀ ဦး ရှိသော ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ကားမရှိသည့် မြို့ပြ အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်
ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီအား ဖက်ဇ်မြို့ဟောင်း (မယ်ဒီနာအော့ဖ် ဖက်ဇ်) အမည်ဖြင့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်
ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ သတ်မှတ်မှုတွင် ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီ၏ မြို့ပြ အဆောက်အဦးများသာ မကပဲ တံတိုင်း အပြင်ဘက်ရှိ ထိုနေရာအား ကောင်းမွန်စွာ မြင်နိုင်မည့် ကြားခံဒေသကို ထိန်းသိမ်းရန် အတွက်ပါ ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ဖက်ဇ်အယ်လ်ဘာလီ၊ ဖက်ဇ် ဂျေဒစ် နှင့် ပြင်သစ်တို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗေးလ်နိုဘယ် သို့မဟုတ် မြို့သစ်သည် ဖက်ဇ်၏ အဓိက ဒေသ ၃ ခု ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ဦးဓမ္မသာရ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ မိုးကုတ်ဝိပ္ပဿနာရိပ်သာကိုတည်ထောင်ခဲ့သော ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး မိုးကုတ်ဝိပ္ပဿနာအဖွဲချုပ် နာယကဆရာတော်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၃၄၆ (၁) ရက်
ဈေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ပုန်းညက်ကျေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုန်းညက်ကျေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၀ ဦး၊ မ ၁၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်ယားရွာ၊ ကန့်ကော်တော
ငမြင်းချောင်းရွာ၊ ဓဓဓားမြချောင်းဓ
ညနေ ဆိုသည်မှာ နေ့တနေ့၏ အချိန်အပိုင်းအခြားတစ်ခု ဖြစ်ကာ၊ နံနက်နှင့် ဆန့်ကျက်ဘက် ဖြစ်သည်
မွန်းလွဲပိုင်းပြီးဆုံးချိန်မှ ညကာလ စတင်ချိန်အပိုင်းခြားသည် ညနေဖြစ်သည်
တိကျသည့် ညနေအချိန် အစနှင့်အဆုံးမှာ ယဉ်ကျေးမှု၊ တည်နေရာနှင့် နှစ်အလိုက် ပြောင်းလဲမှုများ ရှိသည်
ညနေအချိန်၏ တိုတောင်းသည့် အစောပိုင်းအချိန်အပိုင်းအခြားသည် နေဝင်ဆည်းဆာအချိန် ဖြစ်သည်
နာရီအချိန်များဖြင့် သေချာတိကျစွာ သတ်မှတ်ထားမှု မရှိပေ
သို့သော်လည်း ညနေအချိန်အား ညနေ ၆ နာရီမှ ညအချိန် (သို့မဟုတ်) အိပ်ချိန်မတိုင်မီဟု များသောအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိကြသည်
ညနေတွင် လူအများ အလုပ်ဆင်းကြသည် ဖြစ်ရာ၊ မြို့ကြီးများတွင် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်
ညနေနှင့် ည အချိန်ကာလ နှစ်ခုကြားတွင် နေဝင်ဆည်းဆာနှင့် နေဝင်ရီတရော ဟူ၍ ရှိသေးသည်
နေအေးချိန်ဟုလည်း သုံးတတ်ကြသေးသည်
ကင်ဆူဟျောန်း(ကိုရီးယား: 김수현; ဟန်ဂျာ: 金秀賢; ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ဖွား)သည် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားသရုပ်‌ဆောင်ဖြစ်ပြီး သူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သည့် Dream High (၂၀၁၁)၊ Moon Embracing the Sun (၂၀၁၂)၊ My Love from the Star (၂၀၁၃)၊ The Producers (၂၀၁၅) ဇာတ်လမ်းတွဲနှင့် ရုပ်ရှင်ကားများဖြစ်သည့် The Thieves (၂၀၁၂)၊ Secretly, Greatly (၂၀၁၃) နှင့် စစ်မှန်သော (၂၀၁၇) တို့ဖြင့် ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်
ကင်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Gallup Korea's Actor of the Year ကိုရရှိခဲ့သည်
သူသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဖို့စ်မဂ္ဂဇင်း၏ ကိုရီးယား ဩဇာကြီးမားသော ကိုရီးယားကျော်ကြားသူများစာရင်းတွင် စတုတ္ထနေရာချိတ်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်၍ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယနှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမနေရာတို့တွင် ရရှိခဲ့သည်
ဖို့စ်စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၏ အာရှထုတ်ဝေမှုတွင် ကင်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၏ 30 under 30 စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်
အာရှတခွင်တွင် သူ၏ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ၏ အောင်မြင်မှုသည် သူအား ထိပ်တန်းဟေးလျူကြယ်ပွင့်(top Hallyu star) ဖြစ်စေခဲ့သည်
အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကင်၏ မိခင်သည် သူ၏ တသီးတသန့်နေလိုသော အမူအကျင့်ကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အကူအညီဖြစ်စေရန် သရုပ်ဆောင်အတန်းများကို တက်ရန် အားပေးခဲ့သည်
သူ၏ဖခင် ကင်‌ဂျောင်ဟွန်းသည် ၁၉၈၀-ခုနှစ်များက "Seven Dolphins" ဂီတအဖွဲ့မှ အဓိက အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ကင်သည် ချောင်အန်းတက္ကသိုလ်၏ ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာန(Flim and theater Department)တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၌ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကင်၌ ကင်ဂျူန(အဆို‌တော်) အဖေတူမအေကွဲ ညီမရှိသည်ဟု ထုတ်ဖော်​ပြောဆိုခဲ့သည်
သူ၏ ဝမ်းကွဲညီအကိုတော်သူ လီ‌ဆာရန်း(မူရင်းအမည် လီဂျေယန်း) ရိုက်ကူးခဲ့သော Real (2017) တွင် နောက်ဆုံးပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်
ကင်သည် သူ၏ ပထမဆုံးသော သရုပ်ဆောင်ဘဝကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထုတ် မိသားစု ဟာသဇာတ်မြူးဖြစ်သော Kimchi Cheese Smile ဇာတ်လမ်းတွင် ဇာတ်ပို့နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် KBS မှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော Jungle Fish ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် ဖြစ်ရပ်မှန်ပေါ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုဇာတ်လမ်းကြောင့် ကျောင်းတွင်းအနိုင်ကျင့်များကို အရေးယူခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းသည် Peabody Award အပါအဝင် ဆုတချို့ကို ရရှိခဲ့သည်
နှစ်ဝက်လောက်အကြာတွင် ကင်သည် အစားအစာကိုအခြေခံသော ရုပ်သံအစီအစဉ်ဖြစ်သော Delicious Quiz (also known as The Taste of Life)တွင် အစီအစဉ်မှူးများထဲက တစ်ယောက်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဟုခေါ်သော Cherry Blossom ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် နမ်ကွန်ဆန်းရိုက်ကူးသော Worst Friends ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး Mise en Scène Short Film Festival တွင် ပြသခဲ့ရာ လူမှုရုပ်ရှင်ကဏ္ဍတွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆု ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် SBS ရုပ်သံမှ Father's House ဇာတ်လမ်းကို စစ်ပြန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ချိုင်မင်ဆိုနဲ့အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ထိုနှစ်တွင်ပဲ Mnet's Boys & Girls Music Countdown တွင် Kara အဆိုတော်အဖွဲ့မှ ဟန်ဆောင်ယွန်းနှင့်အတူ ပူးတွဲအစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ကင်သည် Will It Snow for Christmas နှင့် Giant ဇာတ်လမ်းတွဲတို့တွင် အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တို့၏ ငယ်ဘဝကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ သူ့အားလူသိများလာစေခဲ့သည်
ထို့ပြင် Giant ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် SBS Drama Awards ၏ အကောင်းဆုံးသရုပ်ဆောင်သစ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူငယ်ဂီတဒရာမာအမျိုးအစားဖြစ်သော Dream High တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ လူတိုင်ကြား၌ ကင်၏အမည်သည် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွင် သူသည် တောသားလူရိုးဘဝမှ ဂီတပါရမီ ထူးချွန်မှုကို ထုတ်ပြနိုင်သူတစ်ဦးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုဒရာမာဇာတ်လမ်းကို ပြည်တွင်း၌ကြည့်ရှုနှုန်း မြင့်မားခဲ့ပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားထိပါ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်
ထို့ပြင် များစွာသော နိုင်ငံတကာဆုများလည်း ရရှိခဲ့သည်
ကိုရီးယားအိုင်ဒဲလ်တစ်ယောက်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခန်းများတွင် မင်းသားသစ်ဖြစ်သော ကင်သည် ဇာတ်လမ်းအတွက် လိုအပ်သော အခန်းများကို ဆွဲထုတ်ပြီး JYP Entertainment တွင် သုံးလမျှ သီဆိုမှုနှင့် အကကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်
သူသည် ထိုဇာတ်လမ်းအတွက် "Dreaming" သီချင်းအား တကိုယ်တော်နှင့် ဇာတ်လမ်းအမည်နှင့် သီချင်းဖြစ်သော "Dream High" ကို အခြားသော သရုပ်ဆောင်များနှင့်တွဲဖတ်၍ ဇာတ်ဝင်တေး ၂ ပုဒ်ကို သီဆိုခဲ့သည်
ကင်သည် Moon Embracing the Sun ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ငယ်ရွယ်‌သူဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သော လီဝမ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ အောင်မြင်မှု အမြင့်ဆုံးထိပင် ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထိုရုပ်သံဇာတ်လမ်း၏ ကြည့်ရှုနှုန်းမှာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် ၄၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းရရှိခဲ့သဖြင့် "နိုင်ငံတော် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ" ဟုသော အမည်ပင် ရရှိခဲ့သည်
ကင်သည် ရိုးရာသီချင်းကြီးပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော "Only You" နှင့် ခေတ်ပေါ်ပုံစံဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော "Another Way" ဇာတ်ဝင်တေးနှစ်ပုဒ်ကို ထိုဇာတ်လမ်းတွဲအတွက် သီဆိုခဲ့သည်
သူ၏ ကျော်ကြားမှုကြောင့် ထုတ်ကုန် ၁၇ မျိုးအတွက် ထုတ်ကုန်အမှတ်တံဆိပ် ထောက်ခံချက်အတွက် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး စံချိန်သစ် တင်နိုင်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် သူသည် Best TV Actor award ကို 2012 Baeksang Arts Award တွင် ရရှိခဲ့သည်
ထိုဆုကို စစ်ပြန် ဩဇာကြီးမားသည့် သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် Han Suk-kyu, Shin Ha-kyun နှင့် Cha Seung-won တို့ကို ကျော်ဖြတ်ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ကင်က "ဆုရရှိတဲ့ အတွက် အလွန်ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်
ဒါပေမယ့် ကျွန်တော် ရှက်လည်းရှက်မိပါတယ်
အိမ်စာတွေအများကြီး ရနေသလိုပဲ
ဒီဆုနဲ့ထိုက်တန်တဲ့ ပိုကောင်းတဲ့ သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာစေဖို့ ကျွန်တော် ဆက်ပြီးကြိုးစားသွားပါ့မယ်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်
Ocean Eleven ၏ ကိုရီးယားပုံစံဇာတ်ကားဟု မီဒီယာများက အမွှန်းတင်ကြသော The Thieves ရုပ်ရှင်တွင် နာမည်ကြီးရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်များနှင့်အတူ ပထမဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်
လတ်မှတ်အစောင်ရေ ၁၂.၉ မီလီယံကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး ကိုရီယားရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးရရှိခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ် ကင်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ကြောင်နေသူတစ်ဦးအဖြစ် စိမ့်ဝင်နေသော မြောက်ကိုရီးယား သူလျှိုအဖြစ် ဟန်၏ Covertness ဝပ်တွန်းစီးရီးကို ရုပ်ရှင်အဖြစ်ရိုက်ကူးထားသော Secretly, Greatly ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုရုပ်ရှင်သည် များစွာသော စံချိန်တို့ကို ချိုးဖျက်နိုင်ခဲ့ရုံမျှမက ‌ထိုနှစ်၏ box office တွင် အ‌အောင်မြင်ဆုံးသော ရုပ်ရှင်တွေထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုရုပ်ရှင်ကားကြောင့် ကင်သည် 50th Grand Bell Awards တွင် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်သစ်ဆုနှင့် 50th Baeksang Arts Awards တို့ကို ရရှိခဲ့သည်
Kim won Best New Actor awards at the 50th Grand Bell Awards and the 50th Baeksang Arts Awards.၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၄ ခနှစ် အစောပိုင်းကာလတွင် ကင်သည် SBS ၏ စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည့် My Love from the Star ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသမီး ဂျွန်ဂျီဟွန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွဲအတွက် ဇာတ်ဝင်တေးနှစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "In Front of Your House" နှင့် "Promise" သီချင်းနှစ်ပုဒ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် တရုတ် အွန်လိုင်းရုပ်ရှင်ဝဘ်ဆိုဒ်ဖြစ်သော iQiyi တွင် ကြည့်ရှုသူ ၃ ဘီလီယံကျော်ရှိခဲ့ပြီး ထိုရုပ်ရှင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သော ဖက်ရှင်၊ မိတ်ကပ်နှင့် စားသောက်ဆိုင်မှအစ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်
ထို့ပြင် ကင်သည် အာရှတခွင်တွင် အကြီးအကျယ် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ထုတ်ကုန် ၃၅ မျိုးအတွက် အလိုရှိဆုံးသော အမှတ်တံဆိပ်ထောက်ခံပေးသူထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၇ ကြိမ်မြောက် Korea Drama Awards တွင် ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲများအတွက် အမြင့်ဆုံးဆုဖြစ်သော ဒေးဆန်းဆု(သို့မဟုတ် "Grand Prize") ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ထိုနှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကင်သည် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲတော်နှစ်ခုကို တက်ရောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ နန်ကျင်းမြို့၌ ကျင်းပသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် နွေရာသီ လူငယ် အိုလံပစ်အားကစားပွဲတော်၏ ဖွင့်ပွဲတွင် များစွာသော အနုပညာရှင်များနှင့်အတူ တရားဝင်သီချင်းဖြစ်သော "Light up the Future" သီချင်းကို သီဆိုခဲ့သည်
သူသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ချွန်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာရှ အားကစားပွဲတော်၏ ဖွင့်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
သူသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဂျန်ဒေါင်ဂန်း၊ ကိုရီးယား အော်ပရာအဆိုတော် အန်ဆွတ်ဆန်းနှင့် နိုင်ငံ ၄၅ ခုမှ လူပုဂ္ဂိုလ်မျနှင့်အတူ "One Asia" စကားလက်ဆောင် ပေးပို့သည့် ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် KBS ရုပ်သံဌာနမှ ရိုက်ကူးသော The Producers ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွဲမှာ My Love From the Star အား ရေးသားခဲ့သူ စာရေးဆရာ ပတ်ဂျီအွန်းမှ ရေးသားခဲ့သော ဇာတ်လမ်းလည်း ဖြစ်သည်
ထိုရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲသည် ပြည်တွင်းပရိသတ် ကြည့်ရှုနှုန်း အခိုင်အမာရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် နိုင်ငံများစွာသို့ ရောင်းချခဲ့ရသည်
ထို့ပြင် ကင်သည် ၈ ကြိမ်မြောက် Korea Drama Awards ဆုပေးပွဲတွင် ဒေဆန်းဆုကို နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံရရှိခဲ့သည်
ထိုမျှမကသေး သူ၏ သရုပ်ဆောင် ကောင်းမွန်မှုကြောင့် 4th APAN Star Awards နှင့် 2015 KBS Drama Awards တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
ကင်သည် သက်ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် အခိုင်အမာအောင်မြင်မှုရှိသည့် အသက် ၃၀ အောက် ဩဇာတိက္ကမရှိသည့် လူပုဂ္ဂိုလ် ၃၀ အား ရွေးချယ်ထားသော ဖို့စ်မဂ္ဂဇင်း၏ "30 Under 30 Asia 2016 list" စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်
ကင်သည် မူခင်းဒရာမာအမျိုးအစား(action-noir၊ အတ္တနှင့် လိင်မှုအသားပေး) ဇာတ်ကားဖြစ်သော Real တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြသခဲ့သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KeyEast အေဂျင်စီမှ နုတ်ထွက်ပြီး သူ၏ဝမ်းကွဲ ညီအကိုနှင့် အေဂျင်စီတစ်ခုတည်ထောင်ခဲ့သည်ဟူသော သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကင်သည် Kim Sae-ron၊ Seo Ye-ji တို့နှင့်အတူ Gold Medalist အေဂျင်စီဖြင့် လတ်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကင်သည် tvN ရုပ်သံမှ It's Okay to Not Be Okay ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ‌တွင် စိတ်ရောဂါကုသရေးဆေးရုံမှ ဆေးဝန်ထမ်းအကူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်လမ်းတွဲမှာ The Producers ဇာတ်ကားပြီးကတည်းက ၅ နှစ်အကြာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ် (The Pentagon) သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်ပြီး ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်
အဆောက်အအုံ၏ ပဉ္စဂံပုံကိုအစွဲပြုကာ ပင်တဂွန် ဟုအမည်တွင်သည်
အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ညွှန်းဆိုရာတွင် ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်ဟုလည်း အသုံးများကြသည်
ဦးတိုဝရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
နခေါင်းတိုရွာ၊ ကညင်တန်း(ခ)အလယ်သံကျော်ကညင်တန်း
ခင်အင်းကြီး (ရှမ်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khininngyi(Shan))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ခင်အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၀ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကုန်းဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ တည်ရှိသည်
ဟင်းဂွတ်အိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hingutaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ဟင်းဂွတ်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်းဂွတ်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၃ ဦး၊ မ ၁၀၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၈ ဦးနေထိုင်သည်
ခဂိုဟရဘူတာ  (籠原駅 ခဂိုဟရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင်၊ ခုမဂယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဖနံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ပက်ပါယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petpei)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ရေငံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေငံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၈ ဦး၊ မ ၈၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄ ဦးနေထိုင်သည်
သရေစည်သူ ဦးဉာဏ်ထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ တစ်ဦးအဖြစ် ၂၀၁၂ ဩဂုတ်မှ ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် လစ်လပ်လျက်ရှိသည့် ဒုသမ္မတနေရာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်းအား  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ဒုသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ဖခင် ဒုတိယတောအုပ် (သစ်တော)  ဦးစိန်မောင်နှင့် မိခင်မူလတန်းပြဆရာမ   ဒေါ်သိန်းတင်တို့က ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါ ရီ (၁၂) ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သာယာ၀တီ ခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့၊ ဂုံးလမ်း(သံပရာကုန်း လမ်း)၌ မွေးဖွားသည်
ဂုံးလမ်းအစိုးရ မူလတန်းကျောင်းနှင့် ဇီးကုန်းမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင် ယူပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းစာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ် စဉ် (၁၆)သို့တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့ရ ရှိခဲ့သည်
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့ နေ Higher Grade Pleader (H.G.P) စာမေးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် မှတ်ပုံတင်ရှေ့နေ Register Lawyer (R.L) စာမေးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ဖြေ ဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင်  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် Lackland Ariforce Base & Sd Defence Language Institute တွင် English Language Courseကိုလည်းကောင်း Rhode Isiand ပြည်နယ် Newport မြို့ရှိ Naval Education and Training Center (NETC) တွင် International Officer Candidate Couse ကိုလည်းကောင်း  တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ ပြီးမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ) M.A (Defence Studies) ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် (ရေ)  ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ်ခန့် အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်ထိ တပ်မတော် (ရေ) စစ်ရေယာဉ်စုများရှိ စစ်ရေယာဉ်အမျိုးအစား  အမျိုးမျိုးတွင် ဒုတိယစစ်ရေယာဉ်မှူး စစ်ရေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းသင်တန်း ဌာနများတွင် သင်တန်းနည်းပြအရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကုန်းမြေအခြေစိုက်   တပ် ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်းရေတပ်အခြေ စိုက်စခန်းနှင့် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ တွင် တပ်မှူး၊ စခန်းမှူး၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိ၊  ဒုတိယဌာနချုပ်မှူး၊ ခေတ္တဌာနချုပ်မှူး အဖြစ်လည်းကောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ   ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ရေ) တွင် စစ်ဦးစီးအရာရှိ ချုပ် (ရေ) တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်အေးမြင့်သည် B.A (Philosophy) ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး တပ်မတော်   ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာအငြိမ်း  စားယူခဲ့သည်
သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်
သားကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာဖေသက်ဇော်  (M.B.B.S) နှင့် သမီးဖြစ်သူဒေါက်တာ   သွယ်နီဉာဏ်ထွန်း (M.B.B.S) တို့သည် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဆေးသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် သုတေသနအရာရှိများအဖြစ်  တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး သားငယ် မောင်လင်းထက်ဉာဏ်ထွန်းသည် အမျိုးသား  စီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (National Management College) မှ B.B.M ဘွဲ့ရ ရှိခဲ့သည်
မင်းကျော်စွာနတ် (၉၆-၁၁၆)နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျော်စွာ (၅) ဦးရှိနေသည်
ပုဂံ သိန်းခွန်၏ သားပုဂံ တရုတ်ပြေးမင်း၏ သား၊အလောင်းစည်သူမင်း (၄ရ၄-၅၂၉) ၏ အမတ်တစ်ဦး၊ ပုပ္ပါး အရက်သည်မ ရိုက်သတ်၍ အနိစ္စရောက်ခဲ့သူ ကျော်စွာ၊အင်းဝခေတ် ငါးစီးရှင်၏ သား ကျော်စွာ၊အင်းဝ ပထမ မင်းခေါင် (ခေါ်) မင်းဆွေ၏ သားကြီး မင်းရဲကျော်စွာ ဟူ၍၎င်း ဖြစ်သည်
ပထမအဆို၌ အစ်ကိုစည်သူကသတ်၍ သေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအဆို၌ ပုပ္ပါးသူအရက်သည် မဘို့မယ်နှင့်အကြောင်းပါသည်
ကြက်၊ အရက်၊ ပွဲများနှင့်သာ ပျော်ပါးနေ၍ သေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တတိယအဆိုအရ မွန်တို့နှင့်တိုက်ရသော ဒလစစ်ပွဲတွင်ကျဆုံးသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုလေသည်
နတ်ရုပ်မှာမြင်းစီးလျှက် ယာလက်ကကြိမ်ကိုင်၍ ဝဲလက်ကမြင်းဇက်ကို ကိုင်ထားသည်
သျှောင်ထုံးနှင့် ထုလုပ်ရသည်
ယနေ့ခေတ်တွင် ကိုကြီးကျော်ဟု လူသိများသည်
အမှတ်စဉ် (၁)မှ (၅)တွင် မည်သူသည် ပခန်းဦးမင်းကျော်အစစ်ဖြစ်ကြောင်း ရှာဖွေမှုကို ပုဂံခေတ်မှ စ၍ လေ့လာကြရပေမည်
သုမုန္ဒရီမင်းသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄ အားဒေါဒေါရသိကိန်းနှင့် ၂-ကြွင်းထားခဲ့သော ဖြိုခွင်းသက္ကရာဇ် ၂၉-နှစ်တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်
သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းနောက် မင်းဆက်အားဖြင့် (၃၈)ဆက်မြောက် ပုပ္ပါးစောရဟန်းလက်ထက်အရောက်တွင် ခ-ဆပဉ္စကိန်းအရ ၂-ကြွင်းထားပြီး သက္ကရာဇ်ဖြိုခဲ့ပြန်သည်
ခရစ်သက္ကရာဇ်အားဖြင့် အေဒီ ၆၁၃-တွင် ပုပ္ပါးစောရဟန်း နန်းတက်ပြီး အေဒီ-၆၄၁-တွင် နန်းကျသည်ဟု ဆိုပါသည်
မြန်မာကောဇာခေါ်သည့် ပုပ္ပါးစောရဟန်း၏ အသစ်သက္ကရာဇ် ၉၆-ခုနှစ်၊ မင်းဆက်အားဖြင့် (၈)ဆက်မြောက် သိင်္ဃမင်း၏သား သိန်းခွန်မင်း နန်းတက်ခဲ့သည်
ဤ သိန်းခွန်မင်းနှင့် ရွှေကိုင်းမယ်တော်တို့မှ မွေးဖွားသော သားကြီးသည် ကိုကြီးကျော် (ခေါ်) ဦးမင်းကျော် ဖြစ်သည်ဟူသော စကားရပ်အား ရှင်းတမ်းပြုရန် လိုအပ်လာပေသည်
သိန်းခွန်မင်းသည် ခရစ်အေဒီ ၇၃၄-ခုမှ ၇၄၄-အထိ နန်းစံခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-နှင့် ကိုက်ညီနေပေသည်
ထိုအချိန်ကို အင်းဝခေတ်တွင် ငါးထပ်ကြီးဘုရားဒါယကာမင်းလက်ထက်၌ (၃၇)မင်း နတ်ချင်းများကို အသစ်ပြန်ပြုလုပ်စေသဖြင့် ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာ၏ (၃၇)မင်း နတ်စာရင်းကို ရှာဖွေလေ့လာရပေသည်
ထိုမှတဖန် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ ပြုစုခဲ့သည့် နတ်ချင်းသမိုင်းစုနှင့် နတ်ချော့တေးချင်းကို၎င်း၊ ပညာဝန် ဦးဖိုးကျား၏ နတ်သမိုင်း ကိုယ်တွေ့ဝတ္ထု အမှတ်(၅)၊ မဟာဂီတမေဒနီ ကျမ်းတို့နှင့် ညှိကြည့်ရလေသည်
ဂီတသိပ္ပံစာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၄၀၉)မှ (၄၁၉)၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၇-ခုနှစ်တွင် (၃၇)မင်း နတ်ချင်းများကို အိမ်ရှေ့မင်းသားမှ ဆိုင်းတော်တီး ငမြတ်သာနှင့် ငတရုတ်တို့အား စေခိုင်းခဲ့သော မှတ်တမ်းကို လေ့လာရာတွင် ဦးမင်းကျော် (သို့) ကိုကြီးကျော် အမည် မတွေ့ရပဲ မင်းကျော်စွာနတ်ဟုသာ တွေ့ရသဖြင့် ထိုမင်းကျော်စွာ နတ်ပင် ဦးမင်းကျော် ဖြစ်လေသည်ဟု သံသယဖြစ်ပေါ်စေပါသည်
သို့သော် ဦးမင်းကျော်နတ်သည် ပုဂံခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းသော နတ် ဟုတ်မဟုတ် သုတေသနပြုရန်အတွက် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရပြန်သည်
ပခုက္ကူခရိုင် ရေစကြိုမြို့သို့သွားသော ကားလမ်းမကြီး ဘေးတွင် ပခန်းမြို့ တည်ရှိလေသည်
ထိုပခန်းမြို့၌ နှစ်စဉ် ပခန်းနတ်ကြီးပွဲ တပေါင်းလဆန်း (၃)ရက်မှ လဆန်း(၅)ရက်နေ့အထိ ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ကျင်းပစမြဲဖြစ်သည်
နတ်ပွဲကျင်းပရာ ဂူနီကျေးရွာသည် ပခန်းမြို့အနီး၌ တည်ရှိပြီး ပုဂံမြို့နှင့် ခရီးကွာဝေးနေကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်
သို့သော် ပါးစပ်ရာဇဝင်များ၌ ဦးမင်းကျော်သည် ပုဂံသိန်းခွန်မင်းနှင့် ရွှေကိုင်းမယ်တော်တို့မှ မွေးဖွားသည် ဟူ၍၎င်း၊ ပင်းယခေတ် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာဟူ၍၎င်း အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ယူဆထွက်ဆိုချက်များအား မြို့တည်နန်းတည် ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် ချိန်ကိုက်ကြည့်ရန် လိုအပ်လာပြန်သည်
ကြာအိုးအံ ပုဂံတည် - ၂၁၁-ခုနှစ်၊သော်တာလ ပင်းယတည် -  ၆၇၄-ခုနှစ်၊ တစ်စီးရှင်နှင့် ကျော်စွာတည်သံတတိုင်း စစ်ကိုင်းတည် - ၆၇၇-ခုနှစ်၊ အသင်္ခယာစောယွန်းတည်သုသုတန်း ပခန်းတည် - ၆၆၇-ခုနှစ်၊နှင်းကျသည် အင်းဝတည် - ၇၂၆-ခုနှစ်၊ သတိုးမင်းစောတည်ဥဩအော်မည် ကုန်းဘောင်တည် - ၁၁၁၅-ခုနှစ်၊ ဦးအောင်ဇေယျတည်အင်းအိုင်ဝိုက်လည် အမရပူရတည် - ၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း (ဗဒုံမင်း)တည်အဋ္ဌဧက ဒွေးဧက၊ သင်္ချာပြည့်စုံ ရတနာပုံ - ၁၂၁၈-ခုနှစ်၊ မင်းတုန်းမင်းတည်အုတ်ကျစ်ကျော်အေး မန္တလေး - ၁၂၂၁-ခုနှစ်၊ မန္တလေး နန်းတက်အင်ကြင်းကြာအုံ ရတနာပုံ ၁၂၂၁-ခုနှစ် လည်းမည်၏
ဤမြို့နန်းတည် သက္ကရာဇ်များကို လေ့လာကြည့်ပါလျှင် ပခန်းဦးမင်းကျော် ပခန်းကိုးခန်းကျေင်း ဆောက်လုပ်သော ခုနှစ်မှာ ထိန်ထိန်လျှမ်း ကိုးခန်းတည် - ၇၇၄-ခုနှစ်ဖြစ်နေ၍ ပုဂံတွင် ဖြစ်သည့် နတ်ဟူသော စကားနှင့် ဆက်စပ်၍မရ
သိန်းခွန်မင်းသည် ၉၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သောကြောင့် ကိုကြီးကျော် ကိုးခန်းဆောက်သည့်ခုနှစ်မှာ ၇၇၄-ခုနှစ်တို့နှင့် နှစ်ပေါင်း ၆၇၈ ကွာခြားနေသဖြင့် လူတို့၏အသက်သည် ဤမျှလောက် မရှည်နိုင်ကြပေ
ပုပ္ပါးစောရဟန်း သက္ကရာဇ် ၉၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော သိန်းခွန်မင်းသည် နန်းစံသက် ၁၀-နှစ်တွင် ၎င်း၏သားတော် ရွှေလောင်းမင်းသား နန်းတက်၏ဟု ဆိုသဖြင့် ရွှေလောင်းမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၀၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်ကြောင်း တွေ့ရှိရ၍ ၎င်း၏ ညီတော်လေလားဟု တွေးချင်စရာ ဖြစ်လာပြန်လေသည်
ပုဂံနန်းတက် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် တရုတ်ပြေးမင်း၏ သားတော် ကျော်စွာသည် သက္ကရာဇ် ၆၁၈-ခုနှစ်တွင် နန်းရသဖြင့် ကြည့်ပြန်လျှင်လည်း သိန်းခွန်းမင်း၏ နန်းတက်နှစ်သည်၁၂၇၆-ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ကျော်စွာမင်းသည် ၁၈၂၉-ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းစံသဖြင့် ၎င်းတို့နှစ်ဦး ၅၃၃-ခုနှစ် ကွာခြားနေသည်
ခရစ်သက္ကရာဇ် အားဖြင့် သိန်းခိုမင်းသည် ၇၃၄-ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်ပြီး ကျော်စွာမင်းသည် ၁၂၇၈-ခုနှစ်တွင် နန်းရ၍ နှစ်ပေါင်း ၅၄၄-နှစ် ကွာနေလေသည်
မောင်းထောင်းဆရာတော်ကြီး ရေးသားသော သံချိုတွင် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာနှင့် သား ကျော်စွာ ခန္ဓာကင်းစဉ်က ဆိုသည့်အချက်ကို ထောက်ရှုလျှင် ဦးမင်းကျော်သည် မည်သည့်မင်းဆက်မှ ကျော်စွာဖြစ်လေသနည်း
ပုဂံသိန်းခွန်မင်း၏သား ‌ကျော်စွာ၊ တရုတ်ပြေးမင်း၏သား ကျော်စွာ၊ ပင်းယကျော်စွာတို့တွင် မည်သည်ကို အမှန်ကောက်ရမည်နည်း
သေနတ်များနှင့် နှင်းဆီများ(Guns N' Roses)(တိုက်ရိုက်အသံထွက်- ဂန်းစ် အင် ရို့စ်) သည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့် အမေရိကန် ဟာ့ဒ်ရော့ခ်တီးဝိုင်းတစ်ဝိုင်းဖြစ်သည်
ထိုတီးဝိုင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် လော့စ်အင်ဂျလိစ်တွင် ဖွဲ့သည်းခဲ့သည်
ကနဦး အဖွဲ့ဝင်ငါးဦးမှာ အိပ်ဇယ် ရို့စ် (အဆို)၊ စလက်ရှ်(လိဒ်ဂီတာ)၊ အက်ဇီ စတရတ်ဒလင်(ရေသမ်ဂီတာ၊ နောက်ခံအဆို)၊ ဒဖ် မက်ကေဂင်(ဘေ့စ်၊ နောက်ခံအဆို)နှင့် စတီဖင် အက်ဒလာ(ဒရမ်) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဤတီးဝိုင်း၏ အကျော်ကြားဆုံးသီချင်းများမှာ Welcome to the Jungle, Paradise City, Sweet Child O'Mine, Patience, Live and Let Die, November Rain", Knockin' on Heaven's Door, Don't Cry, နှင့် Civil War တို့ဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့ဖန်တီးသည့် တေးဂီတများသည် ထိုအချိန် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကျော်ကြားသည့် ရော့ခ်တေးဂီတအမျိုးအစားများထဲမှ ပုံစံကွဲနေသည်
၎င်းတို့၏ တေးသီချင်းများသည် ပိုမို မာကျောသည့် ရော့ခ်ပုံစံဖြစ်သည်
ပုံမှန်ရော့ခ်တေးဂီတနှင့် အနီးစပ်ဆုံး တူသည်
ထို့ကြောင့်လည်း ၎င်းတို့အဖွဲ့ကို လူအများက စိတ်ဝင်စား လူကြိုက်များလာခဲ့လေသည်
၎င်းအဖွဲ့ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် လော့စ်အိန်ဂျလိစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
အဆိုရှင်အဖြစ် အိပ်ဇယ် ရို့စ်၊ ဂီတာအတီးသမားအဖြစ် ထရေစီ ဂန်းစ် နှင့် လက်ဇီ စတရတ်ဒင်၊ ဘေ့စ်ဂီတာသမားအဖြစ် အိုလီ ဘိုက်ချ်၊ ဒရမ်အတီးသမား ရောဘ့်ဂါ့ဒ်နာတို့ဖြစ်သည်ကြသည်
အိပ်ဇယ်၏ တီးဝိုင်းအဟောင်း၏ အမည်မှာ ဟော်လိဝုဒ် ရို့စ် ဖြစ်ပြီး ထရေစီ၏ ယခင်တီးဝိုင်းမှာ အယ်အေ ဂန်းစ် ဟူ၍ ဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့ ပေါင်းစည်းပြီးနောက်ပြီးတွင် ဂန်းစ် အင် ရို့စ် ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့လေသည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂန်းစ် အင် ရို့စ် အဖွဲ့သည် စိတယ်လ်၌ ဖျော်ဖြေပွဲ ပြုလုပ်ရာ ထိုပွဲကို ထရေစီ ဂန်းစ်နှင့် ရော့ဘ် ဂါ့ဒ်နာတို့ တတ်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ချေ
ထိုအခါ ရို့စ်၏ သူငယ်ချင်းများဖြစ်သော ဂစ်တာသမား စလက်ရှ်နှင့် ဓရမ်သမား စတီဖင် အက်ဒ်လာ အား အကူအညီပေးရန် ခေါ်ယူခဲ့သည်
၎င်းတို့ သဘောတူပြီး လာရောက်ပူးပေါင်းကာ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
ထို့နောက် လော့စ်အိန်ဂျလိစ်သို့ ပြန်လာရာလမ်းတွင် ၎င်းတို့ ၅ ဦးပါဝင်သည့်အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့၏ အကျော်ကြားဆုံးသီချင်းဖြစ်သည့် တောနက်မှ ကြိုဆိုပါ၏ (Welcome to the Jungle) ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့လေသည်
၁၉၉၀ တွင် ဒရမ်သမား စတီဖင် အက်ဒလာအား ၎င်း၏ ဒရမ်အတီး အဆင်မပြေသဖြင့် အဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်လိုက်သည်
ထို့နောက် ၎င်းနေရာတွင် သည် ကော့လ်တ်(The Cult) မှ ဒရမ်သမား မတ် ဆိုရမ် နှင့် အစားထိုးခဲ့လေသည်
ဝက်စ်တ် ရော့သ် မှ ဂီတာသမား ‌ဒေ့ဗ် ခက်ရှ်နာ၊ စတုန်း တန်ပယ် ပိုင်းလော့ဒ် မှ စကော့ ဝိုင်လက်၊ စလက်ရှ်၊ မက်ကေဂင် နှင့် ဆိုရမ် တို့သည် ဗဲဗက် ရီဗော်ဗာ အားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
Appetite for Destruction အယ်လ်ဘမ် ထွက်ပြီး အဖွဲ့ဝင်များ လမ်းခွဲခဲ့ကြကတည်းက ရို့စ်တစ်ဦးတည်းသာ အဖွဲ့၏ ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်သစ်များဖြင့် မကြာခဏပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၎င်းတို့ သီဆိုခဲ့သည့် နောက်ဆုံးအယ်လ်ဘမ်မှာ ချိုင်းနိစ် ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်ပြီး ဆယ်နှစ်ခန့် နောက်ကြပြီးမှ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စလက်ရှ်နှင့် ဒဖ် တို့ အဖွဲ့တွင်း ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ အဖွဲ့၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည့် မယ်လစ်ဆာ ရီးစ် လည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်
Axl Rose- Lead VocalsSlash - Lead Guitar[1]Duff McKagan - Bass, backing vocals[1]Dizzy Reed-Keyboards, Piano, backing vocalsMelissa Reese - Keyboards, backing vocals[2]Richard Fortus- Rhythm Guitar, backing vocals, Lead GuitarFrank Ferrer- DrumsAppetite for Destruction - 1987 (toured in 1987-1988)G N' R Lies - 1988 (toured in 1988-1989)Use Your Illusion I - 1991 (toured in 1991-1992)Use Your Illusion II - 1991 (toured in 1991-1992)The Spaghetti Incident - 1993 (Tour cancelled, initially planned for 1993-1994)Live Era: '87-'93 (Gold) - 1999Greatest Hits -2004Chinese Democracy- 2008 (initially going to release in 1999, but was in development hell for about nine years)
ဓာတ်ပုံရှုကာ ပူမီးဖြာ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
သုံးဆယ်မြို့တွင် မောင်းထောင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့်အခါ အလောင်းစင်၌ တင်ထားသော အလောင်းတော်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်ကာ မောင်းထောင်သို့ ပို့သည်
မောင်းထောင်ရှိ ရဟန်းသာမဏေ၊ ဒါယကာ၊ ဒါယကာမတို့သည် လွမ်းဆွတ်တသ ဖြစ်ကြရသည်
ဤအကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်
ဧကဝိသထာ  တစ်ထောင့်နှစ်ရာ
သောရီမှာသုညာ  ခုနစ်ဂဏန်းနှင့် သုညဂဏန်း (၁၂၇၀ ဟုဆိုလိုသည်)
မေဃဝိန်  သိကြားမင်း
နုသိဿာ  ဆရာစဉ် တပည့်အဆက်ဆက်တို့
သိန္နေကုသ်  ကုဿိန္နာရုံ အင်ကြင်းတော
နိရောဓ  နိရောဓ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း
ဘဂဝါအရဟ  ဘုရားရှင်
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်(Suvarnabhumi Airport; ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ, ဒါ့အာကာၐယာန်သုဝဏ်ဏဘူမိ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ မြို့တော် ဘန်ကောက်အရှေ့ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဘန်ကောက်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအကြား ကူးသန်းသွားလာကြသည့် လေယာဉ်ခရီးသည်များအား အကျိုးဆောင်လျက်ရှိသည်
ဘန်ကောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်(သစ်)ဟုလည်း လူသိများသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၂ ခု ရှိသည့်အနက် အဓိက လေဆိပ်ဖြစ်သည်
အခြားအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဆိပ်သည် မြေဧရိယာ ၁၉၈၀ ဟက်ကာ (၇၄၀၀ ဧက) ကျယ်ဝန်းသည်
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်အား ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းလေယာဉ် အချို့အတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းလေယာဉ်အများစုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်များအတွက် ဖွင့်လှစ် လည်ပတ်ခဲ့သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း၊ ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်း၊ အောရီရန့်ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း တို့၏ အခြေစိုက်လေဆိပ်ဖြစ်သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိ (ရွှေရောင်မြေ) ဟူသောနာမည်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ် ဘူမိဗလအတုလျတေဇကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ရွှေနိုင်ငံဖြစ်သော ထိုင်းနိုင်ငံကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဆိပ်သည် ၁နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၅၃ သန်း ဝန်းဆောင်မှုပေးနိုင်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခု (၂၀)မြောက် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်
လေဆိပ်ကုဒ် "BKK"ကို ဒွန်မောင်းလေဆိပ်မှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်
နတ်ကောင်းစဉ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkaungsin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ နတ်ရဲတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယန်းပေါလ် ချားလ် အေမတ် ဆတ် (ပြင်သစ်: Jean-Paul Charles Aymard Sartre) (၁၉၀၅ ဇွန်လ ၂၁ရက် - ၁၉၈၀ ဧပြီလ ၁၅ ရက်) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒီ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသားသူ နှင့် စာပေဝေဖန်ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
သူသည် ၂၀ ရာစု ပြင်သစ်အတွေးအခေါ်ပညာနယ်ပယ်တွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မာ့က်ခ်စ်ဝါဒကို အထူးပြုသည်
ထို့အပြင် ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ နှင့် ပတ်သက်သော စာပေနှင့် အတွေးအခေါ်ပညာတို့တွင် အရေးပါအရာရောက်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် မာ့က်ခ်စ်ဝါဒအတွေးအခေါ်ပညာ၊ လူမှုဗေဒ၊ ဝေဖန်ရေးသီအိုရီနှင့် စာပေလေ့လာမှုပညာတို့တွင် လွှမ်းမိုးမှု ယခုတိုင် ရှိသည်
နာမည်ကျော် အမျိုးသမီးရေးရာစာရေးဆရာ နှင့် လူမှုရေးသီအိုရီများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဆိုင်မွန်ဒီဗူဗွားနှင့် နှစ်ကာလကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ပေါင်းသင်းခဲ့သည်
သူသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း ရယူရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်
သူ့အကြောင်း သူပြောခဲ့ဖူးသည့်အတိုင်းပင် သူသည် ဖားပြုပ်တကောင်နှင့်တူသည်
သူ၏ လိင်မှုဆိုင်ရာ ဘဝသည် ၁၇ ရာစုအတွင်းက ဟာသဇာတ်ကွက်တကွက်ထက် ပို၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည်
သူ့စိတ်ထဲတွင် ဒဿနတရားများထက် လိင်စိတ်က ပို၍ နေရာယူထားသည်ဟု သူ၏အရေးအသားများတွင် ရှားရှားပါးပါး တွေ့ရသည့်ဟာသစကားမျိုးဖြင့် တခါက ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်
သူသည် အတွေးအခေါ် ပညာရှင်တဦးကဲ့သို့လည်း စာမရေးသားပါ
အကြောင်းမူ သူသည် အသိမ်မွေ့ဆုံး သဘောတရား တစ်ရပ်ကို တသသ စွဲကျန်ရစ်မည့် လိုရင်းတိုရှင်း ဝါကျများ (သို့မဟုတ်) ပြဇာတ် ကနိုင်သည့် ဇာတ်လမ်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် စကားပြေအရေးအသားမျိုးကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ရေးဖွဲ့နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များက မည်သူ့ကိုမှ ဩဇာမညောင်းတော့သလောက် ဖြစ်လာသည့်အချိန်တွင်တော့ ယန်းပေါလ်ဆတ်သည် ရာစုနှစ်တခုအတွင်း ဩဇာညောင်းသည့် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်တဦး ဖြစ်လာအောင် စီမံနိုင်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ ခါးသီးသည့်နောက်ပိုင်းများမှာ ဆတ်အတွက် အခွင့်ကောင်းအခါကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်
အဒေါ့ဖ်ဟစ်တလာ၏ အကြွင်းမဲ့ ဆိုးယုတ်မှု၊ နျူကလီးယားလက်နက်များဖြင့် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးရတော့မည်ဟူသော စိုးထိတ်မှုများ၏ လှုပ်ခါခြင်းကို ခံနေရသည့် ခြေကုန်လက်ပန်းကျနေသည့် ဥရောပတိုက်ဆီသို့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို သယ်ဆောင်မလာဘဲ၊ စစ်အေးတိုက်ပွဲဆိုသည့် အမှားအမှန် ခွဲခြားမရသည့် အခြေအနေတရပ်ကိုသာ သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်
စာရိတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာကြပြီး စံနမူနာရပ်များက သံသယရှိစရာ ဖြစ်လာကြသည့်အခါတွင် ဦးဆောင်လမ်းပြမှုကို ရှာဖွေနေကြသည့် စစ်ပြီးခေတ် မျိုးဆက်တို့သည် ဖြစ်တည်မှုဝါဒ ဆိုသည့်ရင်ခွင်ကို စိတ်ချမ်းသာစရာအဖြစ် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်
ဖြစ်တည်မှုဝါဒဆိုသည့် ဝေါဟာရကို ဆတ် တီထွင်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
ထိုဝေါဟာရကို ဆတ် ထုတ်နုတ်သုံးစွဲခဲ့သည့်အတွက် ဆတ်အပေါ်တွင် အခြားသော ဥရောပ တွေးခေါ်ရှင်များ၊ အထူးသဖြင့် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင် မာတင်ဟိုင်းဒက်ဂါ၏ ကျေးဇူးမကင်းပါ
သို့သော်လည်း ဆတ်၏ စကားပြေများထဲတွင် ဒြပ်မဲ့စိတ်ကူးများမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် တောင်းဆိုမှုများအဖြစ် အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခံကြရသည်
"လူသည် လွတ်လပ်၏
သူရဲဘောကြောင် သူသည် သူ့ကိုယ်သူ သူရဲဘောကြောင်အောင် ဖန်တီး၏
သူရဲကောင်းသည် သူ့ကိုယ်သူ သူရဲကောင်းဖြစ်အောင် ဖန်တီး၏" ဟု ဆတ်က ရေးသားခဲ့သည်
ဘုရားသခင်ဟူ၍ မရှိခြင်းကြောင့် အနှစ်သာရအားဖြင့် လူသားသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်လှုပ်ရှား ပြုမူမှုများမှတဆင့် သူမည်သူမည်ဝါ ဖြစ်သည်ကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းရမည်ဟု ဆတ်ကဆိုသည်
လှုပ်ရှားမှုတခုအပေါ်တွင် နောက်ထပ်လှုပ်ရှားမှုပြုရန် ရွေးချယ်ခြင်းအတွက် လူသားတဦးချင်းတွင် တာဝန်ရှိသည်
လှုပ်ရှားပြုမူမှုအား ရွေးချယ်မှုက တန်ဖိုးသတ်မှတ်ပေးသည်
လှုပ်ရှားပြုမူခြင်း မခံရသော အရာမှန်သမျှတွင် တန်ဖိုးမရှိပါ
တခြားနည်းဖြင့်ဆိုပါက ဘာမှထူးခြားမှုမရှိမည့် စကြဝဠာအတွက် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စရိုက်လက္ခဏာတမျိုး သတ်မှတ်ပေးရာတွင် လူတယောက်အနေဖြင့် "စိတ်ပျက်စရာအိပ်မက်များ၊ မှားယွင်းကိုင်ဆောင်ထားသည့် မျှော်လင့်ချက်များ၊ အချည်းနှီးသော မျှော်ကိုးမှုများ" ဖြင့် သူ့ကိုယ်သူအား သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း မပြုနိုင်ဟု ဆတ်က လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့သည်
လူအများစုသည် သူတို့၏ ကံကြမ္မာအတွက် အခြားတစုံတရာအပေါ် သို့မဟုတ် အခြား တစုံတယောက်အပေါ် ပြစ်တင်ပြောကြားခြင်းဖြင့် တာဝန်လွတ်အောင် ရုန်းတတ်ကြသည်
ဤသဘောသဘာဝကို ဆတ်က "ဆိုးရွားသော ယုံကြည်သက်ဝင်မှု" ဟု သဘောထားရှုမြင်သည်
ဆတ်သည် သူ၏အတွေးအခေါ်များကို ပြဇာတ်ကိုးပုဒ်၊ ဝတ္ထုရှည်လေးအုပ်၊ အဓိကရ အတွေးအခေါ်ကျမ်းငါးအုပ်နှင့် မရေမတွက်နိုင်သည့် ဟောပြောပို့ချချက်များ၊ ရသစာတမ်းများထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်
သူသည် ဆန္ဒပြပွဲများကိုလည်း ဦးဆောင်ခဲ့သည်
ကန့်ကွက်ပြောကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
လက်ဝဲဝါဒီများက ချမှတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အရံအတားမှန်သမျှတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်
ဤနေရာတွင် ကမောက်ကမနိုင်သည့် ကိစ္စတခုမှာ ဆတ်အား အများဆုံး ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်သူများ (လူငယ်များ၊ ဘဝကို နာကြည်းသူများ၊ လူတိုင်းကို တကိုယ်ကောင်းသမားဟု မြင်တတ်သူများ) သည် သူ့အား နားလည်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်
"ဘဝသည် ထူးဆန်းလှ၏
အမှန်တရားသည် ပျို့အန်ချင်စရာကောင်းလှ၏
လူသားသည် ကိုယ်ကျင့်တရားများ၊ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်များ၊ ကန့်သတ်ထားသည့် တာဝန်များနှင့် ကင်းရှင်း၏" ဟု သူ့အား စံနမူနာပြုသူများ၊ မိသားစုများကို ပြောကြားခဲ့ဖူးသည် မဟုတ်ပါလော
မိမိကိုယ်မိမိ ဂုရုကြီးတဦး ဖြစ်မှန်းမသိ ဖြစ်နေသော ဆတ်သည် သူကိုယ်တိုင်က ဘူဇွာလူတန်းစားမှ မွေးဖွားလာသော်လည်း၊ ဘူဇွာဆိုသည်မှာ အကျင့်ဖောက်ပြန်သူများ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားသူ ဖြစ်သည်
သူ၏ဖခင်သည် ရေတပ်အရာရှိတဦးဖြစ်သည်
သူနှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဘယ်တော့မှ ကျန်းကျန်းမာမာ မရှိသောဆတ်သည် သုံးနှစ်သား အရွယ်တွင် ညာဘက်မျက်လုံးကွယ်ခဲ့သည်
အဆင့်မြင့်ကောလိပ်တွင် ဒဿနိကဘာသာလေ့လာ ဆည်းပူးသည့်အခါတွင် သူ၏ တသက်တာချစ်သူ၊ သူနှင့် စိတ်သဘောထားချင်း တူညီသူ၊ ရှေ့ဆောင် ဣတ္ထိယဝါဒီ ဆိုင်မွန်ဒီဗူးဗွားနှင့် တွေ့ဆုံသည်
၁၉၀၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် ပါရီမြို့၌ မွေးသည်
ပြင်သစ်ရေတပ် အရာရှိ ဂျန်းဘက်တိဆတ် (Jean-Baptiste Sartre) နှင့် အန်နီမေရီ ဆွစ်ဇာ (Anne-Marie Schweitzer) တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်
အသက်နှစ်နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ အဖျားရောဂါဖြင့် တိမ်းပါးရာ မိခင်က မူဒွန် (Meudon) ရှိ ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်နေသည်
ဂျာမန်စာ သင်သူ အဘိုး ချား ဆွစ်ဇာ (Charles Schweitzer) က ဆတ်ကို သင်္ချာနှင့် ဂန္ထဝင်စာပေများနှင့် ထိတွေ့စေသည်
အသက် (၁၂) နှစ် ရောက်သော် မိခင် နောက်အိမ်ထောင်ပြု၍ လာရိုရှယ် (La Rochelle) သို့ ပြောင်းကြသည်
ထိုအရပ်တွင် မကြာမခဏပင် အနိုင်ကျင့် ခံရသည်
၁၉၈၀ ခု၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်တွင် အဆုတ်ရေဝင်ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်သည်
မသေမီကပင် မိခင်နှင့် ပထွေးဖြစ်သူတို့ ရှိရာ သုဿာန်၌ မမြုပ်လိုဟု ညွှန်ကြားခဲ့၍ မွန့်ပါနက်ဆေ (Montparnasse) သုဿာန်၌ မြုပ်သည်
ဈာပနလုပ်သည့် ဧပြီလ ၁၉ ရက်တွင် ပါရီမြို့သား ၅၀ ၀၀၀ ခန့် လိုက်ပို့သည်
နတ်ချောင်းရွာ၊ သစ်တိုချောင်း
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်- အပင်ငယ် မျိုးဖြစ်သည်
အမြင့် ၂ ပေ မှ ၃ ပေ အထိ ရှိ၏
ပင်စည် ဖြောင့်မတ်ပြီး လေးထောင့် ပုံရှိသည်
အခက်အလက် များ နူးညံ့၍ အမွေးများ ရှိပြီး အနံ့မွှေး သည်
ပင်စည် နှင့် အကိုင်းအခက် အစိမ်းရောင် ဖြစ်သော် လည်း တစ်ခါ တစ်ရံ သပြေ ရောင်သမ်းသည်
မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ပင်စိမ်းဖြူ သို့မဟုတ် ဟင်းစား ပင်စိမ်း ၊ ပင်စိမ်းနက် ၊ ပင်စိမ်းညို ၊ ပင်စိမ်းကြီး ဗလရှင် စသည်ဖြင့် ပင်စိမ်း အမျိုးမျိုး ပေါက်ရောက်ပြီး ယင်းတို့၏ အာနိသင် မှာ အနည်းငယ် စီသာ ကွာခြား၏
အရွက် - ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက် ၏
ရွက်ထိပ်ချွန် ပြီး ရွက်ရင်း သွယ်သည်
အလျား ၁-၃ လက်မထိ ရှည်သည်
ရွက်နား လွှသွား ပုံရှိသည်
ရွက်ညှာ ၁ လက်မထိ ရှည်၏
အပွင့်- သေးငယ်ပြီး အဖြူရောင် ရှိသည်
ပွင့်ချပ်ပေါ် တွင် အမွေးလေး များရှိသည်
တပေါင်း ၊ တန်ခူးတွင် ပွင့်သည်
အစေ့- လုံးဝိုင်း ပြီး တစ်ဖက်တွင် အနည်းငယ် မောက်၍ တစ်ဖက် တွင် ပြား၏
အနံ့ မရှိ ၊ အရသာ ပူစပ်၏
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အစေ့
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်သည်
အထူး သဖြင့် အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပိုမို ပေါက်ရောက်သည်
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သော် လည်း ဟင်းစား နှင့် ဆေးအတွက် စိုက်ပျိုး ကြသည်
အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အထိ စိုက်ပျိုး နိုင်သည်
စိုက်ပျိုးပုံ-(က)မြေပြုပြင်ခြင်း- ဟင်းသီး ဟင်းရွက် ခင်းများ ပြုပြင် သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်
(ခ) မျိုးစေ့ချခြင်း-တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်း ၂ ပေမှ ၃ ပေ အထိ ခွာ၍ အလျား ၁ ပေလျှင် မျိုးစေ့ ပေါင်း ၁၂ မှ ၁၅ စေ့ အထိ ချရသည်
မျိုးစေ့များ စိပ်မနေ စေရန် ဂရုပြု ရမည်
(ဂ) ပြုစုဂရုစို်က်ခြင်း- ပေါင်းနှိမ်ခြင်း ၊ မြေဆွခြင်းကို လိုအပ်သလို ပြုလုပ်ရမည်
မြေဩဇာ အထူးမလို သော်လည်း ထည့်နိုင်မည် ဆိုက ပိုမို ကောင်းမွန်သည်
(ဃ) စုဆောင်းရယူခြင်း-စတင် ပွင့်ချိန် လောက်၌ ရိတ်သိမ်း ဖြတ်ယူပြီး အငုတ် မှ ထွက်လာသော အတက် များ သည် နောက်တစ်ကြိမ် ပွင့်လာပါက ထပ်မံ ဖြတ်ယူနိုင်သည်
တစ်ရာသီ လျှင် ၂ ကြိမ် မှ ၃ ကြိမ် အထိ ရယူနိုင်သည်
အညွန့် နှင့် အရွက် များကို အရိပ်ထဲ၌ အခြောက် လှန်းရသည်
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်-မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ပင်စိမ်းသည် ပူ စပ် အရသာ ရှိ၏
လေနှင့် သလိပ် ကို နိုင်၏
ရင်ကျပ် ချွဲကျပ် ၊ အစာမကြေသော အနာမျိုးကို နိုင်၏
သည်းခြေကို ပျက်စေတတ်၏
အသုံးပြုပုံ-အရွက်၁
ပင်စိမ်း ရွက်ကို ကြိတ်ညှစ်၍ ရသော အရည်သည် ချောင်းဆိုး ရောဂါ ၊ အရေပြား ရောဂါ ၊ မစားချင် မသောက်ချင် ဖြစ်ခြင်း နှင့် အစာအိမ် ရောဂါ ကြောင့် ဗိုက်နာသော ဝေဒနာ တို့အား ပျောက်ကင်းစေသည်
ဥဗ္ဗာဟိက ကမ္မဝါစာ (ဝိ၊၄၊၂၂၄)ဖြင့် သမုတ်ရမည့် အဓိကရုဏ်ငြိမ်းအောင် ပြုစွမ်းနိုင်သော ရဟန်း၏ အရည်အချင်း (၁၀)ပါးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
သူတစ်ခွန်း, ငါတစ်ခွန်း ပြောဆိုမည့်စကားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနယပိဋက၌ မလိမ္မာသော ဓမ္မကထိကရဟန်းကိုလည်းကောင်း ထုတ်နှုတ်၍ တားမြစ်သော သမ္မုတိကို ဥဗ္ဗာဟိကာသမ္မုတိ-ဟု ဆိုသည်
အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်မှုကို ကင်းစေရာ၌ ဥဗ္ဗာဟိကာသမ္မုတိကို ပြုရသည်
ထင်ရွဲ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinyweit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (အင်္ဂလိပ်: United League of Arakan; အတိုကောက် ယူအယ်လ်အေ) သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်သည်
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင် မှ တာဝန်ယူပြီး အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင် မှ တာဝန်ယူသည်
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် United League of Arakan (ULA)AA  လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အား  အကြမ်းဖက်အုပ်စုနှင့် မတရားအသင်းအဖြစ် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတို့က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၀၂၀ ဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်မှ ၂၁ရက်အထိ ပထမအကြိမ် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးအား နယ်စပ်တစ်နေရာတွင် ပြုလုပ်ပြီး ထူထောင်ခဲ့သည်
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ဥက္ကဋ္ဌ၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ အတွင်းရေးမှူး ၁၊ ၂ ၊ ၃ အပါအဝင် ဗဟို​ကော်မတီဝင် ၂၁ ဦးနှင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ယာကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yargyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ယာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် သုံးဆယ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၀ ဦး၊ မ ၃၅၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
မက်ဆုအိုဇေး (၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ဖွား) သည် ဂျာမန်လူမျိုး ဘောလုံးအားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
၎င်းသည် တူရကီကလပ် Istanbul Basaksehirတွင် ကစားနေသူ ဖြစ်သည်
အိုဇေးသည် များသောအားဖြင့် ကွင်းလယ်တွင် ကစားသည်
၎င်းသည် စီနီယာကစားသမားဘဝကို မွေးရပ်မြို့ရှိ Schalke 04 ကလပ်တွင် စတင်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ - ၂၀၁၁ ရာသီ  ၂၀၁၁ - ၂၀၁၂ ရာသီ  ၂၀၁၃ - ၂၀၁၄ ရာသီ  ၂၀၁၃ - ၂၀၁၄ ရာသီ  ၂၀၁၄ - ၂၀၁၅ ရာသီ  ၂၀၁၅ - ၂၀၁၆ ရာသီ  ၂၀၁၆ - ၂၀၁၇ ရာသီ  ၂၀၁၇ - ၂၀၁၈ ရာသီ  ၂၀၁၈ - ၂၀၁၉ ရာသီ  ၂၀၁၉ - ၂၀၂၀ ရာသီ
ပုသိမ်မြို့၌ ဗကသ၏ တတိယအကြိမ်မြောက် ညီလာခံကျင်းပရာ သခင်အောင်ဆန်း တက်ရောက် မိန့်ခွန်း ပြောကြားသည်
ဗကသ၏ တတိယအကြိမ်မြောက် ညီလာခံမှာ ၁၉၃၈၃၉-ခုနှစ် ဗကသ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သခင်အောင်ဆန်းအား တင်မြှောက်ကြသည်
ဟကျားမနိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hakyarmanoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၀၅ ဦး၊ မ ၁၆၁၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဓမ္မသော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammathaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဓမ္မသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓမ္မသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၆ ဦး၊ မ ၁၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
၁၃၁၃ (၁) ရက်
အရွက်မှာ ခတ္တာရွက်နှင့်တူသည်
အပင်မကြီးတွင် အပင် ငယ်များရံ၍ ပေါက်တတ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ဝက်သာ ရံသည်
ရစ်ကန်ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yitkangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ရစ်ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရစ်ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၆ ဦး၊ မ ၁၁၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ဂွင်း (အင်္ဂလိပ်: Penguin) သည် ရေတွင် နေထိုင် ကျက်စားသည့် မပျံသန်းနိုင်သည့် ငှက်မျိုး ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့ တောင်ဘက် အခြမ်းတွင် အများဆုံး နေထိုင် ကျက်စားကြသည်
ပင်ဂွင်းများတွင် ပြောင်ချောသော သားကောင်များကို ဖမ်းဆီးရန် ဆူးချွန်များပါသောလျှာနှင့် ခိုင်မာသော မေးရိုးများ ရှိကြသည်
ပင်ဂွင်းများသည် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်သည် ဆိုသော်လည်း အန္တာတိက တွင်မူ မတွေ့ရချေ
ပင်ဂွင်းမျိုးစိတ်များထဲမှ အကြီးဆုံးနှင့် အများဆုံး တွေ့ရသည့် မျိုးစိတ် ဖြစ်သည့် အင်ပါယာပင်ဂွင်း (Aptenodytes forsteri) အမျိုးအစား၏ အရွယ်ရောက်ပြီး အကောင်သည် (၁.၁ မီတာ) (၃ ပေ ၇ လက္မ) ခန့် မြင့်ပြီး ၃၅ ကီလိုဂရမ် (၇၅ ပေါင်) ခန့် အလေးချိန် ရှိသည်
ကချင်စုစိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachinsusoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ မိုးဒါးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပက်တလယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pettalel)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးကုန်းလေးရွာ၊ သပြေကုန်း
ဂန့်ဂါ (အနောက်)ရွာ
ဘိလပ်ပြန် ဘွဲ့ရ ခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး အက်စ်အေ ရာမန် [S.A. Rahman] ခေါ် (တထောင့်တညပုံပြင်များကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ မြန်မာမွတ်စ်လင်) ဦးဖိုးသာဇံနှင့် ဆရာဝန် ကတော် မမယု (သရက် မြို့ဝန်၏ သမီး) တို့က ၁၈၉၄ ခု ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်
အမည်ရင်း ဦးဘတင် အပြင် မောင်မောင်တင် ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့ ကြသည်
အိန္ဒိယပြည် ကလကတ္တား ပရယ်စီဒင်းစီ တက္ကသိုလ်တွင် 'မက်ထရစ် စကောလားရှစ်' ဆု ရရှိ ခဲ့သည်
၁၉၁၄ - ၁၇ နှစ်များတွင် ရန်ကုန် ကောလိပ်၌ ပညာ သင်ခဲ့သည်
၁၉၁၆ ခုတွင် အစိုးရ နော်မံ ကျောင်းမှ စက္ကင်ဒရီ ဆရာဖြစ်သင် စာမေးပွဲကို မြန်မာပြည်တွင် ဒုတိယ ရရှိ အောင်မြင် ခဲ့သည်
ပျဉ်မနား အေဘီအမ်ကျောင်း၊ ရန်ကုန် စိန်ပေါကျောင်း တို့တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့သည်
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သပိတ်တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝတွင် အဆိုအက ဝါသနာ ပါသူ ဖြစ်၍ ကျောင်းကပွဲ များတွင် မင်းသား အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ကပြ ခဲ့ဖူးသည်
မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပေါ်ဦးစ ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ် အသံတိတ် ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင် လောက ထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့သည်
"ဘားမားအတ် ဖလင် ကုမ္ပဏီ" အတွက် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် 'တကယ့် မောင်' ၊ 'ရွှေမေတ္တာ'၊ 'ရွှေမြင်းမိုရ်'၊ 'စကြာဝံသ' နှင့် 'ရွှေစက်တော်' ဇာတ်ကားများ၊ "မြန်မာ့ ညွှန့်ပေါင်း ရုပ်ရှင် ကော်ပိုရေးရှင်း လီမိတက်" ကို ကိုယ်ပိုင် တည်ထောင်၍ 'ခင်ခင့် အမှားတော်ပုံ' (၁၉၂၀)၊ 'သုဓမ္မစာရီ ဖြတ်ထုံး' (၁၉၂၂)၊ 'အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိ' (၁၉၂၄) ဇာတ်ကား များတွင် ကိုယ်တိုင် ဇာတ်လိုက် မင်းသား ပြုလုပ်ကာ ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူး ခဲ့သည်
၁၉၂၁ - ၃၂ အထိ ရုပ်ရှင်နယ်တွင် သံသရာ လည်ခဲ့သည်
ဘားမား ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီး ရိုက်ကူးသည့် 'ခင်ခင့် အမှားတော်ပုံ' သည် ပထမဆုံး နှစ်ကိုယ်ခွဲကား ဖြစ်သည်ဟု "မြန်မာ ရုပ်ရှင် သမိုင်း" စာအုပ်တွင် ဖော်ပြ ထားသည်
ဂျပန် ခေတ်တွင် ဝါဒ ဖြန့်ချိရေး ဌာန၌ ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် သုံးနှစ်မျှ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်များ ပြန်ဝင် လာစဉ် ကက်စဘီ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆက်သွယ်ရေး အရာရှိ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၄၇ တွင် ပြန်ကြားရေး ဌာန မြန်မာဘက် ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာ အဖြစ် သုံးလေးလခန့် အမှု ထမ်းခဲ့သည်
ထို့နောက် လူထု ပညာရေး ကောင်စီတွင် အလုပ် ဝင်ခဲ့ ပြန်သည်
လူထု ပညာရေး ကောင်စီ လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုတွင် လွတ်လပ်ရေး အောင်ပွဲ သဘင် ချစ်ကြည်ရေး မိတ်ဆက် အဖြစ် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယိုးဒယား ဘုရင် နန်းတက်ပွဲသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုတွင် ယူနက်စကို ပညာတော်သင် အဖြစ် ရုပ်မြင် သံကြား လေ့လာရန် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ တွင် ယဉ်ကျေးမှု မစ်ရှင် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ အင်္ဂလန် နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တရုတ် - မြန်မာ နယ်နိမိတ် စာချုပ်စဉ် ခြင်းလုံး အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်
ဤသို့ ဖြင့် ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်ရှင် တို့တွင် အတွေ့အကြုံများသူ ဖြစ်သောကြောင့် စစ်မဖြစ် မီကပင် ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်း၌ ရုပ်ရှင် ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ လစဉ် ရေးခဲ့ သည်မှာ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ အထိပင် ဖြစ်သည်
အငြိမ်းစား ယူပြီးသည့် နောက်တွင်လည်း မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များ၌ ဆောင်းပါး ရေးခြင်းကို ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ပြုစု ခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ ဒဂုဏ်ပ အသံ - မြန်မာမှု (၁၉၅၁)၊ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူး တံတား (၁၉၆၁)၊ ကျွန်ုပ်နှင့် မြန်မာ ရုပ်ရှင် လောက (၁၉၆၇) တို့ ဖြစ်ကြသည်
'ဒဂုဏ်ပ အသံ - မြန်မာမှု' သည် ပညာရေး ဌာနတွင် ကျောင်းသားကိုင်၊ ဆရာကိုင် အထွေထွေ ဖတ်စာ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း ခံခဲ့ ရသည်
ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်မှာ အိမ်ထောင် နှစ်ဆက် ရှိခဲ့သည်
ပထမ အိမ်ထောင်ဖြင့် သား ဒဂုဏ်ပ ဦးမြသောင်းကို မွေးသည်
ဒုတိယ အိမ်ထောင်မှာ ဒေါ်ဒေါ်လှိုင် ဖြစ်၏
သားသမီး မထွန်းကား ခဲ့ချေ
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၁) ဒဂုန် ရွှေမျှား
ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၇)
စာ ၄၄-၄၈
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၂) ကျော်ညွှန့်မိုး
ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်၊ ငွေတာရီ (ဇွန် ၁၉၆၆)
စာ ၆၁-၆၄
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၃) ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်
ပသီပုံပြင် ဝတ္ထုကို ပထမဆုံး ရေးသားသူ၊ ရှုမဝ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)
စာ ၁၇၂-၁၇၆
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၄) သီရိပျံချီ ဦးသာမြတ်
တို့မြန်မာ မူစလင် ကြီးများ၏ လက်ရာများ၊ မြဝတီ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)
စာ ၄၀-၄၃
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၅) မောင်မောင် (ရန်ကုန်)
အယ်ဒီတာ ခင်ဗျား၊ ငွေတာရီ (ဧပြီ ၁၉၆၇)
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၆) စာတည်း အဖွဲ့
သဝဏ်လွှာ၊ ရှုမဝ (ဇူလိုင် ၁၉၆၁)
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၇) မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)၏ ပြောပြချက်များ (၁၃၊ ၃၊ ၂၀ဝ၅)
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
(၈) မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် သမိုင်းစဉ်၊ ရွှေရတု ကာလ (၁၉၂၀-၁၉၄၅)
စာ ၃၅၊ ၁၀ဝ၊ ၂၂၉
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
မက္ကဋ သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပါလိလေယျကဆင်နှင့်အတူ တောအုပ်အတွင်း၌ အလုပ်အကျွေးပြုစုခဲ့ဖူးသည့် မျောက်ဖြစ်ပြီး သေလွန်သည့်အခါ နတ်သား ဖြစ်ခဲ့သည်
ဆင်အပေါင်းနှင့် နေရသည့် ဆင်းရဲကို သည်းမခံနိုင်သဖြင့် ပါလိလေယျကဆင်မင်းသည် ထိုတောအုပ်တွင် တစ်ကောင်းတည်း နေ၏
ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသမ္ဗီပြည်တွင် တပည့်ရဟန်းတို့၏ မညီညွတ်မှုကို အကြောင်းပြုကာ ပါလိလေယျယတောအုပ်၌ တစ်ပါးတည်း သီတင်းသုံးတော်မူ၏
ထိုဆင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးတော်မူ၏
ဤသို့ ပါလိလေယျကသည် မြတ်စွာဘုရားအား လုပ်ကျွေးပြုစုသည်ကို မျောက်ကြီးတစ်ကောင်သည် မြင်၍ အားကျသဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုလေ၏
မျောက်ကြီးသည် ပျားကောင်မရှိသော ပျားလဘို့ကို ငှက်ပျောဖက်ပေါ်တင်ကာ ဆက်ကပ်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ပျားဥများရှိသဖြင့် ဘုဉ်းမပေးဘဲ ရှိနေရာ မျောက်ကြီးသည် ပျားဥတို့ကို ဖယ်ရှား၍ ထပ်မံဆက်ကပ်လေ၏
ထိုအခါ မျောက်ကြီးသည် ဘုရားရှင်ဘုဉ်းပေးသည်ကို မြင်၍ ဝမ်းသာအားရကာ သစ်ပင်ပေါ်၌ ကခုန်၍ လိမ့်ကျ၍ သေဆုံးခဲ့ကာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်တွင် မက္ကဋနတ်သား ဖြစ်လေသည်
မက္ကဋနတ်သား၏ ရွှေဗိမာန်သည် ယူဇနာသုံးဆယ်ကျယ်ပြန့်ကာ အခြံအရံနတ်သမီးတစ်ထောင်ရှိသည်
ဥစ္စာမျိုး ၄-ပါး
ပ-အုပ် ၂၅-၌ ဥစ္စာ ၅-မျိုး ပြသေးသည်
လူတိုင်းသတိပြုသင့်သော ဘုရားဟောဥစ္စာ ၄-မျိုး
(၁) ဇင်္ဂမဥစ္စာ - သက်ရှိသက်မဲ့ ပြောင်းရွှေ့နိုင်သော ပစ္စည်းဥစ္စာဟူသမျှသည် ဇင်္ဂမ မည်၏
(၂) အင်္ဂသမဥစ္စာ - အဋ္ဌာရသသိပ္ပ နှုတ်အတတ် လက်အတတ်ဟူသမျှသည် မိမိသွားရာ လိုက်ပါသောကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းနှင့်တူသောကြောင့် အင်္ဂသမ မည်၏
(၃) နိဓာန ဥစ္စာ - တော တောင် ရေ မြေ ကျောက်ဆောင် လိုဏ်ဂူနှင့်တကွ၎င်းတို့အတွင်းမှာ မြှပ်နှံထားအပ်သော ရတနာရွှေငွေဟူသမျှသည် နိဓာနမည်၏၊ ထာဝရဥစ္စာမျိုးပင်
(၄) အနုဂါမကဥစ္စာ - ဒါန သီလ ဘာဝနာ စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုဟူသမျှသည်
မိမိသွားရာ ဘဝသံသရာသို့အစဉ်လိုက်ကာ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကိုသာ ပေးလေ့ရှိသောကြောင့် အကောင်းဆုံးအမြတ်ဆုံး အထွတ်အထိပ်ဆုံးသော ဥစ္စာမည်၏
ဆင်ခေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆင်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၂ ဦး၊ မ ၆၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
လူ၏ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခဲ့ရာ၌ မူလက လက်ဖြင့် ပင်ပန်းစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသော အလုပ်များကို လက်သုံး ကိရိယာ တန်ဆာပလာတို့၏ အကူအညီဖြင့် တဖြည်းဖြည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြ၏
ထိုမှတစ်ဆင့် လက်သုံးကိရိယာ တန်ဆာပလာအတွက် သာလွန် ကောင်းမွန်သည့် စက်ကိရိယာများကို အသုံးပြုလာနိုင် ခဲ့ကြ၏
ရူပဗေဒအရ လက်သုံးကိရိယာ တန်ဆာပလာတို့သည် ရိုးရိုးစက်များပင် ဖြစ်ကြ၏
စက်ဆိုသည်မှာ ရှုပ်ထွေးခက်ခဲ သော လုပ်ငန်းတို့ကို လက်သုံးကိရိယာဖြင့် လုပ်သည်ထက် အချိန်တိုတိုနှင့် ပြီးစီးနိုင်စေသော ကိရိယာကို ဆိုလိုပေသည်
စက်များတွင် လူအားကို အသုံးပြုရာ၌ လက်သုံးကိရိယာနှင့် ပြုလုပ်စဉ်ကကဲ့သို့ ပင်ပန်းစွာ အားမစိုက်ထုတ်ရတော့ပေ
အချိန်ကုန်ရာ၌လည်း များစွာ သက်သာသည်
ပထမဆုံးစက်မှာ ရေနွေးငွေ့မှ စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ နိုင်သည့်အခါ ပေါ်ပေါက်လာသော စက်ဖြစ်သည်
ထိုရေနွေး ငွေ့အား အင်ဂျင်စက်များ ပေါ်လာသောအခါ ရှေးကလူမလုပ် နိုင်ခဲ့သည့် အလုပ်များကို ရေနွေးငွေ့မှရသော စွမ်းအင်ဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြ၏
ခရီးသွားလာရာတွင် မီးရထား၊ မီးသဘေ‡ာ များဖြင့် ထိုအချိန်က မလျင်မြန်စဘူး ထူးကဲလျင်မြန်လှသော နှုန်းများနှင့် သွားလာနိုင်ခဲ့ကြ၏
စက်ရုံလုပ်ငန်းတို့တွင်လည်း ရေးနွေးငွေ့ အင်ဂျင်စက်များဖြင့် မောင်းနှင် လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြ လေသည်
ထိုမှတစ်ဆင့် ရေနွေးငွေ့အား အင်ဂျင်စက်ထက်ကောင်းမွန်သော အတွင်း မီးအား အင်ဂျင်စက်ကို ဖြစ်မြောက် အောင်မြင်ခဲ့ရာတွင် ဓာတ်ဆီ၏ စွမ်းအင်ကို လုပ်ရည်အဖြစ်သို့ လွှဲပြောင်း အသုံးချနိုင် ခဲ့ကြ၏
လျှပ်စစ်ဓာတ် ပါဝါကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်ခဲ့ကြသည့်အခါတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို နေရာအနှံ့အပြားသို့ သွယ်ယူ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြ၏
လျှပ်စစ်မော်တော်ကားများသည် ဓာတ်ဆီ မော်တော်ကားများထက် သာ၍ပင် အသုံးဝင်လာကြပေသည်
အလွန်သေးငယ်သော မျဉ်းတံ အမှတ်အသားများ၊ နာရီမျက်နှာ ပြင်ပေါ်မှ မိနစ်ကွက်၊ စက္ကန့်ကွက်များ စသည်တို့ကို စက် ကိရိယာများဖြင့် တိကျစွာ ပြုလုပ်ပေးနိုင်ပေသည်
ယခုခေတ် စက်ရုံများတွင် မော်တော်ကား အများအပြားကို နောက်ဆုံးပေါ် သိပ္ပံနည်းများအရ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်
မြစ်လက်တက်များမှ ရေတို့သည် မြစ်မကြီး၌ ပေါင်းဆုံကာ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြ ကဲ့သို့ မော်တော်ကား အစိတ်အပိုင်းများလုပ်ရာ ဌာနခွဲများမှ လုပ်ပြီး မော်တော်ကား အစိတ်အပိုင်းတို့သည် ဗဟိုဌာနသို့ စုရောက်လာကြသည်
ထိုဗဟိုဌာနတွင် မော်တော်ကား အစိတ် အပိုင်းများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နေရာတကျ တပ်ဆင်ပေး၍ မော်တော်ကား ဖြစ်မြောက်အောင် ပြုလုပ်ယူကြသည်
စီးပွားရေးမျက်စိနှင့်ကြည့်လျှင် အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်း များစွာတို့သည် စက်ကိရိယာတို့ဖြင့် လုပ်ကိုင်သော စက်ရုံများ ကို မှီခို၍ အသက်မွေးမြူနိုင်ကြ၏
စက်ကိရိယာများ တိုးတက် မှုသည် လူအားကို သက်သာစေနိုင်သဖြင့် ရှေးကထက် ကုန် များကို များပြားစွာ ထုတ်လုပ်လာနိုင်၍ ကုန်ဈေးနှုန်းမှာလည်း တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်း သက်သာလာရလေသည်
ဈေးနှုန်း ကျ လာသည့်အမျှ ကုန်အလိုရှိသူ ဦးရေသည်လည်း တိုးပွားလာ၍ ကုန်ထုတ်ရာ၌ တွင်ကျယ်လာလေသည်
သို့သော် ကုန်ထုတ် လုပ်ငန်းသည် လိုသည်ထက် ပိုလာ၍ ကုန်ဈေးနှုန်းများ အဆ မတန် ကျဆင်းလာသောအခါ စက်ရုံလုပ်ငန်းကို ထိခိုက်လာ လေသည်
ထိုမှတစ်ဆင့် စက်ရုံအလုပ်သမားတို့ကိုပါ ထိခိုက် လေတော့သည်
ထိခိုက်ပုံမှာ စက်ရုံတို့တွင် အလုပ်သမားဦး ရေမှာ လိုသည်ထက်ပိုနေ၍ စက်ရုံပိုင်ရှင်များသည် အလုပ် သမားတို့အား မသေရုံမျှ အခများကိုသာ ပေးနိုင်ကြသည်
သို့ သော် ဤကဲ့သို့သော အဖြစ်မျိုးကို အလုပ်သမားများ ကြာရှည် စွာ မခံစားခဲ့ကြရချေ
ထပ်မံ၍ တီထွင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာ သည့် စက်ရုံလုပ်ငန်းတို့တွင် လူလိုလာ၍ အလုပ်သမားတို့သည် မိမိတို့၏ နေရာဟောင်းများကို ရရှိကြပြန်လေသည်
ယခုအခါ လုပ်ငန်းအသစ်တို့၏နယ်ပယ်မှာ ကျယ်ပြန့်သည်ထက် ကျယ် ပြန့် လာသည်ဖြစ်၍ ရှေးကထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုမို များပြားသော အလုပ်သမားတို့ကို အလုပ်ပေးနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဟောင်း ဦးဗဆွေသည် တနင်္သာရီတိုင်း၊ ထားဝယ်မြို့ နှင့် မိုင်ငါးဆယ် ကွာဝေးသော အုံးပင်ကွင်းရွာတွင် အဖဦးထွန်းလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ပဲလေးတို့မှ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၉)ရက်နေ့ မနက် ၉ နာရီ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
မွေးချင်း သုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် အုံးပင်ကွင်းရွာ တဝိုက်တွင် သတ္ထုတွင်း လုပ်ငန်း ၌ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်နှင့် တရုတ်၊ ကုလား နိုင်ငံခြားသား တွေသာ သူဌေးဖြစ်ပြီး မြန်မာတိုင်းရင်း သားတို့မှာ ဆင်းရဲမွဲတေနေသည် ကို တွေ့ကြုံခံစားရသဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်၊ နိုင်ငံခြားသား မုန်းတီးစိတ်များ ကိန်းအောင်း ခဲ့သည်
မောင်ဗဆွေ သည် မြန်မာ တို့၏ ဓလေ့ ထုံးစံအတိုင်း ရွာဘုန်းကြီးကျောင်း ၌ ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်
ထိုမှတစ်ဆင့် ရှင်သာမဏေ ပြုပြီးနောက် လူထွက်ခဲ့သည်
ရှင်လူထွက် မောင်ဗဆွေသည် ထားဝယ် အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်း သို့သွား၍ (၂)နှစ်ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်ပြီး အရွယ် ထွားကြိုင်းသူ ဖြစ်သည့် အလျှောက် မိန်းကလေးများ ကြားတွင် မသင့်လျော်၍ အမျိုးသား အလယ်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်း၍ ပညာသင်ပေးခဲ့ရသည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း မှ ဆယ်တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်
မောင်ဗဆွေသည် ငယ်ငယ်ကပင် ရဲစွမ်း သတ္တိရှိခဲ့သည်
အခြား ကျောင်းသား များက သူ့ကိုကြောက်ကြသည်
ဦးဗဆွေသည် မဟုတ် မခံသော စိတ်ရှိသူ ဖြစ်သော်လည်း အဖွဲ့အစည်းများ၌ အလုပ် လုပ်သောအခါ သည်းခံစိတ် မွေးသူဖြစ်သည်
ကျောင်းတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်း တည်ထောင်ရာတွင် ဦးဗဆွေ သည် ခေါင်းဆောင်၍ ပါဝင်ခဲ့သည်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း ဦးဗဆွေ ပင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်
ဦးဗဆွေ သည် မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်လွန်းပြီး လူမျိုးခြား ကိုလည်း အလွန်မုန်းတီး၏
ထို့ကြောင့် ကုလားထိုးအသင်း ဟူ၍ စုပြီးနောက် ကုလားများ ကို အမှောင်တွင် ဝိုင်း၍ ထိုးကြသည်
ထားဝယ်မှ ကုလားများ အတော်ပင် ဒုက္ခများ ခဲ့ရသည်
ထိုသို့ ဆူဆူပူပူ လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဦးဗဆွေသည် စာဖတ်ခြင်း၊ စာရေးခြင်း၊ ကဗျာဖွဲ့ခြင်း၊ ဆောင်းပါး ရေးခြင်းများကို အချိန်ရလျှင် ရသလို လေ့လာခဲ့သည်
အချိန်တန် အရွယ်ရောက်၍ ပညာသင်ပြီး အသိ တရားများ ရရှိလာသောအချိန်တွင် တို့ဗမာများ ကျွန် သက်ရှည် ၍ ဆင်းရဲ နစ်မွန်းခြင်း ကင်းမှ ကောင်းမည်ဟု အတွေးရကာ ကုလားထိုးအသင်း  ကိုဖျက်ပြီး စိတ် သဘောထားခြင်း တူမျှသော ရဲဘော် ကလေးများ နှင့်တွဲဖက်၍ လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ဖွင့်ခြင်း ဆံပင်ညှပ်ဆိုင် ဖွင့်ခြင်း ကွမ်းယာဆိုင် ဖွင့်ခြင်း စသော စီးပွားရေး ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက် လာခဲ့သည်
ဦးဗဆွေ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သော ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မှ ပေါက်ဖွား လာခဲ့သော ဒုတိယ အကြိမ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးသည် နယ်အသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့လာခဲ့ကြရာ ဗဆွေ တို့နေသော ထားဝယ် သို့ ကူးစက် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ကိုနု၊ ကိုအောင်ဆန်း စသော တက္ကသိုလ် မှ သပိတ် ခေါင်းဆောင် များသည် ကိုဗဆွေအား စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်
သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင် ကိုဗဆွေသည် ကိုနု၊ ကိုအောင်ဆန်းတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ပြုကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သို့ ရောက် သည်အထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် တွင် သူ့၏ ကလောင်ကို ဆက်သွေးခဲ့ပြီး ဟိုက်စကူးသန်းသန်း၊  မြင့်ဆွေ စသော ကလောင် နာမည်ဖြင့် ဒဂုံမဂ္ဂဇင်း၊ ယုဝတီ၊ ကဝိမျက်မှန်၊  ကြီးပွားရေး၊ ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်၊ ဗန္ဓုလဂျာနယ် စသော ဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းကြီး များနှင့် တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ ၏ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း တွင် ရေးသားခဲ့သည်
ကက်သရင်ဂွက်ထော် အကြောင်း ဆောင်းပါးမှာ သူ့ ကလောင် လက်ရာ အပြောင်မြောက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်
အိုင်စီအက် ရာထူးရှင်များ ကို ထိုးနှက် ထားသည့် ဆောင်းပါး ဖြစ်၍ ရာထူး ဂုဏ်သိမ် မက်သော မနူးမနပ် အင်းယားကျောင်းဆောင် ဗိုလ်ဆန်သူ မကက်သရင်ဂွက်ထော်  ကိုလည်း လက်သံပြောင်ပြောင် နှင့် မညှာမတာ သရော်၍ ရေးသား ထားခဲ့သည်
ဦးဗဆွေသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်း ရာဇဝင်၊ စနဗေဒ စသည့် ဘာသာရပ်များကို ယူပြီး ကျောင်းမတက်ခဲ့ပေ
နာမည်ခံသာ ကျောင်းစာရင်း တွင် သွင်းထားသည်
ကျောင်းမတက်၊ စာမေးပွဲ မဖြေပဲ တက္ကသိုလ် နယ်မြေတွင် စုစုပေါင်း(၅)နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂများ ကို ခေါင်းဆောင်၍ နိုင်ငံရေး ကို လုပ်ခဲ့သည်
ဥပစာ အထက်တန်း(အိုင်-အေ အထက်တန်း)အထိသာ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ကိုအောင်ဆန်း နှင့် ကိုနု တို့၏ ဆွဲဆောင်မှုကြောင့် ကိုဗဆွေ နိုင်ငံရေး နယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထို့နောက် တတိယ အကြိမ် ကျောင်းသားသပိတ် နှင့် မန္တလေး ၌ အာဇာနည် (၁၇)ဦး ကျဆုံးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ၌ ကိုဗဆွေ သည် သမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ခေါင်းဆောင် ခဲ့သည်
ကွန်မြူနစ် မာ့က်စ်ဝါဒများ ကိုလည်း လေ့လာပြီးနောက် ဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော သခင်စိုး၊ သခင်သန်းထွန်း တို့ကိုလည်း ဆရာတင် ဆည်းကပ် ခဲ့ရလေသည်
ရေနံမြေ သပိတ်သည် ရန်ကုန်သို့ ဦးလှည့်၍ စုပေါင်း တပ်ကြီး ဖွဲ့ကာချီတက်လာရာ လမ်းတလျှောက် ကိုဗဆွေ နှင့် ကိုဗဟိန်း တို့သည် တပ်ဦးမှ ခေါင်းဆောင်၍ လိုက်ပါ လာခဲ့ကြသည်
ရေနံမြေ သပိတ်ကား နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်များ ထံမှ မြန်မာ အလုပ်သမားများ ၏ လိုအပ်သောတောင်းဆိုချက်များကို တောင်းကာ အရေးဆို သပိတ်မှောက်၍ ချီတက်လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
သပိတ်အင်အားမှာလည်း ကြီးသထက်ကြီးလာပြီး ကိုဗဆွေ၏ သတင်းမှာလည်း ပြန့်နှံ့၍ မြန်မာပြည် တစ်ဝှမ်းလုံး သိလာကြလေသည်
ဗဆွေကွ- ဗဆွေကွ ဟုလည်း ကြွေးကြော်လာသည်
ကျားကြီး-ဗဆွေ ဟုလည်း အားပေးကြသည်
အလုပ်သမား သပိတ်တပ်ကြီး အား အားပေးကူညီ၍ တရားဟောခဲ့သောကြောင့် မကွေးထောင်မှ ချုပ်နှောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ထောင်ခြောက်လ ပြစ်ဒဏ်ကျပြီး မကွေးထောင်မှ အင်းစိန်ထောင် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း ခံရသည်
ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြ ကြသောကြောင့် ထောင်မှ ကိုဗဆွေ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
ကိုဗဆွေ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေး ကိုပင် ပြန်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချခဲ့သည်
နိုင်ငံရေးကို အားသွန် ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်း လုပ်လိုသော ဆန္ဒကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းမှ ထွက်ကာ ထားဝယ်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး အလုပ် လုပ်နေခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် တွင် မရှိဆင်းရဲသော သူငယ်ချင်းများ နှင့် နွမ်းပါးနေသော ကိုဗဟိန်း နှင့် ကိုထွန်းရှိန် (ဗိုလ်ရန်နိုင်) တို့အား ထောက်ပံ့ ကူညီခဲ့သည်
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ကို ခေါင်းဆောင်ရန် အထူး ခေါ်ယူခြင်း ခံရ၍ ပြန်လာခဲ့ရသည်
ကိုဗဆွေ သည် စည်းရုံးရေး ကိုလည်း ပြုလုပ်ရ၊ အင်္ဂလိပ် ကိုလည်း တော်လှန် ပုန်ကန်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး ခေါ် သူပုန်ပါတီ အတွက် ထိရောက်သော လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်း များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်
နဂါးနီ စာစောင် တွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများ မနေမနား ရေးသားခဲ့သည်
စာစောင် ထွက်ခါစက ဆိုလျှင် ကိုဗဆွေ နှင့် နဂါးနီ ကိုထွန်းရွှေ တို့ နှစ်ဦးသည် စာစောင် တစ်ခုလုံး ကို ပင်ပမ်းကြီးစွာ ရေးသားခဲ့ရသည်
၎င်းတို့၏ စာပေ လက်သံ ကြောင့် နဂါးနီ စာစောင်သည် လူကြိုက် များလာခဲ့သည်
ဘီ-အာရ်-ပီ(Burma Revolutionary Party) ဗမာ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး နှင့် ပီ-အာရ်-ပီ(People's Revolutionary Party)ခေါ် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ တွင် သခင်မြ ခေါင်းဆောင်၍ ကိုကျော်ငြိမ်း၊ ကိုဗဆွေ၊ သခင်ချစ် တို့သည် ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး ကိုဗဆွေ သည် စည်းရုံးရေးအဓိက တာဝန်ခံ ဖြစ်ပြီး ကိုအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး)၊ ကိုမောင်မောင်(ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်) တို့နှင့် တွဲဘက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ကိုဗဆွေသည် ဂျပန်ပြည် သို့ ပို့ဆောင်စေလွှတ်မည့် လူငယ် လက်ရွေးစင် တစ်စုကို ယိုးဒယားမှ ဖြတ်၍ ပေးပို့ရန် တာဝန်ကျလာသဖြင့် အဖွဲ့မှ ပေးသော ငွေလေးဆယ်ကျပ် တိတိကို ဆောင်ကာ ရသည့် နည်းဖြင့် ကြံဖန်ပြီး ယိုးဒယား နယ်စပ်သို့ အရောက်သွားခဲ့သည်
နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ် အစောင့်အကြပ်တို့ တင်းကြပ်မှုကြောင့် မအောင်မြင်ပဲ ပြန်လာခဲ့ရသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အဖွဲ့သည် ဂျပန်နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ကြီး ကို ယိုးဒယားဘက်မှ ချီတက်လာခဲ့ကြပြီး တနင်္သာရီဘက်ကို ကျော်ကာ ရန်ကုန်သို့ အရောက် ချီတက်လာသော်လည်း ဦးဗဆွေ သည် တနင်္သာရီတိုင်း လုံခြုံရေးအတွက် ထားဝယ်တွင် ကျန်ခဲ့ရသည်
ဂျပန်တပ်များကို မြန်မာပြည် အတွင်းပိုင်း ဝင်ရောက်ခွင့်မပြုပဲ အခြေအနေ ကြည့်ပြီး ပြည်ပမှာပင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကိုသာ အားပေး၍ စေလွတ်ရန် ဖြစ်သည်
သို့သော် မော်လမြိုင်ကို သိမ်းပြီးသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန် တောင်းဆိုသော်လည်း ဂျပန်အမှတ်(၅၅) တပ်မတော် မှ ယတိပြတ် ငြင်းဆိုခဲ့သည်
စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး သခင် ခေါင်းဆောင်များ နှင့်လည်း ခပ်ရှောင်ရှောင် နေခဲ့သည်
ထိုကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် တပ်မတော် ဦးစီးကြီးများ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဗဆွေတို့ နယ်ချဲ့ကို အပြီးအပိုင် အနိုင် မရသေးမီ ကပင် ဂျပန်ကို တော်လှန်ရန် စိတ်ကူး ထားခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်
ဂျပန်တပ်မတော် နှင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် တို့ နယ်ချဲ့တို့အား တိုက်ခိုက် နေစဉ်အတွင်း တနင်္သာရီတိုင်း တစ်ခုလုံး နီးပါး ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အတွက် ဦးဗဆွေ တာဝန် ယူခဲ့ရသည်
ဂျပန် လူမျိုး အကြောင်း သိသော ဦးဗဆွေ သည် ဂျပန်ကို တော်လှန်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ရပြန်သည်
ဦးဗဆွေ၏ အကြံအစည်ကို ဂျပန်များ သိသွားသဖြင့် ရန်သူတစ်ဦး အနေဖြင့် မှတ်ထားခဲ့သည်
ဦးဗဆွေ သည် အင်္ဂလိပ်များ ပြေးကြစဉ် အချိန်၌လည်း တွေ့ရာနေရာ သတ်စေဟု အမိန့် ထုတ်ပြန်ခြင်း ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်
ဂျပန် ဝင်လာသော အချိန်၌လည်း ချက်ချင်းပင် ရန်သူ့ စာရင်းဝင် ခဲ့ရပြန်သည်
နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ် နှင့် ဂျပန် များက သူ့အပေါ် ကြံစည်မှုများကို ဦးဗဆွေ က မဖြုံ
မြန်မာပြည် သည် ဂျပန်များ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေစဉ် ဦးဗဆွေသည် မြိတ်ခရိုင် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေး ပါတီ ၏ အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင် ခဲ့ပြန်သည်
ဂျပန် လက်အောက်တွင် မြန်မာများရောက်နေသော ၁၉၄၂ ခုနှစ် အချိန်တွင် ဦးဗဆွေ အား ရန်ကုန် သို့ လာရန် အကြောင်းကြား ပြီးနောက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သော သခင်မြက နေရာ ချထားပေးသဖြင့် 'ကေဘိုတိုင်'  ခေါ် မြို့ပြ ကာကွယ်ရေးတပ် ကို ဦးဆောင်ခဲ့ရသည်
၎င်းတပ်ဖွဲ့ သည် မြန်မာအစိုးရ ၏ လက်အောက်ခံလည်း မဟုတ်၊ ဂျပန်နှင့်လည်း တိုက်ရိုက် မပတ်သက် သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့် မြန်မာ တစ်ပြည်လုံး ၏ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည့် အဖွဲ့ ဖြစ်သည်
ရန်ကုန် ကန်တော်ကြီးရှိ အေးကျွန်းတွင် တဲများထိုးကာ ဦးဗဆွေနေခဲ့ရသည်
ကေဘိုတိုင် ဗိုလ်ချုပ် ဗဆွေ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်
ကေဘိုတိုင် တပ်သားများ ကား လေကြောင်း ကာကွယ်ရေး၊ မြို့ရွာ လုံခြုံရေး၊ မီးသတ်ဖွဲ့စည်း လုပ်ဆောင်ရေးစသော လုပ်ငန်းများ အပြင် အုပ်ချုပ်ရေး ပိုင်းများကိုလည်း ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်
သင်တန်း ဆင်းပြီးလျှင် ရပ်ကွက်များ သို့ဖြန့်ကာ စည်းရုံးကြခြင်း၊ ဦးလှမောင် ကြီးမှူးသော မြို့ပြကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စသည့်တို့နှင့် ဆက်သွယ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ရဲအဖွဲ့မှ ရဲမှူးကြီးတစ်ယောက်၊ အင်စပတ်တော်နှစ်ယောက်၊ လက်ထောက် အင်စပတ်တော် (၁၀)ယောက် တို့ကို ကေဘိုတိုင်နှင့်ပူးတွဲ၍  ကေဘိုတိုင် ဗိုလ်ချုပ် ဗဆွေ  ထံသို့ပေးပို့ထားသည်
လျှို့ဝှက်စွာ ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင်အားပေး ကူညီခဲ့သည်
ထိုသို့သော အချိန်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ထဲ၌ ဗိုလ်မှူး ဗထူးမှ အထက် မြန်မာပြည် မန္တလေး ၌ရှိသော ဂျပန်များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်နေခဲ့သည်
မတ်လ ထဲတွင်လည်း ပဲခူး၌ ဗိုလ်ကျော်ဇော (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း) တပ်နှင့် တော်လှန်ရန် အတွက် ပြင်ဆင်ရာ ဌာနကြီးဖြစ်သောစံပြကျောင်းကို ဂျပန်များ မှ မသိမသာ ဝိုင်းညှပ်ထားကြသည်
စောစောထွက်မှ အခြေအနေကောင်းမည်၊ ဖိညှပ်၍ တိုက်ခိုက် ခံရလျှင် ပျက်စီးမည့် အခြေအနေ ရှိကြောင်း ဗိုလ်ကျော်ဇော ထံမှ အရေးကြီး သတင်းပေးပို့သဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမှ ၂၇ ရက်နေ့ကိုပင် ဖောက်ထွက်တော့ဟု အမိန့်ပေးချက်အရ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့  မှာပင် ရောက်ရာနေရာက တော်လှန်ရေး စကြတော့ ဟုလည်း အမိန့်ကို တဆက်တည်း ပေးလိုက်ရသည်
ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်ချစ်မြိုင်၊ ဗိုလ်သိမ်းမောင် တို့၏ တပ်များသည် မင်းလှ၊ ပဲခူးရိုးမ စသည့် နေရာများ၌ တပ်ဖျောက်၍ တော်လှန်ရေးကို စခဲ့ ကြတော့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဦးဗဆွေကို ဂျပန်တို့က ဖမ်းလိုက်ကြ သည်
ရန်ကုန်၌ ဦးလှမောင် (သံအမတ်ကြီးဟောင်း)နှင့် နေခဲ့ပြီး၊ ဂျပန်များက ကိုယ်ရေး ရာဇဝင် ရေးခိုင်းသဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရေးပေး ခဲ့ရသည်
ဦးဗဆွေ အကျဉ်းထောင်၌ ၂၄ ရက်တိတိ ထောင်ကျ ခံခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
ဦးကျော်ငြိမ်း သည် နယ် သို့ မဆင်းဖြစ်ပဲ ဦးဗဆွေ လွတ်ရန် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့ရသည်
ရန်ကုန်တွင် တပ်များ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေသည့် အပြင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့များ သည်လည်း အကွဲကွဲ အပြားပြား ဖြစ်နေခဲ့သည်
ခေါင်းဆောင်ရှာနေသည့် အချိန်တွင် ဦးဗဆွေ ရောက်လာပြီး အကွဲကွဲ အပြားပြား ဖြစ်နေသော တပ်များကို စုစည်း၍ လူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော် ရှိလာသော အခါ မေလ (၁) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို ဦးဗဆွေ ဦးစီးသောတပ်များမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်
ဦးဗဆွေ တို့ ရန်ကုန် ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပြဿနာ မျိုးစုံကို ဖြေရှင်း နေခဲ့ရသည်
အိန္ဒိယ အမျိုးသား တပ်မှ လူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကို ဘောက်ထော် သင်္ဃန်းကျွန်း ၌ နေရာ ချထား ပေးခဲ့ရသည်
ထောင်မှ လွတ်လာသော အင်္ဂလိပ် စစ်သုံ့ပန်းများ ကိုလည်း ကျွေးမွေးရသည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် သခင်မြ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဗဆွေတို့ ခေါင်းဆောင်သော ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ သည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထက် (၇)လ ကျော်ကျော် နောက်ကျခဲ့သည်
ထို့နောက် ဦးဗဆွေ အား ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လက်ခံ စေခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် ဦးကျော်ငြိမ်း သည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် ဦးဗဆွေ သည် ပါတီ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အခြားခေါင်းဆောင်များ အင်္ဂလန် သို့ သွားရောက် အရေးဆို နေစဉ်အတွင်း ဦးဗဆွေသည် ဖဆပလ အဖွဲချုပ် ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရပေသည်
ဦးဗဆွေသည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် တိုက်ကြီး မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်သဖြင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား အဖွဲ့ ငါးဖွဲ့မှ ကျောင်းသား ၁၀၀ အား ဦးဗဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်း အစရှိသော ဆိုရှယ်လစ် ခေါင်းဆောင်များ က နိုင်ငံရေး သင်တန်းပေးခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အာရှ ဆိုရှယ်လစ် ကွန်ဖရင့် အစည်းအဝေးကြီး တွင် ဦးဗဆွေ သည် သဘာပတိ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရ သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့ ၌ ကျင်းပသော အာရှ ဆိုရှယ်လစ် နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံ ၌ သဘာပတိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ နောက်ပိုင်းတွင် ဖဆပလ အဖွဲ့အား လူထု ထောက်ခံမှု အားနည်း လာခဲ့သည်
ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်သူ ဖြစ်သည်
ဦးကျော်ငြိမ်း နှင့် ဦးဗဆွေ တို့သည် ပမညတ အင်အား ကြီးလာခြင်းသည် ငွေကို ရေလိုသုံးကာ ကွန်မြူနစ် များက လက်နက်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်၍ မဲပေး ခိုင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်
ဦးနုသည် ၁၉၅၄ ခုနှစ် မှ ပင် အစိုးရ အဖွဲ့ ဝန်ကြီးများ ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်မှုတားဆီးရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးနု ပါတီ သန့်ရှင်းရေး  လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးက နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးဗဆွေအား ရန်ကုန်မြို့၊ လမ်းမတော်မဲဆန္ဒနယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင် မြှောက်ခြင်း ခံရ ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နေရာ တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ဆက်လက် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်အပြင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသား စီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာနများ ကိုလည်း ဦးစီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ယူနန် ဖန်ရှီ တွင် တရုတ်-ဗမာနယ်စပ် လူထု အစည်းအဝေး ကို ကျင်းပရာ တရုတ် - ဗမာ လူထု ၂၀၀၀ ခန့် တက်ရောက်၍ တရုတ် ဝန်ကြီးချုပ် ချူအင်လိုင်း နှင့် မြန်မာ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဗဆွေ တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု အစိုးရထဲသို့ ပြန်ဝင်ရေး၊ မဝင်ရေး အတွက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ တွင် ပြုလုပ်သော ဖဆပလ အလုပ်အမှုဆောင် အစည်းအဝေး တွင် သခင်ကျော်ထွန်း မှ အဆိုတင်သွင်း ၍ ဖဆပလ အလုပ် အမှုဆောင် အဖွဲ့ က ဆုံးဖြတ် အတည် ပြုခဲ့သည်
ဦးဗဆွေ သည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ အနားယူခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အစည်းအဝေး တွင် ဦးနုအား ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တင်မြှောက် ခဲ့ပြန်သည်
ဦးဗဆွေ သည် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီး ၃၀ ဦးပါဝင်သော ဦးနု အစိုးရအဖွဲ့ သည် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းကျိန်ဆိုခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် အတိုက်အခံ အမတ်များမှ ဖဆပလ အစိုးရအား အယုံအကြည် မရှိကြောင်း အဆိုတင် သွင်းခဲ့သည်
လွှတ်တော်အမတ် ဦးအေးမောင်(ပြည်)က အဆိုတင်သွင်း၍ သခင်ချစ်မောင် အပါအဝင် အမတ် ၁၀ ဦးက ထောက်ခံခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတူတကွ လက်တွဲ၍ မြန်မာပြည် ကောင်းစားရေး အတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ၏ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဂိုဏ်းဂဏစွဲ များကြောင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ၁၀ နှစ်အတွင်း စည်းလုံးမှု ပြိုကွဲသွားရသည်
နု-တင် အုပ်စု နှင့် ဆွေ-ငြိမ်း အုပ်စု ဟူ၍ ကွဲပြားသွားခဲ့သည်
ဦးဗဆွေက ပါတီတည်မြဲရေး ကို အဓိက ရည်ရွယ်ခဲ့သူ ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ပါတီအား တည်မြဲဖဆပလ ဟု ခေါ်ဆိုကာ ဦးနု က ၎င်း၏ပါတီ သန့်ရှင်းရေး အတွက် သန့်ရှင်းဖဆပလ ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့ကြသည်
ဦးနု နှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ၏ ပဋိပက္ခ ပြင်းထန် လာချိန်တွင် ဦးကျော်ငြိမ်း နှင့် သခင်တင် အုပ်စု တို့၏ ပဋိပက္ခမှာလည်း ပြင်းထန်လာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ရန်ကုန် ခရိုင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ အစည်းအဝေး တွင်လည်း ဖဆပလတွင် ဂိုဏ်းဂဏ နှင့် အုပ်စုများ ရှိနေကြောင်း၊ ကိုယ့်လူ သူ့ဂိုဏ်း များကို တိုက်ဖျက်ပစ်ရမည်ဟု ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဗဆွေ မှ ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဦးဗဆွေ နှင့် ဦးကျော်ငြိမ်း တို့သည် ဦးနု ထံ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်
၎င်းစာတွင် လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မတိုင်မီ မေလ ၃၁ ရက်နေ့ သို့မဟုတ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ထက် နောက်မကျစေဘဲ လေးဦး ကော်မတီ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး နိုင်ရေးအတွက် အချိန် ကန့်သတ် ပေးရန် တောင်းခံ ခဲ့လေသည်
ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် မေလ ၃၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် အကြောင်း ပြန်ခဲ့သည်
ပြန်ကြားစာတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့ ဖဆပလ အလုပ် အမှုဆောင် အစည်းအဝေးတွင် ဖဆပလ ဦးစီးအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ခေါ်ရန် သတ်မှတ်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းအပြင် ဖဆပလအား တစ်ဖက်အုပ်စုသို့ ပေးရန် သဘော မတူကြောင်း ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်နေ့ တွင် ဦးအုန်းမောင် မှ တစ်ဆင့် ဦးကျော်ငြိမ်း သို့ ပြန်ကြားပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ နု-တင်-ဆွေ-ငြိမ်း လေးဦး ကော်မတီ တွေ့ဆုံရေး နှင့် ပတ်သက်၍ ကတိပေးထားသည့် အတိုင်း ဦးဗဆွေ၊ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့နှင့် မေလ ၃၁ ရက်နေ့ ညနေတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အိမ်၌ တွေ့ဆုံမည် ဖြစ်ကြောင်းပါရှိသည်
နု-တင်နှင့် ဆွေ-ငြိမ်း အုပ်စု နှစ်ခုလုံးသည် တစ်ဖက်အုပ်စု ကို အနိုင်ရရေး အတွက် နိုင်ငံရေး ပရိယာယ် ကြယ်ဝစွာ ကြိုးပမ်းသကဲ့သို့ လွှတ်တော်အမတ်များ ကိုလည်း နည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် မဲဆွယ် စည်းရုံး ခဲ့ကြသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဦးဗဆွေသည် ဦးနု ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့ အား အယုံအကြည် မရှိကြောင်း အဆို တင်သွင်းရာ ၈ မဲအကွာဖြင့် ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်
ရှမ်းပြည်နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌကြီး ဦးဗဆွေ နှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြသည်
ဦးဗဆွေ မှ ဖက်ဒရယ်မူ ကို မိမိတစ်ဦးတည်း ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး တည်းအနေဖြင့် နှစ်ခြိုက် ထောက်ခံကြောင်း၊ သို့သော် ဖက်ဒရယ်မူ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဖန်တီး ပေးပုံကိုမူ မကြိုက်ကြောင်း ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်
ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဖက်ဒရယ်မူ အကြောင်း အပါအဝင် လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်း မဖြစ်ရေး နှင့် စိတ်ဝမ်း မကွဲပြားရေး များကို ဆွေးနွေး ခဲ့ကြသည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖယ်ဒရယ်မူနှင့်ပက်သက်၍ ဦးဗဆွေမှ တိုင်းရင်းသားများသည် တစ်ဆွေ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်ခဲ့ကြပုံ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်များ နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်များ မတူညီမှု အခြေအနေများ ကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသွားသည်
ပြည်နယ် အများစု သည် မဖွံ့ဖြိုး မတိုးတက်ဘဲ နောက်တန်း ကျနေ သကဲ့သို့ ဗမာပြည်မ အချို့ နေရာများတွင်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန် နောက်ကျလျက် ရှိကြောင်းနှင့် အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကြောင့် ဒေသအားလုံး အဆင်းရဲခံပြီး ကြိုးစားကြဖို့ လိုသေးကြောင်း၊ တိုင်းရင်းသား အားလုံး လက်တွဲပြီးကြိုးစားကြရင် မအောင်မြင်နိုင်စရာ မရှိကြောင်း ရှင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော် ဘာသာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ပြည်ထောင်စု အစိုးရ လက်ထက်တွင် ရှမ်းစော်ဘွား များသည် ဖယ်ဒရယ်မူ ကိုတင်ပြ တောင်းဆိုကာ ဖက်ဒရယ်မူ မရလျှင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ မှ ခွဲထွက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက် ခဲ့ကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲမည့် အန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ် လာခဲ့သည်
လက်ရှိ အစိုးရ အဖွဲ့ကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် ဦးဗဆွေလည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်
၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ ကျေညာချက်အမှတ် ၇၂ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ယင်း အကြံပေး အဖွဲ့ တွင် အထက်ပါ ခေါင်းဆောင် ၃၃ ဦးပါဝင်ခဲ့သည်
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ  ရန်မျိုးအောင်စေတီ မှာ ဦးဗဆွေ ဦးစီးတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော်ဖြစ်သည်
ထားဝယ် သမဂ္ဂ နာယကကြီး တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလပ် နိုင်ငံ သမ္မတကြီး မာရှယ်တီးတိုး ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပထမဆင့် ဆုတံဆိပ်၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အမြင့်ဆုံး ဆင်ဖြူ တံဆိပ် တို့ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် ကောင်စီက ဦးဗဆွေအားနိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ပထမဆင့် ကို ချီးမြှင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တွင် အိန္ဒိယ နိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်
တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ သို့ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တွင် လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့ တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ လည်းကောင်း၊ ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ သို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်
* အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဂျပန်၊ ဂျာမဏီနိုင်ငံ၊ ယူဂိုဆလပ်နိုင်ငံ များသို့လည်း လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်
ဂျပန်ကို မတော်လှန်မီ ကာလ အတွင်း၌ ပင် ကွန်ဗင့်ကျောင်းသူ နုနုနှင့် ချစ်ရေးဆိုခဲ့ ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
နုနု သည် ဒေါ်နုနုဆွေ ဟု အမည် တွင် ခဲ့သည်
သားသမီး(၁၀)ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
သားသမီးများမှာ -ဒေါ်နေနွယ်ဗဆွေ+ ဦးကျော်လွန်လှ၊ဦးနေမျိုးဗဆွေ+ ဒေါ်ထိပ်တင်မူ၊ဦးနေဖူးဗဆွေ+ ဒေါ်စန္ဒါအေး၊ဦးနေထွန်းဗဆွေ၊ဦးနေညွှန့်ဗဆွေ+ဒေါ်အေးအေးမြင့်၊ဦးနေမင်းဗဆွေ၊ဒေါ်နေကြည်ဗဆွေ၊ဒေါ်နေစည်ဗဆွေ၊ဒေါ်နေရည်ဗဆွေ တို့ဖြစ်သည်
အမှတ်(၈၄)၊ ပန်းလှိုင်လမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ် တွင် နေသည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ အသက် ၇၃ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဟုမ်းလမ်း နေအိမ် ၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်
ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသက်တမ်းအကြာဆုံးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်
ဂမ်မာရောင်ခြည်အား ဂရိစာလုံးအသေး ဂမ်မာ (γ or                     γ              {\displaystyle \gamma }   ) ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်
၎င်းသည် ကြိမ်နှုန်းအလွန်မြင့်မားသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်ဖြစ်၍ စွမ်းအင်မြင့်မားသော ဖိုတွန်များပါရှိသည်
၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒနှင့် ရူပဗေဒ ပညာရှင် ပေါလ် ဗီလာဒ် ဆိုသူက ရေဒီယမ်သတ္တုကို လေ့လာရင်း ဂမ်မာရောင်ခြည်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
ဂမ်မာရောင်ခြည်အား အားနက်စ် ရူသာဖို့ဒ်က အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ရူသာဖို့ဒ်သည် ယခင်တည်းက အခြား ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲခြင်း အမျိုးအစား နှစ်မျိုးဖြစ်သည့် အယ်လ်ဖာပြိုကွဲခြင်းနှင့် ဘီတာပြိုကွဲခြင်း များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
ဂမ်မာရောင်ခြည်သည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ သက်ရှိများကို အန္တရာယ်ဖြစ်သော ရောင်ခြည်ဖြစ်သည်
အက်တမ်နျူကလိယသည် စွမ်းအင်မြင့် အခြေအနမှ စွမ်းအင်နိမ့် အခြေအနသို့ ပျက်ယွင်းသည့်အခါ ဂမ်မာရောင်ခြည်ကို ထုတ်လွှတ်ပြီး ၎င်းဖြစ်စဉ်ကို ဂမ်မာပြိုကွဲခြင်းဟု ခေါ်သည်
ဆင်ညှပ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinhnyatkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၃၈ ဦး၊ မ ၃၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၇၅ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်မျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညက်ကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyetkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ညက်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညက်ကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈ ဦး၊ မ ၂၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
မူလာ အက္ခတာ မိုဟာမက် မန်ဆာ (Prakrit languages: اختر محمد منصور‎ ၊ ၁၉၆၈ ဝန်းကျင် - ၂၀၁၆ မေ ၂၁) သည် တာလီဘန်အဖွဲ့၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၅ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်မှ မကွယ်လွန်မီအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်မှ အီရန်သို့အကူးတွင် သတင်းရကာ အမေရိကန်က ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်သဖြင့် လွန်သည်
၁၃၃၆ (၁) ရက်
နတ်ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့ ကိုးကွယ်အားထားရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆိုသည်
ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကျမ်း၌ ငါတို့ မြန်မာမှာ နာထသဒ္ဒါကိုရည်၍ ခေါ်ဝေါ်သည်ယူရမည်
ထိုနာထသဒ္ဒါကား ကိုးကွယ်ရာ အနက်ရသည် မှတ်ရမည်ဟု အဆိုရှိသည်
ယင်းနတ်သည်လည်း-ဝိသုဒ္ဓိနတ်
ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာများ၊ဥပပတ္တိနတ်
နတ်ပြည်၊ ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်သော နတ်ဗြဟ္မများ၊သမ္မုတိနတ်
မင်း၊ မိဖုရား၊ သားတော်၊ သမီးတော်များ ဟူ၍ သုံးမျိုးဖြစ်သည်
ယင်းသုံးမျိုးတွင် ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓ၊ ရဟန္တာများကို နတ်ဆိုသည်မှာ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝနှင့် တမလွန်ဘဝအတွက် စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်ထွန်းစေရန်၎င်း၊ ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်တို့ကို ကာကွယ်စေရန်၎င်း၊ သတ္တဝါတို့ ကိုးကွယ်အားထားရာ ဖြစ်၍ ဆိုသည်
နတ်ပြည်၊ ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်သော နတ်ဗြဟ္မာများကို နတ်ဆိုသည်မှာ၊ အချို့လူတို့အယူအဆအားဖြင့် ပစ္စုန်ပ္ပန် ဘဝအတွက် စီးပွားချမ်းသာ ဖြစ်ထွန်းစေရန်၎င်း၊ ဘေးဥပဒ် အန္တရာယ်တို့ကို ကာကွယ်ရန် (ဝါ) မပြုလုပ်စေရန်၎င်း သတ္တဝါတို့ ကိုးကွယ် အားထားရာ ဖြစ်၍ ဆိုသည်
အထူးအားဖြင့် နတ်ဆိုသော စကား၌၊ သတ္ထာဒေဝ မနုဿာနံ စသော ပါဠိတို့၌ ဒေဝအရ၊ နတ်နှင့် ဗြဟ္မာကို ယူရသကဲ့သို့၊ နတ်ဗြဟ္မာကို ယူရသောကြောင့် ဗြဟ္မာကို ထည့်သွင်း၍ ပြသည်
(တစ်နည်း)နတ်ဆိုသော အစကားအရ၊ အကျဉ်းအားဖြင့် ရေတွက်သော်၊ ပိဋကတ်တော်ကျမ်း၌ ပါရှိသော နတ်များကား၊ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်ရှိ နတ်များ၊ ဗြဟ္မာဘုံနှစ်ဆယ်ရှိ ဗြဟ္မာများ၊ သုတ်မဟာဝါပါဠိတော် မဟာသမယသုတ်၌ ပါရှိသော နတ်များ၊ သုတ်ပါထေယျပါဠိတော် အာဋာနာဋိယသုတ်၌ ပါရှိသောနတ်များ၊ ဘူမဇိုဝ်း၊ ရုက္ခဇိုဝ်း၊ အာကသဇိုဝ်းနတ်များ စသည်တို့ ဖြစ်သည်
(တစ်နည်း)လောကုတ္တရာဘက်ဆိုင်ရာ ပိဋကတ်တော်ကျမ်းများ၌ ပါရှိသောနတ်များ၊ လောကီဘက်ဆိုင်ရာ ကျမ်းများ၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ သာသနာဝင် စသောကျမ်းများ၌ ပါရှိသောနတ်များ၊ ရှေးစာဟောင်း စာတမ်းများ၌ ပါရှိသောနတ်များ၊ လူတို့ မိရိုးဖလာ၊ အယူအဆစိတ်ဆန္ဒအလျောက် ကိုးကွယ် အားထားကြသော နတ်များနှင့် ထိုထိုအရပ်ဒေသတို့၌ ကိုးကွယ်ကြသော နတ်များကို ထည့်သွင်းရေတွက်လျှင် အလွန် များပြားလှသည်
ထိုသို့ များပြားသော်လည်း ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဗလိနတ်စာ ပူဇော်နည်း စာအုပ်တွင် ပါရှိသော နတ်များစာရင်းကို အဓိကထား၍ ပြဆိုပါမည်
ထိုစာအုပ်တွင် ပါရှိသော နတ်များ စာရင်းကား၊ ၁၂၁၈-ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၊ မန္တလေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည် နန်းတည်အခါတော်၊ တောခုတ်သောအခါတော်မှစ၍၊ ပန္နက်စိုက်ထူ အခါတော်၊ မြေသနစ်အခါတော်၊ တိုင်တူအခါတော်၊ အုတ်မြစ်စီခင်းအခါတော်၊ နန်းသိမ်းအခါတော်တို့၌ တင်ကြား ပသပူဇော်ရန် ဒီပဲယင်းဆရာတော်၊ စံကျောင်းဆရာတော် စသော တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်ကြီးရှစ်ပါးနှင့် သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်သူ ပုခန်းမြို့စားဝန်ကြီး၊ သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ စသော ပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဆယ့်သုံးဦးစီမံထားသော မန္တလေး ရွှေမြို့တော်တည် စာတမ်းလာစာရင်း ဖြစ်သည်
အထူးအားဖြင့် နတ်များ စာရင်းကို ပြဆိုရာ၌ ၃၇ မင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသဖြင့်၊ သုတ်ပါထေယျပါဠိတော် အာဋာနာဋိယသုတ်တွင် ပါရှိသော နတ်စစ်သူကြီး ၃၇ ပါး စာရင်းကို ထည့်သွင်း ပြဆိုပါမည်
ဣန္ဒသောမဝရုဏဘာရဒ္ဓါဇပဇာပတိစန္ဒနကာမသေဋ္ဌကိန္နုဃဏ္ဍုနိဃဏ္ဍုပနာဒဩပမညမာတလိစိတ္တသေနနဠောရာဇဇနေသဘသာတာဂိရဟေမဝတပုဏ္ဏကကရတိယသိဝကမုစလိန္ဒသောမိတ္တယုဂန္ဓရဂေါပါလသုပ္ပရောဓဟိရိနေတ္တိမိန္ဒိယျပဉ္စာလစန္ဒအာဠဝကပဇ္ဇုန္နသုမနသုမုခဒဓိမုခမဏိမာဏိဝရသေရိသကဗြဟ္မာဘုံ ၂ဝ ဗြဟ္မာများနတ်ပြည်ခြောက်ထပ်ရှိ နတ်များသူရဿတီစန္ဒီပရမီသွာမဟာပိန္နဲဂေါရမန္တတနင်္ဂနွေဂြိုဟ်တနင်္လာဂြိုဟ်အင်္ဂါဂြိုဟ်ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်ကြာသပတေးဂြိုဟ်သောကြာဂြိုဟ်စနေဂြိုဟ်ရာဟုဂြိုဟ်ကိတ်ဂြိုဟ်နေနတ်လနတ်မီးနတ်လေနတ်ပဇ္ဇုန်နတ်မဏိမေခလာနတ်မန္တလေးတောင်စောင့်နတ်တောင်ပြုံးနတ်တောင်သမန်နတ်တောင်မြင့်နတ်တောင်ကျဉ်းနတ်ကြာပင်ရှင်မနတ်ကန်လယ်ရှင်မနတ်ဆည်ကတော်နတ်ရွှေဂူကတော်နတ်ရွှေပြည်ရှင်နတ်ပွေးမကြီးနတ်သိကြားဓတရဋ္ဌဝိရုဠ|ကဝိရူပက္ခကုဝေရဇမ္ဗူဒီပဇမ္ဗူတံဆိပ်ဇမ္ဗူချမ်းသာဇမ္ဗူကျက်သရေဇမ္ဗူသပြေဇမ္ဗူတန်ဆောင်ဇမ္ဗူတမွတ်ဇမ္ဗူရန်အောင်ရွှေသက်စိုးဗျသင်္ဂီမဟေသရရွှေပြည်သင်ရွှေညိုသင်ရွှေစကားပွဲစားကြီးခရားပင်အင်ကြင်းပင်စောင့်ယင်နှင်အာဠာဝကကြေးစန္ဒီကြော့စန္ဒီဆင်ဖြူ့ရှင်ငဆွယ်သင်ဖက်ပသင်မြင်းဖြူရှင်မာရ်နတ်မန်ကျည်းပင်စောင့်သူရဿတီထုံသင်းကြီးမဟာပိန္နဲရွှေမြို့ရှင်မဟာဂီရိတောင်ကြီးရှင်ရွှေနပေသုံးပန်လှမင်းခေါင်ကြီးမင်းတရားကြီးသံတော်ခံရွှေနော်ရထာအောင်စွာမကြီးငါးစီးရှင်ဆင်ဖြူရှင်တောင်မကြီးမြောက်မင်းရှင်ဖြူရှင်တော်ညောင်ချင်းအိုတပင်ရွှေထီးမင်းရဲအောင်ထင်ရွှေစစ်သင်မောင်ပိုးတူမယ်တော်ရွှေစကားယွန်းဘုရင်မောင်မင်းဖြူမန္တလေးဘိုးတော်ကြီးရွှေဖျဉ်းကြီးရွှေဖျဉ်းငယ်မင်းသားမောင်ရှင်ထီးဖြူဆောင်းသားတော်မင်းခေါင်မယ်တော်ရွှေအိမ်စည်မင်းစည်သူဘိုးမင်းကျော်မြောက်ဘက်ရှင်မအနောက်မိဖုရားရှင်ကုန်းရှင်ကွရှင်နဲမိကိုးကျောင်းတကာအတွင်း ၃၇ မင်း၊ အပြင် ၃၇ မင်းထားခြင်းကား သုတ်ပါထေယျပါဠိတော် အာဋာနာဋိယသုတ်တွင် ပါရှိသော နတ်စစ်သူကြီး ၃၇ ပါးကို အတုယူ၍ ထားဟန်တူသည်
ဦးဖိုးကျား ၃၇ မင်းစာအုပ်၌ ယင်းနတ်စစ်သူကြီး ၃၇ ပါးကို ဗုဒ္ဓသာသာ ၃၇ မင်းဟု ပြဆိုလျက်ရှိသည်
၃၇ အရေအတွက်မှာလည်း ၃၇ မင်းသာမကသေး၊ အသံ ၃၇ ချင်း၊ အဆို ၃၇ ချင်း၊ သဘင်သည် ၃၇ ရပ်၊ ဓားရေး ၃၇ ချင်း၊ သိုင်းရေး ၃၇ ချင်း၊ ဒိုင်းရေး ၃၇ ချင်း၊ ကာရေး ၃၇ ချင်း၊ အဲမောင်း ၃၇ ချင်း၊ တက်ရေး ၃၇ ချင်း၊ လောကုတ္တရာဘက်တွင်လည်း ဗောဓိပက္ခိယတရား ၃၇ ပါး ဟူ၍၊ ၃၇ အရေအတွက်မှာ အလွန်အသုံးများ၍ ခေတ်စား လျက် ရှိသည်
အထူးအားဖြင့် ဦးဖိုးကျား ၃၇ မင်း စာအုပ်တွင် အတွင်း ၃၇ မင်း၌ အာဠာဝက၊ ကြေးစန္ဒီ၊ ကြော့စန္ဒီ နတ်သုံးပါးမပါ
ယင်းတို့အစား စန္ဒီ၊ စန္ဒာ၊ အာဠဝီ နတ်သုံးပါးပါ လာသည်
ကြွင်းသော ၃၄ ပါးတို့ကား တူညီကြသည်၊ အပြင် ၃၇ မင်း၌လည်း တောင်ကြီးရှင်၊ မယ်တော် ရွှေအိမ်စည်၊ ဘိုးမင်းကျော်၊ ကိုးကျောင်းတကာ နတ်လေးပါး မပါ
ယင်းတို့အစား သိကြား၊ နှမတော်၊ ကျော်စွာ၊ တောင်သူရှင် မင်းခေါင် နတ်လေးပါး ပါလာသည်
ကြွင်းသော ၃၃ ပါးတို့ကား တူညီကြသည်
ဦးကြီးဖေ နတ်ကိုးကွယ်သော ဝါဒသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမဟုတ်၊ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အနှံအပြား ထွန်းကားလျက်ရှိသည်
နတ်တို့ကို လူတို့ကိုးကွယ်ကြခြင်းမှာ မိမိတို့ထက်ပိုမို၍ တန်ခိုး ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသောကြောင့်ပင် ဖြစ်၏
ကမ္ဘာဦး အစကတည်းပင် နတ်ကိုးကွယ်ခြင်းသည် လူမျိုးတိုင်း၌ ရှိခဲ့၏
လူမျိုးတိုင်း လူမျိုးတိုင်းက မိမိတို့ထက် နေရာတကာတွင် တန်ခိုးသာသည်ဟု ယူဆထားသော နတ်များကို အမည် အမျိုးမျိုးပေးကာ ကိုးကွယ်ကြလေသည်
ရှေးဂရိလူမျိုးများက သူတို့နတ်ကို ဇုဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရောမလူမျိုးများက ဂျူပီတာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယဟူဒီလူမျိုးများက အဒိုနေဟူ၍လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်တို့က ဂျီဟိုးဗားဟူ၍ ၎င်း အသီးအသီးအမည်များ ပေးကာ ကိုးကွယ်ကြ၏
*ဂရိနတ်များရှေးကျသော လူများနှင့် လူရိုင်းများသည် နတ်များကို အလွန်ယုံကြည်၍၊ နတ်ဆိုလျှင် အထူးကိုးကွယ်ကြသည်
သူတို့ ကိုးကွယ်သော နတ်မှာ တစ်ပါးတည်းမဟုတ်၊ မြောက်မြားစွာ ရှိ၏
ထိုသို့ ရှိခြင်းမှာလည်း အခြားကြောင့်မဟုတ်
ပထမ ဦးစွာ ကမ္ဘာဦးလူတို့က နေ လ နက္ခတ်တာရာတို့သည် လူတို့ကို အထောက်အပံ့ ပြုသော သဘာဝဓမ္မများပင် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏
နေမင်းရှိ၍သာ လူတို့သည် အလင်းရောင်ရကြသည်
ညဉ့်အခါ၌လည်း လမင်းကြီးရှိ၍ ညဉ့်မှောင်မိုက်ခြင်းမှ သက်သာရာ ရကြသည်
မိုးနတ်သားရှိ၍ မိုးရွာသဖြင့်၊ လူတို့သည် ပူအိုက်ခြင်းမှ သက်သာရာရ၍၊ သစ်ပင်ပန်းမန် သစ်သီးဝလံများ ဖွံ့ဖြိုးသည်
တောင်စောင့်နတ် ရှိ၍၊ သစ်ပင်များပေါက်ရသည်
ယင်းသို့ ယုံကြည်အားကိုးချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် နေ၊ လ၊ မိုး၊ လေ၊ နက္ခတ် စသည်တို့ကို ကိုးကွယ်ကြသဖြင့်၊ ရှေးလူများအဖို့ ကိုးကွယ်ရသည့် နတ် အရေအတွက် များပြားလာရတော့၏
ရှေးလူများက မိမိတို့ကိုးကွယ်သော နတ်အားလုံးတို့သည် ကောင်းကင်တည်းဟူသော ဖခင်နှင့် ပထဝီမြေ တည်းဟူသော မိခင်မှ မွေးထုတ်လိုက်သည့် သားသမီးရတနာများဖြစ်သည်ဟု အယူရှိကြ၏
အချုပ်မှာ ကောင်းကင်နှင့်မြေကြီးပင် ဖြစ်၏
ထိုတောတောင် ရေမြေစောင့်နတ်များသည် မိမိတို့ထက် တန်ခိုး ရှိ၍၊ မိမိတို့ကိစ္စပြီးမြောက်စေရန် သူတို့၏အကူအညီကို ရှေးလူများသည် တောင်းခံလေ့ရှိ၏
အမှန်စင်စစ် ကမ္ဘာဦးက နတ်များသည် သူတို့ကို ကိုးကွယ်သော လူများနှင့် စိတ် စရိုက်ချင်း တူကြသည်သာ ဖြစ်၏
သူတို့သည် စိတ်ဆိုး တတ်သည်
မနာလို ဝန်တိုရှိတတ်သည်
သူတို့ကိုလူများက စားဦးစားဖျားဖြင့် ပူဇော်ပသ၍၊ တောင်းပန် အသနားခံရသည်
အကူအညီတောင်းကြရသည်
အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေဏီကတည်းက တတ်ကျွမ်း လိမ္မာမှု၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် အထက်တန်းကျသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ သူတို့ခေတ်တွင် နတ်ကိုးကွယ်သော ဝါဒ သည် တစ်နည်း တစ်ဖုံ အဆင့်အတန်း တက်လာသည်
အစ ပထမ၌ အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် အခြားလူမျိုးများကဲ့သို့ နတ် အမျိုးမျိုးကို ကိုးကွယ်ကြသည်
သူတို့သည် နေ နတ်သား၊ လနတ်သား၊ မိုးနတ်သားများနှင့် အခြားနတ်များကိုသာမက နွား၊ ကြောင်၊ မိကျောင်း၊ ကြံ့စသော တိရစ္ဆာန်များကိုပင် နတ်များကဲ့သို့ သဘောထား၍ ကိုးကွယ်ကြသည်
သို့ရာတွင် နောက်၌ အီဂျစ်ဘုရင် အက်ခနာတန်သည် နတ်အမျိုးမျိုး ကိုးကွယ်သော ဝါဒကို ပိတ်ပင်တားမြစ်၍၊ တိုင်းသူ ပြည်သား များအား နေနတ်သား တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကိုးကွယ်စေသည်
အီဂျစ်လူမျိုးများက အစပြု၍ နတ်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကိုးကွယ်လိုက်သောအခါ၊ အခြားလူမျိုးများကလည်း ထိုအတိုင်း လိုက်နာကြလေသည်
ဗက်ဗီလုံးပြည်သားများ၊ ဂရိလူများနှင့် ရောမလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့အတွက် တန်ခိုးအကြီးဆုံးသော နတ်တစ်ပါးကိုသာ ရွေးချယ်၍၊ ထိုနတ်ကိုပင် ပူဇော်ပသ ကိုးကွယ်ကြသည်
အခြားနတ်များသည် ထိုနတ်၏ လက်အောက်ခံ နတ်ငယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြကုန်၏
ဂရိတို့သည် အခြားနတ်ကိုးကွယ်သော လူမျိုးတို့ကဲ့သို့ မည်သည့်အရာမဆို နတ်များကြောင့် ဖြစ်ရသည် ဟူသော ရှေးဟောင်းဝါဒကို လက်မခံဘဲ၊ လောကသဘာဝ အဖြစ်အပျက် များကို အကျိုးအကြောင်း ဆက်စပ်ကာ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ကြ သည်
သို့ဖြစ်၍လည်း သူတို့၏ အသိပညာမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်ခဲ့သည်
ဤသို့ နတ်များစွာ ကိုးကွယ်ခဲ့ရာမှ နတ်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကိုးကွယ်လာကြသောအခါ၊ လောကတွင် အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ထာဝရ ဘုရားတစ်ပါး တည်းသာ ရှိသည်ဟု လူတို့ ထင်မြင်ယူဆလာကြ၏
ထိုတန်ခိုးအကြီးဆုံးသော နတ်ဟု ဆိုအပ်သည့် ဘုရားသာလျှင် ကိုးကွယ်ရာ အစစ်ဖြစ်၍၊ အခြားနတ်များမှာ ဘုရား၏ တပည့် ငယ်သားများ ဖြစ်လေသည်
လောကတွင် ထာဝရဖန်ဆင်းရှင် တစ်ပါးတည်းသာ ရှိသည် ဟူသော ခရစ်ယာန်ဝါဒသည် ယဟူဒီလူမျိုးတို့၏ အယူဝါဒမှ ဆင်းသက်လာသည်
ရှေးဦးပေါ်သော ခရစ်ယာန်တို့သည် ယဟူဒီများသာ ဖြစ်၏
ယဟူဒီတို့သည်လည်း လက်ဦး ပထမတွင် နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ကြသည်
နောက်မှ ဖန်ဆင်းရှင် တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကိုးကွယ်ကြ၍၊ ထိုဖန်ဆင်းရှင်သည် တန်ခိုး အနန္တရှိပြီးလျှင် ကမ္ဘာကြီးနှင့် လူသတ္တဝါအားလုံးကို ဖန်ဆင်း ခဲ့သော ထာဝရဖန်ဆင်းရှင် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လာကြသည်
ထို့ပြင် ဖန်ဆင်းရှင်သည် တရားနှင့် ပြည့်ဝသောဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်၍၊ လူများ၏ စိတ်ဆန္ဒကို သိတော်မူသည်ဟု သူတို့က ဆိုသည်
ထန်းကုန်းရွာ၊ တောင်လယ်
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ကိုင်းဝိုင်း
ဟက်လက်ရွာ၊ ဖေါင်ဒိုး
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ဆည်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၀ ဦး၊ မ ၂၆၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ္တူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpattu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ မုန်းလိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းလိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၇၁ ဦး၊ မ ၁၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ညီတော်ပုထိုးတော် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးတွင် တည်ရှိသည့် စေတီပုထိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်
အေဒီ ၁၄၃၃ တွင် မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်ဘုရင် မင်းခရီက တည်ထားခဲ့သည်
ဤပုထိုးတော်သည် သူ၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ မင်းစောမွန် တည်ခဲ့သည့် လေးမျက်နှာ ပုထိုးတော်ကြီး၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်
မင်းစောမွန်သည် မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သက္ကယ်ပြင်ရွာမရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
ဌေးဌေးမြင့် (မြန်မာ ၁၃၁၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦး သာနုနှင့် ဒေါ် ရင်မြိုင်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ ခုတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးသည်
အမည်ရင်းမှာ ခင်ဌေးရီ ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်း သမဝါယမအသင်းစုတွင် အထက်တန်းစာရေးလုပ်ရင်း ၁၉၆၂ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ ဝင်ကာ တေးနံ့သာမြိုင် အဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်သည်
စံဘဲရှင်အရိုင်းသဘင်သည်မလေး မိမော်လွင်ဇေယျာရွှေမြေစကားဝါပန်းအစိန္တေယျအတုအယောင်အသဲပန်းတခက် (ညွန့်ဝင်း နှင့်)အသွင်ပြောင်းလာခဲ့သော်ချစ်တယ်ဆိုတာ မုန်းတာလားချစ်သဲအတွက် ချစ်သဲ
ဓမ္မညူ, အတ္ထညူ, အတ္တညူ, မတ္တညူ ကာလညူ, ပရိသညူ, ပုဂ္ဂလ ပရောပရညူဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်(၅)မျိုးကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ဗလမင်းထင်ဗလမင်းထင်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်မြန်မာစစ်ပွဲများတွင် ကောင်းတုံခံတပ်မှနေ၍တရုတ်များကိုကြံကြံ့ခံတွန်းလှန်ခဲ့သောသူရဲကောင်းဖြစ်သည်
ယခုအခါ၎င်းအားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့်မြစ်ကြီးနားမြို့နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့ဆက်သွယ်သော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားအား ဗလမင်းထင်တံတားဟုမှည့်ခေါ်ထားသည်
သက္ကလရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkala)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သက္ကလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် သက္ကလမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေး (Westminster Abbey)သည် လန်ဒန်မြို့ ဝက်စမင်စတာရပ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန် အဆောက်အအုံအနီး၌ တည်ရှိ ၍ ထင်ရှားသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်သည်
ရှေးအခါက ဗင်နဒစ် ဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီးကျောင်းဖြစ်ခဲ့သည်
ရှစ်ရာစုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘုန်းကြီးကျောင်းနေရာမှ လက်ရှိဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ အနောက်ခပ်ယွန်း ယွန်းတွင်ဖြစ်သည်
ဝက်စမင်စတာအက်ဗေး၏ အမည်ရင်းသည် စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်ဟုဆို၏
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်
ပဉ္စမအက်ဒွပ်နှင့် အဋ္ဌမ အက်ဒွပ်ဘုရင်တို့မှတစ်ပါး ဝီလျံ - သ - ကွန်ကာရာဘုရင် လက်ထက်မှစ၍ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်အသီး အသီးတို့သည် ထိုကျောင်းတော်ကြီးတွင် ဘိသိတ်ခံခဲ့ကြသည်
အက်ဒွပ် - သ - ကွန်ဖက်ဆား ဝတ်ကျောင်းဆောင်တွင် ဘိသိတ်ခံရာ ကုလားထိုင်ကို လည်းကောင်း၊ ထိုကုလားထိုင်အောက်၌ စကော့တလန်ပြည်မှ ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူဆောင်ခဲ့သော စကုန်းကျောက်တုန်းကိုလည်းကောင်း တွေ့နိုင် သည်
ဝက်စမင်စတာအက်ဗေးသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့ ထိမ်းမြားလက် ထပ်ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းလည်းဖြစ်သည်
ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့ကို ဂူသွင်း သင်္ဂြိုဟ်ရာဌာနလည်းဖြစ်သည်
ထို့ပြင် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၊ အာဇာနည် သားကောင်းများ၏ ဂူသင်္ချိုင်းများလည်း ထိုကျောင်းအတွင်း၌ရှိသည်
ကျောင်း၏ တောင်ဘက်အဆွယ်တွင် 'ကဗျာစာဆိုထောင့်'ဟူ၍ ကဗျာစာဆို ကျော်တို့အတွက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် သီးသန့်နေရာ သတ်မှတ်ထားရှိ သည်
ထိုနေရာတွင် ချော်စာ၊ ရှိတ်စပီးယား၊ ဗင် ဂျွန်ဆင်၊ မီလတန်၊ စပင်ဆာ၊ ဒရိုင်ဒင် စသောစာဆိုတော်တို့၏ရုပ်တုနှင့် ကမ္ပည်းစာတမ်းတို့ကို တွေ့နိုင်သည်
အခြားစာဆိုတော်နှင့် လူရည်ချွန်များဖြစ်သော ကိုးလားရစ်၊ ဗန်း၊ ဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင်၊ မကောလေး၊ ဒစ်ကင်း၊ လစ်ဗင်းစတုန်း၊ ဒါဝင်၊ နျူတန်၊ ပစ်၊ ဖောက်၊ ဂလက်စတုန်း၊ ဒစ်ဇရေလီ၏ ဟာဒီ၊ ကစ်ပလင်းတို့အတွက် ဂူများ၊ အထိမ်းအမှတ်များလည်း ကျောင်းအတွင်း၌ ရှိကြသည်
၁ဝ၅ဝ - ၁ဝ၆၅ ခုနှစ်များအတွင်း အက်ဒွပ် သ ကွန် ဖက်ဆား ဘုရင်သည် ထိုနေရာ၌ နော်မန်ပုံစံ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ် ဆောင်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် တတိယဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၂ဝ၇-၇၂) က အရှေ့ဘက်အဆောင်ကို ဆောက်လုပ်သည်
တစ်ဖန် ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် သတ္တမဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၄၅၇-၁၅ဝ၉)က တတိယ ဟင်နရီဘုရင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သောအဆောင်ကို အသစ်ပြင်၍ဆောက်သည်
ထိုကဲ့သို့ ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးကို ဘုရင်အဆက်ဆက်တို့က ပြင်ဆင် မွမ်းမံလာခဲ့ကြရာ နောက်ဆုံး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ဆာခရစ္စတိုဖာရင်းက အနောက်ဘက်ရှိ မျှော်စင်ကြီးနှစ်ခုကို ပုံစံထုတ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထို မျှော်စင်ကြီးများသည် ၁၇၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးလေသည်
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် ဂေါ့သ ဗိသုကာပုံစံလက်ရာ ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်သာမက ပြော့ကြောင်းထိုးတိုင်များ၊ ခုံးချွန်များ၊ အရောင်ခြယ် ပြတင်းမှန်များဖြင့် ခမ်းနားတင့်တယ်လှပေသည်
အဆောက် အအုံအလျား ပေ ၅၃ဝ ရှိ၍ မျှော်စင်အမြင့်မှာ၂၂၅ ပေဖြစ်သည်
ဘုရားဝတ်ပြုရာ အဆောင်ပေါင်း ၁၁ ခုရှိသည်
အဝင်ဝလက်ယာဘက်တွင် ဂျရူးဆလမ်းခန်းမဆောင်တည်ရှိသည်
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေး၏ အလယ်ခန်းမတွင် ပထမကမ္ဘာ စစ်အတွင်းက ကျဆုံးခဲ့သော အညတြစစ်သည်တော်များ၏ ဂူသင်္ချိုင်းရှိ သည်
သတ္တမ ဟင်နရီ ဝတ်ကျောင်းဆောင်၌လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဗြိတိန်လေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သော လေသူရဲတို့ အတွက် အထိမ်းအမှတ် ပြတင်းပေါက် တပ်ဆင်ထားသည်
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမန်လေတပ်က ဗုံးကြဲသဖြင့် အတော်အတန် ပျက်စီးခဲ့ရသည်
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးကို မည်သည့်ဂိုဏ်းအုပ်၊ ဂိုဏ်းချုပ်လက် အောက်၌မျှ မထားဘဲ ဘုရင်ကခန့်အပ်သော ဘုန်းတော်ကြီးက စီမံအုပ်ချုပ် ရလေသည်
ထနတ်သရာန သမ္မထောင်လေ (ထိုင်း: ธนัตถ์ศรันย์ ซำทองไหล, အင်္ဂလိပ်: Thanatsaran Samthonglai) ခေါ် Frank (ထိုင်း: แฟรงค์) (၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၀၀ မွေး) သည် ထိုင်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
'Cause You're My Boy (၂၀၁၈) တွင် တီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Blacklist (၂၀၁၉) တွင် ဘန်တဒ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊  2gether: The Series (၂၀၂၀) တွင် ဖူခေါင် အဖြစ်လည်းကောင်း လူသိများသည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လွယ်ခရိုင်၌ မွေးဖွားသည်
လက်ရှိတွင် ပဉ္စဝုဓ နည်းပညာကောလိပ်၌ မော်တော်ကားသက်မွေးပညာ တက်ရောက်သင်ကြားလျက်ရှိသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူ-ရေစကြို ကားလမ်းမကြီး၏ ဘေးတွင် တည်ရှိသည်
‌ ပခုက္ကူမြို့မှ  ၈ မိုင် ၄ ဖာလုံ ခန့် ကွာ‌ဝေးသည်
တက္ကသိုလ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၀၀.၃၂ ဧက ဖြစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှု လက်မှုသိပ္ပံကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည် ‌တောင်တွင်းကြီးမြို့တွင်၊ သက္ကရာဇ် ၁၀၈၄ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်
မျိုးရိုးမှာ ‌တောင်တွင်းကြီး မြို့သူကြီး ရိုးဝဍ္ဎနရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးကျံ‌ဘော်၏ အနွယ်အဆက်ဖြစ်သည်
မိဘများက မှည့်‌ခေါ်‌သော ငယ်မည်မှာ ‌မောင်‌ပျော်ကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော် ခင်ကြီး‌ပျော် ဟူ၍လည်း ‌ခေါ်ကြသည်
အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ‌မောင်‌ပျော်အား မိဖတို့က မြို့လုလင်၊ ကန်ရိုး‌ကျောင်းဆရာ‌တော်ထံပို့၍ စာ‌ပေသင်ကြားစေသည်
‌ကျောင်းသို့‌ရောက်စကပင် သင်ရိုးသင်တန်း စာ‌ပေများကို မခက်မခဲ အလွယ်နှင့် တတ်‌မြောက်၍ ပညာဉာဏ်စွမ်း ထက်မြက်‌ကြောင်းပြသည်
ကန်ရိုး‌ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြား‌နေ စဉ် မြို့လုလင်တွင် သ‌ရောခိုင်း၍ မိဖများနှင့်အတူ ‌ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ငသ‌ရောက်၊ တူးရွင်းတိုင်မြို့များသို့ လှည့်လည်‌နေထိုင်ခဲ့သည်
တူးရွင်းတိုင်၌‌နေစဉ် အသက် ၂၀ သို့‌ရောက်၍ တူးရွင်းတိုင်‌တောင်ချာ ဘုန်း‌တော်ကြီးထံတွင် ရဟန်းပြုသည်
ရဟန်းမည် ရှင်ဉာဏဝရဖြစ်၏
ထို‌နောက် ‌တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိ၍ စာ‌ပေ ဆက်လက်သင်ကြားစဉ် ပုဒ်စစ်၊ ဉာသ်‌ကောက်၊ ယမိုက် ဂဏ္ဍိ၊ ပဋ္ဌာန်းအရကောက် ကျမ်းများကို စီရင်‌ရေးသားရာတွင် ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်၏ သတင်းသည် မင်း‌နေပြည်အ‌ရောက် ပျံ့နှံ့‌ကျော်‌စော‌လေသည်
ထိုသို့ ‌တောင်တွင်းပုဂ္ဂိုလ်သည် ဉာဏ် ပညာကြီးမားထက်သန်‌ကြောင်းကို ၁၁၂၂ ခုနှစ် နန်းတက်၊ စစ်ကိုင်းမြို့တည်၊ ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းတရား အိမ်‌ရှေ့စံ‌တော်မူစဉ် ကြားသိ‌တော်မူ၍ ဆရာ‌တော်အား ‌နေပြည်‌တော်သို့ ပင့်ဆောင်ရန် မှူးမတ်တို့ကို ‌စေလွှတ်ရာ၊ ဆရာ‌တော်လည်း မလိုက်လို၍မ‌ကွေးမြို့အစီရင် တက်ဝံနဂါးရွာသို့ တိမ်း‌ရှောင်ထွက်သွား‌လေသည်
ထိုမှ တစ်ဖန် ‌ကျောက်ရဲ၊ ပုခန်းငယ်၊ စ‌လေ၊ စဉ့်ကူး၊ ရွာသာ၊ ပုဂံ၊ တူးရွင်းတိုင်၊ မဲတည်၊ ခံ‌တော စ‌သောရွာများသို့ လှည်လည်သွားလာ‌နေရာ အပင့်အ‌ဆောင် လိုက်လာ‌သော မှူးမတ်များလည်း ရွာစဉ်အတိုင်း ‌နောက်မှ လိုက်လာကြ‌လေသည်
မဲတည်ရွာ‌ရောက်လျှင် ရွာသူကြီးအား ချုပ်‌နှောင်၍ ဆရာ‌တော်ကို ရှာ‌ဖွေ‌ပေးရမည်ဟု အတင်းအကြပ်ပြုမှ ဆရာ‌တော်က ‘ဒကာ‌တော်တို့ သည်းခံကြ၊ ငါကြွခဲ့မည်’ အမိန့် ရှိ‌လေသည်
ထို‌နောက် တစ်လခန့်အကြာ ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် ‌နောက်ပါ အလုပ်အ‌ကျွေး ဒကာတစ်‌ယောက်နှင့်ပင် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ ကြွရောက်‌လေသည်
သုဓမ္မာဇရပ်တွင် ဆရာ‌တော်ကြီးများနှင့် ‌တွေ့ဆုံ၍ ဆရာ‌တော်ကြီးများက ‘ငါ့ရှင်၏ဂုဏ်သတင်းသည် ‌ရွှေမြို့ ‌တော်အထိ ပျံ့နှံ့‌ကျော်ကြား‌ပေသည်
စာ‌ပေကျမ်းဂန်များကို အဘယ်မျှ‌လောက် သင်ကြားခဲ့ဘူးပါသနည်း’ဟု ‌မေးရာ၊ ‌တောင်တွင်းပုဂ္ဂိုလ်က ‘တပည့်‌တော်သည် ပိဋကတ်သုံးပုံတွင် မသင်ဘူးသည့်ကျမ်းမရှိပါ
‌မေး‌တော်မူရာကို ‌လျှောက်ထားပါ မည်’ဆို၍ ဆရာ‌တော်ကြီးများ ‌မေးသမျှကို ‌ဖြေဆို‌လေသည်
ဆရာ‌တော်ကြီးများက ‘ပေ‌လေးပင် ရှင်‌လေးပါး ထွန်းကားသည့် မြို့မှာ ယခု‌ ပေတစ်ပင် ရှင်တစ်ပါး ထွန်းပြန်သည်’ဟု ချီးကျူး ‌တော်မူကြ‌လေသည်
ထို‌နောက် ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းတရားက ဉာဏာ ဘိဓမ္မလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်နာမံကို ကပ်လှူ ၍ သာသနာပြု သာသနာပိုင်အရာ တင်‌မြှောက်ကိုးကွယ်သည်
မင်္ဂလာဘုံသာ‌ကျောင်း‌တော်ကိုလည်း တင်လှူသည်
‌နေပြည်‌တော်တွင် သုံးဝါခန့် သီတင်းသုံးပြီး‌နောက် သလုံးမြို့ ‌ရေငုံဆရာ‌တော်ထံ ကြွ‌ရောက်၍ စာဝါခံပြီးလျှင် သဒ္ဒါကျမ်း ကို ထပ်မံသင်ယူ‌တော်မူပြန်သည်
ထို‌နောက် မြစ်စဉ်တစ်လျှောက် စုန်ဆင်းရာ ပြည်မြို့သို့‌ရောက်၍ ဟံသာဝတီ‌ရောက် မင်းတရားလက်ထက် စစ်မက်အ‌ရေးပုံအတွင်းက ပျက်စီး‌သော ပြည်မြို့ ပိဋကတ်တိုက်ရှိ ကျမ်းဂန်ပိဋကတ်များ ပျက်ပြား‌ထွေးရှုပ်‌နေသည်ကို ရဟန်းငယ်တကျိပ်၏ အကူအညီဖြင့် ‌ပေများကို တစ်ချပ်စီ စစ်‌ဆေးပြီးလျှင် ‌နေရာတကျရှိ‌အောင် ပြုပြင်စီစဉ်‌ပေးခဲ့သည်
‌ညောင်ရမ်း ၁၀ ဆက် သက္ကရာဇ် ၁၀၆၀ ပြည့် နန်းတက်‌သော စ‌နေမင်းလက်ထက်က စတင်‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သော အတင်ဂိုဏ်း အရုံဂိုဏ်း ကွဲပြားမှုသည် ‌နောင်‌တော်ကြီး လက်ထက်၌လည်း မပြီးမပြတ်ပင် ရှိ‌နေ‌သေးသည်
‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်မှာ အရုံဂိုဏ်းဖြစ်သည်
ထို့‌ကြောင့် ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော် သာသနာပိုင်ဖြစ်သည့်အခါ ဗဒုံမြို့၊ ကန္နီ‌ကျေး သံဃာ‌တော်များက ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်ထံ အဆုံးအဖြတ် ခံပြန်ရာ ဆရာ‌တော်က ‘သာသနာပြုဆရာ‌တော် ၁၄ ပါးမှာ အတင်ဂိုဏ်းချည်းဖြစ်သည်
တပည့်‌တော်တစ်ပါးတည်းနှင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်
ထို့ပြင် ‘သည်သဲပုံ‌ငွေဖြစ်မှ၊ တင်ရစ်တော့‌လေး’ဟု တ‌ပေါင်ရှိသည်
(သဲပုံမှာ‌ သောကြာသား အ‌လောင်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်
‌ငွေမှာ တနင်္လာသား ဘိုး‌တော်မင်းတရား ဖြစ်သည်
ထို့‌ကြောင့် ယခုမင်းလက်ထက် တွင် မဖြစ်‌သေး၊ ‌နောင်မင်းများလက်ထက်တွင်မှ ဖြစ်မည်’ဟု အမိန့်ရှိကာ အဆုံးအဖြတ်မ‌ပေးဘဲ ထားခဲ့‌လေသည်
‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည် ပိဋကတ် ကျမ်းဂန်၌သာလျှင် နှံ့စပ်တတ်‌မြောက်သည်မဟုတ် ‌လောကီပညာ ရပ်တို့၌လည်း နှံ့စပ်တတ်ကျွမ်း‌တော်မူသည်
တစ်ခါ‌သော် ‌နောင်‌တော်ကြီး မင်းတရားက ‘ဆရာ‌တော်သည် တစ်ပါးပညာများ၌ ကျွမ်းကျင်သော်လည်း အတီးအမှုတ်ကိုကား နားလည်မည်မဟုတ်’ဟု ဆိုကာ၊ ဆိုင်းသမားများအား ဆရာ‌တော်၏‌ကျောင်းသို့ ‌စေလွှတ်၍၊ တီးမှုတ်‌စေ‌လေသည်
ဆရာ‌တော်လည်း ဆိုင်းသမားများအား ဤအလုံးနှင့် ဤအလုံးကို‌ပေါင်း၊ ဤအလုံးကိုခွဲ ဤသို့တီးဟု ပြသ‌ပေး‌လေသည်
ဆရာ‌တော် ညွှန်ပြသွန်သင် ချက်အတိုင်း တီးရာ၊ ‌ရှေးအထက်က မကြားဘူး‌အောင်‌ကောင်းသော တီးရိုးကိုရကြသည်
ဤသို့‌သော ‌လောကီ‌လောကုတ္တရာ၌ မတတ်‌သောပညာ၊ မသိ‌သောအရာဟူ၍မရှိသဖြင့်၊ ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည်‘မ’တစ်လုံး ‌ကျေသည်ဟု ဥဒါန်းစည်ရှည် ‌ပြောဆိုစမှတ်ပြုကြသည်
ဆရာ‌တော်သည် သက်‌တော် ၃၉ နှစ် ဝါ‌တော် ၁၉ ဝါ၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘဝ‌ပြောင်း‌တော်မူသည်
ထိုမျှ ‌သော သက်‌တော်ဝါ‌တော်အတွင်း၌ ကျမ်း‌ပေါင်း ၃၇ ကျမ်း အပြင်၊ မင်းလက်ဝဲ‌နော်ရထာအမတ် အရပ်ရပ် ‌လျှောက်ထားမေးမြန်းသည်များကိုလည်း ‌ဖြေဆို‌တော်မူခဲ့သည်
ထိုအ‌မေး အ‌ဖြေများကို စု‌ပေါင်း၍ထား‌သော ‘မင်းလက်ဝဲ‌နော်ရထာ ‌လျှောက်ထုံး’ဟု ကျမ်းတစ်ကျမ်း အထင်အရှားရှိသည်
ပြုစု‌တော်မူခဲ့‌သော ကျမ်းများမှာ - ပဋ္ဌာန်းအရကောက်ဉာသ်‌ကောက်ယမိုက်ဂဏ္ဍိမာတိကာဂဏ္ဍိဓာတုကထာဂဏ္ဍိပုဒ်စစ်ကျမ်းသဒ္ဒါစစ်ဂါထာဖွင့်သံဝဏ္ဏနာအဖွင့်နည်း‌လေးဆယ်အာဒိကပ္ပကျမ်းဒွါဒသရာသီကျမ်းဓာတု‌ဘေဒကျမ်းဓာတုဝိဘာဂကျမ်းနေမိတ္တကကျမ်းနရတန်း‌ဆောင်ကျမ်းနရမာလာကျမ်းလက္ခဏသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်းနရသုခိကျမ်းဝေ‌နေယျသုခိကျမ်းမဟာနာရီကွန်ချာကျမ်းပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဓာတ်ကျမ်းဓာတုသင်္ဂဟကျမ်းဓာတုဒီပဏီကျမ်းအရသာကျမ်းအင်္ဂဝိဇ္ဇာကျမ်းက‌ဝေသာရကျမ်းလက္ခဏဒီပကျမ်းဆနဝုတိကျမ်းဓာတွန္ဒြီကျမ်းမဏိ‌ဇောတရသ်ကျမ်းစူဠ‌ဇောတရသ်ကျမ်းပရမီသွာကျမ်းဇမ္ဗူ့ကျက်သ‌ရေကျမ်းသာသနာသိုက်ကျမ်းသဗ္ဗသာဓရကျမ်းယောဟနကျမ်းပဉ္စပုမ်ကျမ်းစုစု‌ပေါင်း (၃၇)ကျမ်းဖြစ်သည်
ထိုကျမ်းများအနက် အချို့‌သော ဆရာ‌တော် ကိုယ်တိုင်‌ပေတင်ခဲ့၍ အချို့ကိုမူကား ဆရာ‌တော် မရှိသည့် ‌နောက်မှ တပည့်များက ‌ပေတင်ကြသည်ဟုဆိုသည်
ထို့ပြင် ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းက ‌တောင်းပန်သဖြင့် ‌ငွေဖြစ်လုပ်ရပ်ကျမ်းကိုလည်း ပြုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်သော စာပေ၊ ဂီတအနုပညာလောက၌ ထင်ရှားသော စွယ်စုံပညာရှင်ဆရာတော်တစ်ပါးမှာ တောင်တွင်းဆရာတော် 'ခင်ကြီးဖျော်' ပင်ဖြစ်သည်
ဆရာတော်အား' မကာရလောပ' ဟု ခေါ်ကြသည်
မတစ်လုံးကျေနေသည်
မသိတာ၊ မတတ်တာမရှိဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ဆရာတော်ကား ပညာစုံ၍ စွယ်စုံတော်သည်
ပိဋကတ်လည်း နှံ့စပ်သည်
သဒ္ဒါလည်းနိုင်နင်းသည်
အဘိဓမ္မာလည်း ကျွမ်းကျင်သည်
လောကုတ္တရာကျမ်းများအပြင် ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အဂ္ဂိရတ်ကျမ်း စသော လောကီကျမ်းများကိုလည်း ကမ်းခပ်အောင် တတ်မြောက်သည်
တစ်နည်းဆိုရသော် ပညာအရာတွင် ဘက်စုံ၊ စွယ်စုံကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သူတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားနေသူဖြစ်လေသည်
"မ"တစ်လုံးကြေ အတုလမဟာကျော် ခင်ကြီးဖျော် ဟု လောကီ ပညာရပ်များကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်
ဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်အား သက္ကရာဇ် ၁၀၈၆၊ ကဆုန်လဆန်း( ၁၁)ရက် (ခရစ် ၁၇၂၄ ခု၊ ဧပြီ ၂၁ ရက်) အင်္ဂါနေ့
၁၀၈၆ခု၊ ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု ကျမ်းအသီးသီး၌ ယေဘုယျဆိုကြသည်
ပြက္ခဒိန်ကျမ်းနှင့် တိုက်ဆိုင်စေသောအခါ ထိုနေ့မှာ စနေနေ့ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်
ကဆုန်လဆန်း (၁၁)ရက်နေ့မှာ အင်္ဂါနေ့ဖြစ်သဖြင့် (၁) ရက်ကို (၁၅) ရက်ဟု ရေးမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာတိုးလှက တက္ကသိုလ်ပညာပဒေသာ(ဝိဇ္ဇာ) ၁၁ ၂ ၌ ရက်ချုပ်စစ်တမ်း စာတမ်းတွင် စိစစ်ပြထားသည်
အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၄ချက်တီးကျော် နံနက်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်ဘက် မြို့လုလင်ရွာအနီးရှိ ပုတီးကုန်းရွာ၌ အဖ ဦးဘိုးပြေ၊ အမိ ဒေါ်ကြာတို့မှ ဖွားမြင်၍ ငယ်မည်မှာ မောင်ဖျော် ဖြစ်သည်
မောင်ဖျော်သည် အသက် ၇-နှစ်အရွယ်တွင် မြို့လုလင်မြို့၊ ကန်ရိုးကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီးထံတွင် စာပေစတင်၍ သင်ကြားရာ မြန်မာသင်ပုန်းကြီးကို နေ့ချင်းညချင်း တခဏအတွင်း တတ်မြောက်လေသည်
သုံးလအတွင်း ပရိတ်ကြီး၊ နမက္ကရ၊ လောကနီတိ ဆုံးမစာတို့ကို တတ်မြောက်၍ ကျောင်းသားလူငယ် အဖြစ်နှင့်ပင် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ ပါဠိ အနက်တို့ကို နှုတ်တက်ဆောင်၍ သဘောသဘာဝ တို့ကိုလည်း မိမိရရ သိရှိလှသဖြင့် မေးသမျှ ခဲရာခက်ဆစ် တို့ကို ရုတ်တရက်ဖြေဆို နိုင်ပေသည်
၁၀-နှစ်သားအရွယ်တွင် ကန်ရိုးကျောင်း ဆရာတော်ကို ဥပဇျွာယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေ ဘဝမှာ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ အဘိဓာန်၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာတို့ကို ကောင်းစွာ သင်ကြားတတ်မြောက်သဖြင့် ဆရာသမားတို့၏ ချီးကျူးမြှောက်စားခြင်းကို ရရှိလေသည်
အသက် ၂၀ ပြည့်သောအခါ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်၍ ရှင်သာမဏေဘဝက ရရှိမှည့်ခဲ့သော ရှင်ဉာဏဘွဲ့မှ ဦးဉာဏ ဘွဲ့သို့ မှည့်ခဲ့သော်လည်း ရဟန်းဘွဲ့ ဦးဉာဏ အမည်မှာ မထင်ရှား မကျော်စော၊ ငယ်မည် မောင်ဖျော်မှ ရဟန်းဖြစ်သဖြင့် `ခင်ကြီးဖျော်´ဟူ၍သာ ကျော်စောထင်ရှားလေသည်
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လျှင် တောင်တွင်းကြီးသို့ သွား၍ စာတတ်အကျော် ဆရာတော်ဘုရားကြီးများထံ နည်းခံ၍ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းစာတို့ကို ကျနသေချာစွာ သင်ယူပြီးလျှင် ဗေဒင်၊ သက္ကဋ၊ ဓာတ်ဗိန္ဓောပညာ၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ စသည် တို့ကိုလည်း ခဏလွယ်ကူ တတ်မြောက်တော်မူသဖြင့် နိုင်ငံပေါ်တွင် အလွန်တရာ ထင်ရှား ကျော်ကြားလေသည်
ထိုသို့ လောကီလောကုတ္တ နှစ်လီစွယ်စုံ ပြည့်စုံလုံလောက် ကျမ်းဂန် တတ်မြောက်သော်လည်း အားရတင်းတိမ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ လွန်ကဲသော ဆန္ဒအလျောက် ရဟန်း ၅-ဝါမြောက်တွင် ပေါက္ကံပြည် ရွှေကျောင်းဆရာတော် ဘုရားထံသို့ သွားရောက်၍ သဒ္ဒါဘက်ဆိုင်ရာ ဘေဒစိန္တာ၊ သဒ္ဒနီတိ၊ ရူပသိဒ္ဓိ အစရှိသော ပါဠိ သဒ္ဒါ အဖြာဖြာတို့ကို ကျနသေချာ ဝေဖြာသိရှိ ထိမိအောင် သင်ကြားတော်မူပြန်သဖြင့် သဒ္ဒါအရာ ရည်တူမရှိ၊ ကဝိတန်ခွန် ထူးချွန်ပြောင်မြောက် မုံသောက်မာတင် အာဇာနည်ဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူး ဖြစ်လေသည်
ခင်ကြီးဖျော်မှာ ရွှင်သောဉာဏ်၊ ထက်သောဉာဏ်၊ နက်သောဉာဏ်၊ စူးရှထိုးထွင်းသောဉာဏ် တို့နှင့် ကုန်စင်အောင် စုံလင်ပြည့်ဝသဖြင့် မသိလှသောအရာ၊ မတတ်သောအရာ မရှိ သလောက်ဖြစ်၍ သာသနာဝင် ပညာရှိ အဆက်ဆက်တို့က မတစ်လုံးကျေသော`မကာရလောပ ခင်ကြီးဖျော်´ဟူ၍ ခေါ်စမှတ် ပြုကြသည်
ထိုသို့ တူမတူအောင် လောကဓမ္မ နှစ်ဌာနတွင် တတ်ကျွမ်းလှသော ဂုဏ်၊ သီလ.သမာဓိ.ပညာဂုဏ် တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် နေ လအသွင် အလွန်ထင်ရှားသဖြင့် `လူသတင်း လူချင်းဆောင်၊ ပန်းသတင်း လေညှင်းဆောင်´ဆိုသလို လူအများ၏ နှုတ်ဖျားမှ တဆင့်စကား ပေါက်ကြား၍ သွားကာ ၁၁၁၆-ခုနှစ်မှာ အလောင်းမင်းတရားကြီးနှင့် သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ (နောင်တော်ကြီးမင်း) တို့က ရတနာသိင်္ဃ ကုန်းဘောင်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်ပြီးလျှင် `ဉာဏာ လင်္ကာရ သဒ္ဓမ္မ သေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု´ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသည်
မဟာဘုံသာ မည်သော ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်
ဤသည်နှင့် ပတ်သက်၍ တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်၏ အရိုးအိုးတည်ထားရာ စစ်ကိုင်းမြို့ လောကမဉ္ဇူဘုရား ကျောက်စာတွင် -ဧဝံ- ဤသို့ သဘောတော်ဟုသော၊ ဂုဏံ- ကျေးဇူးတော်ကိုဝ်၊ ပသီဒိတွာ- ကြည်တော်မူရုယ်၊ ယောဇနသတပ္ပမာဏံ- ယူဇနာတစ်ရာအတိုင်း အရှည် ဟိသောအရပ်သို့ဝ်၊ အနေကက္ခတ်တုံ- အကြိမ်များစွာ၊ ဂန္တန- သွားဦးရုယ့်၊ သဂါရဝံ- အရိုဝ်အသေ၊ နိမနေနေတသိ- ပင့်ဖိတ်စေ၏
ယောဓမ္မာ- အကြင်သီရိပဝရမဟာဓမ္မရာဇာအမည် ဟိသော မင်းတရားသည် သုတံ- တင့်တယ်စွာထသော၊ အနေကဓဇလင်္ကာရံ- များစွာသော မှန်ကင်းတို့ဝ်ဖြင့်တန်ဆာဆင်အပ်ထသော၊ သဗ္ဗရာမ- မယံ- အလုံးစုံရွှေဖြင့် ပြီးထသော၊ မဟာဘုံသာတိဉ်ဆိတ့- မဟာဘုံမ်သာ ဟူသော နာမံတံဆိပ်လည်း ဟိထသော၊ မဟာသေယျံ- မြတ်သောကျောင်းကြီးကိုဝ်၊ တသဂုရုနော- ထိုဝ်ဆရာတော်အား၊ အဒါသိ- လှူတော်မူ၏ဟု ခင်ကြီးဖျော်၏တပည့် ပုညာရာမ မထေရ်က ကမ္ပည်းထိုးတော်မူခဲ့သည်
ထို့နောက် သံဃရာဇာ သာသနာပိုင် အဖြစ်သို့ တင်မြှောက်ခံရသည့်အပြင် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အဖြာဖြာတို့၌ တူမတူအောင်၊ အတုမရှိအောင် တတ်မြောက်တော်မူသဖြင့် `အတုလဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်´ဟူ၍လည်း ရှင်လူအများတို့က ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
ထို့နောက် တောင်တွင်းဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်အား နောင်တော်ကြီးမင်းတရားက ' ဉာဏဘိဓမ္မလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု' တံဆိပ်နာမံတော် ကပ်လှူပြီး သာသနာပိုင် တင်မြှောက်လေသည်
ပင့်ဖိတ်သည့်သက္ကရာဇ် ဆပ်ကပ်သည့်နှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ 'ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး'စာမျက်နှာ ၂၅၀-၂၅၁တွင် -ထိုနှစ် (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၃ ခုနှစ် ) ရတနာသိင်္ဃ နေပြည်တော်၏ အရှေ့မြောက်ယွန်းတွင် ကျောင်းဦးပြာသာဒ်နှင့်တကွ သုံးထပ်ဇေတဝန်ရွှေကျောင်းဆောက်တော်မူ၍ 'မဟာဘုံသာ' သမုတ်တော်မူပြီးလျှင် တောင်တွင်းဆရာတော် 'ဉာဏဘိဓမ္မာလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု' ဆရာတော်အား တင်လှူတော်မူ၍ အရညဝါသီပုဂ္ဂိုလ်၊ ဂါမဝါသီပုဂ္ဂိုလ် အရိယာသံဃာတော်တို့အား ပရိက္ခရာရှစ်ပါးနှင့်တကွ များစွာသော ရဟန်းတို့ အသုံးအဆောင်တို့ကို လှူတော်မူသည်
ပွဲသဘင်ကြီးစွာလည်း ခံတော်မူသည်
ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်
မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာ့သမိုင်း၌ ညောင်ရမ်း (၁၀) ဆက်မြောက်သက်ကရာဇ် ၁၀၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်သော စနေမင်းလက်ထက်တွင် အတင်ဂိုဏ်း ဟူ၍ သာသနာတွင် ဂိုဏ်းနှစ်ဂိုဏ်းကွဲပြားသွားသည်
အတင်ဂိုဏ်းမှာ ရှင်သာမဏေများ ရပ်ရွာထဲ သွားသည့်အခါ၌ သင်္ကန်းကို လက်ကန်တော့တင်ရုံသာ တင်သွားသည့်ဂိုဏ်းဖြစ်ပြီး အရုံဂိုဏ်းမှာ ရှင်သာမဏေများ ရပ်ထဲရွာထဲသွားသည့်အခါ၌ ဝိနည်းတော်အရ သင်္ကန်းကို ရုံပြီးသွားသည့်အခါ၌ ဝိနည်းတော်အရ သင်္ကန်းကို ရုံပြီးသွားသည့်ဂိုဏ်း ဖြစ်သည်
ယင်းဂိုဏ်းနှစ်ဂိုဏ်းသည် တစ်ဂိုဏ်းနှင့်တစ်ဂိုဏ်း၏ ပဋိပက္ခမှာ နောင်တော်ကြီးမင်းလက်ထက်တွင်လည်း ပြေငြိမ်းမသွားပေ
တောင်တွင်းဆရာကား အရုံဂိုဏ်းဝင် ဖြစ်သည်
အရုံဂိုဏ်းတွင် တောင်တွင်းဆရာတော် သာသနာပိုင်ဖြစ်လာသည့်အခါ အရုံဂိုဏ်းဝင်ဆရာတော်များက တောင်တွင်းဆရာတော်အား သာသနာပိုင်အနေဖြင့်အရုံဂိုဏ်းဘက်လိုက်ပြီး အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားကြသည်
သို့ရာတွင် တောင်တွင်းဆရာတော်သည် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို ထောက်ထား၍ သာသနာပိုင်၏ တန်ခိုးအာဏာကို အသုံးပြုပြီး တစ်ဖက်သတ်အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် မသင့်ဟု ချင့်ချိန်စဉ်းစားလျက် ထိုအရေးကိစ္စကို ပျံလွန်တော်မူသည့်တိုင် ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့လေသည်
တောင်တွင်းဆရာတော်သည် ပိဋကတ်ကျမ်းဂန်၌ သာ ကျွမ်းကျင်သည်မဟုတ်၊ လောကီပညာရပ်တို့၌လည်း နှံ့စပ်တော်မူသည်ဟူသော သတင်းသည် ပျံ့နှံ့ကျော်ကြားနေသည်
တစ်ခါသော် ဒကာဖြစ်သူ နောင်တော်ကြီးမင်းသည် ဆရာဖြစ်သူ တောင်တွင်းဆရာတော်အား တကယ် မ တစ်လုံးကျေ၊ မကျေ စမ်းသပ်ကြည့်လိုသည့်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်
သို့ဖြစ်၍ ဆိုင်းသမားများကို ကျောင်းသို့စေလွှတ်ပြီး တီးမှုတ်ခိုင်းကြည့်လေသည်
ထိုအခါ ဆရာတော်က ဆိုင်းသမားများအား တီးမှုတ်နည်းကို ညွှန်ကြားပြသပေးသည်
ဆရာတော်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း တီးမှုတ်ကြရာ ရှေးက မကြားဘူးသော သာယာနာပျော်ဖွယ်ကောင်းသည့် တီးလုံးအသံများ ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်
တောင်တွင်းဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်သည် ခဲရာခဲဆစ် လောကီလောကုတ္တရာ စာပေကျမ်းဂန်မျာစွာကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်ပြုစုရေးသားခဲ့သော စာပေများအနက် အဘိဓမ္မာနှင့် ပတ်သက်၍ ပဋ္ဌာန်းအရကောက်ကျမ်း၊ ယမိုက်၊ ဂဏ္ဍိ၊ မာတိကဂဏ္ဍိ၊ ဓာတုကထာဂဏ္ဍိ၊ ဝီထိလက်ရိုး လက္ခဏာသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း စသော ကျမ်းများကို လည်းကောင်း၊ သဒ္ဒါနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်ဆစ်၊ သဒ္ဒါဆစ်၊ သဒ္ဒါကြီး၊ ဂဏ္ဍိပဗ္ဗ၊ သံဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ နည်းလေးဆယ်၊ သဒ္ဒါငယ်ကစ္စယနသာကအကောက်၊ ဉာသ်ကောက် စသောကျမ်းများကို လည်းကောင်း၊ ဓာတုဒီပနီကျမ်း စသော ကျမ်းများကို လည်းကောင်း၊ ဆေးပညာနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာ့ဆေးပညာလောက၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် နရသုခိ၊ ဆနဝုတိ၊ နရဟလာ စသောကျမ်းများကို လည်းကောင်း၊ ဗေဒင်နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ပတ်သက်၍ ဒွါဒသရာသီကျမ်း၊ နေတ်တိဟာရအကောက်၊ ဇော်ကဝိဇ္ဇာကျမ်း (ဒွါဒရာသီအဖွင့်)၊ ဒွါဒသဓိန်တာနက္ခတ္တ၊ မဏိဇောတရာသီကျမ်း၊ ဗေဒင်လက်ရိုးဋီကာ စသော ကျမ်းများကို လည်းကောင်း ပြုစုခဲ့လေသည်
ထို့ပြင် အာဒိကပ္ပကျမ်း၊ ကပ္ပါလက်ရကျမ်း၊ ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ အာချတ်သာမိနိယံကျမ်း၊ သမ္ဗန်ဓဆက်ကဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ သုတ္တမာလာ ဝုတ္တိမာလာကျမ်း၊ ဗြဟ္ဓဝစ္စဝါဓကကျမ်း၊ လက်ဝဲနောက်ဂါထာလျှောက်ထုံးကျမ်း၊ ကလျာဏီရွှေကျောင်း မော်ကွန်းဂါထာ စသည်တို့ ဖြစ်သည်
လက်ဝဲနော်ရထာလျှောက်ထုံးကျမ်းမှာ လက်ဝဲနော်ရထာအမတ်က အရပ်ရပ်သော လောကီ၊ လောကုတ္တရာကျမ်းတို့မှ ခဲရာခဲဆစ်တို့ကို စိစစ်ရှာဖွေ၍ အမေးပုစ္ဆာပြုလုပ်လျှောက်ထားသည့် တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်က ဖြေဆိုရာဟူသမျှကို ရေးမှတ်ထားသော ကျမ်းပင် ဖြစ်သည်
တောင်တွင်းဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၄ ခုနှစ် သက်တော် (၃၉) ဝါအရွယ်ကောင်းစဉ်၌ပင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်
မည်သည့်လတွင် ပျံလွန်တော်မူရှာသည် ဟူ၍ကားအတိအကျ မသိရသော်ငြားလည်း စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ ဆရာတော် အရိုးအိုးစေတီကို သက္ကရာဇ် ၁၁၂၄ ခု၊ ပြာသိုလဆုတ် (၉) ရက်( ခရစ် ၁၇၆၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်) သောကြာနေ့တွင် တည်တော်မူသည်ဟု အရိုးအိုးကျောက်စာအရ နတ်တော်လ သို့မဟုတ် ပြာသိုလဆန်း လောက်တွင် ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ဆရာတော်၏ ကြွင်းကျန်သော အလောင်းတော်ကို ဘုရင်မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ထီးဖြူလေးစင်း အုပ်မိုးစေတော်မူ၍ ရွှေသံလျင်ဖြင့် ဆောင်တော်မူပြီးလျှင် မီးသင်္ဂြိုဟ်တော်မူခဲ့လေသည်
ထိုနှစ် ပြာသိုလသို့ရောက်သောအခါ၌လည်း ဆရာတော်၏ အသုံးအဆောင်ပရိဘောဂတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဓာတ်တော်တို့ဖြင့် လည်းကောင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက် မုဋ္ဌောနောက်၌ ရွှေမှောက်ဘုန်းထင် ဆင်များရှင်၏ ရှေ့တွင် မဝေး လမ်းထိပ်မှေး၍ ညွတ်ရှေးစိတ်ကြည် စေတီတည်တော်မူသည် ဟု အရိုးအိုးစေတီကျောက်စာ၌ ဖော်ပြထားလေသည်
သဒ္ဒါဘက်ဆိုင်ရာ ပုဒ်စစ် သုတ်စစ် သဒ္ဒါစစ် နည်းလေးဆယ်၊ သံဝဏ္ဏနာများကို မြန်မာစကားသွား တိတိကျကျ မိမိရရ ရေးသားသောကြောင့် မြန်မာစာအရာ၊ သဒ္ဒါအရာမှာ ကျေးဇူးများသဖြင့် ယခုထက်ထိ သာသနာတော်မှာ အစဉ်အဆက် သင်ကြား၍ ထင်ရှားသော ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်လေသည်
ထို့အပြင် အဘိဓမ္မာ အကောက်ကျမ်းများ၊ ဆေးကျမ်းများ၊ ဓာတ်ကျမ်းများ၊ နက္ခတ်ကျမ်းများ၊ ဗေဒင်ကျမ်းများနှင့် အင်းအိုင် တောတောင် မြို့ပြဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများစွာပါသော ဇမ္ဗူ့တန်ဆောင်ကျမ်း၊ ဇမ္ဗူကွန်ချာကျမ်း၊ ရတုလင်္ကာများ၊ ဆုံးမစာများကို ရေးသားတော်မူခဲ့သည်
ထို့အပြင် မင်းလက်ဝဲသုန္ဒရ၊ မင်းလက်ဝဲ နော်ရထာ စသော အမတ်ပညာရှိများ မေးလျှောက်ထားသော အမေးပုစ္ဆာ ပြဿနာများကိုလည်း တခဏအတွင်း ရုတ်ခြည်း ဖြေဆိုတော်မူသည်
ထိုအမေးအဖြေများ ပါသော `အမေးတော်အဖြေကျမ်း´များလည်း မှတ်သားဘွယ်ရာ အနှစ်သာရ အတိနှင့် ပြည့်စုံလျက် ရှိပေသည်
ဤမျှ မကသေး သီဟိုဠ်၊ ယိုးဒယား၊ တရုတ်၊ ဇင်းမယ်၊ ကသည်း၊ မဏိပူရပြည်များက မေးအပ်သောပုစ္ဆာ ပြဿနာများ ကိုလည်း ကောင်းစွာ လွယ်ကူ ဖြေဆိုတော်မူသည်
အောက်ပါတို့သည် ဆရာတော် ပြုစုတော်မူခဲ့သည့် ကျမ်းများ ဖြစ်သည် - ဝီထိလက်ရိုးကျမ်း၊ဂမ္ဘီရတ္ထဒေသနာအရကောက်ကျမ်း၊ဒွါဒသရာသီကျမ်း၊ဒွါဒသစိန္တာနက္ခတ်ကျမ်း၊အာဒိကပ္ပကျမ်း၊ကပ္ပါလင်္ကာရကျမ်း၊ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း၊လက်ရိုးဗေဒင်ဋီကာကျမ်း၊အင်္ဂဝိဇ္ဇာကျမ်း ၉−တွဲ၊ဆနုဝုတိဆေးကျမ်း၊အသီတိဓာတ်ကျမ်း၊ဇမ္ဗူတန်ဆောင်ကျမ်း၊ဇမ္ဗူဦးဆောင်းကျမ်း၊ဇမ္ဗူကွန်ခြာကျမ်း၊အာချတ်သာမိနိယံကျမ်း၊သမ္ဗန္ဓဆက္ကဝဏ္ဏနာကျမ်း၊သုတ္တမာလာ ဝုတ္တိမာလာကျမ်း၊ပုဒ်ဆစ် သဒ္ဒါဆစ်၊သံဝဏ္ဏနာကျမ်း၊နည်းလေးဆယ်၊သဒ္ဒါငယ်ကစ္စာယနသာရအကောက်၊ဉာသ်ကောက်၊နေတ္တိဟာရအကောက်၊ဇော်ကဝိဇ္ဇာကျမ်း (ဒွါဒရာသီအဖွင့်
အင်္ဂဝိဇ္ဇာမဟာဋီကာကျမ်းရင်း၊ဒွါဒသိန်ကျမ်း၊လက်ဝဲနော်ရထာလျှောက်ထုံး အဖြေ၊ကလျာဏီရွှေကျောင်းမော်ကွန်းဂါထာပါဌ်နိသျ၊သဒ္ဒါကြီးဂဏ္ဌိပဗ္ဗမိမိ ဒကာတော်ရင်းဖြစ်သော နောင်တော်ကြီးမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၄-ခု၊ သက်တော် ၃၉-နှစ်၊ ဝါတော် ၁၉-ဝါ တွင် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ ကြွတော်မူခိုက် လေရောဂါဖြင့် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူသည်
အတုလဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော် အပြင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ကိုးကွယ်သော ဒီပဲယင်းမြို့၊ ဥသျှစ်ကျေးရွာဇာတိ လူမည် ဦးပန်းထွေး၊ ရဟန်းဘွဲ့ အရှင်ယသသည်လည်း `အတုလယသ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု´ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် အတုလ သာသနာပိုင် ဆရာတော်တစ်ပါး ရှိသေးသည်
ထိုဆရာတော်သည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် အတင်-အရုံကွဲပြားကြရာ ရှုံးသောကြောင့် ရာဇဝတ်တော်ဖြင့် လူထွက်ရသည်
ဩဇာကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Awzarkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ အင်းမအရှေ့ပိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းမအရှေ့ပိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၃၀ ဦး၊ မ ၃၄၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် အင်းမမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ဓမ္မကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammagyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မြောက်ကျွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကျွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၇ ဦး၊ မ ၇၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ငန်းချောင်းရွာ၊ ငန်းချောင်း
တက်မျောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tethmyaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တဘက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဘက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇၇ ဦး၊ မ ၄၁၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်ကွန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဆက်ရာဂျစ် ရေး (အင်္ဂလိပ်: Satyajit Ray; ဘင်္ဂါလီ: সত্যজিৎ রায়) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နှစ်ဆယ်ရာစုအတွင်း အခမ်းနားဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်
ရေးကို ကာလကတ္တားမြို့တော်ရှိ ဘင်ဂါလီ ဗြမ္မာ မိသားစုလေးတစ်ခုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်
စီးပွားရေးအနုပညာရှင်တစ်ယောက်အဖြစ် အသက်မွေးနေသော ရေးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်သို့ အလည်ခရီးထွက်ခဲ့ရာမှ ပြင်သစ်ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ ယန်း ရေနွား နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ဗွီတိုရီယို ဒီ စီကာ၏ အီတာလျံ နီယို ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်သော စက်ဘီး သူခိုးများ (၁၉၄၈) ကို ကြည့်ရှုမိသွားပြီးနောက် လွတ်လပ် ရုပ်ရှင်များ ဖန်တီးရန် စတင် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်
ရေးသည် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များ၊ သတင်းရုပ်ရှင်များအပါအဝင် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၆ ကားရိုက်ကူးခဲ့သည်
သူသည် ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ဂီတဖန်တီးသူ၊ အကဆရာ၊ သရုပ်ဖော်ပုံဆွဲသူ၊ စာရေးဆရာ နှင့် ရုပ်ရှင် ဝေဖန်ရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ရေးအား အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ချီးမြင့်ခဲ့သည်
နင်းမွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ninmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ဆနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၈ ဦး၊ မ ၂၄၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunchon)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ တပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၁ ဦး၊ မ ၁၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဖေခင်(၁၉၁၂- ၂၀၀၄) သည် ပင်လုံစာချုပ်ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သခင်နု ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးတစ်ဦး အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၂၅ နှစ်ကြာ တိုင်းပြည် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မန္တလေးတိုင်း ပျော်ဘွယ်မြို့ ဆွဲမှန်ကျေးရွာ ဇာတိဖြစ်သည်
အဖေ ဦးအေအေခန်း(ခေါ်) ဦးဘိုကလေးနှင့် အမိ ဒေါ်တုတ်တို့မှ ဖွားမြင်သည်
၁၉၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက် (သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်ဝါခေါင်လပြည့်နေ့)တွင် ဖွားမြင်သည်
မြန်မာမွတ်စလင် ဖြစ်သည်
ဆွဲမှန်ရွာ အခြေခံဘာသာရေး စာသင်ကျောင်း တွင် အူရဒူစာပေ စတုတ္ထတန်းအောင်သည်အထိ သင်ယူခဲ့သည်
ပျော်ဘွယ်မြို့ (Weseyarn) အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အလယ်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း အောင်သည်
၁၉၃ဝ-၃၁ တွင် မန္တလေး (Kelly) အထက်တန်းကျောင်း မှ ၁ဝ တန်း အောင်သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ B.A.,B.L. ဘွဲ့ရသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပဲခူးဆောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့်အတူ အဆောင်နေခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ ဘွဲ့ ရပြီးနောက် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ချောက်ရေနံမြေ ၌ အလုပ်သမားဝန်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ(ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်) ရွှေတိဂုံအလယ်ပစ္စယံ ညီလာခံသို့ ဗမာမွတ်စလင် ကွန်ဂရက်(ဗမက) ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က အင်္ဂလိပ်တို့၏ စက္ကူဖြူစာတမ်းအရ မြန်မာပြည်ကို လွတ်လပ်ရေး ပေးရာတွင် တောင်တန်းဒေသများ ကို ချန်လှပ်ထားခဲ့ရန် အစီအစဉ်ကို တိုက်ဖျက်လို သဖြင့် ညီလာခံတွင် ဦးဖေခင်က မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရာ၌ ရှမ်းပြည်အပါအဝင် တောင်တန်းဒေသမှ လူမျိုးစုအားလုံး၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိမဖြစ် လိုအပ် သောကြောင့် တောင်တန်းနယ်ဒေသနှင့် မြန်မာပြည်မ ပူးပေါင်းရေး အဆိုတစ်ရပ်ကို တင်သွင်းခဲ့သည်
ဦးဖေခင်သည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲဝင်၊ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်၏ တောင်တန်းနယ် ဒေသဆိုင်ရာ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ပင်လုံစာချုပ် ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
တိုင်းပြုပြည်ပြု လွတ်တော်သို့ ဖဆပလ အမတ်အဖြစ် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံးပြီးနောက် သခင်နု ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစပြီး ဗမာ့ မွတ်စလင် ကွန်ဂရက်(ဗမက)တွင် ဆရာကြီး ဦးရာဇတ်၊ ဦးခင်မောင်လတ် တို့နှင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာရာ ထိုနိုင်ငံသို့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပထမဆုံး စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ ပိုလန်နိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူ နိုင်ငံတို့တွင် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၂၅-နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၂-ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
အစ္စလာမ် သာသနာရေးရာ ကောင်စီဌာနချုပ်တွင် နာယကကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာမွတ်စလင် အမျိုးသားရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဦးသျှောင်နာယကကြီးအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အမျိုးသားညီလာခံတွင် အနာဂတ် မြန်မာပြည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးအတွက် အခြားဖိတ်ကြားသင့်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအစုအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တက်ကြွစွာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းဗဟိုအဖွဲ့က ကျင်းပသည့် စာဆိုတော်နေ့ အခမ်းအနား ၏ ဂုဏ်ပြုကန်တော့ခံ သက်ကြီး စာပေပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်
ပြုစုခဲ့သည့် စာအုပ်စာတမ်းများမှာ ကိုယ်တွေ့ပင်လုံ၊ Pinlon An Inside Story ဖဆပလ‌‌ရွှေတိဂုံညီလာခံ၊ ပင်လုံစာချုပ်မျိုးစေ့၊ ဘက်မလိုက်ဝါဒနှင့် ဗမာပြည် တို့အပြင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ဆောင်းပါးများလည်း ရေးသားခဲ့သည်
ဦးဖေခင်ရေးသားထားသည့်အတိုင်း ပင်လုံမြို့သို့ရောက်ပြီးကာမှ အခြေအနေမသေမချာဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်သည် စိတ်ပျက် လာရာမှ ရန်ကုန် ပြန်တော့မည် ဆိုကာ ကျွန်တော့်အား လေယာဉ်ပျံ မှာယူခိုင်းပါသည်
သို့သော် ဦးဖေခင်နှင့် ကျွန်တော် တိုင်ပင်ပြီး လေယာဉ် မမှာသေးဘဲ တစ်ဖက်က လူမျိုးစု ခေါင်းဆောင်များအား ကြိုးစား စည်းရုံးရင်း တစ်ဖက်ကလည်း ဗိုလ်ချုပ်အား ရန်ကုန် မပြန်ရန် ဖျောင်းဖျ ပြောဆိုခဲ့မှုကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်သည် စိတ်ပြေပြီး မပြန်ဘဲ ပင်လုံမှာ ဆက်နေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
အကယ်၍သာ ကျွန်တော်တို့က ဗိုလ်ချုပ် စိတ်ပြေရန် ဖျောင်းဖျပြောဆိုခြင်း မပြုနိုင်ပါက ယနေ့သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် သည် အကောင်အထည် ပေါ်လာစရာ အကြောင်းမရှိ ရုံမက မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းသည်လည်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်သွားကာ ဗြိတိသျှ နယ်ချဲ့တို့ အကြိုက် ဖြစ်သွားမည်မှာ သေချာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးထုတ်ပြန်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာရင်း (Honours List)) တွင် မဟာသရေစည်သူ ဘွဲ့ နှင့် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်တွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်
ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော် (အင်္ဂလိပ်: Uppatasanti Pagoda, pronounced [ʔoʊʔpàta̰ θàɴdḭ zèdìdɔ̀])သည် နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသော ထင်ရှားသည့်တန်ခိုးကြီး စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်
တရုတ်ပြည်မှ ဗုဒ္ဂစွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်ကို ဌာပနာထားရှိသည်
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ ပုံစံကို နမူနာယူကာ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ ၉၉ မီတာ (၃၂၅ ပေ) ရှိသည်
ထီးတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်
​ စေတီတော်၏ ပန္နက်တင် မင်္ဂလာအခမ်းအနားကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်
အခမ်းအနားအတွက် ဖိတ်စာတွင် 'ရာဇဌာနီ နေပြည်တော် (ဘုရင်နန်းစံသည့် မင်းနေပြည်)' စာပိုဒ်ဖြင့် ဖွင့်ထားသည်
စေတီ၏ဉာဏ်တော်သည် ရွှေတိဂုံဘုရားအောက် ၃၀ စင်တီမီတာနိမ့်သည်
ဥပ္ပါတသန္တိကို အကြမ်းဖျင်းဘာသာပြန်ဆိုရလျှင် 'ဘေးဒုက္ခ ကပ်ဆိုးကြီးမှ အကာအကွယ်ပေးခြင်း' ဖြစ်သည်
ဤအမည်သည် ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းလောက်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးမှ ရေးသားရွတ်ဆိုခဲ့သည့် ပရိတ်ဂါထာ ဖြစ်သည်
ဤ ပရိတ်ဂါထာကို ဘေးဒုက္ခ များကြုံသည့်အချိန်၊ အထူးသဖြင့် တိုင်းတစ်ပါးမှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသည့်အခါ တွင် ရွတ်ဆိုကြသည်
စေတီတော်ကို လူလုပ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်
စေတီတော်တွင် မဟာဆုတောင်းပြည့်ဘုရားကျောက်စိမ်းဘုရား ၃ ဆူ၁၀၈ပေ မြင့်သော တံခွန်တိုင်မဟာဗောဓိညောင်ပင်နှင့် ဘုရား ၂၈ ဆူညောင်ပင် ၁၀၈ ပင် နှင့် ဥယျာဉ်တော်​ ရှင်ဥပဂုတ္တ နှင့် ရေကန်တော်သိမ်ကျောင်းဆောင် အစရှိသည်တို့ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်
၂၀၀၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပစဉ်အတွင်း ရဟတ်မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုကြောင့် လူ (၂၀) ဦးသေဆုံးခဲ့သည်
ညိုချမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyochan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ လုံထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၉ ဦး၊ မ ၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဘက်စုံ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့အစည်း (အင်္ဂလိပ်: Bay of Bengal Initiative for MultiSectoral Technical and Economic Cooperation  အတိုကောက် BIMSTEC) သည် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဘင်းစတက်တွင် အောက်ပါ နိုင်ငံများ ပါဝင် ကြသည် - ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အိန္ဒိယ မြန်မာ သီရိလင်္ကာ ဘူတန် နီပေါ ထိုင်းဘင်းမ်စတက်အဖွဲ့၏မျှော်မှန်းချက်များ၊ ရည်ရွယ်ချက်များအားယင်းအဖွဲ့တည်ထောင်သည့်ဘန်ကောက်ကြေညာစာတမ်းတွင်အတိအလင်းဖော်ညွှန်းထားသည်
ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စက်မှု၊ နည်းပညာ၊ လူ့စွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေး ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ စွမ်းအင်၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့်ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍများတွင်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစီမံချက်များ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးလျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးမှုရရှိစေရေးအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ကောင်းဖန်တီးပေးရန်
၊ တန်းတူရည်တူစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အရှိန်အဟုန် မြင့်တင်ရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်
အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအားလုံးအတွက် အကျိုးရှိမည့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်နှင့် အပြန်အလှန်အကူအညီပေးရန်
ပညာရေးနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍများမှာ သင်တန်းနှင့်သုတေသန အကူအညီပေးခြင်းဖြင့် တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ကူညီပံ့ပိုးကြရန်
ပြည်သူတို့၏ လူနေမှုအဆင့်မြင့်တင်ရေးကို လက်တွေ့အကျိုးပြုစေမည့် အမျိုးသားစီမံကိန်းများကို အထောက်အကူပြုစေနိုင်သော ကြိုးပမ်းမှုများတွင် အကျိုးရှိစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်
ရည်ရွယ်ချက်၊ မျှော်မှန်းချက်ချင်းတူညီသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများတွင် အကျိုးရှိစွာ နီးနီးကပ်ကပ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်
ဒေသခွဲအဆင့်တွင် လက်တွေ့အကျိုးရလဒ် ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ပြီး အုပ်စုတွင်း ရရှိနိုင်သော စုပေါင်းအားကို အသုံးချနိုင်သည့် စီမံချက်များကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအောက်တွင်အောက်ပါအတိုင်းကဏ္ဍခွဲ များအပေါ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအသီးသီးမှဦးဆောင်နိုင်ငံအဖြစ်ဆောင်ရွက် ရန်သတ်မှတ်ထားခြင်းကို နောက်ဆက်တွဲဖြင့်ဖော်ပြထားသည်
ထနောင်းသုံးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungthonpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ အလယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
အမှု—အခင်းတစ်ခု တည်းကိုပင် ၂-ယောက်အတူ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်၊အမှုသည်—ဘိက္ခုနီအများသာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနိတချို့သည် (ခုတင်ပေါ်၌ အတူ မအိပ်ရဟု ပညတ်ထားသည့်အတွက် အတူမအိပ်ကြဘဲ) ကြမ်းပြင်စသည်အပေါ်၌ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ ဖြစ်နိုင်သောအဝတ်, သင်ဖြူး စသည်ကို ၂-ယောက်အတူ တစ်ဖက်အစွန်းကိုခင်း တစ်ဖက်အစွန်းကို ခြုံ၍ အိပ်ကြလေရာ ကျောင်းကြည့်လာသော လူတို့ မြင်သွားသဖြင့် “လူများလို အိပ်ကြတာပဲကိုး”ဟု ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနိယော ဒွေ ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာ တုဝဋ္ဋေယျုံ၊ ပါစိတ္တိယံ
အဝတ်အထည် တစ်ခုတည်းကိုပင် ၂-ယောက် အတူ ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်ကြသော ဘိက္ခုနီတို့အား ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏
ထိုကဲ့သို့ ဘိက္ခုတို့အိပ်လျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဟု (ခုဒ္ဒကဝတ္ထု ခန္ဓက၌)ပညတ်တော်မူ၏၊ ဆက်ဦးအံ့ - သိက္ခာပုဒ်ရင်း၌ တစ်ထည်တည်းကိုပင် ခင်းလည်းခင်း ခြုံလည်းခြုံ၍ အိပ်သူအတွက် ပညတ်ထား၏၊ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက၌ကား အခင်း အခြုံ ၂-မျိုးလုံး မတူဘဲ အတူခင်း၍ ကိုယ့်ခြုံထည်နှင့်ကိုယ် အိပ်ခြင်း, ကိုယ့်အခင်းနှင့် ကိုယ် ခင်း၍ အတူခြုံအိပ်ခြင်းကိုလည်း ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်ဟု ပညတ်တော် မူ၏၊ ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်လျှင် ဘိက္ခုနီတို့မှာ ဒုက္ကဋ်ပင် သင့်စရာ ရှိသည်၊ ဆက်ဦးအံ့၊ ဤဧကတ္ထရဏ အရာ၌ အဋ္ဌကထာဝယ် “သံဟာရိမာနံ ပါဝါရကဋ သာရကာဒီနံ  ပြောင်းရွှေ့၍ ရစကောင်းသော အဝတ် ပဝါသင်ဖြူးဖျာ စသည်တို့၏”စသည်ဖြင့် ဖွင့်သောကြောင့် ယခုအခါ ပြောင်းရွှေ့၍ ရကောင်းသော သင်ဖြူးကြီး ကော်ဇောကြီး စသည်၌ အတူမအိပ်ကောင်းဟု သတိပြုပါ၊ ထိုအပေါ်၌ အခင်းတစ်ခု ထပ်ခင်း၍ တစ်ပါးက ထိုအခင်းပေါ်မှာ အိပ်လျှင်လည်းကောင်း, အသီးအသီး အပေါ်ထပ် အခင်းရှိလျှင် လည်းကောင်း အိပ်ကောင်းပါ၏၊ ထိုသို့ အပေါ်အခင်း မထပ်နိုင်ဘဲ မလွှဲသာ၍ အိပ်ခွင့်ကြုံခဲ့သော် အလယ်ကြား၌ သင်္ကန်း, ခါးပန်းကြိုး တုတ်,တောင်ဝှေး စသည်တစ်ခုခုကို အပိုင်းအခြားထား၍ အိပ်လျှင် “အနာပတ္တိ ဝဝတ္ထာနံ ဒဿေတွာ နိပ္ပဇ္ဇန္တိ” ဟုခွင့်ပြုတော်မူသည်၊ ခုတင်တစ်ခုပေါ်၌ကား ထိုသို့ အပိုင်းအခြားထား၍ အိပ်ခွင့် ရပုံကို မပြချေ
ငဆက်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngasetkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ဆည်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၇၀ ဦးနေထိုင်သည်
နေ့ ဆိုသည်မှာ အချိန်ကိုတွက်ချက်သည့် အတိုင်းတာ တစ်ခုဖြစ်သည်
ယခုအချိန်ထိ ၂၄ နာရီမှာ ၁ ရက်နှင့် ညီမျှသည်ဟု လက်ခံကြသည်
ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာကြီးသည် ဟင်းလင်း ပြင်အတွင်း၌ နေကို လှည့်ပတ်၍သွားနေစဉ် ယင်း၏ဝင်ရိုး ပေါ်၌လည်း လည်လျက်ရှိလေသည်
ထိုသို့ မိမိဝင်ရိုးပေါ်တွင် အစဉ်မပြတ်လည်နေသဖြင့် နေ့နှင့်ညဉ့် ဖြစ်ပေါ်ရသည်
ကမ္ဘာ ကြီးသည် ယင်း၏ဝင်ရိုးပေါ်၌ တစ်ပတ်ပြည့် လည်ရန်အတွက် ၂၄ နာရီမျှ ကြာသည်
ထိုအချိန်ကို တစ်ရက်ဟု ခေါ်သည်
သို့ဖြစ်ရကား တစ်နေ့နှင့် တစ်ညဉ့်သည် တစ်ရက် ဖြစ်လေ သည်
ကမ္ဘာကြီးသည် မိမိ၏ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ယင်း နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိသောအချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
တစ်ပတ် ပတ်မိရန် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၃၄ ရက် ကြာ၏
သို့သော် သာမန်အားဖြင့် ရိုးရိုးနှစ် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ရက်ငင်နှစ် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၆ ရက်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်
*ပြက္ခဒိန်တစ်ရက်လျှင် ၂၄ နာရီကြာ၍ ထိုရက်ပေါင်း ခုနစ်ရက်ကို ရက်သတ္တတစ်ပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရက်သတ္တပတ် လေး ပတ်ကို တစ်လဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၂ လ၊ သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ် ပေါင်း ၅၂ ပတ်ကို တစ်နှစ်ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးအသီး သတ်မှတ် ထားလေသည်
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ရေနာရီကို အမှီပြု၍ ပဟိုရ်စည်ကို တီးခတ်သောအားဖြင့် ပဟိုရ်နာရီကို အသုံးပြုရ လေရာ ရေနာရီအားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် နာရီ ၆ဝ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထား၏
တစ်ရက်ဆိုသည်မှာ လွန်ခဲ့သော သန်းခေါင် မှသည် လာလတ္တံ့သော အနာဂတ်သန်းခေါင်အထိ ဖြစ်သည်
တစ်ရက်ဟု ဆိုအပ်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ ညဉ့်ကာလ ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားလေသည်
ပဟိုရ်နာရီမြန်မာလူမျိုးတို့သည် ရှေးထုံးကိုလည်း မပယ်နှင့်၊ ဈေး သုံးလည်း မကြွယ်နှင့်ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို လက်သုံးပြု လျက် ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ စေတီ တည်ထား ကိုးကွယ်ခြင်း၊ တိုက်တာနေအိမ် ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရှင်ပြု နားသ-မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ ရေတွင်းရေကန် ပန်းမာလ်ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပျိုးကြဲ ကောက် စိုက် လယ်လုပ်စသော အလုံးစုံသော လူမှုကိစ္စ အဝဝတို့ကို ပြုလုပ်ရာတွင် ရက်၏ စင်ကြယ်ခြင်းကို ရွေးချယ်စိစစ် ပြုလုပ် တတ်ကြလေသည်
ရက်၏ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည်ကား ပြဿဒါးရက်၊ သမား ညိုရက်၊သမားဖြူရက်၊ ရက်ယုတ်မာ၊ရှမ်းရက်၊ မဟာရက်ကြမ်း၊ ဝါရမိတ္တုငယ်၊ ဝါရမိတ္တုကြီး၊ ရက်ပုတ်၊ နဂါးပေါ်ရက်၊ လဆန်း မြေခံ၊ လဆုတ် မြေခံ စသောရက်တို့ကို လွတ်ကင်းအောင် ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်သည်
သာမန်အားဖြင့်ကား ရက်ရာဇာကို ဆောင်၍ ပြဿဒါးရက်ကို ရှောင်တတ်သည့်အလေ့ ရှိလေ သည်
မြန်မာလို ဓာတ်လှေကား လို့ခေါ်ဆိုတဲ့ Elevator or Lift ဘယ်ကဆင်းသက်လာသလည်းဆိုတာစိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်
ဟင်တင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးဝမြို့နယ်၊ နန်းပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟိရဂန တွင် は သို့မဟုတ် ခတခန တွင် ハ  (ရောမအက္ခရာဖြင့်  ha ဖြင့် မှတ်သားသည်) သည် ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ခနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် မိုရ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်
The Hiragana は is made with three strokes:A vertical line on the left side with a small curve.A horizontal stroke near the center.A vertical stroke on the right at the center of the second stroke followed by a loop near the end.The Katakana ハ is made with two strokes:A straight stroke from the top pointing towards the bottom left.Another straight stroke going the opposite way, i.e. from the top to the bottom right.Computer encodingsBrailleJapanese semaphore
ကချင်အမျိုးသားများဒီမိုကရေစီကွန်ဂရက် (မြန်မာ: The Kachin National Congress for Democracy; အတိုကောက် KNCD) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၃ မြို့နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းပေါင်း ၃၇ ဦးဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်အမျိုးသားများ ကွန်ဂရက် (Kachin National Congress) အမည်ဖြင့် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်
မြန်မာ့ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ် ရွေးကောက်ပွဲများ ဖြစ်သော ၁၉၅၂ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရကာ ဒူဝါဇော်လွန် ဦးဆောင်သော ပထမဆုံးကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထပ်မံအနိုင်ရကာ ဒူဝါဆန်ထဆင် ဦးဆောင်သော ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရတို့မှ ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ပါတီဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသည်
၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် KNCD အမည်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်ပြီး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲဆန္ဒနယ်သုံးနယ် အနိုင်ရခဲ့သည်
ပြီးနောက် ပါတီကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်
KNCD သည် ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (United Nationalities Alliance) အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည့်အတွက် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အခြားသော မဟာမိတ်ပါတီများ ရွေးကောက်ပွဲမဝင်သည့်အတွက် KNCD လည်း မဝင်ခဲ့ပေ
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပါတီမှတ်ပုံတင် ပြန်လည်ပြုလုပ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
ပါတီ၏အလံမှာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ လက်ဆင့်ကမ်း အသုံးပြုလာသော ပါတီ၏ မူပိုင်အလံဖြစ်သည်
အောက်ခံအရောင် အစိမ်းရောင်သည် စိမ်းလန်းစိုပြည်ခြင်း၊ အေးမြခြင်း၊ သာယာဝပြောခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ခြင်းကို ဖော်ဆောင်ပြီး အနီရောင်သည် ရဲရင့်ခြင်း၊ ပြတ်သားခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်
အဖြူရောင်သည် ဖြူစင်သန့်ရှင်းခြင်း၊ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ပွင့်လင်းမှုရှိခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်
ဓားနှစ်လက်သည် ရှေးပဝေသဏီအချိန်မှစ၍ ဘိုးဘေးဘီဘင်များသည် မိမိတို့နယ်မြေအား ဓားလက်နက်ဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ မိမိ၏ ရန်သူအား ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် တောတောင်ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်း အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်း ပြုလာခြင်း နှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ၌ အသုံးပြုခြင်းကို ဖော်ဆောင်ထားသည်
ဓားနှစ်လက်အမြောက်၏ လက္ခဏာမှာ စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း၊ ခိုင်မြဲစေခြင်း၊ ကျားကန်ဖေးမကူညီခြင်းနှင့် တိုးတက်ကြီးပွားခြင်း အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်
ကြယ်ဖြူတစ်လုံးမှာ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိရန်နှင့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပေါ်ပေါက်လာရန်အတွက် ပင်လုံ၌ ကချင်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတစ်မျိုးကိုယ်စားအဖြစ်ပါဝင်ပြီး လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြောင်း ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
သက်ရင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetyinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မိုးညိုမြို့နယ်၊ ကရင်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကရင်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂၁ ဦး၊ မ ၁၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်စွယ်ကျိုး (ရခိုင်)ရွာ၊ ခြိတ်ချောင်း
(၃)သုတ် ရှိပါသည်
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (ပ) မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးသည် အဓမ္မဖြစ်ပြီး သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပ) သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးသည် ဓမ္မဖြစ်ပုံကို အထက်ပါ သာဓုသုတ် အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဒုစရိုက်တရားဆယ်ပါးသည် “အဓမ္မ၊ သုစရိုက်တရားဆယ်ပါးသည် “ဓမ္မ” ဖြစ်သည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏ အရှင်အဿဇိထေရ်အား အရိုအသေပြုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ပညာရှိဆရာနှင့် လူမိုက်ဆရာတို့ကို ဆည်းကပ်မှုကြောင့် ရနိုင်သော အကျိုး, အပြစ်တို့ကို ခွဲခြားမိန့်ကြားပြီး ပညာရှိသူတော်ကောင်း ဆရာကို ဆည်းကပ်ထိုက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ခင်သန်းဝေ (၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၅) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် နောက်တန်းခံစစ်နေရာ၌ ကစားသည်
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည် ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက်တော်တွင် တန်ခိုးကြီးသောအရာ၌ ဧတဒဂ်ရ ထင်ရှားသော ဘိက္ခုနီမတစ်ပါးဖြစ်သည်
သာဝတ္ထိပြည် ကုဋေ ၁၆ဝ ကြွယ်ဝသော သူဌေး၏ သမီးဖြစ်၍ ကြာညိုအဆင်းရှိသောကြောင့် ဥပ္ပလဝဏ်ဟု အမည် တွင်သည်
ကိုယ်အနံ့လည်း ကြာညိုနံ့သင်းသည်
ဥပ္ပလဝဏ် သည် အလွန်ချောမော လှပသောကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံးမှ မင်းများနှင့် သူဌေးများက လာရောက်တောင်းကြလေသည်
ထိုအခါ ဖခင်ကပရိယာယ်ဖြင့် တောင်းလာသူအားလုံးကို ကျေနပ်စေခြင်းငှာ၊ သမီးအား ရဟန်း ပြုနိုင်မည်လောဟု မေးမြန်းတိုက်တွန်းသည်
သမီးဖြစ်သူမှာ မူလကပင် ရဟန်းပြု ချင်သော ဆန္ဒပြင်းပြသဖြင့် ပြုနိုင်သည်ဟု ဝန်ခံ၍ ရဟန်း ပြုသည်
ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်၍ များမကြာမီ ဆီမီးရောင်ကို မြင်ရသဖြင့် တေဇောကသိုဏ်းကို အာရုံပြုကာ မဂ်လေးတန်ရ၍ ရဟန္တာမဖြစ်သည်
ရဟန္တာဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တန်ခိုး အဘိညာဉ် ကြီးမားလှသောကြောင့် အများကပင် အံ့ဩကြည်ညိုကြသည်
မြတ်စွာဘုရားသည် တိတ္ထိတို့အား တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြမည်ပြု သောအခါ မိမိပြခွင့်ပြုရန်ပင် လျှောက်ထားဝံ့သည်
ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝိကအဖြစ် မြှောက်စား၍ တန်ခိုးအရာ၌ ဣဒ္ဓိမန္တဧတဒဂ်ဘွဲ့ ချီးမြှောက်တော်မူသည်
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည် ပဒုမုတ္တရ ဘုရားရှင်လက်ထက် ဝိမလာဒေဝီ နဂါးမဘဝမှစ၍ ကဿပ ဘုရားရှင်လက်ထက် တွင် ကိကီမင်းကြီး၏သမီးတော် သမဏဂုတ္တာ မင်းသမီးအဖြစ် ဆုပန်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဥမ္မာဒန္တီအဖြစ်၊ ပဒုမဝတီမင်းသမီးအဖြစ် စသည်တို့၌လည်း ဆုပန်ခဲ့၍ တန်ခိုးထက်မြက်ခြင်း၊ သွားလေရာ၌ ဖဝါးချရာတွင်ကြာပွင့်ခံ ခြင်း၊ ကိုယ်နံ့မှာ ကြာညိုပန်းကဲ့သို့ မွှေးကြိုင်ခြင်း စသော အကျိုးတရားများနှင့် ပြည့်စုံရခြင်းဖြစ်သည်
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ သည် လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ်သည် လည်းကောင်း ဤဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်မ အဂ္ဂသာဝိကာ တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့
ဟု ကောဏ္ဍညဗုဒ္ဓဘုရားဟောခဲ့သည်
ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း သည် မြန်မာဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ပုသိမ်မြို့ကို အခြေပြုတည်ထောင်ခဲ့သည်
အိမ်ကွင်းမှာ ပုသိမ် အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးကို ကိုယ်စားပြုသည်
စတင်ကစားခဲ့သော ၂၀၀၉ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်တွင် အောက်ဆုံးအဆင့်သာ ရရှိခဲ့သည်
ဒယ်တာယူနိုက်တက် အသင်း၏ ပိုင်ရှင်သည် လေးကြိမ်မျှ ပြောင်းလဲခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လုပ်ငန်းရှင် ၂၆ ဦးသည် ကလပ်အသင်းအား အောင်မြင်စွာ မောင်းနှင် ဆောင်ရွက်နိုင်လာခဲ့ကြသည်
ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း ၂၅ ပွဲ ရှုံးပွဲမရှိပဲ ဒုတိယနေရာကို ရရှိခဲ့သည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ပထမဆုံး အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်
ရှုံးပွဲမရှိစံချိန်သည် ဇေယျာရွှေမြေ ဘောလုံးအသင်းနှင့်ကစားသောပွဲတွင် ကျိုးပျက်ခဲ့သည်
ကလပ်အသင်းသည် မူလနာမည် ဒယ်တာယူနိုက်တက်မှ ဧရာဝတီယူနိုက်တက်သို့ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
၂၀၀၉-၁၀ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် : ဒုတိယ ( ဦးဆန်းဝင်း နည်းပြချုပ် )၂၀၁၁ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် : ဒုတိယ ( Mr. Jozef Heral   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၂ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2012 : ချန်ပီယံ ( Mr. Jozef Heral   နည်းပြချုပ်  )အော်ရီဒူး ဖလား MFF Digicel Cup 2012 Myanmar National Cup 2012: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၃ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2013: ဒုတိယ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )အော်ရီဒူး ဖလား Myanmar National Cup 2014: ချန်ပီယံ ( ဦးဆန်းဝင်း   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၅ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2015: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၅ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဒိုင်း Myanmar National Cup 2015: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )အေအက်ဖ်စီဖလား: ၃ ကြိမ်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကျုံဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၃၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၄၄ ဦး နေထိုင်သည်
စက်တင်ဘာလ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၅၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၅၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၁၁) ရက် ကျန်သေးသည်
အဲလိဇဘတ် "ဘတ်" ကွမ်စတော့ (အင်္ဂလိပ်: Elizabeth "Beth" Comstock) (၁၉၆၀ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်ဖွား) သည် အမေရိကန် စီးပွားရေးအမှုဆောင် ဖြစ်ပြီး ဂျန်နရယ်အီလက်ထရစ် (အတိုခေါ် ဂျီအီး) ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌဟောင်းလည်း ဖြစ်သည်
ကွမ်စတော့ကို ၁၉၆၀ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်
၁၉၈၂ ခုတွင် ဝီလီယံနှင့် မေရီ ကောလိပ် (College of William and Mary) မှ ဇီဝဗေဒနှင့် ဘွဲ့ရသည်
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဗာဂျီးနီးယားရှိ ဒေသတွင်း တီဗွီထုတ် လုပ်ငန်းတွင် အလုပ်ဝင်သည်
၂၀၀၆ ခုတွင် အန်ဘီစီ ယူနီဗာဆယ် (NBC Universal) ၏ ပေါင်းစည်းမီဒီယာဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကြော်ငြာ၊ မားကတ်တင်းနှင့် သုတေသနတို့ကို ဦးဆောင်သည်
၂၀၀၃ ခုတွင် ဂျီအီး၏ သက်တမ်း နှစ် (၂၀) ကျော်သော မားကတ်တင်းအရာရှိချုပ် ဖြစ်လာသည်
ဂျီအီးနှင့် ၎င်း၏ထုတ်ကုန်သုံးသူများကို အမြင်ကောင်းရအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
၂၀၀၈ ရောက်သော် ဂျီအီး၏ စီးပွားရေးနှင့် မားကတ်တင်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်
၂၀၁၇ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် နှစ်ကုန်ရောက်လျှင် ရာထူးမှ ဆင်းမည်ဟု ကြေညာသည်
ဂျီအီးနှင့် အန်ဘီစီ၌သာမက စီဘီအက် (CBS) နှင့် တန်နာ ရုပ်သံ (Turner Broadcasting) တို့အတွက်လည်း အလုပ်လုပ်သည်
နိုက်ကီကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည့်နည်းတူ ကူးပါး ဟူးဝစ် စမစ်ဆိုနီယံ ဒီဇိုင်းပြတိုက် (Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum) ၌လည်း ပြတိုက်လူကြီး ဖြစ်သည်
၂၀၁၈ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် "ရှေ့ကိုလှမ်းဖို့ ကြံစမ်းပါ" (Image It Forward: Courage, Creativity and the Power of Change) စာအုပ်ကို ရေးထုတ်သည်
၂၀၁၅၊ ၂၀၁၆ ခုများတွင် ဖိုဘီ မဂ္ဂဇင်း၏ "အစွမ်းဆုံး အမျိုးသမီး ၁၀၀" စာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒန်းအခြေစိုက်ကုမ္ပဏီ ရစ်ချတိုပီယား (Richtopia) က "လွှမ်းမိုးမှုအကြီးဆုံး မားကတ်တင်းအရာရှိ ၁၀၀" ရွေးသော် နံပါတ် (၈) ချိတ်သည်
၂၀၁၈ ခု၊ စက်တင်ဘာတွင် ပီအာဝိခ် (PRWeek) မဂ္ဂဇင်းက "လွှမ်းမိုးမှုအကြီးဆုံး လူထုဆက်ဆံရေးသမား ၂၀" ရွေးရာ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
ဥက္ကာပျံသွား ဒုက္ခပွား ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
၁၂၆၉ ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း (၇) ရက် သောကြာနေ့ ညဉ့် (၁၀) နာရီခန့်အချိန်တွင် ကြောက်ခမန်းလန့်ခမန်း ပျံသန်းသော ဥပါကြီး ထွက်ပေါ်လာသည့်အကြာင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချို ဖြစ်သည်
ဘွေကာသ  ဘွေအာကာသ၊ ထက်ကောင်းကင်
ဥက္ကာ  ညဉ့်အခါ တနေရာမှတနေရာသို့ ထွန်းလင်းသော မီးလုံးကြီးတခုသည် ပြောင်းရွေ့သွားတတ်သည်၊ ယင်းကိုဥက္ကာပျံသည် (ဝါ) ဥပါပျံသည်ဟု ဆိုသည်
တဘောင်  တံဘောင်၊ အသံကိုနားထောင်၍ နိမိတ်ယူခြင်း
စနဲ  စံနည်း၊ အဖြစ်အပျက်ကို စုံစမ်း၍ နိမိတ်ယူခြင်း
ဘူတာ  ဘူတ၊ အခြေခံအကြောင်းအရင်း
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်အကြီးဆုံး နာရီစင်ကြီးမှာ ဘစ်ဘင်(Big Ben)ခေါ် နာရီစင်ကြီးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် တည်ရှိလေသည်
ထိုနာရီစင်ကြီး နှစ်ပေါင်းတစ်ရာပြည့်သည့်နေ့တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ နှစ်တစ်ရာ ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပါလီမန်အမတ်များက သုံးမိနစ် မတ်တတ်ရပ်၍ အရိုအသေပြုခဲ့ကြဘူးပေသည်
ဘစ်ဘင်နာရီကြီးသည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ လန်ဒန်မြို့ကို ဗုံးကြဲသဖြင့် တုန်ခါမှုကြောင့် တစ်ကြိမ်သာ စက်ရပ်နားခဲ့ရဘူးလေသည်
ထိုနာရီကြီးမှာ ယနေ့အထိ လန်ဒန်မြို့သူမြို့သားများအား အချိန်မှန်မှန် အလုပ်အကျွေးပြုနေဆဲပင် ဖြစ်ပေသည်
အမှု—သိပ်ကြီးသော ရေသနုပ်ကို ပြုလုပ်၍ဝတ်မှု
အမှုသည်—ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီများ
ဝိသာခါသည် ဘုရားအထံ၌ ဆုရှစ်ပါးကို တောင်းသောအခါ ပြည့်တန်ဆာမတို့က ခနိုးခန့း ပြောင်လှောင်လိုက် ကြကြောင်းကိုလည်းကောင်း, မာတုဂါမတို့၏ ကိုယ်တုံးလုံးနေ ခြင်းသည် စက်ဆုပ်ရွံဖွယ် မတင့်တယ်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း, လျှောက်ထား၍ “ဘိက္ခုနီအား အမြဲရေသနုပ် လှူလိုပါကြောင်းကိုလည်း ဆုတစ်ပါးအဖြစ်ဖြင့် ထည့်သွင်း လျှောက်တောင်းလေသည်၊ ထိုအခါ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ဘိက္ခုနီတို့အား ရေသနုပ်ကို မဟာဝါ-စီဝရက္ခန္ဓက၌ အမြဲခွင့်ပြုတော်မူခဲ့၏
ထိုသို့ ခွင့်ပြုလိုက်လျှင်ပင် ဆဗ္ဗဂ္ဂီဂိုဏ်းဝင် ဘိက္ခုနီတို့သည် အတိုင်းအရှည် ပမာဏမထားဘဲ အလွန်ရှည်လျား ကြီးမားသော ရေသနုပ်ကို ချုပ်လုပ် ဆောင်ထား၍ ရှေ့ရောနောက်ပါ တွဲလျားချလျက် ဟိုဟိုဒီဒီ လှည့်လည် ကြသည်ကို အမြင်မတော်သော ဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ဥဒကသာဋိကံ ပန ဘိက္ခုနိယာ ကာရယမာနာယ ပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ, တတြိဒံ ပမာဏံ, ဒီဃသော စတဿော ဝိဒတ္ထိယော သုဂတဝိဒတ္ထိယာ, တိရိယံ ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော
တံ အတိက္ကာမေန္တိယာ ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယံ
ရေသနုပ်ကို ချုပ်လုပ်စေသောဘိက္ခုနီသည် ပမာဏနှင့် ယှဉ်သော ရေသနုပ်ကိုသာ ချုပ်လုပ်စေရမည်၊ ထိုရေသနုပ်၏ ပမာဏကား-ဘုရားရှင်၏ လက်သန်း အထွာတော်ဖြင့် အလျား ၄-ထွာ, အနံ ၂-ထွာတည်း၊ ထိုပမာဏကို လွန်စေသော ဘိက္ခုနီမှာ ပို့သမျှကို ဖြတ်ပစ်ရခြင်းရှိသော ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
ညီနောင်ရွာ၊ ကံဆိပ်
အမှတ် (၃) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ရွှေဘိုမြို့) သည် ရွှေဘိုမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်သည်
ကျောင်း၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် စာမျက်နှာ
ရခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Rakhine State National United Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် မေလတွင် ပါတီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် ခြောက်ခုမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ (အင်္ဂလိပ်: Arakan National Council; အတိုကောက် ANC) သည် ရခိုင်တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပရောက် ရခိုင်အတိုက်အခံအဖွဲ့များ၏ ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခုတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဆင်ကြိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
စကားဝှက် (49572587) သည် စကားလုံးတစ်ခု သို့မဟုတ် အက္ခရာအစုအဝေး ဖြစ်သည်
စကားဝှက်ကို အသုံးပြုသူအား အရင်းအမြစ်များကို ရယူအသုံးပြုရန်အတွက် စစ်ဆေးခြင်း(@49572587) ပြုလုပ်ရန်အသုံးပြုသည်
ရင်းမြစ်များအား ခွင့်ပြုချက်မရှိသော ရယူအသုံးပြုခြင်းများမှ ကာကွယ်ရန်အသုံးပြုသည်
စကားဝှက်များကို ရှေးယခင်ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ယခုခေတ်ကာလတွင် အသုံးပြုသူအမည် (username) နှင့် စကားဝှက် (password) ကို ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်း၊ cable TV decoders, အေတီအမ်စက်များ (ATMs) အစရှိသည်တို့တွင် ကာကွယ်ထားသော စနစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အသုံးပြုသည်
ကွန်ပျူတာအသုံးပြုသူတစ်ယောက်သည် စကားဝှက်များကို ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုကြသည်
ဥပမာအားဖြင့် − အီးမေးများအသုံးပြုခြင်း၊ အကောင့်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲများကို ရယူအသုံးပြုခြင်း၊ သိမ်းထားသည့်အချက်အလက်များ (database)၊ ကွန်ရက်များ၊ ဝဘ်ဆိုက်များ၊ မနက်ခင်းဘက် အွန်လိုင်းပေါ်တွင် သတင်းစာဖတ်ခြင်း စသည်တို့တွင် စကားဝှက်ကို အသုံးပြုကြသည်
နာမည်မှလွဲ၍ စကားဝှက်သည် ယုတ္တိရှိသော စကားလုံးများ ဖြစ်ရန်မလိုပေ
စကားဝှက်များသည် ရယူရန်ခက်ခဲသော စကားလုံးများ ဖြစ်ရန်လိုအပ်သည်
မိမိနှစ်သက်သော စကားလုံးများကို အသုံးပြုနိုင်ပေသည်
အချို့စကားဝှက်များသည် စကားလုံ:များစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြပြီး ၎င်းတို့ကို passphrase ဟုခေါ်သည်
passcode နှင့် passkey ဟူသော ဝေါဟာရများကို လျှို့ဝှက်သော သတင်းအချက်အလက်များတွင် တစ်ခါတရံ အသုံးပြုကြသည်
personal identification number (PIN) ကဲ့သို့ ၎င်းတို့သည် ဂဏန်းများဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် အေတီအမ်စက်များတွင် အသုံးပြုကြသည်
စကားဝှက်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် စာရိုက်ရသက်သာရန်၊ မှတ်ရလွယ်ကူစေရန် တိုတောင်းကြသည်
အချို့အဖွဲ့အစည်းများသည် စကားဝှက်များအတွက် လိုအပ်သည့်အချက်များကို ဖန်တီးထားသည်
ဥပမာ − စကားဝှက်သည် အနည်းဆုံး စကားလုံးမည်မျှရှိရမည်
စာလုံး အကြီး နှင့် အသေး၊ ဂဏန်းများ၊ အထူးစကားလုံးများ(@,#,$,%, etc) စသည်တို့ ပါရှိရမည်
စကားဝှက်တွင် ကိုယ်ပိုင်အမည်များ၊ မွေးနေ့များ၊ လိပ်စာများ၊ ဖုန်းနံပါတ်များ စသည့်ကန့်သတ်ထားသော စကားလုံးများကို  ခွင့်မပြုထားပေ
အချို့ အစိုးရများသည် national authentication frameworks များရှိကြသည်
၎င်းသည် အစိုးရ၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူသုံးစွဲရန် အသုံးပြုသူအား စကားဝှက်နှင့် စစ်ဆေးသည်
အသုံးပြုသူအတွက် မှတ်မိလွယ်သော စကားဝှက်သည် တိုက်ခိုက်သူအတွက် ရယူရန်အတွက်လည်း လွယ်ကူသည်
သို့သော် မှတ်မိရန်ခက်ခဲသော စကားဝှက်များသည်  စနစ်၏ လုံခြုံမှုကို လျော့ကျစေနိုင်သည်
အကြောင်းမှာ (၁) အသုံးပြုသူသည် စကားဝှက်ကို ချရေးထားခြင်း သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် သိမ်းရန် လိုအပ်ခြင်း (၂) အသုံးပြုသူသည် မကြာသေးမီက ပြန်၍ ပြောင်းထားသည့် စကားဝှက်များကို လိုအပ်ခြင်း (၃) အသုံးပြုသူသည် တူညီသော စကားဝှက်များကို ပြန်လည်အသုံးပြုရန် ပိုမိုဖြစ်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
ထို့နည်းတူစွာပင် စကားဝှက်၏ လုံခြံမှုပိုမိုအားကောင်းစေရန် လိုအပ်ချက်များပိုမိုသတ်မှတ်ထားခြင်းသည်လည်း စနစ်ကို  ပိုမိုအားနည်းစေသည်
ဥပမာ − စကားဝှက်တွင် စာလုံးအကြီး၊ အသေး၊ ဂဏန်းများ စသည်တို့ကို ရောထားခြင်း သို့မဟုတ် လစဉ်စကားဝှက်ကို ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်
စကားဝှက်များ၏ မှတ်ရလွယ်ကူခြင်း နှင့် လုံခြုံမှုကို Jeff Yan et al သည် အသုံးပြုသူများ ရွေးချယ်တားသော စကားဝှက်၏ ရလဒ် ကိုကြည့်ကာ ဆုံးဖြတ်သည်
စကားလုံးတစ်ခုချင်းစီ၏ အစအက္ခရာနှင့် စဉ်းစားကာ ပေးထားသော စကားစုတို့သည် မှတ်ရလွယ်ကူပြီး crack လုပ်ရန်ခက်ခဲသည်
စပ်ဆက်မှုမရှိသော စကားလုံးနှစ်လုံး သို့မဟုတ် နှစ်လုံးထက်ပိုသော စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း နှင့် အက္ခရာများနှင့် အထူးစကားလုံးများကို တစ်လှည့်စီထားခြင်း တို့သည် ကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်
သို့သော် စကားဝှက်အတွက် အဘိဓာန်တွင်ရှိသော စကားလုံးတစ်လုံးတည်းထားမည်ဆိုပါက မကောင်းပေ
မိမိကိုယ်တိုင် စီမံထားပြီး ရှင်းလင်းမှုမရှိသော စကားဝှက်များသည်လည်း ကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်
အက္ခရာအကြီးနှင့် အသေးကို ရောထားသော စကားဝှက်ကို မှတ်ထားရန် အသုံးပြုသူအားမေးခြင်းသည် sequence of bits ကို မေးခြင်းနှင့် ဆင်တူသည်
၎င်းသည် crack လုပ်ရန် အနည်းငယ် ခက်ခဲသည်
ဥပမာ အနေဖြင့် ပြောရမည်ဆိုလျှင် အက္ခရာ ငါးခုပါရှိသော စကားဝှက်တွင် အက္ခရာတစ်လုံးသည် အကြီးဖြစ်ပါက crack လုပ်ရန် ၁၂၈ ကြိမ် ပိုမို၍ ခက်ခဲမည် ဖြစ်သည်
အသုံးပြုသူအား အက္ခရာနှင့် ဂဏန်းများကို အသုံးပြုစေခြင်းသည် တိုက်ခိုက်သူများအတွက် ပိုမို၍ ခန့်မှန်းရ လွယ်ကူစေသည်
ဥပမာအား ဖြင့်  'E' → '3' and 'I' → '1' အစရှိသည်ကဲ့သို့ အစားထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
ထိုကဲ့သို့ အစားထိုးမှုသည် တိုက်ခိုက်သူများအဖို့ သိရှိပြီးသော နည်းလမ်းများ ဖြစ်လေသည်
ကီးဘုတ်ပေါ်ရှိ အက္ခရာအတန်းတစ်ခုရှိ အက္ခရာများကို စကားဝှက်အဖြစ် (ဥပမာ  - ASDFGHJKL)  အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း တိုက်ခိုက်သူများက သိရှိပြီးဖြစ်သဖြင့် ခန့်မှန်းရ လွယ်ကူသည်
၂၁၀၃ ခုနှစ်တွင် ဂူဂဲလ်က အသုံးအများဆုံး စကားဝှက်များကို စာရင်းပြုစုကာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထိုစကားဝှက်များသည် လုံခြုံစိတ်ချရမှု မရှိဘဲ တိုက်ခိုက်သူများ အဖို့ စကားဝှက်ကို ရယူရန် အလွန်ကို လွယ်ကူသည်
ထိုစာရင်းမှာ လူမှုကွန်ရက်မီဒီယာများကို အခြေခံကာ သုတေသန ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်
၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း  ဖြစ်သည်
ချစ်စနိုးဖြင့် မွေးမြူထားသော အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်၊ ကလေး၊ မိသားစုဝင်များ၊ အခြားအသွင်အပြင်လက္ခဏာများနှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့် မွေးနေ့များမွေးရပ်နှစ်သက်သော အားလပ်ရက်မိမိနှစ်သက်သော အားကစားအသင်းနှင့် စပ်ဆက်နေသော အရာများ"password" စကားလုံး − စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဝဘ်ဆိုက်များတွင် အသုံးပြုသူအား စစ်ဆေးရန်အတွက် စကားဝှက်များကို အသုံးပြုကြသည်
စကားဝှက်များကို ဝဘ်ဆာဗာ (Web server) များတွင် သိမ်းထားသည်
အသုံးပြုသူသည် ဘရောက်ဆာမှ တစ်ဆင့် ဆာဗာဆီသို့ (HTTP POST ဖြင့်) စကားဝှက်ကို ပေးပို့သည်
ဆာဗာသည် စကားဝှက်ကို စစ်ဆေးပြီး သက်ဆိုင်သော  အကြောင်းအရာကို ပြန်ပို့ပေးသည်
ဥပမာ − အသုံးပြုမှုမှားယွင်းကြောင်း ဖော်ပြသည့် အသိပေးစာ ဖြစ်သည်
ထို စကားဝှက်လုပ်ငန်းသည် စက်ထဲတွင် မရှိသော စကားဝှက်ကို ဖယ်ရှားပစ်သည်
ဘရောက်ဆာမှတစ်ဆင့် စကားဝှက်ကူးပြောင်းပေးပို့ရာတွင် plaintext ကို ဆာဗာဆီသို့ပေးပို့သည်
ဝဘ်စစ်ဆေးမှုစနစ်များသည် SSL နည်းပညာကို အသုံးပြုကြသည်
၎င်းနည်းပညာသည် ဘရောက်ဆာနှင့် ဆာဗာကြား ပေးပို့ရာတွင် ပေးပို့သည့်အကြောင်းအရာကို ဝှက်ကာ ပေးပို့သည်
စိတ်ချရသော ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုတွင် ၎င်းနည်းပညာကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည်
ဒရီးဟဲစလို့(၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၇ မွေး)သည် အနားယူသွားပြီ ဖြစ်သည့် နယ်သာလန်နိုင်ငံမှ စက်ဘီးစီးသူ ဖြစ်သည်
၁၉၆၇ တွင် သူ့ဇာတိ အမ်စတာဒမ်မြို့တွင် ပြုလုပ်သည့်  UCI Motor-paced World Championships ပြိုင်ပွဲ၌ ကြေးတံဆိပ် ရသည်
၁၉၆၆ တွင် motor-paced racing ၌ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင်ဘွဲ့ ရပြီး၊ ၁၉၆၇-၁၉၆၉ တွင် ဒုတိယနေရာဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်
ဝက်လဟာရွာ၊ ဝက်လဟာ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ ဟင်္သာတမြို့၏ တောင်ဘက် နတ်မော်ကျေးရွာအနီး ဟင်္သာတ-ပုသိမ် ကားလမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်
အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၄.၆၄ ဧက ဖြစ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)ကို နည်းပညာအထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဖြစ် ထပ်မံအဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)တွင် သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသော အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များမှာ-မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်၊လျှပ်စစ်(စွမ်းအား)အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၊အီလက်ထ​ရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာ ရပ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များ ဖြစ်သည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ဇမ်ဘီဇီ နှင့် လင်ပိုပိုမြစ် နှစ်မြစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်
တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ တို့က ဝိုင်းရံထားကြသည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ၃ မျိုးရှိသည်
၎င်းတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ရှိုနာဘာသာနှင့် အွန်ဒယ်ဘီလီဘာသာတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၏ တောင်ရိုဒီးရှား ကိုလိုနီတစ်ခု အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တောင်အာဖရိက ကုမ္ပဏီ၏ မြေပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
သမ္မတ ရောဘတ်မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် စစ်တပ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်
မော်ဂန် ဆဗန်ဂီရိုင်း သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်
မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုပြီး တရားဝင် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ ယခုအထိ အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးလက်ကိုင် ရှိနေခဲ့သည်
အာဖရိကတိုက်အရှေ့တောင်ဘက်စွန်း တောင်လတ္တီတွဒ် ၁၅°၃၀′ နှင့် ၂၂°၃၀′ ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅°နှင့် ၃၃°ကြားတွင် တည်ရှိ
မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်းဘက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘော့စ်ဆွာနာသမ္မတနိုင်ငံတို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်
ဇင်ဘာဘွေသည် ဇမ်ဘီဇီနှင့် လင်ပိုပိုမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ မြင့်မားသောကုန်းပြင်မြင့်၏ တဘက်တချက်တွင် တည်ရှိသည်
နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အနိမ့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ အပိုင်းကြီးလေးပိုင်း ပိုင်းခြားထားသည်
အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၄၀၀၀ အထက်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက် တန်းလျက်တည်ရှိသည်
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မြက်ခင်းပြင်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်
အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ နှင့် ၄၀၀၀ အကြားတွင် ရှိပြီး အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသကို ရံလျက် တည်ရှိ၍ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်သည်
အနိမ့်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ အောက်ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်ရှိ ဇမ်ဘီဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ရှိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းအရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆာဘီလွန်ဒီမြစ်ဝှမ်းတို့ ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည်
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်ပြီး တောင်ထူထပ်သော အသွင်အပြင်လက္ခဏာကြောင့် ထူးခြားထင်ရှားသည်
တောင်များသည် ပေ ၆၀၀၀ အထက်ဖြစ်ကြပြီး၊ အင်ယန်ဂါ တောင်ထိပ်မှာ ပေပေါင်း ၈၅၀၃ ပေရှိသည်
တောင်ထူထပ်ကျဉ်းမြောင်းသော ဤဒေသသည် မိုဇမ်းဘစ်နိုင်ငံနှင့် နယ်ချင်းထိစပ်လျက် ရှိပြီး တောင်အာဖရိကကုန်းပြင်မြင့်၏ အမြင့်ဆုံးအစွန်းလည်း ဖြစ်သည်
ဧရိယာ စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁၅၀,၈၇၃ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်
(၁၉၈၃ ခုနှစ်စာစောင်တွင် ဖော်ပြပါသည့်အတိုင်း)ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရာသီဥတု သုံးမျိုးရှိသည်
ယင်းတို့မှာဆောင်းဥတုနွေဥတုမိုးဥတု တို့ဖြစ်သည်
ဆောင်းဥတုမှာ မေလမှ ဇူလိုင်လထိဖြစ်ပြီး အေးမြခြောက်သွေ့သည်
နွေဥတုမှာ ဩဂုတ်လမှအောက်တိုဘာလထိဖြစ်ပြီး ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သည်
မိုးဥတုမှာ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလထိဖြစ်ပြီး ပူနွေးစိုစွတ်သည်
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အနေအထားသည် ကုန်းတွင်းကျသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနိမ့်အမြင့်က ရာသီဥတုကို ညီညွတ်မျှတစေသည်
လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းရှိ ဘဒ်ဘရစ်ဂျ်၏ အအေးဆုံးလဖြစ်သော ဇူလိုင်လ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၆၀° ဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးလဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၈၀° ဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်
အမြင့်ပိုင်းမြက်ခင်းဒေသရှိ ဘူလာဝေယို၏ အပူချိန်ခြားနားချက်မှာ ၅၆°ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၇၂°ဖာရင်ဟိုက် ဖြစ်ပြီး မြို့တော် ဟာရာရေး၏ အပူချိန်ခြားနားချက်မှာ ၅၆°ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ၇၀°ဖာရင်ဟိုက်ဖြစ်သည်
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် မိုးအများဆုံးရရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးရေချိန်လက်မ ၇၀ ကျော်ရွာသွန်းသည်
နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် သိသာစွာ မိုးနည်းပါးသွားသည်
အမြင့်ပိုင်း မြက်ခင်းဒေသတွင် မိုးရေချိန် ၂၅ လက်မနှင့် လက်မ ၃၀ ကြား ရွာသွန်းသည်
မိုးအနည်းဆုံးရရှိသော ဒေသမှာ တောင်ပိုင်းရှိ လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းဖြစ်၍ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၁၅ လက်မအောက် ပုံမှန်ရွာသွန်းသည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေစာရင်းအရ ဥရောပတိုက်သား ၂ သိန်းနှင့် အာဖရိကတိုက်သား ၇,၅၀၀,၀၀၀ ရှိသည်
မြို့တော်မှာ ဟာရဲ ခေါ် ဟာရာရေး(Harare) ဖြစ်သည်
မြို့ကြီးများမှာ ဘူလာဝေယို(Bulawayo)၊ ဂွေလို(Gwelo)၊ မူတာရေး(Mutare)၊ ကွေကွေ(Kwe Kwe)၊ ဂါတူးမား(Gatooma)၊ ဝှမ်ဂေး(Hwangel)၊ ချင်ဟိုယီ(Chinhoyi)၊ ညံဒါ(Nyanda)၊ မာရန်ဒဲလားစ်(Marandellas)၊ ရှာဘာနီ(Shabani)နှင့် ရက်ဒ်ကလစ်ပ်(Redcliff) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဘန်တူအနွယ်ဝင် ရှိုနာလူမျိုး ၇၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ အင်ဒီဘီလီလူမျိုး ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဥရောပတိုက်သား သုံးရာခိုင်နှုန်းနှင့် အာရှတိုက်သားတို့ ရှိသည်
(၂၀၁၆ အရ)အင်္ဂလိပ်သည် ပညာရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတွင် အဓိကရသုံးသော အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်
ဘန်တူဘာသာစကားများဖြစ်သော ရှိုနာနှင့် စင်ဒီဘလီမှာ တိုင်းရင်းသားများကြား အသုံးများသော ဇင်ဘာဘွေ၏ ဘာသာစကားဖြစ်သည်
ရှိုနာကို ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ပြောပြီး၊ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စင်ဒီဘလီပြောသည်
အခြားအနည်းအကျဉ်းပြောကြသော ဘန်တူဘာသာစကားများမှာ ဗင်ဒ(Venda)၊ တဆွင်ဂ(Tsonga)၊ ရှန်ဂန်း(Shangaan)၊ ကလန်ဂါ(Kalanga)၊ ဆိုသို(Sotho)၊ နဒေါ်(Ndau)နှင့် နမ်ဗျာ(Nambya)တို့ ဖြစ်လေပြီး ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းထက် နည်းသော အထူးအားဖြင့် လူဖြူနှင့် သွေးနှောလူမျိုးအနည်းစုကသာ အင်္ဂလိပ်ကို မိခင်ဘာသာစကားဟု ထင်မှတ်လေသည်
ရှိုနာစကားတွင် ပါးစပ်ပြောရာဇဝင်များစွာ ပါရှိပြီး ၎င်းကို ၁၉၅၆ တွင် ထုတ်ဝေသော ဆောလမွန် မုဆွိုင်းရို (Solomon Mutswairo) ရေးသည့် ရှိုနာစာဖြင့် ပထမဆုံးဝတ္ထုဖြစ်သော Feso တွင် တွေ့နိုင်လေသည်
အင်္ဂလိပ်စကားကို အခြေခံအားဖြင့် မြို့တွင်သုံးပြီး၊ ကျေးလက်တွင် အသုံးနည်း၏
ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်သံသတင်းများကို ယခုသော် ရှိုနာ၊ စင်ဒီဘလီနှင့် အင်္ဂလိပ်လို ထုတ်လွှင့်နေလေပြီ
ဇင်ဘာဘွေ၌ တရားဝင်ဘာသာစကား ၁၆ မျိုးရှိပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပါလီမန်အက်ဥပဒေက အခြားဘာသာစကားများကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု ဘာသာစကားများအဖြစ် ဖော်ပြထားလေသည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၊ မိရိုးဖလာကိုးကွယ်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၈၀ ရှိသည်
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းနှင့် ဆေးပေးဌာန ၁၇၂ ခု ရှိသည်
ဆေးကုသရေးအဖွဲ့က အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်း ၇၃ ခု၊ အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးလွတ် ဖွင့်လှစ်ထားသော ဆေးရုံနှင့် ဆေးခန်း ၃၂ ခုတို့ရှိသည်
(၁၉၈၃ ခုက)ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ၁၉၇၈ စာရင်းအရ မူလတန်းကျောင်း ၂၉၆၂ ကျောင်း၊အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း ၁၈၆ ကျောင်း၊သက်မွေးပညာသင်ကျောင်း ၁၈ ကျောင်း၊စက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပညာသင်ကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ် ၁၂ ကျောင်း၊စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ် ၂ ကျောင်း၊ဇင်ဘာဘွေတက္ကသိုလ်၊အချိန်ပိုင်းသင်တန်းပေါင်း ၆၀ နှင့်ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့တဲ့သူများဆိုင်ရာကျောင်း ၁၅ ကျောင်းတို့ ရှိသည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်က ဇမ်ဘီဇီမြစ်ပေါ်၌ တည်ဆောက်ခဲ့သော ကာရီဘာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးဆောင်လျက်ရှိသည်
၁၉၈၂ ခု စက်တင်ဘာလခန့်က ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ လေးသန်းခန့် ကုန်ကျဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အီသိန်းဓာတ်ငွေ့စက်ရုံမှ လောင်စာထုတ်လုပ်သည်
ဝှမ်ဂေးတွင် အပူဓာတ်အားပေးစက်ရုံလည်း ရှိသည်
ဇင်ဘာဘွေ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေးနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်
အဓိကစားသုံးသီးနှံမှာ ဖူးစားပြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိကစီးပွားဖြစ်သီးနှံမှာ ဆေးရွက်ကြီး ဖြစ်သည်
လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်ကို ဆေးရွက်ကြီးမှ ရရှိသည်
ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်မှာလည်း ထိုစီးပွားဖြစ် သီးနှံမှပင် ရရှိသည်
အခြားလယ်ယာထွက်ကုန်များမှာ ကြံ၊ ကော်ဖီ၊ ဂျုံ၊ နှံစားပြောင်း၊ လူး၊ ဆပ်၊ ပီလောပီနံ၊ စပါး၊ မြေပဲ၊ ပဲပိစပ်၊ လက်ဖက်၊ ဝါဂွမ်းနှင့် ရှောက်အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်
ကြံကို ဟစ်ပိုနှင့် ထရိုင်ယံဂယ်ဒေသများတွင် ဧကပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးသည်
လက်ဖက်ကို အင်ယန်ဂါနှင့် ချီပင်ဂါဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပျိုးသည်
ရှောက်အမျိုးမျိုးကို အင်ယန်ဂါနှင့် ဟစ်ပိုဒေသများတွင် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၂,၅၀၀ နှင် ၄,၀၀၀ အကြားရှိ ဒေသများသည် ရှောက်အမျိုးမျိုးစိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော ဒေသများဖြစ်ရာ မဲလ်စက်တာနှင့် အင်ယန်ဂါဒေသများတွင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်
မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တွင် ဆေးရွက်ကြီးနောက် ဒုတိယနေရာလိုက်နေသည်
မွေးမြူသောတိရစ္ဆာန်များမှာ သိုး၊ နွား၊ ဝက်နှင့် ငါးတို့ဖြစ်ကြသည်
နှစ်စဉ် နွားနို့ဂါလံ ၁၀ သန်းခန့်၊ ဝက်သား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၂၅,၀၀၀ နှင့် သိုးသား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၉၀၀၀ ထုတ်လုပ်သည်
ငါးကို ကာရီဘာအိုင်တွင် အကြီးအကျယ်မွေးမြူသည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တါင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်လုပ်ငန်းမှ ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၂၃ သန်းခန့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၄၅ သန်းမျှ ရရှိခဲ့သည်
၎င်းသည် အမျိုးပေါင်းများစွာသော တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် သယံဇာတပစ္စည်းများကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်သည်
ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ ခရုမ်း၊ နစ်ကယ်လ်၊ ခဲမဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ထုံးကျောက်၊ ဗဟန်းကျောက်၊ မီးစုန်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ လစ်သီယံတို့ တူးဖော်ရရှိ၍ ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းကို အမြင့်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသများ၌ အများဆုံးတူးဖော်ရရှိသည်
ဝှမ်ဂေးကျောက်မီးသွေးတွင်းမှ မီးသွေးနှင့် မီးသွေးထွက်ပစ္စည်း၊ အမျိုးညံ့သောကျောက်မီးသွေး မြောက်မြားစွာ ထုတ်သည်
ကျောက်မီးသွေးသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ နိုင်ငံအနှံ့ရှိသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုးစုစုပေါင်း၏ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀ ရှိသည်
ဆေးရွက်ကြီး၊ ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ နစ်ကယ်၊ သံဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ခရုမ်းအရိုင်း၊ သံပါသောခရုမ်း၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ အထည်အလိပ်၊ ဖိနပ်၊ ပရိဘောဂပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ အသားနှင့် သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ခရီးသွားပစ္စည်း၊ သကြား၊ စက္ကူ၊ ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားပစ္စည်း၊ လက်ဝက်ရတနာတို့ကို ပြည်ပသို့ ပို့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်က ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး ကန်ဒေါ်လာသန်း ၁,၁၅၀ ဖိုးရှိသည်
စက်နှင့် စက်အပိုပစ္စည်း၊ ဓာတုပစ္စည်း၊ သံမဏိပြားနှင့် သံမဏိလိပ်၊ အထည်အလိပ်တို့ကို ပြည်တွင်းသို့ သွင်းသည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်အရ ပြည်တွင်းသွင်းကုန်တန်ဖိုး ကန်ဒေါ်လာသန်း ၁,၁၀၀ ရှိသည်
၁၉၈၁ အရ ကန်တဒေါ်လာသည် ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၀.၇၁ နှင့် ညီမျှသည်၊ ဇင်ဘာဘွေတဒေါ်လာသည် မြန်မာငွေ ၁၂ ကျပ် ၁၀ ပြားနှင့် ညီသည်
မြို့ကြီးများကိုဆက်သွယ်သောလမ်းမကြီးမှာ ၈,၅၆၈ ကီလိုမီတာရှိပြီး ကျေးလက်ဒေသကို ဆက်သွယ်သောလမ်းငယ်မှာ ၆၉.၃၉၄ ကီလိုမီတာရှိသည်
မီးရထားလမ်း ကီလိုမီတာ ၃,၂၅၀ ရှိသည်
နှစ်လမ်းရှိသည့်အနက် တလမ်းမှာ ဇမ်ဘီယာမီးရထားလမ်းနှင့်၊ ကျန်တလမ်းမှာ တောင်အာဖရိကရထားလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
တောင်အာဖရိကလေကြောင်းကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံတွင်ပျံသန်းသည့်တခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေကြောင်းကုမ္ပဏီဖြစ်သည်
ဇင်ဘာဘွေအာဖရိကအမျိုးသားသမဂ္ဂမျိုးချစ်တပ်ဦး(ဇာနူး)(Zimbabwe Africa National Union (ZANU))နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်
သမ္မတကို လွှတ်တော်က ရွေးချယ်သည်
သက်တမ်း ခြောက်နှစ်ဖြစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ကျင့်သုံးသည်
အောက်လွှတ်တော်၌ အမတ်အရေအတွက် အများဆုံးရရှိသော နိုင်ငံရေးပါတီခေါင်းဆောင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သမ္မတက ခန့်အပ်သည်
ဝန်ကြီးချုပ်အကြံပေးချက်ဖြင့် ရွေးထားသော ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို သမ္မတက ခန့်သည်
ဥပဒေကို ပါလီမန်က ပြုသည်
၎င်း၌ အထက်လွှတ်တော်၊ အောက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ပါသည်
ငါးနှစ်တကြိမ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည်
တရားရုံးချုပ်၌ တရားစီရင်ရေးအာဏာ ရှိပြီးလျှင် အယူခံဌာနနှင့် အထွေထွေဌာနတို့ ပါဝင်သည်
တရားသူကြီးချုပ်ကို ဝန်ကြီးချုပ် အကြံပြုချက်ဖြင့် သမ္မတက ခန့်သည်
(၁၉၈၃ အရ)(၂၀၁၆ အရ) သမ္မတမှာ ယခုလက်ရှိ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်
ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ၂ ဦး(၁)အင်မာဆင် မနန်ဂဂွာ (၂) ဖလီကဇီလာ မဖိုကိုလွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းငါးသိန်းခန့်မှ ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရှိသည်
ဘော့ဆွာနာရှိ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရ၌ အများဆုံးနေထိုင်လျက်ရှိကြသော ဘွတ်ရှ်မင်းလူမျိုးစုမှာ ကျောက်ခေတ်လူသားများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်
ပထမဆုံးသော ဘန်တူလူမျိုးစုသည် အေဒီ ၅ ရာစုနှင့် ၁၀ ရာစုနှစ်များအတွင်း ရိုဒီးရှားဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်ဟု ထင်ရသည်
တောင်ဘက်သို့ အခြေချနေထိုင်သူများသည် နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာမှသာ ဆက်လက်ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရှိသည်
အဆိုပါဒေသသို့ ဥရောပတိုက်သားများထဲမှ ပထမဆုံးရောက်ရှိလာသူများမှာ ၁၆ ရာစုပေါ်တူဂီနယ်မြေသစ်ရှာသူများ ဖြစ်ကြသည်
ဗြိတိသျှတို့အာဏာစက်အောက်သို့ ဤဒေသရောက်ရှိလာပုံမှာ တောင်အာဖရိကသန်းကြွယ်သူဌေး ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
ရို့ဒ်စ်သည် သူပိုင်သတ္တုတွင်းအင်ပိုင်ယာထဲသို့ ကတန်းဂါးရှိ ကြေးနီသတ္တုသိုက်၊ လင်ပိုပိုနှင့် ဇမ်ဘီဇီမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ရွှေရတနာသိုက်ကို သိမ်းလို၍ ၁၈၈၉ မှ ၁၈၉၇ ခုနှစ်များအတွင်း ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဂွတ်ဟုတ်အငူတွင်အခြေချပြီးဖြစ်သော ဗြိတိသျှတို့၏ စစ်အင်အားအကူအညီဖြင့် ၎င်းဒေသများကို သိမ်းပြီး ၂၅ နှစ်ခန့် စိုးမိုးခဲ့သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်၌ တောင်ရိုဒီးရှားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေးမှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးလက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည်မှစ၍ တောင်ရိုဒီးရှားကို ဘုရင်ခံတဦး၏ လက်ဝယ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသော ဗြိတိသျှကိုလိုနီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၅၃ ၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြောက်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇမ်ဘီယာ)၊ တောင်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇင်ဘာဘွေ)နှင့် ညာဆာလန်(ယခု မာလာဝီ)တို့ကို ပေါင်းစည်းပြီး ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းကိုလည်း တောင်ရိုဒီးရှား၏ မျက်နှာဖြူများကသာလျှင် ခြယ်လှယ်သည်
၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၆ ၌ အတည်ပြုသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို မျက်နှာဖြူတို့ကသာ ဆက်ချုပ်ကိုင်ခွင့်ရသည်
ထို့နောက် ၁၉၆၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ၌ ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်မှစ၍ တောင်ကို ပယ်ပြီး ရိုဒီးရှားဟု ပြောင်းလဲစေသည်
သို့သော် အမည်သစ်ကို ဗြိတိသျှပါလီမန်က တရားဝင်အတည်မပြု
၎င်းနောက် ဗြိတိန်က မြောက်ရိုဒီးရှားနှင့် ညာဆာလန်အား လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ပေးလေသည်
တောင်ရိုဒီးရှားကိုမူ လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန်လိုက်လျောခြင်း မရှိ၍ လွတ်လပ်ရေးပေးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်
ရိုဒီးရှား၌ ၁၉၆၄ ဧပြီ ၁၄ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသော အီယန်စမစ်သည် ရိုဒီးရှားလွတ်လပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်သို့ သွားပြီး ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်သော ဆာအလက် ဒေါက်ဂလပ်စ် ဟူးမ်နှင့် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ၌၊ ဟာရိုလ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ၁၉၆၅ အောက်တိုဘာ၌ ဆွေးနွေးပွဲလုပ်သည်
တဖန် ရိုဒီးရှားရှိ ဆောလ်စ်ဘာရီမြို့၌ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်၊ ဓနသဟာသအတွင်းရေးမှူး၊ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်တို့ သုံးဦးနှင့်လည်း အောက်တိုဘာလအတွင်း ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ငါးရက်ခန့်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၅ ၌ အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၁၁ ၌ ရိုဒီးရှားသည် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အီယန်စမစ်က တဖက်သတ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာသည်
သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက အီယန်စမစ်ဦးဆောင်သော လူဖြူအစိုးရအဖွဲ့ကို ထုတ်ပယ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်
ဗြိတိန်ကလည်း တဖက်သက်လွတ်လပ်ရေးကြေညာသော အပြုအမူကို တရားမဝင်ဟု ဆိုကာ အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း အီယန်စမစ်အစိုးရသည် ပြည်တွင်းအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည်
နိုဝင်ဘာ ၂၀ ၌ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက ရိုဒီးရှားအား စီးပွားရေးဖြတ်တောက်ကြရန် တိုက်တွန်းရာ တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံနှင့် ပေါ်တူဂီတို့မှအပ ကျန်ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက လိုက်နာသည်
ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ၌ ရေနံတင်ပို့ခြင်း ရပ်ရန် ကောင်စီက ထပ်တိုက်တွန်းသော်လည်း မိုဇမ်းဘစ်နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတို့က ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီ တင်ပို့ခဲ့ကြသည်
ရိုဒီးရှားပြဿနာဖြေရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ရိုဒီးရှားဝန်ကြီးချုပ် စမစ်တို့သည် ၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ၌ ဗြိတိသျှပိုင် တိုင်းဝါးရေယာဉ်ပေါ်တွင် ၁၉၆၁ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေပြုလျက် တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးတွင် လိုအပ်သော အဆိုပြုချက်များကို ဆွေးနွေးရေးဆွဲကြသည်
၎င်းကို ဗြိတိန်အစိုးရက အတည်ပြုသော်လည်း စမစ်အစိုးရက ပယ်ချခဲ့သည်
၁၉၆၇ ၌ ရိုဒီးရှားနှင့် ဗြိတိန်တို့သည် ထိုအရေး၌ ထပ်မံစေ့စပ်သော်လည်း မအောင်မြင်
၁၉၆၈ အောက်တိုဘာ ဂျီဘရော်လ်တာရေလက်ကြားတွင် ဗြိတိသျှရေယာဉ် ဖီးယားလက်စ်ပေါ်၌ ထပ်မံဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ပြန်ချေ
ထို့နောက်ရိုဒီးရှားအစိုးရက တိုင်းရင်းသားလူမည်းငါးဦးကို သေဒဏ်ပေးသည့် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဘုရင်မက လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးရန် မေတ္တာရပ်သည်ကို မလိုက်လျောရာမှ ဗြိတိန်-ရိုဒီရှားဆက်ဆံရေး တင်းမာလာသည်
၁၉၆၉ ၌ လူဖြူလူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကို အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စမစ်အစိုးရက ဆန္ဒခံယူပွဲလုပ်ပြီး အတည်ပြုပေးရန် ရိုဒီးရှားဥပဒေပြုလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းသည်
၎င်းတွင် ရိုဒီးရှားကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာရန်၊ ဗြိတိန်နှင့် တရားဝင်အဆက်အသွယ်ဖြတ်ရန်တို့ ပါရှိသည်
၁၉၇၀ ပြည့် မတ် ၂ ၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ လူဖြူအစိုးရခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ် အီယန်စမစ်က ရိုဒီးရှားသမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်ကို ဗြိတိန်က လုံးဝ အသိအမှတ်မပြုဘဲ ရိုဒီးရှားကို အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်သည်
သို့သော် ၁၉၇၁ နိုဝင်ဘာ ၂၄ ၌ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူသည်
၁၉၇၂ ၌ ဗြိတိန်မှ ကော်မရှင်အဖွဲ့တဖွဲ့ ရိုဒီးရှားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ၌ ဇမ်ဘီယာရှိ လူဆာကာမြို့၌ ရိုဒီးရှားအစိုးရနှင့် ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ၍ ခြေဥဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုရရှိသည့်အဆင့် ရောက်ခဲ့သော်လည်း ပြည်တွင်း၌ အကြမ်းဖက်မှု ပိုတိုးပွားလာ၍ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အပိုဒ်ကို ချိုးဖောက်သည့် သဘောသက်ရောက်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲသဘောတူညီချက်မှာ ပျက်သွားရသည်
ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးပွဲကို ၁၉၇၅ ဩဂုတ်၌ ဗစ်တိုးရီးယားရေတံခွန်အနီး ဆက်လက်လုပ်ရာ ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲပြန်၍ ပျက်ပြားသွားပြန်သည်
၁၉၇၆ ၌ ဂျူရှုဝါအင်ကိုမို ဦးဆောင်သော အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီဝင်များနှင့် ရိုဒီးရှားအစိုးရ သဘောတူညီချက်ရရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်
ထိုကာလ ရိုဒီးရှားလူဖြူအစိုးရနှင့် လူမည်းမျိုးချစ် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများ မကြာခဏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ကြသော်လည်း တိုးပွားလာသော အကြမ်းဖက်မှုကို တားနိုင်မစွမ်း၍ ၁၉၇၈ နှစ်လယ်ရောက်သော် စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်မှ လူပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့် သေကြေပျက်စီးလေသည်
အစိုးရတပ်များသည် ဇမ်ဘီယာနှင့် မိုဇမ်ဘစ်တို့၌ လူမည်းမျိုးချစ်ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၁၉၇၈ မတ်၌ အီယန်စမစ်နှင့် လူမည်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် သုံးဦးတို့ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်တရပ်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး ၎င်းမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လူမည်းလူများစုလက်သို့ မလွှဲပြောင်းမီကာလအတွင်း ၎င်းတို့လေးဦးက ခွဲဝေကျင့်သုံးရန် ဖြစ်ပြီး ပြောက်ကျားခေါင်းဆောင်များက လက်မခံ ပယ်ချခဲ့ကြသည်
နိုင်ငံတွင် အရွယ်ရောက်သူတိုင်းမဲပေးခွင့်ရှိသော ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၉ ဧပြီ ၂၁ ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပရာ ဘုန်းတော်ကြီးမူဇိုရီဝါ၏ ယူနိုက်တက်အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီက နိုင်၍ လူမည်းကြီးစိုးသော ပါလီမန်ကို ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
ဗြိတိန်၊ မာဂရက်သက်ချာအစိုးရကလည်း ရိုဒီးရှားနှင့် ပုံမှန်ဆက်ဆံနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသည်
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ထိ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်ရှိ လန်ကတ်စတာအိမ်တော်၌ ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးရာ လွတ်လပ်သော ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ ခြေဥ ရေးဆွဲရန်၊ လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ၎င်းကို ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခံ တောင်ရိုဒီးရှားအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပပြီး ပြောက်ကျားစစ်ကို အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် စသည်ဖြင့် သဘောတူညီသည်
လန်ကတ်စတာသဘောတူညီချက်ကို ၁၉၇၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ၌ ရေးထိုးပြီးနောက် နိုင်ငံတွင် မျိုးချစ်ပြောက်ကျားများနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခြင်း၊ ၁၉၈၀ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ပါလီမန်ရွေးကောက်ရာ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဦးဆောင်သော ဇာနူး မျိုးချစ်တပ်ဦးက အနိုင်ရခြင်းနှင့် မတ် ၃၁ ၌ မစ္စတာမူဂါဘဲက အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်းတို့ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းသော ဇင်ဘာဘွေအစိုးရအဖွဲ့တွင် မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် လူဖြူအီယန်စမစ်၏ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တပ်ဦးပါတီတို့ ပါသည်
၎င်းအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရောဘတ်မူဂါဘီက တာဝန်ယူပြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဂျိုရှုဝါအင်မိုကိုက ဆောင်ရွက်သည်
မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီး ၂၃ ဦးရှိသည့်အနက် လူဖြူကို နှစ်နေရာ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးကို လေးနေရာပေးခဲ့သည်
ယင်းနောက် စီးပွားရေးကဏ္ဍ၌ လယ်ယာမြေ၊ ဘဏ်၊ အမြတ်ခွန်လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူမှုရေးကဏ္ဍ၌ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း ပြုပြင်သည်
နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ၌ ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်ရုပ်တုကို ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအပြင်ဘက်မှ ဖယ်ပစ်ခြင်း၊ ဂျိမ်းတင်ရိပ်သာလမ်းကို ဆမိုရာမာရှဲလ်ရိပ်သာလမ်းဟူ၍၊ မြို့တော်ဆောလ်ဘာရီကို ဟာရာရေး(ဟာရဲ)ဟူ၍ တွင်စေခြင်း၊ ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကပုလိပ်တပ်ဖွဲ့ကို ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်
ပြန်ကြားရေးကဏ္ဍ၌ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း၊ အသံလွှင့်ရုံစသည်တို့တွင် ကိုလိုနီခေတ်အမည်များကို အာဖရိကအမျိုးသားအမည်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်
၁၉၈၁ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ၌ မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြောင်းလဲရာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအင်ကိုမိုကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးအဖြစ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွဲဖက်ဝန်ကြီးဝစ်နက်စ်မန်ဝန်ဒါကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်သည်
လူဖြူဝန်ကြီး ၂ နေရာကို မူလအတိုင်း ထားခဲ့သည်
တဖန် အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဂျိုစီယာချီနာမာနိုကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်သည်
မိမိ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဂ္ဂါတီကီရီကို လူအင်အားစီမံဝန်ကြီးရာထူးမှ ထုတ်ပယ်သည်
လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ဝန်ကြီးဌာနများကို မျိုးချစ်ပါတီနှစ်ခုက ခွဲဝေတာဝန်ယူမည်ဟူသော သဘောတူညီချက်ကို မူဂါဘဲ ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် အပြောင်းအလဲကို လက်မခံနိုင်ဟု အင်ကိုမိုက ကြေညာသည်
ထိုအခါ မူဂါဘဲက အင်ကိုမိုကို ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်လိုက်လေသည်
အိမ်နီးချင်းလူမည်းနိုင်ငံများနှင့် ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်
ဇမ်ဘီယာနှင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မရှင် ဖွဲ့ပြီး၊ မိုဇမ်ဘစ်နှင့် လုံခြုံရေးသဘောတူညီချက်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လူဖြူအနည်းစုအုပ်စိုးသော တောင်အာဖရိကနှင့်မူ လူမည်းအစိုးရ အာဏာရလာချိန်မှစ၍ ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားလာသည်
တောင်အာဖရိကလူဖြူအစိုးရက ကျင့်သုံးသော အသားအရောင်ခွဲခြားရေးဝါဒကို မူဂါဘဲက ဆန့်ကျင်သည်
၁၉၈၀ စက်တင်ဘာလက ဇင်ဘာဘွေပြည်ပြေး ၅၀၀၀ ခန့်ကို မိမိအစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် လေ့ကျင့်ပေးနေသည်ဟု ဆိုကာ တောင်အာဖရိကနှင့် သံအဆက်အသွယ် ဖြတ်လေသည်
နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်
အစိုးရသည် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများနှင့်လည်း၊ အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံများနှင့်လည်း ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံသွားမည်၊ ဘက်မလိုက်မူဝါဒကို ကျင့်သုံးကာ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ နောက်လိုက်ဘဝ အရောက်ခံမည်မဟုတ်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၁ မေအတွင်းက တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်သို့ ချစ်ကြည်ရေးသွားရောက်ပြီး၊ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ကျောက်ကျိယန်သည် ၁၉၈၂ ဒီဇင်ဘာ၌ ဇင်ဘာဘွေသို့ လာရောက်လည်ပတ်သည်
ဇင်ဘာဘွေ၌ လူမည်းဦးရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသော ရှိုနာလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသည့် ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသော အင်ဒီဘီလီလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသော အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးတို့အကြား သံသယ တိုးပွားနေပြီး ၎င်းနိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ခုတို့ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့ထားသော ဇန်လာနှင့် ဇီပရာတပ်ဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခများ၊ သေဆုံးမှုများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၁၉၈၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ၌ ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲက ဂျိုရှိုဝါအင်ကိုမိုနှင့်တကွ ဝန်ကြီးချီနာမာနိုနှင့် သယံဇာတပစ္စည်းဝန်ကြီးဂျိုးဇက်မာစီကာတို့ကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပစ်သည်
ထုတ်ပယ်ရခြင်းမှာ တောင်အာဖရိကအကူအညီဖြင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြံနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု မူဂါဘဲက ဆိုသည်
ယင်းကို အင်ကိုမိုက ငြင်းဆိုပြီး မူဂါဘဲသည် တပါတီစနစ်ကို ကျင့်သုံးလိုသောကြောင့် မိမိကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ရန် အကြောင်းရှာခြင်းသာဟု ပြန်လည်ပြောဆိုသည်
ဇင်ဘာဘွေလွတ်မြောက်ရေးအတွက် အနှစ် ၂၀ နီးပါးမျှ ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော အင်ကိုမိုနှင့် မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၀ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်မှစ၍ သဘောထားကွဲလွဲ အလှမ်းကွာခဲ့သည်
၁၉၈၃ မတ်၌မူ တင်းမာနေသော ဆက်ဆံရေး ပေါက်ကွဲသွားပြီး အင်ကိုမိုသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဘော့ဆွာနာမှတဆင့် လန်ဒန်သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံသည်
ထွက်ပြေးလာရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အင်ကိုမိုက မိမိအသက်အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့်ဟု ပြောကြားသည်
ဝက်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ပဇင်းနိမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဇင်းနိမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၁ ဦး၊ မ ၉၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဟခုယေားဘူတာ  (柏陽駅 ဟခုယေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ခိတမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အမှတ် (၇) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း (မန္တလေးမြို့) သည် ဦးပိုင်အမှတ် ၁၆၊၃၁၊၁၁၊ အကွက်အမှတ် (၆၂၁) လမ်း(၈၀)၊ ၂၉ လမ်း နှင့် လမ်း၃၀ ကြား၊ ဟေမဇလရပ်ကွက်၊ ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်
သာသနာ့မြေ၊ ဘိုးဘွားပိုင်မြေ ဖြစ်သည်
မူလမြေ − အလျား ပေ၂၀၀၊ အနံ ၁၈၅ ပေ ရှိကာ ဧရိယာအားဖြင့် ၀.၉၁ ဧက ရှိပါတယ်
ကျောင်းအတွက် မူလမြေအပြင် အလှူရှင် ဦးဌေးလှိုင်မှ မြေထပ်မံလှူဒါန်းပါသည်
အဆိုပါ လှူဒါန်းမြေမှာ အလျား ၁၀၅ ပေ နှင့် အနံ ၂၅ ပေ ရှိသည်
အဆိုပါ လှူဒါန်းမြေ ကြောင့် ကျောင်းမှာ ၇၉ လမ်း (အရှေ့ဘက်) သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်
ယခင်က ကောင်ဝှာ တရုတ် အလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဧပြီ (၁) ရက်နေ့တွင်  ပြည်သူပိုင်သိမ်းကာ အဆိုပါ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့မှ စတင်၍ အခြေခံပညာကျောင်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ကျောင်းအတွင်း ကျောင်းဆောင် (၈) ဆောင်ရှိသည်
တရုတ်ဘုံကျောင်းကို ယခင်က စာကြည့်တိုက်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သေးသော်လည်း ယခုအခါ သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် အသုံးမပြုတော့ပေ
ပထမဦးဆုံး RC ကျောင်းဆောင်မှာ ပတ္တမြား ကျောင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးထွန်းကြည် လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် သက်တမ်းအကြာရှည်ဆုံး ကျောင်းဆောင်မှာ ပင်လုံဆောင် ဖြစ်သည်
နဝရတ် ကျောင်းဆောင်မှာ နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော RC ကျောင်းဆောင်ဖြစ်သည်
ဘုံကျောင်းပင်လုံ (၁၆၀' x ၂၇')သီပေါ (၅၅' x ၃၁')ရာမည (၁၁၀' x  ၃၀')ကမ္ဘောဇ (၇၂' x ၂၁')မလိခ (၄၈' x ၁၈')ပတ္တမြား (၃၈' x ၃၃')နဝရတ်ခေတ်အဆက်ဆက် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ယခု လက်ရှိကျောင်းအုပ်မှာ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဝင်းဝင်းကြည် ဖြစ်သည်
ဦးဖေခင် (၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် အထိ)ဦးလှရွှေ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထိ)ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် (၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ)ဦးတင်ထွန်း (၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အထိ)ဦးကျော်မြင့် (၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ)ဒေါ်ခင်မူမူတင် (၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ)ဦးထွန်းကြည် (၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ)ဒေါ်ဝင်းဝင်းကြည် (၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ)B.E.M.S (7), Mandalay
အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ “ဥဏှဝလာဟကနတ်တို့၏ စိတ်တောင့်တမှုကို အကြောင်းပြု၍ တခါတရံ အပူဥတုဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဝက်သားချဉ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettharchin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်သားချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်သားချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀ ဦး၊ မ ၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းမူကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinmukone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ယင်းမူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်းမူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၃ ဦး၊ မ ၂၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ပိန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinping)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကြာပန်းပင် (Euryale ferox)သည်  အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော ရေနေပန်းပင်မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး Euryale မျိုးစု၏ တစ်ခုတည်း ကျန်ရှိနေသေးသော မျိုးနွယ်ဖြစ်သည်
အခြောက်လှန်းသောအခါ ကြာစေ့များသည် စားသုံးနိုင်ပြီး အာရှတိုက်တွင် စားသုံးလေ့ရှိကြသည်
Nymphaeaceae သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေနေ လီလီမျိုးရင်းတွင် ခွဲခြားထားသော်လည်း မျိုးစိတ်များကို သီးခြားမျိုးစု Euryalaceae ဟုခေါ်သည်
အခြားရေနေလီလီများနှင့်မတူဘဲ၊ Euryale ၏ ဝတ်မှုန်များတွင် နျူကလိယသုံးခုရှိသည်
အပင်သည် စားသုံးနိုင်သော အဖြူရောင် ကြာစေ့များကို ထုတ်ပေးသည်
အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြေနိမ့်ပိုင်း  ရေကန်များတွင် ၎င်း၏ ကြာစေ့များအတွက် စိုက်ပျိုးသည်
တရုတ်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်များစွာကြာအောင် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘီဟာပြည်နယ်တွင် ဟက်တာပေါင်း ၉၆,၀၀၀ ကျော်ကို Euryale စိုက်ပျိုးရန် ၁၉၉၀-၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖယ်ထားခဲ့သည်
အပင်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော နွေရာသီနှင့် အေးသောဆောင်းရာသီတွင် အကောင်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည်
အစေ့များကို နွေရာသီနှောင်းပိုင်းနှင့် ဆောင်းဦးပေါက်အစောပိုင်းတွင် စုဆောင်းပြီး အစိမ်းအနေဖြင့် သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်၍ စားသုံးနိုင်သည်
ကြာဆံ၏ အစေ့ကို Ayurveda ပြင်ဆင်မှုများနှင့် တရုတ်ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုကြသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက နာဇီဂျာမဏီတွင် ဖွဲ့စည်းသော လျှို့ဝှက်ရဲအဖွဲ့ ဖြစ်သည်
ထိုအဖွဲ့သည် တူညီဝတ်စုံ အနက်ရောင်ဝတ်၍ သေမင်းခေါင်းပုံတံဆိပ် ကပ်ဆင်သော မုန်တိုင်းတပ်သားများနှင့် ၁၉၃၆-ခု နှစ်တွင် ပေါင်းစပ်သွားလေသည်
ထိုအဖွဲ့ဝင်များသည် သာမန်လူထုကို ခြိမ်းခြောက်၍ အစုလိုက်မျိုးဖြုတ် သတ်ပွဲများကို စီမံရပြီး အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ စစ်တပ်အရာရှိများနှင့် နာဇီပါတီ အရာရှိများကိုလည်း စုံစမ်းထောက်လှမ်းစောင့်ကြည့်ရသည်
စက်စဲကမ်းခြေသည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း မွန်ပြည်နယ်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၌ တည်ရှိပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်၊ မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ ရှိ ကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ကမ်းခြေသည် အညို​ရောင်သဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၅.၆ ကီလိုမီတာရှည်ကာ အတော်အသင့် ကျယ်ဝန်းသော ကမ်းခြေတစ်ခုဖြစ်သည်
သို့သော် သံလွင်မြစ်သည်မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည့်အချိန်တွင်မူ နုံးမြေများပို့ချသောကြောင့် ရေနောက်လေ့ရှိသည်
စက်စဲသည် ၁၉ရာစုတည်းက အပန်းဖြေစခန်းရှိခဲ့ပြီး ယခုအချိန်ထိ လူသိများကျန်ရစ်ခဲ့သည်
စက်စဲတွင် စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော ပင်လယ်ရေမှော်များ​ လေ့လာရန်၊ ပုလဲထုတ်လုပ်မှုနည်းပညာ မြတ်နိုးသူများနှင့် စီးပွားဖြစ် အာဂါးအာဂါး (agar-agar) ထုတ်လုပ်မှုများ ​​​လေ့လာရန် မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်၏ မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ လက်တွေ့စခန်းရှိသည်
စက်စဲရွာ၏တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းအား အဓိကလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည့် ဓမင်းဆိပ်ရပ်ကွက်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် တံငါဆိပ်တစ်ခုတည်ရှိပြီး ၎င်းရပ်ကွက်တစ်ခုတည်းတွင်ပင် အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော်ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၇၀၀ နီးပါးခန့်ရှိသည်
စက်စဲကမ်းခြေ၏အဓိကရောင်းကုန်ဖြစ်သည့် ပင်လယ်စာများအဓိကထွက်ရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်ပေသည်
စက်စဲ၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ကမ်းခြေအခြေပြုစားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်
ဆင်ကူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sinku)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ မဲတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တခမိုရိမြို့  (高森町 တခမိုရိ − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၂၈၆၄ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၈၄ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၄၅.၃၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ခကျန်ခူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkakyanghku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ အူရာဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးဖေမောင်တင် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မြန်မာဘာသာနှင့် ပါဠိဘာသာ ပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ၊ တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဖြစ်သော်လည်း အဌသာလိနီ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် စသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာအချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုခဲ့သောသူဖြစ်သည်
မြန်မာ့သမိုင်း၊ ရာဇဝင်များကိုလည်း ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်
ကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာစာပေကို အထင်အမြင်သေးကြသော တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့အား အတိုက်အခံပြု၍ မြန်မာစာပေကို တက္ကသိုလ်တွင် အဆင့်မီမီ သင်ကြားနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ရောက်အောင် အားထုတ်ကြိုးပမ်းခဲ့သော ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်၏
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သောရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာအမျိုးသားထဲမှ ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရသော ပါမောက္ခလည်း ဖြစ်သည်
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံကို မြတ်နိုးသောကြောင့် နိုင်ငံခြားဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်သော နိုင်ငံခြားသားပါမောက္ခအများအပြားကြားတွင် ပုဆိုးတောင်ရှည် ၊ ရင်ဖုံးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး စာသင်လေ့ရှိသည်
ပညာပိုင်းအရ ထူးချွန်သည့်အပြင် စာအသင်အပြလည်း ကောင်းသောကြောင့် ကောလိပ်ကျောင်းသားများသာမက နိုင်ငံခြားသား ပါမောက္ခများ၏ လေးစားခြင်းကိုပါ ခံခဲ့ရသည်
ဦးဖေမောင်တင်ကို အင်းစိန်မြို့ ပေါက်တောရပ် ဇာတိ ဖြစ်၍ ၁၈၈၈ ဧပြီ ၂၄ ရက်တွင် ဦးဖေနှင့် ဒေါ်မြိုင် တို့က မွေးဖွားခဲ့ကာ အင်္ဂလီကန်သာသနာဝင်ဖြစ်သည်
မွေးချင်း(၆)ယောက်တွင် ပဉ္စမမြောက်သား ဖြစ်၍ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘတင် ဖြစ်ပြီး အစ်ကိုဖြစ်သူ မောင်ဘရင် ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် မောင်တင်ဟု အမည်ပြောင်းသည်
၁၈၉၃ တွင် အင်းစိန်မြို့နယ်ရှိ "ကိုရင်ကြီး အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း"၌ ပညာဆည်းပူး၍ ထို၌ လောကနီတိ၊ ပရိတ်စသော မူလတန်းအဆင့် ဗုဒ္ဓစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်
၁၈၉၆ တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကာ ပထမတန်းမှစတက်သည်
၁၉၀၂ တွင်  သတ္တမတန်းအောင်ပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး၌ ပထမရ၍ စကောလားရှစ်ဆုရခဲ့သည်
၁၉၀၃ တွင် အဋ္ဌမတန်း၌ ပညာသင်စဉ် "ကျောင်းသားများ လူမျိုးခြားဆရာများကို လက်အုပ်ချီနှုတ်ဆက်ရမည်" ဆိုသည့် ပညာမင်းကြီးအမိန့်ကိုဆန့်ကျင်ပြီး အခြားကျောင်းသားများနှင့်အတူ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသောကြောင့် ပညာမင်းကြီးအမိန့်ပျက်ပြယ်သွားသည်
၁၉၀၅ နဝမတန်းတွင် ပထမရရှိ၍ ရနောင်းဘုရင်ခံ (Governor of Ranong) ၏ ရနောင်းဆုရသဖြင့် ဆုငွေ (၄၀) ရူပီး နှင့် စာအုပ်များ ဆုချီးမြှင့်ခံရသည်
၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ထိုသို့ ပညာသင်ကြားစဉ် တိရစ္ဆာန်များညှဉ်းပမ်းမှုကာကွယ်တားဆီးရေးအဖွဲ့  (S.P.C.A) အသင်းကကျင်းပသည့် အင်္ဂလိပ်စာစီစာကုံး ပြိုင်ပွဲတွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်၌ ပထမရဆုငွေ (၇၅) ရူပီး ရရှိခြင်း၊ ၁၉၀၇ တွင် ဥပစာဒုတိယနှစ် စာမေးပွဲ၌ ပထမရ၍ ဂျာဒင်းဆု (Jardine Prize) ချီးမြှင့်ခံရခြင်း၊ ခရစ်ယာန် ကျောင်းသားများအားချီးမြှင့်သော ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဒတ် (Dutt) စကောလားရှစ်ဆု ရရှိခြင်း စသည့်အောင်မြင်မှုများ ရယူနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၀၈ တွင် ပါဠိပါမောက္ခ ချားလ်ဒူရွိုင်ဇယ်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ပါဠိဂုဏ်ထူးတန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်စာမေးပွဲဝင်ရန် စာကျက်နေစဉ် စိန်ပေါ အထက်တန်းကျောင်း၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ၈တန်း၊ ၉တန်း ကျောင်းသားများအား ပါဠိဘာသာသင်ပေးသောကြောင့် လစာ (၈၀ကျပ်) ရရှိခဲ့သည်
၁၉၁၁ မတ်လတွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၌ မဟာဝိဇ္ဇာစာမေးပွဲကို ပါဠိဘာသာဖြင့် အောင်မြင်သည်
ဇွန်လထုတ် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဂျာနယ် အတွဲ(၁)၊ အမှတ်(၁) တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြု မြန်မာစာ ဆောင်းပါးကို မောင်တင်(ဘီအေ) ကလောင်အမည်ဖြင့် စတင်ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၁၁ အောက်တိုဘာ (၁)ရက်မှ ၁၉၁၂ ဇူလိုင်(၂၃)ထိ ရန်ကုန်ဟိုက်စကူးကျောင်း၌ လစာ (၁၅၀) ကျပ်ဖြင့် အထက်တန်းပြဆရာဖြစ်လာခဲ့၍ ဇူလိုင် (၂၄)တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ ပါဠိပါမောက္ခ ရာထူးခန့်အပ်ခံရသည်
မြန်မာအမျိုးသားထဲမှ ပါမောက္ခရာထူး ပထမဆုံးရရှိခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က အသက်(၂၄)နှစ်သာရှိသေးသည်
၁၉၂၀ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်သောအခါ၌လည်း တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာနိုင်ငံသား ပါမောက္ခဖြစ်လေသည်
ရာထူးအရ ဘားနဒ် အခမဲ့ စာကြည့်တိုက်မှူးတာဝန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာတာဝန်များယူရသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ လန်ဒန်ပါဠိစာပေအသင်းအတွက် စာမူရှာဖွေရေးတာဝန်ကိုပါ ကွယ်လွန်ချိန်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဘီအေတန်းအတွက် ပြဋ္ဌာန်းသော ဒီပဝံသ
နတ်တလင်းမြို့သည် ပဲခူးတိုင်းအတွင်းပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်-ပြည်ကားလမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိသည်
ရန်ကုန်မြို့မှ 138 မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်
တလင်းပြောင်ကြီး ဖြစ်နေခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် နတ်တို့ ရှင်းလင်းပေးသည့် တလင်းဟု ပြောဆိုရာမှ နတ္တလင်း ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်
နတ်တလင်းမြို့နတ်တလင်းမြို့အမည်တွင်ပြီးပေါ်ပေါက်လာရခြင်းမှာ1852 ခုနှစ် ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မြို့နယ်ကျေးရွာဒေသဟုပင်မရှိသေးပါ
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၆)၏အဆိုအရ ရှေးအခါကပဲခူးရိုးမ-တောင်ညိုမှတဆင့်လှိုင်မြစ်အတွင်းသို့စီးဝင်လာသောဖောင်ချောင်းသည် ဂျင်းယား ကုန်း၊သင်မန်းကုန်း၊ရွာမကလေး၊သာစည်၊ ဇီးကုန်းကလေးစသည့် ရွာများအနီးမှဖြတ်သန်းစီးဆင်း သည်ဟု ဆိုသည်၊ထိုရွာများအနက်ရွာမကလေးရွာ(ယခုရွာမရပ်ကွက်အနီး အရှေ့ဦးတွင်သခွတ်ပင်ရှိသည်၊ ယင်း သခွတ်ပင်အားညောင်ပင်မှပတ်မြိုထားသောကြောင့်ညောင်သခွတ်ပင်ဖြစ်နေသည်၊ သခွတ်ပင်အောက်ရှိ သာယာဝတီမင်းနှင့် ပြည်မင်းတို့ ကြက်တိုက်ရာ နေရာတွင် လူသူမရှင်းဘဲ အမြဲရှင်းလင်းနေ၏
ထိုအပင်တွင် နတ်စင် တစ်ခုရှိပြီးညောင်ပင်ခြေရင်းနှင့်နတ်စင်ရှေ့တွင်လူသူမရှင်းရဘဲပြောင်သလင်းဖြစ်နေ သည့်မြေကွက်လပ် တစ်ခုရှိသည်ရှေးလူကြီးများ၏အဆိုအရနတ်ဒေဝါများကအမြဲတစေရှင်းလင်းထားသဖြင့် သလင်း သဖွယ် ပြောင်နေသောကြောင့်နတ်တလင်းဟုဆိုကြသည်၊ထိုနတ်တလင်းအမည်ကို အစွဲပြုကာ ဘူတာစခန်းစိုက်သောအခါ နတ်တလင်းဟုအမည်တတ်လိုက်ကြသည်
မူကွဲတစ်မျိုးမှာ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင်ပြည်မင်း ဒွတ္တဘောင်နှင့် နတ်တလင်းနယ် တောင်ညိုမင်းတို့ ကြက်တိုက်ကြသည့် တလင်းဖြစ်ပြီး နတ်တို့ရှင်းလင်းပေးထားသောတလင်းဟု တင်စား၍ နတ်တလင်းဟု အမည်တွင်လာခြင်းဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်အောက်မကျရောက်မီအချိန်အထိ အပင်အောက်ရှိ တလင်းပြင်ပြောင်ပြောင်အနေအထားသာရှိခဲ့ရာမှ ယနေ့ နတ်တလင်းမြို့အဆင့်အထိ တဖြည်းဖြည်းရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်
ဝက်သေရွာ၊ ရှမ်းခေါင်းဗြဲ
ဒယ်ကုန်းရွာ၊ အုန်းပင်ဆိပ်
ဗာလ (၁)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Barla (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၁၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ကမ္ဘာဦးပင်၊ ဂင်ဂိုပင် ဟု ခေါ်တွင်သည်
နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းထဲတွင် တွေ့ရှိ စိုက်ပျိုးခဲ့ရသောအပင် ဖြစ်သဖြင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းသစ်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်
ဇကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zagar(Sikar))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မိုးကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဋသည် (အသံထွက် တတစ်လင်းချိတ်)  မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်တစ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
တက်ဒေယို အာလ်ဒဲရော့တီ (အီတလီ: Taddeo Alderotti; ပြင်သစ်: Thaddée de Florence; လက်တင်:Thaddaeus Alderottus ) သည် အီတလီလူမျိုး ဆရာဝန်၊ ဘိုလော့ညာတက္ကသိုလ်၏ ဆေးပညာပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်၍ အလယ်ခေတ်အတွင်း ဥရောပရှိ ဆေးအတတ်ပညာ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အရေးပါသော အကျိုးပြုခြင်းများကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
၁၂၀၆ နှင့် ၁၂၁၅ ခုနှစ်ကြား အီတလီနိုင်ငံ၊ ဖလောရန့်စ်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်တွင် ဆေးပညာကထိကရာထူးကို စီစဉ်ခဲ့သောသူများထဲက တစ်ဦးဖြစ်သည်
အဂ္ဂိရတ်ဆရာအဖြစ် အရည်များကို ပေါင်းခံခွဲထုတ်ခြင်း (fractional distillation) ကို စတင်တီထွင်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်
အီတလီ ဒဿနဆရာနှင့် ကဗျာဆရာ ဒန်တေးက ၎င်း၏ ပါရာဒီးဇို(နိဗ္ဗာန်ဘုံ) ကဗျာရှည် (XII, 82-85) ၌ သူတော်စင် ဒေါမစမနစ်နှင့် ၎င်းကိုယ်၎င်း ကွဲပြားခြားနားစေသည်ကို ပေါ်လွင်စေရန် အသိပညာလိုက်စားခြင်းသည် လောကုတ္တရာ (စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ) အတွက်သာမက လောကီရည်မှန်းချက်အဖြစ်လည်း ပါဝင်သည်ဟု ရည်ညွှန်းကာ တက်ဒေးယိုကို
အကီရာ ကူရိုဆာဝါ (黒澤 明, ကူရိုဆာဝါ အကီရာ, ၁၉၁၀၊ မတ် ၂၃ – ၁၉၉၈၊ စက်တင်ဘာ ၆) သည် ဂျပန်လူမျိုး ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် အရေးပါ၍ လွှမ်းမိုးနိုင်သော ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများအနက်မှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်
လုပ်သက် ၅၇နှစ်အတွင်း ရုပ်ရှင်ပေါင်း ၃၀ ဖန်တီးခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါသည် ဂျပန်ရုပ်ရှင်လောကကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ်ဖြင့် စတင်ဝင်ရောက်သည်
ရုပ်ရှင်အတော်များများတွင် ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ လက်ထောက် ဒါရိုက်တာအဖြစ်ပါဝင်ပြီးနောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင်မှ ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာအဖြစ်ဖြင့် နာမည်ကျော် အက်ရှင်ကား "ဆန်ရှီရို ဆူဂါတာ" (ဝါ) ဂျူဒိုဆာဂါကို ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့သည်
စစ်အပြီးတွင် ဝေဖန်ရေးအရ အောင်မြင်သော "ငမူးတမန်တော်" (၁၉၄၈)ကိုရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထိုဇာတ်ကားတွင် နာမည်မကြီးသေးသော သရုပ်ဆောင် "တိုရှီရို မီဖူနီ"နှင့် စတင်လက်တွဲခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့်အတူ ရုပ်ရှင် ၁၅ကားခန့် လက်တွဲခဲ့လေသည်
သူ့ဇနီး ယိုကို ယာဂူချီ သည်လည်း သူ့ရုပ်ရှင်များမှ တစ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးဖြစ်သည်
၁၉၅၀ ဩဂုတ်လတွင် တိုကျို၌ပြသခဲ့သော ရာရှိုမွန် ဇာတ်ကားသည် ၁၉၅၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်မှ ရွှေခြင်္သေ့ဆုကို အံ့အားသင့်ဖွယ် ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကားကို မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတို့တွင် တောက်လျှောက်ဖြန့်ချိခဲ့ရသည်
ထိုဇာတ်ကား၏ ဝေဖန်ရေးအရအပြင် ငွေကြေးအရပါအောင်မြင်မှုသည် အနောက်တိုင်းမှ ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်လောက၏ ထုတ်ကုန်များအပေါ် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိတ်ဝင်စားလာစေသည့်အပြင် ဂျပန်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူများကို  နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှုများ စတင်ရရှိလာစေသည်
၁၉၅၀မှ ၁၉၆၀နှစ်စအကြားတွင် ကူရိုဆာဝါသည် တစ်နှစ်လျင် ရုပ်ရှင်တစ်ကားသာ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၎င်းတို့မှ အထူးအသိအမှတ်ပြုခံရသောကားများမှာ "အီကီရူ" (၁၉၅၂)၊ "ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်" (၁၉၅၄)နှင့် "ယိုဂျင်ဘို" (၁၉၆၁)တို့ဖြစ်သည်
၁၉၆၀ နှစ်လည်မှစ၍ သူသည် ထုတ်လုပ်နှုန်းနှေးလာသော်လည်း နှောင်းပိုင်းလက်ရာများ (အထူးသဖြင့် သူ၏ နောက်ဆုံး အကောင်းဆုံးဖန်တီးမှုများဖြစ်သည့် "ကာဂီမူရှာ" (၁၉၈၀)နှင့် "ရန်" (၁၉၈၅))တို့သည် ဆုများဆွတ်ခူးခဲ့သေးသည်
၁၉၉၀ တွင် သူသည် တစ်သက်တာအနုပညာရှင်ဆုအဖြစ် အကယ်ဒမီဆုကို လက်ခံရယူခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့အား "စီအမ်အမ်"နှင့် "အေးရှန်းဝိခ်"မဂ္ဂဇင်းမှ "အနုပညာ၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု" အမျိုးအစားတွင် "ရာစုနှစ်၏ အာရှသား"အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး လွန်လေသောနှစ်တစ်ရာအတွင်းတွင် အာရှ၏ကောင်းခြင်းကို ဖြန့်ဖြူးခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးအနက်မှ တစ်ဦးအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်
ကူရိုဆာဝါကို ၁၉၁၀ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် တိုကျို၊ အိုမိုရီခရိုင် အိုအိမာချီတွင် မွေးဖွားသည်
သူ၏အဖေ အီဆာမူသည် အကီတာစီရင်စုရှိ ဆာမူရိုင်းမျိုးရိုးမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး တပ်မတော် ကာယပညာကောလိပ်၏ အလယ်တန်းပညာရေးကျောင်း ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သည်
သူ၏အမေရှီမာမှာ အိုဆာကာမှ ကုန်သည်မိသားစုမှဖြစ်သည်
အတန်အသင့်ချမ်းသာသော ထိုမိသားစုတွင် အကီရာသည် အဌမမြောက်နှင့် အငယ်ဆုံးရင်သွေးဖြစ်သည်
သူမွေးချိန်တွင် အရွယ်ရောက်ပြီး သားချင်းနှစ်ယောက်ရှိ၍ တစ်ယောက်မှာ ကွယ်လွန်ပြီးဖြစ်သည်
ကူရိုဆာဝါမှာ အစ်မသုံးယောက်၊ အစ်ကိုတစ်ယောက်နှင့်အတူသာ ကလေးဘဝကို ဖြတ်သန်းရသည်
ကာယပညာကို မြင့်တင်သောအားဖြင့် အီဆာမူသည် အနောက်တိုင်း ထုံးစံများကို လက်သင့်ခံတတ်ပြီး ပြဇာတ်ရုပ်ရှင်တို့သည် ပညာရေးကိုတဖက်တလမ်းက အထောက်အကူပြုသည်ဟု အမြင်ရှိသူဖြစ်သည်
သူ့ကလေးများကို ရုပ်ရှင်ကြည့်ရန် တိုက်တွန်းလေ့ရှိသည်
အကီရာလေးသည် သူ့ဘဝ၏ ပထမဆုံးရုပ်ရှင်ကို အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် စကြည့်ဖူးသည်
အထူးအရေးပါသော မှတ်သားဖွယ်ရာ လွှမ်းမိုးမှုတစ်ခုမှာ သူ၏မူလတန်းဆရာ မစ္စတာ တာချီကာဝါဖြစ်သည်
ထိုဆရာ၏ လမ်းဟောင်းမလိုက်၊ တိုးတက်တီထွင်သော သင်ကြားမှုများသည် သူ၏တပည့်များအား ပထမတွင် ပုံဆွဲခြင်းကို မြတ်နိုးစေ၍ နောင်တွင် ပညာရေးကို စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိစေသည်
ထိုဆရာထံတွင် ကျောင်းသားများသည် လက်ရေးလှနှင့် ကန်ဒိုဓားပညာကိုပါ သင်ယူကြရသည်
အခြားကလေးဘဝ လွှမ်းမိုးမှုတစ်ခုမှာ အကီရာထက် လေးနှစ်ကြီးသော အစ်ကိုဖြစ်သူ ဟေဂို ကူရိုဆာဝါဖြစ်သည်
၁၉၂၃ ကန်တိုငလျင်ကြီးအပြီးတွင် တိုကျိုသည် အကြီးအကျယ်ပျက်စီးသွားရာ ထိုအပျက်အစီးပုံများကို ၁၃နှစ်အရွယ်ညီဖြစ်သူ အကီရာအားပြသရန် သူက တိုကျိုသို့ခေါ်သွားသည်
ညီဖြစ်သူက လူသေကောင်အလောင်းများ၊ တိရစ္ဆာန် အသေကောင်များကို ကြည့်ရမှာကြောက်၍ ငြင်းဆန်သော် သူကတားမြစ်၍ အကြောက်တရားကိုရင်ဆိုင်ကာ ကြည့်ရှုရန် တိုက်တွန်းသည်
ထိုဖြစ်ရပ်သည် နှောင်းပိုင်းကူရိုဆာဝါ၏ အနုပညာသည်ဘဝတွင် သက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဒါရိုက်တာအနေဖြင့် အနိဌာရုံကိစ္စများကို ဖော်ပြတင်ဆက်ရန် အမြဲချီတုံချတုံ တုံဆိုင်းလေ့မရှိခြင်းဖြစ်စေသည်ဟု အချို့ကဆိုသည်
ဟေဂိုသည် ပညာရေးတွင် ထူးချွန်သော်လည်း တိုကျိုအထက်တန်းကျောင်းဝင်ခွင့် မရခဲ့ပေ
ထို့နောက်တွင် သူသည် မိသားစုနှင့်ဖယ်ကျဉ်ကာ သူစိတ်ဝင်စားရာ နိုင်ငံရပ်ခြားစာပေများတွင်သာ စိတ်နှစ်ထားတော့သည်
၁၉၂၀နှောင်းပိုင်းတွင် ဟေဂိုသည် တိုကျိုရှိ နိုင်ငံခြားကားပြသော ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များတွင် နောက်ခံစကားပြောရသူ ဘန်ရှီတစ်ယောက်ဖြစ်လာပြီး အလျင်အမြန်နာမည်ရလာသည်
ထိုအချိန်တွင် အကီရာမှာ ပန်းချီဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လာရန် အားထုတ်နေပြီး သူ့အစ်ကိုနှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်
ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ခွဲမရတတွဲတွဲဖြစ်နေသည်
ဟေဂိုကြောင့် အကီရာသည် ရုပ်ရှင်များကိုသာမက၊ ပြဇာတ်များ၊ ဆပ်ကပ်များကိုပါ နှစ်ချိုက်လာသည်
ထိုကာလတွင် သူ့ပန်းချီကားများကို လက်ဝဲပစ္စည်းမဲ့အနုပညာရှင်များ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ပြသနေပြီဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ပန်းချီဖြင့် သက်မွေးရပ်တည်ရသည်မှာ ခက်ခဲလာပြီး ပစ္စည်းမဲ့လှုပ်ရှားမှုများကို "မပြည့်ဝနိုင်သော နိုင်ငံရေးစံများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တိုက်ရိုက်တင်နေခြင်း" သာဖြစ်ကြောင်း သူလေ့လာမိခဲ့ရာမှ ပန်းချီဆွဲရန် စိတ်ထက်သန်မှု ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်
၁၉၃၀တွင် အသံထွက်ဆေးရောင်စုံရုပ်ရှင်များ ထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ဟေဂိုကဲ့သို့ အသံတိတ်ရုပ်ရှင်နောက်က စကားပြောသူများ အလုပ်ပြုတ်လာကြသည်
အကီရာလည်း သူ့မိဘများနှင့်အတူ ပြန်နေရသည်
၁၉၃၃ ဂျူလိုင်တွင် ဟေဂိုသည် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားသည်
လေးလသာခြားပြီး အကီရာ၏ အစ်ကိုအကြီးဆုံးသည်လည်း ဆုံးပါးပြန်ရာ အသက် ၂၃နှစ်အရွယ် အကီရာသည် တစ်ဦးတည်းအသက်ရှင်ကျန်သေးသော သားအဖြစ် အစ်မသုံးယောက်နှင့်အတူ ကျန်ရစ်သည်
၁၉၃၅ တွင် ရုပ်ရှင်စတူဒီယိုအသစ်ဖြစ်သော Photo Chemical Laboratories (P.C.L ဟုလူသိများပြီး နောက်ပိုင်းတွင် တိုဟိုစတူဒီယိုဖြစ်သွား)သည် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာရာထူးအတွက် ကြေညာခဲ့သည်
အစောပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်လောက၌ အသက်မွေးရန် အရိပ်အယောင်ပင်မပြခဲ့သော အကီရာသည် အလုပ်ဝင်လျောက်ခဲ့သည်
အလုက်လျှောက်သူများကို ဂျပန်ရုပ်ရှင်များတွင် အခြေခံလိုအပ်ချက်များနှင့် ၎င်းတို့ကိုမည်သို့မည်ပုံ ကျော်ဖြတ်မည်ကို အက်ဆေးတစ်ပုဒ်ရေးခိုင်းရာ ကူရိုဆာဝါ၏ အတွန့်တက်ချက်တစ်ဝက်အမြင်ပါသော အက်ဆေးမှာ အကယ်၍ လိုအပ်ချက်များသည် အခြေခံဟုဆိုလျင် ၎င်းတို့ကို ပြင်ရန်မရှိပေဟူ၍ဖြစ်သည်
ကူရိုဆာဝါ၏အက်ဆေးကြောင့် လူတွေ့စာမေးပွဲအခေါ်ခံရပြီး မေးသူများတွင် တစ်ဦးအပါဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာ ကာဂျီရို ယာမာမိုတိုက သဘောကျပြီး ကုမ္ပဏီအား ကူရိုဆာဝါကိုငှားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်
အသက် ၂၅နှစ်အရွယ် ကူရိုဆာဝါသည် P.C.L သို့ ၁၉၃၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်အလုပ်ဝင်သည်
လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ် လုပ်သက်ငါးနှစ်အတွင်းတွင် ကူရိုဆာဝါသည် ဒါရိုက်တာအများအပြားနှင့်အတူ လက်တွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့ရသော်လည်း သူ၏တိုးတက်မှုအတွက် အဓိကအရေးပါသူမှာ ကာဂျီရို ယာမာမိုတိုဖြစ်သည်
လက်ထောက်ဘဝရိုက်သမျှ ၂၄ကားတွင် ၁၇ကားမှာ ယာမာမိုတိုနှင့်ဖြစ်သည်
အများစုမှာ ဟာသကားများဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော်သရုပ်ဆောင် ကီနီချီ အီနိုမိုတိုနှင့်ဖြစ်သည်
ယာမာမိုတိုသည် ကူရိုဆာဝါ၏ ပါရမီကို ပြုစုပျိုးထောင်၍ တစ်နှစ်အကြာတွင် တတိယလက်ထောက်ဘဝမှ အကြီးဆုံး လက်ထောက်အဖြစ်ရာထူးတိုးပေးခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါ၏ တာဝန်များမှာ စတိတ်စင်ဆောက်သည်မှ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကွင်းရှာဖွေခြင်း၊ ဇာတ်ညွှန်းအချောပြန်ရေးခြင်း၊ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်ခြင်း၊ အလင်းအမှောင်၊ အသံဖမ်း၊ တည်းဖြတ်အထိအပြင် ဒုတိယဒါရိုက်တာအနေဖြင့်ရိုက်ကူးရသည်ထိပါ များပြားလှသည်
ကူရိုဆာဝါအား ယာမာမိုတိုမှ ပေးသော အကြံကောင်းတစ်ခုမှာ ဒါရိုက်တာကောင်းတစ်ယောက်ဟူသည် ဇာတ်ညွှန်းရေးကောင်းရမည်ဟူ၍ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ကူရိုဆာဝါသည် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာလုပ်ခြင်းထက် ဇာတ်ညွှန်းရေးခြင်းမှရသည့် ဝင်ငွေကပိုများနေသည်ကို သိလာသည်
သူ၏ကိုယ်ပိုင် ရုပ်ရှင်များအားလုံးတွင် ကူရိုဆာဝါသည် ဇာတ်ညွှန်းတွဲဖက်ရေးသားခဲ့သည်
ဆက်ဆူအို ယာမာမိုတိုကဲ့သို့ အခြား ဒါရိုက်တာများရိုက်ရန်အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများရေးပေးလေ့ရှိသည်
"မြင်း"ရုပ်ရှင်ကို ၁၉၄၁တွင် ထုတ်လုပ်ပြီး နှစ်နှစ်အတွင်းတွင် ကူရိုဆာဝါသည် သူကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာအဖြစ်ရိုက်ကူးရန် ဇာတ်တစ်ပုဒ်ကိုရှာဖွေတော့သည်
ဂျပန်တို့ ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုရေးဆရာ ဆူနီယို တိုမိတာသည် သူ၏ ဂျူဒိုဝတ္ထု "ဆန်ရှီရို ဆူဂါတာ"ကို ထုတ်ဝေသည်
ကူရိုဆာဝါသည် စာအုပ်ထုတ်ဝေသည့်နေ့မှာပင် တစ်အုပ်ဝယ်လာ၍ တစ်ထိုင်တည်းဖတ်ကာ ချက်ချင်းပင် တိုဟိုအားရုပ်ရှင်ရိုက်ရန် မူပိုင်ဝယ်ခိုင်းတော့သည်
ကူရိုဆာဝါ၏ ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်မှုသည် မှန်သွားသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နောက်သုံးရက်ခန့်အကြာတွင် အခြားဂျပန်ကုမ္ပဏီသုံးခုကလည်း လာရောက်ကမ်းလှန်းကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ကူရိုဆာဝါသည် ပထမဆုံးဒါရိုက်တာအဖြစ်ရိုက်ကူးမည့် သူ၏ရုပ်ရှင်အတွက် ပြင်ဆင်ရတော့သည်
"ဆန်ရှီရို ဆူဂါတာ"ရိုက်ကူးခြင်းကို ၁၉၄၂ခု ဒီဇင်ဘာလတွင် ယိုကိုဟားမား၌ စတင်သည်
ရိုက်ကူးစဉ် ချောမွေ့အစဉ်ပြေခဲ့သော်လည်း ရိုက်ကူးမှုအပြီး ရုပ်ရှင်တစ်ခုလုံးကို ဆင်ဆာတင်သောအခါ အခက်ကြုံရလေသည်
ဆင်ဆာဌာနက ဤလက်ရာသည် အလွန် "ဗြိတိသျှ-အမေရိကန်" ဆန်လွန်းသည်ဟုဆိုရာ ဒါရိုက်တာ ယာဆူဂျီရို အိုဇုက ကြားဝင်ခဲ့ရပြီး လုံးဝရပ်တည်ကာကွယ်ပေးခဲ့သဖြင့် ၁၉၄၃ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်ကို ဖြန့်ချိခွင့်ပြုသည်
(ကူရိုဆာဝါ အသက် သုံးဆယ့်သုံးဝန်းကျင်တွင်ဖြစ်သည်
ထိုရုပ်ရှင်သည် ဝေဖန်ရေးအရရော ဝင်ငွေအရပါ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့လေသည်
သို့သော်လည်း ဆင်ဆာဌာနသည် နောက်ပိုင်းတွင် အချို့အခန်းများကို ပြန်လည် တည်းဖြတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၈မိနစ်စာအခန်းတချို့ကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်
ထိုဖြတ်ခဲ့သောအခန်းများမှာ ယခုအခါ ပျောက်ဆုံးသွားပြီဟု ယူဆကြသည်
၁၉၄၄တွင် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်အပိုင်းပုံစံဖြင့် စစ်အတွင်း အမျိုးသမီး စက်ရုံလုပ်သားများအကြောင်း ဝါဒဖြန့်ရုပ်ရှင် "အလှဆုံး"ကို ရိုက်ကူးသည်
သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးများထံမှ သဘာဝကျသော သရုပ်ဆောင်မှုများရစေရန် ဒါရိုက်တာသည် ၎င်းတို့အား ရိုက်ကူးစဉ်အတွင်း စက်ရုံမှာပင်နေကာ၊ စက်ရုံကအစာကိုသာ စားစေသည်
အချင်းချင်း ဇာတ်ကောင်အမည်များဖြင့်သာ ခေါ်ဝေါ်စေသည်
နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ထိုသို့မကြာခဏပြုလေ့ရှိသည်
ရိုက်ကူးနေစဉ်တွင် အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည့် မင်းသမီး ယိုကို ယာဂူချီကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ခေါင်းဆောင်တင်၍ သူတို့၏ အခက်အခဲများ၊ လိုအပ်ချက်များကို ဒါရိုက်တာထံတင်ပြစေသည်
သူမနှင့် ကူရိုဆာဝါမှာ ဓမ္မာသောက၊ ရှားစေးနှင့်မျက်စောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ ဤသို့ မကြာခဏငြင်းခုံကြရာက ပိုမိုနီးစပ်လာသည်
၁၉၄၅ခု မေလ ၂၁ ရက် ယာဂူချီကိုယ်ဝန်နှစ်လရှိချိန်တွင် သူတို့နှစ်ဦးလက်ထပ်သည်
သူမသည် မင်းသမီးအဖြစ်ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သူမကွယ်လွန်သည့် ၁၉၈၅ ခုထိ လင်မယားပျော်ရွှင်စွာ အတူနေထိုင်ကြသည်
သားသမီးနှစ်ဦးထွန်းကားရာ ၁၉၄၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀တွင် သား ဟီဆာအိုကိုဖွားမြင်သည်
သူသည် သူ့အဖေ၏နောက်ပိုင်းအလုပ်များတွင် ထုတ်လုပ်သူလုပ်ခဲ့သည်
၁၉၅၄ ဧပြီ ၂၉တွင် သမီး ကာဇူကို ကိုဖွားမြင်သည်
သူမမှာ အဝတ်အစား ဒီဇိုင်နာဖြစ်လာသည်
လက်ထက်ပြီးများမကြာမှီ ကူရိုဆာဝါအား စတူဒီယိုမှ သူ၏ဆန္ဒနှင့် ဆန့်ကျင့်၍ အောင်မြင်ခဲ့သောရုပ်ရှင်၏ အဆက်ကို အတင်းအကျပ်ရိုက်ကူးရန် ဖိအားပေးခဲ့ရာ ၁၉၄၅ ခုတွင် "ဆန်ရှီရို ဆူဂါတာ အပိုင်းသုံး" ထွက်လာသည်
ဤရုပ်ရှင်ကို သူ၏အညံ့ဆုံးလက်ရာ အဖြစ်မှတ်ယူကြသည်
ကူရိုဆာဝါသည် ဆင်ဆာ အလွယ်တကူ ကင်းလွတ်နိုင်သည့်အပြင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ်နည်းစေမည့် ဇာတ်ညွှန်းမျိုးရေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
လက်ထောက်ဘဝကပင် လက်တွဲဖူးသော ဟာသသရုပ်ဆောင် အီနိုကင်နှင့် ကာဘူကီပြဇာတ် "ကန်ဂျင်ချို"ကို အခြေခံ၍ "ကျားမြီးဆွဲကိုကိုများ"ကို ရိုက်ကူးရာ ၁၉၄၅ခု စက်တင်ဘာတွင် ပြီးသည်
ထိုအချိန်တွင် ဂျပန်လက်နက်ချလိုက်ရ၍ စစ်ကြီးပြီးပြီဖြစ်သည်
အမေရိကန်ဆင်ဆာအဖွဲ့သစ်သည် ထိုရုပ်ရှင်အား လွန်လေပြီးသော ကံကြွေးချစံနစ်အား ဖော်ပြသည်ဟုဆိုကာ ပြသခွင့်ပိတ်လိုက်သည်
(၁၉၅၂ မတိုင်ခင်ထိပင်)၁၉၃၃ခု တာကီဂါဝါဖြစ်ရပ်နှင့် ဟော့ဆူမီ အိုဇာကီစစ်အတွင်း သူလျှိုမှုတို့ကို အခြေခံ၍ ၁၉၄၆ တွင် "တို့လူငယ်တွက် နောင်တမဲ့"ရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးသည်
စစ်အပြီး ပျက်ဆီးနေသောတိုကျိုမြို့ကြီးတွင် အားလပ်ရက်တစ်ရက်၌ မိမိတို့ကိုယ်ကို ပျော်ရွှင်အောင်ကြိုးစားရရှာသော စုံတွဲတစ်တွဲ၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည့် "တစ်ခုသော သာယာဖွယ် တနင်္ဂနွေနေ့"ရုပ်ရှင်ကို ၁၉၄၇ ဂျူလိုင်တွင်ပြသသည်
ထိုနှစ်မှာပင် ကူရိုဆာဝါ၏ ဇာတ်ညွှန်းကို ဒါရိုက်တာ ဆန်ကီချီ တာနိဂူချီရိုက်ကူးသော "နှင်းငွေ့တန်း"ရုပ်ရှင်လည်း ထွက်ရှိသည်
"ငမူး တမန်တော်" ကို ဒါရိုက်တာကြီး၏ ပထမဆုံး အဓိကလက်ရာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်
အမေရိကန်ဆင်ဆာအဖွဲ့၏ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်ရေးရန် ဖိအားပေးခြင်းခံရသော အခြားဇာတ်ညွှန်းများကဲ့သို့ပင် ဤဇာတ်ညွှန်းသည်လည်း အကြိမ်ကြိမ်ပြန်ရေးရသော်လည်း ကူရိုဆာဝါက ဤရုပ်ရှင်သည် သူ့အနေနှင့် ပထမဆုံး သူ့ကိုယ်သူ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည်ဟု ခံစားရခဲ့သည်
ထိုရုပ်ရှင်ကို တိုကျိုတွင် ၁၉၄၈ခု ဧပြီလတွင် ပြသခဲ့ပြီး ကီနီမာ ဂျွန်ပို ဝေဖန်ရေးစာရင်းတွင် ထိုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
ကူရိုဆာဝါ၊ ထုတ်လုပ်သူ ဆော်ဂျီရို မိုတိုကီနှင့် နောက်ပါ ဒါရိုက်တာများ၊ သူငယ်ချင်းများဖြစ်သော ကာဂျီရို ယာမာမိုတို၊ မီကီအို နာရူဆီနှင့် ဆန်ကီချီ တာနိဂူချီတို့သည် လွပ်လပ်သော သီးခြားထုတ်လုပ်ရေးတစ်ခုအဖြစ် ရုပ်ရှင်အနုပညာအဖွဲ့ချုပ် (အီဂါ ဂေဂျတ်ဆု ကျိုကိုင်)ကို တည်ထောင်ကြသည်
ထိုအဖွဲ့ချုပ်အတွက် ပထမဆုံးလက်ရာအဖြစ် ဒေအီစတူဒီယိုအတွက် ရုပ်ရှင်ကို ကာဇူအို ကီကူတာ၏ ခေတ်ပြိုင် ပြဇာတ်ကို ကူရိုဆာဝါက ပြောင်းလည်းကာ တာနိဂူချီနှင့်အတူ ရုပ်ရှင်အဖြစ်မှီငြမ်း၍ မီဖူနီသရုပ်ဆောင်သော "ငြိမ်သက်စီးချင်း"ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၄၉ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိသည်
၁၉၄၉အတွက် သူ၏ ဒုတိယမြောက်ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရုပ်ရှင်အနုပညာအဖွဲချုပ်မှပင် စုံထောက်ကားတစ်ကားဖြစ်သော "လေလွင့်ခွေး"ရုပ်ရှင်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်
(ဂျပန်၌ ထိုအမျိုးအစားတွင် ပထမဆုံးရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်
၁၉၅၀ ဂျူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် "ရာရှိုမွန်"ကို စရိုက်သည်
ဩဂုတ် ၂၅ တွင် တိုကျို တော်ဝင်ရုံတွင် ရုံတင်သည်
ထိုနေ့မှာပင် နိုင်ငံအနှံ့တပြိုင်နက်ဖြန့်ချိသည်
ဝေဖန်ရေးအရအောင်မြင်သော်လည်း ဝင်ငွေသိပ်မကောင်းခဲ့ပေ
ကူရိုဆာဝါ၏ ရှိုချိကူအတွက် နောက်ထပ်ရုပ်ရှင်မှာ သူအသည်းစွဲ စာရေးဆရာ ဖျိုဒေါ် ဒေါ်တိုယက်(ဗ)စကီး၏ ဝတ္ထုကို မှီး၍ ရိုက်သော "သောက်ရူး" (၁၉၅၁)ဖြစ်သည်
ထိုရုပ်ရှင်သည် ငွေကြေးအရ အတန်အသင့်အောင်မြင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ဝေဖန်ရေးဘက်မှ အဆိုးမြင်ဝေဖန်ခံရသည်
ယနေ့ထိ သူ၏လက်ရာများအနက် အညံ့ဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်
ထိုစဉ်မှာပင် ဂျပန်အခြေစိုက် အီတလီရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဂူလီယာနာ စတျာမီဂီယိုလီ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဒေအီသည် ကူရိုတာဝါပင် မသိလိုက်ရဘဲ "ရာရှိုမွန်"ကို ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်သို့ တင်လိုက်သည်
ဂျပန်၏ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုစာ နောက်ကျနေသော ရိုးရာရုပ်ရှင်များကို သတိမပြုမိကြရာက "ရာရှိုမွန်"သည်  နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုလုံးကို အံအားသင့်စေခဲ့ပြီး ၁၉၅၁ စက်တင်ဘာ ၁၀ တွင် ပွဲတော်၏ အမြင့်ဆုံးဆုဖြစ်သည့် ရွှေခြင်္သေ့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ဒေအီသည် ထိုရုပ်ရှင်ကို စာတန်းထိုး၍ လော့(စ)န်းဂျလိ(စ)တွင်ပြသခဲ့ရာ RKO Pictures မှ "ရာရှိုမွန်"ရုပ်ရှင်ကို အမေရိကန်တွင် ဖြန့်ချိခွင့်မူပိုင်ကို ဝယ်ယူခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်သည် အမေရိကန်ဈေးကွက်သို့တင်ပို့သော ပထမဆုံးစာတန်းထိုး ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်
"ရာရှိုမွန်"သည် ကော်လံစား အက်(ဒ)ဝက်(ဒ) ဆူလီဗန်ကဲ့သို့ ဝေဖန်ရေးဆရာဆီမှပင် အကောင်းမြင်သုံးသပ်ချက်များကိုရရှိပြီး ဝေဖန်ရေးအရအောင်မြင်ခဲ့သည့်အပြင် ဝင်ငွေအများအပြားလည်း ရရှိခဲ့သည်
(နယူးယောက်ရုံတစ်ခုတည်းမှပင် ထိုစဉ်ကမကြားစဖူး စံချိန်တင်ဖြစ်သည့် ပထမသုံးပတ်အတွင်း ဒေါ်လာ ၃၅,၀၀၀ ရရှိခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်ကို အခြားဖြန့်ချိသူများမှ ပြင်သစ်၊ အနောက်ဂျာမဏီ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဆွီဒင်နှင့် ဖင်လန်တို့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်
သူ၏ ရုတ်တရက် နိုင်ငံတကာအောင်မြင်မှုများက သူ့အလုပ်အားမြင့်တင်ပေးသကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး မူလမိခင်စတူဒီယို တိုဟိုနှင့် ပြန်လည်လက်တွဲကာ (တိုဟိုသည် သူ၏ရုပ်ရှင် ၁၁ ကားကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
နောက်ထပ်ရုပ်ရှင်အသစ် "အီကီရူ"ကို ရိုက်ကူးရန်ပြင်တော့သည်
ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ကူရိုဆာဝါသည် ဟာရှီမိုတိုနှင့် စာရေးဆရာ ဟေဒီအို အိုဂူနီ (ရှေ့ဆက်၍ ကူရိုဆာဝါနှင့် ရုပ်ရှင် ၁၂ ကားတွင် လက်တွဲခဲ့)တို့ကို ခေါ်ယူခဲ့သည်
အီကီရူ"ကို ၁၉၅၂ခု အောက်တိုဘာလတွင် ပြသခဲ့ပြီး ကူရိုဆာဝါအတွက် ဒုတိယမြောက် ကီနီမာ ဂျွန်ပို အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဆုကို ဆွှတ်ခူးခဲ့သည်
ဝင်ငွေအရလည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ဒီဇင်ဘာတွင် ကူရိုဆာဝါသည် "အီကီရူ"တွင် သူနှင့်လက်တွဲခဲ့သော ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာနှစ်ယောက်ကိုခေါ်၍ အင်းတစ်ခုတွင် လေးဆယ့်ငါးရက်နေထိုင်ကာ သူ၏ နောက်ရုပ်ရှင် "ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်"အတွက် ဇာတ်ညွှန်းကို ရေးသားခဲ့သည်
မထုတ်လုပ်မှီ သုံးလကြိုတင်ပြင်ဆင်၍ တစ်လခန့် လေ့ကျင့်ဇာတ်တိုက်သည်
တစ်နှစ်နီးပါးလောက်အတွင်း ၁၄၈ရက်ခွဲ၍ အချိန်ယူကာ ရိုက်ကူးသည်
ငွေရေးကြေးရေးပြဿနာအပြင် ကူရိုဆာဝါ့ကျန်းမာရေးအခြေအနေမကောင်းသည်နှင့်လည်း ကြုံရသည်
နောက်ဆုံးတွင်တော့ ဤရုပ်ရှင်ကို မူလရုံတင်မည့်ရက်ထက် နှစ်ဝက်ခန့်နောက်ကျပြီး ၁၉၅၄ ဧပြီတွင် ရုံတင်နိုင်ခဲ့သည်
မူလရည်မှန်းထားသော ကုန်ကျစရိတ်ထက် သုံးဆပိုမို၍ ကုန်ကျခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က ဂျပန်တွင် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် အများဆုံးရုပ်ရှင် ဖြစ်ခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်သည် ပေါက်သွားခဲ့သည်
ကုန်ကျသမျှ ချက်ချင်းပြန်ရသည်ထိ ဝင်ငွေကောင်းခဲ့သည်
အချိန်နှင့်အမျှ ရုံတင်ပြသရာကအပြင် မတည်းဖြတ်ထားသောမူကို အိမ်ကြည့်ဗီဒီယိုအဖြစ်ပါ ဖြန့်ချိခဲ့၍ ဤရုပ်ရှင်အပေါ် လူကြိုက်နှုန်းမြင့်မားလာခဲ့သည်
အချို့က သမိုင်းတလျောက် အကောင်းဆုံး ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဟူ၍ပင် ဆိုကြသည်
၁၉၇၉ တွင် ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆရာများကလည်း သမိုင်းတလျောက် အကောင်းဆုံးဂျပန်ရုပ်ရှင်အဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၅၄ တွင် ပစိဖိတ်၌ နျူကလိယားစမ်းသပ်မှုများကြောင့် ဂျပန်တွင် ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တိကြွ မိုးများရွာသည်
ဤသို့ စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေတွင် ကူရိုဆာဝါ၏ နောက်ရုပ်ရှင် "အကြောက်တရားဖြင့် ငါနေရတယ်" (ဝါ) သက်ရှိတစ်ခု၏ မှတ်တမ်း အတွက် စိတ်ကူးရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ပြီးခဲ့သောရုပ်ရှင်ထက် အဆင်ပြေချောမွေ့ခဲ့သော်လည်း ရိုက်ကူးမှုပြီးရန် ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် ကူရိုဆာဝါ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူ၊ နောက်ခံဂီတဖန်တီးသူ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဖူမီယို ဟာယာဆာကာကွယ်လွန်သွားသည်
ထို့ကြောင့် ယခုရုပ်ရှင်အတွက် နောက်ခံတေးဂီတကို ဟာယာဆာကာ၏ တပည့်ဖြစ်သူ မာဆာရူ ဆေတိုက အဆုံးသတ်ပေးရသည်
ဆေတိုသည် ကူရိုဆာဝါနှင့် နောက်ထပ် ရုပ်ရှင် ၈ကား လက်တွဲခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်ကို ၁၉၅၅ နိုဝင်ဘာတွင် ရုံတင်သည်
ကူရိုဆာဝါ၏ ပရောဂျက်အသစ်ဖြစ်သော "သွေးပုလ္လင်"ရုပ်ရှင်သည် ဝီလီယံ ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်ဖြစ်သော "မက္ကဘတ်"ကို ဝေဝေဆာဆာမှီငြမ်းပြုထားပြီး "ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်"ကားကဲ့သို့ပင် ဆန်ဂိုကူးခေတ်တွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်
၁၉၅၆ တွင်ရိုက်ကူး၍ ၁၉၅၇ ဇန်နဝါရီတွင် ရုံတင်သည်
"ဆာမူရိုင်း ခုနှစ်ယောက်"နောက်ပိုင်းထွက်ရှိသည့် ကူရိုဆာဝါ၏ ရုပ်ရှင်သုံးကားလုံးသည် ဆာမူရိုင်းကားကဲ့သို့ ပရိသတ်ကို မဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ပေ
ထို့အတွက် နောက်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပို၍ပေါ့ပါးပြီး ဖျော်ဖြေမှုအသားပေးဇာတ်မျိုးရွေးရန် သူသတိပြုခဲ့သည်
ရလဒ်အဖြစ် အက်ရှင်-ဒရာမာ-စွန့်စားခန်း-ဟာသ ရသပေါင်းစုံသည့် ရုပ်ရှင်အဖြစ် အလယ်ခေတ် မင်းသမီးတစ်ပါးအကြောင်း "လျှို့ဝှက်ခံတပ်"ရုပ်ရှင် ကိုရိုက်ကူးသည်
၁၉၅၈ ဒီဇင်ဘာလ တွင် ရုံတင်သည်
"လျှို့ဝှက်ခံတပ်"သည် ဝင်ငွေအမြောက်အမြားရခဲ့ပြီး ဝေဖန်ရေးဆရာများ၏ နွေးထွေးစွာကြိုဆိုခြင်းကို ခံရသည်
ယခုအခါ ဤရုပ်ရှင်ကို လူကြိုက်များသည်မှန်သော်လည်း ကူရိုဆာဝါ၏ အားကုန်မထုတ်ဘဲရိုက်သော ရုပ်ရှင်အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်
သို့သော်လည်း ဤရုပ်ရှင်သည် အဓိကကျ ဩဇာရှိသော လွှမ်းမိုးမှုများမှတစ်ခုဖြစ်ဆဲပင်
"ရာရှိုမွန်"မှ အစပြု၍ ကူရိုဆာဝါသည် ဝင်ငွေအတော်ကောင်းလာသည်
တိုဟိုသည် ဤသည်ကို သတိထားမိ၍ ကူရိုဆာဝါအား သူ့ရုပ်ရှင်များတွင် ငွေကြေးအကူအညီထည့်ဝင်ရန် အကြံပေးသည်
ဤနည်းအားဖြင့် စတူဒီယိုအနေနှင့်လည်း ဆုံးရှူံးနိုင်စွမ်းနည်းပါးပြီး သူ့အနေနှင့်လည်း ပူးတွဲထုတ်လုပ်သူအနေဖြင့် ပို၍အနုပညာအရ လွပ်လပ်စွာ ဖန်တီးနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ကူရိုဆာဝါကလည်း စတူဒီယို၏ အကြံပေးချက်ကို သဘောတူ၍ ၁၉၅၉ ဧပြီတွင် တိုဟိုက ရှယ်ယာအများစုပါဝင်သော ကူရိုဆာဝါ ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်လိုက်သည်
ပထမဆုံးအဖြစ် ကူရိုဆာဝါ၏ တူတော်စပ်သူ မိုက် အီနိုအူ ရေးသော ဇာတ်ညွှန်းဖြင့် "လူဆိုးဆိုတာ အေးဆေးအိပ်ရတယ်"ကို ရိုက်ကူးသည်
၁၉၆၀ စက်တင်ဘာလ တွင် ရုံတင်သည်
"ယိုဂျင်ဘို"(သက်တော်စောင့်)ရုပ်ရှင်သည် ကူရိုဆာဝါ ထုတ်လုပ်ရေး၏ ဒုတိယရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး သခင်မရှိသော ဆာမူရိုင်း ဆန်ဂျူရိုအကြောင်းဖြစ်သည်
၁၉၆၁ ဧပြီ တွင် ရုံတင်၍ ဝေဖန်ရေးအရရော ငွေကြေးအရပါ သောက်သောက်လဲ အောင်မြင်မှုရသည်
ဆာဂျီယို လီယွန်နီရိုက်ကူးသည့် A Fistful of Dollars ကောင်းဘွိုင်ကားသည် "ယိုဂျင်ဘို"ကို အခန်းတစ်ခုချင်းစီ အသေးစိတ် ခွင့်မတောင်းဘဲ ခိုးချထားခြင်းဖြစ်သည်
"ယိုဂျင်ဘို"အောင်မြင်မှုကြောင့် တိုဟိုက ကူရိုဆာဝါအား ဇာတ်အဆက်များဆက်ရိုက်ရန် ဖိအားပေးသည်
ကူရိုဆာဝါသည် "ယိုဂျင်ဘို"မတိုင်မှီက ရေးခဲ့သော ဇာတ်ညွှန်းတစ်ခုကိုပြင်၍ "ဆန်ဂျူရို"ကို ထည့်သွင်းရေးသားရသည်
၁၉၆၂ ဇန်နဝါရီတွင် ရုံတင်ရာ "ယိုဂျင်ဘို"ထက် ဝင်ငွေ ပိုမိုရရှိခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါသည် အမေရိကန် စာရေးဆရာနှင့် ဇာတ်လမ်းရေးသူ အီဗန်ဟန်တာက အဒ် မက်ဘိန်းကလောင်ဖြင့်ရေးသားသော ၈၇ နယ်မြေအမည်ရှိ မှုခင်းဝတ္ထုစီးရီးထဲမှ "ဘုရင်မင်းမြတ်အတွက် ပြန်ပေးငွေ"ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခွင့် ဝယ်ယူရန် တိုဟိုကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်
၁၉၆၂ နှစ်ဝက်တွင် စတင်ရိုက်ကူး၍ ၁၉၆၃ မတ်လတွင် "အနိမ့်အမြင့်"ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုံတင်ရာ ဝေဖန်ရေးအရအောင်မြင်သည့်အပြင် ကူရိုဆာဝါ၏အရင် ရုပ်ရှင်များထက် ဝင်ငွေစံချိန်တင် ပိုမိုရရှိကာ ထိုနှစ်အတွက် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် ဂျပန်၌ ထိုနှစ်အတွင်း မြင့်တက်လာသည့်  ပြန်ပေးမှုများကြောင့် အပြစ်မကင်းစကားဆိုခံရသည်
(သူကိုယ်တိုင်၏ သမီးဖြစ်သူ ကာဇူကိုလည်း ပြန်ပေးဆွဲခံရ၏
ကူရိုဆာဝါသည် ရှူဂိုရို ယာမာမိုတို၏ ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှုနှင့် ဒေါ်တိုယတ်(ဗ)စကီး၏ "အစော်ကားခံရသူနှင့် နာကျင်ရသူ"ဝတ္ထုတိုတို့ကို ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းပြီး "မှုတ်ဆိတ်နီ"ရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၆၅ ဧပြီ တွင်ရုံတင်သည်
ဝင်ငွေစံချိန်တင်ပြန်သည်
ကူရိုဆာဝါ့လက်ရာများတွင် ယနေ့အထိ ဂျပန်လူထုအသည်းစွဲအဖြစ်ဆုံး ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်
ဤရုပ်ရှင်သည် ဖန်တီးသူအား ခေတ်တစ်ခုပြီးဆုံးပြီဟု အသိပေးလိုက်သည်
ဒါရိုက်တာကြီးသည် ရုပ်ရှင်ဖြန့်ချိသည်ကာလမှာပင် ဝေဖန်ရေးဆရာ ဒေါ်နယ် ရစ်ချီအား တစ်ခုသော စက်ဝိုင်းသည် လည်ပတ်ခြင်းအဆုံးသတ်ပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် သူ၏အနာဂတ်ရုပ်ရှင်များနှင့် ဖန်တီးမှုနည်းနာများမှာ မတူကွဲပြားခြားနားလာတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
သူ့ခန့်မှန်းမှုမှာ တိကျမှန်ကန်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ပြည့်နှစ်များတွင် အလျင်အမြန်တိုးတက်လာသော ရုပ်မြင်သံကြားသည် များပြားလှသော ဂျပန်ရုပ်ရှင်အမာခံများ၏ အပန်းဖြေချိန်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်
ထိုအတူ ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေမှာလည်း ကျဆင်းလာပြီး ကူရိုဆာဝါမှာလည်း ကုန်ကျစရိတ်များပြားမည်မျိုးကို စွန့်စားလိုစိတ်ကျဆင်းလာသည်
မှုတ်ဆိတ်နီ"သည် ကူရိုဆာဝါ့အနုပညာသည်ဘဝ၏ အလယ်မှတ်တစ်ခုကဲ့သို့ဖြစ်သည်
ရုပ်ရှင်လောကတွင် အစောပိုင်း ၂၉နှစ်၌ (လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ငါးနှစ်ပါ ပါသည်
သူသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၂၃ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ကျန်သည့် ၂၈ နှစ်တွင်မူ၊ များပြားရှုပ်ထွေးသော အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခုနှစ်ကားသာရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့သည်
"မှုတ်ဆိတ်နီ"သည် မီဖူနီ နောက်ဆုံးသရုပ်ဆောင်သော သူ၏ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်
သရုပ်ဆောင် ယု ဖူဂျီကီက ကူရိုဆာဝါ၏နှလုံးသားကို မီဖူနီက သရုပ်ဆောင်ပုံဖော်သည်ဟုဆိုသည်
ဒေါ်နယ်ရစ်ချီက သူတို့နှစ်ဦးအကြား အပြန်အလှန် အပေးအယူတည့်မှုသည် ပြိုင်ဘက်ကင်းသော နားလည်မှုဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်
၁၉၆၆ တွင် တိုဟိုနှင့် စာချုပ်သက်တမ်းကုန်သော် ၅၆နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာကြီးသည် အပြောင်းအလဲတစ်ခုဖြစ်ရန် အပြင်းအထန် စဉ်းစားတော့သည်
ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်လောက၏ အခက်ကြုံနေသော အခြေအနေကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည့်အပြင် ပြည်ပမှများစွာသော ကမ်းလှမ်းမှုများကို ရရှိလာသည့်အတွက် ယခင်ကမဖြစ်ပေါ်ဖူးသည့် ဂျပန်ပြည်ပြင်ပတွင် အလုပ်လုပ်ရန်စိတ်ကူးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာတော့သည်
သူ၏ ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားအလုပ်အဖြစ် ကူရိုဆာဝါသည် လိုက်(ဖ)မဂ္ဂဇင်းမှ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်
အမ်ဘက်ဆီရုပ်ရှင်အတွက် အဂ်လိပ်ဘာသာဖြင့်ရိုက်ကူးသည့် "ထွက်ပြေး ရထား"သည် သူ၏ပထမဆုံး ဆေးရောင်စုံရုပ်ရှင်ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ဘာသာစကားကွဲပြားမှုက အဓိကအဟန့်အတားဖြစ်လာပြီး ၁၉၆၆ ဆောင်းဦးတွင် စတင်ရိုက်ကူးရန်သတ်မှတ်ထားသည့် ရုပ်ရှင်အတွက် အဂ်လိပ်မူဇာတ်ညွှန်းသည် အချိန်မီ မပြီးခဲ့ပေ
ဆီးနှင်းများလိုအပ်သည့် ရိုက်ကွင်းအတွက် ၁၉၆၇ ဆောင်းဦးကို ရွေ့ရသည်
၁၉၆၈တွင် ဆက်မရိုက်ဖြစ်တော့ပေ
နှစ်နှစ်ဆယ်နီးပါးကြာပြီးနောက်တွင်မှ ဟောလိဝုဒ်အတွက် အခြားနိုင်ငံခြားဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သူ အန်ဒရေ ကွန်ချယ်လော့စကီးက ကူရိုဆာဝါ၏ဇာတ်ညွှန်းမှ များစွာခြားနားသော ဇာတ်ညွှန်းအသစ်ဖြင့် ဤရုပ်ရှင်ကို ပြီးဆုံးအောင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါမှာ ထိုအချိန်တွင် ပို၍မျှော်မှန်းဖွယ်ကောင်းသော အခြားဟောလိဝုဒ်အလုပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "နှစ်ဆယ်ရာစု မြေခွေး"နှင့် ကူရိုဆာဝါ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော "တိုရာ! တိုရာ! တိုရာ!"ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်လေသည်
ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို တိုက်ခိုက်ခြင်းအပေါ် အမေရိကန်ဘက်မှအပြင် ဂျပန်ဘက်မှအမြင်ပါ ပုံဖော်မည့် ထိုဇာတ်ကားတွင် ဂျပန်အခြမ်းကို ကူရိုဆာဝါက ရိုက်ကူး၍ အမေရိကန်အခြမ်းကို အဂ်လိပ်စကားပြော ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးက ရိုက်ကူးမည်ဖြစ်သည်
သူသည် ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ရူဇို ကီကူရှီးမား၊ ဟေဒေအို အိုဂူနီတို့နှင့်အတူ လပေါင်းများစွာ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် သိပ်မကြာခင်မှာပင် အလုပ်ပျက်ပြန်သည်
ကူရိုဆာဝါ၏ နည်းစနစ်ကို နားမလည်နိုင်သော အမေရိကန် ထုတ်လုပ်သူများက ကူရိုဆာဝါ့နေရာတွင် အခြားဂျပန်ဒါရိုက်တာနှစ်ဦးနှင့် အစားထိုးလိုက်သည်
၁၉၇၀ စက်တင်ဘာတွင် "တိုရာ! တိုရာ! တိုရာ!"ထွက်လာပြီး ဒေါ်နယ်ရစ်ချီက ကူရိုဆာဝါ့ဘဝတွင် မသက်မသာအဖြစ်ရဆုံး ဗျူဟာဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်
သူမရိုက်ကူးလိုက်ရသော ထိုရုပ်ရှင်အတွက် သူ့ခမျာ အိပ်မက်ဆိုးမက်သည်အထိ နှစ်များစွာ အချိန်ပေးခဲ့ရသည်
(သူနှင့် သူ့ဇာတ်ညွှန်းဆရာများရေးသည့် ဇာတ်ညွှန်းကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း သူတို့၏အမည်ကိုလည်း ရုပ်ရှင်တွင် ဖော်ပြဂုဏ်ပြုခြင်းမခံရပေ
နှစ်ပေါင်းများစွာ သူနှင့်လက်တွဲလာခဲ့သော ရူဇိုမှာ စိတ်ကောက်သွားပြီး သူနှင့် ဆက်လက် အလုပ်တွဲမလုပ်တော့ပေ
သူ၏ အလွန်မူဆွဲကိုင်မှုမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာဖြစ်လာသည်
အဆိုးဆုံးမှာ ဂျပန်ရုပ်ရှင်လောကအပြင် သူကိုယ်တိုင်ကပါ သူသည် နောက်ထပ်ရုပ်ရှင်များ ထပ်မရိုက်ရတော့မည်ကို သိရှိလာတော့သည်
"တိုရာ! တိုရာ! တိုရာ!"ကြောင့် သူ့ဂုဏ်သတင်းမှာ ကြီးစွာ ဒုက္ခဖြစ်ရ၍ ကူရိုဆာဝါသည် ရုပ်ရှင်ကောင်းတစ်ကား ဖန်တီးပြနိုင်ဖို့ လိုအပ်လာသည်
သူ့အားကူညီရန် သူငယ်ချင်းများဖြစ်သည့် ကိုင်ဆူကီ ကီနိုရှီတာ၊ မာဆာကီ ကိုဘာယာရှီနှင့် ကွန် အီချီကာဝါစသော နာမည်ကျော်ဒါရိုက်တာများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ကူရိုဆာဝါသည် ၁၉၆၉ ဇူလိုင်လတွင် "သူရဲကောင်းလေးဖော်"(ယွန်ကီ နို ကိုင်)ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်သည်
အစီအစဉ်မှာ ဒါရိုက်တာလေးယောက်တို့သည် ရုပ်ရှင်တစ်ကားစီဖန်တီးကြဖို့ ဖြစ်သော်လည်း အခြားဒါရိုက်တာသုံးယောက်က ကူရိုဆာဝါ့အနေဖြင့် ရုပ်ရှင်တစ်ကားအောင်မြင်အောင် ဖန်တီးပြီး ရုပ်ရှင်လောကသို့ တစ်ကျော့ပြန်လာနိုင်စေရန် စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ အကူအညီပေးကြခြင်းဖြစ်သည်
ပထမဆုံးရုပ်ရှင်အဖြစ် ရှီဂိုရီ ယာမာမိုတို၏ဖန်တီးမှုတစ်ခုအပေါ်မှီငြမ်း၍ "ဒိုဒေဆုကာဒန်"ကို ရိုက်ကူးရန်ဖြစ်သည်
ရုပ်ရှင်ကို ကိုးပါတ်အတွင်း အမြန်ရိုက်ကာ ကူရိုဆာဝါသည် သူ့အနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ကုန်ကျစရိတ်အကန့်အသတ်အတွင်းတွင် မြန်မြန်ဆန်ဆန်နှင့် အကျိုးရှိရှိရိုက်ကူးနိုင်စွမ်းရှိသေးကြောင်း သက်သေပြရန်ကြိုးစားသည်
ဤရုပ်ရှင်ကို ဂျပန်တွင် ၁၉၇၀ အောက်တိုဘာလတွင် ဖြန့်ချိသည်
ဝေဖန်ရေးအရ အတန်အသင့်သာ ချီးကျူးခံရသော်လည်း ပရိသတ်များအနေဖြင့် ယခင်လက်ရာများနှင့် မတူထူးခြားမှုကို ကြည့်ရှုရလေသည်
ရုပ်ရှင်မှာ အရှုံးပေါ်ခဲ့ပြီး သူတို့ထုတ်လုပ်ရေးမှာလည်း ရေစုန်မျှောရပြန်သည်
နောက်ထပ် အလုပ်ဆက်လုပ်ရန် ရင်းနှီးငွေမရှာနိုင်တော့သည့်အပြင် ကျန်းမာရေးကလည်း သိသိသာသာဆိုးရွားလာခဲ့ရာ ကူရိုဆာဝါသည် ကျဆုံးခန်းသို့ ရောက်ရန်သေချာလာတော့သည်
၁၉၇၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် သူသည် သူ၏လက်ကောက်ဝတ်နှင့် လည်မျိုကို အကြိမ်ကြိမ်လှီးဖြတ်၍ သေကြောင်းကြံသည်
သို့ရာတွင် မအောင်မြင်ခဲ့ပဲ ကျန်းမာရေးအခြအနေ ပြန်ကောင်းလာပြန်သည်
ဒါရိုက်တာကြီးသည် ပြည်တွင်းတွင်သာ မှီခိုနေထိုင်ရသော ဘဝသို့ရောက်သွားပြီး အခြားရုပ်ရှင်တစ်ခု ထပ်မံဖန်တီးပြနိုင်ရန် မသေချာတော့ပေ
၁၉၇၃ အစောပိုင်းတွင် ဆိုဗီယက်စတူဒီယိုတစ်ခုဖြစ်သော " မော.(စ)ဖလင်"မှ ဒါရိုက်တာကြီးအား သူတို့နှင့် အလုပ်တွဲလုပ်ရန် ကမ်းလှန်းလာသည်
ကူရိုဆာဝါက ရုရှားရှာဖွေလေ့လာရေးသမား ဗလာဒီမာ အာဆညက်(ဗ)၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ် "ဒါဆူ အူဇေလာ"ကို ရိုက်ကူးလိုသည်ဟု ဆန္ဒပြုခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်မှာ သဘာဝတရားနှင့် ပျော်မွေ့နေသော ဂို(လ)ဒီ မုဆိုးတစ်ယောက်၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်ပြီး ချဲ့ထွင်ကျူးကျော်လာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းကြောင့် သဘာဝတရားနှင့်အတူ ပျက်ဆီးခြင်းသို့ရောက်ရပုံဖြစ်၍ ၁၉၃၀ ဝန်းကျင်ကပင် သူရိုက်ချင်နေသော ဇာတ်မျိုးဖြစ်၏
၁၉၇၃ ဒီဇင်ဘာတွင် ၆၃ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ဒါရိုက်တာကြီးသည် အနီးဆုံးကူညီသူလေးယောက်နှင့်အတူ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်
၁၉၇၄ မေလတွင် ဆိုက်ဘေးရီးယား၌ ရိုက်ကူးခြင်းစတင်သည်
၁၉၇၅ ဧပြီတွင် ရိုက်ကူးခြင်းပြီး၍ ဇွန်လတွင် ပင်ပန်းကာအိမ်လွမ်းနေပီဖြစ်သော ကူရိုဆာဝါသည် ဂျပန်သို့ပြန်လေသည်
၁၉၇၅ ဩဂုတ်လ ၂ရက်တွင် "ဒါဆူ အူဇေလာ"ကို ဂျပန်တွင် ပထမဆုံးရုံတင်ပြသသည်
ဂျပန်ဝေဖန်ရေးသမားများဆီမှ အသံမထွက်သော်လည်း ကမ္ဘာကမူ ကောင်းစွာချီးကျူးကြ၍ "နဝမအကြိမ်မြောက် မော်စကို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်"တွင် ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြင့်ခံရသည်
ထို့ပြင် "အကောင်းဆုံး နိုင်ငံရပ်ခြားစကားပြောရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီဆု"ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
ရုပ်မြင်သံကြားအတွက် ပရောဂျက်များ ကမ်းလှန်းမှုများရှိသော်လည်း သူက ရုပ်ရှင်လောကမှလွဲ၍ မလုပ်လိုပေ
သို့သော်လည်း အရက်သေစာ သောက်ခဲလှသော ဒါရိုက်တာကြီးသည် "ဆန်တိုရီ ဝီစကီ"၏ ရုပ်မြင်သံကြားကြော်ငြာများတွင် ပါဝင်ဖို့ သဘောတူခဲ့သေးသည်
ကူရိုဆာဝါ၏ "လျှို့ဝှက်ခံတပ်"ရုပ်ရှင်၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် အမေရိကန်ဒါရိုက်တာ ဂျော့လူးကပ်(စ)ရိုက်ကူးသော သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကား "ကြယ်တာရာ စစ်ပွဲများ(ရုပ်ရှင်)"သည် ၁၉၇၇တွင် အကြီးအကျယ်အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဂျော့ကဲ့သို့ အခြားဟောလိဝုဒ်ဒါရိုက်တာလက်သစ်များသည် ကူရိုဆာဝါအား စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြရာ ဒါရိုက်တာအိုကြီးသည် ရုပ်ရှင်ထပ်မံရိုက်ကူးရန် ငွေကြေးအထောက်အပံ့မရှိသည်ကို အလန့်တကြားတွေ့ရှိလိုက်ရသည်
သူတို့နှစ်ဦးသည် ၁၉၇၈ ဇူလိုင်တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို၌ တွေ့ဆုံကြ၍ ကူရိုဆာဝါဖန်တီးလိုသည့်ရုပ်ရှင် "ကာဂီမူရှာ"အတွက် လိုအပ်မည့် ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကိစ္စကို ဆွေးနွေးကြသည်
ကူရိုဆာဝါ၏ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ရိုက်ကွင်းပုံကြမ်းများက ဂျော့ကို ဘဝင်ခိုက်စေခဲ့ပြီး ဂျော့သည် သူ၏လက်ရှိ အောင်မြင်မှုအရှိန်အဝါကိုသုံး၍ လွန်ခဲ့သော ဆယ်နှစ်ခန့်က ကူရိုဆာဝါအားအလုပ်ထုတ်ခဲ့သော "နှစ်ဆယ်ရာစု မြေခွေး"ကုမ္ပဏီကို ကူရိုဆာဝါ၏ "ကာဂီမူရှာ"အား ထုတ်လုပ်ပေးရန် အကျပ်ကိုင်တော့သည်
ထို့နောက် အဖော်အဖြစ် ကူရိုဆာဝါ၏ ပရိသတ်တစ်ဦးပင်ဖြစ်သော ဖရန်စစ် ဖို့(ဒ) ကော်ပိုလာကိုပါ ပူးတွဲထုတ်လုပ်သူအဖြစ် စည်းရုံးခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါသည် တက်ကြွသော စိတ်သစ်လူသစ်ဘဝဖြင့် ဧပြီလတွင် ရိုက်ကူးရေးစသည်
သတ်မှတ်ကာလထက် အပါတ်အနည်းငယ်နောက်ကျပြီးမှ ၁၉၈၀ ဧပြီတွင် ဂျပန်၌ စတင်ရုံတင်သည်
ဂျပန်တွင် အလျင်အမြန် အကြီးအကျယ် ပေါက်သွားသည်
ပြည်ပတွင်လည်း ဝေဖန်ရေးအရရော ဝင်ငွေအရပါ အောင်မြင်ပြီး မေလတွင်ကျင်းပသော ၁၉၈၀ ကိန်း ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ရွှေကလောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်
ကူရိုဆာဝါသည် ကျန်တစ်နှစ်လုံးကို အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် "ကာဂီမူရှာ"ရုပ်ရှင်အား ကြော်ငြာရင်း၊ ဆုများနှင့် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခြင်းများကို လက်ခံရင်း၊ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကွက်များအတွက် သူရေးဆွဲခဲ့သောပုံများကို အနုပညာလက်ရာအဖြစ် ပြပွဲပြုလုပ်ပြသခြင်းဖြင့်  ကုန်ဆုံးစေသည်
"ကာဂီမူရှာ"နှင့်အတူ နိုင်ငံတကာအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ကူရိုဆာဝါသည် နောက်ရုပ်ရှင်အဖြစ် "ရန်"ကို ရိုက်ကူးရန်ပြင်သည်
ဝီလီယံ ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်ဖြစ်သော "လီယာ မင်းကြီး"အား အခြေခံ၍ ဇာတ်ညွှန်းရေးသည်
ဂျပန်စတူဒီယိုများအနေဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း သမိုင်းတလျောက် ကုန်ကျစရိတ်အများဆုံး ရုပ်ရှင်ဖြစ်လာမည့်အပေါ် စိုးရိမ်ကြသည့်အလျောက် နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ငွေကြေးအထောက်အပံ့လိုအပ်လာပြန်သည်
ဤတစ်ကြိမ်တွင်မူ ပြင်သစ်ထုတ်လုပ်သူ ဆာဂျီ ဆေ(လ)ဘာမန် ကကူညီခဲ့သည်
၁၉၈၃ ဒီဇင်ဘာမတိုင်မီထိ ရိုက်ကူးရေးမစတင်နိုင်ခဲ့ဘဲ တစ်နှစ်ခန့်ကြာခဲ့သည်
၁၉၈၅ ဇန်နဝါရီတွင် "ရန်"ကို ရိုက်ကူးနေရင်းမှ ကူရိုဆာဝါ၏ဇနီးသည် နေထိုင်မကောင်းဖြစ်၍ ရိုက်ကူးရေးခေတ္တနားရသည်
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် သူမကွယ်လွန်သွားသည်
ကူရိုဆာဝါလည်းရုပ်ရှင်ကို အဆုံးသတ်အောင်ရိုက်ကူး၍ မေလ ၃၁ရက် တိုကျိုရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် စတင်ရုံတင်နိုင်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် ကမ္ဘာအနှံ့ဖြန့်ချိခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်သည်လည်း "ကာဂီမူရှာ"ကဲ့သို့ပင် ဂျပန်တွင် ဝင်ငွေအတန်အသင့်သာရရှိသော်လည်း နိုင်ငံတကာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်
"ကာဂီမူရှာ"နှင့် "ရန်"နှစ်ကားလုံးကို ကူရိုဆာဝါ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်
သူ၏ နောက်ရုပ်ရှင်အတွက် ကူရိုဆာဝါသည် သူယခင်ကရိုက်ကူးခဲ့သမျှသော ရုပ်ရှင်များနှင့် လုံးဝကွဲပြားသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုကိုရွေးချယ်ခဲ့သည်
"ငမူးတမန်တော်"နှင့် "ကာဂီမူရှာ"ရုပ်ရှင်များကဲ့သို့ သူ၏အချို့ရုပ်ရှင်များတွင် ဇာတ်ကောင်များ၏ အိပ်မက်ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းများ ထည့်ဖူးသော်လည်း ယခုရိုက်ကူးမည့် "အိပ်မက်များ"ရုပ်ရှင်သည် ဒါရိုက်တာ၏ ကိုယ်ပိုင် အိပ်မက်များအပေါ်တွင်သာ လုံးလုံးအခြေခံသည်
သိသာထင်ရှားသည်မှာ ဤရုပ်ရှင်အတွက် ဇာတ်ညွှန်းကို နှစ်လေးဆယ်အတွင်း ပထမဆုံးအနေဖြင့် တစ်ဦးတည်း ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ယခင်ရုပ်ရှင်များထက် ခန့်မှန်းကုန်ကျငွေနည်းသော်လည်း ဂျပန်စတူဒီယိုများက ဒါရိုက်တာကြီးဘက်၌ရှိမနေချေ
ထို့ကြောင့် ကူရိုဆာဝါသည် အခြားထင်ရှားသော သူ့ပရိသတ်တစ်ဦးဖြစ်သည့် စတီဗင် စပီး(လ)ဘတ်အား "ဝါနာ ဘရာသား"ကုမ္ပဏီထံ ရုပ်ရှင်အတွက် နိုင်ငံတကာမူပိုင်ခွင့်ကို ဝယ်ယူစေရန် အကူအညီတောင်းသည်
ရှစ်လထက်ပို၍ အချိန်ယူရိုက်ကူးပြီးနောက် ၁၉၉၀ မေလတွင် "အိပ်မက်များ"ကို ကိန်း၌ ရုံတင်သည်
ကူရိုဆာဝါသည် သမရိုးကျဇာတ်တစ်ခုဖြစ်သော "Rhapsody in August"ကို ရိုက်ကူးရန်ပြင်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး နျူကလီးယားဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်ဆီးခဲ့ရသော နာဂါဆာကီ၏ အနာတရများကို ပြန်လည်တူးဆွထားသော ဇာတ်ဖြစ်သည်
ဇာတ်လမ်းကို ကီယိုကီ မူရာတာ၏ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို မှီငြမ်းခြင်းဖြစ်သော်လည်း နာဂါဆာကီကိုဗုံးကြဲခြင်း အကိုးအကားများမှာမူ ဒါရိုက်တာ၏ ကိုယ်ပိုင်ဖြစ်သည်
ဤရုပ်ရှင်မှာ ကူရိုဆာဝါ့ဘဝတစ်လျောက် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်ကြယ်ပွင့် တစ်ဦးပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသောရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်
ရစ်ချတ် ဂီရီက သူရဲကောင်းအိုတစ်ဦး၏ တူနေရာမှ မထင်မရှားပါဝင်ထားခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၉၁ နှစ်စတွင် ရိုက်ကူးရေးစ၍ ထိုနှစ် မေလ ၂၅ တွင် ရုံတင်ရာ အဆိုးဝါးဆုံးဝေဖန်ခံရသည်
အထူးသဖြင့် အမေရိကတွင် ဒါရိုက်တာအား အမေရိကန်ဆန့်ကျင်ရေးပြင်းပြမှုများသူဟု စွပ်စွဲကြသည်
ကူရိုဆာဝါသည် အချိန်မဆိုင်းဘဲ နောက်တစ်ကားအဖြစ် "မာဒါဒါယို"ကို ရိုက်ကူးရန်ပြင်သည်
"ဟာယကင် အူချီဒါ"၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိအားအခြေခံ၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးကာလမှ ဂျာမန်တို့၏ ဂျပန်လူမျိုး ပရော်ဖက်ဆာတစ်ဦးအကြောင်း ဖြစ်သည်
၁၉၉၂ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ရိုက်ကူးရေးစ၍ စက်တင်ဘာတွင် ပြီးသည်
၁၉၉၃ ဧပြီ ၁၇ တွင် ဖြန့်ချိသည်
ရုပ်ရှင်နှစ်ကားထက် ပိုမိုဆိုးဝါးသော ဝေဖန်မှုကြုံရသည်
သို့သော်လည်း ကူရိုဆာဝါမှာ ဆက်လက်ဖန်တီးရန်ကြိုးစားဆဲဖြစ်သည်
၁၉၉၃ တွင် "ပင်လယ်ကြီးက ကြည့်နေတယ်"ရုပ်ရှင်နှင့် ၁၉၉၅ တွင် "မိုးရွာသွန်းပြီးနောက်"ရုပ်ရှင်တို့၏ မူရင်းဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးပေးခဲ့သည်
၁၉၉၅ တွင် နောက်ဆုံးလုပ်လက်စ အလုပ်ကို လက်စသတ်နေရင်း ကူရိုဆာဝါသည် ချော်လဲ၍ ကျောရိုးကျိုးသွားသည်
ထိုမတော်တဆမှုပြီးနောက် သူသည် တစ်သက်လုံး ဘီးတပ်ကုလားထိုင်ဖြင့် နေထိုင်သွားရသည်
သူ၏ အစဉ်သဖြင့်ရှိခဲ့သော ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးနေရင်း ရိုက်ကွင်းမှာပင် သေဆုံးသွားလိုသော ဆန္ဒသည်—မပြည့်ဝခဲ့ပေ
မတော်တဆမှုအပြီးတွင် ကူရိုဆာဝါ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ဆိုးရွားလာခဲ့သည်
သူ၏ စိတ်ဆန္ဒအဟုန်တို့မှာ ရှင်သန်ထက်မြက်ဆဲဖြစ်သော်လည်း သူ၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ လက်မြောက်အရှုံးပေးရချေပြီ
သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံးနှစ်ဝက်တွင် အိမ်ရှိ အိပ်ရာထဲ၌သာ သီချင်းများနားထောင်ရင်း၊ ရုပ်မြင်သံကြားကြည့်ရင်း အချိန်ကုန်ရလေသည်
အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ် ၁၉၉၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် အကီရာ ကူရိုဆာဝါသည် လေဖြတ်၍ ကွယ်လွန်လေသည်
သားသမီးနှစ်ယောက်၊ မြေးလေးယောက် ကျန်ရစ်သည်
ကူရိုဆာဝါ ကွယ်လွန်ပြီးသည့်နောက်မှ သူ၏ ရုပ်ရှင်အဖြစ် မရိုက်ကူးရသေးသော ဇာတ်ညွှန်းများကို ရုက်ရှင်ရိုက်ကူးကြလေရာ ၁၉၉၈ တွင် ဒါရိုက်တာ "တာကာရှီ ကိုအိဇုမိ"ရိုက်ကူးသော "မိုးရွာသွန်းပြီးနောက်"ရုပ်ရှင်ကို ဖြန့်ချိလေသည်
ထို့ပြင် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ "ကိုင် ကူမိုင်"ရိုက်ကူးသော "ပင်လယ်ကြီးက ကြည့်နေတယ်"ရုပ်ရှင် ကို ရုံတင်သည်
ယွန်ကီ နို ကိုင် (သူရဲကောင်းလေးဖော်) (ကူရိုဆာဝါ၊ ကိုင်ဆူကီ ကီနိုရှီတာ၊ မာဆာကီ ကိုဘာယာရှီ၊ ကွန် အီချီကာဝါ) မှ ဖန်တီးခဲ့သော ဇာတ်ညွှန်းတစ်ခုကို တစ်ဦးတည်းအသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူ ကွန် အီချီကာဝါက ရိုက်ကူး၍ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရုံတင်သည်
ဈေးညောင်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaynyaungpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ဈေးညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဈေးညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၈ ဦး၊ မ ၄၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
တကုံးကရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takoneka)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရပ်အခေါ်မှာ တပုံက ဖြစ်သည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်
တက်ခေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetkhaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ တက်ခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်
ဥပနိသာသုတ်ဟုလည်း ရှိသေး၏ဤကား ရုပ်, ဤကား ရုပ်၏အကြောင်း, ဤကား ရုပ်၏ချုပ်ခြင်း-ဟုသိသူ ဤအတူ ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ယုံမှားမရှိ သိမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခြင်းဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူ၏၊ မသိမမြင်သူအား အာသဝေါ တရားတို့ကုန်၏ဟု ဟောတော်မမူဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူပြီးလျှင် (၁)ခယဉာဏ၊ (၂)ဝိမုတ္တိ၊ (၃)ဝိရာဂ၊ (၄)နိဗ္ဗိဒါ၊ (၅)ယထာဘူတဉာဏဒဿန၊ (၆)သမာဓိ၊ (၇)သုခ၊ (၈)ပဿဒ္ဓိ၊ (၉)ပီတိ၊ (၁၀)ပါမောဇ္ဇ (၁၁)သဒ္ဓါ၊ (၁၂)ဒုက္ခ၊ (၁၃)ဇာတိ၊ (၁၄)ဘဝ၊ (၁၅)ဥပါဒါန်၊ (၁၆)တဏှာ၊ (၁၇)ဝေဒနာ၊ (၁၈)ဖဿ၊ (၁၉)သဠာယတန၊ (၂၀)နာမရူပ၊ (၂၁)ဝိညာဏ၊ (၂၂)သင်္ခါရ၊ (၂၃)အဝိဇ္ဇာ-ဟူသော ရှေ့တရား၏ အကြောင်း “ဥပနိသ”ကား နောက်တရားဖြစ်၏ “ပဋိလောမအားဖြင့်၎င်း၊ (၁)အဝိဇ္ဇာ၊ (၂)သင်္ခါရ၊ (၃)ဝိညာဏ၊ (၄)နာမရူပ၊ (၅)သဠာယတန၊ (၆)ဖဿ၊ (၇)ဝေဒနာ၊ (ဂ)တဏှာ၊ (၉)ဥပါဒါန၊ (၁၀)ဘဝ၊ (၁၁)ဇာတိ၊ (၁၂)ဒုက္ခ၊ (၁၃)သဒ္ဓါ၊ (၁၄)ပါမောဇ္ဇ (၁၅)ပီတိ၊ (၁၆)ပဿဒ္ဓိ၊ (၁၇)သုခ၊ (၁၈)သမာဓိ၊ (၁၉)ယထာဘူတဉာဏဒဿန၊ (၂၀)နိဗ္ဗိဒါ၊ (၂၁)ဝိရာဂ၊ (၂၂)ဝိမုတ္တိ၊ (၂၃)ခယေဉာဏ-ဟု အနုလောမ “ဥပနိသ” ရှေ့တရားသည် နောက်တရား၏ ဥပနိသဖြစ်ပုံကို၎င်း တောင်ထိပ်၌မိုးရွာသော ဥပမာဖြင့် အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်၏ ဝိညာဏာဒိဝဋ္ဋပူရဏဖြစ်ပုံနှင့် သုတဝန္တ ကလျာဏပုထုဇဉ်၏ ပုထုဇဉ်ဘဝ ဝိမုတ္တိသာဂရကိုပြည့်စေ၍ တည်ပုံ, အထက်ပါဓမ္မတို့၏ အဖွင့်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်
သီလပျက်စီးသော ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်အား အဝိပ္ပဋိသာရအကြောင်း ပျက်စီး၏
အဝိပ္ပဋိသာရမရှိ အကြောင်းပျက်စီးသည်ရှိသော် ပါမောဇ္ဇ, ပီတိ, ပဿဒ္ဓိ, သုခ, သမ္မာသမာဓိ, ယထာဘူတဉာဏဒဿန, နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန-တို့တွင် ရှေးရှေးဓမ္မတို့မရှိခဲ့လျှင် နောက်နောက်ဓမ္မတို့၏ အကြောင်းပျက်စီးပုံကို သစ်ပင်ဥပမာဖြင့် ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အထက်သုတ်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အထက်သုတ်အတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်-ပုသိမ်  (အင်္ဂလိပ်: Technological University (Pathein)) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၊ အပင်နှစ်ဆယ်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
လက်ရှိကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဒေါက်တာကျော်သူရဖြစ်သည်
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်
အစိုးရ နည်းပညာ ကောလိပ်(ပုသိမ်)အား ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၊ အပင်နှစ်ဆယ်ကျေးရွာတွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး နည်းပညာ တက္ကသိုလ်(ပုသိမ်)အဖြစ်သို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ယခုလက်ရှိကျောင်းအုပ်ကြီး သည်ဒေါက်တာကျော်သူရဖြစ်သည်
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနအီလက်ထရွန်းနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနလျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာနစက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာနသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဌာန
ထန်တောစုရွာ၊ ထန်းတောစု
နကုရုကန် သည် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ နကုရုမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် တည်ရှိသည့်ကန်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၇၅၄ မီတာ (၅၇၅၅ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်
အကန်ကို နကုရုကန်အမျိုးသားပန်းခြံက ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ထားသည်
ကန်၏ ကမ်းခြေတွင် flamingos ငှက်များသည် အရေအတွက်များစွာရှိနေကြပြီး ၎င်းတို့သည် စွဲဆောင်မှုရှိကာ ကန်သည်ထင်ရှားသည်
၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ကန်ရေ၏ အမှတ်သည် ရုတ်တရက်ကျဆင်းသွားခဲ့ရသည်
သို့သော်လည်း အကြီးစား ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကန်ရေအမြင့်သည် တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် flamingos ငှက်များသည် ဘိုဂိုရိယာကန်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြသည်
National Geographic – "Mysterious Kenya Flamingo Die-Offs Tied to Toxins, Study Says" (November 2002)
ဇ (အသံထွက် ဇကွဲ)သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် အဋ္ဌမမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ မင်းဂံသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် မင်းဂံရွာတွင် တည်ရှိသည်
မင်းဂံရွာကို မင်းဂံရွာဟူ၍လည်းကောင်း မင်းကန်ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးထုံးနှစ်မျိုးလုံးကို သုံးပြီး ရေးလေ့ရှိသည်
ထို့ကြောင့် အထက(ခွဲ) မင်းဂံ နှင့် အထက (ခွဲ)မင်းကန်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်
မင်းဂံရွာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ရှိ ဘုတ်ရွာ၊ သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ဘိုင်ပင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ တောစုရွာ၊ ထုံးဖိုရွာနှင့် ပိန္နဲရိုးရွာ၊ တောင်ဘက်ရှိ ဆင်ပွတ်ကြီးရွာ၊ အနောက်ဘက်ရှိ ဇီးတောရွာ၊ အင်္ကျယ်ရွာနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောဟုလူသိများသော ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)တောင်ရွာနှင့်ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)မြောက်ရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ကန်ပြင်ရွာနှင့် ရုံးပင်ရွာများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများသည် မူလတန်းအဆင့်ကို ထိုရွာများရှိမူလတန်းကျောင်းများမှ အာင်မြင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အလယ်တန်းအဆင့်ကို အထက(ခွဲ)မင်းဂံတွင် ဆက်လက်သင်ယူကြသည်
ယက္ကန်းတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yetkantaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ယက္ကန်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇင်ဇင်ဇော်မြင့် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၅ ဦး၊ မ ၂၃၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၂၇ ဦး နေထိုင်သည်
အကယ်ရွာ၊ ဘုရားကုန်း
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စာ‌ရေးဆရာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သတင်းစာဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံ အတွက် မြန်မာသံအမတ်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားခဲ့‌သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်‌ပေသည်
ဦးတင့်‌ဆွေကို ရန်ကုန်မြို့ ၂၅ လမ်း(စာဆိုတန်း) ၌ အဖ စာ‌တော်ပြန်ဝန်‌ထောက် ဦးဖိုးဖြူ၊ အမိ ကဝိမျက်မှန် စာပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင် ‌ဒေါ်‌အေး‌မေတို့မှ ခရစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်‌နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
အဖဖြစ်သူ ဦးဖိုးဖြူ သည် ‌လောကုပ္ပတ္တိကျမ်း၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့‌သော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးလည်းဖြစ်၍ အမိဖြစ်သူ ‌ဒေါ်‌အေး‌မေ ကား စပယ်ပင်၊ ‌ရွှေပြည်စိုး၊ သုံးဘုံ၊ တနန်း‌ပျော် ရင်‌သွေး‌တော် အစရှိ‌သော ဝတ္ထုများကို‌ရေးသားခဲ့သူ ရာဇဝတ်ဝန်‌ထောက် ဦးလတ်၏ အစ်မ တဝမ်းကွဲဖြစ်သည်
‌မွေးချင်း ၇ ‌ယောက် ရှိသည့်အနက် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ဆဋ္ဌမ‌မြောက် သားဖြစ်သည်
စာသင်အရွယ်‌ရောက်‌သော်၊ ဦးတင့်‌ဆွေ သည် ရန်ကုန်မြို့ ဘီဂင်းဒတ် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတွင်စတင်၍ ပညာဆည်းပူးသည်
ထို‌နောက် အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းသို့ ‌ပြောင်းကာဆက်လက်၍ ပညာသင်ယူ‌နေစဉ် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမ‌ကျောင်းသားသပိတ် ဖြစ်‌ပေါ်လာ‌သောအခါ အစိုးရကျောင်းကို သပိတ်‌မှောက်၍ တည်‌ထောင်စဖြစ်‌သော ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မအမျိုးသား အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်
မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ၁၀ တန်း ‌အောင်မြင်‌သောအခါ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်‌ကျောင်း၌ ဆက်လက်၍ ပညာဆည်းပူးရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ထို‌နောက် မြို့မ အမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ဝင်‌ရောက်လုပ်ကိုင်ယင်း ဥပ‌ဒေပညာကို သင်ယူပြန်ရာ ဥပ‌ဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်၌ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျေးလက်‌တောရွာ ပြုပြင်ရေးပညာရပ်များကို ‌လေ့လာရန်အတွက် အစိုးရ ပညာ‌တော်သင် အဖြစ်ဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည် အိတ်ဇီတာ‌ကောလိပ်သို့ ‌ရွေးချယ်‌စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် အိတ်ဇီတာ‌ကောလိပ်မှ ဆရာဖြစ်ဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ၌ ပညာ‌တော်သင်အဖြစ် သင်ကြား‌နေစဉ်အတွင်း ဥ‌ရောပတိုက်နိုင်ငံများသို့လှည့်လည်ကာ ‌ဒေသန္တရ ဗဟုသုတများကို ‌လေ့လာဆည်းပူးခဲ့‌သေးသည်
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်‌ရောက်‌သောအခါ ဦးတင့်‌ဆွေသည် မန္တ‌လေးမြို့ အစိုးရဆရာဖြစ်သင် ‌နော်မန်‌ကျောင်းတွင် ‌ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ်‌ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်စတွင် ပြည်ထဲ‌ရေးနှင့် ကာကွယ်‌ရေးဌာန လက်‌အောက်၌ ဝါဒနှင့် သတင်းဖြန့်ချိ‌ရေး အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် တွင်ဥပ‌ဒေပြုအမတ်၊ ‌မြေပိုင်ရှင်ဦးဘဗြူနှင့် ဇနီး ‌ဒေါ်‌ဒေါ်သိန်း တို့၏သမီး နိုင်ငံ‌ကျော်စန္ဒယားချန်ပီယံ ဦး‌ကျော်၏အစ်မဖြစ်သူ ‌ဒေါ်ထားရီနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့ရာ သမီးတစ်‌ယောက်သာ ထွန်းကားခဲ့လေသည်
ဂျပန်‌ခေတ်တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် မန္တ‌လေးမြို့မှ ထုတ်‌ဝေသော တိုင်းချစ်သတင်းစာတွင် ‌ခေတ္တမျှ အယ်ဒီတာလုပ်ခဲ့ပြီး နောက် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် အတွင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သာသနာ‌ရေး၊ နိုင်ငံ‌တော်ကြီးပွား‌ရေး၊ ဝါဒဖြန့်ချိ‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် အတွင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ဒေါက်တာဗ‌မော်၊ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ သခင်မြတို့အမှူးပြု‌သောအဖွဲ့တွင် အတွင်း‌ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ ဂျပန်ပြည်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ‌ဖော်မိုးဆား၊ စင်္ကာပူတို့သို့ လိုက်ပါလှည့်လည်ခဲ့ဘူးသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်‌ဝေ‌သော ဘားမင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်
ထို့ပြင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ယူနက်စကို‌ကော်မရှင်၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအဖွဲ့တွင် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာ‌ရေးစုံစမ်း‌ရေး‌ကော်မတီ ဝင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာလူကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သတင်းစာ အကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြည်‌ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တာဝန်များကို ထမ်းရွက်ခဲ့‌သေးသည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်ကား ဦးတင့်‌ဆွေသည် သီဟိုဠ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရခဲ့‌ပေသည်
သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဝတ္တရား ရွက်‌ဆောင်‌နေစဉ် အတွင်း ဦးတင့်‌ဆွေသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၌ နယူး‌ယော့မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့‌သော ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအ‌ဝေးကြီးသို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်‌တော်အဖြစ် တက်‌ရောက်ခဲ့‌သေးသည်
သို့ရာတွင် ဦးတင့်‌ဆွေ ကျင်လည်ခဲ့‌သော ဘဝအမျိုးမျိုးတို့တွင် စာ‌ရေးဆရာဘဝကိုမူ တကဏ္ဍခွဲခြား ‌ဖော်ပြရပေလိမ့်မည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် စာ‌ရေးဆရာ ဦးတင့်‌ဆွေအဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သည့်တိုင်‌အောင် ထင်ရှားခဲ့‌သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံ စာ‌ရေးဆရာအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ‌ရွေး‌ကောက် တင်‌မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျောင်းသား ဘဝကပင် ကဝိမျက်မှန်မဂ္ဂဇင်း၌ ‘တာ‌တေ’၊ ‘ရွှေဘို‌မောင်လတ်တူ’ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္ထုတိုနှင့် ကဗျာ အ‌မြောက်အမြားကို ‌ရေးသားခဲ့‌ပေသည်
ဖခင်သည်လည်းကောင်း၊ ဦး‌လေးသည်လည်းကောင်း စာပြုပုဂ္ဂိုလ် စာဆို‌တော် အ‌ကျော်အ‌မော်များချည်း ဖြစ်ကြသဖြင့် ဦးတင့်‌ဆွေ၌ စာ‌ပေအ‌ရေးအသား ဗီဇအခံသည် ‌မွေးကတည်းက ပါလာဟန်တူသည်
‘ရွှေဘို ‌မောင်လတ်တူ’ ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်ဖြင့် ဦးတင့်‌ဆွေ ‌ရေးသားခဲ့သည့် ဝတ္ထုများအနက် ‘ရတီမှန်’ အမည်ရှိ‌သောဝတ္ထု ရှည်ကြီးကား အပြီးသို့မ‌ရောက်‌ချေ
‌ဆောင်းပါးများကိုကား ဦးတင့်‌ဆွေသည် နာမည်ရင်းဖြင့်ပင် ‌ရေးသား‌လေ့ရှိ၍ လူလားမြောက်သည့်အရွယ်ကပင် ရန်ကုန်‌ဂေဇက်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်း သတင်းစာများတွင် ‌ဆောင်းပါးများ ‌ရေးသားခဲ့ဘူးသည်
စစ်ပြီး ‌ခေတ်၌ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌သွေး‌သောက်၊ ရှုမဝ၊ ပ‌ဒေသာ၊ ‌ကြေးမုံ၊ ‌တော်ဝင်နှင့် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းများတွင် ‌ဒေသန္တရ၊ ရာဇဝင်၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ က‌လေးသူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများအား ‌စောင့်‌ရှောက်ကာကွယ်ရေးဆောင်းပါးများကို ‌ရေးသားခဲ့‌ပေသည်
ကွယ်လွန်သည်အထိ စုစု‌ပေါင်း စာအုပ် ၅ အုပ်ကို လည်း ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ရေးသားပြုစုခဲ့၏
ယင်းစာအုပ်များမှာ လန်ဒန်‌ဆောင်းပါး၊ ရင်‌သွေး၊ က‌လေး‌လောက ဒီမိုက‌ရေစီစိတ်ထား နှင့် တက်လူနှင့်တက်လမ်းတို့ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ဦးတင့်‌ဆွေ ကွယ်လွန်ပြီးသည့်‌နောက်မှ သူ‌ရေးသားခဲ့‌သော ‌ဆောင်းပါးအချို့ ကို ‘၂၄ နာရီ’ဟူ‌သော အမည်ဖြင့် ‌သွေး‌သောက်စာအုပ်တိုက်မှ ပုံနှိပ်ထုတ်‌ဝေခဲ့‌ပေသည်
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ဆောင်းပါးများကို ‌ရေးသား‌သောအခါ ‌ယောနိ‌သော မနသိကာရတည်းဟူ‌သော ‌ကောင်းစွာနှလုံးသွင်း ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို မိမိကိုယ်တိုင် သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်း သ‌ဘောတို့ကို ထည့်သွင်း‌ရေးသား‌လေ့ရှိ သည်
‌ယောနိ‌သော မနသိကာရမှာ ဦးတင့်‌ဆွေ၏ စာရိတ္တ အရင်းခံလည်းဖြစ်သည်
သူသည် ပကတိတည်ငြိမ်‌သောစိတ်နှင့် အစဉ်ပြုံး၍ ‌နေတတ်ခြင်း‌ကြောင့် လူချစ်လူခင်‌ပေါများ‌သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်‌ပေသည်
သူကိုယ်တိုင်ကလည်း ရပ်မှုရွာမှုအသင်း အဖွဲ့ကိစ္စများတွင်ပါဝင်ကာ ကူညီ‌ဆောင်ရွက်‌လေ့ရှိသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြား‌နေစဉ်အခါက တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂနှင့် သုစရိတယုဝ အသင်းများကို စတင်တည်‌ထောင်သူများ အနက်တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို‌ခေတ်က သုစရိတယုဝ အသင်းသည် ‌သေရည်‌သေရက် ‌ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ကို လှုံ့‌ဆော်အား‌ပေး‌သောအသင်း ဖြစ်သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်အစိုးရသည် ဦးတင့်‌ဆွေအား သီဟိုဠ်နိုင်ငံအတွက် သံအမတ်ခန့်အပ်‌လေသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်‌နေ့တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် သံအမတ်ဝတ္တရားကို ထမ်းရွက်‌နေစဉ် အတွင်း ကိုလံဘိုမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သူ၏ကြွင်းကျန်ရစ်‌သော ရုပ်ကလာပ်ကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ယူ‌ဆောင်လာကာ တခမ်းတနား သဂြိုဟ်ကြ‌လေသည်
ညက်လေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyetlayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ နမ့်နုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ထန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နတ် (ဗမာ: နတ်; MLCTS: nat; IPA: [naʔ]) များသည် ဘားမား (သို့မဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့်တွဲလျက် ဝိညာဉ်များကို ကိုးကွယ်မှုဖြစ်သည်
၎င်းတို့ကို၃၇မင်းနတ်များနှင့် ကျန်နတ်များအားလုံး (ဥပမာ- သစ်ပင်စောင့်နတ်၊ ရေစောင့်နတ်စသည်ဖြင့်) တို့အား ခွဲခြားထားသည်
အားလုံးသော ၃၇ မင်းနတ်များသည် လူသားများဖြစ်ကြပြီး ၊ ကြမ်းတမ်းသော သေဆုံးရခြင်းများ (အစိမ်းသေ,lit. "violent death" ) နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသူများဖြစ်သည်
၎င်းတို့သည် ဤသို့သော ဖြစ်ပျက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နတ်စိမ်းများ (green spirits) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်
သို့သော်လည်း မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာယုံကြည်သူတို့တွင် နတ်များကို နှစ်မျိုးနှစ်စားခွဲထားသည်
နတ်ဝိညာဉ်များကို အောက်တွင်ရှိသော နတ်များသို့မဟုတ် အောက်နတ်များ၊နာမည်ရှိသည်ဖြစ်စေ မရှိသည်ဖြစ်စေ နတ်ဟုခေါ် ဆိုကြသည်
နတ်ဘုံခြောက်ထပ်တွင်နေသည့် နတ်များကို အထက်နတ်များ သို့မဟုတ် နတ် ဒေဝါများဟုခေါ်ဆိုသည်
သူတော်စင်များနှင့် တူသည့်နတ်နှင့် အချို့နေရာဒေသတွင်သာ သိသည့်နတ်များအပါအဝင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့ အတွက် နတ်များကို အဆင့်သတ်မှတ်နိုင်သည်
နတ်ကိုးကွယ်မှုသည်မြို့များတွင်ကျေးလက်ဒေသထက်ကိုးကွယ်မှုနည်းပါးသည်
နတ်ကိုကိုးကွယ်မှုသည် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအတွင်းတွင် ပြုလုပ်ကြသည်ရှိသလို ဗမာလူနေမှု၏ ပင်မရေစီး ကြောင်းအတွင်းတွင်လည်းပြုလုပ်ကြသည်
သို့သော်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာဗမာများထဲတွင် နတ်ကိုးကွယ်မှုကို ခမ်းခမ်း နားနားပွဲပေးခြင်း နှင့် ဓလေ့ထုံးထမ်းအတိုင်းပြုလုပ်ခြင်း ပုံစံဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်သည်
ဗမာရွာတိုင်းတွင် ရွာစောင့်နတ် (village guardian)ကို ကိုးကွယ်သည့်နတ်စင်ရှိသည်
အုန်းသီး (နတ်အုန်း)ကိုအိမ်၏အရှေ့တောင်ဒေါင့်တိုင်(ဥရူတိုင်) တွင်ချိတ်ဆွဲထားပြီးခေါင်းပေါင်း(headdress)ပတ်၍ ရေမွှေးများဝိုင်းရံထားကာ ၊ မင်းမဟာဂီရိ (တောင်တော်သခင်)အား ပူဇော်ပသထားသည်
အိမ်တွင်းနတ် (အိမ်၏အတွင်းတွင်ရှိ)သို့မဟုတ် အိမ်စောင့် (house guardian) နတ်ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်
လူတစ်ဦးသည် ၃၇ မင်းနတ်များထဲမှ တစ်ပါး သို့မဟုတ် အချို့တွင် နှစ်ပါးကို မိဆိုင်ဖ ဆိုင် (အမေဘက်-အဖေဘက်)နတ်များအဖြစ် အမွေဆက်ခံနိုင်သည်
မိဘနှစ်ပါး သို့မဟုတ်တစ်ဦး၏မူလမျိုးရိုးဆင်းသက် လာသည့်နေရာပေါ်မူတည်၍ မိဆိုင်ဖဆိုင်နတ်ကိုကိုးကွယ်ကြသည်
လူတစ်ဦးတစ်ယောက်စီတွင်လည်း ကိုယ်စောင့်နတ်ဟုခေါ်သည့် ကိုယ်ကိုစောင့်ရှောက်ပေးသည့် ဝိညာဉ်ရှိသည်
ဗမာပညာရှိ အသိုင်းအဝိုင်းထဲတွင် ဗမာဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဗမာ့ဝိညာဉ်ကိုးကွယ်မှုတို့သည် ခွဲခြားထားသည့်အထင်ကရနှစ်ရပ် သို့မဟုတ်အထင်ကရတစ်ရပ်ထဲမှကွဲလွဲနေသည် ရှု့ထောင့်နှစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်သော အချက်များအပေါ် သဘောထားမတူညီကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်
ဗမာလူမျိုးအများစု ကိုယ်တိုင်ပြောဆိုကြသည်မှာ နတ်ကိုးကွယ်ခြင်းသည် အယူသီးမှုတစ်ခုမျှသာဖြစ်ပြီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းထဲတွင် ၎င်း၏ကဏ္ဍကို ချကစားသည့် သဘောသာဖြစ်သည်
တရားဝင် ၃၇ မင်းနတ်များ၏ အဖွဲ့အစည်းကို ပုဂံဘုရင်အနော်ရထာ (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) ထူထောင်ပေးခဲ့သည်မှစပြီး နောက်ပိုင်းအဟြေင်း အလဲများရှိသော်လည်း၊ ဤကိစ္စကိုထောက်ပြဟြေဆိုကြသည်မှာ ဗမာမှုပြုခြင်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုရမည်ဖြစ်သည်
အနော်ရထာဘုရင်မှ တစ်နိုင်ငံလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပထမဗမာနိုင်ငံတော်ဟု တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၃၇ မင်းနတ်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် ဗမာ့အမြင့်ဆုံးအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်
နတ်ကိုးကွယ်မှုသည်ဗမာနိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာရောက်ရှိလာသည်ထက်စောသည်
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒရောက်ရှိလာသည်နှင့် နတ်များသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒတို့နှင့် ကြိုးစားပေါင်းစည်းပြီးဗုဒ္ဓကိုအကြီး မြတ်ဆုံးနတ်ဖြစ်သည်ဟု စဉ်းစားသုံးသပ်၍ နတ်များကိုလည်း ဗုဒ္ဓဖွားတော်မူ စဉ်က ဝန်းရံစောင့်ကြပ်ပေးသူများဟု သတ်မှတ်သည်
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် တွဲလျက်ဒေသခံဘာသာများပေါ်ပေါက် လာခြင်း သည် သီးသန့်လည်းမဟုတ် ၊ တစ်ခုလည်းမဟုတ်ဘဲ နေရာဒေသတိုင်းတွင် တစ်ပြိုင်တည်းဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်
သကျ မုနိ(သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ) ဗုဒ္ဓသည် အိန္ဒိယ၏ဒေသခံ ဟိန္ဒူဘာသာကို သူ၏သင်ကြား မှုနှင့်လေ့ကျင့်မှုတို့တွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အသိအမှတ်ပြုပါဝင်စေခြင်းဖြင့် တပည့်သာဝကများကိုပိုမိုပြည့်စုံနားလည်စေခြင်း ဖြစ်စေသည်
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် မြန်မာဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည် ဂျပန်ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့်ဆင်တူသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာသူတော်စင် နီချီရန် (Nichiren)သည် ဒေသခံကိုးကွယ်မှုများကို သူ၏ဗုဒ္ဓဘာသာသင်ကြားမှုနှင့် လေ့ကျင့်မှုတို့တွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ထည့်သွင်းထားသည်
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒတွင် အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းနေမှုများနှင့် သဏ္ဍန်တူညီနေမှုများကို ဒေသ ခံကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတို့တွင် မှတ်သားတွေ့ရှိရသည်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာဖြစ်သည်
ဆင်တူနေမှုများမှာ “အထက်” နှင့် “အောက်”ဘုံများနှင့် ယင်းတို့တွင် ပါဝင်သော လူ၊ နတ်၊ တစ္ဆေသူရဲနှင့် ဗုဒ္ဓတို့ဖြစ်သည်
အမှန်စင်စစ်တွင် “ဗုဒ္ဓအယူ ဝါဒသန့်သန့်”ကို မတွေ့ရတော့ပဲ၊ မလွှဲသာ မရှောင်သာ ဒေသစရိုက်လက္ခဏာများ ပါဝင်သင်ကြားထားသည့် ဗုဒ္ဓအယူ ဝါဒပုံစံများအဖြစ်သာ တွေ့ရသည်
ပုဂံဘုရင် အနော်ရထာ (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) သည် နတ်ကိုးကွယ်မှုကို အတင်းအကြပ်ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်း မအောင် မြင်သည့်နောက် ၃၇ မင်းနတ်များ၏ တရားဝင်နတ်နန်းကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်
အနော်ရထာသည် နတ်များကို ရွှေစည်းခုံ ဘုရားသို့ ယူဆောင်လာခြင်းဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဘုရားသို့ ဝင်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်ရန် နည်းပရိယာယ်သုံးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ နတ်နန်းတွင် သိကြားမင်းကို ထိပ်ဆုံးမှ မင်းမဟာဂီရိနတ်များ၏ အထက်တွင် ထားရှိခြင်းဖြင့်၊ နောက်ဆုံးတွင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်
၃၇ မင်းနတ်များအနက် နတ်ခုနှစ်ပါးသာလျှင် အနော်ရထာအုပ်စိုးစဉ်ကာလနှင့် တိုက်ရိုက် ပတ်သက်သည်
တရားဝင်နတ်နန်းသည် ဗမာရာဇဝင်ထဲရှိ တော်ဝင်အိမ်ရာများနှင့် မတူတမူထူးခြားပေါ်လွင်အောင် တည် ဆောက်ထားသည်
သို့သော် နတ်များတွင် ယိုးဒယားနတ် (ယွန်းဘုရင်)နှင့် ရှမ်းနတ် (မောင်ဖိုးတူ) အဆက်များပါဝင်ပြီး ၊ ၎င်းတို့ကို ပုံဖော်ထားရာတွင် ဗမာမင်းညီမင်းသားဝတ်စုံများ အသုံးပြုထား သည်
သင့်လျော်သလို စဉ်ထားသည့်နတ်များ၏ စာရင်းမှာ –၁. သိကြားမင်း၊ နတ်များ၏ ဘုရင်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဒေဝစက္ကရ နှင့် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရား အင်ဒရာ တို့နှင့် တန်းတူသဘောထားသည်
သိကြားမင်းကို ရံဖန်ရံခါပုံဖော်ရာတွင် ခေါင်းသုံးလုံးနှင့် ဆင်ဖြူတော်ပေါ်တွင် ရပ်တော်မူလျက် ၊ လက်တစ်ဘက်မှ ခရုကမာခွံကိုင်ပြီး၊ အခြားတစ်ဘက်မှ နွားမြီးယပ်လှဲကိုင်ထား သည့် ပုံဖြစ်သည်
၂. မင်းမဟာဂီရိ၊ ဦးတင့်တယ်သည် နာမည်ကြီး ပန်းပဲဆရာတစ်ဦး၏ သားဖြစ်သည်
သူ၏အမည်နာမသည် မောင်တင့်တယ် (ငတင့်တယ်) သို့မဟုတ် ရုပ်ရည်ချောမောသူဖြစ်သည်
သူသည် အလွန်ခွန်အားဗလနှင့်ပြည့်စုံပြီး၊ ဆင်စွယ်ကို ချိုးနိုင်သည်
တကောင်းဘုရင်သည် သူ၏ထီးနန်းကို တစ်ချိန်ချိန်တွင် လုယူမည်ဟု စိုးရိမ်နေသည့် အတွက်ကြောင့်၊ မောင်တ့င်တယ်သည် ရွာတစ်ရွာတွင် ပုန်းအောင်းနေရသည်
ပရိယာယ်သုံးသည့်အနေဖြင့်၊ ဘုရင်သည် မောင်တင့်တယ်၏ ညီမ၊ စောမယ်ရ ၊ မြတ်လှသို့မဟုတ် ရွှေမျက်နှာ ဟုလည်း ခေါ်သည်ကို လက်ဆက်ပြီး မိဖုရားတစ်ပါးအဖြစ် တင်မြှောက်သည်
ဘုရင်သည် စောမယ်ရကို သူ၏ အစ်ကို ပုန်းအောင်းနေရာမှ ထွက်လာခိုင်းရန်နှင့် ရာထူးကြီးကြီးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသွေးဆောင်ခဲ့သည်
သို့သော် လည်း မောင်တင့်တယ် ပုန်းအောင်းနေရာမှ ထွက်လာသောအခါ ၊ ဘုရင်သည်သူ့ကိုဖမ်းဆီးပြီး ၊ စကားဝါပင် (စကားဝါပင်)တွင် ကြိုးချည် ၍အရှင်လတ်လတ်မီးရှို့သတ်ပစ်ခဲ့သည်
ညီမဖြစ်သူ(အောက်တွင်ကြည့်ပါ)သည်လည်း ၊ အစ်ကိုဖြစ်သူနှင့်အတူသေဆုံးခဲ့ပြီး ၊မောင်နှစ်မ နှစ်ဦးစလုံးသည် ထိုစကားဝါပင်တွင်ပင် နတ်များဖြစ်၍နေကြသည်
အခါ အားလျော်စွာ အပင်နားသို့ကပ်လာ သည့်သူများကို စားသောက်ပစ်သည်
တကောင်းဘုရင်သည် စကားဝါပင်ကိုခုတ်၍ ၊ ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ မျှောလိုက်သည်
သစ်ပင်သည် သေလည်ကြောင်မင်း အုပ်စိုးစဉ် (၃၄၄ - ၃၈၇) ပုဂံမင်းနေပြည်တော်သို့ ဆိုက်ကပ်လာပြီး၊ ဘုရင်၏အိပ်မက်တွင် နတ်မောင်နှမကိုယ်ထင်ပြပြီး ၎င်းတို့၏ ကံမကောင်းအကြောင်းမလှခဲ့ပုံများကို ဘုရင့်အားပြောကြားသည်
၎င်းတို့မောင်နှမအား နေရာတစ်နေရာပေးမည် ဆိုပါက မြို့ကိုကာကွယ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကမ်းလှမ်းသည်
ဘုရင်သေလည်ကြောင်မင်းသည် စကားဝါပင်သစ်တုံးကြီးကို ပုပ္ပားတောင်ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပြီး ၊ နှစ်ပိုင်းခွဲ(နတ်တစ်ပါးစီအတွက်တစ်ခုစီ)၍ လူရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်များ ထွင်းထုသည်
ထိုအခါမှစပြီး ၊ မောင်တင့်တယ်ကို တောင်တောသခင်ဟုသိရှိလာကြသည်
မောင်နှမနှစ်ဦးကို ပုဂံပြည်မှ သရပါတံခါး ၏ ဘေးတစ်ဘက်တစ်ချက် ၊ ညာဘက်တွင် မောင်တင့်တယ်နှင့် ဘယ်ဘက်တွင် ရွှေမျက်နှာ တို့ကို ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံ၍တည်ထားကြသည်
နှောင်းပိုင်းဘုရင်တို့တွင် နတ်နှစ်ပါး၏ ရွှေခေါင်းပုံများ ရှိကြပြီး ၊ ထိုရွှေခေါင်းပုံများကို ပုပ္ပါးတောင်၏ တိုင်ထိပ်များတွင် တပ်ဆင်ထားကြသည်
(၁၈၁၂ ခုနှစ်မှ ရွှေခေါင်းပုံ တစ်ခုသည် တောင်ပေါ်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိကိုးကွယ်ကြသည်
၃. နှမတော်ကြီး သို့မဟုတ် ဘုရင်၏အစ်မ၊ သူမ၏အမည်မှာ စောမယ်ရ၊ မောင်တင့်တယ်၏ အစ်မဖြစ်သည်
တကောင်း ဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်ခဲ့သည်
သူမ၏ မောင်ဖြစ်သူအရှင်လတ်လတ်မီးရှို့ခံရသည်ကို မြင်တွေ့ရသောအခါ၊ သူမကိုယ်တိုင် မီးထဲသို့ ခုန်ဆင်းသွားသည်
သို့သော် ဦးခေါင်းပိုင်းကိုသာ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်
မီးလောင်သည့် ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးပြီး၊ နတ်ဖြစ်သွားသည်
သူမ၏ ရုပ်ပြပုံသည် ဆင်အမဲပေါ်တွင် ရပ်လျက်အနေအထား ဖြင့်၊ ညာလက်ကို ရင်ဘတ်ပေါ်တင်၍ လက်မနှင့် လက်ညှိုးကြားတွင် ဇီးသီးကိုင်ထားပြီး၊ ဘယ်လက်ကို ဘေးဘက်တွင် ချထားသည်
၄. ရွှေနဘေသည် မင်းတုံးရွာ မှ အလွန်ချောသော အမျိုးသမီးဖြစ်ပြီး ၊ နဂါး နှင့် ထိမ်းမြား လက်ထပ်သည်
နောင်တွင် သူမ၏ခင်ပွန်းမှ သူမကိုစွန့်ပစ်ခဲ့သည့်အတွက် ၊ နှလုံးကွဲ၍သေဆုံးခဲ့သည်
အခြားသော ပြောဆိုမှု တွင် သူမသည် မောင်တင့်တယ်၏ဇနီး အစစ်အမှန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
သူမ၏ရုပ်ပြပုံတွင် မတ်တပ်ရပ်အနေ ထားဖြင့် ၊ နဂါးခေါင်းဆောင်းထားပြီး ၊ ညာလက်ကို ရင်ဘတ်ပေါ်တင်၍ ၊ ဘယ်လက်ကိုဘေးသို့ ချထားသည်
၅. သုံးပန်လှ (သုံးမျိုးသုံး ဖလှယ်လှသူ)သည် တဂွန်းဝန် ဟုခေါ်သည့် မွန်ရွာတစ်ရွာ ဇာတိမှ ဖြစ်သည်
သူမသည် (ကောက်နှုတ်ချက်) “တစ်နေ့တည်းတွင် သုံးမျိုးလှသူ” ဖြစ်သည်
သူမကိုပြည်ဘုရင် ဒွတ္တ ဘောင်သို့ ဆက်သခဲ့သည်
သို့သော်မိဖုရားသည် သူမ၏အလှအပကိုမနာလိုသည့်အတွက် ၊ သူမသည်ရုပ်အလွန် ဆိုးကြောင်း၊ ဝလွန်း၍ မြို့အဝင်တံခါးနှင့်ပင် မဆန့်ကြောင်း မင်းကြီးအားမတော်မတရား လျှောက်ထားခဲ့သည်
ထိုအရာများကို ကြားပြီးသည်နှင့် ဘုရင်သည်ထိမ်းမြားရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၊ သုံးပန်လှသည် စိတ်နှလုံးထိခိုက်ပြီး သေဆုံးသွား ခဲ့သည်
အခြားဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်အနေဖြင့် ပြောဆိုချက်တွင် သူမသည် မောင်တင့်တယ်၏ညီမဖြစ်ပြီး ၊ ဥဿလပြည်၏ ဘုရင်သမိန်ထောရာမနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့ပြီး ၊ သမီးတော်ရှင်မိနဲ ကို ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး ၊ ရုတ်တရက်ဖျားနာ သေဆုံးသွားသည်
သူမ၏ရုပ်ပြပုံသည် ဆင်ကုန်းနှီးပေါ်ရှိ ကုန်းညွတ်နေသည့် ဘီလူးပေါ်တွင်ရပ်လျက်ရှိပြီး ၊ ခေါင်းတွင်ပိုးပုဝါစ ချည်ထား၍ ညာဘက်လက်ကို ရင်ဘတ်နှင့် ဘယ်ဘက်လက်ကို ဘေးသို့ချထားသည်
၆. တောင်ငူမင်းခေါင် သည် တောင်ငူဘုရင်ခံ အငယ်စားဖြစ်ပြီး ၊ နန်းတွင်းအမှုထမ်း မင်းရဲသိင်္ခသူ၏ သားဖြစ်သည်
ဖျားနာပြီးသေဆုံးသည်
သူ၏ရုပ်ပြပုံသည် မင်းဝတ်စုံကိုဝတ်ဆင်ပြီး ၊ ရိုးရိုးခုံပေါ်တွင် ခြေထောက်ချိတ်ထိုင်နေ၍ ညာလက်သည် ယပ်တောင်ကိုင်ထားကာ ၊ ဘယ်လက်ကို ဒူးပေါ်တင်ထားသည်
၇. မင်းတရား ဟုခေါ်သည့် အင်းဝ ဘုရင်သည် ၊ တောလည်ထွက်ရင်း နတ်မိမယ်တစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး ၊ ထိုနတ်မိမယ်ပျောက် သွားသည့်အခါ အရူးအမူးဖြစ်၍ကျန်ခဲ့သည်
ထိုသို့အရူးအမူးဖြစ်နေချိန်တွင် သူ၏နောက်လိုက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ငနောက် မှ သူ့အားသတ်ပစ်လိုက်သည်
သူ၏ရုပ်ပြပုံသည် ဘုရင်ဝတ်စုံနှင့် ပလ္လင်ပေါ်တွင် ထိုင်နေလျက် ၊ ညာလက်မှ ယပ်တောင်ကိုင်ထားပြီး ၊ ဘယ်လက်ကိုဒူးပေါ်တင်ထားသည်
၈. သံတော်ခံ ၊ တောင်ငူဘုရင်မင်းခေါင်၏ ဆက်သားဖြစ်ပြီး၊ သူ၏အမည်ရင်းမှာ ရဲသီဟဖြစ်သည်
တောထဲသို့ ပန်းခူးထွက်ရင်း၊ ငှက်ဖျားမိ၍ သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ကြာပန်းခုံပေါ်တွင် ထိုင်လျက်၊ ညာလက်မှာ ယပ်တောင်၊ ဘယ်လက်ကို ဒူးပေါ်တွင် ထားသည်
၉. ရွှေနော်ရထာ၊ အင်းဝဘုရင်ဒုတိယမင်းခေါင်၏ မြေးတော်ဖြစ်သည် (၁၄၈၁ - ၁၅၀၂)
သူ၏ကျေးကျွန်တစ်ဦးမှ ဘုရင်ကို လုပ်ကြံရန် ကြိုးပမ်းသည်
သို့သော် ဖမ်းမိပြီး၊ အသတ်ခံရသည်
သူသည်လည်း လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင်သောကြောင့် ၊ တစ်ပါ တည်းကွပ်မျက်ခြင်းခံရသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ရိုးရိုးသလွန်ပေါ်တွင် ဒူးတစ်ဘက်ကို ထောင်လျက်ထိုင်နေပြီး၊ လက် တစ်ဘက်သည် ကျည်းသားဘောလုံး ကို ကိုင်၍ ၊ ကျန်လက်တစ်ဘက်တွင် ကျည်းသားရိုက်တံ ကိုကိုင်ထားသည်
၁၀. အောင်စွာမကြီး၊ ဗိုလ်အောင်စွာဟုလည်း ခေါ်သည်
သူသည် (၁၁၇၃ - ၁၂၁၀) ပုဂံနရပတိစည်သူမင်းထံတွင် တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဘုရင်၏ကတိစကားဖြစ်သော အခြွေအရံအမျိုးသမီးများထဲမှ တစ်ဦးကို ဗိုလ်အောင်စွာသို့ ဆုလာဒ်အဖြစ် ပေးသနားမည်ဆိုသည့်အတိုင်း ကတိမတည်သောကြောင့် ၊ ဘုရင်ကို မလေးမခန့်လုပ်ပြမိ၍ ဘုရင်မှ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံရသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ သလွန်ပေါ်တွင်ထိုင်လျက်၊ စောင်းတီးနေပြီး၊ ခေါင်းဆောင်းနှင့်စလွယ် ဝတ်ဆင်ထားသည်
၁၁. ငါးစီးရှင် (ဆင်ငါးကောင်၏ သခင်)၊ ကျော်စွာဟုလည်း ခေါ်သည်
ဖခင်ဘုရင်သီဟသူသေဆုံးပြီးနောက်၊ ပင်းယ ဘုရင် (၁၃၄၃ - ၁၃၅၀) ဖြစ်လာသည်
ဆင်ဖြူငါးကောင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ နန်းသက် ရှစ်နှစ်အကြာတွင် ဖျား နာ၍ သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ဆင်ခေါင်းငါးခုပါသည့် ဆင်၏အပေါ်ရှိ ကြာပွင့်ပေါ်တွင် ထိုင်နေပြီး၊ တော်ဝင်ထီးဖြူ လေးလက်ဆောင်းထားပေးသည်
[8]၁၂. အောင်ပင်လယ်ဆင်ဖြူရှင် (အောင်ပင်လယ် ဆင်ဖြူ၏သခင်)သည် ဒုတိယ သီဟသူဘုရင် (၁၄၂၂ - ၁၄၂၆) ဖြစ်ပြီး၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင် (၁၄၀၁ - ၁၄၂၂) ၏ သားတော်ဖြစ်သည်
ဒုတိယသီဟသူဘုရင်သည် သူ၏ရန်သူဖြစ်သော အုန်းဘောင်စော်ဘွားပစ်လိုက်သည့်မျှားထိ၍ အောင်ပင်လယ်အရပ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်
သူ၏ရုပ်ပြပုံမှာ ဆင်ပေါ်ရှိ သလွန်ပေါ်တွင် မင်းဝတ်မင်းစားအပြည့်ဖြင့် ခြေချိတ်ထိုင်နေပြီး၊ ဆင်ဦးစီးတစ်ယောက် ရှေ့၌ဝပ်တွား နေပြီး၊ မြင်းပေါ်မှ နောက်တစ်ဦးမှာ ဓားဝင့်နေသည်
၁၃. တောင်မကြီး ၁၄. မောင်မင်းရှင်၊ နွယ်ကြိုးစီးသူသည် ပုဂံဘုရင် အလောင်းစည်သူ (၁၁၁၂ - ၁၁၆၇) ၏ မြေး၊ နန်းချခံရသည့် မင်းရှင်စော၏ သားတော်ဖြစ်သည်
ငယ်ရွယ်စဉ် ရှင်သာမဏေဘဝတွင် နွယ်ကြိုးစီးစဉ်၊ နွယ်ကြိုးပေါ်မှကျ၍ သေဆုံးသည်
၁၅. ရှင်တော်သည် အင်းဝခေတ်မှ ရဟန်းပျိုတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ၊ မြွေပေါက်၍ သေဆုံးသည်
သူ၏ရုပ်ပြပုံမှာ သင်္ဃန်း အဝါရောင်ဝတ်နှင့် ခေါင်းဆောင်းထားပြီး ခုံပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်လျက်၊ ညာလက်တွင် ယပ်တောင်ကိုင်ထားပြီး ဘယ်လက်တွင် စိပ်ပုတီး ကိုင်ထားသည်
၁၆. ညောင်ကြင်ဥ၊ ပုဂံတွင် အဖမ်းခံရထားသည့် သထုံဘုရင်မနူဟာမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်
ဘုရင် အနော်ရထာ လက်ထက်တွင် အနာကြီးရောဂါဖြင့် သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ခုံတွင်မတ်တပ်ရပ်လျက် ဘယ်လက်ကို မြှောက်ထားပြီး၊ ညာလက်တွင် တောင်ဝှေးကိုင်ထားသည်
၁၇. တပင်ရွှေထီး၊ တောင်ငူဘုရင် (၁၅၁၂ - ၁၅၅၀) သည်အရက်သောက်စား ပြီး၊ အမှုထမ်းတစ်ဦး၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသည်
ရုပ်ပြပုံတွင် သလွန်ပေါ်၌ မင်းဝတ်တန်ဆာအပြည့်ဖြင့် ခြေချိတ်ထိုင်နေပြီး၊ ဘယ်လက်တွင် ဓားကိုင်ထား၍ ညာလက်ကို ဒူးပေါ်တင်ထားသည်
၁၈. မင်းရဲအောင်ဒင်၊ မင်းသမီးရွှေဆင်းတု၏ ကြင်ယာတော် ဖြစ်ပြီး၊ ရွှေဆင်းတုမှာ ရှမ်းပြည် မိုးနဲ စော်ဘွား၏ သမီးတော်ဖြစ်သော မိဖုရားနှင့် အင်းဝဘုရင်သာလွန်တို့၏ သမီးတော် ဖစ်သည်
သူသည် ဘိန်းအလွန်အကျွံရှုခြင်းကြောင့် သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ခေါင်းပေါင်းစဖြင့် ခုံပေါ်တွင် ထိုင်နေပြီး၊ စောင်းကို ပိုက်ထားသည်
၁၉. ရွှေစစ်ပင်၂၀. မယ်တော်ရွှေစံကား၊ ရွှေစစ်ပင်၏ မိခင်ဖြစ်ပြီး၊ သူမ သား၏ဝမ်းနည်းကြေကွဲစရာ ကံတရားများကြောင့် နှလုံး ကြေကွဲသေဆုံးရသည်
ရုပ်ပြပုံတွင် ခုံပေါ်၌ထိုင်လျက် ညာလက်သည် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင်ထားရှိပြီး၊ ဘယ်လက်ကို ပေါင်ပေါ်တင်ထားသည်
၂၁. မောင်ဘိုးတူ ၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်အုပ်စိုးစဉ်ကာလတွင် လဖက်ကုန်သည်ဖြစ်သည်
လဖက်ကိစ္စဖြင့် ၊ ရှမ်းပြည်သို့သွားစဉ်၊ လမ်းတွင်ကျားကိုက်ခံရပြီး၊ သေဆုံးသည်
သူ၏ရုပ်ပြပုံမှာ ကျားပေါ် တွင် ထိုင်နေပြီး၊ ညာလက်တွင် တုတ်ချောင်းကိုင်၍ ဘယ်လက်ကို ပေါင်ပေါ်တင်ထားသည်
၂၂. ယွန်းဘုရင် (ယွန်းနိုင်ငံမှဘုရင်)သည် မယ်ကုတီ ဖြစ်သည်
အဖမ်းခံထားရသော ဇင်းမယ်ဘုရင် ဖြစ်ပြီး၊ ဟံသာဝတီ(၁၅၅၁ - ၁၅၈၁)ဘုရင်- ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် ဖျားနာပြီး သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ဒူးတစ်ဘက်ထောင်၍ ထိုင်နေပြီး၊ ဓားအိမ်စွပ်ထားသည့် ဓားကို ညာလက်ဖြင့် ကိုင်၍ ပခုံးပေါ်တင်ထားသည်
ဘယ်လက်သည် ဘယ်ဒူးခေါင်း ပေါ်တင်ထားသည်
၂၃. မောင်မင်းဖြူ၂၄. မန္တလေးဘိုးတော် (မန္တလေး၏ အဘိုးသခင်) ၊ ဟိန္ဒူဗြဟ္မာဏ တစ်ဦး၏ သားဖြစ်သည်
တာဝန်မှ ပေါ့လျော့ခဲ့ကြသည့် ရွှေဖျဉ်းနောင်တော်နှင့် ရွှေဖျဉ်းညီတော်နှစ်ပါးအပေါ် သင့်တင့်စွာ ကြီးကြပ်မှုမရှိခဲ့သည့် အတွက် အသတ်ခံရသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ပခုံးပေါ်ဓားတင်၍ ခုံပေါ်တွင် ရပ်နေပြီး၊ လက်တစ်ဘက်ကို မြှောက်၍၊ လက်ညှိုး ညွှန်ထားသည်
၂၅. ရွှေဖျဉ်းနောင်တော် (ဖျဉ်းကြီးမင်း) ၊ ရွှေဖျဉ်းကြီး သို့မဟုတ်မင်းကြီးဟုလည်း ခေါ်သည်
၂၆. ရွှေဖျဉ်းညီတော် (ဖျဉ်းငယ်) ရွှေဖျဉ်းလေး သို့မဟုတ် မင်းလေးဟု လည်းခေါ်သည်
အများ သိကြသည်မှာ ရွှေဖျဉ်းညီနောင် (ညီအစ်ကို)သို့မဟုတ် တောင်ပြုံးမင်းညီနောင်ဖြစ်သည်
၎င်းတို့သည် ပုဂံဘုရင် အနော်ရထာအုပ်စိုးစဉ်ကာလမှ နန်းတွင်း ဆက်သား ဗျတ္တ နှင့် ပုပ္ပါးတောင်မှ ပန်းစားဘီလူးမ မယ်ဝဏ္ဏတို့၏ သားများဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့သည် ဘုရင်အနော်ရထာတည်သော တောင်ပြုံးဘုရားတွင် အုတ်တစ်ချပ်စီ ထည့်ရမည့်တာဝန်ကို လစ်ဟာခဲ့ခြင်းအပြစ်ကြောင့် အသတ်ခံရသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ တစ်ဦးသည်လဲလျောင်းနေပြီး၊ နောက်တစ်ဦးမှာ ပခုံးပေါ်ဓားထမ်းလျက် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ အထင်ကြီးသည့်ပုံဖြစ်သည်
ဗျတ္တ အသတ်ခံရပြီးသည့် နောက်၊ မယ်ဝဏ္ဏသည် လည်းနှလုံးကြေကွဲသေဆုံးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သားနှစ်ယောက်ကို ဘုရင်၏ အမိန့်ဖြင့် အဝေးသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်
မယ်ဝဏ္ဏသည် လည်းနတ်ဖြစ်လာပြီး၊ ပုပ္ပါးမယ်တော် (ပုပ္ပါး၏ အမေ)အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်
၂၇. မင်းသားမောင်ရှင်၂၈. ထီးဖြူဆောင်း (ထီးဖြူသခင်)သည် ကြောင်းဖြူဘုရင်ဖြစ်သည်
အနော်ရထာ၏ ဖခင်ဖြစ်သည်
သူ၏မွေးစား သားများက သူ့အားနန်းချပြီး၊ အတင်းအကြပ်ဘုန်းကြီးဝတ်စေပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သေဆုံးသွားသည်
၂၉. ထီးဖြူဆောင်းမယ်တော် (ထီးဖြူဆောင်း၏ တော်ဝင်အမေ)၊ အနော်ရထာဘုရင်၏ အဖွားဖြစ်ပြီး၊ ဖျားနာ၍ သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ဆံပင်ကိုထုံးပြီး၊ တွဲလွဲကျနေလျက် ဒူးတုပ်ထိုင်ကာ၊ လက်ကို ပေါင်ပေါ်တင်ထား သည်
၃၀. ဘုရင်မရှင်မင်းခေါင်၃၁. မင်းစည်သူ သို့မဟုတ် အလောင်းစည်သူ ၊ ပုဂံဘုရင် (၁၁၁၂ - ၁၁၆၇) ဘုရင်အနော်ရထာ၏ မြေးဖြစ်ပြီး၊ ဘုရင်အဖြစ် အရိုက်အရာဆက်ခံသူဖြစ်သည်
သားဖြစ်သူ နရသူ(၁၁၆၇ - ၁၁၇၀) မှ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ထီးနန်းကို သိမ်းယူသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ နန်းတွင်းအဝတ်အစားဖြင့် ထိုင်လျက်၊ ဒူးတစ်ဘက်ကို ထောင်ထားပြီး ခြေတစ်ဘက်ကို ချထားသည်
၃၂. မင်းကျော်စွာ၊ ဦးမင်းကျော်အဖြစ်လည်း သိထားကြသည်
သူသည် ပြည်နယ်စားနှင့် ခွန်နီဒေဝီ တို့၏သားဖြစ်သည်
သူသည် အရက်သမား၊ ကြက်တိုက်သူနှင့် မြင်းစီးကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်
သူနှိပ်စက်ညှင်းပန်းခဲ့သော သစ္ဆေသူရဲများ သတ်၍သေရသည်
၃၃. မြောက်ဘက်ရှင်မ (မြောက်အရပ်သခင်မ)သည် ဘုရင်တပင်ရွှေထီး၏ နို့ထိန်းမိန်းမဖြစ်သည်
မြောက်ကဒူး ဇာတိဖြစ်သည်
မီးဖွားစဉ် သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ဒူးထောက်လျက်၊ ညာလက်သည် သူမ၏ရင်သားနှင့် ဘယ်လက်မှာ ဒူးခေါင်းကို ကိုင်ထားသည်
၃၄. အနောက်မိဖုရား သည် အင်းဝဘုရင် ပထမမင်းခေါင်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်
ရှမ်းအကြီးအကဲ သိုငန်ဘွား ၏ သမီးဖြစ်ပြီး၊ မင်းရဲကျော်စွာ၏ မိခင်ဖြစ်သည်
မင်းကျော်စွာ (ဦးမင်းကျော်) ဝါခင်းထဲတွင် အလွန်မြန်သည့် မြင်းထီးကြီးစီးသည်ကို မြင်၍ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ပြီး နှလုံးရပ် သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ခေါင်းပေါင်းနှင့် ကြာပွင့်ပေါ်ထိုင်ပြီး၊ ကလေးချီထိန်းထားသည့် ပုံဖြစ်သည်
[8]၃၅. ရှင်ကုန်း (ခါးကုန်းသခင်မ)သည် သီဟသူဘုရင်၏ ကိုယ်လုပ်တော်မဖြစ်သည်
စစ်ပွဲသို့ ဘုရင်နှင့်အတူ လိုက် ပါပြီး၊ နေပြည်တော်သို့ အပြန်လမ်းတွင် သေဆုံးသည်
ရုပ်ပြပုံမှာ ခြေဆာဆာဖြင့် လက်နှစ်ဘက် လှုပ်ရမ်း လမ်းလျှောက်နေသည့်ပုံ ဖြစ်သည်
၃၆. ရှင်ဂွ (ခြေခွင်သခင်မ)သည် မန္တလေးဘိုးတော်၏ ညီမဖြစ်သည်
ရွှေဖျင်းညီနောင်တို့ကို ဖုံးကွယ်ထားသည့် အတွက် အစ်ကိုနှင့်အတူ အသတ်ခံရသည်
၃၇. ရှင်နဲမိ ဖျင်းသည် ဖျင်းအိုး (အိုး)မှလာပြီး၊ “အညံ့”မဟုတ်ပါ
ညီနောင်နှစ်ပါး ဖွားမြင်စဉ်က၊ ရွှေအိုးပေးမည်ဟု ဘုရင်အနော်ရထာမှ ပြောကြားခဲ့သည့် စကားကို ကောက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်
အောက်ပါ အပြင် ၃၇ မင်းနတ်များမှာ မြဝတီမင်းကြီး၏
ရင့်ရဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintye)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ရင့်ရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင့်ရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၂ ဦး၊ မ ၃၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးပေါ်ဦးရဲ့ရွာ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
ဧဧက်အံဧကဝ  တထောင့်တရာ့တဆယ့်တစ်
အဇ္ဇာသယော  အဇ္ဇာသယ၊ အတွင်းသဘော
နေရချွန်  အဆောင်အယောင်ဘွဲ့
ရာဇင်္ဂဏံ  ရာဇင်္ဂဏ၊ မင်း၏ထံပါး
စောဒနာ  ပြဿနာတင်၍ မေးတတ်သောအရာမျိုး
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
နတ်ကျွန်း(ကမ်းနား)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natkyun(Kannar))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၇၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၄၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ် (အင်္ဂလိပ်: Classical Mechanics) သည် ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ မက္ကင်းနစ် ပညာရပ်၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်
ယင်းနှင့်အပြိုင်မှာ ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ် ဖြစ်သည်
ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်သည် အားသက်ရောက်မှုအောက်၌ ရွေ့လျားကုန်သော အရာဝတ္ထုတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနိယာမများနှင့် သက်ဆိုင်သည်
အရာဝတ္ထုတို့၏ ရွေ့လျားမှုကို လေ့လာခြင်းသည် ရှေးအကျဆုံး သိပ္ပံဘာသာရပ်၊ အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနှင့် နည်းပညာတို့ပင် ဖြစ်ပေသည်
ယင်းအား နယူတန်နီယံ မက္ကင်းနစ် ဟုလည်း သိကြသည်
ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ် သည် အသေးငယ်ဆုံး မိုက်ခရိုဆကော့ပစ် အရာဝတ္ထုတို့၏ ရွေ့လျားမှုမှသည် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများဖြစ်သော အာကာသယာဉ်၊ ကြယ်၊ ဂြိုဟ်၊ ဂယ်လက်ဆီတို့၏ ရွေ့လျားမှုများကို လေ့လာသည်အထိပါဝင်သည်
ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်သည် အလင်းအလျင်သို့ မရောက်ရှိသော အမြန်နှုန်းများကို တိုင်းတာရာ၌ အင်မတန် တိကျခဲ့သည်
သို့သော် အရာဝတ္ထုသည် အင်မတန် သေးငယ်လာပြီး အမှုန်၊ လှိုင်းသဘောဆောင်လာသည့်အခါ မက္ကင်းနစ် ပညာရပ်၏ အခြားအခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ပါဝင်လာခဲ့လေသည်
ယင်ပြန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinpyan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မြင်ကွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်ကွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁၈ ဦး၊ မ ၂၈၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဃနာနို့ဆွမ်းဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ မည့်နေ့တွင် သူကြွယ်သမီး သုဇာတာသည် ဘုရားရှင်အား ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းလေသည်
ရှေးရှေးသော ဘုရားတို့၌လည်း ဤနည်းတူစွာ ဃနာနို့ဆွမ်းကို အလှူခံရစမြဲ ဖြစ်၏
ဃနာနို့ဆွမ်းဟူသော ဝေါဟာရတွင် 'ဃနာ'သဒ္ဒါသည် အစိုင်အခဲကို ဟောပေသည်
ပါဠိဘာသာအားဖြင့် ဃနာနို့ဆွမ်း ကို ပါယာသဟုခေါ်သည်
သုဇာတာနှင့် ဃနာနို့ဆွမ်း၏အကြောင်းကို အပဒါန်အဋ္ဌကထာ၌ ဖော်ပြပါရှိပေသည်
သုဇာတာသည် ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်အား လက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းကား ဤသို့ဖြစ်လေသည်
ဥရုဝေလတော၏အနီး သေနနိဂုံး၌ မဟာသေနအမည်ရှိသော သူကြွယ်၏သမီး သုဇာတာသည် အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ တစ်ခုသော ညောင်ပင်ရင်းသို့ကပ်၍ 'ကျွန်ုပ်သည် အမျိုးတူ သော ယောက်ျားနှင့် ပေါင်းဖက်ရ၍ သားဦးယောက်ျားရပါက ညောင်စောင့် ရုက္ခစိုးအား တစ်နှစ်လျှင် တစ်သိန်းသော ဥစ္စာ တို့ကို စွန့်၍ ပူဇော်ပါမည်'ဟု ကတိထား၍ ဆုတောင်း၏
တောင်းသည့်အတိုင်းပြည့်လေသော် ရုက္ခစိုးနတ်အား ပူဇော်ရန် နို့ဆွမ်းကို စီမံ၏
မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုအရ နို့ဆွမ်းကိုစီမံပုံမှာ နွားမ ၁၀၀၀ ကို နွယ်ချိုတောမှာကျောင်း၍ ထို ၁၀၀၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို နွားမ ၅၀၀ အား တိုက်၏
တစ်ဖန် ထိုနွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၂၅၀ သော နွားမတို့ကို တိုက်၏
ဤသို့ဖြင့် ၂၅၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၁၂၅ သော နွားမမှာ တိုက်၊ ၁၂၅ သော နွားမတို့၏နို့ရည်ကို ၆၄ ကောင် သော နွားမတို့မှာတိုက်၊ ၆၄ ကောင်သော နွားမတို့မှ နို့ရည်ကို နွားမ ၃၂ ကောင်မှာတိုက်၊ နွားမ ၃၂ ကောင်မှ နို့ရည်ကို နွားမ ၁၆ ကောင်မှာတိုက်ပြီး၊ ထိုနွားမ ၁၆ ကောင်မှ နို့ရည် ကို နွားမ ၈ ကောင်မှ တိုက်သည်
ထို ၈ ကောင်သော နွားမ တို့မှ နို့ရည်ကို ခံယူ၍ ထူးကဲမွန်မြတ်သော အရသာဖြင့် ပြည့် စုံသည့် ဃနာနို့ဆွမ်း ချက်လေသည်
ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း၌မူကား နို့ဆွမ်းစီမံပုံကို ဤသို့ပြဆို ထား၏
၁၀၀၀ သောနွားမတို့ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၈၀၀ သော နွားတို့၏ နို့ရည်ကို ၂၀၀ သော နွားတို့၌ တိုက်သည်
ထို ၂၀၀ ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၁၆၀ သော နွားတို့၏ နို့ရည်ကို ၄၀ သော နွားတို့၌ တိုက်သည်
ထို ၄၀ ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၄ စုသော နွားတို့၏ နို့ရည်ကို ၈ ခုသော နွားမတို့၌ တိုက်သည်
ထို ၈ ခုသော နွားတို့၏နို့ရည်ကို ဃနာနို့ဆွမ်းချက်သည်ဟူ၍ လာရှိလေသည်
ယင်းတို့ ထူးမြတ်သောနို့ဃနာကိုချက်ပြီးမှ အသပြာ တစ်သိန်း ထိုက်သော ရွှေခွက်တွင်ထည့်၍ သုဇာတာသည် ရုက္ခစိုးအား ပူဇော်ရန် ညောင်ပင်သို့လာ၏
ထိုနေ့သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခု ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဖြစ်၏
ဘုရား လောင်းသည် တယ့်တယ်သော အသရေဖြင့် ညောင်ပင်ရင်းတွင် စံတော်မူသည်ကို သုဇာတာမြင်လျှင် အထူးကြည်ညိုသောစိတ် ဖြင့် ဃနို့ဆွမ်းကို ရွှေခွက်နှင့်တကွ ပူဇော်၏
ဘုရားလောင်း သည်လည်း ရွှေခွက်နှင့်တကွပင် အလှူခံယူတော်မူ၏
သုဇာတာ သူကြွယ်သမီး ပူဇော်သော ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုန်းပေး ပြီးသည့် အရုဏ်တက်တွင် ဂေါတမဘုရားလောင်းသည် လောကသုံးပါး၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော ဘုရားမြတ်စင်စစ် အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်
ဥတိုဗြူးချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
သခင်တင် (၁၈၉၄- ၁၉၅၀) သည် ဂီတစာဆို တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတွင် အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ တို့ဗမာ သီချင်း နှင့် ကမ္ဘာမကျေ မြန်မာနိုင်ငံတော်သီချင်း တို့ကို ရေးစပ်သီကုံး ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သူသည် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင်လည်း တော်လှန်ရေး သမားတစ်ယောက် အဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၅ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၇ ရက်နေ့၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၈၉၄)ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေဘုန်းရှိန်၊ မင်းသားစုရပ်၌ ဖွားမြင်သည်
အဘမှာသီပေါမင်း လက်ထက် မင်းမှုထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဦးရန်အောင် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာရွှေဘုန်းရှန် မင်းသားစုရပ် ဒေါ်သိန်း ဖြစ်သည်
မွေးချင်း သုံးယောက် အနက် မောင်တင်မှာ အလတ် ဖြစ်သည်
မောင်တင်ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဘီ၊ တီ၊ အင် ခေါ် ဗုဒ္ဓသာသနနုဂ္ဂဟကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
ထိုချိန်က ဘီ၊ တီ၊ အင် ကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီးမှာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘိလပ်သို့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သော ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် သုံးဦးတွင်တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော ဦးထွန်းရှိန်ပင် ဖြစ်သည်
မောင်တင်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတ ဝါသနာပါသည့် အလျောက် ကျောင်းအားချိန်များ၌ တေးကိုသာညည်း၍ အချိန်ကုန် စေတတ်သည်
မောင်တင် ဤသို့နေသည်ကို အတန်းပိုင်က မကြိုက်၊ ပညာသင်မှု နည်းပါးမည်စိုး၍ တေးမညည်းရန် အခါမလပ် သတိပေး ဆုံးမခဲ့သည်
မောင်တင်ကား သူ့အား မတရားချုပ်ချယ်သည်ဟု ယူဆကာ သတ္တမတန်း အောင်သည်နှင့် ကျောင်းမှ ထွက်လိုက်သည်
မောင်တင်သည် ဖခင်ကြီး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ကျောင်းဆက်လက်နေခဲ့ရာ ၁၉၀၉ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကယ်လီကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆယ်တန်း အောင်ပြီးနောက် အမ်ဘီတီ အလွတ် ပညာသင်ကျောင်း၌ ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထိုချိန်မှစ၍ ဆရာတင်ဟု ထင်ရှားစပြုလာသည်
ဆရာတင်သည် ကျောင်းသားများကို စာပြပြီးလျှင် လက်ဆွဲဘာဂျာတစ်လုံးဖြင့် တေးညည်းလေ့ရှိသည်
ယင်းသို့ ဝါသနာအလျောက် အားလပ်ချိန်တွင် တေးဆို၍ ဘာဂျာဆွဲနေသည်ကို ဆရာ၏ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့် မညီ၊ သဘင်သည်ဆန်သည်ဟု စွပ်စွဲသံများ ကြားရသဖြင့် ဆရာ့သက်တမ်း သုံးနှစ်ခန့်အပြီးတွင် ယင်း အမ်၊ ဘီ၊ တီ ကျောင်းမှ အလုပ်ထွက်လိုက်သည်
အလုပ်မှ ထွက်ပြီးသောအခါ ဆရာတင်သည် သူ့ဝါသနာ အလျောက် တေးဆို၍ ဘာဂျာဆွဲနေခဲ့သည်
ဘာဂျာသံကိုလည်း လေးလေးနက်နက် သုတေသနပြုခဲ့သည်
သီချင်းကြီးများကို ဆိုတီးရင်း ကာလပေါ် သီချင်းများ စတင်ရေးစပ်ခြင်း ပြုခဲ့သည်
၁၂၇၆ ခုနှစ်ကစ၍ သီချင်းများ ရေးစပ်ခဲ့သည်
ယင်းအပြင် သူစပ်သော သီချင်းများကို အသံစမ်းခြင်း၊ တေးသွားသွင်းခြင်း စသည်များ ပြုခဲ့သည်
အောင်မြင်သော သီချင်းရေးဆရာ အဖြစ်လည်း မရောက်သေး၊ စိတ်ချ ယုံကြည်ချက်လည်း မရှိသေးဖြင့် ရေးစပ်ပြီး သီချင်းများကို ဂီတနယ်ထဲသို့ မသွင်းသေးချေ
တပည့်ဟောင်းများ၏ တိုက်တွန်းချက်များကြောင့် ဆရာတင်သည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ လူငယ်များ အင်္ဂလိပ်ပညာ သင်ကျောင်း ခေါ် 'ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ' အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းကို မန္တလေးမြို့ ၈၄ လမ်းနှင့် ၃၆ လမ်းထောင့်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဆရာတင်၏ကျောင်း၌ မန္တလေးမြို့ပေါ်မှ သာမက ရေနံချောင်း၊ ချောက်၊ မကွေး၊ စလေ စသော ရပ်ဝေးမြို့မှ ကျောင်းသားများ လာရောက်တက်ခဲ့သည်
ကျောင်းဖွင့်စက ကျောင်းသား ၁၀ ယောက်မျှသာ ရှိသော်လည်း သုံးလေးလကြာသောအခါ ကျောင်းသား ၅၀ ကျော်မျှဖြစ်လာခဲ့သည်
ဆရာတင်သည် ညဘက်တွင် စာသင်၍ နေ့ဘက်တွင် သီချင်းစပ်သည်
သူ၏ ဂီတရိပ်မြုံ စာဆိုဘုံနန်းမှာ မန္တလေးမြို့၊ မင်းသားစုရပ် နှင့် ပြည်လုံးအံ့ လှေတန်းရပ် အကြား၊ ရွှေတချောင်းမြောင်းဘောင် အနောက်ဘက်၊ သဲပုံ စေတီကြီးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ညောင်ပင်ကြီး အောက်ရှိ ကွပ်ပျစ်လေးပင် ဖြစ်သည်
ဆရာတင် ပထမဆုံး စပ်ဆိုသော သီချင်းမှာ အာကာသဇိုး အမည်ရှိ သီချင်းဖြစ်သည်
ထိုသီချင်းကို မြခြေချင်း မငွေမြိုင် အား သီဆိုစေရာ အတော်ပင် လူကြိုက်များခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ထိုအခါမှ စ၍ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ကျောင်းကို အစွဲပြု၍ သီချင်းရေး ဆရာ 'ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်' ဟု တွင်ကာ တမုဟုတ်ခြင်း ကျော်ကြား လာခဲ့သည်
ဒုတိယ ရေးသော သီချင်းမှာ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အောင် သီချင်း ဖြစ်သည်
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံး၍ စစ်အောင်ပွဲများ ကျင်းပသည်တွင် မန္တလေးမြို့ ဥပုသ်တော်ကုန်း၌ စစ်အောင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် မငွေမြိုင် ပွဲကသော အခါ ဆိုရန် ရေးပေးထားသော သီချင်း ဖြစ်သည်
ယင်းသီချင်း ဆိုအပြီးတွင် စစ်သားများ အားလုံး မတ်တတ်ရပ်၍ အလေးပြု ကြသည်ဟု ပြောစမှတ် ပြုခဲ့ကြသည်
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်သည် ကျောင်းဆရာ လုပ်ရင်း ကာလပေါ် သံဆန်း သီချင်းများ ရေးသား၍ နာမည် ရလာသော အခါ ကျောင်းကပွဲများ ကျင်းပရာတွင် ဆရာတင်သည်ပင် သီချင်းများ ရေးပေးရသည်
မြန်မာနိုင်ငံ ဦးချစ်မောင်နှင့် အလွန်ရင်းနှီးသည့် အလျောက် ယင်းအငြိမ့် အတွက် သီချင်းများကို ကူး၍ ရေးပေးခဲ့သည်
ယင်းအငြိမ့်နှင့် အတူ ၁၉၂၅ ခုနှစ်က ရန်ကုန်သို့ လိုက်ပါဖူးသည်
မန္တလေးမြို့၌လည်း ကိုယ်တိုင် ဦးစီး၍ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ တီးဝိုင်း အဖွဲ့ကို ဖွဲ့ပြီး စေတနာ့ ဝန်ထမ်း အဖိုးအခ မယူဘဲ ရပ်ရွာ ကိစ္စများတွင် ကူညီ တီးမှုတ် ပေးခဲ့သည်
မန္တလေးမြို့၌ ငါးပွင့်ဆိုင် ကွန်ဖရင့်ကြီးပြီး ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် ဂီတဖြင့်နိုင်ငံရေး စိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရန် တူရိယာ အသင်းချုပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
နယ်ချဲ့တို့၏ အနှောင့်အယှက် သွေးခွဲမှုကြောင့် ဆရာတင် ရည်ရွယ်ချက် မအောင်မြင်ဘဲ ပျက်ပြားခဲ့သည်
ဆရာတင်သည် မင်းသမီး ဥဩမယ်တင်၊ ဥက္ကလာ မအေးကြည်၊ တလိုင်းမလေးကျင်၊ နေရှင်နယ် ခင်ပု၊ မြသီ၊ မြရီတို့ အတွက် ဟေမန်တိင်း၊ ရွှေနွယ်ရိုး၊ ပချိုင့်ကလေး၊ သူကလေး၊ အုံ့ပုံးချစ်၊ လူ၊ အောင်တော်မူ၊ မယ့်ဖူးစာ၊ ပလုပ်တုတ်တုတ် စသော သီချင်းများကို ရေးစပ် ပေးကာ သီဆိုခဲ့သည်
လူသား တစ်ယောက် ဖြစ်၍ ဆရာတင်သည် ငွေအသပြာ အတွက် အချစ် နှင့် သက်ဆိုင်သော သီချင်းများ ရေးစပ်ခဲ့သည်
ရေးဖန် များလာသော အခါ သူငြီးငွေ့သွားပြီ ဖြစ်သည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားဖြစ် အင်္ကျီပါး ဝတ်စ ပြုလာသည်ကို သရော်သည့် အနေဖြင့် ဦးချစ်ဖွယ် သီဆိုရန် ဝံသာနု သီချင်း တပုဒ် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်
ခေတ်ကို သရော်ရာတွင် ဆရာတင်သည် ထူးခြားသော အတွေးအခေါ် အယူအဆ ရှိသူ ဖြစ်သည်
ခေတ်ပြောင်း တော်လှန်ရေးကို ထာဝစဉ် ရှေးရှုနေသော သူတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်
ဇာတိမာန် ဆွပေးသည့် အလောင်းဘုရား ဦးအောင်ဇေယျ သီချင်းကိုလည်း တပ်လှန့်သည့် သဘောဖြင့် စပ်ဆိုခဲ့သည်
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ တီးဝိုင်း အဖွဲ့ဝင် ဦးဘသိန်းသည့် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အားကျလာသဖြင့် မြန့်မာ့သွေး ဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု တည်ထောင်ကာ "ဗိုလ်ဆင်တောင်" ဇာတ်ကားကို  ရိုက်ကူးရန် စီစဉ်သော အခါ ဝိုင်၊အမ်၊ဘီ ဆရာတင်က ဒါရိုက်တာလုပ်၍ ကိုယ်တိုင် သီချင်းရေးသည်
သို့ရာတွင် ဇာတ်ကား မပြီးမီ အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာခဲ့သည်
ဦးအုံးမောင် တည်ထောင်သော လန်ဒန်အတ် ကုမ္ပဏီ အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားများ အတွက် ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းတွင် သီဆို၍ သီချင်းများ ရေးပေးသည့် သီချင်းရေးဆရာ အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်
ယင်းနောက် မြန်မာအဆွေ နှင့် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတို့မှ ဇာတ်ကားများအတွက် သီချင်းများ ရေးစပ်ရသည်
ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီများ အတွက် ဆရာတင် စပ်ဆို ပေးခဲ့သော သီချင်း အပုဒ်ပေါင်းမှာ သုံးထောင်ကျော် လေးထောင်နီးပါး ရှိခဲ့သည်
ဆရာတင် ရန်ကုန်သို့ ဒုတိယ အကြိမ် ရောက်ခဲ့ခြင်းသည် ဆရာတင် အဖို့ နိုင်ငံရေး နယ်ထဲသို့ တနည်းအားဖြင့် ခြေစုံပစ် ဝင်နိုင်ရန် ဖန်တီး သကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်
အကြောင်းမှာမူ သူ ၁၉၁၈-ခုခန့်က သိကျွမ်း ခင်မင်ခဲ့သော သခင် ဘသောင်းနှင့် ရန်ကုန်တွင် တွေ့ရသော ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
သခင် ဘသောင်းနှင့် ဆရာတင် စတင် တွေ့ဆုံရသော အချိန်မှာ မန္တလေးမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း ကပွဲ လုပ်စဉ်က ဖြစ်ခဲ့သည်
သခင် ဘသောင်းသည် မြန်မာပြည်တွင်း ကျွန်စိတ်ပေါက် သူမျာအား မြန်မာပြည်ကို ကျွန်တွင်းမှ နုတ်ယူရန် သခင်အမည်ကို ရှေးဦးဆုံး ခံယူ၍ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ရန် အကြံယူစိုင်းပြင်းနေဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
သခင်ဘသောင်း၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်သည် သခင် အမည်ခံကာနိုင်ငံရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို တဖက်တလမ်းမှ ထောက်ခံသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ထိုနောက် သခင်တင်သည် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ငွေရှင်ကြေးရှင်နှင့် ဘဝတူ သီချင်းရေးဖော်ရေးဖက်များ၏ နှိမ်မှုကို နာကြည်းတပ်၍ ထည့်သွင်း စပ်ဆိုခဲ့သည်
သခင်တင်သည် ရန်ကုန်မှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက် လာပြီးနောက် သူ့ကျောင်းကို ပြန်ဖွင့်ပြန်သည်
ရန်ကုန်သို့လည်း မကြာခဏ ဆင်း၍ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီများနှင့် ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီများသို့ သီချင်းရေးပို့လေ့ရှိသည်
သူ့ကျောင်း၌ စာသင်ရက် မမှန်တော့ဘဲ ဖြစ်ခဲ့ရာ ကျောင်းသားဦးရေ လျော့ပါးလာသည်
ထိုကြောင့် သူ၏ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ကျောင်းကို ဖွင့်လိုက်ပိတ်လိုက်နှင့် နောက်ဆုံး စတုတ္ထအကြိမ်တွင် လုံးဝပိတ်ကာ ရန်ကုန်သို့ အပြီးပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် ရန်ကုန်၌ သခင် ဘသောင်း စသည်တို့နှင့် အမြဲ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကာ နိုင်ငံရေးသီချင်းများ ရေးရန် အကြံယူလျက် ရှိသည်
သို့ဖြင့် ယခုနိုင်ငံတော် သီချင်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာသော တို့ဗမာ သီချင်း အကောင်အထည်ပေါ်လာခဲ့သည်
အစပထမတွင် တို့ဗမာ သီချင်းကို 'နောင်ဥဒါန်း ဘယ်မကျေစရာ' အပိုဒ်မှစ၍ ရေးခဲ့သည်
နောက်မှ မိတ်ဆွေများနှင့် ထပ်မံဆွေးနွေးကာ 'တကောင်း အဘိရာဇာ' အစချီ ခြေဆင်း စာပိုဒ်ကို ထပ်မံ ဖြည့်သွင်းခဲ့သည်
တို့ဗမာ သီချင်းကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်၊ (၁၂၉၂ ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၅ နာရီ အချိန်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ရာဟုထောင့် တန်ဆောင်းကြီး၌ အခမ်းအနားနှင့် သခင်တင်ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သခင်တင်မှာ ကိုယ်ပိုင်တူရိယာလည်း မရှိ၊ ငွေပေး၍လည်း မငှားနိုင်ဖြစ်နေရာ သန်းဘရားသား ကုမ္ပဏီမှ တူရိယာပစ္စည်းများကို အခမဲ့ကူညီသဖြင့် မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ဆိုင်းတီးနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သီချင်းဆိုအပြီးတွင် ရွှေတောင်တန်းသူဌေး ဦးဘိုးညှင်းနှင့် ဇနီး ဒေါ်မြတင်တို့က လက်ဖက်ရည် မုန့်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံလိုက်သေးသည်ဟု ဆိုသည်
အစပထမ လူထုရှေ့မှောက်သို့ တင်ပြရန် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်၊ စနေနေ့ ညဘက်တွင် သထုံဆောင် သဟာယနှင့် စာဖတ်ခန်း၌ တို့ဗမာ သီချင်းကို ပထမဆုံး သီဆို ပြခဲ့ကြသည်
သီချင်းပါ စကားလုံးများကို သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင်၊ သခင်လှဘော်၊ သခင်အုန်းဖေ၊ သခင်ကျော်စိန်ထွန်း၊ သခင်သာဒိုး၊ သခင်ဖိုးနီစသော သခင်များက စုပေါင်းရှာဖွေပေးခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ ဒုတိယအကြိမ် ညီလာခံတွင် အမျိုးသား သီချင်းအဖြစ် ထပ်မံ ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့ကြသည်
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် နိုင်ငံတော် သီချင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသော တို့ဗမာ သီချင်းသာ မကာ အခြား နိုင်ငံရေး သီချင်းများကိုလည်း စပ်ဆိုခဲ့သေးသည်
စစ်ကြိုခေတ်တွင် အမျိုးသားရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော တေးသီချင်းများကို အရေးသားနိုင်ခဲ့ဆုံး ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်သည်
ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင်လည်း မြေအောက် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ တော်လှန်ရေး သမားတစ်ယောက် အဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
စစ်ကြီးပြီးသော အခါ ဆရာတင်သည် ပြဇာတ် အဖွဲ့များ အတွက် သီချင်းများကို စတင်ရေးခဲ့သည်
မိတ်ဆွေဟောင်း ရန်နိုင်စိန် ဦးစီးသော ပြဇာတ် မန္တလေးသို့ ရောက်လာသော အခါ သီချင်းများ ရေးပေးပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းကာ ဂီတ အနုပညာ နယ်အတွင်း လှည့်လည် ကျက်စားနေခဲ့သည်
သခင်တင်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပသော လွတ်လပ်ရေးအထိမ်းအမှတ် အောင်ပွဲဝင်အခမ်းအနားတွင် 'နိုးနိုးနာ' ပြဇာတ်နှင့် 'နှစ်ကိုယ့်တစ်စိတ်' အော်ပရာတို့ကို ကိုယ်တိုင် သရုပ်ဆောင်ကပြခဲ့သည်
အခွင့်အရေးယူသည့် နိုင်ငံရေးသမားများအား သရော်လှောင်ပြောင် ထားသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်
ခေတ်ကာလကို သရော်ထားသော ဇာတ်လမ်း ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်
မြင်းခြံတခွင် ဂီတပညာဖြင့် တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ပုတီးစိပ်ဂိုဏ်းသို့ဝင်ကာ နဝင်္ဂ သီလ ဆောက်တည်ခြင်းဖြင့် လောကုတ္တရာ အကျိုးကို ကျင့်ကြံ အားထုတ်ခဲ့သည်
ဒေါ်သီတာ ဆိုသူ မိုးကုတ်သူဖြင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ပေ
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် အရပ်ပုသည်
ပါးစပ်ပြဲ၍ မျက်လုံး အရောင်တောက်သည်
အသံမြည်၍ စူးရှသည်
အဆိုပိုင်၍ မှင်နှင့်မောင်းနှင့် ဟန်ကောင်းသည်
စကားပြောရာတွင် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ပြောတတ်၍ နားထောင်ကောင်းသည်
လက်ရေးလက်သားလှသည်
အင်္ဂလိပ် စကားပြောကောင်းသည်ဟု ဆိုသည်
စာရေးရာတွင် မင်နက်ကို သုံးလေ့ မရှိ၊ ရဲရင့်သည် ဟူသော အနက်ကို ဆောင်သောမင်နီကို သုံးသည်
အချို့က လူ့ကန့်လန့်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
ဘက်စုံ နယ်စုံ ပညာရှင်ကြီး ဝိုင်အမ်ဘီ သခင်တင်သည် တီဘီ ရောဂါဖြင့် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ ခု၊ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၀ ဩဂုတ် ၈ ရက်) နေ့ အသက် ၅၇ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
မကွယ်လွန်မီ (၁၉၅၀)ပြည့်နှစ် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ဒုတိယ နှစ်ပတ်လည် (၁၉၅၀ပြည့် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်) နေ့တွင် သခင်တင်အား နိုင်ငံတော် အစိုးရက "ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့" ပေးအပ်ချီးမြင့်ခဲ့သည်
၁၉၁၈ - ခုနှစ်၊ မေလ(၂၅)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၌ အဖ-အရေးပိုင် ဦးဘိုးရင်၊ အမိ-ဒေါ်အမာတို့က မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းလှအောင်ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အပါးတော်မြဲတာဝန် ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ဗိုလ်ထွန်းလှဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်
စစ်ကြိုခေတ်ကာလတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၃၆ - ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ "အမြွှာညီနောင်" ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် စစ်ကြိုခေတ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာအသင်းကြီးက ကြီးမှူးကျင်းပသော ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုရရှိခဲ့သည်
၁၉၃၆-ခုနှစ် ကျောင်းသားသပိတ်နှင့် ၁၃၀၀-ပြည့် အရေးတော်ပုံမှစ၍ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အပါးတော်မြဲအဖြစ် ခေါင်းဆောင်ကြီးများကျဆုံးချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်
စစ်ကြိုခေတ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂထုတ် "အိုးဝေ"မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်
၁၉၄၅ - စစ်ပြီးခေတ် "အိုးဝေသတင်းစာ" တွင် အယ်ဒီတာချုပ် စသည်ဖြင့် စာပေတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် မြန်မာအလင်းသတင်းစာတွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်
"နေးရှင်း" အင်္ဂလိပ်သတင်းစာနှင့် "နိုင်ငံသစ်" သတင်းစာများတွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မြဝတီ၊ သွေးသောက်နှင့် အခြား မဂ္ဂဇင်းစာစောင်များတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါးအမြောက်အမြားရေးသားခဲ့သည်
၁၉၄၇ - မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်ချုပ်ဆိုရန် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့သည်
ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၂ရက် နေ့၌ ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သည့် မြေပြန့်မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်(၇)ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ထွန်းလှသည်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် ၊ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
"မြတ်နိုးသူရယ်"၊ "ရေမြေဆုံးတိုင်"၊ "နွေဦးချစ်သူ" စသည့် ဇာတ်ကားများကို ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားခဲ့သည်
"မေတ္တာရေလှိုင်း" ဝတ္ထုကို မြင့်မြင့်ခင်၊ မောင်သင်၊ သီသီ၊ အကယ်ဒမီ(၄)ဦးနှင့် ဆေးရောင်စုံ ရုပ်ရှင် ကားရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၈၇ - ဒါရိုက်တာ သက်မောင်မောင်က မေတ္တာရေလှိုင်း ဇာတ်ကားကိုပင် နေအောင်၊ ထွန်းထွန်းနိုင်၊ မေဆွိတို့နှင့် ပြန်လည်ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ လူကြိုက်များခဲ့သည်
သံရုံးမှ သံတမန်များအားလည်း မြန်မာ့အနုပညာအကြောင်း၊ သီချင်းကြီးသီချင်းခန့်များအကြောင်း ဟောပြောပို့ချခဲ့သည်
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးသမိုင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း(ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဗိသုကာ) (၁၉၅၅-ခုနှစ်)ချစ်အာရုံ ဝတ္ထု (၁၉၅၆-ခုနှစ်)ရွှေရုပ်လွှာ ဝတ္ထု (၁၉၅၇-ခုနှစ်)နှစ်ကိုယ်သစ္စာ၊ အသက်ပေးချစ်ရသူမို့ စသော ဝတ္ထုများ' (၁၉၆၁-ခုနှစ်)စေတနာမွန် ရုပ်ရှင်ဝတ္ထု(ဘာသာပြန်)၊ သဇင်၊ မေတ္တာရေလှိုင်း စသောဝတ္ထုများ' (၁၉၆၂-ခုနှစ်)မေပုလဲ ဝတ္ထု (၁၉၆၅-ခုနှစ်)ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ကပ်စီးယပ်(စ်)ကလေး စာအုပ် (၁၉၆၆-ခုနှစ်)အောင်ဆန်းဦးတို့အဖေ စာအုပ် (၁၉၆၇-ခုနှစ်)သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့၊ လျှပ်စစ်အနုမြူနှင့်လှပျိုဖြူ စာအုပ်များ (၁၉၉၂-ခုနှစ်)ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကြီးများ စာအုပ် (၁၉၇၁-ခုနှစ်)ဣတိယခေါ် မိန်းမတို့သည် စာအုပ် (၁၉၇၃-ခုနှစ်)ဖိုမ အိမ်ထောင်ဦးလက်စွဲ စာအုပ် (၁၉၇၄-ခုနှစ်)နစ်ကာတာ(ဘာသာပြန်)၊ အီဂျစ်ပြည်သား(ဘာသာပြန်) (၁၉၇၅-ခုနှစ်)သွေးညီနောင်၊ ဂေါ့ဒ်ဖားသား၊ ဒိုးလိုမွှေ ရေလိုနှောက် ဘာသာပြန်စာအုပ်များ(၁၉၇၆-ခုနှစ်)စိန်ကိုစိန်နဲ့ဖြတ်မည်၊ ကန္တရဂေဟာ၊ ငရဲဘုံ၊ မျက်လုံးပေါင်း ရှစ်ကုဋေ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ  (၁၉၇၇-ခုနှစ်)ဘက်(တ်)စီ၊ အင်းဝရွှေနန်းရောက် ဗြိတိန်သံအဖွဲ့မှတ်တမ်း၊ ပြေးချင်သလောက်ပြေးစမ်း၊ သန်းခေါင် ထက် ဉာဉ့်မနက် စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၇၈-ခုနှစ်)ကျူပင်ခုတ်ကျူပင်ငုတ်မကျန်၊ လောကကိုအနိုင်ယူမယ်၊ လူမိုက်ဆိုရင်ထွက်ခဲ့၊ အန္တရာယ်စက်ကွင်း စာအုပ်များ (၁၉၇၉-ခုနှစ်)နိုင်ငံတော်ကောင်စီက-နိုင်ငံဂုဏ်ရည်(ပထမဆင့်)ချီးမြှင့်
အင်ဂျီယာ(ဘာသာပြန်) စာအုပ် (၁၉၈၀-ခုနှစ်)ဆပ်ကပ်၊ ဘီလျံနာ၊ စစ်တောင်းတိုက်ပွဲ၊ မေတ္တာကမ္ဘာခြားလေသော်၊ အမြန်ရထားပေါ်မှ လူသတ်မှု၊ ဟီလာရီ၊ မေဂျာဆိုင်းမွန်၊ ဓားစာခံ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၁-ခုနှစ်)ဆာမီကို၊ ကွန်မန်ဒိုမော်ဂင်၊ ရှိုးဂန်း၊ ရိုစ့်ဘတ်ဒ်၊ မာယာညွှတ်ကွင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှတ်တမ်း စသော စာအုပ်များထွက်
(၁၉၈၂-ခုနှစ်)သူသေကိုယ်သေ၊ နန်စီဟာမွန်နှင့် စိတ္တဇလူသတ်သမား၊ ပေါက်ရှားမင်း၊ ရှဲဒိုးစပိုင်၊ ရန်ကိုရန်ချင်း တုံ့နှင်းသော်၊ စက္ကင်းလေဒီ၊ နင်းဂျား၊ တုံးတိုက်တိုက်ကမ်းတိုက်တိုက်၊ ငုတ်မိသဲတိုင် စသော ဘာသာပြန် စာအုပ်များ (၁၉၈၃-ခုနှစ်)ထူးဆန်းသောလူသတ်မှု၊ နင်းဂျားနဲ့နီကိုလာ၊ ဂြိုဟ်မွှေတဲ့ကျောက်မျက်ရတနာ၊ အိပ်မက်သံသရာ ဘဝကဗျာ၊ အလှည့်ကျတော့မနွဲ့စတမ်း၊ ရှီကေ၊ ရှီကေနှင့်ကူဗလိုင်ခန် စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၄-ခုနှစ်)၁၉၈၅ - လောဘမုန်တိုင်း၊ လေယာဉ်ပေါ်မှ လူသတ်မှု၊ အော်ရိုရာအရေးအခင်း၊ အလောင်းပျောက်နေသော လူသတ်မှု စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၅-ခုနှစ်)အန္တရာယ်ပစ်မှတ်၊ ဇင်ဘာဘွေ(ပ၊ဒု)၊ စစ္စလီကျွန်းသား စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၆-ခုနှစ်)ဂျီယန်၊ ကမ္ဘာဖျက်အန္တရာယ်၊ သိက္ခာကိုရင်း၍ ဘာသာပြန်စာအုပ်များဇီးရိုး(ပ၊ဒု)ဘာသာပြန် (၁၉၉၀-ခုနှစ်)သံလျှက်ကိုပေပေါ်တင်၍၊ ချစ်တေးတစ်ကျော့-ဘာသာပြန်များ (၁၉၉၁-ခုနှစ်)ဂေါ့ဖားသားနှင့် ပီတာလင်း(ဘာသာပြန်) (၁၉၉၃-ခုနှစ်)အမှတ်တရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း စာအုပ် (၁၉၉၅-ခုနှစ်)မာဖီးယားကမ္ဘာ၊ ဂေါ့ဒ်ဖားသား၊ နန်းစွန့်ဘုရင်(ဘာသာပြန်)စာအုပ်များ (၂၀၀၅-ခုနှစ်)အမေရိကန်သူပုန်ကြီးဂျက်လန်ဒန်၊ ကီလီယိုပါထရာ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၂၀၀၆-ခုနှစ်)အောင်ဆန်းဦးတို့အဖေဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးသမိုင်းအမှတ်တရဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း(ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဗိသုကာ)ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကြီးများ(ဘာသာပြန်)ဂေါ့ဒ်ဖားသား(ဘာသာပြန်)အင်းဝရွှေနန်းရောက် ဗြိတိန်သံအဖွဲ့မှတ်တမ်း(ဘာသာပြန်)စစ်တောင်းတိုက်ပွဲ(ဘာသာပြန်)ရှိုးဂန်း(ဘာသာပြန်)ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှတ်တမ်းမာဖီးယားကမ္ဘာ(ဘာသာပြန်)နန်းစွန့်ဘုရင်(ဘာသာပြန်)အမေရိကန်သူပုန်ကြီးဂျက်လန်ဒန်(ဘာသာပြန်)ကီလီယိုပါထရာ(ဘာသာပြန်)လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ကပ်စီးယပ်(စ်)ကလေး(ဘာသာပြန်)မေတ္တာရေလှိုင်း(ပင်ကိုရေးဝတ္ထု)၁၉၉၇ - မတ်လ(၇)ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၃၃)၊ ရှမ်းလမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ့်နေအိမ်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန် ချိန်၌ ဇနီး-ဒေါ်ခင်ငြိမ်းနှင့်အတူ သမီးနှစ်ယောက်၊ သားတစ်ယောက်ကျန်ရစ်သည်
ပ (အသံထွက် ပစောက်) သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်တစ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ပင့်ကူ ၊ ပျား ၊ ပုရစ် ၊ ပိုးကောင် ၊ ပုရွက်ဆိတ် ၊ ပိုးဖလံ၊ ပိုးလောက်လန်း၊ ပုလဲ၊ ပလုပ်တုတ်၊ ပါးကွက်၊ ပုဝါ၊ ပခုံး၊ ပရိသတ်၊ ပုလွေ၊ ပြောင်းဖူး၊ ပေတံ၊ ပုစဉ်း၊  ပုစဉ်းရင်ကွဲ၊
ဖန် (တစ်ခါတရံတွင် မှန် ဟု ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းတတ်
(အင်္ဂလိပ်: glass) သည် များသောအားဖြင့် အောက်စီဂျင်နှင့် ဆီလီကွန်ဒြပ်စင်တို့က ပုံဆောင်ခဲ စီရီမှု မရှိစွာဖွဲ့စည်းထားသည့် ပကတိအားဖြင့် အလင်းဖောက်တတ်သော၊ အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသော ဒြပ်ပေါင်းပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်
သဲကို အရည်ပျော်သည် အထိ အပူပေးပြီးနောက် ပုံသွင်းခြင်းဖြင့် ဖန်ကို ဖန်တီးယူကြသည်
အလင်းဖောက်သဖြင့် အဆောက်အဦအတွင်းသို့ နေ အလင်းသာ ပိုများများဝင်လျက် နေ၏အပူတို့ လျော့နည်းစွာ ဝင်စေလိုသည့်အခါ ပြတင်းပေါက်အဖြစ် ဖန်ကို အသုံးကြသည်
အရောင်များ ထည့်သွင်းသည့် ဖန်စများကို စီခြယ်လျက် ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း စသည့် အဆောက်အဦတို့တွင် အလှဆင်သည့် ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းများလည်း ပြုလုပ်တတ်ကြသည်
အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသဖြင့် ရေ၊ အရည်များကို ထည့်စရာ ခွက်၊ ပုလင်းများအဖြစ် ပုံသွင်း အသုံးပြုကြသည်
ဖန်ကို အလင်းဖြတ်လျှင် အလင်း၏ သွားနှုန်း တနည်းအားဖြင့် လျော့ကျတတ်သဖြင့် အလင်းယိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်
ထို့ကြောင့် ဤသဘောတရားကို အသုံးပြုလျက် ဖန်၏ ပုံပန်းအထူအပါးကို သင့်လျော်အောင် စီရင်ခြင်းဖြင့် မှန်ဘီလူးစသည့် ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်လာကြသည်
ဖန်ကို အရည်ဟု ဆိုကြသော ရှေးခေတ် ယုံကြည်ချက်မှာ ရှေးအဆောက်အဦးများရှိ ပြတင်းတံခါးများတွင် တပ်ဆင်ထားသော မှန်ချပ်များကြောင့်ဖြစ်သည်
၎င်းတို့သည် အောက်ခြေထူ၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပါးလေ့ရှိသည်
အမှန်မှာ မှန်ချပ်များ ပြုလုပ်စဉ်က ထုတ်လုပ်မှုနည်းစံနစ် မမှန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
Corning Museum of GlassA comprehensive guide to art glass and crystal around the worldWorking Description Furnace & Moleria - Murano GlassInformative website about the glass industrySubstances used in the Making of Colored Glass Archived 30 November 2005 at the Wayback Machine.Almost 400 articles and images about glass (mostly art glass)
(၃)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘဒ္ဒိယသာကီဝင်အား သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၌ ပြည့်စုံနေသည့် တရား လေးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့ မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘဒ္ဒိယလိစ္ဆဝီသည် ဘုရားရှင်အား “မြတ်စွာဘုရား၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အညတိတ္ထိယသာဝကတို့ကို မိမိဖက်သို့ ပါလာစေနိုင်သော အာဝဋ္ဋနီယမာယာ အတတ်ပညာကို သိတတ်သူ၊ အာဝဋ္ဋနီယမာယာအတတ်ကို တတ်မြောက်သူ”ဟု ကြားဖူးပါသည်
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူတို့ပြောကြသည့် အတိုင်း အာဝဋ္ဋနီယမာယာအတတ်ကို တတ်ကျွမ်းသူမှန်ပါသလော၊ တပည့်တော်တို့သည် မဟုတ်မမှန်သောဝတ္ထုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို မစွပ်စွဲလိုကြပါကုန်၊ ဟုတ်မှန်သော သဘောအားလျော်သော သဘောအတိုင်းသာ ပြောဆိုကြပါကုန်၏
အကြောင်းယုတ္တိ(နှင့်တကွဖြစ်) (ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ မူရင်းစကားနှင့် (ထိုသူတို့၏) တစ်ဆင့်ပြောကြားသောစကားသည် ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အရာသို့ မရောက်ဘဲရှိပါ၏လော့၊ မြတ်စွာဘုရား တပည့်တော်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို မစွပ်စွဲလိုကြပါ ကုန်”ဟု မေးလျှောက်ပါသည်
ဘဒ္ဒိယ သင်တို့သည်-၁
သူတစ်ပါးပြောသံ ကြားကာမျှဖြင့် (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၂
အစဉ်အဆက် ပြောဆိုသောစကားမျှဖြင့် (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၃
ဤသို့ဖြစ်ဖူးသတဲ့-ဟူသော စကားမျှဖြင့် (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၄
ပိဋကတ်စာပေနှင့် ညီညွတ်ပေသည်ဟူ၍လည်း (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု)မယူကြကုန်လင့်၊၅
ကြံဆတွေးတော၍ ယူခြင်းမျှဖြင့်လည်း (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၆
နည်းမှီယူခြင်းမျှဖြင့်လည်း (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု မယူကြကုန်လင့်၊၇
အခြင်းအရာကို ကြံစည်သောအားဖြင့်လည်း (ဟုတ်ပြီး မှန်ပြီဟု မယူကြကုန်လင့်၊၈
ကြံစည်နှစ်သက်၍ ယူထားသောအယူနှင့် တူညီပေသည်ဟု (ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၉
မှတ်ယူထိုက်သော သဘောမျှဖြင့် ဟုတ်ပြီ၊ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊၁၀
ငါတို့လေးစားထိုက်သော ရဟန်း၏စကားဟူ၍လည်း ဟုတ်ပြီ မှန်ပြီဟု) မယူကြကုန်လင့်၊ဘဒ္ဒိယ “ဤတရားတို့သည် အကုသိုလ်တရားတို့တည်း
အပြစ်ရှိသောတရား တို့တည်း
ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့အပ်သောတရားတို့တည်း
ဤတရားတို့ကို ပြည့်စုံစေအပ်၊ ဆောက်တည်စေအပ်သည်ရှိသော် အစီးအပွားမဲ့ ဆင်းရဲခြင်းငှာ ဖြစ်ကုန်၏”ဟု မိမိတို့ကိုယ်တိုင် သင်တို့သိသောအခါ ပယ်စွန့်ကုန်ရာ၏ဟု လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့၏ သဘာဝကိုလည်းကောင်း
ဘဒ္ဒိယ “ဤတရားတို့ကား ကုသိုလ်တရားတို့တည်း
အပြစ်မရှိသောတရား တို့တည်း
ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းအပ်သောတရားတို့တည်း
ဤတရားတို့ကို ပြည့်စုံ စေအပ်၊ ဆောက်တည်အပ်ကုန်သည်ရှိသော် အကျိုးစီးပွားရှိခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်းငှာ ဖြစ်ကုန်၏ဟု မိမိတို့ကိုယ်တိုင်ပင် သင်တို့သိသောအခါ ပြည့်စုံစေ၍ နေကြကုန် ရာ၏”ဟု အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟတို့၏ သဘာဝကိုလည်းကောင်း
ဘဒ္ဒိယ “ဤလောက၌ ကိလေသာတို့ ငြိမ်းအေးကုန်ပြီးသော သူတော်ကောင်းတို့သည် မိမိ၏တပည့်တို့ကို “အမောင်ယောက်ျား ... လာလှည့်လော့၊ သင်သည် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ သာရမ္ဘကို ပယ်ဖျောက်(၍ကျင့်)နေလော့
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ သာရမ္ဘကို ပယ်ဖျောက်(၍ကျင့်)နေသည်ရှိသော် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ သာရမ္ဘကြောင့်ဖြစ်သော (အကုသိုလ်)ကံကို ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ဖြင့် မပြုလုပ်တော့လိမ့်လတ္တံ့”ဟု ဆောက်တည်(ကျင့်သုံး)ကြကုန်ဟု အကျယ်တဝင့် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ဘဒ္ဒိယလိစ္ဆဝီသည် ဒေသနာတော်ကို ချီးမွမ်းပြီး ဥပါသကာအဖြစ် သိမှတ်တော်မူပါရန် လျှောက်ထားပါသည်
ဘုရားရှင်က အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲချက်ဖြစ်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ထိုအခါ ဘဒ္ဒိယ လိစ္ဆဝီက မြတ်စွာဘုရားရှင် အာဝဋ္ဋနီယမာယာ အလွန်ကောင်းလှပါကြောင်း တပည့်တော်၏ ချစ်ခင်လှစွာသော ဆွေမျိုးသားချင်းများ၊ မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ ကုန်သည်၊ သူဆင်းရဲ အမျိုးလေးပါးတို့ကို ဤအာဝဋ္ဋနီယမာယာဖြင့် လှည့်ပတ်မှုကို ခံကြရပါကုန်မူ ထိုပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာရန် ဖြစ်ရာပါ၏-ဟု လျှောက်ထားပါသည်
ဘုရားရှင်က ဘဒ္ဒိယ သင်လျှောက်ထားသည့်အတိုင်း မှန်လှပေ၏
အမျိုး လေးပါး၊ နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော ဩကာသလောက၊ သမဏဗြာဟ္မဏ၊ မင်း၊ ကြွင်းသောလူများနှင့်တကွသော သတ္တလောကသည် အလုံးစုံသော အကုသိုလ် တရားတို့ကို ပယ်စွန့်ရန် ကုသိုလ်တရားတို့ပြည့်စုံစေရန် ဤအာဝဋ္ဋနီယမာယာဖြင့် လှည့်ပတ်ခံရလျှင် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာရန်ဖြစ်ရာ၏
ဘဒ္ဒိယ၊ အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်စွန့်ရန်၊ ကုသိုလ်တရားတို့နှင့်ပြည့်စုံ စေရန် ဤအာဝဋ္ဋနီယမာယာဖြင့် ဤအင်ကြင်းပင်ကြီးတို့ကို လှည့်ပတ်နိုင်ကုန်ငြားအံ့
ဤအင်ကြင်းပင်ကြီးတို့အားလည်း ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာရန် ဖြစ်ရာ၏
လူတို့မှာမူ အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိကုန်အံ့နည်းဟု မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ ဘဒ္ဒိယလိစ္ဆဝီ သောတာပန်ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားရှိပါသည်
ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ အနုပိယမြို့၏အနီး သရက်ဥယျာဉ်ဝယ် သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ကာဠိဂေါဓာ သာကီဝင်မင်းသမီး၏ သားဖြစ်သော ဘဒ္ဒိယထေရ်၏ အရည၊ ရုက္ခမူလ၊ သုညာဂါရတို့၌ “အဟောသုခံ၊ အဟောသုခံ”ဟု ဥဒါန်းစကား ကျူးရင့်မှုကို အကြောင်းပြု၍ ရဟန်းတို့ကလျှောက်ထားသဖြင့် အရှင်ဘဒ္ဒိယထေရ်ကို အခေါ်လွှတ်၍ မေးမြန်းတော်မူသည့်အခါ အရှင်ဘဒ္ဒိယထေရ်က ရဇ္ဇသုခနှင့် သမဏ သုခတို့ ကွာခြားပုံ လျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က “ယဿန္တရတော” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ အကြောင်းအရာတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ငရိုက်ရိုးရွာ၊ ပတုပ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၃
ကုဋိဒူသကဝဂ် -(၃၂၆) ကက္ကာရုဇာတ်
ကိုယ်ကျင့်သီလရှိခြင်း၊ စိတ်ထားမြင့်မြတ်ခြင်း စသော ဂုဏ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသူမှသာ ပန်ဆင်ထိုက်သော ကက္ကာရုနတ်ပးန်ကို ဂုဏ်မရှိဘဲ ဂုဏ်ရှိပါသည်ဟု မုသားဆိုကာ နတ်သား ၄ဦးထံ တောင်းပန်၍ ပန်ဆင်ရာ ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံစားရသော ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် မုသားဆို၍ သံဃာကို သင်းခွဲခဲ့ရာ ပရိသတ်ကို အဂ္ဂသာဝက နှစ်ပါးတို့ ယူဆောင်သွားသဖြင့် ခံတွင်းမှ သွေးပုပ်အန်ထွက်လေ၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ငါ့ရှင်တို့ ဒေဝဒတ်သည် မုသားဆို၍ သံဃာကိုသင်းခွဲသဖြင့် ပြင်းထန်သော ရောဂါဝေဒနာကို ရ၏ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ မုသားဆို၍ ကြီးစွာသော ဆင်းရဲကို ရသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ရဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်ဝယ် မထင်ရှားသော နတ်သား ဖြစ်လေ၏
ထိုအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ကြီးစွာသော ပွဲသဘင်ဖြစ်၍ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ဘူမစိုး၊ နတ်များစွာတို့သည် လာ၍ ပွဲသဘင်ကို ရှုကြည့်ကြကုန်၏
တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှ နတ်သားလေးယောက်တို့လည်း ကက္ကာရုနတ်ပန်းကုံးကို ပန်ဆင်ကာ ပွဲသဘင်ကြည့်ရှုရန် လာကြကုန်၏
ဆယ့်နှစ်ယူဇနာရှိသော ဗာရာဏသီပြည်သည် နတ်တို့ ပန်းနံ့ဖြင့် မွှေးကြိုက် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏
လူတို့သည် ဤပန်းနံ့ကား အဘယ်သူ၏ ပန်းနံ့ဖြစ်သနည်းဟု ဆင်ခြင်၍ သွားကြကုန်၏
နတ်သား လေးယောက်တို့လည်း လူတို့ဆင်ခြင်၍ သွားသည်ကို သိကြကုန်၏
ထိုနတ်သား လေးယောက်တို့သည် မင်းရင်ပြင်ဝယ် အထက်ကောင်းကင်၌ ကြီးစွာသော အာနုဘော်ဖြင့် ရပ်လျက် ကြည့်ရှုကြကုန်၏
မင်းနှင့်တကွ တိုင်းသူပြည်သားတို့လည်း သူထက်ငါ ပွဲသဘင်ကို ကြည်ရှုကြကုန်၏
ထိုအခါ လူတို့သည် နတ်သားလေးယောက်တို့ကိုမြင်လျှင် “အရှင်တို့ ... အဘယ်နတ်ပြည်မှ လာကြသနည်း” ဟု မေး၏
“အချင်းတို့ ... တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ လာကြကုန်၏” ဟု ပြော၏
“ဘယ်အတွက် လာကြသနည်း” ဟု မေးပြန်ရာ “ပွဲသဘင် ကြည့်ရှုရန် လာကြကုန်၏
“သ်တို့ ပန်ဆင်ထားသော ပန်းတို့ကား အဘယ်ပန်းတို့နည်း” ဟု မေး၏
“ကက္ကာရု နတ်ပန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏” ဟု ပြော၏
“အကျွန်ုပ်တို့အား ပေးပါကုန်လော့” ဟု တောင်းကြ၏
“ဤကက္ကာရု နတ်ပန်းကား အာနုဘော် ကြီးကနု်၏၊ နတ်တို့သာ ထိုက်တန်ကုန်၏၊ လူ့ပြည်၌ ယုတ်မာသူ, နှလုံးသွင်းမကောင်းသူ, ပညာမရှိသူ, သီလမရှိသူတို့နှင့် မထိုက်တန်ကုန်၊ မယုတ်မာသူ, နှလုံးသွင်းကောင်းသူ, ပညာရှိသူ, သီလရှိသူတို့သာ ထိုက်တန်ကုန်၏” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ထိုနတ်သားတို့တွင် နတ်သားကြီးသည် -“အချင်းတို့ ... ကိုယ်ဖြင့် သူ့ဥစ္စာကို မခိုးသူ၊ နှုတ်ဖြင့် မုသားမဆိုသူ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပြီး၍ မမေ့မလျော့သူတို့သာ စင်စစ် ကက္ကာရု နတ်ပန်းကို ပန်ဆင်ထိုင်၏”ဟု လူတို့အား ပြောဆိုလေ၏
ထိုစကားကို ပုရောဟိတ် ကြားလျှင် ငါ့အား စင်စစ် ဤဂုဏ်ကျေးဇူးတို့တွင် တစ်စုံတစ်ခုသော ဂုဏ်ကျေးဇူးမျှ မရှိပေ၊ မုသားဆို၍ ထိုပန်းကို ပန်ဆင်လတ်သော်လူများသည် ငါ့ကို ဤပုဏ္ဏားကား ဤသို့သော ကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောသူ ဖြစ်သည်ဟု သိကြလတ္တံ့ဟု ကြံစည်ပြီးလဆင် နတ်တို့ကို အကျွန်ုပ်အား ဤဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့် ပြည့်စုံစေသည်ဟု မုသားပြောဆို၍ နတ်ပန်းကို ပေးစေပြီးလျှင် ပန်ဆင်ကာ နှစ်ယောက်မြောက် နတ်သားကို တောင်းပြန်၏
ထိုအခါ ထိုနတ်သားသည် -“အချင်း ပုဏ္ဏား ... တရားသဖြင့် ဥစ္စာကို ရှာမှီးသူ၊ စဉ်းလဲသဖြင့် ဥစ္စာကို မဆောင်ယူသူ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပြီး၍ မမေ့မလျော့သူတိုသာ စင်စစ် ကက္ကာရု နတ်ပန်း ပန်ဆင်ထိုက်၏” –ဟု ပုရောဟိတ်အား ပြောကြားပြန်၏
ပုရောဟိတ်လည်း ဤဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံသည်ဟု မုသား ပြောဆို၍ နတ်ပန်းကို ပေးစေပြီးလျှင် ပန်ဆင်ကာ သုံးယောက်မြောက် နတ်သားကို တောင်းပြန်၏
ထိုနတ်သားလည်း -“အချင်း ပုဏ္ဏား ... နနွင်းရည် ဆိုးထားသကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ စိတ်တည်ကြည်သူ၊ အနည်းငယ်မျှသော အကြောင်းဖြင့် မပျက်စီးဘဲ ကံ၊ ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်သူ၊ ကောင်းသော ဘောဇဉ်ကို တစ်ယောက်တည်း မစားသူတို့သာ စင်စစ် ကက္ကာရု နတ်ပန်းကို ပန်ဆင်ထိုက်၏” -ဟု ပုရောဟိတ်အား ပြောကြားပြန်၏
ပုရောဟိတ်လည်း ဤဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံသည်ဟု မုသားပြောဆို၍ နတ်ပန်းကို ပေးစေပြီးလျှင် ပန်ဆင်ကာ လေးယောက်မြောက် နတ်သားကို တောင်းပြန်၏
ထိုနတ်သားလည်း -“အချင်း ပုဏ္ဏား .. မျက်မှောက် မျက်ကွယ်၌ သူတောင်ကောင်းတို့ကို မဆဲရေးသူ၊ ပြောဆိုတိုင်း ပြုလုပ်လေ့ ရှိသူတို့သာ စင်စစ် ကက္ကာရု နတ်ပန်းကို ပန်ဆင်ထိုက်၏” –ဟု ပုရောဟိတ်အား ပြောကြားပြန်၏
ပုရောဟိတ်လည်း ဤဂုဏ်ကျေးဇူးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု မုသားဆို၍ နတ်ပန်းကို ပေးစေပြီးလျှင် ပန်ဆင်ပြန်၏
ဤသို့လျှင် နတ်သားလေးယောက်တို့သည် နတ်ပန်းကုံး လေးခုတို့ကို ပုရောဟိတ်အား ပေး၍ နတ်ပြည်သို့ ပြန်ကြကုန်၏
ထိုအခါ ပုရောဟိတ် ဦးခေါင်း၌ ကြီးစွာသော ဝေဒနာသည် ဖြစ်လေ၏
အသွားထက်သောဆောက်ဖြင့် ဖြတ်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း၊ သံပြားဖြင့် နှိပ်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း ဖြစ်လေ၏
မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်သဖြင့် လူးလဲကာ ပုရောဟိတ်အား မေးကြလျှင် ပုရောဟိတ်သည် -“အချင်းတို့ ... ငါကား ငါ့ကိုယ်တွင်း၌ မရှိသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ရှိ၏ဟု မုသားပြောဆိုကာ နတ်ပန်းကုံးတို့ကို ဆောင်း၍ ပန်ဆင်မိ၏
သို့အတွက် ငါ့အား ကြီးစွာ ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်ရ၏
ထိုပန်းကုံးတို့ကို ငါ၏ဦးခေါင်းမှ ပယ်ရှားကြကုန်၏” –ဟု ပြောဆိုလေ၏
မည်သူမျှ မပယ်ရှားနိုင်
ပန်းကုံးတို့သည် သံပြားဖြင့် ဖွဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏
ထိုအခါ ပုရောဟိတ်ကို ချီမကာ အိမ်သို့ ဆောင်ယူကြကုန်၏
ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တစာစာ ဟစ်ကြွေးကာ နေရ၏
မင်းကြီးသည် အမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်၍ ဤပုရောဟိတ်ကား သီလမရှိသူ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အဘယ်သို့ ပြုရအံ့နည်းဟု ဆိုလတ်သော် “မြတ်သောမင်းကြီး ... တစ်ဖန် ပွဲသဘင် ခံရမည်၊ နတ်တို့ လာကြပြန်ကုန်လတ္တံ့” ဟု လျှောက်ထားကုန်၏
မင်းကြီးလည်း တစ်ဖန် ပွဲသဘင်ကို ခံစေပြန်၏
ထိုအခါ နတ်သားတို့သည် လာကြပြန်ကုန်၍ ကောင်းကင်၌ရပ်လျက် တစ်မြို့လုံး မွှေးကြိုင်စေ၍ ပွဲသဘင် ကြည့်ရှုကြကုန်၏
ထိုအခါ သီလမရှိသော ပုရောဟိတ်ကို ဆောင်ယူ၍ နတ်သားတို့ရှေ့မှာ ဝပ်စေကုန်၏
ပုရောဟိတ်သည် ဝပ်လျက် “အရှင်နတ်သားတို့ ... အကျွန်ုပ် အသက်ကို ပေးကြပါကုန်” ဟု တောင်းပန်၏
နတ်သားတို့လည်း “အချင်း ပုဏ္ဏား ... သီလမရှိ၊ ယုတ်မာသော သင့်အား ဤနတ်ပန်းကုံးတို့နှင့် မထိုက်တန်၊ သင်ကား ငါတို့ကို လှည့်စားလို၍ မုသားဆိုကာ ပန်ဆင်ဘိ၏၊ ယခုအခါ သင့်မှာ မုသားအကျိုးကို ခံစားရ၏” ဟု လူတို့အလယ်မှာ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကာ ပုဏ္ဏား၏ဦးခေါင်းမှ ပန်းကုံးတို့ကို ဖယ်ရှားပြီးလျှင် လူတို့ကို အဆုံးအမပေး၍ နတ်ပြည်သို့ ပြန်ကြကုန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
နတ်သား တစ်ယောက်သည် - ကဿပ
နတ်သားတစ်ယောက်သည် - မောဂ္ဂလာန်
နတ်သားတစ်ယောက်သည် - သာရိပုတ္တရာ
နတ်သားတစ်ယောက်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) သီလကင်းကွာ၊ ကျင့်ယုတ်မာ၊ လူညာပုဏ္ဏားဖျင်း
(၂) မုသားသုံးက၊ နတ်ပန်းရ၊ သေဝဆင်းရဲခြင်း
ကက္ကာရုဇာတ် ပြီး၏
တင့်ဆွေ (၁၉၈၄ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာလူမျိုး သမားတော်တယောက်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမတ်တစ်ယောက်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် နိုင်ငံရေးသမားတယောက်လည်းဖြစ်သည်
သူသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် ဝန်ကြီးတပါးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်လွတ်မြောက်ရေး (အိန္ဒိယ)၏ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇင်ယော် ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ခရမ်းမြို့နယ် အေးရွာတွင် ဦးပို ဒေါ်နှင်းမြ တို့မှ ဖွားမြင်သည်
ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ကိုသန်းညွန့်ဖြစ်သည်
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်သော အခါ သခင်သန်းညွန့် ဖြစ်လာသည်
ဂျပန်အမည်မှာ အိုကာဝါ ဖြစ်သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည် ခံယူရာတွင် ဗိုလ်ဇင်ယော် ဖြစ်လာသည်
ခရမ်းမြို့နယ် အေးရွာတွင် အလယ်တန်းအဆင့်ထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပုဇွန်တောင် မြူနီစပယ် အထက်တန်း ကျောင်း တွင် ပညာ ဆက်လက် သင်ကြားခဲ့ရာ နဝမတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဆရာဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက် အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဆောက်အအုံ ကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ စကြာကုမ္ပဏီ တွင် မန်နေဂျာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
တော်လှန်ရေး အစိုးရ လက်ထက်တွင် သစ်လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း၌ အထူးအရာရှိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် စတုတ္ထ အသုတ် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် များနှင့်အတူ ၈ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုရီမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ် တွင် ရှန်ဟိုင်း မှ လေယာဉ်ပျံ ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူးရှုးကျွန်း နာဂါစကီးမြို့ အနီးရှိ ရေတပ်စခန်း သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထိုမှ တဆင့် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်း မြို့သို့ သွားရောက်ကာ အပန်းဖြေ ခဲ့ကြသည်
၈ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ လေယာဉ်ပျံ ဖြင့် သွားရောက်ရာ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်
ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်း တွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ်နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်၍ ဗြိတိသျှ တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ရွှေကျင်တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်စောအောင် ကျဆုံးပြီးနောက် ဗိုလ်ဇင်ယော် ဦးစီး၍ ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ရာ အနိုင်ရခဲ့သည်
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဘီဒီအေ တပ်ရင်း ၃ တပ်ခွဲ ၃၌ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း ၁ ၏ တပ်ခွဲမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အနောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် စစ်ဆင်ရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ တွင် မန္တလေး အထက်မြန်မာပြည် တိုင်း တပ်ရင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့ လောင်းဝစ်လမ်း (ယခု အင်းယားမြိုင်လမ်း) ရှိ စစ်ဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူနေစဉ် ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားလာသဖြင့် ဆေးရုံမှ ဆင်းကာ တိုင်း၄ (ပဲခူး၊ ရွှေကျင် နှင့် သထုံ) နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်ခဲ့သည်
ကန္ဒီ စာချုပ်အရ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ဖျက်သိမ်းသောအခါ တပ်မတော်မှ ထွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဖွဲ့စည်းသော ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့ တွင် ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်ခရိုင် ပြည်သူ့ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့ဉက္ကဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ် သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ဦးနု ဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သန့်ရှင်း ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ကဝမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့တွင် ကျင်းပသော သတ္တမ အကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့စစ်ပြန်ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၆၃-၆၄ ခုနှစ်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ပြန် စစ်မှုထမ်းဟောင်း များ အဖွဲ့ချုပ် ဉက္ကဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်
အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဣန္ဒြေတို့ အလွန်ကြည်လင်သော မျက်နှာအဆင်း အလွန်စင်ကြယ်, ဖြူစင်တောက်ပသော နေခြင်းသည် စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ-အစရှိသည်တို့ကို မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်သည် ဒိဋ္ဌိ, တဏှာ, မာနတို့ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာကပင် ပယ်နှုတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စတုတ္ထဈာန်ဝင်စားခြင်း, ထခြင်းတို့၌ အကြံအစီ မရှိတော့ပုံကို ပြန်လည် လျှောက်ထားသည့်သုတ်
အညီအမျှရှုမှု “ဥပေက္ခာ” ယင်းနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကြီးစွာသော ချမ်းချမ်းသာသာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်သည်-အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥပေက္ခာဈာန်နှင့် တကွဖြစ်သော “သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒငါးပါးတို့ကို ပွားများနေသောရဟန်းကို ဈာန်မှ မဆိတ်သုဉ်းပဲနေသူ- တိုင်းသူပြည်သားတို့ လှူဒါန်းအပ်သောဆွမ်းကို အကျိုး ရှိရှိဘုဉ်းပေးသူ-ဟု ဆိုထိုက်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ခင်တန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၄ ဦး၊ မ ၁၃၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၁ ဦးနေထိုင်သည်
ခခိအိုဘူတာ  (柿生駅 ခခိအို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ခဝဆခိမြို့၊ အဆအိုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဇင်းနေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinnay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၁၅ ဦး၊ မ ၈၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ရစ်ကန်လေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yitkanlay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၆ ဦး၊ မ ၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၄၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၀၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဟင်းလျာ (နောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinhlar(West))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ဝါးရုံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးရုံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအမည်မှာ အင်းလျား (အနောက်) ဖြစ်သည်
တက်ခိုမြို့ (田子町 တက်ခိုမချိ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင်  မြို့နေ လူဦးရေသည် ၅၈၂၁ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၄  ဦး ရှိသည်
အိမ်ထောင်စု ၂၂၁၄ စု ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၂၄၁.၉၈  စတုရန်းကီလိုမီတာ ( ၉၃.၄၃ စတုရန်းမိုင်)  ကျယ်ဝန်းသည်
လက်ခတ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Letkhat)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ နောကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၄၇ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၁၃၁ ဦး နေထိုင်သည်
ကင်ရှာဆာမြို့ (အင်္ဂလိပ်: Kinshasa) သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ကွန်ဂိုမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ယခင်က ငါးဖမ်းရွာကလေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် ကင်ရှာဆာမြို့သည် မြို့ပြဧရိယာ တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိပြီး နေထိုင်သူပေါင်း ၁၀သန်းခန့် ရှိသည်
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သော ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘရာဇာဗီးလ်မြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိပြီး ကျယ်ဝန်းသော ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဖြတ်၍ လှမ်းမြင်ရသော အနေအထားတွင် ရှိသည်
မြို့တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသမှာ အလွန်ကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် မြို့တော်မြေနေရာ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ ကျေးလက် အနေအထားဖြင့် တည်ရှိသည်
မြို့ပြဒေသမှာ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက် အစွန်ဆုံး အစိတ်အပိုင်း သေးသေးကလေး တွင်သာ ရှိသည်
အပင်သဏ္ဌာန် မထင်ရှား
ယင်းကို စိုက်ပျိုးထားလျှင် ဧည့်သည်ပါးသည်ဟုဆိုသည်
သကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၅ ဦး၊ မ ၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ (algebraic geometry) သည် သင်္ချာပညာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း (polynomial equation) များ၏ ကိန်းရင်းများကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်အဖြစ် ရှေးယခင်က သတ်မှတ်ခဲ့သည်
သို့သော် မျက်မှောက်ခေတ် အက္ခရာသင်္ချာ ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်မှာမူ ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra)၊ အထူးသဖြင့် ပတ်လည်ညီ အက္ခရာသင်္ချာ (commutative algebra)၊ နည်းလမ်းများအပေါ်တွင် ပိုမိုမှီတည်ပြီး၊ ဂျီဩမေတြီ (geometry) အသုံးအနှုန်းများကို အသုံးပြု၍ ဂျီဩမေတြီ ပြဿနာများကို လေ့လာဖြေရှင်းခြင်း ဖြစ်သည်
ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်(GitHub, Inc.) သည်အမေရိကန်အခြေစိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်ရေး၏ ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုအတွက် လိုအပ်သောဂစ်တ်ရီပိုစစ်တရီများ ကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး အင်တာနက်ကို အသုံးပြု၍ ဝက်ဘ်မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချိပေးနိုင်ရန် နေရာနှင့်လိပ်စာ ထောက်ပံ့ပေးသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၅ ဘီလီယံဖြင့် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်（Microsoft） ပိုင် ကုမ္ပဏီခွဲတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
၎င်းသည် ဖြန့်ဝေထားသော ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ် နှင့် ရင်းမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာအလုပ်များ(source code management -SCM)ကို ဂစ်တ်ကိုသုံး၍ ထောက်ပံ့ပေးပြီး အဆိုပါ စနစ်များနှင့် ဆက်စပ်ရာ အခြားလိုအပ်ချက်များကိုလည်း ထပ်ပိုးပေးသည်
၎င်းသည် ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော မည်သူက မည်သည့်နေရာကို ဝင်ရောက်သုံးစွဲနိုင်သည်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း(Access Control)လုပ်ငန်းနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်သူအချင်းချင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နိုင်အောင် ကူညီပေးခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်သည်
ထိုသို့ ကူညီရာတွင် ပရောဂျက်တိုင်းအတွက် ဆော့ဖ်ဝဲအမှားပြင်မှုရာဇဝင်မှတ်ခြင်း(bug tracking)၊ ဆော့ဖ်ဝဲလုပ်နိုင်စွမ်းအသစ် တောင်းဆိုခြင်း(feature requests)၊ ဆော့ဖ်ဝဲအလုပ်ငယ်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း(task management) နှင့် ဝီကီသုတစာမျက်နှာဖွင့်ပေးခြင်း တို့ကိုထောက်ပံ့ပေးသည်
ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်ကို အခမဲ့သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများအတွက်သော်လည်းကောင်း သင့်တော်ရာ အသုံးပြုမှုပလန်(plan)များကို ရွေးချယ်ကာ အကောင့်များဖွင့်၍ သုံးစွဲနိုင်သည်
ရင်းမြစ်မြင် ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်၏ အခမဲ့အကောင့်ကို အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်
၂၀၁၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်သည် အခမဲ့အကောင့်များအပါအဝင် ပလန်(plan)အားလုံးအတွက် အကန့်အသတ်မဲ့ ရင်းမြစ်ကွယ် ရီပိုစစ်တရီများကို ထားသိုခွင့်စပေးသော်လည်း၊ အခမဲ့ပလန်တွင် ထိုရင်းမြစ်ကွယ် ရီပိုစစ်တရီများအတွက် ပူးပေါင်းပါဝင်လုပ်ဆောင်သူ သုံးယောက်အထိသာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်
၁၅-ဧပြီ-၂၀၂၀မှစပြီး အခမဲ့ပလန်၏ ရင်းမြစ်ကွယ် ရီပိုစစ်တရီများအတွက် ပူးပေါင်းပါဝင်လုပ်ဆောင်သူ အရေအတွက်ကို အကန့်အသတ်မရှိ ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း၊ ထိုရီပိုစစ်တရီများကို ဆက်သွယ်လှုပ်ရှားချိန် မိနစ် ၂၀၀၀ သာ ခွင့်ပြုတော့သည်
၂၀၂၀၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဂစ်တ်ဟပ်ဘ် တွင်သုံးစွဲသူသန်း ၄၀ ကျော်ရှိပြီး၊ (အနည်းဆုံး ၂၈ သန်းသောအများပြည်သူများ ဆက်သွယ်ကြည့်ရှုရယူနိုင်သော ရီပိုစစ်တရီများ အပါအဝင်) ရီပိုစစ်တရီ သန်း ၁၀၀ ကျော် ရှိသည်
ထိုကြောင့်လည်း ဂစ်တ်ဟပ်ဘ်ကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးရင်းမြစ်ကုဒ် သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းရာ နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်
ဆန်းသစ်တီထွင်ရန်အတွက် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသော ကွန်ယက် (အင်္ဂလိပ်ဝီကီ) ပြဿနာဖြေရှင်းမှုအတွက် စုပေါင်းထားသော အသိဉာဏ် (အင်္ဂလိပ်ဝီကီ) လူအများ အင်တာနက်သုံး ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ခြင်း(ဥပမာ - ဤဝီကီပီးဒီးယားပရောဂျက်လိုမျိုး) (အင်္ဂလိပ်ဝီကီ) ရင်းမြစ်ကုဒ်သိုလှောင်နေရာဌာနများအား ယှဉ်ကြည့်ခြင်း (အင်္ဂလိပ်ဝီကီ)
ဈေးတောင်ဈေးမြောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: ZaytaungZaymyauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ ခေါင်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၃ ဦး၊ မ ၁၆၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်ဘုတ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yinboke)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ ညင်းမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
လက်ပန်ဇင်ရွာ၊ မိမ္မပြေး
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်
ပဲခူးတိုင်း မင်းလှမြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးမြဂဲ၊ အမိ ဒေါ်စောရင် တို့က ၁၉၁၁ ခု အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်
ရန်ကုန် ကြည့်မြင်တိုင် အိုးဘို ရပ်ကွက်တွင် ကြီးပြင်း ခဲ့သည်
မွေးချင်း ငါးယောက်တွင် တတိယ မြောက်သား ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးအေးငွေ ဖြစ်သည်
ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် မူလတန်း ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်
အထက်တန်း ပညာ ကိုမူ အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်း [ယခု အထမ (၁) လမ်းမတော်] တွင် ဆည်းပူး ခဲ့သည်
၁၉၃၁ တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခု တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သပိတ်တွင် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသား ဧည့်ခံ ကြိုဆိုရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင် ခဲ့သည်
၁၉၃၇ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်
၁၉၃၇ တွင် မန္ဈလေး ရဲတပ် ကျောင်းသို့ တက်ခဲ့သည်
ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ရဲတပ်ဖွဲ့ ဘောလုံး အသင်းတွင် ပါဝင် ကစား ခဲ့သည်
ရဲတပ်ဖွဲ့မှ နုတ်ထွက် ပြီးနောက် လူငယ်များ စာရိတ္တ ပြုပြင်ရေး ဂေဟာတွင် ကျောင်းအုပ် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်
ထို့နောက် ပြင်ဦးလွင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း တက်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၄ဝ တွင် ဒုတိယဗိုလ် ဖြစ်လာ ခဲ့သည်
၁၉၄၂ တွင် ဘီအိုင်အေသို့ ဗိုလ် အဆင့်ဖြင့်ဝင်ခဲ့သည်
ဘီဒီအေတွင် စစ်ဌာနချုပ် ရုံးအုပ် ဗိုလ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့၏
ပျဉ်းမနား တပ်းရင်း ၆ တပ်ခွဲမှူး၊ ဗိုလ်မှူး ဗထူး တပ်ရင်းမှူး အဖြစ် တာဝန် ယူသော စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း (၁) တွင် ဒုတပ်မှူး အဖြစ် တာဝန် ယူပြီး အင်ဖာသို့ ချီတက် ခဲ့သည်
၁၉၄၃ - ၄၄ တွင် ဂျပန် နိုင်ငံ၌ မြန်မာ အစိုးရ၏ တွဲဖက် စစ်သံမှူး အဖြစ် တာဝန် ယူ၍ ပထမ သုတ်နှင့် ဒုတိယ သုတ် စစ်ပညာသင်များ၊ လေတပ် စစ်ပညာသင် များကို အုပ်ချုပ် ခဲ့ရသည်
ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့ ပြန်ကြားရေး ဌာနမှူးနှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ် ဦးစီး အယ်ဒီတာ (၁၉၄၅ - ၄၇)၊ သောင်းကျန်းသူ နှိမ်နင်းရေး တပ်ရင်း (၁) တပ်ရင်းမှူး (၁၉၄၇)၊ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း တည်ထောင်သူနှင့်အယ်ဒီတာချုပ် (၁၉၅၂)၊ ဩစတြေးလျ နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာ စစ်သံမှူး (၁၉၅၃ - ၅၆)၊ ဗထူး စစ်သင်တန်းမှူး (၁၉၅၆) စသည် အမှု ထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
ပြည်တွင်း ရေကြောင်း သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ စုံစမ်း စစ်ဆေးရေးနှင့် သွားလာ ပို့ဆောင်ရေး အရာရှိချုပ် (၁၉၅၈ - ၅၉)၊ ပြည်သူ့ ဖိနပ် စက်ရုံ [ယခု တပ်မတော် ဖိနပ် စက်ရုံ] တည်ထောင်သူနှင့် အုပ်ချုပ်သူ (၁၉၆၁ - ၆၂)၊ အင်းဝ စာအုပ်တိုက် တွဲဖက် အုပ်ချုပ်သူ (၁၉၆၃)၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စစ်ပြန် စစ်မှု ထမ်းဟောင်း အဖွဲ့ တည်ထောင်သူနှင့် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၆၆ - ၆၇)၊ တဖန် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့် ပြည်သူ့ ကြယ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် (၁၉၆၈ - ၇၃)၊ ကြည့်မြင်တိုင် မြို့နယ် စစ်မှု ထမ်းဟောင်း အဖွဲ့ နာယက၊ စစ်ပြန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် မှသည် ဦးစီး နာယက အဖြစ် သို့တိုင် ကွယ်လွန်ချိန်ထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၃ဝ ပြည့် ဝန်းကျင်မှ စ၍ ကဝိ မျက်မှန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတို များကို 'မြတ်လေးနွယ်' ကလောင် အမည်ဖြင့် စ ရေးခဲ့သည်
၁၉၃၁ တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၌ 'မမေ့နိုင်' ဝတ္ထုတိုကို 'ဒဂုန် မြတ်လေးနွယ်' ကလောင် အမည်ခံ၍ ရေးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်
ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထုမှာ ဂုဏ်လောက (၁၉၃၁) ဖြစ်သည်
ချစ်တေးသံ (၁၉၃၅) ကို ခရေနှင့် နှင်းဆီ (၁၉၆၆) အမည်ပြောင်း ထုတ်သည့် စာအုပ်၊ မြားနတ်မောင်နှင့် သမိုင်း တကွေ့ ဖြစ်ရပ် မှတ်တမ်း တို့မှာ ထင်းရှားသည်
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဘာသာရေးနှင့် ခရီးသွား ဆောင်းပါး များကို 'ဗိုလ်မှူး သက်ရှည်' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စစ်ပြန် မဂ္ဂဇင်းတွင် "အရှေ့မှ အရှေ့သို့" ဆောင်းပါး ရှည်ကြီးကို 'အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူး အေးငွေ' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ရေးခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက 'နီလာရောင်'၊ 'မြဂနိုင်'၊ 'ခေတ်ဆန်းချိန်' စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် နောက်ပိုင်းတွင် 'တနေဝင်သော်'၊ 'မြ' စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား များကို ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွွှန်း ရေးသားပြီး ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူး ခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် အိုးဘိုလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
ဥပဒေ၏ ရှေးဦးအကျဆုံးသော အရင်းအမြစ်သည် ဥပဒေပြုခြင်းနှင့်ဖြတ်ထုံးများ မဟုတ်ပဲ၊ ဓလေ့ထုံးစံများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဓလေ့ထုံးစံသည်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းက မှန်ကန်မူ၊ တရားမျှတမူနှင့် အသုံးြုပမူဆိုင်ရာ သဘောတရားများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူ့အပြုအမူဆိုင်ရာသဘောတရား Rule of conduct များကို စုပေါင်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဓလေ့ထုံးစံသည်ဥပဒေကဲ့သို့ စွမ်းအင်အာဏာရှိရခြင်းမှာ- ဓလေ့ထုံးစံတရပ်တွင် တရားမျှတမူသဘော တရားများနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ သဘောတရားများပါရှိခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တရားရုံး များက တရားစီရင်ရာတွင် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးစားရာ၌ စည်းကမ်းသစ်များကိုချမှတ်ခြင်းထက်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာက လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့သော စည်းကမ်းများဖြင့်ပင်ဆုံးဖြတ်သင့်ကြသည်ဟု ဆယ်လ်မွန် ကရေးသားခဲ့သည်
ဓလေ့ထုံးစံတွင် နိုင်ငံတော်၏အခွင့်အာဏာအရမဟုတ်ပဲ၊ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း၏အများ ပြည်သူ ထင်မြင်ချက် Public opinion ဖြင့် လက်ခံအသိအမှတ်ပြုထားသော သဘောတရားများပါဝင်ပေသည်
သို့ရာ တွင် အကယ်၍ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကွဲလွဲ၍ အငြင်းပွား ကြသည့်အခါ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ Statute Law ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကိုသာ လိုက်နာရမည်ဖြစ်ပေသည်
ဥပဒေကဲ့သို့လေးစားလိုက်နာကြရသည့် ဓလေ့ထုံးစံသည် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်
ပထမ တမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်မပါရှိဘဲ၊ သက်ဆိုင်သူများကလိုက်နာရမည့် သဘောတူညီချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယတမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်များမှတဆင့် သက်ဆိုင်ရာအမှုများတွင်သာ လိုက်နာရမည့် ဓလေ့ထုံးစံဖြစ်သည်
ဆယ်လ်မွန်ကမူ ယင်းဓလေ့ထုံးစံနှစ်မျိုးကို ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံ Legal custom နှင့် သဘောတူညီမှု ဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Conventional custom - ဟုခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေအာနိသင်ရှိ၍ လူအများက ဥပဒေကဲ့သို့ လေးစားလိုက်နာကြရသည်
သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ ထုံးစံမှာမူ သဘောတူညီချက်ရထားသည့် သက်ဆိုင်သူများကသာလိုက်နာရပေသည်
ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်မှရသော သဘောတူညီချက်ကို သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံဟု ခေါ်ဆိုပေသည်
ဥပမာအားဖြင့် လူနှစ်ယောက်သည် ပဋိညာဉ်စာချုပ်တခုကို ချုပ်ဆိုရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေတခုခုအပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပါက စာချုပ်ချုပ်ဆိုသောကိစ္စရပ်အတွက် အသိအမှတ်ပြုပြီးသည့် အသုံးအနှုန်းတည်ရှိနေလျှင် သက်ဆိုင်သူများသည် အဆိုပါ (ဓလေ့ထုံးတမ်းအရတည်ရှိနေသည့်) အသုံးအနှုန်း ကို ရည်ရွယ်၍ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ပေသည်
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံတွင် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Local custom နှင့် အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံ General custom ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်
ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံတခုကို တရားရုံးများကဥပဒေအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန်အတွက် ယင်းဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေကချမှတ်ထားသောလိုအပ်ချက်များနှင့်ပြည့်စုံရန်လိုပေသည်
အဓိကလိုအပ်ချက်များမှာ- (၁) လျှော်ကန်သင့်မြတ်ခြင်း reasonableness၊ (၂) ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီခြင်း  conformity with statute law (၃) အခွင့်အရေးအဖြစ်သိမှတ်လိုက်နာခြင်း observance as of right နှင့် (၄) မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျခြင်း immemorial antiquity တို့ဖြစ်သည်
အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံကို တနိုင်ငံ လုံးက ဥပဒေကဲ့သို့လိုက်နာကြရသည်
နိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံသည် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံကဲ့သို့ပင် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျမှသာ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံဖြစ်၍ ဥပဒေကဲ့သို့စွမ်းအင်အာဏာရှိပေသည်
ဆက်စကက်ချီဝမ်သည် ကနေဒါနိုင်ငံတွင်ပါဝင်သော နယ်တစ်နယ်ဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၂၇၁၀၀ ရှိလေသည်၊ နယ်နိမိတ်မှာ အရှေ့ဘက်တွင် မနီတိုးဗားနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အယ်လဗားတားနယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် မက္ကင်ဇီနယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ဖြစ်သည်
ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေပေါင်း ၁၅ဝဝကျော် ခန့်မြင့်၍၊ သမပိုင်း ပရေရီလွင်ပြင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေလေသည်
ရာသီဥတုမှာ နွေရာသီ၌နေ့အချိန်တွင်ပူသော်လည်း၊ ညဖက်တွင် အနည်းငယ်အေး၏
ဆောင်းရာသီတွင်ကား၊ အလွန်အကြူးချမ်းအေးလှ၏
ရာသီဥတုမှာ ကုန်းခေါင်ဒေသ ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်ရာ၊ နွေရာသီ၌ မိုးအနည်းငယ်ရွာပြီးလျှင် ဆောင်းရာသီ၌ ဆီးနှင်းအသင့်အတင့်ကျသည်
ဤရာသီဥတုမျိုးမှာ လယ်ယာလုပ်ကိုင်ရန်နှင့် ဂျုံစသော ကောက်ပင်သီးနှံ တို့ကို စုဆောင်သိုးမှီးထားရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏
၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈၃၁၇၂၈ ယောက်ရှိသည်
ဆက်ကက်ချီဝမ်မြစ်ကို အစွဲပြု၍ ဆက်စကက်ချီဝမ်နယ်ဟု အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်၏
ထိုနာမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရေစီး သန်သော မြစ်ဖြစ်သည်
ထိုမြစ်ကို မြောက်ဆက်စကက်ချီဝမ် နှင့် တောင်ဆက်စကက် ချီဝမ်ဟူ၍ ခွဲခြားထား၏
မြစ်၏ အရှည်မှာ မိုင်ပေါင်း ၁၁ဝဝ ခန့်ရှိသည်
ဆက်စကက်ချီဝမ်မြစ်နှင့် ချာချီမြစ်တို့ အကြား၌ မြင်းစား ဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ပိုက်ဆံပင်၊ အာလူး၊ ဂျုံ အမျိုးမျိုးနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံအမျိုးမျိုးတို့ကို ရောနှော၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ သည်
အချို့နေရာများ၌ ဂျုံ တစ်မျိုးတည်းကိုသာ စိုက်ပျိုး သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂျုံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စိုက်ပျိုးသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂျုံအများဆုံး ထွက်သောဒေသမှာ ဤပရေရီ လွင်ပြင်များပင် ဖြစ်လေသည်
အနောက်တောင်ဘက်ဒေသ များ၌ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို တူးမြောင်းနှင့် ဆည်များဖောက် လုပ်ကာ အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင် ကောက်ပင်သီးနှံ များကို ကျီများဆောက်လုပ်၍ စုဆောင်းသိုလှောင်ထားကြ၏
ခြံကြီးများ ခတ်ကာ ကောက်ပင်သီးနှံတို့ကို ကျီသွင်းထားကြ ရာ၌ အချို့ခြံကြီးများသည် ဧက ၁ဝဝဝ မှ ၂ဝဝဝ အထိပင် ကျယ်ဝန်း၏
ဆက်စကက်ချီဝမ်နယ်ရှိ လယ်သမားတို့သည် စည်းလုံးညီညွှတ်စွာ လယ်ယာလုပ်ကိုင်ကြသည်
ဂျုံအရောင်း အဝယ်၊ ဂျုံသိုမှီးရေး၊ အာလူးစိုက်ပျိုးရေး၊ နွားမွေးမြူရေးနှင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရေးစသော လယ်သမားတို့နှင့် ဆိုင်သည့် လုပ်ငန်းဟူသမျှတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် လယ်သမားသမဝါယမ အသင်းများကို တည်ထောင်ထားကြ၏
ဆက်စကက်ချီဝမ် အလယ်ပိုင်း၌ နွားမွေးမြူရေးနှင့် နွားနို့၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ စသောလုပ်ငန်းများကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်
ဆက်စကက်ချီဝမ်နယ်တောင်ပိုင်း၌ ကျောက်မီးသွေးတူး ဖော်သည့် လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြ၏
ထို့အပြင် ဂျုံမှုန့်ကြိတ် ခြင်း၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲလုပ်ခြင်း၊ စာပုံနှိပ်ခြင်းနှင့် စာအုပ်ထုတ် ဝေခြင်း အစရှိသော စက်မှုလက်မှုလုပ်းငန်းများလည်း အသင့် အတင့်ရှိလေသည်
နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ မြင်း စားဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ပိုက်ဆံပင်၊ ကောက်ရိုး၊ အာလူး၊ သိုး၊ နွား၊ မြင်း၊ သားမွေး၊ ကျောက်မီးသွေး၊ သစ်နှင့် စက်ကရိယာများဖြစ်သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်၌ ဆက်စကက်ချီဝမ်နယ်ရှိ မူလတန်းကျောင်း များ၌ ကျောင်းသားဦးရေ ၁၉၇ဝ၃၁ ခန့်ရှိ၍၊ တက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်းသာရှိ၏
မြို့ကြီးများ၌သာမက၊ တောနယ်များ၌ပင် ကျောင်းများရှိသဖြင့် တောမှ ကလေးသူငယ်များလည်းပညာကို ကောင်းစွာ ဆည်းပူးနိုင်ကြလေသည်
တောနယ်တွင် လယ်တဲ ကလေးများ ဆောက်ပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် စာသင်ကျောင်း ကိုလည်း တစ်ဆက်တည်းဆောက်ပြီးဖြစ်တော့၏
ထိုတောနယ် ရှိ စာသင်ကျောင်းများမှာ မြို့ရှိကျောင်းများကဲ့သို့ မကြီးကျယ် သော်လည်း စာသင်ကြားပုံ၊ သင်ကြားနည်းမှာ မခြားနားပေ
သို့ဖြစ်၍ တောနေကလေးသူငယ်များသည် မြို့နေကလေးသူငယ် များနည်းတူ ဗဟုသုတကို ပြည့် ပြည့်စုံစုံ ရရှိနိုင်ကြသည်
ထိုနယ်၌ နေထိုင်သူများအနက် လူဦးရေတစ်ဝက်ခန့်သည် ဗြိတိသျှမျိုးရိုးဖြစ်၍၊ ကျန်လူအများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဥရောပနိုင်ငံအသီးသီးတို့မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသူများ ဖြစ်လေသည်
ဆက်စကက်ချီဝမ်မြို့တော်မှာ လူဦးရေ ၇၁ဝဝဝ ကျော်ရှိသည့် ရီဂျိုင်းနားမြို့ဖြစ်သည်
နဂါးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ နဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၄ ဦး၊ မ ၁၉၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ဖုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ ဖန်ဖုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်ဖုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၁ ဦး၊ မ ၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ထနောင်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungtaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ထနောင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထနောင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၅ ဦး၊ မ ၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန့်ဘွေးကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၉၆ ဦး၊ မ ၂၂၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်္သာဖိုရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintharhpoywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဟင်္သာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်္သာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၆ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
တခေ့ခို့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takaytkhoet)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပုဇွန်မြောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရပ်အခေါ်မှာ တခေခို ဖြစ်သည်
စစ်ပြီးခေတ်မှာ ၁၉၄၆ မှာ ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ရကသ) (Rangoon Student's Union) ကို  ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ကိုသန်းကြွယ်(နောင် - မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်  ( ‘ဗကသ’  ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ  မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ )၊ ကိုသန်းထွန်း (နောင် - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ) နဲ့ ကိုညီညီ (နောင်-စာရေးဆရာ လင်းယုန်နီ) တို့ ဦးဆောင်ပြီး ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှား ခဲ့ပါတယ်
၁၉၄၆ ဇွန်လမှာ ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုသန်းထွန်းက အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ကိုညီညီ က တာဝန်ခံ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိတဲ့ ‘ကျောင်းသားဟစ်တိုင်’ သတင်းစာ ထွက်ပေါ် လာခဲ့ ပါတယ်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ  မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ သခင်ဝတင်နဲ့  အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ခေါင်းဆောင်( ကိုယ်စားလှယ်) အဖြစ် ပါဝင် ဦးဆောင် ခဲ့တယ်
၁၉၄၇ မှာ ကိုသန်းထွန်း ‘ဗကသ’ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ကိုညီညီ က ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၄၇-၄၈ ပညာသင်နှစ်မှာ ရကသ ကနေ ‘ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ’ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ဟောပြောပေးဖို့ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကိုရော ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ကိုပါ ဖိတ်ကြားပြီး ဟောပြောစေခဲ့ပါတယ်
ဗကပ က လက်ခံပြီး သခင်သန်းမြိုင်၊ သခင်တင်ထွန်း နဲ့ ရဲဘော်အောင်ကြီး တို့ တက်ရောက် ဟောပြော ပေးခဲ့ကြပေမဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ကတော့ ငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၄၈-၄၉ ရဲ့ ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုညီညီ က ဦးစီးပြီး ကုန်ဈေးနန်းကျဆင်းရေး အတွက် ရွှေတိဂုံ ဘုရား စနေထောင့် တန်ဆောင်း မှာ ရကသ က ဦးဆောင်တဲ့ ဆန္ဒပြ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့ပါတယ်
၁၉၄၉ နှစ်ဦးပိုင်း မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အင်းစိန်တိုက်ပွဲ များကြောင့် ပိတ်ထားရတဲ့ တက္ကသိုလ် နဲ့ အထက်တန်း ကျောင်းများ ပြန်ဖွင့်ချိန်မှာ (တချို့သော ဗကသ၊ တကသ၊ ရကသ ခေါင်းဆောင်များ အဖမ်းခံရသူရှိ တောထဲ ရောက်သွားသူရှိ ဖြစ်နေရရာမှာ) ၁၉၄၉ ထဲမှာပဲ ‘ရကသ စည်းရုံးရေး ကော်မတီ’ ကို ကိုစိုးသိန်း၊ကိုတင်ထွတ်၊ကိုစိုးနိုင်၊ကိုခင်မောင်ညွန့်၊ကိုဉာဏ်ထွန်း၊ကိုအုံးမောင်၊ကိုတင်မောင်၊မသန်းသန်းမြ၊မမေမေရီတို့နဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်
တကသ အဆောက်အဦး မှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ကို ဖိတ်ကြားပြီး ‘ရကသ’ကို တရားဝင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း တဲ့ အခါမှာ တော့ ကိုစိုးသိန်း - ဥက္ကဋ္ဌကိုတင်ထွတ် - အတွင်းရေးမှူး (နောင်-မော်ကွန်းထိန်း-ဆေး ၁)ကိုအုံးမောင် - စည်းရုံးရေးမှူးကိုထွန်းကြွယ် - ပြန်ကြားရေးမှူးကိုမြင့်သိန်းမသန်းသန်း၊မမေမေရီတို့နဲ့ တရားဝင် ‘ရကသ’ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ပါတော့တယ်
ရကသ ဟာ ပေါ်ပေါက်လာချိန်ကစပြီး ဗကသ၊ တကသ နဲ့အတူ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများနဲ့ နိုင်ငံအရေး လှုပ်ရှားမှု ကြီးငယ် အထွေထွေ ကြားထဲမှာ အချိန်နဲ့တပြေးညီ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်လှုပ်ရှား ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ်
ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဖိုးထင် က သဘာပတိ ပြုလုပ်ပြီး ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုသက်၊ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဗဆွေလေး တို့ စကား ပြောခဲ့ကြပါတယ်
(၇) ရက်ဇူလိုင်နေ့မှာလည်း အာဏာပိုင်များဖက်ကနေ တက္ကသိုလ် နယ်မြေထဲအထိဝင်ပြီး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေ ကို အတင်းပတင်းလိုက်လံဖမ်းဆီးရာမှာ ရကသ အတွင်းရေးမှူး ကိုဉာဏ်ဝင်း အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်
၁၉၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွန်းလာတဲ့အချိန်မှာလည်း ‘ရကသ’ ဆိုတဲ့ ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂရဲ့ အသံ တကျော့ပြန် ထွက်ပေါ်ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်တာကြားရပါတယ်
ဗကသတကသ
တပေါင်းငယ်မှ ညှာကျင်-ချီ တပေါင်းလဖွဲ့ အဲချင်းရေးသူ ဦးယာကို မြန်မာနှစ် ၁၁၁၀ ခန့်(ခရစ်နှစ် ၁၇၄၈ ခန့်)တွင်ဖွားမြင်သည်
စဉ့်ကူးမင်းနှင့် ဘိုးတော်ဘုရား(ဗဒုံမင်း)လက်ထက်တွင် အဲချင်းအရေးများသောကြောင့် အဲမောင်ယာဟုထင်ရှားသည်
မြန်မာနှစ် ၁၁၃၈-ခုနှစ် နန်းတက်သော စဉ့်ကူးမင်း လက်ထက်တွင် နေမျိုးမင်းလှကျော်သူဘွဲ့နှင့် မြောက်နန်းမိဖုရားကြီး မအူသူကြီးသမီး၏ အကြီးတော်အဖြစ်ဖြင့် ခန့်ထားချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသည်
ထိုမှစ၍ ရတုများ၊ အဲများကိုရေးသားသည့်အပြင် ညီတော်မင်းနန် ပျို့ကိုလည်း ရေးသားလေသည်
စဉ့်ကူးမင်း လွန်သော် ၁၁၄၃-ခုနှစ် နန်းတက်သော ဘိုးတော်မင်းတရား လက်ထက်တွင် အမရပူရမြို့ဖွဲ့ ၁၂-ရာသီ လူးတားကို ရေးစပ်သီကုံး ပြီးသည်နောက်မှ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးက သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းထံ အမှုတော်ကို ဆက်လက်ထမ်းရွက်စေသည်
နောက် ကွမ်းရေတော်ကိုင် ရာထူးဖြင့် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်သာမက မုတ္တမမြို့ဝန်အဖြစ် သူကောင်းပြုခြင်းကိုလည်း ခံရသည်
နောက်မကြာမီ ၁၁၄၇-ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်
ဟက္ကိံဒီ ဟီချီလမ္မာ (၁၉၆၂ ဇွန် ၄ ဘွား) သည် ဇမ်ဘီယားနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်နှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုတွင် ဇမ်ဘီးယားသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်
ယခင်ရွေးကောက်ပွဲ ၅ ခု (၂၀၀၆, ၂၀၀၈, ၂၀၁၁, ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၁၆) တို့တွင် ဝင်ပြိုင်ဖူးပြီး ယခုမှ နိုင်ခြင်းတည်း
မဲအရေအတွက်၏ ၅၉% ရကာ ၂၀၂၁ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခြင်းဖြစ်၏
ဟီချီလမ္မာသည် ၂၀၀၆ ကတည်းကပင် အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပေါင်းစည်းပါတီ (United Party for National Development) ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဝက်ကြုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkyone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ချိုင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၆ ဦး၊ မ ၇၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဟက်စ်စီယမ် (Hassium) ဒြပ်စင်ကို ဒြပ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိ်နိုင်ပြီး ၎င်း၏ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများသည် Osmium ဒြပ်စင်နှင့်ဆင်တူနိုင်သည်
အဖြူရောင်ရှိသော silver သို့မဟုတ် မီးခိုရောင်ရှိသောဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း ခန့်မှန်းထားကြသည်
၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Hs ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၈ ဖြစ်သည်
၎င်း၏ တည်ငြိမ်မှုအမြင့်ဆုံးရှိသည့် isotope အမှတ်စဉ်မှာ 227Hs ဖြစ်၍ သက်တမ်းဝက်(half-life) မှာ ၁၆.၅ မိနစ်ဖြစ်သည်
Hassium ဒြပ်စင်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ဂျာမန်ရူပဗေဒပညာရှင် Peter Armbruster နှင့် Gottfried Munzenberg တို့မှ ဂျာမနီနိုင်ငံ Hesse ပြည်နယ် Darmstadt မြို့ရှိ GSI ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှစတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
Hassium အမည်သည် Latin ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသော Hesse ၏ (ဂျာမနီနိုင်ငံ GSI ကောလိပ်တည်ရှိရာ ပြည်နယ်) အမည် အား ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ
၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်
၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်
၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ
Hassium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၉.၇ စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ
ဦးဉာဏ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ၏အမည်ရင်းမှာ ဦးအုန်းမောင်ဖြစ်၏
ဦးအုန်းမောင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က 'ကြည်တော် မူဂျာနယ်'၌ ဝတ္ထုတိုများရေးသားရာတွင် 'ဉာဏ'ဟူသည့်ကလောင်အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ထိုအခါမှစ၍ အမည်ရင်းပျောက်ကာ 'ဦးဉာဏ'ဟူ၍ပင် ထင်ရှားခဲ့၏
ဦးဉာဏကို ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် (၁၂၆၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လကွယ် တနင်္ဂနွေနေ့)နံနက် ၁ဝ နာရီ၊ ၃၈ မိနစ်၊ စက္ကန့် ၄ဝ တွင် အဖ ဦးမိုးအေး၊ အမိ ဒေါ်စိန်တို့မှ မွေးဖွားသည်
ပြည်ခရိုင် သဲကုန်းမြို့နယ် ဆင်မြီးဆွဲရွာဇာတိ ဖြစ်သည်
ဦးဉာဏ ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင် ကွယ် လွန်သဖြင့် ဖခင်၏အုပ်ထိန်းမှုအောက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
အရွယ်ရောက်သော် ပြည်မြို့အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့၏
ဦးဉာဏသည် ကျောင်းနေရသည် ကိုမပျော်၊ ကျောင်းစာကို စိတ်မဝင်စားသဖြင့် ငယ်စဉ်က မကြာခဏ ကျောင်းပြေးခဲ့သည်
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း စာမေးပွဲအောင်မြင် ခဲ့၏
ထို့နောက် ကျောင်း ဆက်မနေတော့ပေ
ကျောင်းမှထွက်ပြီးနောက် အိမ်ပြေးအဖြစ် မြန်မာပြည် အနှံ့ လှည့်လည် သွားလာနေရင်း လက်ဖက်ရည်ဆိုင် စားပွဲ ထိုး၊ ပန်းကန်ဆေး အလုပ်သမား၊ လက်ကမ်းကြော်ငြာဝေငှ သူ၊ စာအုပ်ဈေးသည် စသည်ဖြင့် ကြုံရာ အလုပ်မျိုးစုံကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ပြည်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် လက်ရေးတိုနှင့် လက်နှိပ်စက်ပညာကို သင်ကြားကာ အရေး ပိုင်ရုံးတွင် စာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
များမကြာ မီ အရေးပိုင်ရုံးမှထွက်ကာ ရေနံချောင်း ဘီအိုစီ၊ စတီးဘရား သားကုမ္ပဏီ စသည်တို့သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်
စစ်ထဲသို့လည်း ဝင်ခဲ့ဖူး၏
စစ်ထဲသို့ ဝင်သောအခါ အသက်မစေ့မှန်း အထက်က သိသောအခါ တပ်မှ ထွက်ခဲ့ရပြန်သည်
သူ၏ မိဘများသည် မတတ်သာသည့် နောက်ဆုံး ဦးဉာဏ ၁၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် မိန်းမ ပေးစားလိုက် လေတော့သည်
မကြာမီ အမေ ဆုံးပါးခဲ့ရပြီး ဦးညာဏ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ညီငယ် ဆုံးရပြန်သည်
အရက် ၂ဝ ကြားတွင် အဖေ ထပ်မံ သေပြန်သည်
ဤကဲ့သို့ လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံရင်း စာပေနယ်သို့ ကူးပြောင်း ဝင်လာ ခဲ့တော့သည်
ယင်းသို့ အလုပ်အမျိုးမျိုး လုပ်ကိုင်ရင်း တစ်ဖက် မှလည်း ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်
ထိုအခါက တမူး တန်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခဲ့ရာ ဦးဉာဏသည် တမူးတန်ဝတ္ထု ပေါင်း ၃ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့၏
ယင်းတို့အနက် မိထွေး၊ လင်ကိုးလင် စသော ဝတ္ထုများမှာ ထင်ရှားလာသည်
စာပေ ရေးသားခြင်းဖြင့် နာမည် ရလာသောအခါ ဦးဉာဏသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ပြီးသော် စာပေလောကတွင် ကျင်လည်နေခဲ့၏
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ရွှေမျှားနှင့် အပေါင်းပါ သုံးဦး စပ်ပေါင်းပြီး ထုတ်ဝေသော ကြည်တော်မူ မဂ္ဂဇင်းသို့ ပထမဆုံး အကြိမ် ဝတ္ထုတို တစ်ပုဒ် သွားရောက်ပို့ခဲ့ရာ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်များ ကြိုက်၍ ပုံနှိပ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည့်အပြင် စာမူခ ၁ဝ ကျပ်ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
တစ်ပုဒ်ကနေ နှစ်ပုဒ်၊ သုံးပုဒ်အထိ ရေးပြီးပို့ခဲ့ရာ အပုဒ်တိုင်းလိုလို ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်
စာမူခ ၁ဝ ကျပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရာမှ ၁၅ ကျပ်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့လေသည်
ယင်းအချိန်တွင် ဦးညာဏသည် ဆရာဇယျ ပြည်မြို့တွင် ၁ဝ တန်းကျောင်းသား ဘဝနှင့် ရှိစဉ်ကတည်းက ရင်းနှီးခွင့် ရခဲ့ကြလေသည်
ဦးညာဏသည် နောက်ဆုံး ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ တက်လာပြီး စာရေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဘဝကို စလေတော့သည်
ရန်ကုန်သို့ ရောက်သောအခါ ဆူးလေဘုရား စာအုပ်ဆိုင် ကျပ်ကျပ်ကလေး တဆိုင်မှာ လင်မယား နှစ်ယောက် ဖြစ်သလို နေထိုင် ခဲ့ကြလေသည်
စားဝတ် နေရေးအတွက် တဖက် တလမ်းမှ ကြော်ငြာကမ်း၊ စာအုပ်ရောင်း၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာဖြင့် ဘဝ အမျိုးမျိုးကို ကျင်လည်ခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ဒဂုန် ရွှေမျှား၊ ဒဂုန် ဇေယျ၊ ဒဂုန်ဉာဏ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုနှစ်ယောက်တွင် ဦးညာဏသည် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်
ဆရာစံ လယ်သမားအရေးတော်ပုံ ခေတ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝတ္ထုများ ရေးလာခဲ့ရာမှ ဆောင်းပါးကဏ္ဍ၊ ရုပ်ရှင် ကဏ္ဍကို တဖက် တလမ်းက လိုက်စားခဲ့လေသည်
၁၉၂ဝ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာပြည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း စတင် ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ထုပ်များကို ဒါရိုက်တာ လုပ်သူ ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေး၍ ရိုက်ကူးခြင်းမှာ ဓမ္မတာလို ဖြစ်နေခဲ့၏
ထို့နောက် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသို့ လခစား ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ယုဇနသိင်္ဂီ၊ ပဒုမ္မဒေဝီ၊ မြနန်းရှင်၊ယောက်ျား တံခွန် စသည့် ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးသားခဲ့၏
ထိုမှတစ်ဆင့် တက်၍ မေမေ ဇာတ်ကားကို ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဇာတ်ဝင်သီချင်း များ ရေးသားရုံမျှမက ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဘီအေမေ၊ ချစ်ရနံ့ကြိုင်၊ ကမ္ဘာနှင့်ဗမာ စသည့် ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူး ခဲ့၏
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသံထွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ပဋိက္ခရား ဇာတ်ကားကို တီထွင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမားမှ နုတ်ထွက်ပြီးလျှင် ပြင်ပ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများအတွက် မင်းအာဏာ၊ ရွှေဂုန်သူ၊ မိန်းမတံခွန်၊ ဒို့လယ်သမား၊ ကျားစသည့် ဇာတ်ညွှန်းများ ကို ရေးသားပေးခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းတွင် ဦးဉာဏသည် 'ဗမာသစ်ပြဇာတ်'၊ 'ဗမာတွေမပူ'နှင့် စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်
ဗမာသစ်ပြဇာတ်မှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် အလွန် နာမည်ကြီးသော ပြဇာတ်ဖြစ်၏
၁၉၄၅-၄၆ တွင် ဦးဉာဏသည် ဉာဏအမည်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဂျိုကာအမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ရှေ့ဆောင်သတင်း စာနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတို့တွင် သတင်းစာဆောင်းပါး များ ရေးသားခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင် ဆန်းခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ ကြားဖြတ်အစိုးရ လက် ထက်တွင် ဦးဉာဏသည် ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာနခွဲ ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ခန့်ထား ခြင်း ခံရပြန်သည်
သို့သော် အစိုးရ လခစားလုပ်ရသည်ကို မပျော်ပိုက်သဖြင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရာထူး မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်
ထို့နောက် ဦးဉာဏသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားခြင်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ပြဇာတ်နှင့်သီချင်းများ ရေးသားခြင်း အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းပြုကာ ကျင်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်း များတွင်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ  နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိကစာရေးဆရာ ညီလာခံသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ (ယခု ယူအေအာ) ကိုင်ရိုမြို့တွင်ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိက သွေးသည်းညီညွတ်ရေး ညီလာခံသို့လည်းကောင်း ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသေးသည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းနှင့် စာပေများ ရေးသားပြုစုရင်း တစ်ဖက်မှလည်း ပါတီလုပ်ငန်းများကို တက်တကြွ်ကြွက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လမှစ၍ ရှုဒေါင့်ဂျာနယ်၏ ဦးစီးနာယကအဖြစ် ဆောင် ရွက်ကာ အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏
ဦးဉာဏသည် ဝတ္ထုပေါင်း မြောက်မြားစွာ ဆောင်းပါးပေါင်း မြောက်မြားစွာ၊ ဇာတ်ညွှန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် ပြဇာတ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
ဦးဉာဏသည် သီချင်းရေးဆရာ တစ်ဦးလည်းဖြစ် သည်
ပျော်ပျော်နေတတ်သူ ဖြစ်သည်
တစ်ကိုယ်ကောင်း စိတ်ထားကင်းစင်သူဖြစ်ပြီးလျှင် ဆင်းရဲပင်ပန်းမှုဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်စွမ်းရှိသူဖြစ်၏
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းပေါင်းများစွာကို ရေး သားခဲ့သော်လည်း ဦးဉာဏသည် မချမ်းသာပေ
ငွေကြေး အရင်းအနှီး ချို့တဲ့သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများကို အခကြေးငွေ မယူဘဲ ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏
ဦးဉာဏသည် ဘရင်ဂျီနာရောဂါဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၃၃၁ နယုန်လဆုတ် ၂ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဦးဉာဏကွယ် လွန်ပြီးသောအခါ စာပေလောကနှင့် ရုပ်ရှင်လောကမှ ပုဂ္ဂိုလ် များက 'ဉာဏနှင့် ဉာဏလုပ်ရပ်များ ဖော်ထုတ်ရေးကော်မတီ' ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဦးဉာဏ၏ လုပ်ရပ်များကို ရှာဖွေဖော် ထုတ်ခြင်း၊ ဉာဏရုပ်ရှင် ရက်သတ္တပတ် ကျင်းပခြင်း စသည် တို့ဖြင့် ဦးဉာဏကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပြီးသော် 'ဉာဏနိဒါန်း' အမည်ရှိ စာအုပ်ကိုလည်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်
ဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်မြဖြစ်ပြီး သမီးများ၏ အမည်မှာ မလှမြင့်၊မြမြဝင်း၊ဖြူဖြူ ဝင်း၊နီနီဝင်း ဖြစ်သည်
သားများ၏အမည်မှာ စောထွဋ်၊ ရဲထွဋ်၊ ငွေထွဋ် တို့ဖြစ်သည်
ဒေါ်မြ နှင့် (၁၆) နှစ် အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (အင်္ဂလိပ်: All Burma Federation of Student Unions; အတိုကောက် ABFSU) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးအတွက် အဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများအခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်
ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၏ မူဝါဒ (၆)ချက်ကို ၁၉၆၀ခုနှစ် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံ(ကွန်ဂရက်) မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ဆက်လက်အတည်ပြုထားဆဲဖြစ်သည်
(၁) အမျိုးသားရေး (၂) ဒီမိုကရေစီရေး(ဝါ)စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင် ရေး(၃) ဒီမိုကရေစီပညာရေး(၄) ငြိမ်းချမ်းရေး(၅) ကျောင်းသားထုအခွင့်အရေးကာကွယ်ရေး(၆) နိုင်ငံတကာကျောင်းသားညီညွတ်ရေး၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးအပြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
တကသ သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ အဖြစ်သာ ဖြစ်နေသည့်အတွက် တနိုင်ငံလုံး၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိလာရေးလိုအပ်ချက်အရ “ဗကသ" ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခု-မေလ ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော စကားရည်လုပွဲတွင် ၁၉၃၅ - ၁၉၃၆ တကသဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ သဘာပတိလည်းဖြစ်သူ ဦးနုက ထိုစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. D.J. Sloss သည် ကျောင်းသားများ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေကြောင်း ကျောင်းသားများ ကျွန်စိတ်မွေးမြူမှုနှင့် ကြောက်စိတ်များကို ပယ်ဖျောက်ပစ်သင့်ကြောင်း စသဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၃၅-၃၆ တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးရာရှစ်ဖြစ်ပြီး ဦးအောင်ဆန်းမှာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာဖြစ်သည်
တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု၏ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအကြား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထက်မြက်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၅)၊ အမှတ် (၁) တွင် ယမမင်း (Yamamin) ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားထားသော ငရဲခွေးကြီး လွတ်နေသည် (Hell Hound at Large) အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့က ၎င်းတို့အား ပုတ်ခတ်ရေးသားထားသောဆောင်းပါးဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ ဦးအောင်ဆန်းကို ဖြေရှင်းချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ဦးအောင်ဆန်းက ဆောင်းပါးရှင်ကျောင်းသား၏အမည်မှာ ဦးညိုမြ (ဝါ) ဦးသိန်းတင် (တကသ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ) ဟု သိသော်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ
ထို့ကြောင့် ဦးအောင်ဆန်းအား တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပယ်ရန် အာဏာပိုင်များက စီစဉ်ခဲ့ကြသည်
ထိုအတောအတွင်း ဦးနုကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss က ကျောင်းမှထုတ်ပယ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ခဲ့သည်
ဦးနုကျောင်းထုတ်ခံရခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss အား ဦးကျော်ငြိမ်းက သွားရောက်တွေ့ဆုံစေ့စပ်ခဲ့သည်
ဦးနုအား ကျောင်းထုတ်ခဲ့သည့်အတွက် တကသ အမှုဆောင်အစည်းအဝေးမှ သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအတွင်း မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်လုံးကျွတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၇၀ဝ ကျော်ဖြင့် စတင်လိုက်ကြသည်
သပိတ်မှောက်ကောင်စီဝင် ၃၁ ဦးရှိခဲ့ရာ ဦးနု (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် Anti-Fascist People's Freedom League ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးရာရှစ်၊ ဦးအုန်း၊ ဦးသီဟန်၊ ဦးကျော်ငြိမ်း (နိုင်ငံတော် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ဖဆပလဌာနချုပ် (တည်မြဲ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးလှဖေ (ဗိုလ်လက်ျာ)၊ ဦးဘဆက်၊ သရဲဗအေး၊ ဦးညိုထွန်း၊ ဦးညိုမြ၊ ဦးစိုးမောင်၊ ဒေါ်အမာ (လူထုဒေါ်အမာ)၊ ဒေါ်အုန်း (အမ်အေဒေါ်အုန်း)၊ ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်ခင်မြ၊ ဦးလှမောင် (ရမည်းသင်း)၊ တီကေဘွန်း၊ ဦးညွန့်၊ ဦးသန်းတင်၊ ဦးလှခင်မောင်၊ ဦးထွန်းဖေ၊ ဦးအောင်ဆန်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) စသော ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၏သပိတ်အရေး တင်းမာလျက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအစည်းအဝေးကိုခေါ်ယူကာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖွဲ့ကို အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၄၉-၅၀ ခုနှစ် အထိ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ABSU (All Burma Students Union) ဟူ၍ အမည်နာမတွင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ်မှစပြီး ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ် ABFSU (All Burma Federation of Student Unions) ဟူ၍ အမည်နာမပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်
၁၉၅၁-၅၂ ကျောင်းသားလောကတွင် အဓိက အုပ်စု ၂ စုမှာ "သန့်ရှင်း" နှင့် "တိုးတက်" တို့ ဖြစ်သည်
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးအတွင်း ဗကသ၊ တကသ ဦးစီးတဲ့ ကျောင်းသား သပိတ်ကြီးဟာ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး နယ်ချဲ့သမားကို ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်ပွဲ ဆင်ခဲ့ပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဗိုလ်အောင်ကျော် သွေးမြေကျခဲ့ရသလို မန္တလေးမှာ အာဇာနည် (၁၇) ဦးကျဆုံးရတဲ့အထဲ ကျောင်းသားတွေပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၃၈ ဗကသ ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ဗမာပြည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကျောင်းများမှာ ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်
နောင်ပေါ်ပေါက်လာမယ့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တွေမှာ ကျောင်းသား သံမဏိ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ က ဦးဆောင်ပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွေ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါတယ်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နဲ့ ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ ဦးနု၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သူရိယ ဦး သန်းမောင်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ အာဏာရှင် လှရွှေ၊ လင်းယုန်နီ၊ လင်းယုန်မောင်မောင် ၊ ဦးရန်ဝေး၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်၊ ဦးစိန်လှ  စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ ဗကသ ခေါင်းဆောင် မြို့မ-ကိုသန်းကြွယ်  က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ သခင်ဝတင် နဲ့  အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်
လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီး ခေတ်မှာလည်း ဗကသ ကြီးဟာ တကသ ကြီးနဲ့အတူ ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ ကျောင်းသားထု တိုက်ပွဲကြီးပေါင်း များစွာကို ဆင်နွှဲခဲ့ပါတယ်
ပြည်သူလူထုနဲ့ တသားတည်း ရပ်တည်ပြီး ပြည်သူလူထု ရဲ့ အကျိုးစီးပွား ဘက်က စဉ်ဆက်မပြတ်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် အုပ်စိုးသူ အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ မုန်းတီးဖိနှိပ်မှု ကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်
ကိုကိုးကျွန်းအထိ အပို့ခံခဲ့ရတဲ့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပါတယ်
မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်၊ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေ တောတွင်းရောက်ကြရပါတယ်
လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီးခေတ် နောက်ပိုင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ကိုလှဝင်း၊ကိုဇော်ဝင်း၊ကိုစိန်ဝင်း (သုံးခွ)၊ကိုခင်မောင်အုန်း၊ကိုတင်ထွန်း (ဖျာပုံ)၊ကိုသက် (ဒေးဒရဲ)၊ဦးတင်အေး (မြို့မ)၊ကိုစိုးဝင်း (မန္တလေး) စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
တမ်းပလိတ်:Maingရလဒ်အဖြစ် (၇) ရက် ဇူလိုင်အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွက်လာရပြီး ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း ခံခဲ့ပါတယ်
မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ ဝင်ကျောင်းသားတွေ သွေးမြေကျကြရသလို ဗကသ ခေါင်းဆောင် တွေလည်း အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ တောတွင်း ဆင်းသွား ရပါတော့တယ်
ဒိုင်းကိုယ်စီ ကိုင်ထားသော ရဲများက တန်းစီပိတ်ဆို့ပြီး ကျောင်းသားများကို နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သူကရိုက်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးသေနတ် ကိုင်သောရဲများက မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
ကျောင်းသားတချို့ ရင်ဘတ်သို့ထိမှန်ခဲ့၍ လဲသူလဲ ကွဲသူကွဲဖြစ်ကုန်ပါတယ်
ကျောင်းသားများလည်း သွေးရဲရဲ သံရဲရဲဖြစ်လာပါတယ်
စစ်သားများဟာ စစ်မြေပြင်မှ ရန်သူကို ချေမှုန်းသည့်ပမာ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မန္တလေးဆောင်၊ ရာမညဆောင် နှင့် အဓိပတိ လမ်းမတစလျှောက်ရှိ ကျောင်းသားထုထဲသို့ အလစပ် ပစ်ခတ်ကြပါတယ်
ပစ်ခတ်မည်ဟု မထင်မှတ်ထားသော ကျောင်းသားတော်တော်များများ ဟာမင်သက်လျက် နေရာမှာပင် အသက်ပျောက်ခဲ့ရပါတယ်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး အားဇူလိုင် (၈) ရက် မနက် (၃) နာရီခွဲ (၄) နာရီ ခန့်မှာ ဖောက်ခွဲလိုက်ပါတယ်
၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) အရေးတော်ပုံမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျောင်းသားများက ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဦးတင်မောင်ဝင်း(ခရမ်း မြို့နယ်မဲ ဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)  အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြုပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း  ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း(ကျောက်တန်း မြို့နယ်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (NDF) ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးတင်အေး (မြို့မ) နှင့် ဦးရဲထွန်း စသော ကျောင်းသားဟောင်းကြီးများ၊ မင်းကိုနိုင်၊  ကိုကိုကြီး၊    မိုးသီးဇွန် စသော ဗကသ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ကာလအတွင်း ၁၉၈၈၊ ဩဂုတ်လ-၂၈ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂကြီး တည်ရှိခဲ့ဖူးရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြက်ခင်းပြင် ကွက်လပ်နေရာမှာ “ဗကသ" (ယာယီ) ကို ဂုဏ်ပြောင်ပြောင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားထု ထောင်ပေါင်း များစွာရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ တရားဝင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ (ယာယီ) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ကတော့ “မင်းကိုနိုင်" ဖြစ်ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် “မိုးသီးဇွန်" ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်
ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တွေကတော့ ကိုကိုကြီးနဲ့ အောင်ဒင် တို့ဖြစ်ကြပါတယ်
ကျောင်းသား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများမှာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်
သိန်းပေါင်းများစွာသော သံဃာတော်များ၊ ကလေးငယ်များ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ အိမ်ရှင်မများနှင့် ဆရာဝန်များမှာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ပါတယ်
စစ်တပ်မှလည်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ မြို့များမှာ ဆန္ဒပြသူများကို အတားအဆီးမဲ့စွာ ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
အရေးအခင်းသည်နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့' က သွေးချောင်းစီးစေခဲ့သော စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူမှုအပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်
ဤအရေးအခင်းအတွင်း စစ်တပ်ကြောင့် စက်တင်ဘာလကုန်မှာ ဆန္ဒပြသူ ၃,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူ ဦးရေ အတိအကျကိုမူ ယခုအချိန်အထိ မသိရပါ
တရားဝင် ရပ်တည်ဖွဲ့စည်းခွင့် မရသေးတဲ့ "ဗကသ" အဖွဲ့ကြီးဟာ ယခုအချိန်ထိ မြေအောက်တပိုင်း အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် လက်ဆင့် ကမ်းသယ်ဆောင်ကြရင်း ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်
အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြည်ပအထိ ရောက်ရှိ သွားကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုကြောင့် ပြည်ပအထိ “ဗကသ" အဖွဲ့ချုပ် ဆိုတဲ့ သမိုင်းဝင် အမည်နာမဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့တဲ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို ၁၉၅၁ နောက်ပိုင်းမှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် လို့လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်
၁၉၃၆ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ပေါ်ထွန်းခဲ့တဲ့ ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးဟာ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသမိုင်းမှာ အစဉ်တစိုက် အရေးပါခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ကြီး ဖြစ်သလို လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လှုပ်ရှား ခဲ့ကြခြင်းအားဖြင့် အဆက်မပြတ် ဆက်လက် ရှင်သန် နေရင်း ထူးခြားစွာ ရပ်တည် တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့တဲ့ သံမဏိအရှည်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်သည်
စတုတ္ထ ကျောင်းသားသပိတ်ကို ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင်စတင်သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီလ တွင် ဒီမိုကရေပညာရေးသပိတ်စစ်ကြောင်း မန္တလေး-ရန်ကုန် ခရီးရှည်ချီတက်ပွဲ ကာ လက်ပံတန်းသို့ ဖေဖော်ဝါရီလယ်ပိုင်းလောက်ရောက်ရှိပြီး မတ်လ ၁ရက်နေ့၌ လက်ပံတန်းမှရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်နေစဉ် အစိုးရဘက်မှ လုံခြုံရေး အင်အား အလွန်အကျွံသုံးကာ မတ်လ၁၀ နေ့တွင် သပိတ်ကိုဖြိုခွဲ၍ ကျောင်းသားအချို့ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်
( ၁၉၈၈ ) ကိုမင်းကိုနိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီတွင် ကျင်းပသော ဗကသ တရားဝင် ဖြစ်မြောက်ရေးညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ထိုနှစ် ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ကိုမိုးသီးဇွန် ဖြစ်သည်
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် ကျောင်းသားတပ်မတော် ABSDF တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပြီး ၈၈၈၈ လူထုဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကာလတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်
ကိုသန့်ဇင် အထက်ဗမာပြည် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
" ၁၉၈၈ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီ နှင့် ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် နှစ်ခုလုံးကို ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ သတ္တမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်
"( ၂၀၀၇ ) ကိုကျော်ကိုကို ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ပြီး ဗကသ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ရေးတွင် ထင်ရှားစွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
( ၂၀၁၂ - ၁၆ ) ကိုကျော်ကိုကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာရေးတွင် အားထုတ် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ထင်ရှားသော ဗကသခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၆ - ၁၉ ) အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့၊ ဗဟိုလုပ်ငန်းကော်မတီ (၁) ကိုရဲရင့်ပိုင်မှူး (၂) ကိုအောင်ထက်အောင် (၃) ကိုမင်းထက်စိုး (၄) ကိုမျိုးကို (၅) ကိုသန့်ညီညီဝင်း (၆) ကိုကောင်းထက်ကျော် (၇) မရွှေရည်စိုးလင်း ၂၀၁၆ ကျောင်းသားထု ညီလာခံအကြိုအစည်းအဝေး ( ဘားအံ ) တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသော ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုအစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၉ - ယနေ့အထိ ) ကိုသန့်ညီညီဝင်း အခက်အခဲ အတိုက်အခိုက်များကြားမှ မြင်းခြံမြို့ ဂျုပ္ပင်ရွာဦးကျောင်းတွင် ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သော ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၈ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ယနေ့အထိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုများကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်နေရင်း ညီလာခံမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော ဗဟိုအမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဗကသတာဝန်များကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း အပြီး  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ ပါဝင်သလို ဦးဆောင်၍ လည်းလုပ်သည်
၂၀၂၁တွင် စစ်အာဏာရှင် ကို ဆန့်ကျင်သော  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ တွင် ပါဝင်ခဲ့ သော ကြောင့် အချို့မှာ အဖမ်းခံရပြီးတချို့မှာ ကျဆုံးခဲ့သည်
တကသရကသဗကသ ဥက္ကဋ္ဌများ စာရင်း
ထန်းကုန်းရွာ၊ ညောင်မြစ်ဆွဲ
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ သူဌေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူဌေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၁ ဦး၊ မ ၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
နိုဝင်ဘာလ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၁၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၅၁) ရက် ကျန်သေးသည်
ဘန်ကော (၂)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bangkaw (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
လော့ဒ်အဒဗိုကိတ် နှင့် ဗမာပြည်ဆီရောင်းဝယ်ရေးအသင်းကြီးတို့၏ အားပြိုင်မှုသည် [၁၉၆၅] AC 75 သည် စကော့တလန်တရားရုံးတွင်စတင်ကြားနာခဲ့ပြီး Lords of House တွင် အဆုံးပိတ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ဤကိစ္စသည် ဗြိတိသျှတရားရေး  လောကတွင်ထင်ရှားသည့်၊အရေးကြီးသည့်၊ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ဤဖြစ်ရပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များက ဗမာပြည် ရှိ ရေနံတွင်းများ ပျက်စီးခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည်
တိုးတက်လာသည့် ဂျပန်ဧကရာဇ်တပ်တော် လက်သို့မကျရောက်စေရန်အတွက် ရေနံတွင်းများကို ဖျက်ဆီရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်
Lord Advocate မှကိုယ်စားပြုသောယူကေအစိုးရအားတရားစွဲဆိုခဲ့သော Burmah ရေနံကုမ္ပဏီကို ထိခိုက်ခဲ့သည်
အထက်လွှတ်တော်တရားရုံး၌ လော့ဒ်ကီဘရန်ဒန်  သည် ဗမာပြည်ရေနံရောင်းဝယ်‌ေရးအသင်းကို ထောက်ခံသည်
အဆိုပါအယူခံဝင်ခြင်းနှင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးတရားရုံး၏ အောက် လွှတ်တော် ၏ပထမ ဦး ဆုံးဌာနခွဲအောက်တွင်ဖော်ပြထားသောဆုံးဖြတ်ချက်ပယ်ဖျက်သည်
ဗမာပြည်အသင်းသည် တရားလွှတ်တော်သို့အယူခံဝင်ခဲ့သည်
တရားလွှတ်တော်တွင်လူအများစုက ၃-၂ ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုသည်တရားဝင်သော်လည်းပိုင်ဆိုင်မှုကိုပြန်လည်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်ညီမျှသည်ဟုဆိုခဲ့သည်
မည်သည့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကိုမဆိုအများပြည်သူကောင်းကျိုးအတွက်ဖြစ်စေ၊ တစ် ဦး ချင်းပိုင်ရှင်၏ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုအကြောင်းပြချက်အတွက်၎င်းကိုအများပိုင်ရန်ပုံငွေမှလျော်ကြေးပေးသင့်သည်
Viscount Radcliffe နှင့် Lord Hodson တို့သည် သဘောထားကွဲလွဲခဲ့သည်
အဆုံးမှာဖြင့်, တရားအမှုသည်မတရားသဖြင့်ပြုမိလုပ်ရပ်များကြောင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ၏ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုသို့မဟုတ်ပျက်စီးသည်
တာဝန်ယူမှုကနေနောက်ကြောင်းပြန်ကင်းလွတ်ခွင့် ပါလီမန်၏ နောက်ကြောင်းပြန် အက်ဥပဒေ, ၁၉၆၅စစ်ပွဲအက်ဥပဒေ,  ပြဋ္ဌာန်းခြင်းဖြင့်စိတ်ပျက်ခဲ့ပါတယ် စစ်ပွဲအတွင်းသို့မဟုတ်၎င်း၏ဖြစ်ပွားမှုကိုစဉ်းစားရန်အတွက်၎င်းသည်စေ့စပ်ထားသည့်စစ်ပွဲအတွင်းဖြစ်သည်
ဇင်ရင်မော်ရွာ၊ ဇင်ရင်မော်
ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်​ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်
အစိုးရအဖွဲ့ကို ဝန်ကြီးချုပ် ​ဦးထိန်လင်းက ဦး​ဆောင်သည်
၂၀၁၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ရက်​နေ့တွင်  စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီး ဦးမင်း​အောင်ကို တာဝန်မှရပ်စဲလိုက်သည်
ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး(၆၈၅-၇၄၅) သည် မဂဒူးမင်းဆက် ၏ ၈ ဆက်မြောက်မင်းအဖြစ် မုတ္တမနန်းကို ၇၁၀မှ ၇၄၅ အထိ စိုးစံသည်
၇ဆက်မြောက်ဘုရင် ဗညားအဲလော၏ တူတော်သူဖြစ်သည်
ခမည်းတော်မှာ စောဇိပ် ဖြစ်ပြီး မယ်တော်မှာ စန္ဒာမင်းလှ ဖြစ်သည်
နန်းတက်ပြီးမကြာမှီတွင် တောကစားထွက်ရာ ဗြတ်လှိုင်းရွာသူ မွေးမဂူသောက် (လှထိပ်ခေါင်) ကိုတွေ့မြင်နှစ်သက်သဖြင့် မိဖုရားအဖြစ်ကောက်ယူတင်မြောက်သည်
နန်းတက်ပြီး ခြောက်နှစ်အကြာတွင် နန်းစဉ်ရတနာဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူတော် ကွယ်လွန်သည်
လက်အောက်ခံ မြို့စားများ ဖြစ်သည့် လောက်ဖြား၊ အဲဗြပုန်၊ ဗြထဗ၊ ဥလိုတို့ ညီအစ်ကို လေးယောက်က တော်လှန်သဖြင့် ဒုန်ဝန်းမြို့ သို့ ယာယီ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်
နောက် မကြာမီတွင် ဒုန်ဝန်းသို့ လာရောက် တိုက်ခိုက်ကြသည်ကို မခံနိုင်သဖြင့် ဟံသာဝတီ(ပဲခူး)သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နန်းသစ်တည်ပြီး မင်းပြုပြန်သည်
အစ်မတော် မဟာဒေဝီအား အားကိုး ချစ်ခင်ပြီး ဒဂုံ(ရန်ကုန်)ကို စားစေသည်
နောင်တော် မင်းလင်္ကာ ပုန်ကန် ပြန်သဖြင့် နှိမ်နှင်းကာ ကွပ်မျက်ပြီး ၎င်း၏ မယား မွေ့သင်အား သိမ်းပိုက်သည်
မင်းလင်္ကာ၏သား မိမိတူဖြစ်သူ မညီကံကောင်းကို ဒလစားအဖြစ် ဆက်ပေးသည်
သားတော်တစ်ပါး(ဗညားနွဲ့)အား မွေ့သင်မှ ဖွားမြင်ရာ ချစ်မြတ်နိုးတော် မူလှသည် မရှိဟု သိရသည်
လျှာတွင် အစက်ပျောက်များပါလာသည့်အတွက် အပံသုန်ပိုင်စက်(ဗသုန်ဗန်စက်) ဟု နာမည်ပေးသည်
နောင်သော် ဗညားနွဲ့(ဗညားငယ်)ဟုခေါ်တွင်သည်
မိဖုရားကြီးဖြစ်သော ဗျက်လှိုင်းရွာသူ မွေးမဂူတောက်မှ ဖွားသည့် ဘောငံမုန်(ဗောခုံမှိုင်း)ကို ပိုသာစွာ ကြည်ဖြူပြီး နန်းလျာအဖြစ် အလိုရှိခဲ့သည်
ပုန်ကန်သူများဖြစ်သည့် လောက်ဖြားတို့ ညီအစ်ကိုများက ဇင်းမယ် မင်းထံသံစေကာ မဟာမိတ်ပြုပြီး ပဲခူးကိုတိုက်ရန် ဇင်းမယ်မင်းကို လျှောက်ထားကြောင်းသိရလျှင် မိမိသမီးတော် တလမေသီရိအား ဇင်းမယ်မင်းထံ ဆက်သပြီး မဟာမိတ်ပြုရသည်
အခြားသမီးတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် တလမေဒေါကမူ ဗညားနွဲ့နှင့် ရည်ငံပြီး ထွက်ပြေးသဖြင့် ဗညားဦး အမျက်ထွက်ကာ ဗညားနွဲ့ကို အကျဉ်းချထားစေသည်
နောင်သော် အမတော်မဟာဒေဝီနှင့် ကျန်အဆွေအမျိုးတို့တောင်းပန်သောကြောင့် ထောင်မှလွတ်ကာ တလမေဒေါ နှင့်လက်ဆက်ပေးသည်
ဇင်းမယ်သို့ဆက်သ သည့်သမီးတော် သလမေသီရိတစ်ယောက် ဇင်းမယ်မင်း၏လေးမြတ်မှုကိုမရသဖြင့် စိတ်မချမ်းသာဖြစ်နေကြောင်းသိလျှင် ပုန်ကန်သူများဖြစ်သည့် လောက်ဖြားတို့ညီနောင်များအား စစ်ပြေငြိမ်းစကားဆိုပြီး သမီးတော်ကို ဇင်းမယ်မင်းထံမှ ပြန်ခေါ်ပြီး မိမိထံအပ်စေသည်
အမတ်သားတစ်ဦးဖြစ်သည့် သမိန်မရူးက တောင်းယူသဖြင့် တလမေသီရိအား မရူးဖြင့် လက်ဆက်ပေးသည်
ဗညားဦး နန်းတက်ပြီး သုံးနှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၇၁၃တွင် စောအဲဒိတ် နှင့် ဗေါကြယ်တို့ ဒုန်ဝန်းတွင် ပုန်စားသဖြင့် လိုက်လံနှိမ်နင်းရာ စောအဲဒိတ် နှင့် ဗေါကြယ်တို့ အရေးနိမ့်ပြီး ဇင်းမယ်သို့ဝင်ပြေးကြသည်
၎င်းတို့နှစ်ဦး၏ ကုန်းချောမှုကို ယုံ၍ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဇင်းမယ်မင်းသည် မုတ္တမကို လုပ်ကြံစေ၏
မြို့ငယ်များကျ၍ ရှမ်းတို့သည် မုတ္တမကို တစ်လ၊နှစ်လမျှ ဝန်းရံထားလေသည်
ထိုအခါ ဗညားဦး၏ ဆင်ဖြူတော်သည် ရှင်ဘုရင်အား အိပ်မက်ပေးလေ၏
အိပ်မက်အတိုင်း လုပ်လေသော် ဇင်းမယ်ရှမ်းစစ်သည်တို့လည်း ကစဥ့်ကလျား ပြေးလွှား၍တပ်ပျက်လေ၏
ဆင်ဖြူတော်၏ တန်ခိုးကြောင့် ဇင်းမယ်စစ်ကို အနိုင်ရခြင်းဖြစ်လေ၏
သုံ့ပန်း၊ ဆင်မြင်း၊ အမြောက်၊ သေနတ် များစွာရလိုက်လေ၏
ဆင်ဖြူရှင် ဗညားဦးသည် ဇင်းမယ်စစ်ကို နိုင်သည့်အထိန်းအမှတ်ဖြင့် သီဟိုဠ်မင်းထံ လက်ဆောင်များဖြင့် ရာဇသံစာပို့ကာ သရီရဓာတ်တော်ကို တောင်းခံလေ၏
သီဟိုဠ်မင်းလည်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြင့် သရီရဓာတ်တော်များကို ပေးခဲ့လေ၏
ဆင်ဖြူတော်မှ ဇင်းမယ်စစ်ကို တိုက်ပေးခဲ့သည့် တောင်ထိပ်တွင် သရီရဓာတ်တော်များကို ဗညားဦး ရွှေစင်ရုပ်၊ မိဖုရားများ နှင့် မောင်းမမိဿံများ၏ ရွှေစင်ရုပ်၊ မှူးမတ်သေနာပတိများ၏ ရွှေစင်ရုပ်များက ရှိခိုးနေဟန် ဌာပနာ၍ ကျိုက်ကလွန်ဗွန်ဇနာ (ကျွန်ပွန်ကျနတ်ဇနာ) ဘုရားကို တည်လေ၏
မုတ္တမသည် ဇင်းမယ်စစ်ကို နိုင်ပြီးနောက် သာယာစည်ကားလှလေသည်
ဇင်းမယ်စစ်ကို နိုင်ပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် သက္ကရာဇ် ၇၀၆ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူတော် အသက် ၇၀၌ အနိစ္စရောက်သည်
ဗညားဦးမှာ စိတ်မချမ်းမသာ လွန်စွာပူပင်သောကရောက်လေ၏
ထိုအခါ လဗူတောတွင် ဆင်ကောင်းတစ်စီးကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ဆင်ရံကရိတို့ လာရောက်လျှောက်တင်ကြသည်
ထို့နောက် ဗညားဦးမင်းသည် လဗူတောတွင်းသို့ ဝင်၍ လေးလမျှကြာအောင် ဆင်ရံလေ၏
လဗူတောသို့သွားရာ သားတော်များ၊ မြေးတော်များ၊ ဆင်မြင်းဗိုလ်ပါနှစ်သောင်းကျော်၊ ယောက်ဖတော် ဗြထဗိုက်၊ အမတ်ပွန်စို၊ အန်နရာ၊ သမိန်ဇိပ်ဗြဲ၊ စောပြလက်စသော စစ်သေနာပတိ မြို့စားကြီးများနှင့် အခြားသော မြို့စားရွာစားများ ပါဝင်သည်
ဤသို့ ဆင်ရံသွားစဉ်အတွင်း စောအဲပြသတ်၏သားများဖြစ်သော ဗြတ်ထဗတို့ ညီနောင်လေးယောက်(ဗြတ်ထဗ၊ အဲပြဗုန်၊ လောက်ဖြား၊ ဥလို)စလုံး ပုန်စားကြလေ၏
ဗြတ်ထဗ ကမုတ္တမတွင်၊ အဲပြဗုန်က လဂွန်းဗျည်း၊ လောက်ဖြား ကမြောင်းမြနှင့် ဥလိုက မော်လမြိုင်တွင် အခိုင်အမာ နေနှင့်ကြ၏
ညတစ်ညတွင် လသို့ကြယ်တံခွန်ပြေးဝင်သည်ကို ဗညားဦးမြင်လျှင် ပရောဟိတ်တို့ကို နိမိတ်ဖတ်စေ၏
ပရောဟိတ်တို့ကလည်း ကျွန်များပုန်စားကြမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မကြာမီသိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြို့ရွာကို အကြာကြီးခွာ မနေသင့်ကြောင်း၊ နန်းတော်သို့ ဆောလျင်စွာ ပြန်ဝင်သင့်ကြောင်း လျှောက်ကြလေ၏
မုတ္တမသို့ပြန်၍ ခရီးလည်သို့ရောက်လျှင် ဗြတ်ထဗပုန်စားကြောင်းကို ဗညားဦးကြားလေသည်
ထိုအခါ မြို့စားရွာစား မှူးမတ်သေနာပတိအားလုံးကို စုရုံးပြီး ဗညားဦးကိုယ်တိုင် မုတ္တမသို့အပြင်းချီလေသည်
မုတ္တမသို့ရောက်လျှင် မြို့ပြင်မှနေ၍ အပြင်းတိုက်သည်
မြို့ထိပ်မှ မီးပေါက်သေနတ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ကြသဖြင့် သူ့ရှင်၏ သူရဲများ သေပျောက်ကြ၏
ဗြတ်ထဗသည် ဗညားဦးနှင့် ပါသောသူတို့၏ မယားများကို နှိပ်စက်သဖြင့် အချို့လည်း မယားကိုသနား၍ ဗြတ်ထဗထံ ညအချိန် ဝင်လာကြ၏
ထိုအခါပွန်စိုအမတ်က ယောက်ဖတော် သမိန်ဗြထဗိုက်၏ စစ်ကူတပ်များကိုစောင့်ရန်၊ မုတ္တမတွင် ယောက်ဖတော်၏တပ်ကို ခံတိုက်စေပြီး မင်းကြီးအား ဒုန်ဝန်းသို့ ပြန်လှည့်နေရန် လျှောက်ထား၏
သူ့ရှင်လည်း ယောက်ဖတော်ကို ဗိုလ်မင်းခန့်၍ ဒုန်ဝန်းသို့ဆုတ်ချေ၏
ဗြထဗိုက်လည်းမြို့ကိုဝန်းရံထားကာနေ၏
တစ်လမျှကြာသော် မြို့တွင်း၌ အစာရေစာပြတ်လတ်ကာ ဆန်လည်းရှားလာသည်
ထိုအခါ ဗြတ်ထဗ၏စေခိုင်းချက်အရ မယားဖြစ်သူမိမဆံလည်း ပရိယာယ်ပြု၍ ဗြထဗိုက်ကို အဆိပ်ခတ်ကာ လုပ်ကြံလေ၏
တပ်မင်းဗြထဗိုက် မရှိလျှင် တပ်ပျက်၍ ဒုန်ဝန်းသို့ဆုတ်ချေ၏
ဗြထဗိုက်လွန်သော် ဗညားဦးသည် မှော်ဘီစား ဇေယျသူရကို ဗိုလ်မင်းကြီးခန့်၍ မှူးမတ်သေနာပတိများကို အပ်၍ မုတ္တမကိုလုပ်ကြံစေပြန်သည်
ဇေယျသူရလည်း အချိန်ကောင်းအခါကောင်းကိုရလျှင် ဗိုလ်ခြေအင်အားကြီးမားစွာဖြင့် မုတ္တမသို့ စစ်ချီကာ အပြင်းတိုက်လေသည်
စစ်ပရိယာယ်မဆင်ဘဲ စိတ်လိုက်မာန်ပါတိုက်ခြင်းဖြစ်ရကား ဇေယျသူရမှာလည်း သေနတ်မှန်၍ ဆင်ထက်တွင်ပင် ကျလေသည်
ဗိုလ်မင်းကြီးကျလျှင် တပ်ပျက်၍ဆုတ်ပြေးကြသည်
ဗြတ်ထဗကလိုက်ရာ ဇင်းကျိုက်ရောက်လျှင် ဇေယျသူရ၏ တပ်မှူးအမတ်ငါးယောက်ကို မိလေသည်
၎င်းတို့ကို သဘောတွင် သံခြေချင်းခတ်ကာ ကုလားပြည်သို့ပို့လိုက်လေသည်
ဇေယျသူရကျဆုံး၍ အမတ်ငါးဦးအား ကုလားပြည်သို့ အပို့ခံရသဖြင့် ဗညားဦးလည်း လွန်စွာစိတ်ဆင်းရဲတော်မူသည်
မုတ္တမတိုက်ပွဲတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တပ်ပျက်ခဲ့သဖြင့် နောက်ထပ်မတိုက်စေတော့ဘဲ၊ ဒုန်ဝန်းမြို့တွင်သာ သူ့ရှင်နေတော်မူသည်
မြို့၊ ပြ၊ ကျုံးမြောင်း ခိုင်ခံ့အောင် စီရင်တော်မူသည်
ဟံသာဝတီတွင် သုရှင် ဗညားဦး (ဆင်ဖြူရှင် ဗညားဦး) နာမကျန်း ဖြစ်ချိန်တွင် သားတော် ဗညားနွဲ့အား ကိုယ်စားအုပ်ချုပ်သည့် မဟာဒေဝီ နှင့် ယောက်ဖတော် သမိန်မရူးတို့ မှ သတ်ဖြတ်ကာ သမိန်မရူး ထီးနန်းရရန် ကြံလေသောကြောင့် ဗညားနွဲ့လည်း ကျွန်ယုံ ၃၀ ကျော်ဖြင့် ဒဂုံ (ရန်ကုန်) သို့ထွက်ပြေးကာ ပုန်ကန်သည်
နောင်တွင် သမိန်မရူးရှုံးပြီး ဗညားနွဲ့စစ်ရေးသာပြီး ပဲခူးသို့ချီတက်လာချိန်တွင်ပင် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦးလွန်လေသည်
ဗညားဦးလွန်လျှင် ဗညားနွဲ့က ရာဇာဓိရာဇ် ဘွဲ့ဖြင့် ဟံသာဝတီထီးနန်းကို စိုးစံလေသည်
အရှင်ဧဏ္ဍဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧဏ္ဍဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
သက်ရင်းကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ငြိမ်းအဖွဲ့တခုဖြစ်သော ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် (NDAK) မှ စစ်ဖက်အရာရှိများအား နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ရာထူးပေးအပ်ပွဲကို ၂၀ဝ၉ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်တွင် ကချင်ပြည်ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော် (အန်ဒီအေကေ) ဌာနချုပ်ရှိရာ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ပန်ဝါမြို့တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း၌ တာဝန်ယူမည့်သူများအား ရာထူးအဆင့်ပေးအပ်သည့် အခမ်းအနား ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ကချင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်စိုးဝင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးဌာနမှ နယ်ခြားစောင့်တပ်ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်အုန်းတို့ တက်ရောက်သည့် အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ရာထူးအပ်နှံပွဲကို NDAK ၏ ပန်ဝါမြို့ ဌာနချုပ်တွင် ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
“နိုင်ငံဝန်တော်ဝန်ထမ်းဖြစ်သွားတော့ နိုင်ငံတော်လစာတို့ လုပ်ပိုင်ခွင့်တို့ ရသွားပြီ
အဝတ်အစားလည်း ရပြီ
တပ်ရင်း၊ တပ်ရင်းမှူး ဆိုတာတွေ ပေးအပ်တာပေါ့နော်
ကိုယ့်ဒေသမှာ ကိုယ်လုပ်ပိုင်ခွင့်ရတာပေါ့” NDAK ဥက္ကဋ္ဌ ဇခုန်တိန်ယိမ်းက မဇ္ဈိမကို ပြောသည်
ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မည့် နယ်ခြားစောင့်တပ်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ NDAK တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား လစာ အများဆုံး ၂ သိန်းခွဲမှ အနည်းဆုံး ၅ သောင်းကျော်ထိ စစ်အစိုးရက ယခုလမှစတင်ကာ ရာထူးအလိုက် ထုတ်ပေးသွားမည်ဟု သူကဆက်ပြောသည်
NDAK သည် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် KIA မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုး ရနှင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲခဲ့သည်
စစ်အစိုးရက နယ်ခြားစောင့်တပ် အဖြစ်အသွင်ပြောင်းရန် အပစ်ရပ် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များအား ဖိအားပေးမှုများ ရှိလာပြီးနောက် ယခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့က နယ်ခြား စောင့်တပ်အဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်
နယ်ခြားစောင့်တပ်တွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၀ အကြားသာ ထမ်းဆောင်ခွင့်ရှိမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသဖြင့် NDAK ဥက္ကဋ္ဌ ဇခုန်တိန်ယိမ်းသည် တပ်တွင်း၌ တာဝန်ယူနိုင်တော့မည် မဟုတ်သဖြင့် ပန်ဝါဒေသ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကိုသာ ဆက်လက်ဦးဆောင် သွားမည်ဟု သိရသည်
NDAK နယ်ခြားစောင့်တပ်ကို ချီဗွေမြို့အရှေ့ဘက် ဝေါ်ချုံးဒေသ ဖီမော်ကျေးရွာအနီးတွင် တပ်ရင်း ၁၀ဝ၁၊ ပန်ဝါဒေသ လုပြည် ကျေးရွာအနီးတွင် ၁၀ဝ၂၊ ချီဖွေမြို့နယ် ကန်ပိုင်တီးမြို့အနီး ဂမ်ခွန်းကျေးရွာ အနီးတွင် ၁၀ဝ၃ စသည်ဖြင့် တပ်ရင်း ၃ ရင်း ဖွဲ့စည်းနေရာချထားပြီး ဖြစ်သည်
အရာရှိ အဆင့် ၁၈ ဦး၊ အခြားအဆင့် ၃၀၈ ဦးပါဝင်သော နယ်ခြား စောင့်တပ်တွင် တပ်မှူးမှာ အပစ်ရပ်အဖွဲ့မှ ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ အရာရှိ တဦး၊ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူ ၂ ဦးနှင့် အခြားအဆင့်ရှိ ၂၇ ဦးတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းရမည် ဖြစ်သည်
ဒေါက်တာခင်ပန်နှင်းသည် စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမည်ရင်း ခင်မြင့်ဦး ဖြစ်သည်
သရော်စာရေးသားခြင်း၊ ရသစာပေရေးသားခြင်းဖြင့် သူမကို လူသိများသည်
စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သလို ဆရာဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်
ယခင်က BBC သတင်းထောက်အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ခဂျိဂယဘူတာ  (梶が谷駅 ခဂျိဂယ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခဝဆခိမြို့၊ တခဆွတ်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်ချရယန့်ကလာရမ် (ထိုင်း: วัดไชยมังคลาราม; RTGS: Wat Chaiyamangkhalaram) သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ပီနန်မြို့နယ်၊ ဂျော့မြို့၏  Pulau Tikus ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ထိုင်းကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းသည် Kelawei လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိကာ  ဓမ္မိကာရာမမြန်မာကျောင်းတော်နှင့် နီးသည်
ဤကျောင်းတော်သည် နိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံး ထိုင်းမလေးရှား ကျောင်းတော် ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သည့် ကဆုန်လပြည့်နေ့နှင့် နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် ထိုင်းတို့၏  Songkran နှင့် Loi Krathong စသည့်ပွဲတော်များကျင်းပရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်
ဇန်ထရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zanhta)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ထရီဝမ်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထရီဝမ်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉ ဦး၊ မ ၁၄၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၅ ဦး နေထိုင်သည်
ညောင်ကားယားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaryar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုက္ကိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၂ ဦး၊ မ ၁၉၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ချောင်းရွာ၊ ဆင်ချောင်း
၁၀၈ တောင်မဟာဗောဓိစွယ်တော်ရှင်စေတီ သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ဤစေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွက်ရန်အတွက် ငါးထပ်ကြီးဘုရားကျောင်းတိုက်ဆရာတော်ဖြစ်သည့် အရှင်အာသဘက သည် တပည့်ဖြစ်သူ အရှင်သာသနအား စွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ပေးကာ သာကေတမြို့နယ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်
အရှင်သာသနဦးဆောင်၍ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့် ၉ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်
၁၃၂၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၄ ရက်တွင် ပြီးစီးကာ ထီးတင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်
စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၀၈ တောင် တည်ရှိသည်
စေတီတော်သည် သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်
ဟဆွတ်ဒိုင်းဘူတာ  (初台駅 ဟဆွတ်ဒိုင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ရှိဘုယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ် မင်းမော်ကို ရန်ကုန်တိုင်း၊ တွံတေးမြို့တွင် အဖ ဦးတင်မောင်၊ အမိ ဒေါ်စိန်မြတို့မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀-၆၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် နည်းပြဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ရေးဖြေ စာမေးပွဲ အောင်မြင်သည်
၁၉၆၈-၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန် တက္ကသိုလ်သို့ ဘာသာဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒ ပညာရပ်များ သင်ယူရန် ပညာတော်သင် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒ၊ သတ္တဗေဒ ပညာရပ်များဖြင့် လန်ဒန် တက္ကသိုလ်မှ M.Phil. ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ်၊ အဝေးသင် တက္ကသိုလ်၊ နိုင်ငံခြားဘာသာ သိပ္ပံတို့တွင် နည်းပြ၊ လက်ထောက် ကထိက၊ ကထိက၊ တွဲဖက် ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျို နိုင်ငံခြားဘာသာသင် တက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်၌ ဧည့်ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထိုတက္ကသိုလ်တွင် The Sound System in Burmese နှင့် Morphology of Burmese Words စာအုပ် နှစ်အုပ် ရေးသား ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ကျောင်းသား ဘဝကပင် ကဗျာများ ရေးစပ်ခဲ့ပြီး သုတေသန စာတမ်းများ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံခြားဘာသာ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် တွဲဖက် ပါမောက္ခ အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ကဗျာ၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ချယ်ရီ၊ ဂီတပဒေသာ၊ ငွေတာရီ၊ စာပေဂျာနယ်၊ စာပေလုပ်သား၊ စာပန်းခင်း၊ စံပယ်ဖြူ စသည့် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း မျိုးစုံတို့တွင် ကဗျာများ အပုဒ် ၅၃၈ ပုဒ်ကျော်၊ ဆောင်းပါး အပုဒ် ၆ဝ နီးပါးနှင့် လုံးချင်းကဗျာ စာအုပ် သုံးအုပ် ရေးသားခဲ့သည်
ဝတ္ထုတို ဘာသာဗေဒ စာအုပ်များလည်း ရေးသားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်မင်းမော်သည် ကဗျာများ အပြင် ဘာသာဗေဒနှင့် ပတ်သက်သော ဆောင်းပါးများကိုလည်း မဂ္ဂဇင်းများတွင် အခန်းဆက် ရေးသားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်မင်းမော်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ဌေး ကျန်ရစ်သည်
ဘဝတေးသံ ကဗျာများ ၁၉၆၅သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၁) ၁၉၈၉သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၂) ၁၉၉၀ဘာသာဗေဒသဒ္ဒဗေဒသူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၃) ၂၀၀၄သူငယ်ချင်း ကဗျာစု (၄) ၂၀၀၅
ယစ်မျိုးခွန်ဟု ဆိုလျှင် သာမန်အားဖြင့် အစိုးရက ဘိန်း ဘင်း၊ ကစော်၊ လှော်စာ၊ အရက် စသော ယစ်မူးစေသည့် ကုန် ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ရသော အခွန်ဟူ၍ လူအများသိကြသည်
စင်စစ်အားဖြင့် ယစ်မျိုးခွန်ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း ဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသော အခွန် ပင် ဖြစ်သည်
အစိုးရထံမှ ထိုကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခွင့် လိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေသည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်လေသည်
ထို့အပြင် အစိုးရက သတ်မှတ်ထားသော ကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ခွင့် အထူးလိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေ သည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ယစ်မျိုးခွန် သည် ပြည်တွင်းဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံ ရသော အခွန်ဖြစ်၍ အကောက်ခွန်သည် ပြည်ပမှ တင်သွင်း သော ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသောအခွန် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်
ထိုအခွန် နှစ်မျိုးစလုံးကို ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူက သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းတင်သွင်းသူကသော်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ကြ ရသည်မဟုတ်
ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးပေါ်တွင် ထပ်ဆောင်းထား သည်ဖြစ်၍ ဝယ်ယူသုံးစွဲသူတို့ကသာ ထမ်းဆောင်ကြရလေ သည်
ယခင်က ယစ်မျိုးခွန် စည်းကြပ်ကောက်ခံနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအမည်၊ လုပ်ငန်းအမျိုးအမည်တို့သည် ထူးထွေ များပြားခဲ့လေသည်
ယခုအခါ၌မူကား အဓိကအားဖြင့် စီးကရက် ဆေးလိပ်၊ မီးခြစ်၊ သေရည်သေရက် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်ခွင့်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ရောင်းချခွင့်အတွက်သော်လည်းကောင်း စည်းကြပ်ကောက်ခံသော အခွန်မှာ ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်လေ သည်
ဇန်နဝါရီလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၅၁) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၂) ရက်) ကျန်သေးသည်
ဗညားဗရူး(ဗညားဖရူးဟုလည်းမူကွဲရှိ)သည် မဂဒူး မင်းဆက်၏ ၁၂ ဆက်မြောက်မင်းအဖြစ် နန်းတက်သည်
မိခင်ဖြစ်သူ ရှင်စောပုထက်စောကာ မင်းဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ရွှေတိဂုံ စေတီတော် ကိုပြုပြင်ပြီး ရွှေချကာပူဇော်သည်
နန်းသက် ၃ နှစ်တွင်ပင် ဦးရီးတော်သူ ဗညားကျန်းထော ကအဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံသဖြင့် နတ်ရွာစံသည်
ဇင်းကလဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinkale(Zinkalin))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သက်ကယ်ချင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeichin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ကမ်းနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ်းနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂၇ ဦး၊ မ ၂၀၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၈၈ ဦးနေထိုင်သည်
မောင်ရစ်သည်ရန်ကုန်စက်မူတက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်ကြားရင်းနှင့်ပင်ကာတွန်းဘောက်စ်၌အတောအသင့်နာမည်ရနေသောကာတွန်းသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်
BEဘွဲ့ကိုရရှိပြီးနောက်တွင် အပြင်ကွန်ပြူတာသင်တန်းများတွင် ကွန်ပြူတာအတတ်ပညာကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကာ သူငယ်ချင်းများနှင့် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပြူတာဆိုင် ဖွင့်နိုင်ခဲ့သည်
မောင်ရစ်သည်ကွန်ပြူတာကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်း၊ ကာတွန်းဆရာတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်း၊ စာရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ်၎င်းရပ်တည်နေထိုင်လျက်ရှိသည်
မောင်ရစ်သည်ရန်ကုန်စက်မူတက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်ကြားနေရင်းဖြင့် ကာတွန်းဘောက်စ်တွင် ကာတွန်းများအများအပြားရေးဆွဲခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစ၍အတွေးအမြင်မဂ္ဂဇင်းတွင် "စာဖတ်တာ"ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေလောကထဲသို့ ဝင်လာခဲ့သည်
ထို့နောက်အတွေးအမြင်တွင်ပင်ကလေးအတွေး၊ ဘဝ၏ရည်မှန်းချက်၊ ပုံပြင်များ၊ စာနယ်ဇင်း၊ ခါးသီးတဲ့အမှန်၊ နည်းပညာတော်လှန်ရေး၊ ပေမှီထောင့်မှီ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဘဘကြီး၊ အင်တာနက်ထဲမှာ မောင်ရစ်ကိုထားရစ်ခဲ့ အစရှိသဖြင့်ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်
ကာတွန်းမောင်ရစ်အမည်ဖြင့်ဖခင်ဖြစ်သူ၏သင်္ချာ "ဆောင်ပါးများနှင့် Working People Daily သတင်းစာများ(၁၉၈၇-၈၈)တွင်ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ဆောင်းပါးများအတွက် ကာတွန်းတိုများ များစွာရေးဆွဲခဲ့သည်
ထို့ပြင်အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာကာတွန်းများဖြစ်သော "ရွှေမိနှင့်အင်္ဂလိပ်စာ" ကာတွန်းတစ်မျက်နှာများကို လစဉ် မင်္ဂလာမောင်မယ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၉၆-ခုနှစ်လောက်အထိ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၉၂ခုနှစ်တွင်ပညာရေးဗျူရိုအတွက်အသုံးလုံးစာအုပ်များဖြစ်သော"လက်ဖျန့်တောင်းရန်မလိုပါ
""ဒေါ်လှတင့်တာဝန်ကျေပါသည်""စာအုပ်အငှားဆိုင်ကလေး"အစရှိသောသရုပ်ဖော်ပန်းချီများဖြင့်ရေးသားသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
ဖခင်ဖြစ်သူဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းရေးသားခဲ့သော"အခြေခံသင်္ချာသစ်" စာအုပ်တွင် အတွင်းသရုပ်ဖော်ပုံများကို၁၉၉၁(လောကသစ်စာပေ) တွင်ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်
ထို့အပြင်အဖွားဖြစ်သူရေးသားခဲ့သော "Gift of laungter"အင်္ဂလိပ်စာအုပ် ၁၉၉၅ခုနှစ်(ပါရမီစာပေ)အတွက်အတွင်းအပြင်မျက်နှာဖုံးပုံများကိုရေးဆွဲပေးခဲ့သည်
ညီမဖြစ်သူ ဂျူနီယာဝင်း ၏သိပ္ပံဆောင်းပါးတစ်ချိူ့အတွက်ကာတွန်းပုံများနှင့် English for All မဂ္ဂဇင်းကဗျာတချိူ့အတွက် ကာတွန်းပုံတချို့ ရေးဆွဲပေးနေဆဲဖြစ်သည်
ယခုအချိန်ထိ မောင်ရစ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ ကာတွန်းများရေးဆွဲ နေဆဲဖြစ်သည်
မိုးမခမောင်ရစ်သည်၊ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ကွန်ပြူတာအလုပ်အကိုင်လုပ်ကိုင်ရာမှ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပညာသွားရောက်သင်ကြားခဲ့သည်
မဟာဘွဲ့ကိုရရှိပြီးနောက် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုစတိတ်ယူနီဗာစတီ တွင်စာကြည့်တိုက်မှူးအလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်
မိုးမခရေဒီယို အင်တာနက်အစီအစဉျကို အသံလှှင့်ဝါသနာရှင် မြန်မာများနှင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ မိုးမခမီဒီယာအဖြစ် မြန်မာ့အရေးစာပေ၊သတင်းများကို အင်တာနက် moemaka.com မှတဆင့် ထုတ်လှှင့်ရတွင် တာဝန်ခံဖြစ်သည်
၂၀၀၉တွင် အမေရိကန်သမ်မတ အိုဘားမားက အိမ်ဖြူတော်သို့ ဖိတ်ခေါ်တွေ့ဆုံရာတွင် တိုက်ပုံ၊ပုဆိုး၊လွယ်အိတ်ဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့သော မြန်မာဘလောက်ကာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ သက္ကံချိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကံချိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၃ ဦး၊ မ ၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ (အင်္ဂလိပ်: Myanmar သို့မဟုတ် Burma)၊ တရားဝင်အားဖြင့် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (Republic of the Union of Myanmar) သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်
အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ‌အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တို့ တည်ရှိသည်
နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ နေပြည်တော်မြို့ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့မှာ ရန်ကုန်မြို့ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိအစောဆုံးသော အခြေချမှုများသည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် မွန်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၌ဖြစ်ကြသည်
အေဒီ ၉ရာစုခန့်တွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်အနီး၌ ပုဂံပြည်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြရာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာဘာသာစကားစသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပုဂံပြည်သည် မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်ကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်
၁၆ ရာစု‌တွင် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် တောင်ငူအင်ပါယာပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှသမိုင်း၏ အကြီးဆုံးအင်ပါယာအဖြစ် ခေတ္တရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉ ရာစုတွင် တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် ကုန်းဘောင်အင်ပါယာသည် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒေသများကိုပါမက  အာသံနှင့် မဏိပူရဒေသများကိုပါ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စစ်များဆင်နွှဲပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ကခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ပြီး မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု၊ အာဆီယံ၊ ဘင်းမ်စတက်စသည်တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှအင်ပါယာလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ဓနသဟာယနိုင်ငံများ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံမဟုတ်ပေ
သဘာဝသံယံဇာတကြွယ်ဝသော နိုင်ငံဖြစ်သည်သာမက နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်အသုံးချရန်အတွက် အလားအလာကောင်းမွန်သည်
နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးအများစုကို မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ၎င်း၏ခရိုနီများကချုပ်ကိုင်ထားသဖြင့် စီးပွားရေးမညီမမျှမှုများပြားသည်
အဓိကဆောင်ပါး - မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် (‌Burma) ဘားမားကို မြန်မာဟု ပြောင်းလဲရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာသည် ၁၃၅မျိုးသော တိုင်းရင်းသားအားလုံး ကို ကိုယ်စားပြု၍ ဗမာ သည် ယင်း ၁၃၅ မျိုး အနက်မှ ဗမာလူမျိုးစု ကိုသာ ကိုယ်စားပြုသည်
ဤအမည်နာမကို လွန်ခဲ့သည့် ၁၂ ရာစုခန့်ကတည်းက သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်
ဗမာမှာ လူများစုဗမာမျိုးနွယ်စု၏ ခေါ်ရာတွင် တရားဝင်ခေါ်သော အသုံးဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်လက်အောက်ကျရောက်ခဲ့စဉ်က ဗမာကို အင်္ဂလိပ်အခေါ် ဘားမား (Burma) ဟုသုံးခဲ့ကြသည်
စစ်အစိုးရက 'မြန်မာ'သည် 'ဗမာ'ထက် လူနည်းစုများအား ပိုမိုခြုံငုံမိသည့် အချက်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်စေလို၍ ဖြစ်သည်
သမိုင်းကြောင်းအရ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော အမည်နာမ မရှိခဲ့ချေ
လက်ရှိအနေ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအာဏာပိုင်များမှ ရှေးခေတ်ဗမာပြည်၏ အစိတ်အပိုင်း မည်သည့်အခါကမျှ မဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အစွန်အဖျားဒေသ(ဗမာစကားမသုံးသော လူမျိုးများ နေထိုင်ရာဒေသ) များကိုထည့်သွင်းပြီး ဖန်တီးထားသောနယ်မြေဖြစ်သည်
အနောက်နိုင်ငံများက စစ်အစိုးရကို လက်မခံသည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် နိုင်ငံအမည်အား တရားဝင်ပြောင်းလဲရန် လုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု ယူဆကြသည်
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဟု လက်ခံသုံးစွဲသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဘားမားဟု ဆက်လက်သုံးစွဲလျက်ရှိသည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သုံးနှုန်းသည့်အခါ သုံးစွဲသူအလိုက် "ဘားမား"သို့မဟုတ် "မြန်မာ"ကို ရွေးချယ်သုံးစွဲကြပြီး နည်းပညာအားဖြင့် အပြန်အလှန် ဖလှယ်သုံးစွဲနိုင်သော စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်
နိုင်ငံပြင်ပ သတင်းဌာနကြီးများ ဖြစ်သည့် ဘီ⁠ဘီစီ (BBC)၊ ဝေါလ်စထရိဂျာနယ် (Wall Street Journal) နှင့် ဖိုင်နင်းရှယ်တိုင်မ်း (Financial Times) တို့အပြင် အမေရိကန်နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်အစိုးရများကပါ မြန်မာနိုင်ငံကို ဘားမားဟု ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိပြီး စီအင်အင် (CNN)၊ အီကော်နော်မစ် (The Economist)၊ နှင့် နယူးယောက်တိုင်မ်း (New York Times) တို့ကမူ မြန်မာဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို တိုင်းပြည်အဖြစ်လည်း ‌‌ကောင်း၊ ဘားမီစ်ဟူသည့် စကားလုံးကို နာမဝိသေသနအဖြစ်လည်းကောင်း လက်ခံကျင့်သုံးနေပြီဖြစ်သည်
ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနှင့် အမေရိကအစိုးရများသည် ဘားမား (Burma) ကို ဆက်လက်အသုံးပြုကြသည်
သို့သော် ဥရောပသမဂ္ဂသည် ဘားမားမြန်မာ (BurmaMyanmar) နှစ်မျိုးလုံးကို တွဲသုံးသည်
တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာဟု မသုံးဘဲ ၎င်းတို့ထုံးတမ်းအခေါ်အဝေါ်အတိုင်း မြန်တျန့် (缅甸) ဟုသုံးသည်
ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား မြန်မာ (ミャンマー) ဟုခေါ်သော်လည်း မြန်မာလူမျိုးများအား ဘားမိစ် (Burmese) (ビルマ人) ဟု ဆက်လက်သုံးစွဲသည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် အခြားနိုင်ငံအများစုကဲ့သို့ပင် ယခင်သုံးစွဲနေကျ ဘာသာပြန်ကိုသုံးပြီး မြန်မာပြည်ကို ဗိရ်မနီ (Birmanie) ဟုခေါ်ကြသည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အစိုးရအသစ်တက်လာပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြည်တွင်းအခြေစိုက် နိုင်ငံခြား သံရုံးအသီးသီးမှ သံအမတ်ကြီးများ၊ စစ်သံမှူးများ နှင့် ကောင်စစ်ဝန်များကို နေပြည်တော်တွင် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ ဟုခေါ်ခေါ် ဗမာ ဟုခေါ်ခေါ် အရေးမကြီးကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်
လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် အတွင်း လူသားဖြစ်လာမည့်လူတူ ပရိုင်းမိတ်များကို ဂန့်ဂေါမြို့နယ် ကျောမြို့ အနီး ပုံတောင် ပုံညာ တောင်တန်းများ တွင် စတင်တွေ့ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများတွင်ပါ ထပ်မံ တွေ့ရှိလာကြရခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတွင် လူသားတို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနေရာမှ ဖြစ်သည်ကို အခိုင်အမာ သိရှိကြပြီးဖြစ်သည်
နှစ်သန်း လေးဆယ် သက်တမ်းရှိ လူတူပရိုင်းမိတ်တို့ တွေ့ရှိမှုကြောင့် လူတူပရိုင်းမိတ်မှ တဆင့်ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်လာသည့် ကမ္ဘာတွင် အစောဆုံးသော ရှေးဦးလူသား မျိုးနွယ်တို့သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသားတို့ စတင် အချေခြ နေထိုင်နေခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း သန်းချီရှိနေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်
လူတူပရိုင်းမိတ် များ တွေ့ရှိမှုနှင့် ဆက်စပ် စဉ်းစားနိုင်သည်မှ ကျောက်ခေတ် ဂူနံရံပန်းချီလက်ရာများ ရှိရာ ရှမ်းပြည်နယ် ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ပြဒါးလင်းလိုဏ်ဂူအမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂)၊ ကမ်းပါးနီလိုဏ်ဂူ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ လွယ်ဝန်းဂူ၊ ကျောက်ခေတ်လက်နက်ပစ္စည်းများ တွေ့ရှိရာ တောင်ကြီး အေးသာယာရှိ မုံတဝလိုဏ်ဂူ နှင့် ကလောမြို့နယ် မြင်းမထိ လိုဏ်ဂူ စသည့် အထောက်အထားများ ဖြစ်သည်
အဆိုပါ ကျောက်ခေတ် အထောက်အထားများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် လူသားအဆင့် မရောက်မီ ပရိုင်းမိတ်အဆင့်မှာပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး လူသားများအဖြစ် တိုးတက်ရောက်ရှိလာကာ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ ပျူခေတ်၊ ပုဂံခေတ် စသည်ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း အခိုင်အမာ ကောက်ချက်ချနိုင်သည်
ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းမှ မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ဘီစီ ၉၀၀ ခန့် တွင် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းပင်လယ်နှင့် နီးရာ၊ မူလ နေထိုင်သူ မြန်မာလူမျိုးများ နည်းပါးရာ နေရာများတွင် ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်
မွန်လူမျိုးများသည်လည်း အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်း လူမျိုးများနည်းတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို အစောဆုံး ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် လူမျိုးဖြစ်သည်ဟုယူဆရသည်
ပျူခေတ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတလျှောက် ပျူခေတ်မြို့ပြ၊ တိုင်းနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးပျူခေတ်နိုင်ငံာ်မှာ သရေခေတ္တရာဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ပျူလူမျိုးများသည် ၆၅၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် တစုံတခုသော အကြောင်းကြောင့် သရေခေတ္တရာကို စွန့်ခွာပြီး မြောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြကာ ပုဂံဒေသတွင် မြို့ပြများ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
ပျူ မြို့ပြများမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများ နှင့် မြန်မာလူမျိုးများသည် ၇ ရာစုနှစ်ခန့်မှစ၍ ပုဂံဒေသ အနီးတဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၈၄၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပုဂံကို အခြေပြု၍ အင်အားတောင့်တင်းသည့် မင်းနေပြည်တော်တစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
အနော်ရထာမင်းတရားကြီး (၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) နန်းတက်ခဲ့သည့်ကာလက ဗမာလူမျိုးများ၏ ဩဇာမှာ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှားသက်ရောက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
၁⁠၁၀၀-ခုနှစ်တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်၏ ဒေသအတော်များ⁠များကို ပုဂံမင်းနေပြည်တော်မှ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
ယင်းကို အများက ပထမမြန်မာအင်ပါယာအဖြစ်လက်ခံကြသည်
၁၂၀၀ ခုနှစ်အနှောင်းပိုင်းကာလတွင် ကူဗလိုင်ခန် ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတို့က ပုဂံနေပြည်တော်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာများသည် အင်းဝဒေသတွင် မိမိတို့၏ မင်းနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ရွှေရောင်လွှမ်းသော ခေတ်တစ်ခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းများက အင်းဝကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်
တစ်ချိန်တည်းတွင် မွန်တို့သည် ပဲခူးကို အခြေပြုပြီးအဓိကကျသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ဘာသာရေး ဗဟိုအချက်အချာအဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်ခဲ့သည်
အင်းဝမှ ထွက်‌ပြေးခဲ့ကြသော ဗမာများသည် ၁၅၃၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူ၌ တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်ကို တပင်ရွှေထီးလက်အောက်တွင် ထူထောင်ခဲ့ကြသည်
သူသည် မြန်မာနိုင်ငံကို စည်းရုံးပြီး ဒုတိယမြန်မာအင်ပါယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်
အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဥရောပတိုက်သားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်သည်လည်းကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုချက်အချာဖြစ်လာသည်
ဘုရင့်နောင် မင်းတရားကြီးသည် မဏိပူရ၊ ဇင်းမယ်နှင့် အယုဓျာတို့အား သိမ်းသွင်း၍ နိုင်ငံတော်ကြီးအား ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း အတွင်းပုန်ကန်မှုများနှင့် သိမ်းပိုက်နယ်‌မြေများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် လိုအပ်သော ဘုရင်မြစ်များ ချို့တဲ့မှုကြောင့်တောင်ငူနေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့ရသည်
ပေါ်တူဂီများအား တိုက်ထုတ်ခဲ့သော အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရားကြီးသည် ၁၆၁၃ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်သစ်တစ်ခုကို အင်းဝတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်
၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ထကြွပုန်ကန်သော မွန်တို့ကြောင့်နေပြည်တော်ကျဆုံးခဲ့သည်
၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရားသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို ထူထောင်ပြီး တတိယမြန်မာအင်ပါယာကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြေဒူးမင်းတရားကြီးက အယုဓျာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုက ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုအပေါ်အတော်လွှမ်းမိုးစေခဲ့သည်
တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက်သည် မြန်မာတို့၏ ကြီးထွားလာသော အင်အားကို စိုးရိမ်းသဖြင့်မြန်မာကို ၁၇၆၅ ၁၇၆၉ ခုနှစ်ကာလတွင်း တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများလေးကြိမ်တိတိသိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ
နောက်မင်းဆက်များက အယုဓျာအား စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီတို့ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၈၂၄ ခုနှစ်ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက်တွင် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိဗြိတိသျှတို့၏ နယ်‌‌မြေနှင့် ထိစပ်နေသော အာသံပြည်နယ်ကို သိမ်းပိုက်ရာမှ စစ်မီးပွားခဲ့သည်
ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမြင်းခြံမြို့ ရန္တပိုရွာတွင် စာချုပ်ချုပ်၍ ငြိမ်းစေခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့်ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီဒေသများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်
၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်းတရားကြီးသည် နယ်စပ်ပြဿနာများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အခင်းများမှ အင်္ဂလိပ်အရာရှိများအားဖမ်းဆီးခဲ့သည်ကို အကြောင်း ပြုပြီးဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲဖန်တီးခဲ့ကြသည်
ဤတစ်ကြိမ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ကျန်ရှိနေသေးသည့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် ဧရာဝတီ၊ ရန်ကုန်နှင့် ပဲခူးတို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာကောက်တော်များသည် ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ တာဝန်ဝတ္တရားများ ဆောင်ရွက်ရာမှ ဘုံဘေ-ဘားမားသစ်ကုမ္ပဏီသည် သစ်များကို တရားမဝင်ခုတ်လှဲပြီး အခွန်တိမ်း ရှောင်ရန် ဝှက်ထားသည်ကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်
သီပေါမင်းသည် ကုမ္ပဏီအားဒဏ်ရိုက်အရေးယူခဲ့သည် ကို ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ကျန်ရှိနေသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ရန် အခွင့်အရေးအဖြစ် ယူဆခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာတွင် ရက်သတ္တ နှစ်ပတ်တည်းနှင့် တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်
သီပေါမင်းတရားကြီးနှင့် တကွ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များအား ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး မဒြစ်သို့ ပြည်နှင် ဒဏ်ပေးခဲ့၍ နောက်ဆုံးတွင် ရတနာဂီရိသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာကုန်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ လက်အောက်ခံဒေသတစ်ခုအဖြစ် ကျရောက်သွားခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးအား နှစ်သစ်ကူးလက်ဆောင်အဖြစ် ဆက်သခဲ့ကြသည်
၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားအုပ်ချုပ်နယ်မြေဖြစ်လာပြီး အိန္ဒယနိုင်ငံနှင့် ခွဲခဲ့သည်
တိုင်းပြည်အတွင်းခွဲရေးတွဲရေး အရေးအခင်းကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အက်ကွဲကြောင်းသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းဆက်ဖြစ်လာသည့် ပြည်တွင်းဆူပူသောင်းကျန်းမှုများ၏ မြစ်ဖျားခံရာအဖြစ် တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်
၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးဆောင်သည့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင်တို့သည် ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
ရဲဘော်သုံးကျိပ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စစ်သင်တန်းများတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှစစ်မျက်နှာတွင် အရေးပါသည့် အခန်းကမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
စစ်ပွဲ၏ ကနဦးပိုင်း မြန်မာပြည်စစ်ဆင်ရေးတွင် ဂျပန်ဦးဆောင်မှုသည် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှများအား မြန်မာပြည်အနှံ့မှ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်
သို့သော်မဟာမိတ်များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင် မဟာမိတ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်
မြန်မာတို့သည် နှစ်ဘက်စလုံးမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
မြန်မာများသည် အစပိုင်းတွင် ဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်ခဲ့ကြသော်လည်း မြန်မာအချို့တို့သည် ၁၉၄၁-၁၉၄၂ ခုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ချင်းတပ်နှင့် ကချင်တပ်များကို ဗြိတိသျှတို့ ထိန်းချုပ်သည့် နယ်စပ်ဒေသများတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများသည် ၁၉၄၃-၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အော့်ဝင်းဂိတ်၏ လက်အောက်၌ ချင်းဒစ်တပ်ဖွဲ့များအဖြစ်ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်များကန်-ကချင်အထူးတပ်များအားဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မဟာမိတ်တို့အောက်တွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
အခြားများစွာသော တပ်ဖွဲ့များမှာ ဗြိတိသျှအထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့များ အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် အတူဂျပန်တို့ဘက်မှ ပါဝင်၍ ၁၉၄၂-၁၉၄၄  ခုနှစ်များတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့အား ပြန်လှန်တွန်းလှန်ခဲ့ကြလေသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံအမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူပင်လုံညီလာခံ တွင် တက်ရောက်ခဲ့﻿ပြီး၊ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
သို့သော် ၁၉၄၇ ဇူလိုင်တွင် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်အချို့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထမဦးဆုံး သမ္မတ အဖြစ် စဝ်ရွှေသိုက် နှင့် ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု တို့ တာဝန်ယူခဲ့သော လွတ်လပ်သည့် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့လေသည်
အခြားဗြိတိသျှကိုလိုနီနိုင်ငံများနှင့် မတူညီဘဲဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မပါဝင်ခဲ့ချေ
အထက်လွှတ်တော်နှင့် လူမျိုးစုလွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်
ယနေ့မြင်တွေ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတို့ ပါဝင်သည့်မြန်မာပြည်မနှင့် ဗြိတိသျှတို့သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် နယ်ခြားဒေသတို့ကို ပူးပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပင်လုံစာချုပ်အရဖြစ်လာသော နယ်မြေအဖြစ်ဇစ်မြစ်လိုက်၍ ရလေသည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကုလသမဂ္ဂ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်နှင့် ယခင်ဝန်ကြီးပေး ခဲ့ဘူးသည့် ဦးသန့်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဦးသန့်၏ ဈာပနအခမ်းအနားမှ စတင်၍ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုနှင့်အတူ သွေးထွက်သံယိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံ (၈⁠၈၈၈) တွင် တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်၏ ဖြစ်လုဆဲ⁠ဆဲအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်
တန်ပြန်အနေနှင့် ဗိုလ်ချုပ်စောမောင်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်
၎င်းက နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအား ရွေးချယ်တင်မြောက်မည့် စီမံချက်များကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် မေ ၃၁ တွင် အပြီးသတ် ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်
၁၉၉ဝ ခုနှစ် မေတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်တင်မြောက်ပွဲကို နှစ် ၃၀ အတွင်းပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာ ၄၈၉ အနက် ၄၀၉ နေရာကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
သို့သော်နဝတအစိုးရမှ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ဆင်းပေးရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်
နဝတအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အခေါ် ဘားမား (Burma) အားမြန်မာ (Myanmar) ဟု ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉⁠၉၂ ခုနှစ်တွင် နဝတအဖွဲ့သည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အ‌ခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန် ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီလာခံတစ်ရပ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နဝတကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) ဟုပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအား အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်
အမျိုးသားညီလာခံသည် ဆက်လက် ကျင်းပလိုက် ရပ်နားလိုက်ဖြင့် စခန်းသွားခဲ့သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးပါတီများစွာတို့မှာ ညီလာခံတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ တိုးတက်မှုမှာလည်း မရှိသလောက်ဖြစ်သည်
၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် မတ် ၁၇ ရက်တွင် နအဖ စစ်အစိုးရသည် မြို့တော်ကို ပျဉ်းမနားအနီးရှိ ဒေသသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ မင်းတို့၏ တည်နေရာ 'နေပြည်တော်' ဟုတရားဝင်‌ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံအရေးအား ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီအာဂျင်ဒါတွင် ထည့်သွင်းရေးကြိုးပမ်းမှုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး လုံခြုံရေး ကောင်စီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို မည်သို့အရေးယူဆောင်ရွက်မည်ကို တရားဝင်ဆွေးနွေးရန် လမ်းစပေါ်ပေါက်ပြီဖြစ်သည်
၂ဝဝ၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် မှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်တိုက်ကျူးလွန်ဖောက်ဖျက်နေသည့် စစ်တပ်မှ အဓမ္မလုပ်အား ပေးခိုင်းမှုများအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးချုပ်တွင် တိုင်တန်းအရေးယူနိုင်ရန် ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်
သရေခေတ္တရာ အေဒီ ၃ ရာစု-အေဒီ ၉ ရာစုပုဂံ ၁ဝ၄၄–၁၂၈၇စစ်ကိုင်းမြို့ ၁၃၁၅–၁၃၆၄၊ ၁၇၆ဝ–၁၇၆၄အင်းဝမြို့ ၁၃၆၄–၁၇၅ဝ၊ ၁၇၆၄–၁၇၈၁ပြည် ၁၄၈၅–၁၅၄၂၊ ၁၅၄၂–၁၆၀၈တောင်ငူမြို့ ၁၄၈၅–၁၆၁၀ရွှေဘိုမြို့ ၁၇၅ဝ–၁၇၅၃ရန်ကုန်မြို့‌ ၁၈၆၂–၂ဝ⁠ဝ၆အမရပူရမြို့ ၁၇၈၂–၁၈၂၃၊ ၁၈၄၁–၁၈၅၇မင်းကွန်းမြို့ ၁၈၅၇–၁၈၆၁မန္တလေးမြို့ ၁၈၆၁–၁၈⁠၈၆နေပြည်တော် ၂ဝ⁠ဝ၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်အရပ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) မှာ တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်းသော ကမ်းရိုးတန်းအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် မြေဧရိယာအားဖြင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမှတ်စဉ် ၄၀ မြောက် မြေဧရိယာအကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်
ခေတ်သစ်ကာလအချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကွဲပြားခြားနားသော လူဦးရေမှ ယင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ သမိုင်းကြောင်းနှင့် လူသားရင်းမြစ်များအား အဓိကအခန်းကဏ္ဍများမှ ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ အောက်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသည် ယနေ့အချိန်အထိ လူမျိုးရေးတင်းမာမှုနှင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှု နက်ရှိုင်းစွာခံနေရသည့် နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထူးခြားသည့် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်သားဓလေ့များ ရောနှောလျက်ရှိသည်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်မှ ၂၈ ဒီဂရီ ၃၁ မိနစ်အထိနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၂ ဒီဂရီ ၁ဝ မိနစ်မှ ၁ဝ၁ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ်အထိ ကျယ်ဝန်းသည်
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအဖြစ် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် တည်ရှိသည်
ရန်ကုန်မြို့တော်ကို အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ် မျဉ်းကြောင်းနှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်မျဉ်းကြောင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကြသည်
အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် ၃ဝ မျဉ်းကို မြန်မာစံတော်ချိန်မျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရာ မြန်မာစံတော်ချိန်သည် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် ၆ နာရီ မိနစ် ၃ဝ စောသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၆၁,၂⁠၂၈ စတုရန်းမိုင် (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်
အရှေ့တောင်အာရှတိုက်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မြေပြင်တဆက်တည်းအကျယ်အဝန်းအရဆိုလျှင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်
ကမ္ဘာတွင် (ဇန်ဘီယာပြီးလျှင်) ၄၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ တက္ကဆက်ပြည်နယ်ထက် အနည်းငယ်သေးပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံထက် အနည်းငယ်ကြီးမားသည်
အရှေ့နှင့်အနောက် ၅၈၂ မိုင် (၉၃၆ ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး တောင်နှင့်မြောက် ၁,၂၇၅ မိုင် (၂,ဝ၅၁ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အရှည်သည် မိုင်ပေါင်း ၅,၂ဝဝ ခန့်ရှိပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်မိုင်ပေါင်း ၃,၈ဝ၈ မိုင် ဆက်စပ်လျက်ရှိရာတရုတ်မြန်မာ နယ်စပ်မှာ အရှည်လျားဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၁၈၅ ကီလိုမီတာ (၁,၃၅၇ မိုင်)၊ မြန်မာ-ထိုင်း ၁,၃၁၄ မိုင်၊ မြန်မာအိန္ဒိယ ၈၅၇ မိုင်၊ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၁၅၂ မိုင်နှင့် မြန်မာ-လာအို ၁၂၈ မိုင် အသီးသီး ရှိကြသည်
ရေမိုင်နယ်နိမိတ်မှာ နတ်မြစ်ဝမှ ကော့သောင်းအထိ အလျား ၁,၃၈၅ မိုင်ခန့်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိကာ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၁၉၃ဝ ကီလိုမီတာ (၁⁠၁၉၉ မိုင်) ရှည်လျားသည်
ကမ်းရိုးတန်း၏အလျားမှာ နိုင်ငံပတ်ပတ်လည် နယ်နိမိတ်တစ်ခုလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အကြမ်းအားဖြင့် အနောက်ဘက်တောင်တန်းကြီးများဒေသ၊ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်မြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်
ဟိမဝန္တာတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆက်စပ်နေပြီး အနောက်ရိုးမတောင်တန်းအဖြစ် တောင်ဘက်သို့သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်
အနောက်ရိုးမတောင်တန်းဒေသ၏ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်စွန်းတွင်ရှိသော ခါကာဘိုရာဇီတောင်မှာ ၅၈⁠၈၁ မီတာ (၁၉၂၉၅ ပေ) မြင့်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်
စာရာမေတိတောင်ထိပ်သည် ၁၂၅⁠၅၃ ပေမြင့်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိမဝန္တာတောင်မကြီး၏ မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြာဆင်းလာသော တောင်တန်းကြီးသုံးခုရှိရာယင်းတို့မှာ ရခိုင်ရိုးမ၊ ပဲခူးရိုးမနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တို့ဖြစ်ကြလေသည်
အနောက်ရိုးမတောင်တန်းကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ကို တံတိုင်းသဖွယ် ကာဆီးထားလျက်ရှိသည်
အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသများတွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အကျယ်ဆုံးဖြစ်၍ ပထမပိုင်းကို မြစ်ဖျားမှ မန္တလေးမြို့အထိ၊ ဒုတိယပိုင်းကို မန္တလေးမှ ပြည်မြို့အထိ၊ တတိယပိုင်းကို ပြည်မြို့မှ မြစ်ဝအထိ ပိုင်းခြားလေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်
အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်း မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတို့လည်း ပါဝင်သည်
အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသ၌ ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းစသည့် တောင်တန်းငယ်များ တည်ရှိသည်
ထိုဒေသ၌ ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းသည် မြောက်မှတောင်သို့ တွန့်ခေါက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်
အရှေ့ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသမှာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသဖြစ်၍ ပျမ်းမျှ ပေပေါင်း ၃ဝ⁠ဝဝ မှ ၄ဝ⁠ဝဝ အထိ မြင့်သည်
ကုန်းပြင်မြင့်ဆိုသော်လည်း ညီညာနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြင့်မောက်သော တောင်တန်းကြီးများရှိပြီး သံလွင်မြစ်သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသမှ တနင်္သာရီကမ်းမြောင်မြောက်ပိုင်း မြေညီလွင်ပြင်သို့ စီးဆင်းသည်
ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၌ မြစ်ဖျားခံသော ရွှေလီ၊ မြစ်ငယ်၊ ဇော်ဂျီနှင့် ပန်းလောင်မြစ်တို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်
ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာ့ အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ၂၁၇ဝ ကီလိုမီတာ (၁၃၄၈ မိုင်‌) နီးပါးရှည်လျားပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်
တောင်စဉ်တောင်တန်းကြီးအကြားတွင် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးများ တည်ရှိလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေအများစုမှာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းနှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကြားတွင် ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသတလျှောက် နေထိုင်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်းနှေးကွေးခြင်းသည် ၎င်း၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟစနစ်တို့အား ထိန်းသိမ်းပေးရာရောက်ခဲ့သည်
သစ်တောအုပ်ကြီးများ ထူထပ်သိပ်သည်းသည့် အမြဲစိမ်းသစ်တောများနှင့် ကျွန်းတောကြီးများသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း ‌ကျော်သော ဧရိယာကို ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်
ဤဒေသတွင် အလေ့ကျပေါက်ရောက်သော အပင်များတွင် ကြက်ပေါင်စေးပင်၊ ရှားပင်၊ ပျဉ်းကတိုးပင်၊ လမုတော၊ အုန်းပင်နှင့် ကွမ်းသီးပင်များ ပါဝင်လေသည်
မြောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချပင်၊ ထင်းရှူးပင်၊ ဇလပ်ပင်မျိုးစုံတို့ပေါက်ရောက်ကြသည်
ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း အပူပိုင်းဒေသသစ်သီးဝလံမျိုးစုံပေါက်ရောက်ကြသည်
မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင်မူ အပင်များမှာ ကြဲပြီးလှီကြသည်
တောင်တွင်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များအနက် ကျားနှင့် ကျားသစ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရတတ်လေ့ရှိသည်
အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြံ့၊ ကျွဲရိုင်း၊ တောဝက်၊ သမင်၊ ဒရယ်နှင့် ဆင်များကို တွေ့နိုင်ပြီး ဆင်များကို ယဉ်အောင်မွေးယူ၍ သစ်လုပ်ငန်းများတွင် ခိုင်းစေအသုံးချကြသည်
သေးငယ်သော နို့တိုက်သတ္တဝါများမှာလည်း ပေါများလှပြီး မျောက်လွှဲကျော်နှင့် မျောက်များမှအစ ရှူးပျံနှင့် ကြံ့သူတော်များအဆုံး တွေ့မြင်ရသည်
ငှက်မျိုးစုစုပေါင်း ၈၀⁠၀ ကျော်ခန့်တွင် ကြက်တူရွေး၊ ရစ်၊ ဥဒေါင်း၊ ကျီးကန်း၊ ငဟစ်နှင့် စပါးခင်းငှက်များ ပါဝင်သည်
တွားသွားသတ္တဝါတွင်မူ မိချောင်း၊ တောက်တဲ့၊ ‌မြွေဟောက်၊ စပါးကြီးမြွေနှင့် လိပ်တို့ကို ပါတွေ့ရှိနိုင်သည်
ရေချိုငါးမျိုးစုပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ တွေ့မြင်ရပြီး လွန်စွာမှ ပေါများကာ အရေးပါသည့် အစာအဟာရ ရင်းမြစ်လည်း ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် များသောအားဖြင့် ဥတ္တရယဉ်စွန်းတန်းနှင့် အီကွေတာအကြားတွင် ကျရောက်တည်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှဒေသ၏ မှတ်သုံရပ်ဝန်းဒေသတွင် ကျရောက်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများရရှိသော မိုးရေချိန်မှာ နှစ်စဉ် ၅ဝ⁠ဝဝ မမ (၁၉၇ လက်မ) ရှိသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၂၅ဝဝ မမ (၉၈ လက်မ)  ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော မိုးနည်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၁၀⁠၀၀ မမ (၃၉ လက်မ) ထက်နည်းလေသည်
မြောက်ဘက်ဒေသများသည် အအေးဆုံးဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအပူအချိန် ၂၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်
ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၃၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၉ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်
အကြမ်းအားဖြင့် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ သုံးရာသီ ပိုင်းခြားထားသည်
မတ်လမှ မေလလယ်အထိ နွေဥတု၊ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလကုန်အထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ ဆောင်းဥတုဟု သတ်မှတ်သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနေအထား ကွဲပြားခြားနားမှုကြောင့် တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတု ကွဲပြားသွားသည်
ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်လက်မ ၄ဝ အောက်သာရရှိပြီး ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝဝ ခန့်ရရှိသည်
နွေဥတုဖြစ်သော မတ်လနှင့်ဧပြီလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁⁠၁ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၄၃ ဒသမ ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) အထက်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ၉၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (၃၆ ဒသမ ၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ခန့်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် ၈၅ မှ ၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (စင်တီဂရိတ် ၂၉ ဒသမ ၄ နှင့် ၃၅ ဒီဂရီ) အတွင်းရှိသည်
မြို့များ၏ တည်နေရာနှင့် မြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ အပူချိန်ကွာခြားသည်
အပူချိန်မြင့်လွန်းခြင်း၊ နိမ့်ကျလွန်းခြင်းများ မရှိပေ
တိုက်ခတ်သော လေကြောင်းနှင့် လေဖိအားအခြေအနေများကြောင့် မိုးရွာသွန်းမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်
အချို့နှစ်များတွင် မုန်တိုင်းပြင်းထန်စွာ ကျရောက်သဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ရံဖန်ရံခါမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသည်
မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ပေါ်ပေါက်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များတွင် အဆိုးရွား၊ အကြမ်းတမ်းဆုံးသော နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဒဏ်ကို မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂ဝ⁠ဝ၈ ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်
ရာသီဥတုမှန်ကန်မျှတမှုကို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်က ဦးစားပေး အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်နယ် ခုနှစ်ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ခုနှစ်တိုင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသည်
တိုင်းဒေသကြီးများတွင် ဗမာများ အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ပြည်နယ်များတွင် မျိုးနွယ်စုတိုင်းရင်သားများ နေထိုင်ကြသည်
အုပ်ချုပ်ရေးအရမြို့နယ်၊ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာများအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်
အဓိကမြို့ကြီးများ အားခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲထားသည်
တိုင်းဒေသကြီးများဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမကွေးတိုင်းဒေသကြီးမန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးစစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးပြည်နယ်များကချင်ပြည်နယ်ကယားပြည်နယ်‌ကရင်ပြည်နယ်ချင်းပြည်နယ်မွန်ပြည်နယ်ရခိုင်ပြည်နယ်ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်စသည်တို့ ခွဲခြားထားပုံ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်ထောင်စု သီးခြားလွှတ်တော် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်
ဒုတိယသမ္မတဦးမြင့်ဆွေကို ယာယီသမ္မတအဖြစ်ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ဩဂုတ်တွင် မိမိကိုယ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ထိုသို့အာဏာသိမ်း၍ ဖွဲ့စည်းထားသောစစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက်  ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသော လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များက အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကို စင်ပြိုင်အစိုးရအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒုတိယသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလ၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် မန်းဝင်းခိုင်သန်းတို့က ဦးဆောင်လျက်ရှိကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စစ်ခေါင်းဆောင်များက ရေးဆွဲခဲ့သည့်အလျောက် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်နေရာများ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာမက အခြားအရေးပါသည့် ဌာနနေရာများကိုလည်း တပ်မတော်ကရယူထားသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပါတီကြီးများမှာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ရှမ်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တို့ဖြစ်ကြသည်
ယင်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများကိုမူ စစ်တပ်မှ တင်းကျပ်စွာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်
အခြား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအား ကိုယ်စားပြုသော ပါတီငယ်များလည်းရှိသည်
နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုခြင်းမရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး ပါတီများစွာမှာ တရားမဝင်အသင်း အဖြစ်ကြေညာထားခြင်ခံရသည်
လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာရေး အဖွဲ့ (Amnesty International) အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအ‌ရ စစ်အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေးမှတ်တမ်းများမှာ လွန်စွာဆိုးဝါးကြောင်းသိရှိရသည်
လွတ်လပ်သည့် တရားစီရင်ခွင့်မရှိသည့်အပြင် စစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်သည့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံမှန်သမျှအားလည်း ခွင့်မပြုချေ
အင်တာနက်အသုံးအပြုမှုမှာလည်း များစွာကန့်သတ်ထားပြီး ပြည်သူများဝင်ရောက်ကြည့်ရှု နိုင်သည့် ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများအား ပြည်သူတို့ ဝင်‌ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်မှုကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားသည်
အဓမ္မလုပ်အားပေးစေမှု၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် ကလေးအလုပ်သမားကိစ္စများမှာ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံရေးဆန့်ကျင်မှုမှန်သမျှကို ခွင့်မပြုချေ
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် စီးပွားရေးချွတ်ခြုံကျမှုနှင့် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုများအား ဆန္ဒပြသည်ကို ရက်စက်ကြမ်း ကြုတ်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၈ ရက်၊ ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံဟု လူသိများသည့်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူပြည်သူများအား ပစ်ခတ်ခဲ့သည်
သို့သော် ယင်းဆန္ဒပြမှုများက ၁၉၉၀ ပြည့်ရွေးကောက်ပွဲများအား လမ်းပွင့်စေခဲ့သည်
ရလဒ်များကိုမူ စစ်အစိုးရက အသိအမှတ်မပြုခဲ့ချေ
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မဲအားလုံး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လွှတ်တော်အမတ်နေရာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အား နှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉⁠၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးချယ်တင်‌မြောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ် ပြန်လည်ထွန်းကားရေး ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အားပေးထောက်ခံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်တွင် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်
သူမသည် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ နေအိမ်တွင် အကျယ်ချုပ်ကျခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၅ခုနှစ်နိုင်ငံကာကွယ်ရေးဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်လုပ်ပိုင်ခွင့်ဖြင့် ခွင့်ပြုထားခြင်းကိုကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် ဝိုင်းပယ်ခြင်းတိုးမြင့်၍ခံနေရသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအ‌ခြေအနေကို ၂၀⁠၀၆-ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်ကုလသမဂ္ဂတွင် အလွတ်သဘောဆွေးနွေးရန်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်
၂ဝ⁠ဝ၆-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လုံခြုံရေးကောင်စီဝင် ၁၅ နိုင်ငံအနက် ၁၀ နိုင်ငံတို့က မြန်မာပြည်အရေးကို ကောင်စီ၏ တရားဝင်အဂျင်ဒါတွင် လက်ခံရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
အာဆီယံသည်လည်း မြန်မာအစိုးရနှင့် ပတ်သက်၍ များစွာစိတ်အနှောင့်ယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီကိစ္စကို ကိုင်တွယ်ဆုံးဖြတ်ရန် အာဆီယံနိုင်ငံရေး ပါလီမန်တွင်း ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
တရုတ်နိုင်ငံကဲ့သို့သော အဓိကနိုင်ငံကြီးက ထောက်ခံအားပေးနေသ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပေါ်ရန် အလားအလာနည်းပါးလျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလျက်ရှိသော အခြေအနေမှ ယခု ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ အဖြစ် ဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်း လာသောအခါ ယခင်ကထက် ဆက်ဆံရေး အဆင်ပြေလာပြီဖြစ်သည်
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား ကျယ်ပြန့်သော ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုများကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်အရေးတော်ပုံအပြီးနှင့် ၁၉⁠၉၀ ပြည့်ရွေးကောင်ပွဲများအပြီးတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုများကို ဖြေလျှော့လာနေပြီဖြစ်သည်
အလားတူပင် ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) သည်လည်း ပိတ်ဆို့မှုတွင် လက်နက်ရောင်းချခြင်း ပိတ်ဆို့မှု၊ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးပိတ်ဆို့မှုနှင့် အတူလူသားချင်းစာနာ ထောင်ထားမှုကူညီပံ့ပိုးမှုမှ လွဲ၍ အခြားကူညီထောက်ပံ့မှုအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်နက်ရောင်းချခြင်းမှလွဲ၍ အခြားပိတ်ဆို့မှု အများအပြားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီဖြစ်သည်
အမေရိကန်နှင့် ဥရောပအစိုးရတို့၏ ပိတ်ဆို့မှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုနှင့် မြန်မာဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအား ပံ့ပိုးပေးကြသည့်အဖွဲ့များ၏ တိုက်ရိုက်ဖိအားပေးမှုများကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပကုမ္ပဏီများ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်
သို့သော် ဟာကွက် ပျော့ကွက်များ ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံ ကုမ္ပဏီအချို့ ကျန်ရှိသေးလျက်ရှိသည်
သို့သော် အာရှကုမ္ပဏီများကမူ သဘာဝသယံဇာတထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမူအသစ်များပါ ထပ်ပံတိုးချဲ့ကြပြီး ဆက်လက်၍ လုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ကြရန် သာမန်အားဖြင့် ဆန္ဒရှိကြဆဲဖြစ်သည်
ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီတိုတယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအား အားယူမှ ပိတ်ဆို့သည့်ကြားထဲက မြန်မာပြည်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံကို သွယ်တန်းထားသော ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို အောင်မြင်စွာ လည်ပတ်စေနိုင်ခဲ့သည်
တိုတယ်ကုမ္ပဏီသည် ယခုအခါတွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတရားရုံးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရတနာဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတည်ဆောက်စဉ်အခါက မြန်မာအရပ်သားများအား အဓမ္မအသုံးချခဲ့သည်ကို မသိကျိုးကျွန် ပြုလုပ်ခဲ့မှုများ ကြောင့် အမှုရင်ဆိုင်ရလျက်ရှိသည်
နားလည်တတ်သူများက ပိုက်လိုင်းတစ်လျှောက်ကျူးလွန်ခဲ့သော လူ့အခွင့်အရေးချိုး ဖောက်မှုများသည် တပ်မတော်မှ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပြီး တိုတယ်ကုမ္ပဏီနှင့် ယင်း၏ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် အမေရိကန်အကျိုးတူလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ဘက် ချက်ဗရွန်ကုမ္ပဏီတို့၌ တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
ချယ်ဗရွန်မှ မဝယ်ယူမီ ရှေ့က ယူနိုကယ်ကုမ္ပဏီသည်လည်း ဒေါ်လာ သန်းနှင့် ချီ၍လျော်ကြေးပေးခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်
အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများသည် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် အရပ်သားများ မည်သူ့အား ထိခိုက်သည် ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားစရာမလိုပဲ ထင်သာမြင်သာရှိလှသည်
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုကြောင့် ယခင်စစ်ခေါင်းဆောင်များမှာ ထိခိုက်မှုမရှိသည့်အပြင် ချမ်းသာမြဲဖြစ်ပြီး၊ ပိတ်ဆို့ အရေးယူမှုကြောင့် မြန်မာပြည်သူလူထုကြီးသာ ဆင်းရဲကျပ်တည်းလျက်ရှိပြီး အလုပ်အကိုင်နှင့် လခကောင်း⁠ကောင်းရသော ပြည်ပနိုင်ငံများသို့သာ သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ အရပ်သားအစိုးရတက်လာပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အာဆီယံ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လွှဲယူနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလများတွင် အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အောင်မြင်စွာ အိမ်ရှင်နိုင်ငံအဖြစ် လက်ခံကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်
မြန်မာစစ်တပ်ကို တပ်မတော်ဟု သိရှိကြပြီး မြန်မာ့ကြည်းတပ်တွင် စစ်သည်အင်အား ၄၉၂,၀⁠၀၀ ကျော်ရှိသည်‌
မြန်မာတပ်မတော်တွင် တပ်မတော် (ကြည်း)၊ တပ်မတော် (ရေ)၊ တပ်မတော် (လေ) တပ်ဖွဲ့များပါဝင်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ တပ်သားအရေအတွက်အရ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၁၂ တွင် ရှိသည်
စစ်တပ်သည် တိုင်းပြည်တွင် အထူးပင် အ‌ရှိန်အဝါကြီးမားသည်‌
နိုင်ငံတော်၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန တို့ကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မှ ခန့်ထားရသည်
မြန်မာ့စစ်အသုံးစရိတ်မှာ ၂၀၁၂−၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ၁၄.၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းဝင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်
ဆယ်စုနှစ်များစွာစီးပွားဆုတ်ယုတ်မှု၊ စီမံခန့်ခွဲမှု မှားယွင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ၊ နိုင်ငံရေးအရ တားဆီးပိတ်ဆို့မှုဒဏ် ခံနေရသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီတိုးတက်နှုန်း (GDP) မှာ နှစ်စဉ် ၂.၉ ရာခိုင်းနှုန်းသာရှိသည်
မဟာမဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသခွဲနိုင်ငံများတွင် တိုးတက်မှု အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုသည် မြန်မာနိုင်ငံကို သာယာဝပြောသည့် ပြည်တော်သာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ထူထောင်ရန် အားထုတ်ခဲ့သည်
ဦးနု အစိုးရသည် နှစ်⁠နှစ်တာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်းကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲ၍ စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍအားလုံးကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် စီးပွားရေးချုပ်ကိုင်မှုများကို  ‌လျှော့ချခဲ့သည်
ပုဂ္ဂလိကပိုင် လုပ်ငန်းများအား အတင့်အသင့် တိုးချဲ့ခွင့်၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ခွင့်ပြုခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်နေသည့် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေများ ရရှိခဲ့သည်
သို့သော်လည်း အမြတ်စွန်းများသော ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ရေနံနှင့် သစ်လုပ်ငန်းကိုမူ ဆက်လက်၍ တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားဆဲဖြစ်သည်
နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများမှာ မြန်မာ့သယံဇာတများအားထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အစိုးရနှင့် အကျိုးတူဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ ထူထောင်ကာဝင်ရောက်နေရာယူကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်များစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်
သို့သော်နှစ်စဉ်ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် သွားရောက်လည်ပတ်မှုမှာ ဦးရေ ၇၅ဝ,ဝ⁠ဝဝ ပင် မပြည့်ပါ
မကြာမီနှစ်များက တရုတ်နှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် စီးပွားရေးအကျိုးအတွက်ငှာ စစ်အစိုးရနှင့်ဆက်နွယ်မှုများကို အားဖြည့်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်
သို့သော် အမေရိကန်၊ အီးယူနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ပင်မှုများကို ချမှတ်လာကြသည်
အဓိကနိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှာ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းတို့မှဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်
ထစ်ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဆန်တင်ပို့မှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက ရေနံကို ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်
မြန်မာပြည်အနေနှင့် လူအားအရင်းအမြစ်နှင့် သဘာဝသယံဇာတများကိုပါ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းသစ် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာတတ်မြောက်သည့် လူဦးရေမှာလည်း မြင့်မားလှသည်
ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဦးတည်လျှောက်လှမ်းလျက်ရှိခဲ့သည်ဟု အများက ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်
ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ လုံလောက်မှု မရှိသေးပေ
ကုန်စည်များကို ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်နှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်မှတစ်ဆင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြပြီး နယ်စပ်လမ်းကြောင်းမှပင် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးများအား ပြည်ပသို့ မှောင်ခိုတင်ပို့ကြသည်
ရထားသံလမ်းများမှာလည်း ဟောင်းနွမ်း၊ ဆွေးမြေ့လျက်ရှိပြီး ၁၉⁠၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ချိန်မှစ၍ မွန်းမံပြင်တင်မှု မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်
အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများမှာလည်း မြို့ကြီးများမှလွဲ၍ သေချာခင်းထားခြင်းမရှိချေ
ရန်ကုန်အပါအဝင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် လျှပ်စစ်မီး ပြတ်တောက်လျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု ဒုတိယအမြင့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်ပြီး အမ်ဖက်တမင်း စိတ်ကြွဆေးပြား အပါအဝင်မူးယစ်ဆေးဝါးအဓိက မြစ်ဖျားခံရာလည်း ဖြစ်သည်
အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ယက္ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများ၊ ကျောက်မျက်ရတနာနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်
အဓိကကျသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမြေစုစုပေါင်း၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် စိုက်ပျိုးသည်
ဆန်စပါးသည် စုစုပေါင်းသီးနှံထုတ်လုပ်မှု အလေးချိန်အားဖြင့် ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်
၁၉၆၆ နှင့် ၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်အတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆန်စပါးသုတေသနဌာနနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအရ ခေတ်မီဆန်မျိုးရင်းပေါင်း ၅၂ မျိုးအား ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁၄ သန်းနှင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် ခေတ်မီမျိုးစပါးများကို နိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ရှိ လယ်ကွင်းများစီသို့ ဖြန့်ကျက်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမြေ၏ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းထိစိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်
မြန်မာ့စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင် ခေတ်မှီနည်းပညာ ကျွမ်းကျင်သူ ပညာတတ်လုပ်သားအင်အားချို့တဲ့ခြင်းမှာ ကြီးထွားလျက်ရှိသည့် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ၁၃၅  မျိုးကျော်နေထိုင်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ မွန်၊ ရခိုင်နှင့်ရှမ်းစသည့် မျိုးနွယ်စုများ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်
၁၉⁠၉၈-၉⁠၉ခုနှစ်စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၄၇ ဒသမ ၂၅ သန်းရှိပြီး လူဦးရေတိုးနှုန်းမှာ ၁ ဒသမ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်
၁-၁ဝ–၂ဝ၁ဝ ရက်နေ့ရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၅၉ ဒသမ ၇၈ သန်းရှိသည်
အမျိုးသားဦးရေ ၂၉ ဒသမ ၇၂ သန်းနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ ၃ဝ ဒသမ ဝ၆ သန်းရှိသည်
၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၁,၄၈၆,၂၅၃ ယောက် ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ (၃၉.၈) ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် (၁၅) နှစ်မှ (၃၅) နှစ် အရွယ် လူငယ်များ ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် သန်း ၄၀ မှ ၅၅ သန်းခန့်ရှိသည်‌
လက်ရှိလူဦးရေစစ်တမ်းမှာ ခန့်မှန်းခြေမျှသာဖြစ်သည်
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် စစ်အစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် မပြီးပြည့်စုံသော စစ်တမ်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်
၁၉၃ဝ ခုနှစ်မှစ၍ တိကျခိုင်လုံသော ပြည်လုံးကျွတ်စစ်တမ်း ကောက်ယူခဲ့ခြင်း မရှိချေ
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသိပ်သည်းနှုန်းမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် လူဦးရေထူထပ်မှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်
အိန္ဒိယမြန်မာနယ်စပ်၊ ဘင်္ဂလားဒေရှ်မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်များတစ်လျှောက်တွင် ဒုက္ခသည်စခန်းများရှိနေပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာမှာလည်း မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ရှိလေသည်
လျှော့⁠လျှော့ပေါ့ပေါ့ တွက်သည်ဆိုဦးတော့၊ တိုင်းတစ်ပါးရောက် မြန်မာဒုက္ခသည်ဦးရေ ၂၉၅,၈ဝ⁠ဝ ကျော်ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အများစုမှာ ကရင်နှင့် ကရင်နီများဖြစ်ကြလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးနွယ်စုများမှာ များစွာကွဲပြားခြားနားကြသည်
အစိုးရက လူမျိုးပေါင်း ၁၃၅ မျိုးအား တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော်လည်း လက်တွေ့မှာမူ အနည်းဆုံး ၁၀၈ မျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ဗမာလူမျိုး သည် လူဦးရေ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှမ်းလူမျိုး ဖြစ်ပြီ၊ ကရင်လူမျိုး သည် ၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
ရခိုင်လူမျိုး  သည် ၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်
ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးမှာ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးရှိသည်
မွန်လူမျိုးများမှာ ၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်‌
ကျန်မျိုးနွယ်စုများမှာ ကချင်၊ ချင်း၊ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားနှင့် အခြားသော လူနည်းစု အုပ်စုများဖြစ်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကအားဖြင့် ဘာသာစကားအုပ်စုကြီး လေးမျိုးရှိသည်
၎င်းတို့မှာ တရုတ်-တိဗက်၊ ဩစတြိုနီးရှန်း၊ တိုင်းကဒိုင်နှင့် အင်ဒို-ဥရောပတို့ဖြစ်ကြသည်‌
တရုတ်-တိဗက်သည် အကျယ်ပြန့်ဆုံးအသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်
ယင်းတွင် ဗမာ၊ ကရင်၊ ကချင်၊ ချင်းနှင့် တရုတ်ဘာသာများ ပါဝင်သည်
တိုင်-ကဒိုင်ဘာသာတွင် အဓိကမှာ ရှမ်းဘာသာဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓိကပြောဆိုသည့် ဩစတြိုနီးရှန်းစကားမှာ မွန်ဘာသာဖြစ်သည်
အဓိကကျသော အင်ဒို-ဥရောပဘာသာစကားနှစ်မျိုးမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ စာပေသုံးပါဠိဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြစ်သည်
မြန်မာဘာသာစကားသည် ဗမာတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားနှင့် ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ပြီး တိဗက်နှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများနှင့်လည်း နီးစပ်လေသည်
ဗျည်းအက္ခရာ ရေးသားပုံစနစ်မှာ လခြမ်းပုံနှင့် စက်ဝိုင်းပုံများကို အခြေထားသော မွန်အက္ခရာစနစ်မှ ဆင်းသက်လာသည်
မြန်မာအက္ခရာအရေးအသားတွင် မွန်ပုံစံကို အခြေခံထားပြီး မွန်အက္ခရာစနစ်သည် ၇၀၀ ပြည့်နှစ်က တောင်ပိုင်းဗြဟ္မိအက္ခရာစနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားလေသည်
ရှေးအကျဆုံးမြန်မာအရေးအသားကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀⁠၀၀ ကျော်လောက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်
ဤအရေးအသားစနစ်ကို ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျမ်းဂံများ ရေးသားရာတွင် သုံးသည်
ပါဠိစာပေရေးသားရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်
ရှမ်း၊ ကရင်နှင့် ကယားစာပေများ ရေးသားရာတွင်လည်း  မြန်မာအက္ခရာများနှင့်အတူ သီးခြားတီထွင်ထားသော ဗျည်းအက္ခရာများ၊ အသံထွက်ပြ သင်္ကေတများကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်
မြန်မာစကားသည် အရိုအသေပြုသုံးနှုန်းခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်အလိုက်‌ပြောဆိုသုံးနှုန်းရခြင်းများပါဝင်သည်
မြန်မာလူမှုရေးစနစ်သည် ပညာရေးကိုအလေးပေးသည်
ကျေးရွာများတွင် လောကီပညာများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ သင်ယူကြရသည်
နိုင်ငံတော်က ဖွင့်လှစ်သည့် အစိုးရ ကျောင်းများက အလယ်တန်းများနှင့် အထက်တန်းပညာများအား တာဝန်ယူသင်ကြားပေးသည်
ယူနက်စ်ကို (UNESCO) စာရင်းအင်းဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၂၀⁠၀၀ ပြည့်နှစ်က ၈၉.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံသည် သမိုင်းအစဉ်အဆက်ကတည်းက စာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားခဲ့သည်
သို့သော် ကုလသမဂ္ဂ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံစာရင်းဝင်နိုင်ပြီး ကူညီထောက်ပံ့မှုများ ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီအစိုးရက ၁၉၈၇ ခုနှစ် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၇၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၈.၇ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချခဲ့သည်
သို့သော်အမေရိကန်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဌာနကမူ အလုပ်ဖြစ်ရန် စာတတ်မြောက်နှုန်းကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဟု ခန့်မှန်းထားသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားသော ဗုဒ္ဓဘာသာမှာထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာ ဖြစ်သည်
စစ်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြပြီး အထူးသဖြင့် ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ကရင်၊ မွန်နှင့် တရုတ်လူမျိုးအများစုဖြစ်ကြသည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ၄ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ကိုးကွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကချင်၊ ချင်းနှင့် ကရင်အပြင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားခဲ့သည့် ဒေသအသီးသီးရှိ ဥရောပ-အာရှမျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များအနက် ငါးပုံလေးပုံမှာ ပရိုတက်စတင့်များ (Protestants) ဖြစ်ကြပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနှစ်ခြင်းကွန်ဗင်ရှင်းအသင်းဝင် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များ ဖြစ်ကြသည်
ကျန်သူများမှာ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာဝင် (Roman Catholics) များဖြစ်ကြသည်
လူဦးရေ၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာ ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အများစုမှာ ဆူနီများဖြစ်သည်
အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့တွင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ၊ ပါရှန်း၊ အာရပ်နှင့် ပန်းသေးများ ပါဝင်ကြသည်
ဟိန္ဒူဘာသာကို ကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင်  ပါလီမန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အပြည့်အဝရှိပြီး ခြားနားသော ဘာသာအယူဝါဒများ လွတ်လပ်စွာရှင်သန်ထွန်းကားနိုင်မှုသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် တည်ရှိခဲ့သော အစဉ်အလာဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံများ၊ ဘာသာအယူဂိုဏ်းကွဲများ၊ ဘာသာရေးပွဲလမ်းများ၊ အခမ်းအနားများကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ကြသည်
ဘာသာဝင်အမျိုးအစားအားဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ လူဦးရေ၏ ၈၉ ဒသမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ အများစု ဖြစ်သော်လည်း အခြားဘာသာဝင်များလည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိကြသည်
ယင်းတို့တွင်ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ၅ ဒသမ ဝ၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ၃ ဒသမ ၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဟိန္ဒူ ဘာသာကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ နတ်ကိုးကွယ်သူ ဝ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ရှိကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွဲပြားခြားနားသည့် ဒေသခံရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများစွာ ရှိသော်လည်း အဓိကပင်တိုင်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဗမာယဉ်ကျေးမှုသာဖြစ်သည်‌
ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ၏ယဉ်ကျေးမှုများက လွှမ်းမိုး လေသည်
ဤသည်ကို ယင်း၏ဘာသာစကား၊ အစားအသောက်၊ ဂီတ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်တို့က သက်သေထူလျက်ရှိသည်
အနုပညာတွင် အထူးသဖြင့် စာပေကို မြန်မာ့ဟန်ဝင်နေသော ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်ကွန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆထားသော ရာမဇာတ်တော်ကြီး မှာ ရမ္မာရန မူရင်းမှ ကူးယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်း၊ မွန်၊ အိန္ဒိယမူများ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ကောင်းစွာခံထားရသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှုတို့ ရောထွေးလျက်ရှိပြီး နတ်ကိုးကွယ်မှုတွင် ၃၇ မင်းအနက် တစ်ပါးပါးကို ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ပူဇော်ပသကြလေ့ရှိသည်
ရိုးရာဓလေ့ထွန်းကားသော မြန်မာ့ရွာတစ်ရွာတွင် ရွာဦးဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ကျေးရွာယဉ်းကျေးမှုဘဝ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်
ဘုန်းတော်ကြီးများအား ဘာသာဝင်များက ရိုသေလေးစားပြီး ပစ္စည်းလေးပါးကို ထောက်ပံ့ကြသည်
အရွယ်ရောက်လာသည့်ယောက်ျားကလေးတစ်ယောက်၏ ဘဝတွင် ရှင်ပြုမင်္ဂလာမှာ အလွန်အရေးပါသည့် အခမ်းအနားတစ်ခုဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာမိသားစုတိုင်းမှ ယောက်ျားကလေး မှန်သမျှသည် အသက် ၂၀ မတိုင်မီ ကိုရင်အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသက် ၂၀ ပြည့်လျှင် ရဟန်းအဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ခံယူကြရသည်
ရဟန်းအဖြစ် အနည်းဆုံး တစ်ပတ်ခန့်ကြာမြင့်လေ့ရှိတတ်သည်
မိန်းကလေးများမှာမူ နားထွင်းနားသခြင်း မင်္ဂလာကို ခံယူကြရသည်
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို အဓိကမြင်တွေ့ရသည့် နေရာမှာ ကျေးရွာများတွင် နှစ်လုံးပေါက်ကျင်းပလေ့ရှိသည့် ဘုရားပွဲများတွင်ဖြစ်သည် ရွာများတွင် ရွာစောင့်နတ်များရှိကြပြီး မြန်မာ့လူနေမှုဘဝတွင် အယူသည်းခြင်းနှင့် ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းများမှာလည်း မနည်းပေ
ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွင်းသို့ အနောက်တိုင်းဓလေ့များ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
မြန်မာ့ပညာရေးစနစ်ကို ဗြိတိသျှ ပုံစံအတိုင်း ပုံတူကူးယူထားသည်
ရန်ကုန်ကဲ့သို့သော မြို့များတွင် ကိုလိုနီပိုင်ဗိသုကာပုံစံများ လွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွှေ့ရှိရသည်
တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများအနက် ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုကို အရှေ့တောင်ဒေသရှိ ကရင်များတွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်အရပ်နှင့် အနောက်မြောက်ဒေသ၌ ကချင်နှင့် ချင်းတိုင်းရင်းသားများတွင်လည်းကောင်း မြင်တွေ့နိုင်သည်
မြန်မာ့အစားအစာတွင် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် အခြားလူမျိုးစုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တွေ့ရှိနိုင်သည်
ဆန်မှာ မြန်မာ၏ အဓိကအစားအစာဖြစ်သည်
ခေါက်ဆွဲနှင့် ပေါင်မုန့်တို့ကိုလည်း စားသောက်သည်
ဗမာ့အစားအစာတွင် မပါမဖြစ်သည်မှာ ငါး၊ ပုစွန်၊ ငါးပိငံပြာရည်နှင့် ဝက်သား၊ ဆိတ်သားများ ဖြစ်သည်
အမဲသားကိုမူ တချို့က ရှောင်ကြသည်
ဟင်းချက်ရာတွင် မဆလာနှင့် ငရုတ်သီးတို့ကို အသုံးပြုသည်
မြန်မာ့အမျိုးသား အစားအစာဟုကျယ်ပျံ့စွာ ယူဆထားသည့် မုန့်ဟင်းခါးချက်ရာတွင် ငါးခူဟင်းရည်တွင် ကုလားပဲမှုန့်၊ ဆန်ကြာဆံနှင့် ငံပြာရည်များ ရော၍ ချက်ကြသည်
အပူပိုင်း အသီးအနှံများကို အချိုပွဲအဖြစ် တည်ခင်းသည်
မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် ရှမ်းစာ၊ တရုတ်စာနှင့် အိန္ဒိယအစားအစာများကိုပါ စုံလင်စွာ ရရှိနိုင်သည်
မြန်မာ့တေးဂီတကို ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ္တလားနှင့် လေမှုတ်တူရိယာများဖြစ်သည့် နှဲ၊ နှဲကြီး၊ ပလွေ၊ ဝါးလက်ခုပ်နှင့် ကြိုးတတ်တူရိယာများအား ဆိုင်းဝိုင်းခေါ် သံစုံတီးဝိုင်းဖွဲ့၍ တီးခတ်ကြသည်
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် လှေပုံသဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် ပိုးကြိုးသွယ်တန်းထားပြီး လည်တိုင်တွင် မှန်စီရွှေချထားသော စောင်းကောက်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်မှစ၍ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် အနောက်တိုင်းတေးဂီတများ စတင်ရေပန်းစားလာသည်
အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် အနှစ်လေးဆယ်ခန့် အကြာတွင်မှ မြန်မာရုပ်ရှင် လုပ်ငန်းကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ရသည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရိသတ်ရှေ့မှောက်တွင် ပထမဆုံးတင်ဆက်သော ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနသတင်းကားနှစ်ပိုင်းသည် ပထမမြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်
ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်းနှင့်ဇာတ်ကားမှာ မေတ္တာ နှင့် သူရာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားလည်း ဖြစ်သည်
ပထမဆုံး မြန်မာအသံထွက် ဇာတ်ကားမှာ ငွေပေးလို့မရ ဖြစ်သည်
ထိုကားကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက စစ်ရေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဖလင်လိပ်နှင့် ရုပ်ရှင်ကရိယာ ရှားပါးမှု တို့ကြောင့်လည်းကောင်း ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း လုံးဝမပြုနိုင်ခဲ့ပေ
၈၈၈၈ အရေးအခင်း ပြီးနောက်တွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အစိုးရမှ အများဆုံးထိန်းချုပ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများအား ရုပ်ရှင်ပါဝင်ရိုက်ကူးမှုကို တားမြစ်ခဲ့သည်
ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာကို တင်းကြပ်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးအပ်ရာတွင်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်
စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ ၂၀၂၀ စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်းမှာ နယ်စည်း မခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့  (R. S. F)၏ ထုတ်ပြန်ချက် အရ နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၀)အနက်တွင် အဆင့် (၁၃၉) ရှိသည်
R. S. F ၏ အဆိုရ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၏ စာနယ်ဇင်း ကဏ္ဍတွင် သတင်းများ ကိုယ်တိုင် ကန့်သတ်မှု (Self - Censorship) ရှိနေသည်ဟု ဆိုသည်
၂၀၁၃ ခုနှစ် -နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၀) အနက် အဆင့် (၁၅၁)၂၀၁၇ ခုနှစ် - နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၀) အနက် အဆင့် (၁၃၁)၂၀၁၈ ခုနှစ် - နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၀) အနက် အဆင့် (၁၃၇)၂၀၁၉ ခုနှစ် - နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၀) အနက် အဆင့် (၁၃၈)
ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကျေးရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ဘကြီးတော် မင်းတရား (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၉-၁၈၃၇၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-၁၁၉၉)သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဘုရင် ဖြစ်သည်
ဘိုးတော် (ဗဒုံမင်း) ၏ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာသတိုးမင်းစော၏ ပထမ အိမ်ရှေ့မိဖုရားမှ ဖွားမြင်သော သားတော်ကြီး ဖြစ်သည်
ငယ်မည်မှာ မောင်စိန်ဖြစ်သည်
ဖွားတော်မူစပင် စစ်ကိုင်းမြို့ ကို စားရသောကြောင့် စစ်ကိုင်းမင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ သာယာဝတီမင်း (ရွှေဘိုမင်း)၏ နောင်တော်ဖြစ်၍ နောင်တော်ကြီးမင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရတနာပူရ (အင်းဝ) စတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွှေနန်းတော်၌ ဖလ်မှန်အများအပြား ထည့်သွင်းတည်ဆောင်ထားသဖြင့် ဖလ်နန်းရှင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နန်းစံသက် (၁၈) နှစ်အတွင်း ဆင်ဖြူတော်များ ဆက်သခံရ၍ ဆင်ဖြူများရှင် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်
ဘကြီးတော် ဟူသောအမည်မှာ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့၏ ဘကြီးတော်ဖြစ်၍ နောင်အခါတွင် ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ဘကြီးတော် အဖြစ်သာ ထင်ရှားလေသည်
နန်းတက်ဘွဲ့အမည်မှာ သိရီ တြိဘဝနာဒိတျ ပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဖြစ်သည်
ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၆) ရက်၊ သောကြာနေ့ (ခရစ်နှစ် ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၈၄)တွင် ဖွားမြင်တော် မူခဲ့သည်
ဖွားမြင်စဉ်ကပင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီးက ချစ်မြတ်နိုးတော် မူလှသဖြင့် စစ်ကိုင်းမြို့ကို ပေးတော်မူသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် ဘထွေးတော် ပြည်မင်း သီရိဓမ္မရာဇာ၏ သမီးတော်၊ ဘိုးတော် ဗဒုံမင်း၏ မြေးတော်ဖြစ်သည့် သီရိသူမာယာ စန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ ဆင်ဖြူရှင်မယ်နှင့် ထိမ်းမြားတော်မူသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခမည်းတော် အိမ်ရှေ့စံ နတ်ရွာစံတော်မူသဖြင့် ဘိုးတော် မင်းတရားက စစ်ကိုင်းမင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံအရာ ပေးတော်မူသည်
၁၁၈၁ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း (၁၃) ရက်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရား နတ်ရွာစံတော်မူသော အခါ ထိုလဆန်း (၁၅) ရက်နေ့တွင် မင်းအဖြစ် ဘိသိက်ခံတော်မူသည်
အိမ်ရှေ့စံအဖြစ်နှင့် ရှိနေစဉ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မိဖုရား ဆင်ဖြူရှင်မယ်သည် ညောင်ရမ်းမင်းသား(စကြာမင်းသား) အား ဖွားမြင်တော်မူပြီးနောက် ကံတော်ကုန်လေသည်
ထို့နောက် ဧချင်း၊ ကျောက်စာ၊ စာတမ်း၊ မော်ကွန်းတို့အရ ပုဂံမင်းရိုးအဆက်ဟုဆိုသော မင်းသား သီဟကျော်စွာ၏သမီး မယ်နု (ဖလံဂုဏ်ရွာ သူ)ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၅ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မိဖုရားမြှောက်ခဲ့၍ နန်းတက်သည့်အခါတွင်လည်း မယ်နုကို မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် ထားတော်မူလေသည်
မြို့တော်ကိုလည်း အင်းဝမှ အမရပူရသို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၄ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၃) တွင် တဖန်ပြောင်းရွှေ့သည်
မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် အရပ်အနေသာ၍ သင့်လျော်သော ရတနာပူရ အင်းဝ နေပြည်တော်ကြီးကို အသစ်ပြုပြင် တည်ထောင်၍ အမရပူရ နေပြည်တော်မှပြောင်းရွှေ့စံတော်မူသည်
၁၁၈၅ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် မင်းသာမန်တို့ ခံဝံ့ခဲသော ဦးထိပ်၌စိုက်၍ သွန်းအပ်သော ရာဇာဘိသေ က မုဒ္ဓါဘိသိက်ကို မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့်တကွ ခံယူတော်မူပြီးလျှင် သီရိတြိဘဝနာ ဒိတျာပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇာ ဘွဲ့တံဆိပ် နာမံကို ခံယူတော်မူသည်
မိဖုရားခေါင်ကြီးကမူ သီရိပဝရ တိလောက မဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ တံဆိပ်တော်နာမံကို ခံယူသည်
ထိုနေ့တွင်ပင် ရွှေနန်းတော်ကြီးကို လက်ယာရစ်လှည့်၍ နန်းသိမ်းပွဲ ခံယူတော်မူလေသည်
မင်းအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပြီးနောက်တွင် တိုင်းသူပြည်သားတို့ဆင်းရဲနွမ်းပါးလှသည်ကို သိတော်မူ သဖြင့် ၁ဝ ဖို့ ၁ ဖို့အခွန်တော်ကို ၃ နှစ်တိုင်တိုင် လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုသည်
နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း အသစ် စည်းကြပ်တော်မူသည်
အကြေအညာမြို့များတွင် ကင်းရုံးကင်းတိုင်းထား၍ အကောက်စားခြင်းကိုလည်း ရုပ်သိမ်း စေသည်
ကင်းများကို ရာဇဝတ်တော် ကင်းအောင်မြို့ထွက် မြို့ဝင်စစ်ဆေးရန် အတွက်သာ ထားရှိစေသည်
ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ရတနာသုံးပါး၌ ယုံကြည်မြတ်နိုးတော်မူသည်
သာသနာတော်ကို အတိုင်းထက် အလွန်ထွန်းတောက်ပြန့်ပွား စေခြင်းငှာ၊ သုတ္တန်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာပိန္ထကတ်တော်များကို အစုံများစွာ ရေးကူးစေသည်
ဆရာတော်ကြီးများအား ပိန္ထကတ်တော်များကို တည်းဖြတ် စေသည်
ဘွဲ့တံဆိပ်များဖြင့် ဆရာတော်ကြီးများအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းလည်း ပြုလေသည်
မှူးမတ်ရဲမက်တို့၏ အရည်အသွေးကိုလည်း သိတော်မူတတ်၍ အထိုက်အလျောက် ချီးမြှင့်တတ်သည်
စိတ်နှလုံး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ အယဉ် အကျေးအသိမ်အမွေ့ကိုလည်း ကြိုက်နှစ်သက်တော်မူသည်
အဋ္ဌာရသ အတတ်မျိုးတို့၌လည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူ၍ အထူးသဖြင့် ဆင်ကြန်မြင်းကြန် ပန်းချီ ပန်းပုအတတ်တို့၌ ပို၍ ထူးချွန်တော်မူသည်
မင်းတရားကြီးသည် လှူဒါန်းပေးကမ်း စွန့်ကြဲခြင်း၌လည်း ရက်ရောတော်မူသည်
မင်းကွန်း၊ စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ မန္တလေးတောင် စသည်တို့၌ မင်းတရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းတန်ဆောင်း စသည်တို့အများအပြားရှိသည်
မင်းကွန်း၌ ပုထိုးတော်ကြီး၊ အမရပူရ၌ မဟာသကျရံသီ ကျောက်ဖြူ ရုပ်ပွားတော်၊ မဟာအောင်မြေဘုံသာ ကျောင်းတော်ကြီး၊ မဟာဝိဇယရံသီ စည်းခံတော်ကြီး စသည်တို့သည် မင်းတရားကြီး၏ ကောင်းမှုတော်များဖြစ်သည်
မဇ္ဈိမဒေသရှိ မဟာဗောဓိပင်သို့လည်း အထူးထူးတော် အလှူတော်များကို ကျော်စာများနှင့်တကွ စေလွှတ်လှူဒါန်း ပူဇော်ခဲ့လေသည်
မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိတို့ကို ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်၍ ရာဇဝင်တစ်စောင် ပြုစုစေသည်
ထိုရာဇဝင်ကြီးကို မောင်းထောင်ဆရာတော် လူထွက် ပညာရှိ အမတ်ကြီးမဟာဓမ္မသကြ¸ ကြီးမှူးအုပ်ချုပ်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကျမ်းပြုစေသည်
ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို မှန်နန်းတော်ဦးတွင် ရေးသားပြုစုရသောကြောင့် မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ဟု ခေါ်တွင်သည်
ထိုရာဇဝင်ကြီးတွင် ကမ္ဘာဦးကာလမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် နတ်တော်လအထိ အဖြစ်အပျက်များသာ ပါဝင်သည်
ထိုကြောင့် မင်းတုန်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် ဆက်လက်ပြုစုစေရာ ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို ဒုတိယ မဟာရာဇဝင်တော် ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
မင်းညီ မင်းသားဆွေတော်မျိုးတော်၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး၊ ဒိုင်းမှူး သင်းမှူး၊ သွေးသောက်စု မြင်းခေါင်း၊ မြင်းစီး၊ သွေးသောက်ကြီး၊ သေနတ်စွဲ၊ ဓားစွဲကိုယ်ရံတော်၊ ရေကြည်မှစ၍ အမှုထမ်း ကျွန်တော်မျိုးတို့ကို သစ္စာပေးတော်မူသည်
မင်းညီ မင်းသား၊ မှူးတော်မတ်တော်များကိုလည်း အရည်အလျောက်၊ အထိုက်အလိုက် မြို့ရွာများ အသီးအသီး ပေးသနားတော်မူသည်
ဝေသာလီပြည်၊ ရခိုင်ပြည်၊ မျည်းတဲပြည်စသော တိုင်းပြည်ကြီး များနှင့် ထီးရံနန်းရံ စော်ဘွားမြို့စား တပ်ပေါင်းစား အဝေးမြို့ဝန်၊ စစ်ကဲအရာရှိတို့ကိုလည်း အကြီးအမှူး၊ သွေး သောက်စု၊ မြင်းတော်သည် ခန့်ပြီးလျှင်၊ အစေ့အနှံ့သစ္စာတော် ပေးစေလွှတ်သည်
မင်းတရားကြီး အိမ်ရှေ့စံစဉ်က မစစောင့်ရှောက်၍ မဏိပူရတွင် စိုးစံနေရသော၊ မဏိပူရ ကသည်းစော်ဘွား မဟာရှိန်ရာဇာသည် မကျိုးမနွံရှိသဖြင့် မင်းတရားကြီး နန်းတက်သည့် နှစ်အတွင်း၌ပင် ညီတော် ဒွါရာဝတီ မင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်ထင်ကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ တပ်တော်များချီတက်သိမ်းယူစေရာ၊ မဏိပူရ တစ်မြို့လုံးကို ရသည်
မဏိပူရချီတပ်တွင် အလုံမြို့ဝန်မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလက လက်ဝဲစစ်ကြောင်း၊ စစ်ကဲမင်းကြီး မင်ခေါင်းကျော်က လက်ယာကြာင်း ချီတက်သည်
မြို့ကိုရပြီးနောက်၊ အစောင့်တပ်များ ချထားကာ တပ်များပြန်လာကြသည်
မဟာရှိန် ရာဇာသည် အင်္ဂလိပ်တို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသော ကချာနယ်ထဲသို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်
ယင်းစော်ဘွား၏ သားဟဲလာစန္ဒရော် အိန်စောင်တာပသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် ကချာမှနေ၍ မဏိပူရရှိ မြန်မာတပ်များကို လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်
မြို့စောင့် တပ်များက ပြန်လှန်ခုခံနေစဉ် အမရပူရမှစစ်ကူတပ်များ ရောက်ရှိလာ သဖြင့် ကသည်းတပ်များကို နှိမ်နင်းရသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ
ထို့ကြောင့် ကချာနယ် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်စိုးမိုးခြယ်လှယ်မှုများ ပြုသည်
ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာတပ်များနှင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားလက်ထက်က နန်းတင်ပေးခဲ့သော အာသံစော်ဘွား စန္ဒရေကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့၏ အမအစကိုယူကာ မြန်မာမင်းအား ထောင်ထားခြားနားမည် ပြုသဖြင့် မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံကို ချီတက်နှိမ်နင်းရပြန်သည်
စန္ဒရကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့ပိုင်နက်သို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်
မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံ၌ စော်ဘွားအသစ်ကို နန်းတင်၍၊ ဗိုလ်မှူးမင်းကြီး မဟာသီလဝကို အစောင့်အနေအထားပြီး ပြန်လာသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးအာဏာ တစတစ ကျယ်ပြန့်ကာ အနောက်ဘက်သို့ရောက်လာမည်ကို စိုးရိမ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်ကပင် ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းယူသည့်အခါ စစ်တကောင်းနယ်ခြားကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့အချင်းများခဲ့ရသည်
ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက်သို့ ကျရောက်သောအခါ မဏိပူရစော်ဘွား၊ အာသံစော်ဘွားတို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့ထံ ခိုလှုံခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက် အတွင်းသို့ပြေးဝင်သော ထိုစော်ဘွားများကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံဖမ်းဆီးသောအခါ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ် တို့ပို၍ မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ် ( ခရစ် ၁၈၂၄ ) တွင် နတ်မြစ်ဝရှိ ရှင်မဖြူကျွန်း၌ အင်္ဂလိပ်တို့ကလာ၍ အလံစိုက်ပြီး တပ်တည်မည်ပြုရာ၊ မြန်မာတပ်များနှင့် အချင်းများကြပြီးလျှင် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ကြသည်
ထိုအခါ မြန်မာတို့ဘက်မှ စစ်ကူရန် ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး မဟာဗန္ဓုလကို ရခိုင်ပြည်သို့တစ်ကြောင်း၊ ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး သတိုးသုဓမ္မ မဟာသက်တော်ရှည်ကို အာသံမဏိပူရသို့တစ်ကြောင်း ချီတက်စေသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခု တစ်ပေါင်းလ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄ ခု၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ် လော့အမ်းမှတ်က အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာတို့စစ်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်
မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်များသည် ပန်းဝါတိုက်ပွဲ ( ရာမူးတိုက်ပွဲ ) တွင် အရေးသာသည်
ထိုနောက် ရှေ့သို့ဆက်လက်ချီတက်ခြင်း မပြုသေးဘဲတပ်နားနေစဉ်၊ ရန်ကုန်မြို့ကို အင်္ဂလိပ် တပ်များက သိမ်းပိုက်လိုက်သောကြောင့်၊ ဟံသာဝတီ ရန်ကုန်မြို့ကို ပြန်လည်လုပ်ကြံရန် မဟာဗန္ဓုလအား ခေါ်တော်မူသဖြင့်၊ ရန်ကုန်သို့ချီခဲ့ရသည်
အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် ရခိုင်ရိုးမကိုကျော်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ဝင်ရောက်ရန် အကြံကို လက်လျှော့ပြီးသော် နိုင်ငံတွင်း ရေကြောင်းကိုမှီကာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက် တိုက်ခိုက်ရန် အကြံပြုသည်
ထို့ကြောင့် ရန်ကုန်သို့ရေတပ်ကြီး ချီလာပြီးလျှင် ပင်လယ်မှ အမြောက်စိန်ပြောင်းလွှတ်ကာ မြို့ကို စီးထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကြီး စတင်ခဲ့လေရာ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က လက်နက်အင်အား သာလွန်ခြင်း၊ အင်္ဂလိပ် တပ်သားများသည် အလေ့အကျင့်ရှိပြီးလျှင် တိုက်ရည်ခိုက်ရည်သာခြင်း စသည်တို့ကြောင့် မြန်မာတပ်များ အရေးမလှခဲ့သည်သာများပြီးသော် စစ်သည်ရဲမက် အထိအရှအကျအဆုံး များပြားလှသည်
ရန်ကုန်တွင် အရေးမလှသဖြင့် ဓနုဖြူသို့ဆုတ်ခွာပြီးလျှင် တပ်ခံသော မဟာဗန္ဓုလသည်လည်း ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူခံတပ်၌ ဗုံးသင့်၍ ကျဆုံးလေသည်
မဟာဗန္ဓုလ ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် မြန်မာတပ်များသည် ပို၍ ကစင့်ကလျားဖြစ်သည်
ရဲမက်တော်များ၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးများ အကျအဆုံး အထိအခိုက်လည်း များလှသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် အရေးသာ၍ မြို့ရွာများကို သိမ်းပိုက်နိုင်သော်လည်း မြန်မာပြည်သူလူထုကို အုပ်ချုပ်ရန် မလွယ်ကူသေးသည်ကို သိမြင်နားလည်သဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းရန်စကားကမ်းလှမ်းသည်
ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာတို့က အလျော့ပေးအညံ့ခံ၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် ငြင်းပယ်တော်မူသည်
အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း ထပ်မံ စကားကမ်းလှမ်းသည်
နောင်အခါ အကြောင်းကြောင်းကို ထောက်ရှု၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် လက်ခံသဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပြေငြိမ်း စာချုပ်ကို မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ ရန္တပိုရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် တပေါင်းလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ)တွင် ချုပ်ဆိုကြ၍ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့လေသည်
ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထပ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်း သည် ယုတ်လျော့သွားသည်
ရန္တပိုစာချုပ်အရ အာသံနယ်၊ ရခိုင်ပြည်၊ တနင်္သာရီနယ်တို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့အား ပေးလိုက်ရသည်
ထို့ပြင် မဏိပူရ၊ ကချာနယ်တို့အရေးတွင် မြန်မာတို့က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မရတော့ချေ
စစ်စရိတ်ငွေ တစ်ကုဋေကိုလည်း မြန်မာတို့က ပေးရလေသည်
ရန္တပိုစာချုပ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်ချင်းလဲလှယ်၍ ဆိုင်ရာ နေပြည်တော်များ၌ နေထိုင်ရန် စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ် ပါရှိသည့်အတိုင်း အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တော် မယ်စယ်ဘော်ရနီ ( မေဂျာဗားနေး ) သည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ နေထိုင်ရန်ရောက်လာရာ၊ မင်းတရားကြီးက ကောင်းစွာ နေရာချထားပေးပေသည်
မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် အင်းဝ၌ရှိစဉ် မြန်မာပိုင် ကလေးကတော့တောင်ကြားကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအစိုးရက သိမ်းယူရာ၊ မယ်စယ်ဘော်ရနီက စာရေးသား ကန့်ကွက်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ပြန်ပေးသည်
မယ်စယ်ဘော်ရနီ အင်းဝ၌ ရှိနေစဉ်ပင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တနင်္သာရီနယ်ကို အခြားနယ်တစ်ခုခုနှင့် လဲလှယ်လိုသဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းလာသည်
မြန်မာတို့က အလဲအလှယ်မရှိဘဲ တနင်္သာရီနယ်ကို ပြန်၍လိုချင်သဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းမှုသည် ဆုံးခန်းတိုင် မရောက်ခဲ့ပေ
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ ခု) တွင် မွန်ငစပ်ဆိုသူ ထောင်ထားခြားနားပြီးလျှင် ရန်ကုန်ကို လုပ်ကြံသည်
မွန်သူပုန်တို့ကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံတိုက်ခိုက်သည့်အခါ အင်္ဂလိပ်ပိုင် တနင်္သာရီ နယ်ထဲသို့ပြေးဝင်ခိုလှုံကြသည်
ထိုအခါမြန်မာတို့က မုတ္တမမြို့ကို အခြေပြုပြီးသော် တနင်္သာရီနယ်အတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့်၊ အင်္ဂလိပ်တို့က မုတ္တမမြို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်သည်
မွန်တို့၏ ထကြွခြင်းသည် ထိုအကြိမ် နောက်ဆုံး ဖြစ်လေသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘဝရှင် မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော် ကျန်းခံ့တော်မမူ ဖြစ်လာသည်
ထို့ကြောင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ မောင်တော် စလင်းမြို့စား မင်းသား သီရိသုမဟာဓမ္မရာဇာ (မင်းသား မောင်အို) နှင့် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား တိုင်းဝန်ပြည်ဝန်ကို စီရင်ဆောင်ရွက်စေသည်
ထိုအတွင်း နိုင်ငံမငြိမ်မသက်ရှိလေလျှင်၊ စလင်းမြို့စားနှင့် အပေါင်းပါ မှူးမတ်များက မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းအပေါ် အယုံအကြည် မရှိ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်းမချ ဖြစ်လာသည်
ထို့ကြောင့် ပြစ်မှုရှာကြံလာသည်
ထိုအခါ သာယာဝတီမင်းကလည်း နောင်တော်မင်းတရားအားကျေးဇူးသစ္စာရှိစွာနှင့် အမှုတော်များကို နှလုံးလက်ရုံးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ပါလျက်၊ မင်းသား မောင်အိုနှင့် အပေါင်းအပါ တစ်စုတို့က မိမိအပေါ် အကောက်ကြံကာ မှုခင်းရှာကြံရမည်လောဟု စိတ်ဝမ်းနာ ကြည်းကာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုသို့ နောက်တော်ပါများနှင့် အတူ ထွက်ခွာသွားပြီးလျှင် ပုန်ကုန်ခြားနားလေသည်
အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ် မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် ရွှေဘိုသို့လိုက်သွားပြီးလျှင် ဖျန်ဖြေလျှောက်ထားသော်လည်း အရေးမရလေ
တဖန် ဆရာတော်များ ကြွရောက်ဖြန်ဖြေ စေ့စပ်ရပြန်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ညီတော် သာယာဝတီမင်း၏ အလိုတော်ပြည့်၍၊ ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ညီတော်အား ထိုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် နန်းစည်းစိမ်ကို လွှဲပြောင်းပေးကာ၊ အိမ်ဖြူစံတော်မူလေသည်
သာယာဝတီမင်းသည် ရွှေနန်းစည်း စိမ်ကို လက်ခံပြီးနောက်တွင် နောင်တော်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် စလင်းမင်းသားတို့ကို အပြစ်အလျောက် စီရင်တော်မူလေသည်
ထင်ရှားသော သားတော် သမီးတော်များမှာ ဆင်ဖြူရှင်မယ်မှ ဖွားသော ညောင်ရမ်းမြို့စားတစ်ပါး (စကြာမင်းသား)၊ မိဖုရား ခေါင်ကြီးမယ်နုမှ ဖွားမြင်တော်မူသော သမီးတော်တစ်ပါးဖြစ်၍ ထိုသမီးတော်သည် နောင်အခါ မင်းတုန်းမင်းတရား၏ အလယ်နန်း မိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်ဖြစ်သည်
မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်နုမှ မြင်သော သားတော်တစ်ပါးနှင့် သမီးတော် တစ်ပါးတို့သည် ငယ်ကလွန်ကြသည်
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ပြီးချိန်မှစကာ စိတ်ကျဝေဒနာကို ခံစားနေခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုအချိန်မှစကာ နန်းတွင်းရေးကို နန်းမတော်မယ်နုနှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို တို့ကခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသည်
ပြိုင်ဘက်ဟု ယူဆသူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ပထမအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း မယ်နု၏လက်ရုံးတစ်ဆူဖြစ်သည့် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ ဓနုဖြူတွင် ကျဆုံးသည်
ဘကြီးတော်မင်း၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကို ရာဇဝတ်သားများအား လက်ခံနေထိုင်စေမှုဖြင့် စွပ်စွဲပြီးအရာမှချရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် သာယာဝတီမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်ကာ အင်အားစု၍ ပုန်ကန်သည်
ပုန်ကန်မှုအောင်မြင်သဖြင့် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်သည်
နန်းမတော်မယ်နု၊ မင်းသားကြီးဦးအိုနှင့် အပေါင်းအပါများသာမက ညောင်ရမ်းမင်းသားပါ ရေချဖျောက်ဖျက်ခံရသည်
ဘကြီးတော်မင်းကိုမူ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် နေစေသည်
နန်းကျပြီး ၈နှစ်အကြာ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်နေရစဉ်အတွင်း ညီတော် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၅၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၈၄၆) တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဘကြီးတော်ဘုရား-ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့၏ဘကြီးတော် ဖြစ်သောကြာင့်တည်း၊စစ်ကိုင်းမင်း-မင်းသားငယ်ဘဝက စစ်ကိုင်းမြို့ကို စားရသောကြောင့်တည်း၊နောင်တော်ကြီး-သာယာဝတီမင်းခေါ် ကုန်းဘောင်မင်း လည်းခေါ်သည့် ရွှေဘိုမင်းတြား၏နောင်တော်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း၊ဖလ်နန်းရှင်, မှန်နန်းရှင်- နန်းတော်ကြီး၌ ဖလ်, မှန်တွေ အလွန်များသောကြောင့်တည်း၊သိရီ တြိဘဝနာဒိတျ ပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ- ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် မင်းတြားကြီး၊ဆင်ဖြူများရှင်- နန်းစံ ၁၈-နှစ်တိုင်တိုင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးလျက် ဆင် ရတနာများစွာ ဆက်သခံရသောကြောင့်တည်း
ခင်တန်းလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintanlay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ရွှေကဇောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေကဇောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၄ ဦး၊ မ ၁၉၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၅ ဦးနေထိုင်သည်
တရားနာခြင်းကြောင့် ရရှိခံစားနိုင်သော အကျိုးငါးပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဓမ္မဿဝနသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားနာခြင်း၏ အာနသင် ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတာ်မူခဲ့သည်
ရဟန်းတို့ တရားနာခြင်း၌ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ -မကြားဘူးသည်ကို ကြားနာရ၏
ကြားဘူးသည်ကို ဖြူစင်စေ၏
ယုံမှားမှုကို ကူးမြောက်နိုင်၏
အယူကို ဖြောင့်မတ်စွာ ပြုနိုင်၏
ထိုသူ၏ စိတ်သည် ကြည်လင်၏
ရဟန်းတို့ တရားနာခြင်း၏ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)
စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ (silicon controlled rectifier- အက်စ်စီအာ) သို့မဟုတ် ဆီမီးကွန်ဒက်တာ ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ (semiconductor controlled rectifier) ဆိုသည်မှာ အလွှာ ၄ ခု ပါဝင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လျှပ်စီးလမ်း(လျှပ်စီးကြောင်း) (Current) ကို ထိန်းချုပ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်
'p–n–p–n switching' ဆိုသည့် အလွှာလေးလွှာ နည်းစနစ်ကို ၁၉၅၆တွင် ဘဲလ်ဓာတ်ခွဲခန်းမှ မောလ်၊ ဂိုးလ်ဒီ၊ တန်းနန်းဘောင်နှင့် ဟော်လွန်ယက် စသည့်သူများက တီထွင်ခဲ့သည်
စီလီကွန် ထိန်းချုပ် လျှပ်စီးပြောင်းစနစ်နှင့် (လျှပ်စစ်)ပစ္စည်းတစ်ခု၏ အသေးစိတ် သဘောတရားပိုင်းဆိုင်ရာတို့၏ လက်တွေ့ သရုပ်ဖော်တင်ဆက်မှုသည် ၁၉၅၈ ဇန်နဝါရီတွင် ဘဲလ်ဓာတ်ခွဲခန်းမှ ဒေါက်တာ လန် အမ် မက်ကင်တော့ရှ် တင်ပြခဲ့သော လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုနှင့်လည်း ကိုက်ညီသည်
စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ သို့ SCR ဆိုသော အမည်မှာ သိုင်ရစ်စတာ (Thyristor) အမျိုးအစား အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းအတွက်ဂျင်နရယ် အီလက်ထရစ်၏မူပိုင် မှတ်ပုံတင် ထားသော အမည် ဖြစ်သည်
ဤ SCR ကို ဂေါ်ဒန် ဟောလ် ဦးဆောင်သော လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာများအဖွဲ့(စွမ်းအားပိုင်း)က ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့၍ ဖရန့် ဒဗလျူ ဘီလ် ဂါ့ဇ်ဝီလာက ၁၉၅၇တွင် စီးပွားဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
သိုင်ရစ်စတာကို စီလီကွန်ဖြင့်ပြုလုပ်ပြီး ၎င်းစီလီကွန်ကို possitive အမျိုးအစား၊Negative အမျိုးအစားအဖြစ်သက်မှတ်၍ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်
သိုင်ရစ်စတာသည် ထရန်စစ္စတာကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းထရန်စစ္စတာ၏ pnp အမျိုးအစားနှင့် npn အမျိုးအစားတို့ကိုပေါင်းစပ်၍ သိုင်ရစ်စတာ (ခေါ်) SCR တစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာသည်
ဈေးသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaythit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ကန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၄ ဦး၊ မ ၆၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
နကုလပိတာ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဘုရားရှင်နှင့် အကျွမ်းတဝင်သော စကားကို ပြောဆိုသည့် အရာတွင် ဧတဒဂ် ရခဲ့သည်
သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူ နကုလမာတာ လည်း ထိုဧတဒဂ်ကို ရရှိခဲ့သည်
နကုလပိတာ သည် ဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရမြိုတွင် သူဌေးဖြစ်သည်
နကုလဟု အမည်ရသော သားတစ်ယောက် ရှိ၏
သားကလေး၏ အမည်ကို အစွဲပြုကာ နကုလပိတာ ဟု ခေါ်သည်
နကုလပိတာသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရှေးဘဝများက အမျိုးတော်ခဲ့၏
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဘဂ္ဂတိုင်း၊ သုသုမာရဂိရမြို့အနီးရှိ ဘေသကဠာတောအုပ်သို့ ကြွတော်မူလာသည်
နကုလမာတာတို့ဇနီးမောင်နှံကို ချီးမြှင့်ရန် ကြွတော်မူလာခြင်း ဖြစ်သည်
ဇနီးမောင်နှံ နှစ်ယောက်တို့သည် အသက်အရွယ် အိုမင်းသော်လည်း သားတော်ဘုရားရှိရာသို့ ကြိုးစားကာ ဖူးမြော်ရန် လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်
နကုလမာတာတို့ ဇနီးမောင်နှံသည်ကား ဘဝမခြားဘဲ ဘဝပေါင်းငါးရာတိုင်တိုင် ဘုရားရှင်၏ အဖေ အမေ၊ ဦးလေး ဒေါ်လေး၊ ဘကြီး မေကြီး၊ဦးကြီး အရီး တော်ခဲ့ကြသည်
နကုလတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် စကားပြောရာတွင် ရင်ထဲမှာ ရှိသည့်အတိုင်း မထိမ်ချန်ဘဲ ရိုးသားပွင့်လင်းစွာ ပြောလေ့ရှိ၏
ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားရှင်နှင့် အကျွမ်းတဝင်သော စကားကို ပြောဆိုသည့် အရာတွင် ဧတဒဂ် ကို ပေးတော်မူခဲ့သည်
၁၃၉၉ (၁) ရက်
န- ဂွေးချိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Na-Gwaycho)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၂ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဒရိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Darai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရောင်ထိန်ရော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညိပ်ကြီးတန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
လက် ၁၁ ချောင်းဘုရားများသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ မြေထူးမြို့ဟောင်း၏ အရှေ့မြောက်အရပ်ရှိ ရှေးဟောင်းကူနီဘုရား ဂန္ဓကုဋိတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူသော ရုပ်ပွားတော်များ ဖြစ်ကာ၊ ၎င်း ရှေးဟောင်းရုပ်ပွားတော်အားလုံးတွင် ညာလက်တော် ၅ ချောင်း၊ ဘယ်လက်တော် ၆ ချောင်း စုစုပေါင်း ၁၁ ချောင်း အသီးသီး ရှိနေကြသည်
ရုပ်ပွားတော်များမှာ အသားဖြင့် ထုလုပ်သောဘုရား၊ အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် ထုလုပ်သော ဘုရား စသည်ဖြင့် အမျိုးအစားချင်း မတူသော်လည်း လက်တော် ၁၁ ချောင်း ရှိသည့် အရာတွင်မူ တစ်ညီတည်းပင် ဖြစ်သည်
သကဗဠသိက္ခာပုဒ် (ကဗဠဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ခံတွင်းထဲ၌ ဆွမ်းလုပ်ရှိနေစဉ် စကားပြောကြကုန်၏၊ ထိုအခါကြည့်၍ မကောင်းသည့်ပြင် စကားလုံးလည်း မပီမသ ဖြစ်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြရကား...“န သကဗဠေန မုခေန ဗျာဟရိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
“ဆွမ်းလုပ်နှင့်တကွဖြစ်နေသော ခံတွင်းဖြင့်(ခံတွင်းထဲ၌ ဆွမ်းလုပ် ရှိနေတုန်း) စကားမပြောအံ့ဟု အလေ့ အကျင့်ကို ပြုရမည်
တရားဟောသောအခါ ရှစ်ရှားသီးပိုင်း နွယ်ချိုတုံးကလေးကို ပါးစပ်ထဲ ထည့်၍ ဟောလျှင် စကားလုံး မပီမသ မဖြစ်သောကြောင့် ဟောကောင်းသကဲ့သို့ ထို့အတူ ပါးစပ်ထဲ၌ ဆွမ်းလုပ်ရှိသော်လည်း ဆွမ်းလုပ်က အနည်းအပါး သာဖြစ်၍ စကားလုံး ပီသအောင် ပြောနိုင်လျှင် အာပတ်မသင့်ဟု အဋ္ဌကထာ ဆိုသည်
ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၉ ဦး၊ မ ၂၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်ခတ်ပင်ကား အမြင့်ပေ လေးငါးဆယ်၊ လုံးပတ် လေးပေရှိသစ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ သွေ့ခြောက်သောလွင်ပြင်သစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သည်
ရင်ခတ်ကြီး၊ ရင်ခတ်လေးဟု နှစ်မျိုးရှိသည်
ရင်ခတ်ပင်သည် ရူဗီအေစီအီးမျိုးရင်း(Rubiaceae)တွင် ပါဝင်သော သစ်ပင်အလတ်မျိုး ဖြစ်၍ ရင်ခတ်ကြီးနှင့် ရင်ခတ်ကလေးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်
ရင်ခတ်ကြီးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ဂါဒီနီယာ ကိုရိုနေရီယာ(Gardenia coronaria)ဟု ခေါ်သည်
အပင်မှာ အရွက်အလတ်စား ဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ သွေ့ခြောက်သည့်လွင်ပြင် သစ်တော များတွင် အတော်များများ ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့နိုင်သည်
အမြင့်ပေ ၄ဝ မှ ၅ဝ အထိ ရှိနိုင်ကြ၍ လုံးပတ် လေးပေအထိ ရှိနိုင်သည်
များသောအားဖြင့် အကိုင်းအခက်များသောအပင်မျိုး ဖြစ်၏
ရင်ခတ်ပင်၏အသားမှာ ကျစ်လျစ်မာကျော၍ အရောင် မှာ အညိုဖျော့ ဖြစ်သည်
အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရာတွင် ဂရုစိုက်ရသည်
ရင်ခတ်သားကို ဘီးနှင့်အရုပ်တုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်
ရင်ခတ်ကလေး၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဂါဒီနီယာအော့ဗတူဆီဖိုလီယာ(Gardenia obtusifolia) ဖြစ်သည်
ရင်ခတ်ကြီးနှင့် အလားတူ အပင်မျိုး ဖြစ်၍ ရင်ခတ်ကြီးပေါက်ရောက်သည့် သစ်တောများတွင်ပင် ပေါက်ရောက်လေသည်
ရင်ခတ်ကလေးသည် အမြင့်ပေ ၂ဝ ကျော်ခဲ့လေသည်
အင်းစိန်ခရိုင်၏ အနောက်မြောက်တွင် မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်စပ်လျက်ဖြစ်သော မြို့နယ်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်ဖြစ်၍၊ လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်းခြေအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေသည် ၈၅ဝဝဝ ယောက်ခန့်ရှိသည်
ဘင်ဟုန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Binhon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၇ ဦး၊ မ ၂၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဥက္ကံသာဘိဝံသသည် မန္တလေးတိုင်း၊ သာစည်မြို့နယ် အပျောက်ရွာ တောင်သူကြီး ဦးစံငြိမ်း၊ ဒေါ်ငြိမ်းသာတို့မှ ၁၂၆၆ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်
၁၁ နှစ်သားအရွယ်၌ ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သည်
၁၆ နှစ်သားအရွယ်၌ မန္တလေးတိုင်း၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ကန်မြဲဇောင်းချမ်းရွာ ဆရာတော်ဦးဂုဏနှင့် ပျဉ်သာရွာဆရာတော် ဦးကဝိတို့ထံ၌ စာပေ ကျမ်းဂန်များ သင်ယူခဲ့သည်
၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ပျဉ်သာရွာ ပျဉ်သာ အလယ်ကျောင်း ခဏ္ဍသိမ်၌ ဆရာတော် ဦးကဝိကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်
၁၂၈၆ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့၊ တူးမောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံး၍ ညဝါကျမ်းတို့ကို သင်ယူခဲ့သည်
၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဘုရားကြီးတိုက်ဟံသာဝတီဆရာတော်ထံ၌ သုတ0x048နိဒေ0x050သ၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ဋီကာကျော် စသော ကျမ်းတို့ကို ဆိုဝါနှင့် သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်
အလယ်တိုက်ကြီးဆရာတော်ဦးဉေယျထံ၌ ကင်္ခါဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာနှင့် ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ ကျမ်းများကို ဆိုဝါဖြင့်ပင် သင်ယူခဲ့သည်
အခြားကျမ်း များကိုလည်း စာချဆရာတော် အသီးသီးထံ၌ ဆည်းပူးခဲ့သည်
ဘာသရနှင့်တကွ ဗေဒင်ကျမ်းများ၊ ဆေးကျမ်းများ၊ သဒ္ဒါကျမ်းများကို သက္ကဋဘာသာရင်းဖြင့် ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက် ခဲ့သည်
သီဟိုဠ် ဘာသာကိုလည်း အထူးကျွမ်းကျင်သည်
အင်္ဂလိပ်စာနှင့် သင်္ချာကိုလည်း လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၂၉၉ ခုနှစ် နတ်တော်လ၌ မန္တလေးမြို့၊ ပရိယတ္တိ သာသနဟိတအသင်းကြီးမှ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော ဘဒ္ဒန္တ ဥက္ကံသာဘိဝံသ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယ (မူလ စာချ)ဘွဲ့တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိသည်
၁၃၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ မြင်းဝန်တိုက်၏ ဒုတိယနာယကဆရာတော်အဖြစ် သာသနာ့ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်သောအခါ ပဋိဝိသောဓကတာဝန်ကို အချိန်ပြည့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်ပြီးသည်မှ ယခုချိန်တိုင်အောင် သာသနာရေးဦးစီးဌာန၏ လျှောက်ထား တောင်းပန်ချက်အရ သဒ္ဒါနီတိ နိဿယကျမ်းများကို ပဓာန နာယကဦးဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ယူ၍ အဖွဲ့ဝင် ဆရာတော်များနှင့် တကွ ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်သုတ်သင်ခဲ့သည်
ယခုအခါ စလင်းဝိနည်းငါးကျမ်း ဂဏ္ဍိကျမ်းများကို ရိုက်နှိပ်ရန် အဖွဲ့ဝင် ဆရာတော်များနှင့်တကွ ပြင်ဆင်သုတ်သင်ဆဲဖြစ်သည်
၁၃၄၁ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် မန္တလေးမြို့၊ မဟာမုနိဘုရားကြီး ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒစရိယဆရာတော် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၃၄၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ အသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါ စရိယ ဆရာတော်အဖြစ် လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံယူရရှိတော်မူသည်
ရူပသိဒ္ဓိ ဂဏ္ဍိကျမ်း၊ အရုဏောဒယ ဝိနိစ0x039ယကျမ်းနှင့် ဦးရန်ကုန်နိယံ အဖြေကျမ်းများကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
ဤသို့ သာသနာ့အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း ကြောင့် ၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ် လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူသည်
ဥက္ကံသာဘိဝံသ၊ ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မန္တလေး မြို့၊ မြင်းဝန်ကျောင်းတိုက်၊ ပတ္တမြားကျောင်း (မြန်မာ ၁၂၆၆- ၁၃၄၇)
ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဥက္ကံသာဘိဝံသသည် ၁၂၉၉ ခုနှစ် နတ်တော်လ၌ မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်းကြီးက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော ပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာ စရိယ(မူလ စာချ) ဘွဲ့တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိခြင်း၊ ၁၃၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ မြင်းဝန်တိုက်၏ ဒုတိယနာယကဆရာတော်အဖြစ် သာသနာ့အကျိုးကို ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့ခြင်း၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်သောအခါ ပဋိဝိသောဓကတာဝန်ကို အချိန်ပြည့်ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပြီးသည်မှစ၍ သာသနာရေးဦးစီးဌာန၏ လျှောက်ထားတောင်းပန်ချက်အရ သဒ္ဒါနီတိနိဿယ ကျမ်းများကို ပဓာနနာယက ဦးဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန် ယူ၍ အဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်များနှင့်အတူ ဖြည့်စွက် ပြင်ဆင်သုတ် သင်ခဲ့ခြင်း၊ စလင်းဝိနည်းငါးကျမ်း ဂဏ္ဍိကျမ်းများကို ရိုက်နှိပ် ရန် အဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်များနှင့်အတူ ပြင်ဆင်သုတ်သင်ခဲ့ခြင်း၊ ၁၃၄၁ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် မန္တလေးမြို့၊ မဟာမုနိဘုရားကြီး ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒဆရာတော်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၃၄၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ ဆရာတော်အဖြစ် လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံယူရရှိတော်မူခဲ့ခြင်းစသော သာသနာ့ တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်တော် မူခဲ့သေောကြောင့် ၁၃၄၃ ခုနှစ် တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံ တော်ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူ ဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူသည်
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဥက္ကံသာဘိဝံသ မဟာ ထေရ်သည် ၁၃၄၇ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်
အကြည့်လွှဲ ရွေ့လျားခြင်း လှည့်စားမှု (အင်္ဂလိပ်: peripheral drift illusion; အတိုကောက် - PDI ) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို တိုက်ရိုက်စူးစိုက်ကြည့်မနေသည့်အခါ အလင်းပြန်မှု အနုအရင့်မတူသော ဒလက်သွားတစ်ခု၏ ပုံဖော်ထားမှုက ဖြစ်စေသော ရွေ့ရှားမှုဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်
ဖော်ပြပါ လှည့်စားမှုစနစ်ကို ၁၉၉၉တွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သူမှာ ဂျိုစစ်လာ ဖုဘဲ (Jocelyn Faubert) နှင့် ဟားဘတ်(ဘာ့တ်)(Herbert) တို့ဖြစ်ကြသည်
သို့သော်လည်း အထက်ဖော်ပြပါနည်းနှင့် တူညီသော 'escalator illusion' ကို ဖရေးဇာ (Fraser) နှင့် ဝစ်လ်ကော့ခ်စ် (Wilcox) တို့က ၁၉၇၉ တွင် ထုတ်ဖော်တင်ပြခဲ့ကြဖူးသည်
ဤ PDI ၏ မူကွဲတစ်ခုကို ကီတာအိုကာ (Kitaoka Akiyoshi) က ၂၀၀၃ တွင် ဖန်တီးခဲ့၍ ဒလက်သွားအလင်းပြန်မှုကို အဆက်မပြတ်ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကြားရှိ မီးခိုးရောင်များကို ပြောင်းပြန်အနေအထား ပြန်ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ကီတာအိုကာသည် PDI နှင့်ပတ်သက်၍ များစွာသော မူကွဲများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး 'လည်နေသော မြွေများ' သည် အလွန်ကျော်ကြားသော လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်
လှည့်စားမှုကို အလွယ်တကူမြင်နိုင်ပေသည်
တိုက်ရိုက်မကြည့်ဘဲ ပစ္စည်း၏ ဘေးသို့ စူးစိုက်ကြည့်ရှုရန်ဖြစ်ပြီး မျက်တောင်ကို ခပ်မြန်မြန် ပုတ်ခတ် ပုတ်ခတ် လုပ်ရန်ဖြစ်သည်
ပုံ၏ အစွန်းဖျားက စာသားကို ဖတ်နေစဉ်တွင်လည်း ကြည့်ရှုသူများ လှည့်စားမှုကို အလွယ်တကူ မြင်နိုင်သည်
ဤလှည့်စားမှု၏ ရွေ့လျားမှုအသွားမှာ အမှောင်-အလင်း လားရာပုံစံဖြစ်သည်
PDI လှည့်စားမှုများကို ကြည့်မြင်ရာတွင် အာရုံကြောစနစ် ယန္တယားကို စစ်ဆေးလေ့လာထားသော စာတမ်းနှစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
(Backus & Oruç, 2005; Conway et al., 2005) ဖုဘဲ နှင့် ဟားဘတ် (၁၉၉၉) တို့က ညွှန်းဆိုဖော်ပြသည်မှာ ဤအမြင်လှည့်စားမှုသည် ရွေ့ရှားမှုစနစ်ကို လှည့်စားသည့် အချက်ပြမှုတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ပေးသော အလင်းပြန်မှုဆိုင်ရာ (အချိန်နှင့်အလိုက်)ကွဲပြားမှုများ အပေါ်တွင် အခြေခံသည်
(ရွေ့သည်ဟု အထင်ရှိစေရန် အရောင်တို့၏ မတူညီသော အလင်းပြန်မှုများက ဖြစ်စေသော လှည့်စားမှု ဟုဆိုလိုသည်) ယင်း ၂၀၀၅ စာတမ်းဆောင်းပါးနှစ်ခုလုံးသည် ဤစိတ်ကူးသဘောနှင့် ကိုက်ညီသည်
သို့သော်  စာတမ်းက ဆက်လက်ဆိုသည်မှာ အရောင်(အလင်းပြန်မှု) သိသိသာသာ ကွဲပြားခြင်းသည် အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု ဆိုထားသည်
လည်နေသော မြွေများ သည် အမြင်ဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်၍ ပါမောက္ခ ကီတာအိုကာက ၂၀၀၃ တွင် တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခဲ့သော နည်းဖြစ်သည်
အကြည့်လွှဲ ရွေ့လျားခြင်း လှည့်စားမှုပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်
မြွေများကို အရောင်အသွေးအနည်းငယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံဖော်ထားကာ ရစ်ခွေနေသော မြွေနဂါးနှင့် ဆင်တူသည်ဟု ပုံမှာ အသေဖြစ်သော်လည်း မြွေများမှာ စက်ဝိုင်းပုံအတိုင်းရွေ့နေသည့် အထင်ကိုပေးသည်
မြင်ရသည့် အရွေ့နှုန်းသည် ကြည့်သူ၏ မျက်စိကို (တမင်တကာမဟုတ်ဘဲ) ပေါ်အောက်ဝဲယာ အနည်းငယ်လောက်သို့ ဇာတ်ကနဲ ဖြတ်ကနဲဗပြာင်းသွားမှုအပေါ်တွင် မူတည်သည်
(Alexander & Martinez-Conde, 2019)
စက်တင်ဘာလ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၅၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၅၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၀၉) ရက် ကျန်သေးသည်
ဇန်ဖွေရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zanhpway)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဒင်္ဂါးရွာ၊ ဇော်မတက်
ဥက္ကံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Oakkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ရေနံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေနံ့သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၁၈ ဦး၊ မ ၇၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
အမြစ်ထွေးလိမ်နေတတ်သည်
အဖြူ အနီ ၂ မျိုးရှိသည်
ဂမုန်းလက်ဆောင်လည်း ခေါ်သည်
အကျောရွာ၊ ကညင်တော
ဒေါ်ခင်ကြည် (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြမြို့၌ အဖ လမ်းဗိုလ် ဦးဘိုးငြိမ်းနှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မွေးဖွားခဲသည်
မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် သခင်သန်းထွန်း၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်
(၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်
ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ စကော့လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်
မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်
စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်
၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ ကာလကတ္တားသို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်
ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်
ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဒေါက်တာလှရွှေ (ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဗိုလ်လက်ျာ၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်
ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်
၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်
သားကြီး အောင်ဆန်းဦးနှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်
အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်
သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ..."ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ
အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်
လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ
သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ
သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်
ဂဠုန်ဦးစောသည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်
ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ
ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့
ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်
၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်
သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ
ဝန်ကြီးချူပ်ဦးနု ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ဇွန်လတွင် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်
အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်
ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်
ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်
လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်
[၁] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦးနှင့် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ စုဘုရားလတ် ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်
ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦးသန့်၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံမှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်
အရှင်ဃတမဏ္ဍဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဃတမဏ္ဍဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဘန် ဘရုစ် (အင်္ဂလိပ်: Ben Bruce) သည် ၁၉၈၈၊ အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်တွင် မွေးဖွားသော အင်္ဂလိပ် ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သူသည် Metalcore တီးဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော Asking Alexandria၏ လိဒ်ဂစ်တာ နှင့် နောက်ခံအဆိုရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
တေးအဆိုရှင်ဖြစ်သော Danny Worsnop နှင့်အတူ Asking Alexandria ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဘန်သည် "KBB" အမည်ရှိ တေးသံသွင်း၏ မန်နေဂျာတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်
ကိုယ်ပိုင်အင်္ကျီကုန်အမှတ်တံဆိပ် ဖြစ်သော "Ben Bruce Clothing" တွင် ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်းနာအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသည်
ဦးဆောက်ပန်းဟူသောအမည်သည် ပုဂံခေတ်ကပင် အသုံးတွင်ကျယ်ခဲ့သော နာမည်တစ်ခုဖြစ်၏
ကျန်စစ်သားမင်းကြီးသည် မထီးတူမ သမ္ဘူလအား ဦးဆောက်ပန်းဟူသောအမည်ဖြင့် မိဖုရားမြှောက်ခဲ့သည်
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလည်း တိလောကစန္ဒာမိဖုရားအား ဦးဆောက်ပန်းဘွဲ့ကို ပေးခဲ့သည်
နရပတိစည်သူမင်းကြီးလည်း မိဖုရားငယ်တစ်ပါးဖြစ်သော သုဘရာဇ်၏နှမအား ဦးဆောက်ပန်းဘွဲ့ပေးခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်များ၌ တွေ့ရှိရပေသည်
ပုဂံခေတ်၌ ဦးဆောက်ပန်းဟူသောအမည်ကို ကျန်စစ်သားမင်းကြီးလက်ထက်မှစ၍ တွေ့ရှိရ၏
ကျန်စစ်သားမင်းကြီး သားတော်ဖြစ်သော ရာဇကုမာန်မင်းသားကျောက်စာ၌ “တစ်ယောက်သုကာ တြိလောက ဝဋံသကာဒေဝီမည်ဧအ်”ဟု ရေးထိုးထားလေသည်
ထိုကျောက်စာပါ ဘွဲ့အမည်ကို မြန်မာမှုပြု၍ “သုံးလူ့ဦးဆောက်ပန်း”ဟု ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် ဦးဆောက်ပန်းခေါ်သော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးရှိပေသည်
ဇေယျသင်္ခယာရေးသော ရွှေဘုံနိဒါန်း၌...ရာဇပလ္လင် ဥကင်လကျာ်လက်ဝဲ ခြူးနွယ်အလယ် တပင်တခက်တွင် တပွင့်တပွင့်စီသာ ကြဲလျက်ပါသော ဦးဆောက်ပန်း ထုလုပ်သည်မှာ မင်္ဂလာပန်းဖြစ်၍ မင်းတို့စီးသည့်မြင်းရထားဦးတွင် ဦးဆောက်ပန်းသဏ္ဌာန် စိုက်ဆောက်သည်ဟု ဆိုထားသည်
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ဘဝါးစက်ဝန်း လက္ခဏာတော်တွင်လည်း ဦးဆောက်ပန်းသဏ္ဌာန်ပါရှိကြောင်း ပါဒနက်သန်လင်္ကာ၌...'လည်ရေးသုံးဆင့်၊ လှတင့်ရွှန်းရွှန်း၊ ဦးဆောက်ပန်းက၊ စသည်မကွဲဟု စပ်ဆိုထားလေသည်
ထို့ပြင် သစ်ပင်တစ်မျိုး၏အမည်ကိုလည်း ဦးဆောက်ပန်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း သိရှိရသည်
ဤသို့အမျိုးမျိုးရှိရာ၌ ပုဂံခေတ်မိဖုရားများအား ဘွဲ့အမည်ပေးရာတွင် လူတို့ဦးခေါင်း၌ ပန်ဆင်သော ရတနာပန်းတစ်မျိုး၏အမည်ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဝဋံသကခေါ်သော ပစ္စည်းသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင်နိုင်ငံများ၏ အထွဋ်အမြတ်ထား၍ သုံးစွဲသောပစ္စည်းလည်းဖြစ်၏
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ဒေဝါနံပိယတိဿမင်းအား လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ ပေးရာတွင် ဝဋံသကခေါ်သောပစ္စည်းကိုလည်း ပေးကြောင်း ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာ၌ တွေ့ရှိရ၏
ဝဋံသကကို ဦးဆောက်ပန်းဟု ပြန်ဆိုခေါ်ဝေါ်ကြခြင်းမှာ အဘိဓာန်အများစု၏ဆန္ဒအရဖြစ်ပေသည်
ပါဠိအဘိဓာန်ကျမ်းတွင် ဦးဆောက်ပန်းဟု ပြန်ဆိုနိုင်သော ပါဠိဝေါဟာရ ၅-မျိုးကို တွေ့ရှိရ၏
ပထမကျော်အောင်စံထားဆရာတော်၏ အဘိဓာန်နိသျ၌ ဥတ္တံသ၊ သေခရ၊ အာဝေဠ၊ မုဒ္ဓမာလျ၊ ဝဋံသကဟူသော ၅-ပုဒ်လုံးကို ဦးဆောက်ပန်းဟုပြန်ဆိုခဲ့သည်
အခြားအဘိဓာန်အများစုလည်း ဤသို့ပင် ပြန်ဆိုကြ၏
ဦးဆောက်ပန်းဟူသောအမည်မှ ဦးဟူသောသဒ္ဒါကို ဦးခေါင်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ယူရပေမည်
ဦးဆောက်ပန်းဆိုသည်မှာ ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံးနှင့်စပ်ဆိုင်မှ သဘာဝကျပေမည်
အချို့အဖွင့်များတွင် ဦးထိပ်၌ ပန်ဆင်အပ်သောပန်းဟု ဆိုကြသည်
အဘယာရာမ ဆရာတော်၏အဘိဓာန်နိသျသစ်တွင် ဦးဆောက်ပန်း၊ ဦးစိုက်ပန်း(ဦးထိပ်၌ ပန်ဆင်အပ်သောပန်းခက်)ဟု ဆိုသည်
ဤဖွင့်ဆိုချက်မှာ မုဒ္ဓမာလျခေါ်သော ပရိယာယ်ပုဒ်တစ်ခုကိုကြည့်၍ ဖွင့်ဆိုခြင်းဖြစ်တန်ရာသည်
သတ်ပုံအဘိဓာန်ကျမ်း၌ ဦးဆောက်ပန်းအမြတ်၊ ထိပ်ဦးစွန်း၌စောက်ထိုးချဆင်သောပန်း ဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ပြခဲ့၏
လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်နှင့်အခြားအဘိဓာန်အချို့က ဦးစောက်ပန်းဟု ပြန်ဆိုသည်လည်း ရှိသည်
ဤအခေါ်ကိုကြည့်၍ ဦးထိပ်မှ စောက်ထိုးဆင်သောပန်းဟု ဖွင့်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ဟန် တူသည်
သီဟိုဠ်နိုင်ငံ၌ ရေးသားကြသော သီဟိုဠ်ဘာသာ၊ ပါဠိဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအဘိဓာန်ကျမ်း၌ ဝဋံသကကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Chaplet ဟု ပြန်ဆိုလေသည်
Chaplet ကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန်ကျမ်းများက လည်ဆွဲတန်ဆာ၊ ဦးရစ်၊ စိပ်ပုတီး၊ ဦးခေါင်း၌ ပန်ဆင်သောပန်းကုံး စသည်ဖြင့် ပြန်ဆိုလေသည်
English Reader's Dictionary တွင်မူ Chaplet(n) Wreath(of leaves, flowers, etc.) for the head; String of prayer beads. ဟုဖွင့်ဆိုထားသည်
ဤသို့ဖွင့်ဆိုချက်များသည်မြန်မာ့အသုံးအဆောင်နှင့်၎င်း၊ မူလပါဠိဝေါဟာရ၏လိုရင်းနှင့်၎င်း တိမ်းပါးသွားသည်ဟုယူဆမိပေသည်
ထို့ကြောင့် မူလမှည့်ခေါ်ထားသော ဝဋံသက၏ဝေါဟာရရင်းမြစ်ကို လေ့လာမိပေသည်
ဝဋံသကသဒ္ဒါသည် ဥတ္တံသ၊ အဝတံသ၊ ဝဋံသကစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲ၍ခွဲထွက်ထားသော ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်၏
ဥတ္တံသ၊ အဝတံသဟူသော ဝေါဟာရတို့၏အနက်ကို ပါဠိအဘိဓာန်ဂါထာ အမှတ် ၈၇ဝ-၌...“ဥတ္တံသသော တွ ဝတံသောစ၊ ကဏ္ဏပူရေစသေခရေ”ဟု ရေးထိုးထားသည်
ထိုပါဠိကို ကျော်အောင်စံထားဆရာတော်က“ဥတ္တံသော၊ ဥတ္တံသသဒ္ဒါသည်၎င်း၊ အဝတံသော၊အဝတံသသဒ္ဒါသည်၎င်း၊ ကဏ္ဏပူရေစ၊ နားတန်ဆာ၌၎င်း၊ သေခရေ၊ အထွဋ်အဖျား၌၎င်း၊ ဘဝေ၊ ဖြစ်၏”ဟု နိသျပြန်ဆိုခဲ့ပေသည်
ပင်းယခေတ်ပညာရှင် စတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီးကလည်း အဘိဓာန်ဋီကာ၌ “ကဏ္ဏပူရော ကဏ္ဏာလင်္ကာရော၊ သေခရေ အဂ္ဂေ”(ကဏ္ဏပူရဆိုသည်မှာ နားတန်ဆာ၊ သေခရ ဆိုသည်မှာ အထွဋ်)ဟူ၍ တိကျအောင် ဖွဲ့ပြခဲ့လေသည်
ဤနေရာ၌ သီဟိုဠ်ပညာရှင်တို့ပြုစုထားသော သီဟိုဠ်၊ ပါဠိ၊ အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်၌ဥတ္တံသနှင့်အဝတံသကို An Earring; A Diadem ဟုပြန်ဆိုထားရာ နားတန်ဆာဟူသော ဝေါဟာရနှင့်တူညီလာ၏
မြန်မာစာပေ ကဏ္ဍတွင် ဝဋံသကကို နားတန်ဆာနှင့် သဘောတူပြန်ဆိုခဲ့သော ပညာရှင်များလည်းရှိ၏
ဗဒုံမင်းလက်ထက် သာသနာပိုင် မောင်းထောင်ဆရာတော်သည်အမေးတော်ဖြေကျမ်း၌-“ဝဋံသက-နားပန်၊ ဒီပဝင် စသည်၌ ဆိုသည်
နားပန်ဆံဆီတွင် နားသွယ်ပန်းလည်းဆိုသည်”ဟု ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်ကလည်း မဟာဝင်ဝတ္ထု၌ “နားသွယ်ပန်း”ဟုပင် ပြန်ဆိုခဲ့သည်
မအူဆရာတော်ရေးသော ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာနိသျသစ်၌လည်း-“ဝဋံသက၊ ဦးဆောက်ပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဝါ နားတန်ဆာကိုလည်းကောင်း”ဟုပြန်ဆိုခဲ့သည်
ထိုပြန်ဆိုမှုများသည် ဝဋံသကခေါ်သော ဦးဆောက်ပန်းကို နေရာမှန်ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်
ရှေးခေတ်အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော ဦးဆောက်ပန်းပုံစံများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိတတ်ပေသည်
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ဘဝါးစက်ဝန်း ပုံသဏ္ဌာန်တို့ကို ထုလုပ်ရေးခြယ်ကြရာ၌ ဦးဆောက်ပန်း သဏ္ဌာန်လည်း ပါဝင်လေသည်
ပုံစံ ၁-သည် ရေစကြိုမြို့ ဒီပင်္ကရာဘုရားအတွင်းက တွေ့ရသော ဆေးလက်ရာဖြစ်ပြီး ပုံစံ ၂-သည် နဂါးရုံကျောင်းတိုက်အတွင်း ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနမှ ထိန်းသိမ်းထားသော အမည်မသိဘုရားတစ်ဆူမှဆေးရေးလက်ရာဖြစ်၏
ထိုလက်ရာ ၂-မျိုးကို လေ့လာလျှင် နား၌ဆင်မြန်းသောတန်ဆာမျိုးနှင့်မတူဘဲ ဦးထိပ်၌ ပန်ဆင်သောပန်းမျိုးနှင့်တူသည်
လက်ရာရှင်တို့သည်လည်း ဝဋံသကဝေါဟာရနှင့်ပရိယာယ်တူသော မုဒ္ဓမာလျဝေါဟာရကို ကြည့်၍ ရေးခြယ်ခဲ့ကြဟန်တူပေသည်
နားတန်ဆာဟု ယူဆ၍ရသောပုံများမှာ ပုံစံ ၃၊ ၄၊ ၅တို့ဖြစ်၏
ပုံစံ ၃-ကို ရေစကြိုမြို့နယ် ကြခတ်ကျေးရွာ ဘုရားတိုက်အတွင်း၌၎င်း၊ ပုံစံ ၄-ကို ပုဂံညောင်ဦးရှိ ရွှေစည်းခုံဘုရား၌၎င်း၊ ပုံစံ ၅-ကို ရေစကြိုမြို့ မြို့ထဲလေးမျက်နှာဘုရားအတွင်း၌၎င်း တွေ့ရှိရသည်
အားလုံးသောလက်ရာများမှာ ကျောက်ဆစ်လက်ရာများဖြစ်၏
ပုံစံ ၃-၅တို့သည် ပစ္စည်းအမျိုးအစားတူ ၂-မျိုးကိုပူးတွဲ၍ ထွင်းထုထားသည်
ထို ၂-ခုကို ခွဲ၍ နားတစ်ဖက်စီတွင် ပန်ဆင်ရမည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်
ရွှေစည်းခုံဘုရားရှိကျောက်ဆစ်လက်ရာသည် နှောင်းလူတို့ ဆင်မြန်းသော နားဋောင်းသဏ္ဌာန် တူနေသည်ကိုလည်း သတိပြုနိုင်ပေသည်
အချို့ဒေသများ၌ အခါအားလျော်စွာ လေ့လာရသော ဦးဆောက်ပန်းပုံများလည်းရှိသည်
အချို့ပုံစံများမှာဆောက်ပန်းဟု ဆိုသဖြင့် မိမိတို့နှစ်သက်သောပန်းခက်တစ်မျိုး၏ပုံသဏ္ဌာန်ကို ထွင်းထုရေးခြယ်လိုက်ခြင်းမျိုးသာ ဖြစ်၏
ယခုဖော်ပြပြီးသော လေ့လာချက်များကို ထောက်၍ ဆောက်ပန်း၏သဘောကိုကောက်ချက်ချနိုင်ပါပြီ
ဦးဆောက်ပန်း၏အမှီခံဝဋံသကသည် မည်သည့်အဓိပ္ပာယ်များကိုထွက်ဆိုနိုင်သည်ကိုလည်း တင်ပြပြီးဖြစ်၏
ဝဋံသကကို ဦးဆောက်ပန်းဟု ပြန်ဆိုထားသည်မှာလည်း မမှားပေ
သို့ရာတွင် ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံးတွင် ဆင်မြန်းသမျှကို ခေါ်နိုင်ခွင့်ရှိနေပြန်သည်
မောင်းထောင်ဆရာတော်၊ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်တို့ကဲ့သို့ “နားသွယ်ပန်း”ဟု ပြန်ဆိုခြင်းသည်သာ နား၏ပိုင်ဆိုင်မှုကို ညွှန်ပြရာရောက်ပေသည်
ပုဂံခေတ်ကမိဖုရားများကို ပေးအပ်ခဲ့သော ဘွဲ့အမည်များမှာလည်း နားတွင်ဆင်မြန်းသော ရတနာပစ္စည်းကို တင်စား၍ ခေါ်ဝေါ်ပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်၏
ထို့ကြောင့် ဦးဆောက်ပန်းကို ထပ်ဆင့်၍ အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုလျက် “ရတနာနားပန်တော်”ဟု မှည့်ခေါ်ရေးသားချင်ပါသတည်း
ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)
တချိအရိုင်မြို့  (大刀洗町 တချိအရိုင် − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖူကူအိုကာစီရင်စု၊ မီးခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၅၅၆၇ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၆၈၀ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၂.၈၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
သခွတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ချောင်းခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၅ ဦး၊ မ ၉၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
နည်းအမျှ များအဝ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
များလျှင် အားလုံးဝလင်စွာ စားသောက်နိုင်သော်လည်း နည်းလျှင်မူ မျှတဝေငှ စားသောက်ရသည်
လက်ဆည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ညောင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yagyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄၀ ဦး၊ မ ၂၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဒေါင်အိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင်အိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၀ ဦး၊ မ ၉၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်သန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetthangyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တနင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးရွှေလှေးသည် ကျိုက္ခမီခရိုင် (ယခု မွန်ပြည်နယ်) မော်လမြိုင်မြို့ အနီး ကတိုးကော့နှပ်ရွာတွင် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇ - မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ ပထမအုပ်) ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
အထက်မြန်မာပြည် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့ကြီး တည်ပြီးကာစ ၈ နှစ်မျှကြာတွင် မွေးဖွားခြင်း ဖြစ်သည်
ဦးရွှေလှေး ဖခင်မှာ ကော့နှပ်ရွာ ဝေယန်ဘုံကျော် တိုက်ကျောင်းကြီးနှင့် စွယ်တော်တိုက် တန်ဆောင်းကြီး၏ ဒါယကာ၊ ဇင်းမယ်မြို့နယ် မှိုင်းလုံးကြီး၊ မယ်ငဲ့ သစ်တော၊ ထားခွင် သစ်တောကြီးများ၏ စာချွန်တော်ရ ပိုင်ရှင် 'ဗညားဆလီဆောင်းမုန်း ရာဇမိုင်းထီး' ဟူသော ဘွဲ့ထူးနှင့် တကွ ရွှေသား ပကတိ ဖြစ်သော ဓား၊ ရွှေထီး၊ ရွှေဖလား၊ မြို့စား၊ ရွာစားတို့၏ အဆောင်အယောင်တို့ဖြင့် ဇင်းမယ်မြို့အစိုးရတို့၏ ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းကို ခံရသူ သူဌေးကြီး ဦးထွန်းကျော်နှင့် အမိ သူဌေးကတော် အရီးထော် (ဒေါ်ထောင် - မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ ပထမအုပ်) တို့ ဖြစ်သည်
ဦးရွှေလှေးတွင် ညီမ ဒေါ်နှင်းဂုန်နှင့် ညီ ဦးအုန်းခင်တို့ သားချင်း ၃ ယောက်ရှိသည်
ဦးရွှေလှေးမှာ သားကြီး ဩရသ ဖြစ်သည်
ဖခင် ဦးထွန်းကျော်နှင့် မိခင် အရီးထော်တို့မှာ မော်လမြိုင်မြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသော မွန်အမျိုးသားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်
မောင်ရွှေလှေးသည် ငယ်စဉ် အခါက မိဘတို့ ကိုးကွယ်သော ကော့နပ်ရွာ ဆရာတော်ကြီး၏ ကျောင်းတွင် ဘာသာရင်း ဖြစ်သော မွန်စာကို လည်းကောင်း၊ ကတိုးရွာ ဓမ္မာရုံကျောင်း ဆရာတော်ကြီးနှင့် မော်လမြိုင်မြို့၊ ရွှေတောင်ရပ် ဆရာကြီး ဦးဘိုးမင်းတို့ ထံတွင် မြန်မာစာကို လည်းကောင်း သင်ကြားခဲ့သည်
ထိုနောက် မော်လမြိုင်မြို့ စိန်ပက်ထရစ် ကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ် စာပေ ပညာများကို သင်ကြားခဲ့သည်
ယင်းနောက် မိဘတို့က ဝေယန်ဘုံကျော် ကျောင်းတိုက်ကြီးကို ရေစက်သွန်းချသော အခမ်းအနားနှင့် တကွ သားကြီး ရတနာကိုလည်း ပဗ္ဗဇ္ဇမင်္ဂလာသဘင် ဆင်ယင် ကျင်းပလျက် ရှင်သာမဏေ အဖြစ် သွတ်သွင်း ချီးမြှင့်ခြင်း ပြုစေခဲ့သည်
မောင်ရွှေလှေးသည် ရှင်လိင်ပြန်၍ အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် မော်လမြိုင် အရေးပိုင် ကာနယ် ဖာလောင်၏ နည်းပေး ညွှန်ပြချက် အရနှင့် မိဘ နှစ်ဖြာတို့ကလည်း သဘောတူညီ ကြသည်နှင့် ဘိလပ်သို့ သွားရောက် ပညာ သင်ကြားရန် အရေးပိုင် ကာနယ် ဖလောင်နှင့် အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်ပါ သွားခဲ့သည်
ကိုရွှေလှေးသည် လန်ဒန်မြို့ စာသင်ကျောင်းများတွင် အထက်တန်း စာပေများ သင်ကြားပြီး ၄ နှစ်ကြာသော အခါ မိဘတို့က သူ့တို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွင် ဦးစီး ဆောင်ရွက်ရန် ပြန်ခေါ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ ခဲ့ရသည်
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်ပြီးနောက် ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ကတိုးရွာနေ သစ်ခေါင်းကြီး ဦးဒွန်း (ဦးဒန် - မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ ပထမအုပ်) ၏ သမီး အကြီးဆုံး ဖြစ်သူ မကြင်ဥနှင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြားခဲ့သည်
ကိုရွှေလှေးသည် အသက်၂၀ ကျော် အရွယ်တွင် ဇင်းမယ်မြို့နယ် မှိုင်းလုံးကြီးမြို့သို့ သွားရောက်၍ ဖခင်၏ သစ်တောကြီးများကို ဦးစီး အုပ်ချုပ် လုပ်ကိုင်ရလေသည်
ထို့နောက် တောပိုင် စာချွန်အရ မုန်းပဲကြီးမြို့စား ဘုရင်ဒါယကာ ကဏ္ဍဆိုသူ ကွယ်လွန်ရာတွင် ဇင်းမယ် မင်းကြီး၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းက သစ္စာတော်ရေ သောက်ဖြစ်သော ကိုရွှေလှေးကို တမင် ခေါ်တော်မူပြီး မုန်းပဲ သစ်တောကြီးကို စာချွန်နှင့် တကွ အပ်နှင်း ပေးသနားတော်မူ ခဲ့သည်
ထိုစဉ် အခါက မုန်းပဲ သစ်တောကြီးကို ရရန် အတွက် အသီးသီးသော သစ်ကုန်သည်ကြီးများနှင့် ကုမ္မဏီကြီးများတို့သည် ငွေသိန်းပေါင်း များစွာ လက်ဆောင်တော် အဖြစ် ပေး၍ တောင်းခံကြ သော်လည်း မရခဲ့ကြချေ
ဦးရွှေလှေးသည် ဇင်းမယ်နယ်တွင် သစ်လုပ်ငန်းကို နှစ်အတော်ကြာ လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် နေရင်း ကတိုးရွာမှ လုပ်ငန်းများကို ပြန်လည် ဦးစီး လုပ်ကိုင်ရန် ဇင်းမယ် သစ်တော လုပ်ငန်းကို ပိတ်လိုက်လေသည်
ကတိုးရွာသို့ ပြန်လည် ဆိုက်ရောက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ဦးရွှေလှေးသည် အကောင်းဆုံးသော ကျွန်းသစ်တို့ဖြင့်သာ ပြီးသော သုံးထပ် နေအိမ်ကြီး တဆောင်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆောက်လုပ် နေကြပုံမျိုး မဟုတ်ဘဲ အနောက်နိုင်ငံ ဗိသုကာစနစ် အတိုင်း မြေစိုက်တိုင် မပါဘဲ ထူးဆန်းစွာ ဆောက်လုပ် နေထိုင်ခဲ့သည်
ထိုအိမ်ကို ပီနန်မြို့မှ တရုတ် မြန်မာ လက်သမား ၁၀၀ ကျော်နှင့် သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ အမြို့မြို့ အရွာရွာမှ ကတိုးကော့နှပ်ရွာသို့ ဘုရားဖူး လာရောက်ကြ ကုန်သော သူတို့သည် ထိုဦးရွှေလှေး၏ အိမ်ကို အထူးအဆန်း ပြုလုပ်၍ ယခုထက်တိုင် ကြည့်ရှု မှတ်သားကြ ကုန်သည်
စာရေးသူသည်လည်း စစ်ကြိုခေတ်က သွားရောက် ကြည့်ခဲ့ဖူးသည် 'တိုင်တလုံးအိမ်ကြီး' ဟု မှတ်သား ခဲ့ဖူးသည်
ယခု အခါ ပျက်စီးနေပြီ ဖြစ်သည်
ဦးရွှေလှေးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သော အခါ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အရပ်ရပ်ကို စူးစမ်းသည့် အနေနှင့် ငွေချေးငှားခြင်း အလုပ်၊ စပါး ရောင်းဝယ်ခြင်း အလုပ်၊ ဆီဆုံများ တည်ထောင်၍ နှမ်းဆီ ကြိတ်ခြင်း အလုပ်၊ လယ်များ၊ ဥယျာဉ်များ ဝယ်၍ သီးစားချခြင်း အလုပ်တို့ကို ပြုလုပ်လေသည်
ထိုသို့ လုပ်သော်လည်း မည်သည့် လုပ်ငန်းကိုမျှ သဘော မတွေ့သဖြင့် ၁၉၀၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ မြေဧက ၁၀၀ ခန့်လောက်တွင် ရော်ဘာပင် စိုက်ပျိုးခြင်း အလုပ်ကို စတင် စမ်းသပ် လုပ်ကိုင်လေသည်
ထိုသို့ လုပ်ကိုင် နေစဉ်တွင် မျက်မြင် ကိုယ်တွေ့မဟုတ်ဘဲ စာတွေ့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ လူပြော သူပြောမျှဖြင့် လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်း တရပ်ကို ကြီးပွားအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်၊ ကမ္ဘာတခွင်ကို လှည့်လည်၍ လုပ်ငန်များ မျက်မြင် ကိုယ်တွေ့ ဖြစ်စေသင့်သည်ဟု အကြံဖြစ်ကာ ထိုနှစ်တွင်ပင် အာရှ တိုင်းပြည်များမှ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ မလေးရှား၊ ဥရောပမှ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံများသို့ လှည့်ပတ် သွားရောက် လေ့လာခဲ့သည်
ကမ္ဘာလှည့်လည်ရာမှ ပြန်ရောက်သော အခါ ဦးရွှေလှေးသည် လုပ်လက်စ ရှိသော ရော်ဘာပင် စိုက်ပျိုးခြင်း အလုပ်ကို ငွေရင်း အမြောက်အမြား မြှပ်နှံ၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ သူတဦးပိုင် ရော်ဘာခြံကြီး ၃ ခြံသည် မြေဧကပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိသည့် အထိ ကြီးပွား တိုးတက် လာခဲ့သည်
ထို့အပြင် ဦးရွှေလှေးသည် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်ရာတွင် အတိုင်းတိုင်း အပြည်ပြည်တို့၌ ရှိသော ပိဋကတ် တိုက်ကြီးများသို့ ဝင်ရောက် ကြည့်ရှုခဲ့ရာ နိုင်ငံတိုင်း လိုလို၌ ဗုဒ္ဓ ပိဋကတ်တော်ကို မိမိတို့၏ ဘာသာစကားဖြင့် ပြန်ဆို ရေးသား ထားကြသည်ကို တွေ့မြင် ဖတ်ရှု ခဲ့ရသည်
ထို့ကြောင့် ပါဠိတော်မြတ် ပိဋကတ်တို့ကို မြန်မာဘာသာ စကားပြေ သက်သက်ဖြင့် ပြန်ဆိုရသော် နောင်လာနောင်သား လူအများတို့အား အကျိုးစီးပွား များပြား လေရာသည်ဟု ကြံစည် မိခဲ့သည်
ကြံစည်မိခဲ့သည့် အတိုင်း ဦးရွှေလှေးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မည်သူ တယောက်မျှ ပြုလုပ် မလှူဒါန်းဖူးသော သာသနာနုဂ္ဂဟ ဓမ္မဒါနကြီးကို ရဲရဲရင့်ရင့် စွန့်စွန့်စားစား နောက်မဆုတ်သော သဒ္ဓါတရားဖြင့် နိကာယ် ၅ ရပ် ပိဋကတ်ကို မြန်မာပြန်ဆိုရန် ငွေအလုံးအရင်းနှင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်
ပိဋကတ် မြန်မာပြန်ဆိုရန် ဆရာမြို့အား လွှဲအပ်ရာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ၁၀ နှစ် အထိကြာအောင် နိကာယ် ၅ ရပ် ရှိသည့်အနက် နိကာယ် ၄ ရပ်ကို ပြန်ဆို ပြီးစီးခဲ့သည်
ပြန်ဆို ပြီးသမျှ စာမူတို့ကို ဦးရွှေလှေးသည် ကိုယ်ကျိုး အတွက် ရောင်းချ သုံးစွဲခြင်း မပြုဘဲ ထိုစဉ်အခါက ဘုရင်ခံ ဖြစ်သော ဆာဂျေအေမောင်ကြီး လက်သို့ ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိရန် ပေးအပ် လိုက်လေသည်
ဦးရွှေလှေးသည် သားသမီး အရင်း ဟူ၍ တဦးမျှ မရှိခဲ့
မွေးစား သားသမီးများသာ ရှိခဲ့သည်
ငယ်စဉ် အခါက မြင်းပြိုင်ခြင်း၊ လှေပြိုင်ခြင်း၊ စောင်းတီးခြင်း အတတ်တို့ကို အပျော်အပါး အလို့ငှာ ဝါသနာ ပါခဲ့သည်
အသက် ၄၀ ကျော်လွန်သောအခါ အပျော်အပါးများ တစတစ ပယ်ပျောက်၍ စီးပွားရေးကိုသာ ဇောက်ချ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
အသက် ၅၃ နှစ်တွင် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် မင်းတိုင်ပင် အမတ် အဖြစ် အစိုးရ၏ ခန့်အပ်ခြင်းကို ခံရသည်
ဦးရွှေလှေးသည် စိတ်ထား ခိုင်မာ၏
ထကြွလုံ့လ ဝီရိယ ရှိ၏
ကတိသစ္စာ မပျက်၊ ပလွှားမှု မရှိ
နိဝါတ နိမာတ တရား ရှိ၏
ပြစ်တင် ကဲ့ရဲခြင်းကို ကြောက်၏
ရပ်ကိစ္စ၊ ရွာကိစ္စ၊ နိုင်ငံကိစ္စများကို ဦးစီး ဆောင်ရွက်တတ်သူ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
ဦးရွှေလှေးသည် အသက် ၅၇ နှစ် အရွယ်တွင် ခြေထောက်တွင် ဖိနပ် ပွန်းသည့် အနာ၊ ဆီးချို ရောဂါကြောင့် မပျောက်နိုင်ဘဲ ဆိုးသထက် ဆိုးလာရာ ဆေးရုံသို့ တက်ရောက် ကုသသော်လည်း မပျောက်ကင်းဘဲ ခြေထောက်တဖက် ဖြတ်ပစ်ရသည်
ထိုအခါမှ စ၍ ခြေတုဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်း ဘီးတပ် ကုလားထိုင်နှင့် သွားခြင်းဖြင့် နေထိုင် ခဲ့ရရှာသည်
၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ (မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ ပထမအုပ်) အသက် ၆၄ နှစ် အရွယ်တွင် ထိုရောဂါဖြင့်ပင် ဦးရွှေလှေး ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရရှာသည်
ဥဖမ်းကစားနည်း သည် မြန်မာကလေးငယ်များ ကစားကြသည် ကစားနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ခွဲကာ ကစားရပြီး ဘောလုံးဖြင့်ပစ်ကာ ကစားရသည့် ကစားနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ဓနသဟာယ ပြည်‌ထောင်စုတွင် ပါဝင်‌သော တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အငယ်ဆုံးဖြစ်‌သော်လည်း အလွန်သာယာလှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်၏ ဥယျာဉ်ဟု တွင်‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ရှု‌မျှော်ခင်းတို့သည် ကြည့်၍ ရှုမငြီးဖွယ်ရာ တင့်တယ်သာယာ လှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်သူ တိုက်သားများသည် ထိုကျွန်းကို အပန်း‌ဖြေ‌ဒေသကဲ့သို့ အသုံးပြုကြသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် တစ်ခါက ဩစတြေးလျ ကုန်းမကြီး၏ အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်စွန်း ကုန်း‌မြေဖြစ်ခဲ့‌သော်လည်း ‌နှောင်းအခါတွင် ပင်လယ်‌ရေလွှမ်းမိုးခြင်း‌ကြောင့် ဩစ‌တြေးလျတိုက်နှင့် အဆက် ပြတ်ခဲ့၇‌သော ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆို‌လေသည်
ယခုအခါ ဗတ်စ‌ရေလက်ကြားသည် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို ဩစတြေးလျပြည်မကြီးမှ ခြားထား‌လေသည်
ထိုကျွန်းသည် ‌တောင်‌မြောက် မိုင် ၁၈၀ ကျယ်၍၊ အ‌ရှေ့အ‌နောက် မိုင် ၁၉၀ ခန့်ကျယ်သည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ‌တောင်တန်းများသည် ဩစတြေးလျတိုက်မှ ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်း ‌တောင်တန်း၏အဆက်များဖြစ်ကြ၏
ကမ်းရိုးတန်းမှာ အလွန်‌ကွေ့‌ကောက်၍ အငူများ၊ ပင်လယ်‌အော်က‌လေးများ များစွာရှိ‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၌ ရာသီဥတုသည် မျှတ၍ ကျန်းမာ‌ရေးနှင့် ညီညွတ်သင့်‌လျော်၏
သို့‌သော် မကြာခဏ ရာသီဥတု ဖြုန်းစား ‌ဖောက်ပြန်‌ပြောင်းလဲတတ်သည်
မိုး‌ကောင်း၍ မြေဩဇာလည်း ‌ကောင်းမွန်‌သော‌ကြောင့် စိုက်ပျိုး‌ရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၏
ဂျုံမှာ အဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ‌ကောက်သီး ‌ကောက်နှံဖြစ်၍ သစ်သီး(အထူးသဖြင့် ပန်းသီး)တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
ထို့ပြင် အာလူး၊ မြင်းစား ဂျုံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုး၏
နို့စားနွားမ ‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်းမှာ အ‌ရေးပါ‌သောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
သိုးကိုလည်း ‌မွေးမြူကြသည်
ထိုကျွန်း၏ ‌တောင်‌စောင်းများတွင် ယူကလစ်တပ်ပင်များ ထူထပ်စွာ‌ပေါက်၏
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ‌တောင်များမှ အဖိုးတန်သတ္တုများဖြစ်‌သော ‌ငွေ၊ ‌ကျောက်မီး‌သွေး၊ သွပ်စသည် တို့ကိုလည်း တူး‌ဖော်ရရှိ‌လေသည်
သံကို အ‌တော်အတန် တူး‌ဖော်၇ရှိနိုင်မည်ဖြစ်‌သော်လည်း၊ ‌သေချာကျနစွာ တူး‌ဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိ‌သေး‌ချေ
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် ‌ကြေးနီအထွက်ဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၏
သတ္တုတူး‌ဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အ‌ရေးအပါဆုံး‌သော လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်‌လေသည်
စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း အ‌တော်အတန် ထွန်းကား‌လေရာ ယင်းတို့မှာ သစ်သီးစည်သွတ် လုပ်ငန်း၊ သိုး‌မွေးလုပ်ငန်း၊ ‌ထောပတ် ဒိန်ခဲစသည့် နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက သစ်‌ပျော့ဖတ်လုပ်ငန်းနှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းတို့ အ‌တော်ပင် တိုးတက်ထွန်း ကားခဲ့‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၂၆၀၀၀ ခန့် ကျယ်၍ လူဦး‌ရေမှာ ၃၀၀၀၀၀ ‌ကျော်မျှရှိသည်
ကျွန်းသူ ကျွန်းသား ၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဗြိတိသျှအဆက်အနွယ်နှင့် ဥ‌ရောပ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ ကျန်လူဦး‌ရေမှာ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်၏
လူအများဆုံး ‌နေထိုင်‌သော‌ဒေသမှာ ထိုကျွန်း၏မြို့‌တော်ဖြစ်‌သော ဟိုဗတ်မြို့အနီးအနားတစ်ဝိုက် ဖြစ်‌လေ သည်
ထိုကျွန်း၏ တိုင်းဦးသားများမှာ ၁၉ ရာစုကလာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်သူများ၏ လက်ချက်‌ကြောင့် အမျိုးပါကွယ် ‌ပျောက်ခဲ့ရလေသည်
ထိုကျွန်းရှိ သစ်ပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များသည် အများအားဖြင့် ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်မှ သစ်ပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် တူ‌လေသည်
သို့‌သော် သား‌ကောင်နှစ်မျိုးကိုမူကား၊ ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်တွင်၎င်း၊ ကမ္ဘာ‌ပေါ်ရှိ အခြားအရပ်‌ဒေသများတွင်၎င်းမ‌တွေ့ရှိကြ၇‌ချေ
ထိုထူးခြား‌သော သား‌ကောင်နှစ်မျိုးအနက်တစ်မျိုးမှာ ဝံပု‌လွေနှင့်တူ‌သော သားပိုက် ‌ကောင်ဖြစ်၍ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဝက်ဝံငယ်နှင့်တူ‌သော သားပိုက်‌ကောင် ဖြစ်‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားတွင် အခမဲ့ပညာသင်ကြား‌ရေးစံနစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်ပြင် က‌လေးသူငယ်တိုင်း ၆ နှစ်မှ ၁၆ နှစ် အရွယ်အထိ ဥပ‌ဒေအ၇‌ကျောင်းများတွင် တက်‌ရောက်၍ မသင်မ‌နေရပညာကို သင်ကြားကြရသည်
အစိုးရတက္ကသိုလ်မှာ ဟိုဗတ်မြို့တွင်ရှိ၏
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အုပ်ချုပ်‌ရေး စနစ်မှာ ဩစတြေးလျတိုက်ရှိ အခြားပြည်နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်‌ရေးစံနစ်တို့နှင့် ဆင်တူလိုပင်ဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်‌ရေးအကြီးအကဲမှာ ဘုရင်ခံဖြစ်၍၊ အမတ် ၁၈ ဦးပါဝင်‌သော အထက်လွှတ်‌တော်နှင့် အမတ် ၃၀ ပါဝင်‌သော ‌အောက်လွှတ်‌တော်ဟူ၍ ဥပ‌ဒေပြုလွှတ်‌တော်နှစ်ရပ်ရှိ၏
ဩစတြေးလျ ဗဟိုပါလီမန် အထက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးနှင့် ‌အောက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦး‌စေလွှတ်ခွင့်ရသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိသူမှာ ဒပ်ချလူမျိုး အဗယ်ယန်ဆွန်တက်စမန် ဆိုသူဖြစ်၍၊ သူသည် ၁၆၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်‌နေ့တွင် ထိုကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့၏
ထိုစဉ်က ထိုကျွန်းကို ဒပ်ချအ‌ရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများ၏ ဘုရင်ခံဗန်ဒီးမင်းအားဂုဏ်ပြု‌သောအားဖြင့် ဗန်ဒီးမင်းကျွန်းဟု အမည် ‌ပေးခဲ့၏
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် ဥ‌ရောပတိုက်သားများ အ‌ခြေ စိုက်‌နေထိုင်‌လောက်‌အောင် မက်‌မောစရာ မရှိ‌သော‌ကြောင့် မည်သူမျှ လာ‌ရောက်‌နေထိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ကြ‌ချေ
၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင်မှ ဗြိတိသျှတို့က အကျဉ်းသမားစခန်းအဖြစ် စတင်အသုံးပြု ခဲ့‌လေသည်
သို့ရာတွင် လူလွတ်များလည်း တဖြည်းဖြည်းလာ‌ရောက်‌နေထိုင်ကြသဖြင့် ၁၈၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ အကျဉ်းသမားများအတွက် ‘တကျွန်း’အဖြစ် အသုံးမပြု‌တော့‌ပေ
ကျွန်း၏အမည် ကိုလည်း စတင်‌တွေ့ရှိသူ၏အမည်ကိုအစွဲပြု၍ တက်စ‌မေးနီးယားဟု ‌ပြောင်းလိုက်‌လေ၏
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် အစပထမတွင် နယူး‌ဆောက်သ‌ဝေးပြည်နယ်၏ လက်‌အောက်ခံ ‌ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ရာ၊ ၁၈၅၆ ခုနှစ်၌ တာဝန်ခံအုပ်ချုပ်‌ရေး ရရှိခဲ့၏
၁၉၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံတွင်ပါဝင်‌သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ် လာ‌လေသည်
ကက်ဆက်ဆည် (လက်ဆော့ကန်) သည် ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် သေးငယ်သည့် လူလုပ်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ကန်သည် ယလမြမှ မြစ်ရေများ ရရှိသည်
ကန်အတွင်းရှိရေကို စိုက်ပျိုးရေး၊ အိမ်သုံးရေအတွက် အသုံးပြုသည်
ထို့အပြင် လှေစီးခြင်းနှင့် အခြားသော ရေနှင့်အားကစားများကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်
ကက်ဆက်ဆည်သည် မြေနိမ့်ချိုင်းဝှမ်းဒေသရှိ တောင်တစ်ခုပေါ်၊ Uasin Gishu မြို့တော်၏ ကက်ဆက်မြို့ခွဲတွင် တည်ရှိသည်
ရာသီဥတုသည် အေးသည့်ရာသီဥတုနှင့်  မျှတသည့် ရာသီဥတု ရှိသည်
ငရစ်ရိုးရွာ၊ ကျွဲကူးခရားရိုး
ဝက်ကိုဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wetkowa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၂ ဦး နေထိုင်သည်
လက်ပန်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်၊ လက်ပန်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၇ ဦး၊ မ ၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးနှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားကုန်သွယ်ရေးတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် အကျိုးထိခိုက်စေခြင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဆက်စပ်ပေါင်းစည်း အကျိုးပြုကြ၍ဖြစ်စေ၊ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်ကြသည်ဖြစ်ရာ ဒုတိယကမ္ဘာ့စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည့်နောက်တွင် စစ်မက်အနိဋ္ဌာရုံများ ကင်းရှင်း၍ ကမ္ဘာ့အခြေ အနေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက်နိုင်ငံရေးဘက်တွင် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည့်နည်းတူ စီးပွားကုန်သွယ် ရေး မျက်နှာစာတွင်လည်း လျော်ကန်သင့်မြတ်သော စီမံဖန်တီးမူများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်များကာလအတွင်းဝယ် အများဆုံးအားဖြင့်ကုန်သွယ်ရေး ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးမှာ ကျဆင်းခဲ့ရ၏
စီးပွားရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် စစ်ပြီးကာလစီမံကိန်းများအရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့(အိုင်တီအို) အား အထူးသီးခြား အဖွဲ့တစ်ရပ်အဖြစ်ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ကန့်သတ်မှုများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုဖြင့် ထိန်းချုပ်စေ၍ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတိုးချဲ့မှုကို အကူအညီပေးစေပြီး လူနေမှုအဆင့်အတန်းများ တိုးတက်မြင့်မားလာအောင်အထောက်အကူပြုစေခဲ့ သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိုင်တီအိုအတွက် ပဋိညာဉ် စာတမ်းမူကြမ်း (ဟာဗားနားပဋိညာဉ်စာတမ်း)ကို အပြီးသတ်ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း လိုအပ်သောအတည်ပြုမှုများရရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍ သိသာထင်ရှားလာသောအခါယင်းပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ဘေးဖယ်ထားလိုက်ရသည်
ထို့နောက်တွင်ကား ဂတ်(ွဗဤဤ) ခေါ်အကောက်ခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အထွေထွေသဘောတူညီမှု စာချုပ်အဖွဲ့သည်သာလျှင်ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးလုပ် ငန်းကို အများဆုံးလုပ်ကိုင်ကြသည့်နိုင်ငံများက လက်ခံသောကုန်သွယ်ရေးစည်းမျဉ်း ဥပဒေများကိုချမှတ် ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားဝ၍်စာချုပ်အဖွဲ့အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိခဲ့ပေသည်
ဂတ်အဖွဲ့၏ အပြီးသတ်သဘောတူစာချုပ် (ွှငညေူ ဗခအ)ကို ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေး၏ ပြင်ဆင်ရေးကော်မတီ၏ နောက်ဆုံးအစည်းအဝေးအပြီးတွင် အတည်ပြု ကာ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံတို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြ သည်
ဂတ်အဖွဲ့အား ယင်းသို့မူလတည်ထောင်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်
ဂတ်စာချုပ်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အတည်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဦးရေတိုးလာခြင်း ဂတ်အဖွဲ့ကို မူလအစတွင် ၂၃ နိုင်ငံဖြင့်သာဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မာလိနိုင်ငံပါဝင်လာသောအခါ အဖွဲ့ဝင်ဦးရေသည် ၁ဝ၅ နိုင်ငံ ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလတွင် ၁၁၁ နိုင်ငံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်
ထိုနောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ ပါဝင်လာသောအခါ ၁၁၅ နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး မတ်လတွင်ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ဂင်နီဘီဆောနိုင်ငံနှင့် စိန့်ကစစ်အင်နေဗစ်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်လာသောအခါ အဖွဲ့ဝင်ဦးရေသည် ၁၁၉ နိုင်ငံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်
ထို့နောက်တစ်ဖန် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် လိ(ခ်ျ) တင်စတိန်နိုင်ငံနှင့် ဧပြီလတွင် ကာတာ၊ အင်ဂိုလာနှင့် ဟွန်ဒူရပ်(စ်) နိုင်ငံတို့ ပါဝင်လာခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အဖွဲ့ဝင်ဦးရေမှာ ၁၂၃ နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်
လက်ရှိတရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံက ဂတ်အဖွဲ့သိုပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်လျှောက်ထားခဲ့သည်
တရုတ်ပြည်သည် ဂတ်အဖွဲ့ကို မူလတည်ထောင်ခဲ့သော သန္ဓေနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်
သို့သော် လည်း ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင်ကွန်မြူနစ်တို့ အာဏာရ၍ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကိုတည်ထောင် သောအခါ တရုတ်ပြည်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ဂတ်အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
ဂတ်အဖွဲ့တွင် တရုတ်ပြည်ပြန်လည် ပါဝင်ရေးကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင်တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဂျီနီဗာမြို့၌ စေ့စပ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြရာ ဂတ်အဖွဲ့ဝင်တစ်စုက အင်တိုက်အားတိုက် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်
ဂတ်အဖွဲ့သို့ တရုတ်ပြည် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရေးကိုအမေရိကန်က ပိတ်ဆို့လျက်ရှိကြောင်း တရုတ်ပြည်က ၁၉၉၄ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စွပ်စွဲပြောဆိုလိုက်သည်
တရုတ်ပြည်သည် ဂတ်အဖွဲ့သို့ပြန်ဝင်ရန် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်လျှောက် ထားခဲ့ပြီးနောက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများစွာကို ပြုလုပ်ပြီးကြီးမားသော စွန့်စားလုပ်ဆောင်မှုများကို ပြုလုပ် ခဲ့ကြောင်း၊ယခုကဲ့သို့ ပိတ်ဆို့တားဆီးနေလျှင် တရုတ်ပြည်က ရှစ်နှစ်အတွင်း ပေးခဲ့သော ကတိကဝတ်များကို လေးစားလိုက်နာနိုင်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်
ဂတ်အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်ဦးတည်ချက်များဂတ်စာချုပ်ကို ထိုစဉ်က ဟာဗားနားပဋိညာဉ်စာတမ်းကိုဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြသည့် အစိုးရများကပင် ကမကထပြုခဲ့ပြီးယင်းပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ စည်းကမ်းချက်များပေါ်တွင် အများဆုံးအခြေခံထားခဲ့ကြသည်
ဂတ်အဖွဲ့၏ အခြေခံရည်ရွယ်ချက်မှာကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်နိုင်ရေးအတွက်ဖန်တီးပေးရန်နှင့် လုံလဲခိုင်မာသော အခြေခံပေါ်တွင် တည်ထားရန်ဖြစ် သည်
ဤသို့ဖြင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီးကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားများ သာယာဝပြောလာစေရန် ရည်မှန်းသည်
အထက်ပါရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဦးတည်ချက်များ အကောင်အထည်ပေါ်စေရန်အလို့ငှာ ဂတ်အဖွဲ့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်မှုအတွက် ကျင့်ထုံးဥပဒေ တစ်ရပ်ကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်
အခြေခံမူများမှာ(က) ကုန်သွယ်မှုကို အဆင့်အတန်းမခွဲခြားသည့်အခြေခံဖြင့် ကျင့်သုံးလုပ်ဆောင်ရန် စာချုပ်ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် သွင်းကုန်ပို့ကုန်များအပေါ်တွင် အကောက်အခွန်များကောက်ခံရာ၌ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအား အထူးအခွင့်အရေးပေးသည်နှင့်အမျှ စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများအချင်းချင်းကိုလည်း ယင်းသို့အပြန်အလှန်ပေးကြရန် စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံအားလုံး၌ တာဝန်ရှိသည်
(အခွင့်ထူးခံနိုင်ငံ စာပိုဒ်)(ခ) ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းကို အရေအတွက်အရချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ်အခြားတစ်ပါးသောနည်းများဖြင့် ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ခြင်းမဟုတ်မူ၍ အကောက်ခွန်နှုန်းဖြင့်သာကာကွယ်စောင့် ရှောက်ခြင်းပြုရန်၊(ဂ) စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများစပ်ကြား ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြသောအကောက်ခွန်နှုန်းများကို ကြပ်မတ်ထိန်း ချုပ်ခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် တည်ငြိမ်၍ခန့်မှန်းနိုင်သော အခြေခံတစ်ရပ်ထားရှိပေးရန်၊(ဃ) စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ကုန်သွယ်မှု အကျိုးစီးပွားများထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အလို့ငှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအချင်းချင်းတိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြရန်၊(င) ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ကုန်သွယ်ရေးပြဿနာများကိုအထူးဂရုပြုကြရန်၊(စ) အကောက်အခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အခြားတားဆီးပိတ်ပင်မှုများကို လျော့ချရန်ဆွေးနွေး စေ့စပ်မှုများပြုလုပ်ရေးအတွက် စီမံချက်ဘောင်ခွင်တစ်ခုအပြင် ယင်းသို့ဆွေးနွေး စေ့စပ်မှုဖြင့် ရရှိသောရလဒ်များကို ဥပဒေစာချုပ်စာတမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းရေးအတွက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ကို စီမံဖန်တီးပေးရန်-တို့ဖြစ်သည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနဂတ်အဖွဲ့ကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဦးတည်ချက်များကိုဖော်ဆောင်ရာ၌ အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ဂတ်အဖွဲ့ကြီးက၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ် ရေးဗဟိုဌာန(အိုင်တီစီ) ကိုဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်ယင်းဗဟိုဌာနကို ဂတ်အဖွဲ့နှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့က ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သည် (ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု ကွန်ဖရင့်-အန့်ခ်တက်မှ တစ်ဆင့်လုပ်ဆောင်သည်)
ဤဌာနသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအား ကုန်သွယ်မှုမြှင့် တင်ရေးအစီအစဉ်များရေးဆွဲဖော်ဆောင်ရာ၌ ကူညီပံ့ပိုးသည့်အပြင် ပြည်ပပို့ကုန်ဈေးကွက်များနှင့် ပတ်သက် ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်ရောင်းချမှုနည်းလမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း သတင်းအချက်အလက်နှင့် အကြံဉာာဏ်များပေးသည်
ထိုမှတစ်ပါး ပြည်ပပို့ကုန် မြှင့်တင်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍လည်းကောင်း၊ ကုန်တင်ပို့ဖြန့်ချိရောင်းချရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း ကူညီ၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံသားများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများကို ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အိုင်တီစီသည် ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ် (ယူအင်ဒီပီ) ၏အမှုဆောင်ကိုယ်စားလှယ် (အေဂျင်စီ) ဖြစ်လာခဲ့သည်
ယင်းအေဂျင်စီအနေဖြင့်ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေး နှင့် ပတ်သက်၍ ယူအင်ဒီပီမှငွေကြေးထောက်ပံ့သည့် စီမံချက်များဖော်ဆောင်လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ကို တိုက်ရိုက် တာဝန်ယူလုပ်ဆောင်ရပေသည်
ဂတ်အဖွဲ့၏ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများ- ဂတ်အဖွဲ့ကြီး၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို စီမံဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အမြင့်ဆုံးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ညီလာခံအစည်းအဝေး နှင့် ကိုယ်စား လှယ်များကောင်စီအပြင်ကော်မတီများ၊ အမြဲတမ်းကောင်စီများ၊ ကောင်စီများနှင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်
စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ ညီလာခံကိုနှစ်စဉ်ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပလေ့ရှိသည်
ယင်းညီလာခံတစ်ခု နှင့်တစ်ခုစပ်ကြားဖြစ်ပေါ်လာသော လတ်တလောအရေးတကြီးကိစ္စများနှင့် လုပ်ရိုး လုပ်စဉ်ကိစ္စများကို ကိုယ်စားလှယ်များကောင်စီက ဆောင်ရွက်သည်
ယင်းကောင်စီ၏ အစည်းအဝေးများကိုဖော်ပြပါကိစ္စများ ပေါ်ပေါက်၍ လိုအပ်လာသကဲ့သို့ ခေါ်ယူကျင်းပသည်
ဂတ်အဖွဲ့ကြီး၏ ဥရုဂွေးရောင်း (က္ကမ္မက္ကွက္ကဗ၌မ္မဥက္ကန္ဒီ) ခေါ် ဥရုဂွေးဝိုင်း ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများမှစောစောပိုင်းတွင် ချမှတ်ခဲ့သည့်ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်အရကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒသုံးသပ်ရေးနည်းစနစ် တစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ဖန်တီးခဲ့ရာ ယင်းနည်းစနစ်အရ ဆောင်ရွက်ရသည့် လုပ်ငန်းမှာကိုယ်စားလှယ်များ ကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်ဖြစ်လာခဲ့ပေသည်
ယင်းလုပ်ငန်းတာဝန်မှာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒနှင့် လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးစနစ်အပေါ်၌ မည်သို့အကျိုးသက် ရောက်မှုရှိသည်ကို အခါအားလျော်စွာ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးများ၌လေ့လာစိစစ်ရခြင်းဖြစ်သည်
ဤလုပ်ငန်းတာဝန်အရ ကိုယ်စားလှယ်များကောင်စီသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အာဂျင်တီးနား၊ 0x100သစတြီးယား၊ ဘဂ‡လားဒေရှ်၊ ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ အီဂျစ်၊ ဖင်လန်၊ဂါနာ၊ ဂျပန်၊ ရိုမေးနီးယား၊ စင်ကာပူ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဥရုဂွေးနှင့် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတို့အား သုံးသပ်စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်
မကြာလှသေးသော အတိတ်ကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အခြေအနေများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်ပါလျှင်၊၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်များ၏ အစောပိုင်း၌ ကာကွယ်ရေး ဖိအားပေးမှုလုပ်ရပ်များအား ထပ်လောင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်ကို ရှုမြင်ရပေမည်
ထိုစဉ်က ကမ္ဘာ့ကုန် သွယ်ရေးအတွက် အခြားပြဿနာများလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ထိုပြဿနာများမှာ ဒေသအလိုက်အုပ်စု ဖွဲ့ခြင်းများ၊ အခွင့်အရေး ပေးမှု၌ခွဲခွဲခြားခြားပြုလုပ်သောသဘောတူညီချက်များ၊ ငွေကြေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ ပြည်ပငွေပေးငွေယူ ရှင်းတမ်း လက်ကျန်မညီမျှမှုများနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ပံ့ပိုးငွေများပေးမှုကို အနှံ့အပြား ပြုလုပ် လာကြခြင်းစသော ဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်
ဤတွင် ဂတ်အဖွဲ့သည် အငြင်းပွားမှုများကို ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် စင်မြင့်တစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကို ပိုမိုလွတ်လပ်စေရန် အဆက်မပြတ်ဖိအား ပေးခြင်းဖြင့် ယင်းသို့အသစ်အသစ်ဖြစ်ပွားသောဖြစ်ရပ်များ၏ မလိုလားအပ်သော အကျိုးတရားများကိုဆန့်ကျင်ချေဖျက်ရန် လက်နက်ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်းဂတ်အဖွဲ့၏ အခန်းကဏ္ဍသည်ထင်ရှား ပေါ်လွင်လာခဲ့သည်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုတွင် အကောက်ခွန်အတားအဆီးများကိုလျော့ချရေးအတွက် ဂတ်အဖွဲ့၏ ကမကထပြုမှုဖြင့် ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ဂတ်ရောင်း (ွဗဤဤ မ္မဥက္ကန္ဒီ) ခေါ်ဂတ်အဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှု ဝိုင်းများကို ရှစ်ဝိုင်းမျှပြုလုပ်ခဲ့သည်
ပထမဆုံးဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပခဲ့ရာ ဤဆွေးနွေးပွဲက နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များသို့ထိုအချိန်၌ဝင်ရောက်လျက်ရှိသော ကုန်စည်အားလုံး၏ ၄၄ရာခိုင်နှုန်းအပေါ်၌ အကောက်ခွန်များကို လျှော့ကျစေခဲ့သည်
ဒုတိယဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအန္နီစီမြို့၌ကျင်းပခဲ့ရာ ကုန်စည်အားလုံး၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းပေါ်တွင်အကောက်ခွန်နှုန်းများ လျှော့ကျစေခဲ့သည်
တတိယဂတ်ဝိုင်းကို၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အဂ‡လန်ပြည်၊ တော်ကေးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာအကောက်ခွန်နှုန်း များကို ၉ ရာခိုင်နှုန်းပေါ်၌ကျဆင်းစေခဲ့သည်
စတုတ္ထဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းအပေါ်တွင် ကျဆင်းစေခဲ့သည်
ပဉ္ဇမဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပခဲ့ရာ အကောက်ခွန်နှုန်းများကို ၁၅ရာခိုင်နှုန်း ပေါ်၌ လျှော့ကျသွားစေခဲ့သည်
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲကို ဒီလီယံဝိုင်း ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်
ဆဋ္ဌမ ဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ၊ ယင်းဆွေးနွေးပွဲကို ကင်နေဒီဝိုင်းဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်
သတ္တမဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိကျင်းပခဲ့ကြရာ ဦးစွာပထမဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပပြီး၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ကျင်းပခဲ့ကြသည်
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများကို တိုကျိုဝိုင်း ဟူ၍ရည်ညွန်းခဲ့ကြသည်
အဋ္ဌမ ဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိဥရုဂွေးနိုင်ငံပန္တာဒယ်လက္ခတေးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများသည် ဥရုဂွေးဝိုင်း ဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်)
ဤကုန်သွယ်ရေး ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျေအက်ဖ် ကင်နေဒီက ဦးဆောင်နှိုးဆောင်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကင်နေဒီဝိုင်း ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည် (အထက်-ဆဋ္ဌမဂတ်ဝိုင်း)
ထိုစဉ်၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကုန်သွယ်မှုတိုးချဲ့ရေး အက်ဥပဒေတစ်ရပပြဋ္ဌာန်းခဲ့ရာ ယင်းအစိုးရအနေဖြင့် အကောက်ခွန်များကို ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း အပြန်အလှန်အခြေခံဖြင့် ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းမျှတဖြည်းဖြည်းလျှော့ချခွင့်ရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ဝရက်နေ့တွင် ဤဝိုင်း၌ ပါဝင်ကြသော ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၄၁နိုင်ငံတို့က ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြ ရာ အများအားဖြင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် အကောက်ခွန်များ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်
ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများ၌ အပူပိုင်းဇုန်ထွက်ကုန်များအတွက် သဘောတူညီချက် တစ်စုံတစ် ရာမရရှိခဲ့ပေ
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက်လည်းထင်ရှားသော ရလဒ်ဟူ၍အနည်းငယ်မျှသာရရှိခဲ့သည်
ဂတ်အဖွဲ့၏ သတ္တမမြောက် ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲဖြစ်သည(အထက်-သတ္တမဂတ်ဝိုင်း)
ဤဝိုင်းကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်သမ္မတ အာရ်နစ်ဆင်၏ ဦးဆောင်နှိုးဆောင်မှုဖြင့်ကျင်းပခဲ့သော ကြောင့် ကနဦးတွင် နစ်ဆင်ဝိုင်း ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ကြသည်
သို့သော်လည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ 0x100သဂုတ်လ ၉ရက် နေ့တွင် သမ္မတနစ်ဆင်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သောအခါတိုကျိုမြို့တွင် ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့ကြသည်
ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများတွင် ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၈၁ နိုင်ငံမှ ကျွမ်းကျင်သူများက ၁၉၇၃ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ မှ ၁၄ ရက်နေ့အထိ တိုကျိုမြို့၌ကျင်းပခဲ့သော အစည်းအဝေးတွင် တိုကျိုကြေညာချက် ဟုဆိုသော စာတမ်း တစ်စောင်ကို ချမှတ်ကာ နစ်ဆင်ဝိုင်းအတွင်းစေ့စပ်မှုများတွင် လိုက်နာကျင့်သုံးကြရန် စည်မျဉ်းများကိုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
တိုကျိုဝိုင်းစေ့စပ်မှုများသည် ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် စွမ်းအင်အကျပ်အတည်းပြဿနာ တို့ကြောင့် နှောင့်နှေးခဲ့ရပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်မှပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ကြရာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်
ထိုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တိုကျိုမြို့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသော သဘောတူညီချက်များသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ၁ ရက်နေ့တွင် အတည်ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်
တိုကျိုဝိုင်းတွင် ၉၉ နိုင်ငံပါဝင် ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြပြီးထောင်ပေါင်းများစွာသော စက်မှုနှင့် လယ်ယာထွက်ကုန်များအပေါ်တွင် အကောက်ခွန်များလျှော့ချရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်
တိုကျိုသဘော တူညီချက် များပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် ကမ္ဘာ့စက်မှုဈေးကွက်နိုင်ငံကြီး ကိုးနိုင်ငံ၏ စက်မှုကုန်ပစ္စည်းများအပေါ်ကောက်ခံသည့်သွင်းကုန်အကောက်ခွန်နှုန်းသည် ပျမ်းမျှခုနှစ်ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း၊နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဂတ်အဖွဲ့မတည်ထောင်မီက ရှိခဲ့သည့်အကောက်ခွန်နှုန်းများ ၏ ပျမ်းမျှ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိကြောင်းတွေ့ရှိရပေသည်
ဤတိုကျိုဝိုင်း သဘောတူညီချက်များတွင်ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများအတွက် အကျိုးရှိသည့် အကောက်ခွန်နှုန်းများနှင့် အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိရေးအပြင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများစပ်ကြား၌လည်း ယင်းကဲ့သို့အကောက်ခွန်နှုန်းများနှင့်ကင်းလွတ်ခွင့်များထားရှိရေး ကို အသိအမှတ်ပြုသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်းပါရှိသည်
ထိုမှတစ်ပါး ၁၉၆၇ ခုနှစ်ဂတ်အဖွဲ့၏ကုန်စည် များထိုးသွင်းစုပုံချထားမှုဆန့်ကျင်ရေး (ဗန္ဒဤ၍ြီက္ကန္တစ္စ၍န္ဒွ) ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြင်ဆင်သည့်သဘော တူညီချက် တစ်ရပ်လည်းပါဝင်သည်
နွားသား၊ နွားနို့ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ အပူပိုင်းဇုံဒေသထွက်-ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်သော သဘောတူညီချက် များလည်းပါဝင်သည်
အရပ်သုံးလေယာဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်လည်းပါဝင်သည်
ကုန်သွယ်ရေးဆိုင် ရာနိုင်ငံတကာ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲများတွင်အဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်သည် (အထက်-အဋ္ဌမဂတ်ဝိုင်း)
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း တိုကျိုဝိုင်းပြီးဆုံးသည့်နောက် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်များ၌ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတွင် ပြဿနာ များပေါ်ပေါက်လာရာ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုလွတ်လပ်စေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဂတ်အဖွဲ့၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ခိုင်မာတောင့်တင်းစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲအသစ်တစ်ရပ်ကို စတင်ပြုလုပ်ရေးအတွက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင်ပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ဤဝိုင်းမှ စထွက်ကတည်းကပင် အထစ်အငေါ့များနှင့်ကြုံခဲ့ရသည်
ဤဝိုင်း၏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ရေး အစီအစဉ်၌ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်ပတ်သက်သော ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်ရေးကိစ္စကိုထည့်သွင်းရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကအဆိုပြုခဲ့သည်
ဝန်ဆောင်မှုဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ဘဏ် လုပ်ငန်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းစသည်တို့ပါဝင်၍ယခင်က ဂတ်အဖွဲ့က မကိုင်တွယ်ခဲ့ဘူးသော နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်သည်
အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအများအပြားတို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်
နောက်ဆုံးတွင်အချင်းချင်းည|ိနှိုင်းလိုက်လျောမှုဖြင့် ဤကိစ္စကို ဂတ်အဖွဲ့က ကြီးကြပ်မည့်သီးခြား ကော်မတီတစ်ရပ် ဖြင့်ဆွေးနွေးစေ့စပ်ကြရန်သဘောတူညီခဲ့ကြသည်
ဥရုဂွေးဝိုင်း ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုမျာကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာလတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ကြရာ လေးနှစ်အတွင်း(၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်) အလုံးစုံပြီးစီးမည်ဟု မျှော်မှန်းခဲ့ကြသည်
စေ့စပ်ဆွေးနွေးမှုများကို အစုအဖွဲ့ ၁၅ ဖွဲ့တို့က ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အကောက်ခွန်များ ကောက်ခံရေးနှင့်မကောက်ခံ ရေး၊ ဂတ်အဖွဲ့၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး၊ အပူပိုင်းဇုံဒေသထွက်ကုန်များ၊ အဝတ်အထည်နှင့် အထည်အလိပ်များ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းစသည့်အကြောင်းအရာအမြောက်အမြားပါဝင်ခဲ့သည်
ယင်း တို့အနက် ထူးခြားသောကြောင်းအရာအချို့မှာ သဘာဝသယံဇာတအခြေ ပြုထွက်ကုန်များ(အထူးသဖြင့် ငါး၊ သစ်တောထွက် ပစ္စည်းများ၊ သံမပါသောသတ္တုများနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ) ကိစ္စ၊ ထောက်ပံ့ကြေးပေးမှု များနှင့် နှစ်ဘက်ချိန်မျှရေး အလေးတင်းမှုစီမံဆောင်ရွက်ချက်များ (ဂ္ဂဥက္ကန္ဒဤနမ္မဉ္စဗ၍ူ၍န္ဒွ န္တနဗှက္ကမ္မနှ) ကိစ္စ၊အငြင်းပွား မှုများဖြေရှင်းရေးကိစ္စ၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သော ပစ္စည်တုများရောင်းဝယ်မှု အပါ အဝင် အသိပညာဆိုင်ရာပစ္စည်းဝတ္တုများကာကွယ်ရေးကိစ္စ၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆက်နွှယ်သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မှုများကိစ္စ၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုကိစ္စစသည်တို့ဖြစ်သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းဥရုဂွေးဝိုင်းမှ အောက်ပါရလဒ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်
-အပူပိုင်းဒေသထွက်ကုန်များနျင့်ပတ်သက်သည့်ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်စေရန် သဘော တူညီချက်(ဤကုန်သွယ်မှုမှာ နှစ်စဉ်တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၂၀,၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ ဤသဘောတူညီချက်မှ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအတွက် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်)
-အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေး နည်းလမ်းများတွင် တိုးတက်ပြုပြင်မှုများ၊-ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား အချိန်မှန်စစ်ဆေးရန်အတွက် ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒ သုံးသပ်ရေးအဖွဲ့ အစည်းတစ်ရပ်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဥရုဂွေးဝိုင်းစေ့စပ်မှုများ၌ နိုင်ငံပေါင်း ၁ဝ၇ နိုင်ငံပါဝင်လျက်ရှိခဲ့သည်
ဤနှစ် အတောအတွင်း၌ ပြင်းထန်သော သဘောကွဲလွဲမှုများပေါ်ပေါက်လာကာ ဆွေးနွေးစေ့စပ် မှုများအတွက် အနှောက်အယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်
ပြဿနာတစ်ရပ်မှာ ဂတ်အဖွဲ့အစည်းမျဉ်းများနှင့် ဆန့်ကျင်၍ ကုန်ပစ္စည်းများ ထိုးသွင်းစုပုံချထားမှုဆန့်ကျင်ရေးစီမံချက်များအား အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ကြောင်း စွပ်စွဲခြင်း ဖြစ်သည်
(ဤသည်မှာ ကုန်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကမိမိထွက် ကုန်ပစ္စည်းများကို မိမိနိုင်ငံတွင်ရောင်း ချသောဈေးနှုန်းများ အောက်လျော့ချကာ တင်ပို့ခြင်းကိုတားမြစ် ပိတ်ပင်ရေးစီမံချက်များဖြစ်သည်
ယင်းတို့ မှာ ကုန်တင်သွင်းသော နိုင်ငံများ၏ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများကို အကာအကွယ်ပေးရန်ဖြစ်သည်)အခြား ပြဿနာတစ်ရပ်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလယ်ယာထွက်ကုန်များ ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်စေရန်လုပ်ဆောင်ရေးနှင့် ကိန်း(စ်)အဖွဲ့ ဟုခေါ်ဝေါ်သည့် လယ်ယာထွက်ကုန်များ တင်ပို့သော နိုင်ငံများ အစု (၁၃ နိုင်ငံ) ကအီးစီခေါ် ဥရောပအဖွဲ့အား လယ်ယာထွက်ကုန်တင်ပို့သူများသို့ ငွေကြေးပံ့ပိုးမှုများပေး နေခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပစ်ရန်နှင့် လယ်ယာထွက်ကုန်များ တင်သွင်းမှုအပေါ်ကန့် သတ်ချုပ်ချယ်ထားမှုများကို ဖျက်သိမ်းပစ်ရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်
နိုင်ငံပေါင်း ၄ဝတို့ပါဝင်လက် မှတ်ရေးထိုးပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်အတည်ဖြစ်ခဲ့သော အမ်အက်ဖ်အေ (န္တက္ကူဤ၍ ွှ၍မ္ဘမ္မန ဗမ္မမ္မဗန္ဒွနန္တနန္ဒဤ) ခေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထည်အလိပ်များ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သော အစီအစဉ် ကိုတစ်စတစ်စ တိုးတက်ဖျက်သိမ်းရေးအတွက် တောင်းဆိုမှုမှာလည်း ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးများက ဥရုဂွေးဝိုင်းကို အပြီးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အစည်းအဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်
ဤတွင် ငါးနှစ်အတွင်းအကောက်ခွန်နှုန်းများလျှော့ ချသွားရေးအပါအဝင် ရေးရာကိစ္စအများအပြားတွင် တိုးတက်မှုရရှိခဲ့ကြသော်လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင် ရာငွေကြေးပံ့ပိုးမှုများကိစ္စတွင် သဘောတူညီမှုမရသဖြင့် အပြီးမသတ်နိုင်ဘဲ တစ်ဆို့မှုဖြစ်ခဲ့ရသည်
ဤအချိန်တွင် စိုက်ပျိုးရေးပံ့ပိုးငွေပေးသည့် စနစ်ကျင့်သုံးကြသည့်အပြင်ဆီထွက်သီးနှံများ အမြောက်အမြားထုတ်လုပ် တင်ပို့ ရောင်းချခြင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ အမေရိကန်နှင့်အီးစီအဖွဲ့ ဥရောပနိုင်ငံများစပ်ကြား ကုန်သွယ်မှုအခြေ အနေများ ပေါက်ကွဲမည့်စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
အမေရိကန်တို့၏ တောင်းဆိုချက်အရ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် အီးစီကော်မရှင်အဖွဲ့က လယ်ယာလုပ်သားများအားပေးသော ပံ့ပိုးကြေးများကို ၃ဝ ရာခိုင်နှုန်းလျှော့ချရန်ကြေညာခဲ့ရာ၊ ဒိန်းမတ်၊နယ်သာလန်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့ကလိုက် နာရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ က အီးစီနိုင်ငံများအနေဖြင့် ၁ဝ နှစ်အတွင်းပြည်တွင်း လယ်ယာထောက်ပံ့ကြေးများကို ရ၅ ရာခိုင်နှုန်းလျော့ချ ပြီးကုန်တင်ပို့မူ ပံ့ပိုးကြေးများကို၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းဖြတ်တောက်ရန်တရားဝင် အဆိုပြုခဲ့သည်
ဥရုဂွေးဝိုင်းသည် မူလရည်မှန်းချက်အတိုင်း ၁၉၉ဝပြည့်နှစ် အကုန်တွင် ပြည်ဖုံးကားမချနိုင်ဘဲ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင်းသို့ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး အထက်ပါမကျေလည်မှုများဆက်လက်တည်ရှိနေရာမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာနှင့်အောက်တိုဘာလများအတွင်း၌ အမေရိကန်နိုင်ငံက အောက်ပါတောင်းဆို ချက်အသစ်များ ထပ်ဆောင်းပြုလုပ်လာခဲ့သည်
(က) အီးစီအဖွဲ့ဝင် ဥရောပနိုင်ငံများက ဆီထွက်သီးနှံထုတ်လုပ်မှုကို တန်ချိန် ၁၃ သန်းမှ ၉ သန်းသို့လျှော့ချပြီး၊နောက်ထပ်ခြောက်နှစ်အတွင်း တန်ချိန် ခုနှစ်သန်းသို့လျှော့ချရန်
(ခ) အထပ်ပါ အီးစီနိုင်ငံများက ၎င်းတို့၏ နှံစားသီးနှံတင်ပို့မှုများကို ခြောက်နှစ်အတွင်း ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းသို့လျှော့ချရန်
ဤတွင် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အီးစီနိုင်ငံများကအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား အီးစီအဖွဲ့၏ လိုက်လျောမှုများနှင့်ပြန်လည်ချိမျှပေး ရန်၎င်း(အမေရိကန်) ၏အချို့ ကုန်များတင်ပို့မှုအပေါ် ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှုများ ပြန်လုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလကုန်ခါနီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အီးစီအပေါ် ဆီထွက်သီးနှံများနှင့် ပတ်သက်၍ခေါင်းမာနေခြင်းကို လက်စားချေသည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၁ဝဝဝ တန်ဖိုးရှိအီးစီ ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ်ဒဏ်ခတ်သည့် သဘောကောက်ခွန် နှုန်းများ ကောက်ခံမည်ဖြစ်ကြောင်း အချက်ပေးပြောကြားခဲ့သဖြင့် အခြေအနေမှာ အထူးတင်းမာလာခဲ့ရာ ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၁ဝ၈ နိုင်ငံတို့က ဂတ်အဖွဲ့၏ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် အာသာဒန်ကယ်အား အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာနှစ်ဖက်ရှိ နိုင်ငံများစပ်ကြား ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတစ်ရပ် ဖြစ်ပွားမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ရေးအတွက် လွန်းပြန် သွားလာစေ့စပ်ည|ိနှိုင်းပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်
ဤသို့ဖြင့် ခေါင်ခိုက်လာသော မီးတောက်ကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ရန်အီးစီအဖွဲ့နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြရာ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကာလရှည်ကြာစွာဖြစ်ပွားနေသည့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ပံ့ပိုးကြေးများဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောတူညီချက်ရရှိခဲ့ကြသည်
သို့သော် အီးစီအဖွဲ့အတွင်း၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံက သဘောတူညီချက်ကိုရှုတ်ချပြောဆိုခဲ့ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် မကျေမနပ်ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ အနှံအပြားဖြစ်ပွားခဲ့သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေ အထက်ပါသဘောတူညီချက်သည်ခြောက်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ် သော ဥရုဂွေးဝိုင်းဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲကိုဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် လမ်းပွင့်သွားစေသည်
လမ်းပွင့်လာသော အခွင့်အရေးအရ ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက ဥရုဂွေးဝိုင်းဆွေးနွေးစေစပ်မှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လက်စသတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံမာရာကက်ရှ်မြို့တော်၌ ဥရုဂွေးဝိုင်း၏ စာမျက်နှာ ၂ဝယဝဝဝပါဝင်သော အပြီးသတ် သဘောတူညီစာချုပ်ကို ဥရုဂွေးဝိုင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၅ နိုင်ငံအနက် ၁၁၁ နိုင်ငံမှကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးများက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
ဤတွင် ဂတ်အဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပီတာဆပ်သာလင်ကဤစာချုပ်မှာ သမိုင်းတွင် အကြီး ဆုံးကုန်သွယ်ရေးသဘောတူစာချုပ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်
အထက်ပါသဘောတူစာချုပ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာအကောက်ခွန်နှုန်းများကို ၄ဝ ရာခိုင်နှုန်း အထိလျှော့ချရန်၊လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့မှု ထောက်ပံကြေးများကို ဖြတ်ချရန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုတို့တွင် စံသစ်များချမှတ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များပါဝင်သည်
ထို့အပြင် ဂတ်အဖွဲ့အား ဒဗလျူတီအို- ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့(တ္တဥမ္မီူ ဤမ္မဗီန ဥမ္မွဗန္ဒ၍ဇဗဤ၍ဥန္ဒ) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရန် သဘောတူညီချက်လည်း ပါဝင်သည်
ဤသဘောတူညီစာချုပ်သည် ၁ဝ နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့ဝင်ငွေကိုတစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ၃၂၅ယဝဝဝ ပိုမိုလာစေမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အခွန်အကောက်ဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကိုလျော့ချပေးပြီး လယ်ယာကဏ္ဍနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ် ချမှတ်ပေးမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံအားလုံးအား အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေမည်ဖြစ်ကြောင်းဂတ်အဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပီတာဆပ်သာလင်က ပြောကြားခဲ့သည်
ဤသဘောတူညီ ချက်ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးလွတ်လပ်ခွင့်ရလာသည့်အတွက် လာမည့်ဆယ်စုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ထွက်ကုန်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ထရီလီယံရှိလာမည်ဟု လည်းကောင်း၊ နှေးကွေးလျက်ရှိသော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တစ်နှစ်လျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၂ဝဝ ခန့်တိုးလာစေမည်ဟုလည်းကောင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ဂျီဒီပီကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ၈ဝ ဘီလီယံခန့် တိုးတက်စေမည်ဖြစ်ရာ၊ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တစ်ခုတည်းအတွက်ပင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ဝ ဘီလီယံမှ ၆ဝ ဘီလီယံ အထိတိုးတက်လာစေမည်ဟု လည်းကောင်း ခန့်မှန်းယုံကြည်ကြသည်
ဥရုဂွေးဝိုင်း သဘောတူညီချက်စာချုပ်သည် ဂတ်အဖွဲ့အားကုန်သွယ်ရေးကို အမြဲတမ်းအကဲခတ်စောင့်ကြည့်မည့်ဒဗလျူတီအိုခေါ် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲတည်ထောင်ပေးလိုက်သည်
ဒဗလျူတီအိုသည် အိုင်အမ်အက်ဖ်ခေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေး အဖွဲ့နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့နှင့်အဆင့်တူညီသော ဘရီတန်ဝုဒ်ငွေကြေးစနစ်၏ တတိယမဏ္ဍိုင်အဖြစ်တည်ရှိ မည်ဖြစ် သည်
ဤအဖွဲ့ကို ၂ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်ကျင်းပမည့်ဝန်ကြီးအဆင့် မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးကဦးဆောင်၍ အထွေထွေကောင်စီတစ်ခုက ကြီးကြပ်သွားမည်ဖြစ်သည်
ဒဗလျူတီအိုအဖွဲ့သို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လိုလျှင် ဥရုဂွေးဝိုင်းရလဒ်များကို အကြွင်းမဲ့လက်ခံရမည်ဖြစ်သည်
ဤအဖွဲ့သစ်သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်စတင် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်
ဥရုဂွေးဝိုင်းဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ကို မာရာကက်ရှ့်မြို့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် အချိန်တွင်ယင်းစာချုပ်အရ ဖွဲ့စည်းသည့် ဒဗလျူတီအိုတွင်ပါဝင်ရန် ၉၇နိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးများက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျုံတနီး
ညာတလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyartalay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉၂ ဦး၊ မ ၂၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်မာချန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanmarchan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်းဟွာ (ရှင်ဖျင်ကိုင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းဟွာ (ရှင်ဖျင်ကိုင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၀၀ ဦး၊ မ ၃၇၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးခင်မောင်ဆွေ သည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ယခင်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (NDF) ပါတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်
ဦးခင်မောင်ဆွေသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်ဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး NLD ပါတီမှ ခွဲထွက်ခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစု (NDF) ပါတီကို တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီတွေများတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်ဆွေကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပုသိမ်ခရိုင်၊ ငသိုင်းချောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်မြို့မှ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဘူမိဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ဘူမိဗေဒပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်းတွင် ရေနံမြေအလုပ်သမားသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ဖိတ်ခေါ်မှုဖြင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စမ်းချောင်းမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့မှ အာဏာလွှဲပြောင်းရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးသမားများကို ဖမ်းဆီးအကျဉ်းချခဲ့ရာ ဦးခင်မောင်ဆွေလည်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဦးခင်မောင်ဆွေကို နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှု၊ အကြည်ညိုပျက်စေမှုများဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၇ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်မဝင်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်များ သဘောထားကွဲလွဲရာမှ ပါတီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒေါက်တာသန်းငြိမ်းနှင့် ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ ဦးဆောင်ကာ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၂နှစ်အကြာ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်တွင် အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် ဦးခင်မောင်ဆွေ ပြန်မပါလာတော့ဘဲ ဖယ်ရှားခံလိုက်ရသည်
သို့သော်လည်း ၎င်းကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မူဆက်လက်ခန့်ထားခဲ့သည်
အကြံပေးအဖွဲ့  အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာ ဝန်ကြီးအဆင့်နေအိမ်မှ ဖယ်ပေးလိုက်ရပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးအဆင့်နေအိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရကာ လစာလည်း အလျှော့ခံရသည်
အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ ၂၀၂၁ မေ ၁၇ရက် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုပြုလုပ်တွင် ဦးခင်မောင်ဆွေ ထည့်သွင်းခံရသည်
ယင်းအပြင် ဥရောပသမဂ္ဂကလည်း ဦးခင်ဆွေကို ၂၀၂၁ ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် အရေးယူပိတ်ဆို့ ဒဏ်ခတ်ထားသည်
အရှင်ဥဒ္ဒါလကပုပ္ဖိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥဒ္ဒါလကပုပ္ဖိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
နင်္ဂလော စောအယူဟဝ (ထိုင်း: พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว၊ RTGS: ဗရာ ပါဒ သမတေစ ဗရာ နင်္ဂလော စော အယူဟဝ; ၃၁ မတ်လ ၁၇၈၈ – ၂ ဧပြီလ ၁၈၅၁) (မွေးနံမည် ဒပ် (ထိုင်း: ทับ)၊ ရာမ ၃) သည် စီယမ်(ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)နိုင်ငံ၏ စကြီမင်းဆက်တွင် တတိယမြောက်ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၁ရက်နေ့ ဇူလိုင် ၁၈၂၄မှ ၁၈၅၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ရက်နေ့အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ မိဂါရမာတုပြသာဒ်အောက်ထပ် အခန်းငါးရာ၌ သီတင်းသုံးနေကြသည့် နေ့ပိုင်းတစ်ချိန်လုံးအိပ်စက်ကြပြီး ညနေပိုင်း၌ အိပ်ရာမှထ၍ အာမိသကထာကို ပြောဆိုနေကြသော ရဟန်းသစ်တို့အား အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်ကို ထိုရဟန်းများထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့အောင်ပြုစေသဖြင့် ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်နေကြသည့် အခါ ဘုရားရှင်က “နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်ကို အားထုတ်ကြရန်၊ သေမင်း ၏အလိုသို့ မလိုက်ပါနိုင်ကြစေရန်၊ တဏှာ၏နယ်ပယ်ကို လွန်မြောက်စေရန်၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒ နဝမခဏ (လူအခွင့် အရေး)ကို လက်မလွတ် မဆုံးရှုံးစေရန်၊ မေ့လျော့ခြင်းသည် အညစ်အကြေးများ ဖြစ်ပုံ၊ မမေ့မလျော့ခြင်း အာသဝက္ခယဉာဏ်ဖြင့် မိမိ၏စိတ်နှလုံး၌ စူးဝင်နေသော မြားငြောင့်ကို နှုတ်ပယ်နိုင်ရေးအတွက် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အားထုတ်ကြရန်” ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဇေတဝနဝိဟာရနှင့် မိဂါရမာတုပသာဒတို့၌ ဘုရားရှင် အလှည့်အလည် သီတင်းသုံးတော်မူပုံ၊ မိဂါရမာတုပါသာဒအကြောင်း အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန် တန်ခိုးဖြင့်တုန်လှုပ်စေပုံ၊ သုတ်တော်အဆုံး၌ ရဟန်းတော်ငါးရာတို့ အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုက်ရောက်ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဂဂေါကမ္ဘာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gagawkabar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဂဂေါကမ္ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သခင်တင်မြ သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ကာလကြာမြင့်စွာ ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် နာမည်ကြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်
သခင်တင်မြကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း ဓနုဖြူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မူလတန်းအောင်မြင်တဲ့အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
မိဘများမှာ ဦးဘိုးငြိမ်းနှင့် ဒေါ်အုန်းပွင့်တို့ ဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်စံထွန်း ဖြစ်သည်
သခင်တင်မြသည် အသက် ၁၃နှစ်အရွယ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို ဝင်ရောက်ပြီး သခင်တင်မြအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် အသက် ၁၇နှစ်အရွယ်တွင် သခင်စိုးဦးဆောင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြေအောက်စည်းရုံးရေးသမားဘဝ၊ ၁၉၄၂ ပြည်တွင်းသူပုန်ခေါင်းဆောင်ဘဝ၊ ၁၉၄၄ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပထမအကြိမ်ကွန်ဂရက်ရဲ့ ဗဟိုကော်မတီဝင်ဘဝ၊ ၁၉၄၅ခုနှစ် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း ၇တိုင်း နိုင်ငံရေးမှူး၊ ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် အလံနီပါတီ ပေါလစ်ဗြူရိုအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၉ တွင် အလံနီပါတီ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ တောခိုခဲ့သည်
၁၉၅၈ တွင် ရန်ကုန်မြေအောက်စည်းရုံးရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ဖမ်းဆီးမှုကို ခံခဲ့ရသည်
ရန်ကုန်ဘောင်ဒရီစစ်အချုပ်ထဲတွင် ရှိနေချိန် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်အဖြစ်က နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဗဟိုစည်းရုံးရေးကော်မတီ အကြံပေးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ကိုချစ်လှိုင် (ကိုကိုမောင်ကြီး)၊ ဗိုလ်သိန်းတန်၊ ဒေါက်တာမောင်မောင်၊ ဦးစောဦး၊ ဦးဘညိမ်၊ ဦးသီဟန်တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်
ပြည်သူပိုင်သိမ်းရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး အမြုတေပါတီမှ ပြည်သူ့ပါတီအဖြစ် မဆလ(မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ)၏ ပထမအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် ၁၉၇၁ တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၇၇ တွင် ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ပထမဆင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသော သခင်တင်မြသည် ၁၉၈၈ ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံအတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ရွှေတို့ကို ကူညီပေးခဲ့သဖြင့် ရေကြည်အိုင်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၁၉၉၂ တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကူညီမှုဖြင့် ထောင်အနှစ် ၂ဝ ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ဆီးကြိတ်ဝေဒနာကြောင့် ၁၉၉၃ တွင် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလတွင် လျှို့ဝှက်ထုတ်ဝေသော ဗမာ့တော်လှန်မှု စာစောင်တွင် အလုပ်သမား၊ လယ်သမား သတင်းဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗမာပြည် (ခေတ္တ အိန္ဒိယ) အမည်ဖြင့် ငါတို့ ဘာတွေလိုနေသေးလဲ၊ လျှို့ဝှက်လှုပ်ရှားကျင့်သုံးနည်း စသော နိုင်ငံရေးစာတမ်းများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မှတ်တမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်
ပြည်သူ့အာဏာဂျာနယ်ကို စတင်ထုတ်ဝေရာတွင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့ရာ သခင်တင်မြ ကလောင်အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားမှု မရှိတော့ဘဲ သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ကိုယ်တွေ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းများကို ရေးသားထားသော ဘုံဘဝမှာဖြင့် စာအုပ်အပြင်၊ ဘုံဘဝမှာဖြင့် အမှားနှင့်အမှန်၊ ဘုံဘဝမှာဖြင့် ထပ်ချပ်မကွာ၊ ဘုံဘဝကိုဖြင့် မျှော်တိုင်းဝေး၊ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းများ၊ ဗိုလ်ချုပ်သာရှိနေသေးလျှင် စသော မှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်
သခင်တင်မြသည် မကွယ်လွန်မီက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိပြုစုရေးကော်မတီတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဗိုလ်ချုပ်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်နှင့် ဘုံဘဝကိုဖြင့်မျှော်တိုင်းဝေး (၁၉၈၈ခုနှစ်အထိ) မှတ်တမ်းများကို အပြီးသတ် မပြုစုနိုင်ခဲ့ပေ
သခင်တင်မြသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် အသက် ၉ဝ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
အရှင်ဧကဉ္ဇလိကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဉ္ဇလိကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဃဲခီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Gekhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ နောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇင်ပြွန်ကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်း
မက်လင်တောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Metlintaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၂ ဦး၊ မ ၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ နတ်ဖွတ်လမ်း ဖြစ်သည်
ထန်ထုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htanhtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ နောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၂ ဦး၊ မ ၄၂၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၆၁ ဦး နေထိုင်သည်
ခင်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ကလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၈၁ ဦး၊ မ ၂၁၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဓမ္မစကြာသုတ်(ပါဠိ: ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တ ; Dhammacakkappavattana Sutta)သည် မြတ်စွာဘုရားဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးနောက် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာတော်ဖြစ်ပေသည်
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား တစ်ပါးတည်းသာ ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ ရှေး၌ပွင့်ခဲ့ကြသော ဘုရားရှင်များသည်လည်း ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကိုပင် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့ကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို တရားဦးဟူ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရပ်ဝန်းတွင် တရားဦးဖြစ်သည့်အပြင် အထင်ကရရှိသော သုတ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဤသုတ်ပါဠိကို နိဿယနည်း၊ အမေးအဖြေပုံစံ၊ ဘာသာပြန်၊ အကျယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားသော စာအုပ်စာပေများစွာရှိသည်
ထို့အပြင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားသို့ ဤဓမ္မစကြာသုတ်ကို ဘာသာပြန်ခြင်း၊ ဝေဖန်သုံးသပ်ခြင်း စသောနည်းလမ်းများဖြင့် ရဟန်း၊ လူ ပညာရှိ၊ ပညာတတ်များက ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရေးသားခဲ့ကြသည်
မူရင်းသုတ်ကိုပင် ဖွင့်၍ရှင်းလင်းသော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများလည်း များစွာရှိ၏
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကာ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူအရ ဝိနည်းငါးကျမ်းမှ တတိယမြောက်ကျမ်းစာဖြစ်သော မဟာဝဂ္ဂ (ဝိနည်းမဟာဝါ) တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဓမ္မစကြာသုတ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရများ ပါဝင်သည်
သို့သော် "ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ်" အမည်ဖြင့် ယခုဖော်ပြပါသုတ္တန်ကို သံယုတ္တနိကာယ်၏ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ထဲမှ သစ္စသံယုတ်တွင် ပါဝင်သည်
ဆဋ္ဌမူပါဠိတော်စာအုပ် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်တွင် စာမျက်နှာ ၃၆၈ တွင် ပါဝင်လေသည်
ထိုစကား၌ ဓမ္မစက္က၏ အနက်မှာ အဋ္ဌကထာ၌ ဉာဏ်တော်ကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်ကြောင်း ပြဆိုထားသည်
ထိုဉာဏ်တော်သည် ပဋိဝေဓဉာဏ် (ထိုးထွင်းသိဉာဏ်) နှင့် ဒေသနာဉာဏ် (ဟောပြောပြဉာဏ်) ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိလေသည်
ထိုနှစ်မျိုးနှစ်စားသော ဉာဏ်တို့တွင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်သည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ဒေသနာ ဉာဏ်တော် ကား ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ကိုယ်တော်တိုင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူသော သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို သူတပါးတို့အား သိစေရန် ဒေသနာဉာဏ်ဖြင့် ဟောပြောပြသတော်မူရသည်
ပဝတ္တနဆိုရာ၌ ဖြစ်စေခြင်းဟုဆိုလိုရာ၊ ဆိုခဲ့ပြီးသော ဉာဏ်တော်နစ်ပါးကို ဖြစ်စေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်
ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုဉာဏ်တော်နှစ်ပါးကိုဖြစ်စေသော သုတ္တန်တရားတော်သည် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန သုတ္တန်တရား တော်ဖြစ်ကြောင်း သိရလေသည်
ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ရှိပြီးနောက် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်မှုသည် လောကီဈာန်နည်းနာကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည် အာဠာရ နှင့် ဥဒက ရသေ့ကြီးနှစ်ဦးနှင့် ပတ်သက်၍နေသည်
ထိုရသေ့နှစ်ပါးကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါ ပထမရသေ့ကြီး ခန္ဓာကိုယ် ချုပ်ငြိမ်းသည်မှာ ခုနစ်ရက်ရှိ၍ ဒုတိယရသေ့ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်မှာ နာရီပိုင်းရှိကြောင်း သိမြင်ခဲ့၏
ထိုရသေ့ကြီးများမရှိတော့သည့်အတွက် ဆက်လက်၍ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး (panca vaggiya) ထံသို့သွားရောက် တရားပြရန်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့ရှိသော ဗာရာဏသီ၊ ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော်သို့ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ညနေချမ်းတွင် ရောက်ရှိသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ဘုရားရှင်ကြွလာသည်ကို အဝေးမှမြင်သောအခါ "ငါ့ရှင်တို့ ... ဤရဟန်းဂေါတမသည် လာနေပြီ
ထိုရဟန်းကြီးဂေါတမသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မှ လျောကျသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန် ကျင့်ကြံသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန်ဘက်သို့လည်း ဆောင့်သွားသူဖြစ်၏
ထိုရဟန်းကြီး ဂေါတမကို ရှိမခိုးကြစတမ်း၊ ခရီးဦးကြို မပြုကြစတမ်း၊ သပိတ်သင်္ကနမးလှမ်း၍ မယူကြစတမ်း၊ သို့သော် ရဟန်းကြီးဂေါတမ ထိုင်လိုလျှင်ထိုင်ရအောင် နေရာကိုမူကား ခင်းထားကြမည်
ဟူ၍ အချင်းချင်း ဤသို့ပြောကြသည်
ဘုရားရှင်က ၎င်းတို့၏ စိတ်အကြံကိုသိတော်မူ၍ ဩဓိဿက မေတ္တာကိုပွားရာ အနီးသို့ရောက်လျှင် ထိုမေတ္တာအာနုဘော်ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် အချင်းချင်းထားခဲ့ကြသော ကတိမတည်နိုင်ဘဲ ခရီးဦးကြိုပြုခြင်း၊ သပိတ်သင်္ကန်းလှမ်း၍ ယူခြင်းများပြုကြသည်
ခင်းထားသောနေရာသို့ရောက်သောအခါ ဘုရားရှင်က ထိုင်၍ ခြေတော်ကို ဆေးကြောသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ကာယကံဖြင့် အရိုအသေပြုကြသော်လည်း ဝစီကံအနေဖြင့် ယခုလာသော ဂေါတမကို ဗုဒ္ဓ(ဘုရား)မဖြစ်သေးဟု မှတ်ယူ၍ ငါ့ရှင် ဂေါတမ ဟူသောအသုံးနှုန်းဖြင့်စတင်၍ ဤသို့ဆိုသည်
ငါ့ရှင် ဂေါတမ ... ဥရုဝေလာတောမှာ တရားအားထုတ်နေစဉ် ကျုပ်တို့က ငါ့ရှင်ရဲ့ သပိတ်၊ သင်္ကန်းယူကာ ဟိုဟိုသည်သည် လှည်လည်ခဲ့ကြတယ်
မျက်နှာသစ်ရေ၊ ဒန်ပူတွေလည်း ပေးခဲ့ကြတယ်၊ ... တံမြက်စည်းလှည်းပေးခဲ့ကြတယ်
....ကျုပ်တို့ခွဲခွာသွားလို့ စိတ်မှာ ဟိုတွေးဒီတွေးမတွေးဘူးလား
(ပဉ္စဝဂ္ဂီ)ဘိက္ခုတို့ ... ငါ့ကို ဂေါတမလို့ နာမည်မခေါ်ကြနဲ့တော့
အခုဆို ငါသည် ဗုဒ္ဓဖြစ်ခဲ့ပြီ
အမတ (နိဗ္ဗာန်) တရားကို ငါသိခဲ့ပြီ
နားထောင်ကြ ငါတရားဟောပြမည်
ထိုတရားအတိုင်းကျင့်ပါက မြတ်သောတရားကို သင်တို့လည်း သိမြင်ကြလိမ့်မည်
(ဗုဒ္ဓ) ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ယခင် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲ ကျင့်ကြံတုန်းက ဘုရားမဖြစ်ဘဲ ယခုလို ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်၍ အစားအစာမှီဝဲမှသာ ဘုရားအဖြစ်ရောက်ခဲ့သည်ဆိုသည်ကို မယုံနိုင်ခဲ့ပေ
ထိုအခါ ဗုဒ္ဓက ငါသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်နေသည်မဟုတ်၊ ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်နေပြီးဖြစ်၍ တရားနားထောင်ရန် ဆိုသည်
ဤသို့ဖြင့် သုံးကြိမ် အပြန်အလှန်ပြောဆိုနေခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား ယခင်က သူသည် ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ကြေညာပြောဆိုခဲ့ပါသလားဟု မေးသော် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ထိုသို့ပြောဆိုခြင်းမရှိကြောင်း ဖြေကြားခဲ့လေသည်
ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ပြန်လည်စဉ်းစားကြ၍ ဘုရားမဖြစ်သေးဘဲ ဘုရားဖြစ်သည်ဟု ယခင်က မပြောကြားခဲ့ဘဲ ယခုမှသာ ပြောဆိုသည့်အတွက် ဧကန်ဗုဒ္ဓဖြစ်ပြီဟု နားလည်သဘောပေါက်လာခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား တစ်ညလုံး ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားခဲ့ရာ အာရုံတက်သို့ရောက်၍ တရားပြီးစီလျှင် အရှင် ကောဏ္ဍည သည် တရားကို သိမြင်နားလည်၍ သောတာပန်တည်ခဲ့သည်
လူသားအနေဖြင့် အရှင်ကောဏ္ဍညတစ်ပါးသာ သောတာပန်တည်သော်လည်း နတ်ဗြဟ္မာပေါင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေတို့သည်လည်း သောတာပန်တည်ခဲ့သည်ဟု ထေရဝါဒပိဋကတ်စာပေများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်
ထို့သို့ သောတာပန်တည်ပြီးနောက် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဘုရားရှင်ထံ သာမဏေအဖြစ်၊ ဘိက္ခုအဖြစ် ရရှိစေရန် ခွင့်တောင်းသော် ဘုရားရှင်က "ဧဟိ ဘိက္ခု၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ စရ ဗြဟ္မာစရိယံ၊ သမ္မော ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ" (ရဟန်း လာလော့၊ သင်ချစ်သားတောင်းခံအပ်သော ရှင်ရဟန်းအဖြစ် ခံယူလော့၊ တရားတော်ကို ငါဘုရား ကောင်းစွာဟောကြားအပ်ပြီ၊ သင်သည် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ အထက်မဂ်သုံးပါးတည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ရအောင်အားထုတ်လော့) ဟူ၍ ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားခဲ့သည်
ဘုရားရှင်၏ "ဧဟိ ဘိက္ခု" ဟူသော ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုလိုက်သည်နှင့် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဆံရိတ်၊ သင်္ကန်းဝတ်ရုံပြီးဖြစ်လေသည်
ထို့နောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်တွင် ဘုရားရှင်သည် မိဂဒဝုန်တွင်ပင် ဝါကပ်ကာ ဆွမ်းခံမထွက်ဘဲ ဝပ္ပမထေရ်ကို အဆုံးအမပေးသောကြောင့် ဝပ္ပမထေရ်သည် ထိုနေ့နံနက်ခင်းတွင် သောတာပန်တည်သည်
ထိုနည်းတူ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂၊ ၃၊ ၄ ရက်များတွင် တစ်ပါးဆီကို အဆုံးအမတရားပေးရာ လပြည့်ကျော် နှစ်ရက်တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ သုံးရက်တွင် အရှင်မဟာနာမ၊ လေးရက်တွင် အရှင်အဿဇိ တို့အသီးသီး သောတာပန်တည်ခဲ့လေသည်
ဝါဆိုလပြည့်ကျော်ငါးရက်သို့ရောက်ရှိသောအခါ ဘိက္ခုရဟန်းငါးပါးစလုံးသောတာပန်တည်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ထိုနေ့တွင် အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဟောကြားရာ ရဟန်းငါးပါးစလုံး ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်တွင် အစွန်းနှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါးဆိုင်ရာဉာဏ် ဆယ်နှစ်ပါး၊ ဘုရားဖြစ်ကြောင်း ယခင်ကဝန်မခံခြင်း၊ ယခုဘုရားဖြစ်ကြောင်းဝန်ခံကြေညာခြင်း၊ ဉာဏ်မျက်စိပွင့်ခြင်း (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်)၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီများတရားတော်ကို နှစ်သက်ပုံ၊ အရှင်ကောဏ္ဍ သောတာပန်တည်ခြင်း၊ နတ် ဗြဟ္မာများကောင်းချီးပေးခြင်း စသည်တို့နှင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဝမ်းမြောက်စကားများပါဝင်ကာ အဆုံးသတ်၌ အရှင်ကောဏ္ဍ ဘိက္ခု(ရဟန်း) ဖြစ်ပုံဖြင့် အဆုံးသတ်သည်
ဤဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်၌ သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို မဟောကြားမီ၊ ရှေးဦးစွာ မလိုလားထိုက်သော အယူဝါဒတို့ကို ဟောပြတော်မူ၏
ထိုအယူဝါဒများကား ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအတ္တကိလမထာနုယောဂဟု နှစ်မျိုးရှိရာကာမ သုခလ္လိကာနုယောဂဆိုသည်မှာ လောကာယတဝါဒကို ဆိုသည်
ထိုဝါဒ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မျက်မြင်လောက၌ စားကြ၊ သောက်ကြ၊ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပျော်ပါးကြရန်ပင် ဖြစ်သည်
လောကနိဗ္ဗာန်နှင့် ပျော်ပိုက်ရေးဝါဒသာ ဖြစ်ပေသည်
နောက် အတ္တကိလမထာနုယောဂဝါဒကား နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရေးအတွက် မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးရမည်ဟု ဆိုလိုရင်းဝါဒပင် ဖြစ်လေသည်
ထိုဝါဒနှစ်မျိုးစလုံးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ချွင်းချက်မရှိ ပယ်တော်မူခဲ့လေသည်
ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရန် အရေးဖြင့် လူ့လောကစီးပွား၊ လူ့လောကစည်းစိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍၊ ရဟန်းပြုကြသူမှန်က မည်သည့် ကာမဂုဏ် ချမ်းသာ၌မျှ ကပ်ငြိနေရန် မသင့်လျော်ချေ
ကာမဂုဏ်၌ ကပ်ငြိတပ်မက်နေမှုသည် အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ ကြီးပွားမှုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်စေသည်
စင်စစ်အားဖြင့် အာရုံမွန်ကို အောက်မေ့မှု သတိ၊ အပြားအားဖြင့် ကောင်းစွာသိမှု ဆင်ခြင်တုံပညာတို့ကိုလည်း ပျက်ပြားချွတ်ယွင်းစေတတ်သည်
ဘုရားအလိုတော်နှင့် ပင်ကိုသဘာဝရင်းအရဆိုလျှင်၊ ထိုကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားမက်မော တွယ်တာကပ်ငြိမှုသည် တစ်ခုသောအစွန်းလည်းဖြစ်၏
မမြတ်သော အကျင့်လည်း ဖြစ်သည့်ပြင် တိုးတက်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားလည်း မဟုတ်ချေ
အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ၌ မက်မောမှုသည် အစွန်းတစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရန်အရေးဖြင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို သည်းထန်စွာ ဒုက္ခပေးမှုသည်လည်း တစ်ခုသောအစွန်းပင်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည်
ယင်းကို ဆင်းရဲဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရိယာတို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကျိုးမဲ့ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်
သို့ရာတွင် ယင်းကို ဟီန (အယုတ်တရား) ဟုဟောတော်မမူချေ
မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အတ္တကိလမထာနုယောဂအကျင့်သည် စင်စစ်ပယ်စွန့်ရမည့် အစွန်းတစ်ခုမှန်သော်လည်း ယင်းသို့ ဒုက္ခပေး၍ ပြင်းထန်သော အကျင့်များကို ကျင့်သုံးသူတို့သည် လူသာမန်တို့ မဟုတ်သည့်ပြင် ထိုအကျင့်များလည်း လူသာမန်တို့ ကျင့်သုံးနိုင်သော အကျင့်များ မဟုတ်ရကား ဟီန (အယုတ်တရား) ဟု ဟောတော်မမူချေ
ဤမိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အကျင့်ကို ကိုယ်ခန္ဓာအားနည်းလျှင် သတိပညာလည်း အားနည်းတတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ တိုးတက်ကြီးပွားခြင်းကို ပိတ်ဆီးတတ်သဖြင့် တစ်ခုသော အစွန်းဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ရဟန်းများ ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည်
ယင်းသို့ ဤအစွန်းများကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူခြင်းသည် ရှင်တော်ဘုရား၏ ကိုယ်တွေ့အားဖြင့် သိတော်မူချက် များပင်ဖြစ်၍၊ ကိုယ်တွေ့များကို ဟောပြတော်မူခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ရှေးမဆွက မင်းစည်းစိမ် ခံစားတော်မူသောအခါ၊ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့၍၊ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်တော်မူသောအခါ၊ အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်
အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်ဘို့ တစုံတရာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်၌ မရှိချေ
ဤသို့လျှင် ပယ်စွန့်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ မရကြောင်း အစွန်းနှစ်ပါးကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူပြီးလျှင်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဖြင့် အထူးရှာဖွေ၍ရသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာရကြောင်း ဉာဏ်မျက်စိကို ပြုပေးတတ်သော အကျင့်မြတ်ရားအလင်းရောင်ကိုလည်း ထွန်းလင်းပြတော်မူလေသည်
သို့ထွန်းလင်းပြတော်မူသော ထိုတရားအလင်းရောင်သည်လည်း၊ ရှည်လျားလှစွာသောကာလက ဖုံးကွယ်နေသော ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် လမ်းရိုးပင်ဖြစ်လေသည်
ထိုကျင့်စဉ်သည် ကိလေသာ ငြိမ်းရန်၊ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရရန်၊ အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် တရားအလင်းရောင်ပင်ဖြစ်၍၊ ယင်း၏အမည်မှာ မဇ္ဈိမပဋါဟုတွင်လေသည်
မဇ္ဈိမပဋိပါဒဟူသည် အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်ဖြစ်၏
ယင်းသည့် မဇ္ဈိမပဋိပါဒ (သို့) မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးမှာ :သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော သိမြင်မှုသမ္မာသင်္ကပ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကြံစည်မှုသမ္မာဝါစာ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ဝစီကံမှုသမ္မာကမ္မန္တ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကာယကံမှုသမ္မာအာဇီဝ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုသမ္မာဝါယမ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အားထုတ်မှုသမ္မာသတိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အောက်မေ့မှုသမ္မာသမာဓိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော တည်ကြည်မှုဟု ရှစ်မျိုးရှစ်ပါး ရှိလေရာ၊ ယင်းကိုပင် မဂ္ဂင် မဂ်၏ အစိတ် အပိုင်းဟု ခေါ်သည်
မဇ္ဈိမပဋိပဒါ အလယ်အလတ်ကျင့်စဉ်ဟု အမည်ပေးထားသာဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဟူသည် ပူဇော်မှု ယုံကြည်မှု သက်သက်မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင်လုပ်ထုံးဖြင့် ကျင့်သုံးရသော နိဗ္ဗာန်လမ်းစဉ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်းလည်း ကောင်းစွာ ထင်ရှားလှ၏
မဇ္ဈိမပဋိပဒါကြောင့် ရအပ်သော အကျိုးတရားမှာ ကိလေ သာတို့ကို ဖျက်ဆီးသဖြင့်ရအပ်သော အလွန်စင်ကြယ်မွန်မြတ်သော ချမ်းသာအကျိုးတရားပင် ဖြစ်လေသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ထိုနေ့က တရားအလင်းရောင် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ထွန်းပြဟောတော်မူခဲ့သည်မှာ ယခုဘဝ၌သော်လည်းကောင်း၊ နောင်ဘဝတို့၌ သော်လည်းကောင်း၊ ဘဝချမ်းသာ လောကစည်းစိမ်များကို ရစေနိုင်ရန် ထွန်းပြဟောကြားခဲ့သည် မဟုတ်ဘဲ၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာကိုရရန်၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာသို့ ဆောင်ပို့နိုင်သော တစ်ခုတည်း၊ တစ်ကြောင်းတည်း၊ တစ်ရောင်တည်းသော ဓမ္မနည်း လမ်းစဉ်အဖြစ်ဖြင့်၊ ဟောကြားခဲ့ကြောင်း သိသင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အစပိုင်း၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့၏ အယူမှားကို ပယ်ဖျက်ပြီးလျှင်၊ တရားစစ်၏အခြေခံ သစ္စာလေးပါးကို အကျယ်ရှင်းလင်းဟောပြတော်မူ၏
ထိုသစ္စာလေးပါးမှာ ဆင်းရဲအမှန်ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းအမှန်ဟူသော သမုဒယသစ္စာ၊ ဆင်းရဲ ချုပ်ငြိမ်းရာအမှန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာ၊ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ရောက်ကြောင်းအမှန်ဟူသော မဂ္ဂသစ္စာဟူသော ဤလေးပါးတည်း
ဤသစ္စာလေးပါးတရားကိုပင် အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်စရာအရာ မဟုတ်၊ လက်တွေ့မျက်မှောက် ပြုရမည့်တရားများဖြစ်ကြောင်းကို မှတ်သားရပေမည်
ဤသစ္စာလေးပါးတရား၌ ဆင်းရဲကို အရင်းခံထား၍ ဟောကြားသော်လည်း၊ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာကိုလည်း ဟောပြ လျက်ရှိ၏
ဆင်းရဲကို မည်သူမျှအလိုမရှိ ချမ်းသာကိုသာလိုချင်ကြ၏
သို့ရာတွင် လူအမျိုးမျိုး၊ နတ်အထွေထွေရှိနေကြသဖြင့်၊ တစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်သောအရာသည် အခြားတစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မုချဆိုနိုင်မည် မဟုတ်ချေ
သို့ဖြစ်၍၊ မိမိလိုလားတိုင်းသော ချမ်းသာဟူသမျှ ပြည့်စုံနိုင်မည့် နိစ္စထာဝရဖြစ်သည့် ကောင်းကင်ဘုံမျိုး မရှိနိုင်
ခံစားမှုဝေဒနာ စွဲ၍ဖြစ်သော ချမ်းသာမျိုးသည် တည်မြဲသောချမ်းသာမျိုး မဟုတ်ချေ
ခံစားမှုနှင့်စပ်သော ချမ်းသာမျိုး၏ မမြဲပုံမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်တွေ့ပင်ဖြစ်၍၊ ထင်ရှားလှ၏
ရှင်တော်ဘုရား၏ တရားတော်အလို နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာဟူသည် ဒုက္ခအားလုံး အကြွင်းမဲ့ချုပ်ငြိမ်းမှု သန္တိကို စွဲ၍ဖြစ်သော အေးငြိမ်းမှုဟူသော ချမ်းသာမြဲပင် ဖြစ်လေသည်
ဒုတိယဖြစ်သော သမုဒယသစ္စာ၌ ဝေဖန်ပြသော ပေါနော¸ ဝိကာဟူသော စကားအရ၊ တဖန်ဘဝသစ်ကို ပေးတတ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ကျရာ၊ သတ္တဝါတို့အား နောင်ဘဝရှိကြောင်း ဘုရားဝန်ခံတော်မူသည်
ထိုစကားရပ်ဖြင့် နောက်ဘဝမရှိသူဟု ယူ လေ့ရှိကြသူ ဥစ္ဆေဒဝါဒသမားတို့အား ယင်းတို့၏ အယူမှားကြောင်းကို ဖြေကြားရာရောက်သည်ကိုလည်း၊ အထူးသတိပြု သင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အလယ်ပိုင်း၌ ရှေးကမကြားစဖူးသော တရားထူးတို့၌ ဉာဏ်အလင်း ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ဟောတော်မူ ၏
ထို့အတူပင် ထိုသစ္စာတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ် သုံးပါးဖြစ်ပုံနှင့် တဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာတို့ကို အကျယ်ခွဲခြားပြတော်မူသည်
သစ္စာလေးပါးတို့တွင်ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိရမည်
သမုဒယသစ္စာကို ပယ်ပစ်ရမည်
နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုရမည်
မဂ္ဂသစ္စာကို ပွားများရမည်
ဤသစ္စာလေးပါးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း အသိဉာဏ် မဖြစ်ပေါ်သေးသမျှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိကြောင်း လောက၌ ပြောပြတော်မမူ
သစ္စာလေးပါးကို ရှင်းရှင်းလင်း လင်း ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သိမြင်တော်မူသောအခါကျမှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူကြောင်း ဟောပြတော်မူ၏ဟု သုတ်အဆုံး၌ မိန့်တော်မူ၏
ဤကား ငါ၏အဆုံးစွန်သော ဘဝတည်း၊ နောင်တစ်ဖန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိဟု အဆုံးသတ်ဘဝအဖြစ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြတော်မူပြီးလျှင်၊ ဤတရားဦးဒေသနာတော်ကို ပြီးဆုံးစေတော်မူ၏
ဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ်သည် ရှေးဦးစွာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုကာ၊ သောတာပန် ဖြစ်လေ သည်
တရားအလင်းရောင်၏ အကြည်ဓာတ်ကို ခံယူရန် လာရောက်ကြသော ထောင်သောင်းမက များပြားလှစွာသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ကောင်းချီးနုမော် သာဓခေါ်ဆိုကြလေကုန်သတည်း
ဝက်ချဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetche)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၄ ဦး၊ မ ၁၇၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကျွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဟင်္သာဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်္သာဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၀ ဦး၊ မ ၁၈၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၁၅ ဦးနေထိုင်သည်
အောက်စွယ်                     n              {\displaystyle n}   က ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်တစ်ခု၏ တိုင်းကြောင်း အရေအတွက်ကို ကိုယ်စားပြုလျှင် ဒက်လ် လုပ်ဆောင်ချက် (en:del operator) ဆိုသည်မှာ                    ∇                          ∑                      i                        1                                n                                                                              e                →                                                          i                                                ∂                          ∂                              x                                  i                                                                                      (                                                    ∂                                  ∂                                      x                                          1                                                                                            ,            …            ,                                          ∂                                  ∂                                      x                                          n                                                                                                    )                      {\displaystyle \nabla \sum _{i1}^{n}{\vec {e}}_{i}{\partial  \over \partial x_{i}}\left({\partial  \over \partial x_{1}},\ldots ,{\partial  \over \partial x_{n}}\right)}   ဖြစ်သည်
ကိန်းအုံ ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြတွက်ချက်လျှင် ၎င်းသည် ဗှတ္တာသဏ္ဌာန်သရုပ် ရှိပြီး တိုင်းကြောင်း ၃ခုအတွက် ဖော်ပြရလျှင် ဤသို့ ဖြစ်မည်
∇                                      e                                x                                                ∂                          ∂              x                                      +                              e                                y                                                ∂                          ∂              y                                      +                              e                                z                                                ∂                          ∂              z                                                        (                                                    ∂                                  ∂                  x                                                      ,                                          ∂                                  ∂                  y                                                      ,                                          ∂                                  ∂                  z                                                              )                      {\displaystyle \nabla \mathbf {e} _{x}{\partial  \over \partial x}+\mathbf {e} _{y}{\partial  \over \partial y}+\mathbf {e} _{z}{\partial  \over \partial z}\left({\partial  \over \partial x},{\partial  \over \partial y},{\partial  \over \partial z}\right)}  ၎င်းသည် စကေလာစက်ကွင်း အပေါ်ရော၊ ဗှတ္တာစက်ကွင်း အပေါ်ပါ သက်ရောက်နိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် (opertator) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
စကေလာစက်ကွင်း                     f              {\displaystyle f}   အပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်သက်ရောက်လျှင်                     ∇        f              {\displaystyle \nabla f}   ဟူသော ပြောင်းနှုန်းပြ စက်ကွင်း (en:gradient) ကို ဗှတ္တာစက်ကွင်းအဖြစ် ရရှိသည်
ဗှတ္တာစက်ကွင်း                                                         v              →                                            {\displaystyle {\vec {v}}}   အပေါ်သို့အစက်ချမြှောက်လဒ် (en:dot product) ဖြစ်ပေါ်အောင် သက်ရောက်လျှင်                     ∇        ⋅                                            v              →                                            {\displaystyle \nabla \cdot {\vec {v}}}   ဟူသော ဖြာတိုးနှုန်း (divergence) ကို ကိန်းထီးအဖြစ် ရရှိသည်
ကြက်ခြေခတ်ပြ မြှောက်လဒ် (en:cross product) ဖြစ်ပေါ်အောင် သက်ရောက်လျှင်                     ∇        ×                                            v              →                                            {\displaystyle \nabla \times {\vec {v}}}   ဟူသော လှည့်ဝှေ့ချက် (en:curl (mathematics)) ကို ဗှတ္တာစက်ကွင်းအဖြစ် ရရှိသည်
ဥတ္တရဌာနီမြို့(ထိုင်း: อุดรธานี)သည် ဤသာနဒေသ၏ အဓိကမြို့ကြီး လေးမြို့ဖြစ်သော နဂရရာဇသီမာ၊ ဥပလရာဇဓာနီ၊ ဥတြဓာနီနှင့် ခွန်ကန်ဟူ၍ "ဤသာန၏ လေးမြို့တော်"တွင် ပါဝင်ခြင်းဖြင့် လူသိများသည်
၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဒေသ၊ အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလနယ်၏ အရွယ်အစား သို့မဟုတ် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ခန့်ရှိသည်
မြို့တော်သည် ဥတြဓာနီပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၁၃၀၅၃၁ဦး ရှိပြီး နိုင်ငံ၏ ၇ခုမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ပြဖြစ်သည်
ခင်တန်းလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintanlay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ခင်တန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်တန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၄ ဦး၊ မ ၁၆၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
တမဂိမြို့  (田上町 တမဂိ − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၁၈၁၄ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၈၀ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၃၁.၇၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ကင်ကိုနီကန် သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မဟဂျန်ဂစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤကန်သည် တည်နေရာ 16°9′0″S 45°50′0″E တွင် တည်ရှိသည်
၎င်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်
ဤကန်သည် ငှက်များအတွက် အရေးပါသည့် စိုစွတ်မြေဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်
အရှင်ဥမာပုပ္ဖိယထေရ်   သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥမာပုပ္ဖိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
မဒါဂတ်စကားသမ္မတနိုင်ငံ သည် ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်
နိုင်ငံအတွင်း မဒါဂတ်စကားကျွန်း ပါဝင်ပြီး ထိုကျွန်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ ၅၈၇,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၂၂၇,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်
ထိုကျွန်းသာမက အခြားသော ကျွန်းငယ်လေးများ မြောက်မြားစွာ ပါဝင်ပြီး ထိုကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးမှာ နိုဆီဘီ နှင့် နိုဆီဘိုဟာရာ ကျွန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
မဒါဂတ်စကားသည် ဇီဝမျိုးကွဲတို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော နေရာတစ်နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် တွေ့ရသော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန် အမျိုးအစား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တခြားနေရာများတွင် မည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ရပေ
မဒါဂတ်စကားကျွန်းကို ရှေးအခါကာလက အာရပ် လူမျိုးတို့ လာရောက်၍ နယ်သစ်စိုက်ထူကြသည်
ထိုနောက် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ ရောက်လာကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့လာရောက်၍ စခန်းများဖွင့်ကြ သည်
သို့သော် ကြာမရှည်ပေ
၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ပြန်သည်
၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၁၁ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ် စခန်းများကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်ထားခဲ့၏
ထိုအတော အတွင်း ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားအကြီးအကဲ တစ်ဦးသည် ပထမ ရိုဒါမာဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်အုပ်စိုးသည်
ယင်းဘုရင်လွန်ပြီးနောက် အချင်းချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြပြန် လေရာ ပြင်သစ်တို့က ဥရောပတိုက်ရှိ လက်နက်နိုင်ငံများအား ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်က မဒါဂတ်စကားတွင် ပြင်သစ်တို့အုပ်ထိန်းခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း မာလာ ဂေဆီတို့က လက်မခံခဲ့ပေ
ထိုကြောင့် မဒါဂတ်စကားသို့ စစ်တပ်များစေလွှတ်ကာ ထိုစဉ်က အုပ်စိုးနေသော ဘုရင်အား ပြင်သစ်တို့ အုပ်ထိန်းခြင်းကိုလက်ခံအောင် အတင်းအကြပ်ပြုခဲ့ သည်
၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီနယ်ဖြစ်လာသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်း ပိုက်ထားခဲ့သည်
ဤသို့ပြုရခြင်းမှာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်း ရှိ မဟာမိတ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ မက်ဒါ ဂက်စကာကျွန်းကို ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများက အသုံးပြုခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်ဖြစ်၏
သို့သော် နောင်အခါ ဗြိတိသျှတို့သည် မိမိတို့ဘက်သား ပြင်သစ်တို့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်
စစ်ပြီး ကာလတွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ်သမဂ္ဂတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော ပင်လယ်ရပ်ခြား ပြင်သစ်ပိုင်နယ် ဖြစ်လာခဲ့၏
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသားများ လက်နက်ကိုင်၍ ပုန်ကန်ထကြွသော်လည်း ပြင်သစ်တို့က မကြာမီ နှိမ်နင်းလိုက် လေသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သော ပြည်သူ့ဆန္ဒမေးပွဲကြီး၌ မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို တစ်ကျွန်းလုံးလိုလို ထောက်ခံခဲ့၍ ပြင်သစ်ပြည်ထောင်စုတွင် အဝင်အပါ သမ္မတ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
မာလာဂေဆီသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍လည်း အမည်ပြောင်းလိုက်လေသည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အချုပ်အချာ အာဏာပိုင် လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
ဗန်ကူးဗားမြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပင်မကုန်းမြေကြီး၏ အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၇၉၀နှစ်များက ထိုဒေသကို လေ့လာရှာဖွေပြီး မြေပုံဆွဲခဲ့သော ဗြိတိသျှ ကပ္ပတိန် ဂျော့ရှ်ဗန်ကူးဗားကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေသည် အနောက်ကနေဒါတွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း တတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်
ကနေဒါနိုင်ငံမြို့ကြီးများတွင် ရှစ်ခုမြောက်အဖြစ် အဆင့် သတ်မှတ်ထားသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ ဗန်ကူးဗားတွင် လူဦးရေ ၅၇၈,၀၄၁  ရှိပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေတွင် ၂.၁ သန်းကျော်မျှ နေထိုင်ကြသည်
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းက ပြောင်းရွှေ့လာသူ သိသိသာသာ များလာခဲ့ပြီး မြို့တော်ကို လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား အစုံ ရှိလာစေသည်
၅၂ ရာခိုင်နှုန်းသောသူတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ပထမဘာသာစကား အဖြစ် ပြောဆိုခြင်း မရှိကြပေ
မြို့နေလူဦးရေ ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ တရုတ် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
လော့ခ်ဟိမာတင်ဘိုးအင်း အက်ဖ်-၂၂ ရက်ပ်တာသည် လူတစ်ယောက်စီး အင်ဂျင် ၂လုံးတပ် ပဉ္စမမျိုးဆက် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမြင့်မားသော (supermaneuverable) တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်ပြီးကို  ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာ (stealth technology) ကို အသုံးပြုထားသည်
အဓိကအားဖြင့် လေကြောင်း စိုးမိုးရေး တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ မြင့်မားသော စွမ်းဆောင်ရည်များကြောင့် မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး ၊ အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေး နှင့် ရှာဖွေထောက်လှမ်းရေး တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်နိုင်သည်
လော့ခ်ဟိမာတင် အေရိုနော့တစ်သည် အဓိက ကန်ထရိုက်တာဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ဖရိမ် အစိတ်အပိုင်း အမြောက်အမြား၊ လက်နက် စနစ်များ နှင့် အက်ဖ်-၂၂ ကို အပြီးသတ် တပ်ဆင်ခြင်းတို့ အတွက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်
ထိုအစီအစဉ်တွင် ပါတနာ ဖြစ်သော ဘိုးအင်း ကာကွယ်ရေး၊ အာကာသနှင့် လုံခြုံရေးကမူ အတောင်ပံများ၊ ကိုယ်ထည်နောက်ပိုင်း၊ အေဗီရွန်းနစ် တပ်ဆင်မှု နှင့် ပိုင်းလော့နှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး သင်တန်းပေးခြင်းများကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်
ထိုလေယာဉ်ပျံကို အမေရိကန် လေတပ်တွင် တရားဝင် အသုံးမပြုမီ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ မတိုင်မီက F-22 နှင့် FA-22 စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး စတင်အသုံးပြုချိန်မှ စ၍ F-22A ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်
တည်ဆောက်ရေးကာလ အချိန် အလွန်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ကုန်ကျစရိတ် အများအပြား အသုံးပြုခဲ့ရသော်လည်း အမေရိကန် လေတပ် အနေနှင့် F-22 ကို အမေရိကန်တို့၏ အနာဂတ် အဓိက လေကြောင်းအင်အား အနေနှင့် မှတ်ယူခဲ့ကြသည်
ထိုလေယာဉ်သည် သူတို့ သိရှိထားသမျှ သို့မဟုတ် တည်ဆောက်ဆဲ မည်သည့် တိုက်လေယာဉ်ပျံ ဟူသမျှ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်းမရှိဟု အမေရိကန် လေတပ်က ကြေညာထားသည်
လော့ခ်ဟိမာတင်ကမူ ရက်ပ်တာ၏ ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာ၊ အရှိန်၊ လွယ်ကူထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း၊ တိကျမှု နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကိုလိုက်၍ ပြောင်းလဲနိုင်မှု တို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်း နှင့် မြေပြင်တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်း တို့နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည့် အခါတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံး တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ဩစတြေးလျ ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် အန်းဂတ် ဟူစတန်က ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် "F-22 သည် ယခုအထိ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသော တိုက်လေယာဉ်များတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်
" ဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်
F -22 ၏ ထူးခြားချက်မှာ အခြား မည်သည့် တိုက်လေယာဉ်တွင်မှ မရှိသေးသည့် ပုံမှန်ပျံသန်းနှုန်းတွင်ပင် အသံထက် မြန်အောင် ပျံသန်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး After Burner ဟု ခေါ်သည့် ထပ်ဆင့် လောင်ကျွမ်းခြင်း အသုံးမပြုပဲနှင့် အသံထက်မြန်အောင် ပျံသန်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်
name thant zin htwe According to the combination of the invention technology, allow the use of magnetic battery powered 79 filter.လေသူရဲ  (၁) ဦးလေယာဉ်အလျား  ၁၈.၉ မီတာတောင်ပံ အကျယ်  ၁၃.၅၆ မီတာအမြင့်  ၅.၀၈ မီတာတောင်ပံ ဧရိယာ  ၇၈.၀၄ စတုရန်းမီတာအင်ဂျင်  Pratt & Whitney F119-PW-100 အင်ဂျင် (၂) လုံးအမြင့်ဆုံး ပျံသန်းနှုန်း  အသံထက် (၂.၂၃) ဆပုံမှန် ပျံသန်းနှုန်း  အသံထက် (၁.၈၂) ဆတပ်ဆင်နိုင်သည့် လက်နက်စက်သေနတ်၂၀ မမ စက်အမြောက် (၁) လက်ဝေဟင် - ဝေဟင်တိုက်ခိုက်ရေး အတွက်AIM - 120 AMRAAM (၆) လုံးAIM - 9 Sidewinder ( ၂ ) လုံးဝေဟင် - မြေပြင် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက်AIM - 120 AMRAAM ( ၂ ) လုံးAIM - 9 Sidewinder ( ၂ ) လုံး နှင့်ပေါင် (၄၀၀) ဗုံး (၂) လုံး (သို့မဟုတ်)ပေါင် (၂၅၀) ဗုံး (၈) လုံး
ခင်မောင်လွင်(၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လသာမြို့နယ်၊ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
မြန်မာ လက်ရွေးစင်အသင်း၏ အသင်းခေါင်းဆောင် ကပ္ပတိန်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဦးဘတူ သည် ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံ အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်၊ "တူသာသင်း" (ဦးဘတူ၊ ဦးဘိုးသာ၊ ဦးသင်း) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်
ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးသည် မူလ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်သော အမျိုး ဘာသာ သာသနာ ကိစ္စများတွင် သာမက နိုင်ငံရေး ကိစ္စများကို ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်လာရာ နိုင်ငံရေး မဆောင်ရွက်လိုသူ လူကြီးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံရေးကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လိုသူ လူငယ်အဖွဲ့ ကွဲပြားလာသည်
လူကြီးအဖွဲ့ကို "တူ သာ သင်း" (ဦးဘတူ၊ ဦးဖိုးသာ၊ ဦးသင်း) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်
ဝက်ကြီးအင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetgyiinn)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဘင်ဒရာဘာစီနီကျောင်းတော် (Nepali: बिन्ध्यबासिनी मन्दिर) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ပိုခါရာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းကျောင်းတော်သည်  မိရုဝ အမှတ် (၂) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်
၎င်းနေရာသည် နိုင်ငံတွင်းရှိ ခရီးသွားများနှင့် နိုင်ငံခြားခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ထားနိုင်သည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်ကို ခန့်မှန်းခြေ ၁၇၆၀ ခုနှစ်များတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ဘုရင် Girvan Yuddha Bikram Shah သည် အေဒီ ၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ တွင် Harivamsha Padhya ၏ နေရာတွင် အစားထိုးကာ Kahindra Padhya Poudel  ကို ကျောင်းတော်၏ ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်
ဘုန်းတော်ကြီးသည် ဂုသိမြေနေရများကို ကျောင်းတော်၏ပုံမှန်လုပ်ငန်းများနှင့် ပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပရန်အတွက် လှူဒါန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ဟဂိနိုဘူတာ  (萩野駅 ဟဂိနို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ရှိရအိုအိမြို့တိုင်း၊ ရှိရအိုအိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယမုနာမြစ် (အင်္ဂလိပ်: Yamuna, Sanskrit: यमुना, Urdu:جمنا sometimes called Jamuna or Jumna) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ၊ ဂင်္ဂါမြစ်၏ အရေး အကြီးဆုံး မြစ်လက်တစ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ပိဋကတ်စာပေတို့၌ ထင်ရှားသော ဂဂဋကတ်စာပေတို့၌ ထင်ရှားသော ဂင်္ဂါ၊ အစိရဝတီ၊ ယမုနာ၊ သရဘူ၊ မဟီတည်းဟူသော မွေ့လျော်ဖွယ်မြစ် ကြီး ငါးသွယ်တို့၌ အပါအဝင် ဖြစ်၏
ယမမင်း၏ နှမတော် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယမုနာမြစ်သည်ဟု ပူရာဏ်ကျမ်းများမှာ အဆို ရှိသည်
ထိုယမုနာမြစ်သည် ဟိမဝန္တာတောင်၊ ယမ္မနော့ထရီ ရေခဲမြစ်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်
ထိုနောက် အနောက်တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ တစ်ဖန် တောင်ဘက်တည့်တည့်သို့ စီးဆင်းသွားသည်
ထိုသို့ စီးဆင်း သွားစဉ် မြစ်လက်တက် အမြောက်အမြား စီးဝင် ပေါင်းဆုံလာ ကြသည်
မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ရေစီးသန်သည့် ထွန်းဆိုသော ချောင်းနှင့် ပေါင်းဆုံပြီးနောက်တွင် ထိုယမုနာ မြစ်သည် အရှေ့ ပန်ဂျပ်နှင့်ဥတြဒေသပြည်နယ်တို့ကို ပိုင်းခြား ထားသော နယ်နိမိတ်အဖြစ် တည်ရှိလေသည်
ထိုနောက် ယမုနာမြစ်သည် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်း သွားရာ ဝိန္ဓိယ (ဝိန္ဓျ)တောင်တန်းမှ စီးဆင်းလာကြသည့် ချမ်းဗော၊ ဆင်း၊ ဗီတွာနှင့် ကင်းစသည့် မြစ်လက်တက်များ စီးဝင် ပေါင်းဆုံလာကြသည်
ယမုနာမြစ်သည် အာလဟာဗက် မြို့တွင် ဂင်္ဂါမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်
အာလဟာဗက်မြို့အထိ မြစ်၏ အလျားမှာ မိုင်ပေါင်း ၈၅ဝ ရှည်သည်
ယခုအခါ အာလဟာဗက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသောမြို့မှာ ရှေးအခါက ပယာဂ ဆိပ်ဖြစ်သည်
ပယာဂဆိပ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဝေရဉ္စရာတိုင်း၌ ဒွါဒသမ ဝါကပ်ဆိုတော်မူကာ ဝါကျွတ်၍ ဒေသစာရီ ကြွ ချီတော်မူသောအခါ ဗာရာဏသီတို့ ကူးကြွတော်မူရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်
ပယာဂဟူသည် လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ပူဇော်ရာဌာန၊ သို့မဟုတ် မြတ်သောဒါန ကောင်းမှုပြုရာ ပုညခေတ်ဟု အဓိပ္ပာယ် ဆိုလိုသည်
ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့အတွက် လွန်စွာ အရေး ကြီးသော ပုညတိတ္ထ ဖြစ်သည်
ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုနာမြစ်တို့အကြား ဒိုအပ်မြေသည် ကောက် ပဲသီးနှံစိုက်ရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေ မှာလည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူထပ်ဆုံးဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယမုနာမြစ်သည် ဥတြဒေသပြည်နယ်အတွင်း၌ စီးဆင်းရာ တွင် ဂင်္ဂါမြစ် စီးဆင်းသည်ထက် ပို၍ ရှည်လျား၏
သို့သော် မြစ်ဝှမ်းမှာ မကြီးမားသည့်အပြင် ထင်လည်း မထင်ရှားချေ
နွေရာသီ၌ အာဂရာမြို့၏ အထက်ဘက်တွင် ယမုနာမြစ်သည် ချောင်းငယ်တမျှ သေးငယ်နေလေသည်
ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် မြစ်၏ အရှေ့နှင့် အနောက်ဘက် သို့ရှိ ယမုနာ တူးမြောင်းများကြောင့် ဖြစ်သည်
အရှေ့ ယမုနာ တူးမြောင်းသည် ဥတြဒေသပြည်နယ်အတွင်းရှိ လယ်ဧကပေါင်း ၄ဝဝဝဝဝ ခန့်ကိုလည်းကောင်း၊ အနောက် ယမုနာတူးမြောင်းသည် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လယ်ဧကပေါင်း ၅၅ဝဝဝ ကို လည်းကောင်း ရေသွင်းပေးလေသည်
ယမုနာမြစ်အတွင်းဝယ် ဝမ်းပြား ကုန်တင်လှေကြီးများဖြင့် ကူးသန်းသွားလာကြသည်
ယမုနာမြစ်၏ ရေအယဉ်သည် ကြည်လင် သန့်စင်၍ ပြာလဲ့သော အဆင်းရှိ၏
ယမုနာမြစ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့ဆုံရာတွင် တည်ရှိသော အာလဟာဗက်မြို့အပြင် ယမုနာမြစ်ပေါ်တွင် ဒေလီ၊ အာဂရာနှင့် မုတြမြို့များ တည်ရှိသည်
ယမုနာမြစ်ကို မီးရထားလမ်း တံတားကြီးများဖြင့် ဖြတ်ကျော်ထားလေသည်
တကွီးထူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takweehtu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ပူလွဲပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရပ်အခေါ်မှာ ထာလော့ ဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် ယှဉ်တွဲနေသာ အဘိဓမ္မာထဲမှ မဟာဘူတ (သို့) မဟာဘုတ် ၄ခု ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပါဠိကျမ်းစာများတွင် ရုပ်ဝတ္ထုတို့၏ အခြေခံအကျဆုံးသော သဘောသရုပ်အဖြစ် ပါရှိသည့် အခြင်းအရာ ၄မျိုး ဖြစ်သည်
၎င်းတို့မှာ -ပထဝီအာပေါဝါယောတေဇောတို့ဖြစ်ကြကာ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် စတ္တာရော မဟာဘူတ (cattāro mahābhūtāni) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်
မဟာဘူတကို ဟိန္ဒူဘာသာ၏ သင်္သကရိုက်ဘာသာစကားတွင်လည်း သုံးနှုန်းကြ၍ ယင်း၌ မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး အပြင် အကာသဓာတ် (space) ဆိုသည့်အရာပါဝင်သောကြောင့် ဓာတ်ငါးပါးဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (catudhātu) ကို မဟာဘူတ ဟူ၍ သုံးနှုန်းကား မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် မဟာဘုတ် ဟုခေါ်ဆိုကြသည်
ဤဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့မှ အလုံးစုံသော ရုပ်တရားတို့သည် ပေါက်ဖွားကြသောကြောင့် လယ်တီဆရာတော်က မဟာဘုတ်ကို အလွန်ကြီးပွားတတ်သည့်သဘောဟု အနက်ဖွင့်သည်
အောက်ပါရှင်းလင်းချက်တို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆသဘောတရားများဖြစ်ကြသည်
ပထဝီဆိုသည်မှာ (မြေဖြစ်စေ၊ သတ္တုဖြစ်စေ၊ ရေဖြစ်စေ၊ ဆီဖြစ်စေ၊ လေဖြစ်စေ) အရာဝတ္ထုတခုခု၏ မည်မျှ ပျော့ခြင်း၊ မည်မျှ မာခြင်းဟူသော သဘောတရား ဖြစ်သဖြင့် သိပ်သည်းမှုကို ဆိုလိုခြင်းတမျိုး ဖြစ်သည်
အာပေါဆိုသည်မှာ (မြေဖြစ်စေ၊ သတ္တုဖြစ်စေ၊ ရေဖြစ်စေ၊ ဆီဖြစ်စေ၊ လေဖြစ်စေ) အရာဝတ္ထုတခုခု၏ မည်မျှ (အစိုင်အခဲသဖွယ်) စုဖွဲ့ခြင်း၊ မည်မျှ (အရည်သဖွယ်) စီးပြောင်းခြင်း ဟူသော သဘောတရားကို ဆိုလိုသည်
တေဇောဆိုသည်မှာ (မြေဖြစ်စေ၊ သတ္တုဖြစ်စေ၊ ရေဖြစ်စေ၊ ဆီဖြစ်စေ၊ လေဖြစ်စေ) အရာဝတ္ထုတခုခု၏ မည်မျှ ပူခြင်း၊ မည်မျှ အေးခြင်း အခြင်းအရာ ဖြစ်သည်
ပူ၍ လောင်သည့် တေဇောအသွင်၊ အေး၍ လောင်သည့် တေဇောအသွင် ဟူ၍ ၂မျိုး ရှိသည်ဟု အချို့က မှတ်ယူကြသည်
လောကအကြောင်းကို ရူပဗေဒဖြင့် အရှိအတိုင်း လေ့လာကြသူတို့ကမူ အပူစွမ်းအင်သာ ရှိ၍ အအေးစွမ်းအင် မရှိကြောင်းကို သဘောပေါက်ကြသည်
ဝါယောဆိုသည်မှာ (မြေဖြစ်စေ၊ သတ္တုဖြစ်စေ၊ ရေဖြစ်စေ၊ ဆီဖြစ်စေ၊ လေဖြစ်စေ) အရာဝတ္ထုတခုခုထံသို့ အားသက်ရောက်မှု ရှိလာလျှင် ၎င်းကိုယ်တိုင်က မည်သို့ ပုံစံ၊ ထုထည် ပြောင်းလဲလျက် ပတ်ဝန်းကျင်ကို မည်သို့ အားပြန်သက်ရောက်ကြောင်း သဘောသရုပ် ဖြစ်သည်
မဟာဘူတရုပ် ၄ခုမှာ ရူပဗေဒရှိ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄ခုနှင့် ထပ်တူမကျပေ
အဘိဓမ္မာ၏ ပထဝီဓာတ် (pathavi) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတို့၏ မည်မျှပျော့ခြင်း မည်မျှမာခြင်း သတ္တိအခြင်းအရာ ဖြစ်လေရာ ရူပဗေဒ၏ သိပ်သည်းမှုနှင့် ဆင်တူသည်
သိပ်သည်းမှု (density) ဟူသည်မှာ ဒြပ်မကြီးလွန်းသော အရာများတွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၏ အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ကြီးလွန်းသော အရာများတွင် ဒြပ်ဆွဲမှု၏ ပါဝင်ဆုံးဖြတ်မှုကို ခံရသည်
အာပေါဓာတ် (apo) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတို့ မည်မျှ စေးခြင်း မည်မျှပျစ်ခြင်း သတ္တိအခြင်းအရာ ဖြစ်လေရာ ၎င်းက အက်တမ်တွင်းအမှုန်တို့၏ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်အရ အပြန်အလှန် သက်ရောက်ပုံ၏ ရလဒ် ဖြစ်ပေသည်
ဝါယောဓာတ် (vayo) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု၏ ဖိအားရွေ့ကူးစေမှု (pressure transmittance) ၏ အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်လေရာ ၎င်းအခြင်းသတ္တိအဖို့ အကြောင်းမှာလည်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ် ဖြစ်ပြန်သည်
တေဇောဓာတ် (tejo) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်သားတို့၌ အစဉ်ခိုကပ်သော အပူစွမ်းအင်နှင့် ဆင်တူလေရာ ၎င်းအပူစွမ်းအင်၏ ဖြာထွက်စီးကူးမှုမှာလည်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်နှင့် ဆိုင်ပြန်သည်
နျူကလီးယား အပြင်းစက်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက် တို့၏ မဟာဘူတရုပ် ၄မျိုးနှင့် ဆက်စပ်မှုကိုမူ မတွေ့ရချေ
ထို့ကြောင့် မဟာဘူတ ၄ခုမှာ အခြေခံသက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုး၏ ပြုပြင်စီရင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သဘောသတ္တိများ ဖြစ်သည်၊ ရူပဗေဒ၏ အခြေခံသက်ရောက်မှုကြီးတို့က ပိုမို အခြေခံပင်ရင်း ကျသည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်
မက္ကင်းနစ် (အင်္ဂလိပ်: Mechanics; ရှေးဟောင်းဂရိ: μηχανική) သည် ဒြပ်ဝတ္တုကို အား သို့မဟုတ် အရွေ့ သက်ရောက်သောအခါ ၎င်း၏ အပြုအမူ နှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝင်းကျင် တို့ကို အကျိုးသက်ရောက်မှု တို့နှင့်ဆိုင်သော ရူပဗေဒ၏ ဂိုဏ်းကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်
ခေတ်သစ် မော်ဒန် အစတွင် ဂယ်လီလီယို၊ ကပ်ပလာ၊ အထူးသဖြင့် နယူတန် တို့က မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် (classical mechanics) ခေါ် နည်းကို မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သည်
သမိုင်းတွင် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် ဦးစွာပေါ်လာပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် သည် အသစ်စက်စက် တည်ထွန်းမှု ဖြစ်သည်
မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်သည် နယူတန် ရေးခဲ့သော Principia Mathematica တွင်ပါသော ရွေ့လျားမှု နိယာမများ (Laws of motion) ကို အခြေခံပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ၁၉၀၀ ထိ မပေါ်သေးပေ
နှစ်ခုစလုံးသည် သဘာဝ ရုပ်ဝတ္တု သဘောတရား ကို တစ်နည်းတစ်ဖုံအား ဖြင့် အတူတကွ ပေါင်းစပ်ဖြေရှင်းလျက်ရှိသည်
မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်ကို တိကျမှု တွင်အခြေခံသော ပုံစံ အသွင်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းတိကျမှုကို အရင်းခံသောကြောင့်ပင် သင်္ချာ သီအိုရီများ တွင်တွင် သုံးခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ မှန်မမှန်ကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ပို၍ ကျယ်ပြန့်ပြီး မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် နည်းစဉ်များကို အသုံးချသလို အနေအထားအလိုက် ကန့်သတ်မှုများလည်းရှိပေသည်
တန်ပြန်သက်ရောက်ခြင်း သဘော (correspondence principle) အရ အရာဝတ္တု နှစ်ခုတို့အကြား ဆန့်ကျင်ခြင်း ကွဲလွဲခြင်း မရှိသလို အခြေအနေ တစ်ခုကြောင့်ပင် တည်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်
ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် ကို အခြေခံ ကျကျ ကျော်လွန်ပြီး မော်လီကျူလာ သို့ အက်တမ် တို့ကို ရှင်းရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်
သို့သော် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် အကြီးစား ဖြစ်ပျက်ခြင်းများကို ရှင်းလင်းရာတွင် လုံလောက်သကဲ့သို့ ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် ရှင်းလျှင်လည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မူလလက်ဟောင်းကြီးမှာ ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးဝင်လျက်ရှိသည်
အိုင်စတိုနီရမ် နှင့် နယူတိုနီရမ် မူလလက်ဟောင်းနှင့် ကွမ်တမ် ကွာသကဲ့သို့ အိုင်စတိုင်း၏ အထူး သီအိုရီများ သည် နယူတန် နှင့် ဂလီလီယို တို့၏ မက္ကင်းနစ် ကိုချဲ့ထွင်စေပြီး ထိုနှစ်ပိုင်းကို အခြေခံကျကျ ပေါင်းထားပြန်သည်
ထို့အပြင် အလင်းအလျင် ကို မကျော်နိုင်သော်လည်း အလင်း အလျင်နားကပ်သော အရာဝတ္တုများ အတွက် အိုင်းစတိုင်း၏ သီအိုရီများက ပို၍ အရေးပါသည်
အာယု၊ ဝဏ္ဏ၊ သုခ၊ ယသ၊ သဂ္ဂ-ဟူသော အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ်မြတ်နိုးအပ်သော ဒုလ္လဘတရားငါးပါးနှင့် ယင်းတရားတို့ကို တောင်းခံခြင်း ဆုတောင်းနေခြင်းဖြင့် မရနိုင်ပုံ၊ ယင်းတရားငါးပါးတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပါမှ နတ်, လူ၌ဖြစ်သော ယင်းတရားငါးပါးတို့ကို ရနိုင်ပုံကို အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ယင်းတို့၏ ပဋိပဒါသည် ဒါန, သီလ အစရှိသော ကောင်းမှု များဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဋီကာ၌-အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ-ပါဠိတော်ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဣဋ္ဌသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးအား အလိုရှိအပ်၊ နှစ်သက်အပ်၊ မြတ်နိုးအပ်သည်ဖြစ်၍ လောက၌ ရခဲသောတရားငါးမျိုးအကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဂမုန်းခတ္တာရွှေ သည် ခတ္တာပင်နှင့်တူ၏
နနွင်းသားကဲ့သို့ ဝါဝါရှိသည်
နာကို သေစေနိုင်၏
အဂ္ဂိရတ် အသုံးဝင်၏
ညောင်ကုန်းကျောင်းစုရွာ၊ လိန်ကုန်း
အမှတ် (၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ မန္တလေး သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ဒရိုးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dayoe)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ဓနုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓနုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၂ ဦး၊ မ ၁၄၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဧဒွာ မာနေ(UK: , US: ; ပြင်သစ်: [edwaʁ manɛ]; ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၈၃၂ - ၃၁ ဧပြီ ၁၈၈၃) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ခေတ်သစ် ပန်းချီဆရာ ဖြစ်သည်
သခင်ဗတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခု သီတင်းကွျတ်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မြောင်းမြခရိုင် အိမ်မဲမြို့၌ အဖ ဦးဘိုးဆိုင်၊ အမိ ဒေါ်ပါဇုံတို့မှ မွေးဖွားသည်
၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် နဝမတန်းအောင်မြင်၍ ၁၂၈၄ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြဆရာအတတ်သင်ကျောင်းမှ အလယ်တန်းဆရာဖြစ် စာမေးပွဲကိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်စာကို ရန်ကုန်မြို့ ဘီအီးတီကျောင်းတွင် သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ရှိ မက္ကင်ဇီ ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရာမှ ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘီအိုစီ ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်သည်
ဂျီစီဘီအေ ဦးစိုးသိမ်း၏ နိုင်ငံရေးတရားပွဲများသို့ သွားရောက်နားထောင်ခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ပါ ဝင်စားလာပြီး ရေနံချောင်းမြို့ ဘီအိုစီ ပုဂံတန်းလျား၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝေယျာဝစ္စအသင်းကို တည်ထောင်၍ ဂျီစီဘီအေနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်
သခင် ဘသောင်း က သခင်စာရင်းများ ပေးသွင်းရန်ခေါ်သည့်အခါ ရေနံချောင်းမြို့မှ ပထမဆုံး စာရင်းပေးသွင်းခဲ့၍ ၁၂၉၅ခုနှစ်တွင် သခင်ဘသောင်း အိမ်၌ ကျင်းပ ခဲ့သည့် အစည်းအဝေးသို့ ဇနီးသခင်မမပုနှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် မြင်းခြံမြို့၌ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးညီလာခံမှ သခင်ဗတင်အား ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် အလုပ်သမားဌာနမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် ချောက်မြို့ရှိ ဘီအိုစီ၊ ဘီဘီပီစီ၊ ပီဒီစီ၊ လမ်းရွာရှိ အိုင်ဘီပီနှင့်ရေနံချပ်ရှိ ဘီအိုစီအလုပ်သမားများ သပိတ်မှောက်ရာတွင် ချေက်မြို့တို့ဗမာရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ကာ လှုံ့ဆော်စည်းရုံးခဲ့သည်
၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း၊ ၉ ရက် (၃ဝ-၁၃-၃၈)နေ့တွင် ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီးသည် ချောက်မြို့မှ စတင်ထွက်ခွာ ချီတက်ခဲ့သောအခါ ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီး ရန်ကုန်မြို့သို့မရောက်စေရန် အင်္ဂလိပ်အာဏာပိုင်များက သပိတ်ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးသဖြင့် သခင်ဗတင်လည်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် သခင်ဗတင်သည် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တွင် နယ်စီးတောအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းယင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးကို အားပေးကူညီခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့၌ အိမ်ငှား၊ မြေငှားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်ဗတင်အား နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ပထမအဆင့်အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ဇနီးသခင်မ ဒေါ်ပုနှင့် သားသမီး ရှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunchon)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ဥသျှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥသျှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၆ ဦး၊ မ ၁၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်) (အတိုကောက် ဒကစ(လွိုင်ကော်)) သည် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်
ဒကစ(လွိုင်ကော်)၏ အဓိကတာဝန်မှာ ရပခ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသော ကယားပြည်နယ် ဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံးဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး စစ်ရေး စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးနှင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တို့မှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်
လက်ရှိ ဒကစ(လွိုင်ကော်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ကြည်း၂၇၀၆၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းနိုင်ဦး ဖြစ်သည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံးဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံးစစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံးစစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) ရုံးဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ရေးဌာန) ရုံးဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံးအုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံးဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-ခလရ(၈၇)-ကလေးခလရ(၈၉)-ကလေးခလရ(၂၂၈)-ကလေးခလရ(၂၆၈)-ဖလမ်း
ဂန့်ကောက်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gantkaukpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ နန်းနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းနိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၅ ဦး၊ မ ၁၂၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဆဂါပါရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sagapar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဂါပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆဂါပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၀၄ ဦး နေထိုင်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ မရိုးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရိုးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၉ ဦး၊ မ ၆၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
နဂိဆိုမြို့  (南木曽町 နဂိဆို − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၄၂၄၈ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၉.၇ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၁၅.၉၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ဓမ္မသော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammathaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ဓမ္မသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓမ္မသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၁ ဦး၊ မ ၂၁၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ သို့မဟုတ် အေရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ သည် ဧရာဝတီ တိုင်း တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရှိ အနိမ့်ဆုံး ကုန်းမြေလွင်ပြင်ကျယ်ဖြစ်ကာ မြန်အောင် မှ နေ၍ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ် သို့ဧရာဝတီမြစ် ဝ၏ တောင်ဘက် ၂၉၀ ကီလိုမီတာ အထိ ဒီရေလွှမ်းမိုးခြင်းနယ်နိမိတ် မှနေ၍ ဖြာထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ သည် လူဦးရေ ထူထပ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၃ မီတာ ခန့်သာမြင့်သော နုန်းမြေ ကြွယ်ဝသည့် မြေနိမ့် ပေါ်တွင် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးခြင်းကို အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ဆောင်ရွက်သည်
သို့သော်လည်း ၎င်းဒေသရှိ မြစ်ချောင်းများ ပြည့်နှက်နေသည့် နေရာများတွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း ဖြင့် အသက်မွေးသည့် တံငှာသည်များလည်း ရှိသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက် တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ကြီးမားသော ဘေးအန္တရာယ် တစ် ရပ်ဖြစ်သည့် ဆိုင်ကလုန်း နာဂစ် ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု အများအပြား ဖြစ်ခဲ့သည်
အစီရင်ခံ တင်ပြချက်များအရ အနည်း ဆုံး လူဦးရေ ၈၄,၅၀၀ ကျော် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ လူဦးရေ ၅၃,၈၀၀ ကျော် ပျောက်ဆုံးခဲ့ပြီး လူဦးရေ ၂.၄ သန်း ခန့်ကို အိုးမဲ့၊ အိမ်မဲ့ ဖြစ်စေခဲ့သည်
မြစ်လက်တက်များ နှင့် မြေပြင်အနေအထားဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် ပုသိမ်မြစ်၊ ဖျာပုံမြစ်၊ ဘိုကလေးမြစ်နှင့် တိုးမြစ်တို့၏ အဓိက မြစ်လက်တက်များ ပါဝင်သည်
ယခင်က Cape Negrais နီဂရစ်(စ်) အငူ ဟု ခေါ်သော မော်တင်စွန်းအငူသည် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ထင်ရှားသော အမှတ်အသား တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ၏ အနောက်တောင်ဘက် အဆုံးပိုင်းကိုလည်း အမှတ်အသား အဖြစ်ပြသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သော ဝဖြူ တောင်ကုန်း ( ၁၃၂၅ ပေ) သည် ပုသိမ်နှင့် မော်တင်စွန်း (အငူ) အကြား တွင် တည်ရှိပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၏ အနောက်ဘက် ကမ်းမြှောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ဒေသ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၃ မီတာ သာမြင့်သော မြေနိမ့်ပိုင်း ကုန်းမြေများဖြင့် ဖုံးအုပ် ထားခြင်းခံရသည်
ဤ နုန်းမြေ ဆန်သော မြေပြန့်လွင်ပြင်သည် အနောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးရိုးမ တို့ဖြင့် ကာရံထားခြင်းခံရသည်
၎င်းသည် ဒီရေ ဝင်ရောက်ခြင်းခံရနိုင်ဖွယ်ရှိသော တောင်ဘက် ဆီသို့ စီးဆင်းသည့်မြစ်ကြီးများကြောင့် ကျွန်းဆွယ်များ နှင့် ကျွန်းများ အတွင်းသို့ ခွဲဖြာ ၍သွားသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ ပင်လယ်ဘက်သို့ ဦးတည်နေသည့် အနိမ့်ပိုင်း သုံးပုံတစ်ပုံသည် လုံးဝ တစ်ပြေးတည်းဖြစ်နေပြီး ဒေသတွင်း မြေပြင် အနေအထား အနိမ့်အမြင့် ကွာဟမှုမရှိပဲ အရှေ့မှ အနောက်ဆီသို့ ၁၃၀ ကီလိုမီတာ ဆန့်တန်းနေသည်
ထိုမြစ်ရေများသည် ၎င်းတို့ သယ်ဆောင်လာသော ပမာဏ ကြီးမားသည့် နုန်းမြေ အနည်အနှစ် ပို့ချမှုများကြောင့် အလွန် နောက်ကျိပြီး ပင်လယ်သည် ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် နှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင် အကွာအဝေး ၂၈ ကီလိုမီတာ အထိ တိုင်အောင် ၅.၅ မီတာ အောက် အနက်ရှိကာ အလွန်တိမ်သည်
ပင်လယ် အတွင်းသို့ အဆက်မပြတ်ချဲ့ကားမှု ၏ရလဒ် အနေဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် တစ်နှစ်လျှင် ၁,၀၀၀ ဟက်တာခန့်နှင့် ညီမျှသော နှစ် ၁၀၀ လျှင် ၅-၆ ကီလိုမီတာ နှုန်းဖြင့် တိုးလျက်ရှိသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၂,၅၀၀ မီလီမီတာ ( လက်မ ၁၀၀) ရှိပြီး ပျမ်းမျှအပူချိန် ၃၂ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်(စ်) ( ၉၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်
မေလ အလယ် ပိုင်း နှင့် နိုဝင်ဘာလ အလယ်ပိုင်း အတွင်း မုတ်သုံရာသီ အတောအတွင်းတွင် မိုးအများဆုံး ရွာသွန်းသည်
အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်းမှ နေ၍ ဖေဖော်ဝါရီလ အလယ် ပိုင်းအထိ အေး၍ ခြောက်သွေ့ပြီး ဧပြီလနှင့် မေလ အစောပိုင်းတွင် မုတ်သုံအကြို မိုးသက် မုန်တိုင်းများနှင့် အတူ အပူချိန် စတင်၍ မြင့်တက်လာသည်
ရေသန့်စင်မှုသည် အစောပိုင်း သဘာဝ အရင်းအမြစ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှု အားနည်းသောကြောင့် ပီအိပ်(ခ်ျ) အတိုင်းအတာ ၏ အယ်လ်ကာလီ သဘာဝရှိသော အနေအထား အတွင်းတွင် ရှိသည်
လမုတောများ သို့မဟုတ် လမု နှင့် နီးပါး ထန်းပင် သို့မဟုတ် ဓနိ တို့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၏ အဓိက စိုက်ပျိုးပင်များ ဖြစ်ကြသည်
ထို့အပြင် နွေရာသီအတွင်းတွင် ဒေသခံ လယ်သမားများသည် ဖျာများကို ရက်လုပ်ကြသဖြင့် ပေါင်းပင် များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းမှာ ထိရောက်မှု အားနည်းသည်
ဆိုင်ကလုန်း နာဂစ်ကြောင့် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် လမုတောများ ပျက်စီးခြင်း နှင့် သစ်တော ပြုန်းတီးခြင်း သည် ၎င်းဒေသအား အနာဂတ် တွင် ပို၍ အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်
ဤ အပိုင်းကို အကျယ်ချဲ့ရန် လိုအပ်သည်
အဓိကကျွန်းများတွင် ဟိုင်းကြီးကျွန်း၊ လိပ်ကျွန်း၊ ပြင်စလူကျွန်း နှင့် မိန်းမလှကျွန်း( လှပသော အမျိုးသမီးများကျွန်း) တို့ပါဝင်သည်
အဓိကမြို့များတွင် ဘိုကလေးမြို့၊ မအူပင်မြို့၊ မြောင်းမြမြို့၊ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့၊ ပန်းတနော်မြို့၊ ပုသိမ် မြို့၊ ဖျာပုံမြို့၊ ေဒးဒရဲ မှ တွံ့တေး အထိ နှင့် ကျောက်တန်း တို့ပါဝင်သည်
ထိုဒေသများတွင် ကိုလိုနီ ကာလအတွင်း၌ တည်ဆောက်ခဲ့သော တွံ့တေးတူးမြောင်းမှ အပ ကျယ်ပြန့်သော ဆည်မြောင်းစနစ် သို့မဟုတ် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတူးမြောင်းများ မရှိပါ
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးမှ တစ်ဆင့် ရန်ကုန် နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နှင့် စီးပွားရေး တို့အတွက် များစွာ အကျိုးကျေးဇူး ရရှိသည်
သို့ဖြစ်ပါ၍ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၏ ယဉ်ကျေးမှု သည် ရန်ကုန်သို့ ရွေ့လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို နေရာများစွာ နှင့် ထွက်ကုန် များ တွင် သက်သေ အထောက်အထားများဖြင့်တွေ့ရသည်
၎င်းတို့မှာ ဘိုကလေးဈေး၊ မော်တင် ရပ်ကွက်၊ ရေကျော် ရပ်ကွက်၊ ဓနုဖြူ ထမင်းဆိုင်၊ ပုသိမ် ဟာလဝါ (ဟာဗာ အချို )၊ ပန်းတနော် မှ သင်ဖြူးဖျာ နှင့် ပုသိမ်ထီးတို့ ဖြစ်သည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် သမိုင်းကြောင်းအရ မွန် လူမျိုး အများအပြား နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
နိုင်ငံရေးအရ ထိုနေရာဒေသသည် ၁၀၅၇ မတိုင်မီက မွန် မင်းနေပြည်တော်များ မှ အုပ်ချုပ် ခဲ့ပြီး ၁၀၅၇ နောက်ပိုင်းတွင် ခြွင်းချက်အနည်းငယ်မှ အပ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များမှ ဧရာဝတီမြစ် အပေါ်ပိုင်း ပို၍ ဝေးသော နေရာများ တိုင်အောင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးရန် ကောင်းမွန်သော နေရာဒေသများအား ထိန်းချုပ်ထားခြင်းကို ၁၃ ရာစု မှ ၁၆ ရာစု နှစ်များအတွင်း (၁၂၈၇ -၁၅၃၉ ) နှင့် ၁၈ ရာစု တွင် အချိန်တို တစ်ခုအဖြစ် (၁၇၄၇ - ၁၇၅၇ ) ပဲခူး ၌ အခြေစိုက်သော မွန်မင်းနေပြည်တော်များသို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သည် ဗြိတိသျှ တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ပထမဆုံးခြေကုပ်ရယူခဲ့သော နေရာ ဖြစ် ခဲ့သည်
အရောင်းအဝယ် ဋ္ဌာန ထူထောင်ရန် ဟူ သော ဗြိတိသျှတို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို မွန်တို့က အာခံပြီးနောက် ၁၇၅၃ တွင် ဗြိတိသျှတို့ သည် ဟိုင်းကြီး သို့မဟုတ် နီဂရစ်(စ်) ကျွန်း ကို သိမ်းယူခဲ့သည်
မြန်မာဘုရင် အလောင်း ဘုရား သည် ထိုကျွန်းကို ဗြိတိသျှတို့ထံ ၁၇၅၇ တွင် ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း မွန်တို့နှင့် ဖြစ်ပွား သော စစ်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ၎င်းအားသစ္စာဖောက် သည် ဟု ဘုရင်သည် ခံစားရသော အခါ ထိုကျွန်းကို ၁၇၅၉ တွင် အင်အားသုံး၍ ပြန်လည် ရယူခဲ့သည်
[6] ၁၈၂၅ တွင် မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ၌ ဖြစ်ပွားသော ဓနုဖြူ တိုက်ပွဲသည် ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ ( ၁၈၂၄-၁၈၂၆) တွင် မြန်မာများ အနေဖြင့် ခေတ်မီ တိုးတက်သော ဗြိတိသျှ တပ်များ ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ သည့် အဓိကကျသောနောက်ဆုံး ခုခံတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသော ၁၈၅၂ တွင် အင်္ဂလိပ်တို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ဗြိတိသျှ ဘားမား၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်
မြန်မာလူမျိုးများသည် ပို၍ စိမ်းလန်းသော စားကျက်မြေများကို ရှာဖွေရန် အတွက် ဗြိတိသျှ ဘားမား အတွင်း တောင်ဘက်သို့ စတင်၍ ရွှေ့ပြောင်း လာသော အခါ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အုပ် ချုပ်ရေးသည် ထိုနေရာဒေသကို လွှမ်းမိုးထားသည့် စိမ့်မြေတောများ နှင့် ရွှံ့ညွန် များ ကို မြောင်းဖောက် ၍ ရေစီးစေခဲ့ပြီး ကျုံးများနှင့် တာတမံများတည်ဆောက်ခြင်း တို့ကို ဆန် စပါး ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးရန် အတွက် ၁၈၆၁ မှ စတင်၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ တွင် စပါးခင်း ၆၀၀,၀၀၀ ဟက်တာ ကို ကာကွယ်ရန် ၁,၃၀၀ ကီလိုမီတာ ရှိသော အဓိက တာတမံ အချို့ရှိ သည်
ဤဒေသတွင် ဈေးမြို့များအပြင် အဓိက မြစ်ကြောင်းများ တစ်လျှောက်ရှိရွာများစွာတို့တွင် အဓိကအားဖြင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင် သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် လူနေ ထူထပ်လျက် ရှိသည်
၁၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ တွင် ဤဒေသသည် တစ်နိုင်ငံလုံး ရှိ လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး သော ဒေသများ အနက်မှ တစ်ခု အပါအဝငဖစ်ပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃.၅ သန်း ရှိသည်
လက်ရှိ နေထိုင်သူ များတွင် မွန် နှင့် ဗမာ မှ လွဲ၍ အများစုမှာ ပိုးကရင် နှင့် မွတ်စလင် များပါဝင်သည်
ဤဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော ဆန်ထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည့် အလျောက် ၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၀၀ နှစ်များ အတွင်းတွင် ၎င်း၏ ကုန်းလမ်းခရီးသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး အခြေခံ အဆောက်အအုံမှာ အကြီးအကျယ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်
စုစုပေါင်း ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေ၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံသည် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးခြင်း အတွက် အသုံးပြုပြီး တစ် ဟက်တာ လျှင် အထွက်နှုန်း ၂,၀၀၀ - ၂,၅၀၀ ကီလိုဂရမ် ခန့်ရှိသည်
ငါးဖမ်းခြင်းကို အသေ ပြုလုပ်ထားသော ငါးဖမ်းသည့် ဘောင်များ နှင့် လှေအငယ်များ မှ နေ၍လည်း လုပ်ဆောင်သည်
ပုစွန် ဖမ်းသည့် လုပ်ငန်းနှင့် ပင်လယ် လိပ်ဥများကို ရှာဖွေခြင်းသည် အဓိက စီးပွားရေး လုပ် ငန်းများ ဖြစ်ကြပြီး ယခုအခါတွင် ထိုလုပ်ငန်း နှစ်မျိုးလုံးမှာ စိုက်ပျိုးရေး အတွက် မြေယာ ရှင်းလင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းများကြောင့် လမုတောများ ဆုံးရှုံးခြင်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ခံနေရသည်
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တစ်လျှောက်တွင် ဆက်သွယ်ရေးမှာ-ရေလမ်းခရီးသည် အလွယ်ကူဆုံး ဖြစ်သောကြောင့် အိမ်ထောင်စုတိုင်းသည် လှေတစ်စင်း စီ ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး ဘိုကလေး၊ မော်လမြိုင်ကျွန်း နှင့် မြောင်းမြ ကဲ့သို့ အဓိက မြို့များသည် မီးသင်္ဘော ကို အသုံးပြုသည်
မိန်းမလှကျွန်း သီးသန့်ထားရှိခြင်းသည် အမျိုးသား အမွေအနှစ် နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လမု သစ် တောများစွာနှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါ အမျိုးအစား ပေါင်းများစွာ အတွက် သဘာဝ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင် သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ စစ်မှန်သည့်ဒေသခံ မြစ် လင်းပိုင် တစ်မျိုးမဟုတ်သော်လည်း ၎င်းသည် မြစ်ကိုအစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်း ခံရပြီး ဤပင်လယ် လင်းပိုင်များသည် အရှေ့တောင်အာရှ ၏မြစ်များ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည် ဟု သိထားကြသည်
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဧရာဝတီလင်းပိုင်နာဂစ်မုန်တိုင်း
ကင်ဂျုံဟွန်း (၈ ဧပြီ ၁၉၉၀ – ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇) သည် ဂျုံဟွန်းဟု အမည်ဖြင့် ကောင်းစွာ သိကြပြီး၊ တောင်ကိုရီးယား အဆိုတော်၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ ရေဒီယို တင်ဆက်သူ နှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
တောင်ကိုရီးယား ယောက်ျားလေးအဆိုအဖွဲ့ ရှင်းနီး၏ အဆိုရှင် ဖြစ်ပြီး S.M. အင်တာတိန်းမင့် ၏ ပရောဂျက် အုပ်စု S.M. ဘောလက်အဖွဲ့တွင် ဆက်လက်ပါဝင်သည်
ဂျုံဟွန်းသည် Base ဟု အမည်ပေးသော သူ့ ပထမဆုံး အီးပီနှင့်အတူ ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၂ တွင် တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်အဖြစ် စတင်ပွဲဦးထွက်လာသည်
ထိုနှစ်မှာပင် စတိုရီ အိုပီ တစ် ဟူသော ပေါင်းချုပ် အယ်လဘမ်တစ်ခုကို ဖြန့်ချိသည်
၂၀၁၆ မေ ၂၄ တွင် သူ၏ ပထမဆုံး စတူဒီယို အယ်လဘမ် ဖြစ်သော သူမသည် ကို ဖြန့်ချိပြီးနောက် ဒုတိယ ပေါင်းချုပ် အယ်လဘမ် ဖြစ်သော စတိုရီ အိုပီ နှစ်ကို ၂၀၁၇ ဧပြီ ၂၄ တွင် ဖြန့်ချိသည်
ဂျုံဟွန်းသည် အယ်လဘမ် ရေးစပ်သီကုံးခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ စာရေးသားခြင်းတို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပါဝင်ခဲ့ရာ အက်စ် အမ် အင်တာတိန်းမင့် ၏ ပထမဆုံးသော အနုပညာရှင် ဖြစ်သည်
ကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ အနုပညာရှင်များ တေးအယ်လဘမ် ထုတ်ဝေသည့်အပေါ် စည်းကမ်းအလွန် တင်းကြပ်ကြောင်း ကေပေါ့ပ် လောကတွင် နာမည်ကြီးသည်
ကိုရီးယားတိုင်းမ်မှ ကင်ဒါဟီးက အိုင်ဒေါလောကတွင် အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်နိုင်သော အဆိုတော် လေးဦးထဲမှ တဦးအဖြစ် ဂျုံဟွန်းကို သတ်မှတ်ပြီး၊ ကျန်သုံးဦးမှာ ဂျီနဂါး၊ ဇီကို နှင့် ဂျင်ယောင်းတို့ ဖြစ်ကာ၊ သူတို့သည် သီချင်းရေးသားခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ကခြင်းအပြင် အခြားသော စွမ်းရည်များကို ထည့်ပေါင်းလိုက်သော် အောင်မြင်သော ဂီတပညာရှင်များ ဖြစ်လာကြလေသည်ဟု မှတ်ချက်ပြုသည်
ဂျုံဟွန်း ကိုယ်ပိုင်ရေးသေား သီချင်းများတွင် ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ကြပြီး၊ တစ်ကိုယ်တော် သီချင်း အများစုသည် ချီးမွမ်းခြင်း ခံရသည်
အင်ဆိုက်ကိုရီးယားက ဂျုံဟွန်းသည် ဂီတအတွက် မွေးဖွားလာသူဟု ကင်ပွန်းတပ်သည်
၂၀၁၃ ဧပြီတွင်၊ ကား မတော်တဆ ဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းတွင် ဒဏ်ရာရသည်
သူ့အေဂျင်စီက သူသည် နှာခေါင်း ခွဲစိတ်မှု လုပ်နေရသည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်
သူတို့ တတိယမြောက် အယ်လဘမ်ကို အပြည့် ပရိုမိုးရှင်းပွဲ အများစု လုပ်နေချိန်တွင် ဘေးထိုင်နေခဲ့ရပြီး၊ နောက်ဆုံး အပတ်တွင်မှ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာ တွင်၊ ဂျုံဟွန်းသည် တွစ်တာ ပရိုဖိုင်းပုံကို LGBT ကို ထောက်ခံအားပေးသည်ဟု ရည်ညွှန်းသော ပုံတစ်ပုံ သို့ ပြောင်းလဲလိုက်ရာ မိမိကိုယ်မိမိ ရှိုင်းနီးအဖွဲ့၏ ပရိသတ်အသင်းဝင်ဟု ပြောသော ပရိသတ်များ၏ အသရေဖျက် တုံ့ပြန်ခြင်းကို ခံရသည်
ဂျုံဟွန်းသည် ဆိုးလ်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဂန်းနမ်ခရိုင်၊ ချုံးဒမ်ရပ်ကွက်တွင် တိုက်ခန်း စတူဒီယိုတလုံးကို နှစ်ရက်အတွက် လျှို့ဝှက်စွာ ငှားရမ်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ တွင် စတင်ဝင်ရောက် နေထိုင်သည်
ဂျုံဟွန်းအစ်မ ကင်ဆိုဒမ်က ညနေ ၄ နာရီ ၄၂ မိနစ်တွင် အရေးပေါ်ဌာနသို့ ပထမဆုံး ဖုန်းခေါ်ပြီး၊ သူ့မောင် သေကြောင်းကြံနေသလား မသိရကြောင်း သတင်းပို့သည်
သူ့မောင်သည် ကာကအိုစကားပြောမှ တဆင့် နောက်ဆုံးနှုတ်ဆက်ခြင်းပါဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် မက်ဆေ့များ သူ့ဆီ ပို့နေ၍ ဖြစ်သည်
ဂျုံဟွန်းကို နောက်ဆုံး တွေ့လိုက်ရသည်မှာ တိုက်ခန်းနံဘေးရှိ အသင့်ဝယ် စတိုးဆိုင်တွင် ဖြစ်ပြီး၊ ဆေးလိပ်များ၊ ဆိုဒါရည်နှင့် မုန့်ပဲသရေစာများ တစ်ထုပ်ကြီး ဝယ်သွားသည်
တိုက်ခန်း၏ လုံခြုံရေးအစောင့်က ပြောပြသည်မှာ သူသည် စတိုးဆိုင်ရှေ့ သူ့ကားထဲမဝင်ခင် အကြာကြီးပင် ရပ်နေခဲ့ကြောင်း၊ ကားကို လမ်းမပေါ်၌ ဆူညံသံ ထွက်လောက်အောင် ရှေ့တိုးနောက်ငင် မောင်းနေကြောင်း ဖြစ်သည်
မျက်နှာဖုံးဖြင့် မျက်နှာကို ကာထားခြင်း မရှိဘဲ၊ သူ့အခန်းထဲ စကား တစ်လုံးမျှ မဆို ဝင်သွားခဲ့သည်
သူ့အစ်မဆီ ချန်ထားခဲ့သော မက်ဆေ့မှ တဆင့် သူ့ဆဲလ်ဖုန်းကို ခြေရာခံ လိုက်လာပြီးနောက်၊ ည ၆ နာရီ ၁၀ မိနစ်ခန့်တွင် ရဲနှင့် အရေးပေါ်အဖွဲ့ဝင်များသည် ဂျုံဟွန်းကို သူ့တိုက်ခန်းတွင်း အိပ်ရာနှင့် စားပွဲဘေး ကြမ်းပြင်ပေါ် သတိလစ်နေသည်ကို တွေ့သည်
သူတို့ ရောက်ရှိချိန်၌ အခန်းထဲတွင် မီးခိုးများနှင့် ပြည့်နေပြီး၊ ကြမ်းပေါ်၌ အန်ထားသည့် ခြေရာလက်ရာများ ရှိသည်
ကွန်းကွတ် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်း ပို့ဆောင်ပြီး၊ အရေးပေါ် ကုသမှု ပေးသည်
သို့သော် သတိ ပြန်လည်မလာတော့ဘဲ၊ ၆ နာရီ ၃၂ မိနစ်တွင် အသက် ၂၇ နှစ် သေဆုံးပြီဟု ဆေးရုံက ကြေညာသည်
စုံစမ်းရေးမှူးများက သူသည် အဆိပ်ငွေ့များ သို့မဟုတ် မီးခိုးများကို ရှူရှိုက်မိခြင်းကြောင့် သေဆုံးရသည်ဟု ယုံကြည်ပြီး၊ တိုက်ခန်းထဲရှိ အကြော်ဒယ်အိုးတွင် လောင်ကျွမ်းသော ကာဗွန် မီးသွေးတုံးများကို တွေ့ရှိရသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဂျုံဟွန်းမိသားစု၏ တောင်းဆိုချက်အရ ရင်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းကို မပြုတော့ဘဲ သူ့ သေဆုံးမှုသည် သတ်သေခြင်းဟု ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ကြေညာသည်
ဂျုံဟွန်း၏ သေဆုံးခြင်းသည် မီဒီယာများ ဖော်ထုတ်မှုအရ စိတ်ကျခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ လီဟီအတွက် ရေးပေးသော သီချင်း နှစ်ပုဒ် အထီးကျန်စွာနှင့် အသက်ရှူသံ တွင် အထီးကျန်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းများ ရေးထားသည်
အင်စတာဂရမ်တွင်လည်း ထိုသီချင်းစာသားများကို
ဇန်နဝါရီလ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၅၄) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၅) ရက်) ကျန်သေးသည်
၁၅၆၉ – ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ထီဖွင့်ခြင်းကို အင်္ဂလန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၁၅၇၁ – ဩစတြီးယား မင်းမျိုးမင်းနွယ်များအား ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်
၁၇၈၇ – ဝီလီယံ ဟာရှယ်သည် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလနှစ်စင်းဖြစ်သော တိုင်တန်းနီးယား နှင့် အိုဗရွန် တို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
၁၈၆၁ – အလာဘားမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်
၁၉၂၂ – ဆီးချိုရောဂါကို ကုသရန်အတွက် အင်ဆူလင်ကို လူသားလူနာတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်
၁၉၄၂ – ဒုတိယကမ္ဘာစစ်: ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို ဂျပန်တပ်များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
၁၉၇၂ – အရှေ့ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
၁၉၅၄ – ကယ်လာ့ရှ် ဆတ္တရာသီ၊ အိန္ဒိယလူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာသင်ကြားပေးသူနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင်၁၉၂၈ – သောမတ်စ် ဟာဒီ၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၈၄၀ မွေး)
သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း အတိုင်ပင်ခံကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ဦးဘကျော်ကို ပြည်မြို့တွင် အဖဦးဘိုးမြ၊ အမိဒေါ်ငွေအောင်တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
ငယ်စဉ်က မေမြို့ အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း၊ ပြည်မြို့ ဦးဘိုးရုံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းနှင့် ပြည်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ၁ဝ တန်းအောင်ခဲ့ပြီးနောက် ပြည်မြို့ သစ်တောခရိုင်ဝန်ရုံးတွင် အကူ စာရေးအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထိုရုံးတွင် အထက် တန်းစာရေး၊ ထိုမှ ရုံးအုပ်စာရေးကြီး ဖြစ်သည်အထိ အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထို့နောက် ပြည်ခရိုင်ခွဲ ကုန်စည်ကြီးကြပ်ရေးမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်သည်
အမှုထမ်းနေစဉ်အတွင်း ပြည်မြို့၊ အရှေ့အာရှ လူငယ်များအစည်းအရုံး(ဗမာနိုင်ငံ)တွင် အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့ပြင်ဦးဘကျော်လည်း ပြည်ခရိုင်၊ ရုံးစာရေးသမဂ္ဂတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပြည်ခရိုင် အမှုထမ်းပေါင်းစုံသမဂ္ဂ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သပိတ်ကြိုးကိုင်အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ ပြန်ဝင်လာသောအခါ၌ သစ်တောဌာန ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ရန် မှတ်တမ်းများ ရှာပေးနိုင်သဖြင့် အမှုထမ်းကောင်းလက်မှတ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် သစ်တောမင်းကြီးချုပ်ရုံးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့၍ သစ်တောရုံး အသီးသီးတွင် ဌာနခွဲစာရေးကြီး၊ ရုံးဝန်ထောက်စသည်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး သစ်တောဌာန၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းတွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာပညာဒီပလိုမာ (အင်္ဂလိပ်)ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမှုရေးသိပ္ပံမဟာဌာနမှ ဖွင့်လှစ်ပို့ချသော စာကြည့်တိုက်ပညာ အောင်လက်မှတ်ကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ် နှင့် လက်ပတ်နာရီဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော ဂါဒီယန်သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းတိုက်၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ခန့်ထားခံရသည်
ဦးဘကျော်သည် သတင်းစာဆရာအဖြစ် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့လည်း သွားရောက်ခဲ့ရရာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ သတင်းစာလုပ်ငန်း လေ့လာရန်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ ဟောင်ကောင်လေကြောင်းဖွင့်ပွဲ တက်ရန် သတင်းစာအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ ဟောင်ကောင်သို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ သတင်းစာပညာ လေ့လာရန် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ သတင်းစာဆရာအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေး ခရီးအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆန္ဒခံယူပွဲ အောင်မြင်ရေးအတွက် အခြားအနုပညာရှင်များနှင့်အတူ ချင်းဝိသေသတိုင်းတွင် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သော အရေးပေါ်ပါတီညီလာခံနှင့် ၁၉၇၇ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းထုတ်ပြန် ရေးဆပ်ကော်မတီအဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘာသာပြန်ဆိုရေးအဖွဲ့ခွဲတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်
ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကာလတွင် စစ်ကိုင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁)မှ ပြည်သူ့လွှတ် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အတိုင်ပင်ခံ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂါဒီယန်သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆက်လက်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
ဦးဘကျော်သည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ သတင်းစာများ၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများကို အမ်-ဘီ-ကေ ကလောင်အမည်ခံ၍ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသား ခဲ့သော စာရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဒဂုံမြို့နယ် စာပေလုပ်သား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ယင်းတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဦးဘကျော်သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်ရီကျော်နှင့် သားတစ်ယောက် သမီးသုံးယောက် ကျန်ရစ်သည်
လက်နှိပ်စက်ဟူသည်မှာ ခလုတ်များစွာ ပါဝင်ပြီး ခလုတ်များကို ရိုက်လိုက်သောအခါ စက္ကူအစရှိသော ကြားခံပစ္စည်းတွင် မင်များပေါ်စေသည့် စက်ပစ္စည်း (သို့) လျှပ်စစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်
စာရွက်ပေါ်တွင် ပုံနှိပ်စာလုံးကလေးများ ထင်လာ အောင် လက်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်နိုင်သော စက်တစ်မျိုးကို လက်နှိပ်စက်ဟုခေါ် လေသည်
ယခုခေတ်အသုံးပြုနေကြသည့် လက်နှိပ်စက်မျိုးဖြစ်လာအောင် လက်နှိပ်စက်ပုံစံများကို အဆင့်ဆင့်တိုးတက်တီထွင်ခဲ့ရပေသည်
ခရစ် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် တစ်ခိုလောက်ဆီက အင်္ဂလန်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင် လက်နှိပ်စက် အမျိုးမျိုးကို တီထွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်
၁၇၁၄ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ မီးဆိုသူသည် ပထမဦးဆုံး လက်နှိပ်စက်ပုံစံအတွက် မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် သူ၏လက်နှိပ်စက် ပုံစံသည် ထိထိရောက်ရောက်အသုံးမပြုနိုင်သဖြင့် နောက်၌ တိမ်ကောသွား ၏
၁၈၆၈ ခုနှစ်၌ လက်တွေ့ အသုံးချနိုင်သော လက်နှပ်စက်တစ်မျိုးကို စီအယ်ရှိုးနှင့် ကားလော့ဂလစ်ဒင် ဆိုသူတို့ကတီထွင်ပြန်၏
သူတို့နှစ်ဦးသည်လည်း မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြ၏
ယင်းလက်နှိပ်စက်ကို ၁၈၇၄ ခုနှစ်၌ အီးရီမင်တန်နှင့်သားများကုမ္ပဏီမှ နယူးယော့မြို့တွင် ကုန်ပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် စတင်ရောင်းချခဲ့လေသည်
ယခုအခါတွင် လက်နှိပ်စက်များသည် အစိုးရအလုပ်၊ ကိုယ်ပိုင် အလုပ်စသော အလုပ်အကိုင် အသီးသီးတို့တွင် အလွန်အသုံးဝင်၍ မရှိလျှင် မဖြစ်သောပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ တွင် စာရင်းအင်းတွက်ချက်ရာ၌ အသုံးချသော တွက်ချက်သည့် စက်ကလေးများသည် လက်နှိပ်စက်များမှအစပြု၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
အချို့လက်နှိပ်စက်များတွင် စာရင်းတွက်သော စက်များပါပူးတွဲပါရှိ၏
အချို့လက်နှိပ်စက်များကား စက္ကူရိုးရိုးပေါ်တွင်သာမဟုတ်ဘဲ ကပ်ပြားစက္ကူ များနှင့် စာအုပ်များပေါ်တွင်ပင် ရိုက်နှိပ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားလေသည်
ပထမဦးဆုံးပေါ်သော ရီမင်တန်လက်နှိပ်စက်များသည် ယခုခေတ် သုံးလက်နှိပ်စက် ပုံစံမျိုးနှင့်ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်
ယင်းကို တန်းစာလုံးစီ စက်ဟုခေါ်သည်
နောက်တစ်မျိုးမှာ လွန်းစက်ဖြစ်သည်
တန်းစာလုံးစီစက် တွင် တစ်ဖက်အစွန်၌ ခဲစာလုံးများ တပ်ထားသော သံမဏိတန်းများရှိသည်
ထိုတန်းများသည် သုံးဆယ့်ရှစ်ခုမျှရှိ၍ အပြားလိုက်ချထားသော ကွင်းတစ်ခုကို လှည့်ပတ်ကာ ဆုံလည်ကဲ့သို့ တပ်ဆင်ထားသောကြောင့် သံမဏိတန်းကလေးများမှာ စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်ဖြစ်နေသည်
ထိုတန်းကလေးတစ်ခုစီ တစ်ခုစီကို ကြေးနန်းကြိုးဖြင့် မောင်းတစ်ခုကိုဆက်သွယ်ထား၏
ထိုမောင်း သည် လက်နှိပ်စက်၌ရှိသော စာလုံးခလုတ်များနှင့်ဆိုင်၏
ထိုကြောင့် ခလုတ်များကိုနှိပ်လိုက်သောအခါ စာလုံးတပ်ထားသော သံချောင်း (တန်း) သည် ကြွလာ၍ အလယ်တည့်တည့်နေရာရှိ စက္ကူထပ်ထားသော ရော်ဘာ လုံးပေါ်သို့ ရိုက်နှိပ်လိုက်သည်
ထိုရော်ဘာလုံး၏ ရှေ့နားတွင် မင်ကြိုး ထည့်ထားသော ရိုက်လိုက်သောခဲစာလုံးကို ကြားဝင်ခံထားစေသည်
ထိုအခါမှ စက္ကူပေါ်တွင် မင်သားထင်သည့် စာလုံးပေါ်လာလေသည်
အလွန် ရှေးကျသော လက်နှိပ်စက်များ၌ ရိုက်ပြီးသားစာလုံးကို ရိုက်သူသည် မမြင်ရချေ
နောက်ပေါ် လက်နှိပ်စက်များ၌ကား ခဲစာလုံးတင် တန်းကလေးများကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြုပြင်ထားသဖြင့် ရိုက်သူသည် သူရိုက်ပြီးသော စာလုံးများကို ရိုက်နေရင်းပင် မြင်နိုင်ပေသည်
လွန်စက်များမှာမူကားစာလုံးများနှင့် အမှတ်အသားများကို ရော်ဘာတစ်မျိုးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အပြားတစ်ခုပေါ် တွင် တပ်ဆင်ထားလေသည်
ထိုရော်ဘာပြားသည် ခပ်ကွေးကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၍ လွန်း ဟုခေါ်သည်
ဆိုင်ရာခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်သောအခါ စက္ကူကို ထိုစာလုံးနှင့် ထိမိအောင်တွန်းပေး၍ စားလုံးထင်စေသည်
လွန်း များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု လဲလှယ်၍သုံးနိုင်သဖြင့်စက် တစ်လုံးတည်းနှင့်ပင်စာလုံးနှင့်ဂဏန်းအမျိုးမျိုးကို ရိုက်နှိပ်နိုင်လေသည်
ဗလစ်ကင်ဒါဖာခေါ် စက်မျိုးမှာ ခဲစာလုံးများကို ဘီးပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထား၍ ဘီးလည်သွားကာ လိုသောစာလုံးများကို စက္ကူပေါ်သို့ ရိုက်မိအမှတ်ထင်စေလေသည်
များသောအားဖြင့် လက်နှိပ်စက်များသည် တန်း များဖြင့် တပ်ဆင်သည့် စက်ပုံစံများကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲကာ ပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်
ရှေးကစက်များတွင် အသုံးပြုသည့် အပြားလိုက်ချားသော ကွင်းပုံမျိုးကိုမသုံးဘဲ စာလုံးများတပ်ဆင်ထား သည့်တန်းများကို စက်ဝိုင်းခြမ်းသဏ္ဌာန် တပ်ဆင်ထား၍ နှိပ်လိုက်သောအခါ စာလုံးများသည် ရော်ဘာ ဒလိမ့်တုံး၏ရှေ့သို့ ရိုက်မိအောင်စီမံထားလေသည်
ဤသို့ပြုလုပ်ထားခြင်း အားဖြင့် ရိုက်နှိပ်ပြီးသောစာလုံးများကို အမြမြင်နေရလေသည်
ယခုခေတ်အခါတွင် လက်နှိပ်စက်များ အထူးတိုးတက်ကောင်းမွန် နေသည်ကိုတွေ့ရ၏
အချို့လက်နှိပ်စက်များ၌ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းရိုက်၍ ပြီးဆုံးလုနီးလျှင် သတိပေးသည့်ခေါင်းလောင်းသံမြည်လာသည်
အချို့လက် နှိပ်စက်များမှာ နားမငြီးရအောင် အသံမမြည်သောစနစ်ဖြင့် လုပ်ထားလေ သည်
ထိုလက်နှိပ်စက်မျိုးကို ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ရောင်းချလေသည်
အချို့ခရီးဆောင်လက်နှိပ်စက်ကလေးများမှာ သေတ္တာနှင့်ထည့်၍ လိုရာအရပ် သို့ အလွယ်တကူ ဆောင်ကျဉ်းသွားနိုင်၏
လက်နှိပ်စက်တစ်မျိုးမှာ အပ်ချွန်သဏ္ဌာန် ခဲစာလုံးတပ်ဆင်ထား၏
ယင်းကို ရိုက်ပြီးသော စာလုံးများ နောက်ထပ် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မပြောင်းလဲနိုင်အောင် လုပ်ထားသည်
မျက်စိမှုန်သူများအတွက် လက်နှပ်စက်မှာ စာလုံးကြီးများထင်အောင် ခဲစာလုံးကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီမံထားသေး၏
စာလုံးနှင့် အမှတ်အသားများကို စီစဉ်ထားရာတွင် လက်နှိပ်စက် အားလုံးပင် တစ်မျိုးတည်း စီစဉ်ထားလေသည်
လက်နှိပ်စက်ရိုက်သူများ သည် လက်နှိပ်စက်ရိုက်နည်း သင်ယူရာတွင် လက်ထားပုံ သိုပုံ၊ မည်သည့် လက်ချောင်းဖြင့်ရိုက်လျှင် မည်သည့်စာလုံးထင်သည်ကို ပုံသေသင်ယူရလေ သည်
ထို့ကြောင့် လက်နှိပ်စက်များ၏ ခလုတ်များကို အစီအစဉ်တစ်မျိုးတည်း ပြုလုပ်၍ထားကြရသည်
စာလုံးတပ်ဆင်ထားသည့် သံချောင်းများ တွင် စာလုံးသေး၊ စာလုံးကြီး စသည်ဖြင့် တစ်မျိုးထက်ပို၍ တပ်ထားလျက် ရှိရာ ခလုတ်နှိပ်ကာ လိုရာစာလုံးကို ရိုက်ယူရသည်
လက်နှိပ်စက်များဖြင့်အမျိုးတူစာမူ စာရွက်ပေါင်းများစွာကို မင်စက္ကူခံ၍ ရိုက်ယူနိုင်သည်
လက်နှိပ်စက်ရိုက်နည်းကို သင်ယူတတ်မြောက်ပြီးဖြစ်သော သူသည် မိမိ၏ လက်ဆယ်ချောင်းကို ခလုတ်များပေါ်တွင်တင်ကာ စာလုံးများကို မကြည့်ဘဲ စမ်း၍ လျင်မြန်စွာရိုက်သွားနိုင်လေသည်
လက်နှိပ်စက်သည် အရောင်းအဝယ်လောကတွင် အရေးကြီးသော ကုန်ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်၍ ထိုလက်နှိပ်စက်ကို အကြောင်းပြုကာ ရုံးနှင့် အလုပ်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နိုင်လာခဲ့သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၁၅ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းတိုက်ကွင်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaikkwin(South))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ သပြေလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၉ ဦး၊ မ ၁၀၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ဇော်ဦး (ကြည်း ၁၅၀၆၇)သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၅၆ တွင် ဖွားမြင်ပြီး မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့ဇာတိဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒအဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း အမှတ်စဉ်(၅၆) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်
အရာရှိငယ်ဘဝတွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဉာဏ်လင်း၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ အမှတ်(၅) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နည်းဗျူဟာမှူး၊ အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးနှင့် စစ်ရေးချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်ဆောင်ခဲ့​ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ဘက်တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့​​ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြ​​ည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး​ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဓဓဓနုံးချောင်းဓ
သက်တံဟုလည်း ခေါ်သည်
အလင်းယိုင်ခြင်းကြောင့် ကောင်းကင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်(၇)ရောင် ပါရှိသည့် မျဉ်းကွေးပုံသဏ္ဌာန်  အဖြစ်အပျက်ဖြစ်သည်
နေနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက် ကောင်းကင်တွင် အရောင်ခုနစ်မျိုးရှိ လေးကိုင်းသဏ္ဌာန် ပေါ်နေသော ရောင်စဉ် သက်တံသုံးမျိုးရှိသည်
နံနက်ခင်းတွင် အနောက်အရပ်၌ပေါ်သော သက်တံကို စို့ ဟုခေါ်သည်
မိုးကောင်းကင် အလယ်၌ပေါ်သောသက်တံကို ကြိတ် သို့မဟုတ် ကြတ်ထွက်သည် ဟုခေါ်သည်
ညနေချမ်းတွင် အရှေ့အရပ်၌ပေါ်သော သက်တံကို သက်တံ သို့မဟုတ် စက်တံ ဟုခေါ်သည်
မိုးရွာအံ့ဆဲဆဲအချိန်၊ မိုးရွာစအချိန်မျိုးတွင် နေကလည်း ပွင့်လျက်ရှိစဉ် ကောင်းကင်၌ လေးကိုင်းကဲ့သို့ ညွတ်ကွေးလျက်ရှိသောပုံစံဖြင့် စက်ဝိုင်းခြမ်းနီးပါး ထင်နေတတ်သည့် ရောင်စုံသက်တံကိုလူတိုင်းပင် မြင်ဖူးကြပေမည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် မူလသက်တံကိုအပြင်ဘက်၌ ခပ်မှိန်မှိန်ထင်သော ဒုတိယသက်တံကို တွေ့မြင်ရတတ်၍၊ ထိုဒုတိယသက်တံကို သေသေချာချာကြည့်လျှင် ယင်းသက်တံရှိ အရောင်စင်းများသည် ပထမ သက်တံရှိအရောင်စင်းများနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်
ဒုတိယသက်တံ အပြင်ဘက်၌ တတိယသက်တံလည်းဖြစ်ပေါ်တတ်၏
ရောင်စုံသက်တံကို ကျွန်ုပ်တို့ဘာသာပြုလုပ်၍ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပေသည်
နေသာသော တစ်နေ့တွင် နေကိုကျောပေးလျက် ပါးစပ်ထဲရေငုံပြီး မှုတ်ထုတ်ကြည့်ပါ
ပန်းခြံသုံး ရေဖျန်းပြွန်ဖြင့် ရေကိုဖွာထွက်အောင် ပန်းထုတ်ပေးပါ
ထိုအခါနေနှင့်လူ၏အနေအထားတို့မှန်ပါက သဘာဝသက်တံအတိုင်း ရောင်စုံသက်တံဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ကောင်းစွာတွေ့ရလိမ့်မည်
သက်တံဖြစ်ပေါ်ပုံအကြောင်းရင်းကိုမသိမီ ရှေးအခါက သက်တံကိုလူ့ပြည်နှင့် နတ်ပြည်တို့ ဆက်သွယ်သည့် နတ်လမ်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချို့ကလည်း သက်တံဆုံးရာ အရပ်၌ အဖိုးထိုက်ရတနာများရှိသည်ဟုလည်းကောင်း၊ လူမျိုးအသီးသီးကပင် အမျိုးမျိုးထင်ကြေးပေးပြီး ယုံကြည်လာခဲ့ကြသည်
သက်တံတွင် နေ၏အလင်းရောင်နှင့် မိုးသက်တံပေါက်တို့အပေါ်တွင် မှီပြီးဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရှုခင်းအမြင်မျှသာ ဖြစ်ရာ မည်သူမှ သက်တံရှိရာသို့ လိုက်ရန်မဖြစ်နိုင်ပေ
သက်တံဖြစ်ပေါ်ပုံမှာ နေမှထွက်လာသော အလင်းတန်းများသည် ကောင်းကင်တွင်ဆိုင်းလျက်ရှိသော မိုးပေါက်ရေလုံးကလေးများ အတွင်းဝင်ပြီး အလင်းလမ်းကြောင်း ယိုင်၍ ရေလုံးကလေးတို့၏ ကျောဘက်နံရံနှင့် ထိတွေ့ကာ အလင်းပြန်ဟပ်လာပြီးနောက်ရေလုံးကလေးများ အတွင်းမှ လေထုအတွင်း ထွက်ကာ နောက်တစ်ကြိမ်အလင်းပြန်ယိုင် လေသည်
ဤကဲ့သို့ သက်တံလုံးကလေးများကို ထွင်းဖောက်၍ အလင်းယိုင်သောအခါ အဖြူရောင်ရှိသည့်နေ၏ အလင်းရောင်သည် ခရမ်း၊ မဲနယ်၊ အပြာ၊ အစိမ်း၊ အဝါ၊ လိမ်မော်၊ အနီ ဟူသော အစီအစဉ်ဖြင့်အရောင်ခုနစ်မျိုးကွဲထွက်သည်
ဤရောင်စုံ အလင်းတန်းများ ကျွန်ုပ်တို့၏မျက်စိအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် သက်တံဟုခေါ်သော စက်ဝိုင်းခြမ်း သက်တံရောင်စုံအစင်းများ ကို ကျွန်ုပ်တို့မြင်ရခြင်းဖြစ်လေသည်
မျက်စိထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော ထိုရောင်စုံအလင်းတန်းများမှာ မိုးပေါက်ကလေးတစ်ခုတည်းမှ ထွက်လာခြင်းမဟုတ်၊ မျက်စိ နှင့်အနေအထား မှန်တုံးပေါက်ပေါင်း ကုဋေကုဋာမှထွက်လာခြင်းဖြ​စ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ သိသင့်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း နေနှင့်လတို့၏ ဘေးပတ်လည်တွင် ဖြူယောင်ယောင်ရှိသက်တံဝိုင်းပုံ အရောင်စင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စက်ဝိုင်းပုံအရောင်ပြင်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရစ်ဝိုင်းထားတတ်ပုံကို တွေ့မြင်ရတတ်သည်
ဤဖြစ်နေခြင်းကို နေထီးဆောင်းသည်၊ လထီးဆောင်းသည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်
ဤအချင်း အရာမှာသက်တံတစ်မျိုးပင်ဖြစ်ပေသည်
ဤသို့ဖြစ်ခြင်းမှာ အလွန်မြင့်မားသော ကောင်းကင်၌ ရေခဲပွင့် ကလေးများ ပါဝင်သောအလွှာရှိနေစဉ်၊ အလွန်သေးငယ်သော ရေလုံးမြူပေါက်ကလေးများ ပါဝင်သည့် တိမ်လွှာများ ခပ်နိမ့်နိမ့်နေရာ၌ ဆိုင်းလျက်ရှိစဉ် အဆိုပါရေခဲပွင့်နှင့် ရေလုံးကလေးများကို နေနှင့်လတို့မှ အလင်းတန်းများ ထွင်းဖောက်ရာမှ အလင်းယိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်လေသည်
နှင်းကျနေချိန်တွင် လမ်းဓာတ်မီးလုံးကို ကြည့်လျှင်လည်း အလားတူ ထီးဆောင်းလျက်ရှိပုံမျိုးကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်ရတတ်လေသည်
ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားသော စန္ဒရား အေဝမ်း ခင်မောင်ကိုရန်ကုန်မြို့၊ ၁၂ လမ်း၌ အဖ ဦးဘရှင်၊ အမိဒေါ်ကျော့တို့က၁၉၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့ တွင် မွေးဖွားသည်
၁၉၂၅-၂၆ ခုနှစ်အချိန်က ရန်ကုန်မြို့၊ ရုပ်ရှင်ရုံများရှေ့တွင် ရုပ်ရှင်မပြမီ လူခေါ်မောင်းဆိုင်းဖြင့် ဧည့်ခံ လေ့ရှိရာအေဝမ်းခင်မောင်သည် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်ကတည်းက လူခေါ်မောင်းဆိုင်းတီး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တီးမှုတ်ရသူ ဖြစ်သည်
တီးဝိုင်းမှအစ လူပြက်နှင့် မင်းသမီးပါ ကလေးများသာပါဝင်သော ရန်ကုန်အနောက် ပိုင်း ကလေးအငြိမ့်တွင်လည်းကလေးတီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်
အေဝမ်းခင်မောင်သည် ရုပ်ရှင် တီးဝိုင်း လောကသို့စန္ဒရားဆရာများ၏ လက်ထောက် သံပတ္တလားတီး အဖြစ်စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး စန္ဒရား ဆရာထောက်၊ စန္ဒရားရွှေပြည်အေးတို့ထံတွင် စန္ဒရားတီးပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်
ထို့နောက် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းများတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် စန္ဒရားဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင်အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ သံစုံသွင်းရုပ်ရှင်ကားများ စမ်းသပ်ရိုက်ကူးစပြုရာ အေဝမ်းခင်မောင် သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ရုံတင်သော မောင့်ဝိညဉ် သံစုံသွင်းရုပ်ရှင်ကားမှစ၍နောက်ခံတေးသွင်း စန္ဒရားဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုမှစ၍ သံစုံသွင်းစန္ဒရားဆရာအဖြစ် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် လခ ၇ဝကျပ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေအေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ "သဘင်ဝန်တံဆိပ်" ဓာတ်ပြားများ ထုတ်လုပ်သည်
ဓာတ်ပြားများထုတ်လုပ်ရာတွင် အေဝမ်းသံစုံတူရိယာအဖွဲ့ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်မှာ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင် ဖြစ်သည်
ထိုသို့တီးမှုတ်ခဲ့ရာ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင်ဟူ၍ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်
အေဝမ်းခင်မောင်သည် နားပြောင်း နားလွှဲဖြစ်ရန် စန္ဒရားတကျော့၊ ဂီတတကျော့၊ မယ်ဒလင်တကျော့ စသည်ဖြင့်တီထွင်တီးမှုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ပြည်လှဖေ သီဆိုသော နတ်ရှင်နောင်၊ ပပဝင်း သီချင်းများတွင် အေဝမ်းခင်မောင်သည် နရီအထားအသို ကောင်းမွန်ပိရိစွာ စန္ဒရားလက်စွမ်းပြခဲ့သည်
ထို့အပြင် မေရှင် သီဆို သော ကျေးစေတမန်သီချင်းတွင် စန္ဒရားကို တီးလုံးတီးကွက် ပြွတ်သိပ်နေအောင် မတီးပဲ လူတိုင်းနားစွဲရန် လက်ပိုင်သမျှကို အထားအသိုလှပစွာ တီးခတ်ခဲ့သည်
အေဝမ်းခင်မောင်သည် မြန်မာ့အထာနှင့် မြန်မာ့ဂီတခွင်ကိုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားအသုံး တီးလုံး တီးကွက်များကို လည်းကောင်း ကောင်းစွာနားလည်သူ ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် စန္ဒရားတီးခတ်ရာတွင် ဂီတ သင်္ကေတများကို အသုံးမပြုခဲ့ချေ
အေဝမ်းခင်မောင်၏ ငယ်ဆရာများမှာ ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာကြံ၊ နှဲဆရာကြီး ဗူးကိုတင်၊ ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားဆရာဆရာခန့်၊ စန္ဒရား ဆရာတောက်၊ စန္ဒရား ရွှေပြည်အေးတို့ ဖြစ်ကြသည်
အေဝမ်းခင်မောင်သည် မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်ထံတွင်လည်း သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်များကို တက်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်
စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင်သည် လူပျိုကြီးဘဝနှင့် နေထိုင်ယင်း ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ဟခိုဆွတ်ခုရိဘူတာ  (箱作駅 ဟခိုဆွတ်ခုရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ဟန်းနန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
စက်ကုန်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
ဘက်ရဲမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်အောင်ခရိုင်၊ ကြံခင်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ရာဇူရိုး
၁၉၄၂မှ ၁၉၄၅ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမေရိကန် စစ်ထောက်လှန်းရေး OSS တပ်ခွဲ အမှတ်(၁၀၁) သည် ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားဒေသသို့ ဝင်ရောက်ခါ လေထီးဖြင့် ချပေးသော လက်နက်များဖြင့် ဒေသခံ ကချင်လူမျိုးအင်အားနစ်‌ေသာင်း(ခန့်)ဖြင့်ပြောက်ကျား များဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထိုပြောက်ကျား အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ဖွဲ့မှာ ကချင်ရိန်းဂျားဖြစ်ပြီး နောင်တွင် ကချင်ပြောက်ကျား အဖွဲ့အားလုံးအား ကချင်ရိန်းဂျားများ အဖြစ် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲသည်
ကချင်ရိန်းဂျားတို့သည် ဂျပန် ကင်းထောက် တပ်များအား ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ဖမ်းဆီးခံ အမေရိကန် လေသူရဲများကို ဝင်ရောက်ကယ်တင် ပေးခြင်း စသည့် ပြောက်ကျား စစ်ဆင်ရေးများ ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး အမေရိကန် တရုတ် တို့နင့်အတူ ဂျပန်တို့ကိုကချင်ပြည်မှ အပီးတိုင်တိုက်ထုတ်နိင်ခဲ့သည်  စစ်ကြီးအပြီးတွင် OSS၏ Citation for Military Assistance ဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ဘဒနာရွာသစ်ရွာ
ဟတ္တ, ပတ္တ, ဩဋ္ဌနိလ္လေဟက သိက္ခာပုဒ် ၃-ပါး (သုရုသုရုဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းစားသောအခါ လက်ကို လျှာဖြင့် လျက်၍ လျက်၍ စားကြကုန်၏၊ သပိတ်ကိုလည်း လက်ဖြင့် ခြစ်၍ ခြစ်၍ စားကြကုန်၏၊ နှုတ်ခမ်းကိုလည်း လျှာဖြင့် လျက်၍ လျက်၍ စားကြကုန်၏၊ ထိုအပြုအမူအားလုံးပင် လူကြီးသူမတို့၏ အပြုအမူ မဟုတ်ရကား လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့်—“န ဟတ္ထ နိလ္လေဟကံ...၊ ပတ္တနိလ္လေဟကံ...၊ န ဩဋ္ဌနိလ္လေဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၃-ပါးကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
“လက်ကိုလျက်၍... သပိတ်ကိုခြစ်၍... နှုတ်ခမ်းကို လျက်၍ မစားအံ့”ဟု အလေ့အကျင့်ကို ပြုရမည်
ဤသိက္ခာပုဒ်များအရ ကပ်နေသော ဆွမ်းစ ဟင်းစကို နှမြောသော အနေဖြင့် လက်ဝါးကိုဖြစ်စေ လက်ချောင်းကို ဖြစ်စေ လျှာဖြင့် မလျက်ရ၊ လက်ချောင်းဖြင့် တို့၍ ကော်၍ စားရသော နို့ဃနာ သကာရည်စသည်ကို စားရာ၌ကား လက်ကို လျက်သော်လည်း အာပတ်မသင့်’ဟု အဋ္ဌကထာ ဆို၏၊ ထိုသို့ ကော်ယူ၍ စားရာ၌ လက်ချောင်းသည် ခံတွင်းထဲသို့ ရောက်သွား၏၊ ထိုသို့ရောက်သွားသော်လည်း “သဗ္ဗဟတ္ထ မုခပက္ခိပန” သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် အာပတ်မသင့်ဟု ဝိမတိဋီကာဆိုသည်
[ဝိမတိ၌ “ယာဂုပြစ်” စသည်ကို စားရာဝယ် သပိတ်ကို လက်ဖြင့် ခြစ်ကောင်း, နှုတ်ခမ်းကို လျှာဖြင့် လျက်ကောင်း၏”ဟု ဆိုထားသေးသည်ကို စဉ်းစားသင့်၏
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုက္ကိုကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၃၀ ဦး၊ မ ၃၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ကေတုမတီမြို့၊  သဝန်ငယ်ရပ်ကွက်၊ ရန်ကုန်မန္တလေးအဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေး သက်ရှည်ကျော်ထင်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်းကို ပဲခူးတိုင်း၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ကန်ရိုးကျေးရွာအနီး၊ ရန်ကုန်−မန္တလေးအဝေးပြေးလမ်းမကြီး ပေါ်တွင် ၁၉၈၂ခုနှစ်၊ မတ်လ၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သိပွံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရနည်းပညာ ကောလိပ်အဖြစ်သို့လည်းကောင်း ကေတုမတီမြို့သစ်တွင်ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်လိုက်ကာ  ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) အဖြစ်သို့လည်းကောင်း အဆင့်တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) သည် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (ISO 9001:2015) ကို ရရှိပြီးသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်
2018-2019 ပညာသင်နှစ်အထိ Civil,EC,EP,Mech ဟူ၍ မေဂျာကြီး လေးခုသာသင်ကြားပို့ချခဲ့သော်လည်း 2019-2020 ပညာသင်နှစ်မှစ၍ IT နှင့် MC မေဂျာနှစ်ခုကိုထပ်တိုးသင်ကြားပို့ချနေပြီဖြစ်သည်
B.E ဘွဲ့ သင်တန်းများကို C,EC,EP, Mech, IT, McE များအားလုံးဖွင့်လှစ်နိုင်ပြီဖြစ်သော်လည်း မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ M.E အတွက် IT နှင့် McE သင်တန်းများအတွက် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) မှ အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာသင်တန်း နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာသင်တန်းတို့သည် Myanmar Engineering Council ၏ ပမာဏအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (Provisional accredited Certificate) ကို ရရှိထားပြီး အပြည့်အဝအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (Fully-accredited Certificate) ရရှိနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေပါသည်
မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနလျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာနစက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာနမက္ကာထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနသုတနည်းပညာဌာနမြန်မာစာဌာနအင်ဂျင်နီယာအင်္ဂလိပ်ဌာနအင်ဂျင်နီယာသင်္ချာဌာနအင်ဂျင်နီယာရူပဗေဒဌာနအင်ဂျင်နီယာဓာတုဗေဒဌာနလူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဌာန
ဝက်ရရွာ၊ သဒွန်
ဟင်နရီ ဘာနေး (အင်္ဂလိပ်: Henry Burney; ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၂ – ၄ မတ် ၁၈၄၅)သည်  ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ၊ ရန္တပိုစာချုပ် အပိုဒ်(၇)အရ အင်းဝနေပြည်တော်တွင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အမြဲတမ်းဌာနေ သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၁၈၃၀-ခုနှစ်မှ ၁၈၃၈-ခုနှစ်အထိ လာရောက်နေထိုင်သည်
ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော အမြဲတမ်းဌာနေ သံကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်၏
၁၁၉၂-ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း (၃)ရက် (၁၈၃၀ -ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ၊ ၂၄) တွင် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ရောက်သည်
″′ ရီစီဒင်အရေးပိုင်၊ မယ်စယ်ဘော်ရနီ″′ ဟု ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် ဖော်ပြသည်
ဘင်္ဂလားသွားစာတမ်းတွင် ″′ရေရှီဒင်၊ မယ်ဇယ်ဟင်နရီဘရဏီ″′ ဟုတွေ့ရသည်
ရစ်ချတ်တောမတ်ဘာနေ၏ သားဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် ၁၈၀၈-ခုနှစ်မှ စတင်အမှုထမ်းသည်
ဘင်ဂေါခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ကော်မရှင်ဝင် ဒုတိယဗိုလ်အဆင့် ရသည်
ဂျာဗား၊ ပီနံတို့တွင်လည်း အမှုထမ်းခဲ့သည်
ယိုးဒယားပိုင် မလေးပြည်နယ်များသို့ ၁၈၂၆-ခုနှစ်အတွင်း သံအဖြစ် စေလွှတ်ခံရသည်
အိန္ဒိယအစိုးရ၏ သံအဖြစ် ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုရာ ဝန်ထောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၁၈၂၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် အမြဲတမ်း သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်ထားခံရ၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်လာသည်
အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ရောက်သည့် ၁၈၃၀-ပြည့်နှစ်က ဘာနေးသည် မေဂျာအဆင့် ရောက်နေပြီး သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် ၁၈၃၄-ခုနှစ်တွင် လက်ဖတင်နင်ကာနယ်၊ ၁၈၃၅-ခုနှစ်တွင် ကာနယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်
မြန်မာမှတ်တမ်းများတွင် "မယ်စယ်"(မေဂျာ) ဟုပင် တစ်သမတ်တည်း ဖော်ပြကြသည်
ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ဝင်ရောက်ဖူးမြော်ရေးတွင် ဖိနပ်မချွတ်လိုသည့် ပြဿနာ၊ ကန်တော့ခံနေ့တွင် ရှေ့တော်သို့ ဝင်ရသည်ကို မနှစ်သက်သည့် ပြဿနာ ပေါ်သည်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်)က ဝန်ကြီးမှူးကြီးများမှ တဆင့်မဟုတ်ဘဲ ဘာနေးကို တိုက်ရိုက်မေးမြန်းပြောဆိုသည်
မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် ဘောရနီ ဟုပင်ခေါ်သည်
မဟာဇေယျရာဇနော်ရထာဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ ဘွဲ့ပါ ရွှေပြားကို မြန်မာအဆင်အလာအတိုင်း နဖူးတွင် ချည်ထားစေသည်
ရွှေစလွယ် ကိုးသွယ် ချီးမြှင့်သည်
ဘာနေးသည် ဥပဓိရုပ်ကောင်း၏
မြန်မာစာပေကျမ်းဂန် ရာဇဝင်တို့ကို လေ့လာသည်
ပထမ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် မဏိပူရနှင့် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရာ၌ မဏိပူရတို့က ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို သူတို့ပိုင်သည်ဟု တင်ပြတောင်းဆိုသည်
အိန္ဒိယအစိုးရကလည်း ယင်းတောင်းဆိုချက်ကို ထောက်ခံကာ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို မဏိပူရဘက်သို့ ပေးလိုက်သည်
မြန်မာများဘက်မှ ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ကန့်ကွက်သည်
နှစ်ဖက်ကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံရှင်းလင်းကြသော်လည်းပြဿနာမှာ မပြေလည် တင်းတင်းမာမာ ဖြစ်နေကြသည်
မြန်မာတို့ဘက်မှ တင်ပြသော မြေပုံကို တစ်ဖက်ကိုယ်စားလှယ် "ပင်ဘာတန်"က မမှန်ကန်ဟု ဆိုကာပယ်ချသည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုဆိုသည်မှာ ဓာတုပစ္စည်းများပါဝင်သော အစုတစ်ခုသည် အခြားအစုတစ်ခုသို့ ဓာတုဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဆိုသည်
စဉ်ဆက်သဘောအားဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ၌ နျူကလိယ (nuclei) ပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ အက်တမ်များကြား ဓာတုစည်းနှောင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်းတို့၌ အီလက်ထရွန်များ၏ တည်နေရာများ ပါဝင်ပတ်သက်သော အပြောင်းအလဲများသာ ပါဝင်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်းတစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်
နျူကလိယ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်သည် ဓာတုဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းဘာသာရပ်တွင် အီလက်ထရွန်၊ နျူကလိယ ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်ကြသည့်  မခိုင်မာသော၊ ရေဒီယိုသတ္တုကြွသော ဒြပ်စင်များ၏ ဓာတ်ပြုမှုအကြောင်းများ ပါဝင်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုတွင် မူလအနေဖြင့် ပါဝင်နေသော အရာဝတ္ထု(များ) ကို ဓာတ်စမ်းပစ္စည်း (reactants or reagents) ဟု ခေါ်ဆိုသည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဆိုင်ရာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်၍ ဖြစ်စဉ်တွင် တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော ရလဒ် (ထွက်ပေါ်လာသော) ပစ္စည်းများ ရရှိကာ ထိုရလဒ်ပစ္စည်းများသည် မူလဓာတ်စမ်းပစ္စည်းနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအားဖြင့် မတူတော့ပေ
ဓာတ်ပြုမှုများ၌ တသီးတခြား အဆင့်ငယ်လေးများစွာပါဝင်တတ်၍ အခြေခံဓာတ်ပြုမှုများ (elementary reaction) ဟု ခေါ်ကြသည်
တိကျသော ဆောင်ရွက်ပုံနည်းလမ်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် ဓာတ်ပြုမှု ယန္တရား၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြ၍ ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၊ ရလဒ်ပစ္စည်းများ၊ ရံခါတွင် (ဓာတ်ပြုမှု)စပ်ကြားရှိ ရလဒ်ပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ပြုမှုအခြေအနေများကို သင်္ကေတပုံစံဖြင့် တင်ဆက်ရေးသား ဖော်ပြကြသည်
ပေးထားသော အပူချိန်၊ ပေးထားသော ဓာတုပစ္စည်းပါဝင်မှု အခြေအနေ၊ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာရှိသော ဓာတ်ပြုခြင်းနှုန်းဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ ဖြစ်ပျက်ကြ၏
စံအားဖြင့် ဓာတ်ပြုနှုန်းများသည် အပူချိန်တိုးသည့်အလိုက် မြင့်တက်လေ့ရှိရာ အက်တမ်များကြား စည်းနှောင်မှုကို ဖြိုဖျက်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစပျိုးစွမ်းအင် (activation energy) ရောက်ရှိရန်အတွက် အပူစွမ်းအင် ပိုမိုလိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပြုမှုများ မျှခြေအနေအထားသို့ မရောက်မချင်း (သို့) ပြီးမြောက်မှုမရှိမချင်း ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အတည့်အတိုင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်နိုင်သကဲ့သို့ ပြောင်းပြန်အတိုင်လည်း ဖြစ်ပျက်မှုရှိနိုင်သည်
မျှခြေအနေအထားသို့  ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိရန် အတည့်အတိုင်း ဖြစ်ပျက်သော ဓာတ်ပြုမှုများကို ပင်ကိုသဘာဝဖြစ်စဉ် (spontaneous) ဟု ဖော်ပြကြ၍ ထိုသို့အတည့်အတိုင်းဖြစ်ပျက်ရန် မည်သည့် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်မျှမလိုအပ်ချေ
ပင်ကိုသဘာဝအတိုင်းမဟုတ်သော ဓာတ်ပြုမှုများသည်ကား အတည့်အတိုင်းသွားရန် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်လိုအပ်သည်
(ဥပမာ - ဘက်ထရီတစ်လုံးကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားရှိသော ပြင်ပရင်းမြစ်တစ်ခုသုံး၍ အားသွင်းခြင်း၊ အလင်းမှီအစာဖွဲ့ခြင်းအား နေရောင်ခြည်မှ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြာထွက်မှုကို စုပ်ယူခြင်းက ဖြစ်စေခြင်း)ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုကို ဓာတ်တိုး၊ ဓာတ်လျှော့ခြင်း အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ရာ ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ဓာတ်လျှော့ခြင်းဖြစ်စဉ်တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် (သို့) ထိုသို့ အတိုး၊ အလျှော့ မဖြစ်ပျက်သည်လည်း ရှိနိုင်သည်
လိုချင်သော ပစ္စည်းကို ရယူရန် ဓာတုဆိုင်ရာ အတုပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်စဉ် (chemical synthesis) အတွင်း မတူညီသော ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်
ဇီဝဓာတုဗေဒဘာသာရပ်၌ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဓာတ်ပြုမှုများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်ပျက်မှုလမ်းကြောင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုမှ ထွက်လာသောရလဒ်သည် နောက်ထပ်ဓာတ်ပြုမှု၏ အသုံးခံပစ္စည်းဖြစ်ခြင်းကဲ့သို့)
ထိုဇီဝဓာတုဆိုင်ရာဓာတ်ပြုမှုများကို ပရိုတိန်းအင်ဇိုင်းများက ကူညီပေးသည်
အင်ဇိုင်းများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်စဉ်နှုန်းကို မြင့်တက်စေရန်ကူညီပေးသည်မှာ ပုံမှန်အခြေအနေအောက်၌ ဖြစ်နိုင်ချေမရှိသော ကိုယ်တွင်းဇီဝဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်မှု၊ ပြိုကွဲမှုတို့သည် ဆဲလ်တစ်ခုအတွင်း ရှိနေသော အပူချိန်၊ ပါဝင်မှုအသီးသီးတို့၌ ဖြစ်ပျက်နိုင်စေရန်ဖြစ်၏
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခု၏ ယေဘုယျအယူအဆကို နျူကလိယဓာတ်ပြုမှုများ၊ ရေဒီယိုသတ္တု ယိုယွင်းပြိုကွဲခြင်း၊ ကွမ်တမ်သီအိုရီက ဆိုထားသည့် အခြေခံအမှုန်များကြား ဓာတ်ပြုမှုများ အပါအဝင် အက်တမ်အောက်ငယ်သော အမှုန်လေးများကြား ဓာတ်ပြုမှုများအထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြလေပြီ ဖြစ်၏
ဘန့်ပြင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantpyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၄ ဦး၊ မ ၁၅၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလျတိုက် ဓနသဟာယ ပြည်‌ထောင်စုတွင် ပါဝင်‌သော တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အငယ်ဆုံးဖြစ်‌သော်လည်း အလွန်သာယာလှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်၏ ဥယျာဉ်ဟု တွင်‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ရှု‌မျှော်ခင်းတို့သည် ကြည့်၍ ရှုမငြီးဖွယ်ရာ တင့်တယ်သာယာ လှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်သူ တိုက်သားများသည် ထိုကျွန်းကို အပန်း‌ဖြေ‌ဒေသကဲ့သို့ အသုံးပြုကြသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် တစ်ခါက ဩစတြေးလျ ကုန်းမကြီး၏ အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်စွန်း ကုန်း‌မြေဖြစ်ခဲ့‌သော်လည်း ‌နှောင်းအခါတွင် ပင်လယ်‌ရေလွှမ်းမိုးခြင်း‌ကြောင့် ဩစ‌တြေးလျတိုက်နှင့် အဆက် ပြတ်ခဲ့၇‌သော ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆို‌လေသည်
ယခုအခါ ဗတ်စ‌ရေလက်ကြားသည် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို ဩစတြေးလျပြည်မကြီးမှ ခြားထား‌လေသည်
ထိုကျွန်းသည် ‌တောင်‌မြောက် မိုင် ၁၈၀ ကျယ်၍၊ အ‌ရှေ့အ‌နောက် မိုင် ၁၉၀ ခန့်ကျယ်သည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ‌တောင်တန်းများသည် ဩစတြေးလျတိုက်မှ ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်း ‌တောင်တန်း၏အဆက်များဖြစ်ကြ၏
ကမ်းရိုးတန်းမှာ အလွန်‌ကွေ့‌ကောက်၍ အငူများ၊ ပင်လယ်‌အော်က‌လေးများ များစွာရှိ‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၌ ရာသီဥတုသည် မျှတ၍ ကျန်းမာ‌ရေးနှင့် ညီညွတ်သင့်‌လျော်၏
သို့‌သော် မကြာခဏ ရာသီဥတု ဖြုန်းစား ‌ဖောက်ပြန်‌ပြောင်းလဲတတ်သည်
မိုး‌ကောင်း၍ မြေဩဇာလည်း ‌ကောင်းမွန်‌သော‌ကြောင့် စိုက်ပျိုး‌ရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၏
ဂျုံမှာ အဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ‌ကောက်သီး ‌ကောက်နှံဖြစ်၍ သစ်သီး(အထူးသဖြင့် ပန်းသီး)တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
ထို့ပြင် အာလူး၊ မြင်းစား ဂျုံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုး၏
နို့စားနွားမ ‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်းမှာ အ‌ရေးပါ‌သောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
သိုးကိုလည်း ‌မွေးမြူကြသည်
ထိုကျွန်း၏ ‌တောင်‌စောင်းများတွင် ယူကလစ်တပ်ပင်များ ထူထပ်စွာ‌ပေါက်၏
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ‌တောင်များမှ အဖိုးတန်သတ္တုများဖြစ်‌သော ‌ငွေ၊ ‌ကျောက်မီး‌သွေး၊ သွပ်စသည် တို့ကိုလည်း တူး‌ဖော်ရရှိ‌လေသည်
သံကို အ‌တော်အတန် တူး‌ဖော်၇ရှိနိုင်မည်ဖြစ်‌သော်လည်း၊ ‌သေချာကျနစွာ တူး‌ဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိ‌သေး‌ချေ
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် ‌ကြေးနီအထွက်ဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၏
သတ္တုတူး‌ဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အ‌ရေးအပါဆုံး‌သော လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်‌လေသည်
စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း အ‌တော်အတန် ထွန်းကား‌လေရာ ယင်းတို့မှာ သစ်သီးစည်သွတ် လုပ်ငန်း၊ သိုး‌မွေးလုပ်ငန်း၊ ‌ထောပတ် ဒိန်ခဲစသည့် နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက သစ်‌ပျော့ဖတ်လုပ်ငန်းနှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းတို့ အ‌တော်ပင် တိုးတက်ထွန်း ကားခဲ့‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၂၆၀၀၀ ခန့် ကျယ်၍ လူဦး‌ရေမှာ ၃၀၀၀၀၀ ‌ကျော်မျှရှိသည်
ကျွန်းသူ ကျွန်းသား ၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဗြိတိသျှအဆက်အနွယ်နှင့် ဥ‌ရောပ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ ကျန်လူဦး‌ရေမှာ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်၏
လူအများဆုံး ‌နေထိုင်‌သော‌ဒေသမှာ ထိုကျွန်း၏မြို့‌တော်ဖြစ်‌သော ဟိုဗတ်မြို့အနီးအနားတစ်ဝိုက် ဖြစ်‌လေ သည်
ထိုကျွန်း၏ တိုင်းဦးသားများမှာ ၁၉ ရာစုကလာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်သူများ၏ လက်ချက်‌ကြောင့် အမျိုးပါကွယ် ‌ပျောက်ခဲ့ရလေသည်
ထိုကျွန်းရှိ သစ်ပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များသည် အများအားဖြင့် ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်မှ သစ်ပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် တူ‌လေသည်
သို့‌သော် သား‌ကောင်နှစ်မျိုးကိုမူကား၊ ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်တွင်၎င်း၊ ကမ္ဘာ‌ပေါ်ရှိ အခြားအရပ်‌ဒေသများတွင်၎င်းမ‌တွေ့ရှိကြ၇‌ချေ
ထိုထူးခြား‌သော သား‌ကောင်နှစ်မျိုးအနက်တစ်မျိုးမှာ ဝံပု‌လွေနှင့်တူ‌သော သားပိုက် ‌ကောင်ဖြစ်၍ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဝက်ဝံငယ်နှင့်တူ‌သော သားပိုက်‌ကောင် ဖြစ်‌လေသည်
တက်စ‌မေးနီးယားတွင် အခမဲ့ပညာသင်ကြား‌ရေးစံနစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်ပြင် က‌လေးသူငယ်တိုင်း ၆ နှစ်မှ ၁၆ နှစ် အရွယ်အထိ ဥပ‌ဒေအ၇‌ကျောင်းများတွင် တက်‌ရောက်၍ မသင်မ‌နေရပညာကို သင်ကြားကြရသည်
အစိုးရတက္ကသိုလ်မှာ ဟိုဗတ်မြို့တွင်ရှိ၏
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အုပ်ချုပ်‌ရေး စနစ်မှာ ဩစတြေးလျတိုက်ရှိ အခြားပြည်နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်‌ရေးစံနစ်တို့နှင့် ဆင်တူလိုပင်ဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်‌ရေးအကြီးအကဲမှာ ဘုရင်ခံဖြစ်၍၊ အမတ် ၁၈ ဦးပါဝင်‌သော အထက်လွှတ်‌တော်နှင့် အမတ် ၃၀ ပါဝင်‌သော ‌အောက်လွှတ်‌တော်ဟူ၍ ဥပ‌ဒေပြုလွှတ်‌တော်နှစ်ရပ်ရှိ၏
ဩစတြေးလျ ဗဟိုပါလီမန် အထက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးနှင့် ‌အောက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦး‌စေလွှတ်ခွင့်ရသည်
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိသူမှာ ဒပ်ချလူမျိုး အဗယ်ယန်ဆွန်တက်စမန် ဆိုသူဖြစ်၍၊ သူသည် ၁၆၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်‌နေ့တွင် ထိုကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့၏
ထိုစဉ်က ထိုကျွန်းကို ဒပ်ချအ‌ရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများ၏ ဘုရင်ခံဗန်ဒီးမင်းအားဂုဏ်ပြု‌သောအားဖြင့် ဗန်ဒီးမင်းကျွန်းဟု အမည် ‌ပေးခဲ့၏
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် ဥ‌ရောပတိုက်သားများ အ‌ခြေ စိုက်‌နေထိုင်‌လောက်‌အောင် မက်‌မောစရာ မရှိ‌သော‌ကြောင့် မည်သူမျှ လာ‌ရောက်‌နေထိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ကြ‌ချေ
၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင်မှ ဗြိတိသျှတို့က အကျဉ်းသမားစခန်းအဖြစ် စတင်အသုံးပြု ခဲ့‌လေသည်
သို့ရာတွင် လူလွတ်များလည်း တဖြည်းဖြည်းလာ‌ရောက်‌နေထိုင်ကြသဖြင့် ၁၈၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ အကျဉ်းသမားများအတွက် ‘တကျွန်း’အဖြစ် အသုံးမပြု‌တော့‌ပေ
ကျွန်း၏အမည် ကိုလည်း စတင်‌တွေ့ရှိသူ၏အမည်ကိုအစွဲပြု၍ တက်စ‌မေးနီးယားဟု ‌ပြောင်းလိုက်‌လေ၏
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် အစပထမတွင် နယူး‌ဆောက်သ‌ဝေးပြည်နယ်၏ လက်‌အောက်ခံ ‌ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ရာ၊ ၁၈၅၆ ခုနှစ်၌ တာဝန်ခံအုပ်ချုပ်‌ရေး ရရှိခဲ့၏
၁၉၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံတွင်ပါဝင်‌သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ် လာ‌လေသည်
အရှင်ဧကဒီပိယထေရ်     သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဒီပိယထေရ်   အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ငကျဉ်တောက်ဒိုင်းနက်ရွာ
ဂင်းဇဘူတာ  (銀座駅 ဂင်းဇ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ချူးအိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ခဂအွန်းဆင်းဘူတာ  (加賀温泉駅 ခဂအွန်းဆင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ခဂမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ရှင်စန္ဒိမာ (၁၁၉၃ - ၁၂၆၈) သည် “ဟင်္သာတပထမလယ်တီဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကို ၁၁၉၃ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် သရဝေါတိုက်နယ်၊ လုလင်ကျော်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ငယ်မည်မှာ “မောင်ပုနောင်” ဖြစ်သည်
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရွှေကူး- ဒေါ်ရွှေနု ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်အချိန်တွင် ကြံခင်းကျောင်းတိုက်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် “ရှင်စန္ဒိမာ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် မြင်းခြံမြို့ပြောင်းပြတိုက်၊ မန္လလေးခင်မကန်တိုက်တို့တွင် ပညာသင်ကြား၍ အုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်ကြီးထံ၌ ဆည်းကပ်သည်
ဟင်္သာတနယ်၌ ဒွါဒဂိုဏ်းကို ခက်ခဲစွာ ထူထောင်ခဲ့သည်
ဘုရားကြီးဆရာတော် ရှင်သာဂရဗုဒ္ဓိ၊ ဓနုဖြူဆရာတော် ရှင်နရိန္ဒတို့သည် ဆရာတော်၏ တပည့်များ ဖြစ်ကြသည်
ဆရာတော်သည် ၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော် ပြုစုတော်မူခဲ့သည့် ကျမ်းတွင် “ဝိဝါဒပဟာနကျမ်း” သာ ထင်ရှားသည်
ဇန်ကျွယ်အောက်ကျွန်းရွာ၊ ညောင်တုံးလဲ
ပင်နော့ချီယို (အင်္ဂလိပ်: Pinocchio) သည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန် အန်နီမေရှင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်
ကင်းပွန်းချင်ကုန်းရွာ၊ ဂျိုခေါင်း
အကျင်ကရင်စုရွာ၊ ဘန့်ဘွေးစု
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်း၊ အနောက်ဘက် ပုဇွန်တောင်ချောင်းတလျှောက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးမြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းတို့ တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၆)ခုနှင့် ကျေးရွာစု (၃)စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ဤမြို့နယ်သည် (၁၉၈၉)ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်အစိုးရ တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့သစ်များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၃) ကျောင်းရှိသည်
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ဤမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ခင်မောင်ဖြူ (၁၉၀၅-၁၉၈၄) သည် အငြိမ်းစား လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီး ဖြစ်သည့်အပြင်၊  မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ အတွင်းဝန်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးနှင့်ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၀၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ အဖဦးဖြူနှင့် အမိ ဒေါ်ပေါ်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်
တောင်ကြီးမြို့ အေဘီအမ် ကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအက်(စ်)စီဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီးအဖြစ် ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် သာယာဝတီမြို့ များတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လက်ထောက် တောင်တန်း မင်းကြီးအဖြစ်နှင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၌ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက် ၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အတွင်းဝန်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
ထို့နောက် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု ဗဟိုကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် သရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ သမ္မတကြီး မာရှယ်တီးတိုးက အပ်နှင်းသော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယတန်းကြယ်တံဆိပ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်၏ ဆင်ဖြူတော် (ဒုတိယတန်းစား) ဘွဲ့တံဆိပ်ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ (ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့) အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အနားယူ သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည်
ဦးခင်မောင်ဖြူသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်တင်နှင့် သားသမီး သုံးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ငစမိရွာ၊ ငစမိ
ယမ်းမွန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်လောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၅ ဦး၊ မ ၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
စိန့်ပီတာအထက်တန်းကျောင်း (St. Peter's High School) သည် မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည်
ပြည်သူပိုင်သိမ်းခံရပြီးနောက် အမှတ် (၉) အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း မန္တလေးမြို့နယ် ဖြစ်လာပြီး ယခုအခါ အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း မန္တလေးမြို့နယ် ဟူ၍အမည်ပြောင်းထားသည်
စိန့်ပီတာကျောင်းကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်အပြီးမှာ ဆေးရုံအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်
မန်ကျည်းပင် ကုက္ကိုပင်ကြီးများနှင့် ဘော့လုံးကွင်းကြီးကလည်း စိမ်းလန်းကာ အင်မတန်သာယာသော ကျောင်းဝိုင်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
စည်သူဦးတင် - ဗိသုကာပညာရှင်ဦးကာ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်၊ ပညာရေးဝန်ကြီးမောင်မောင်တာ - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ရှီအာမွတ်စလင်အဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဂျော်လီဆွေ - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မောင်မိုးသူ -   ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာမြမျိုးလွင် - စာရေးဆရာအဉ္ဇလီမောင်မောင် - ဂီတပညာရှင်၊ တေးရေးဆရာဒေါက်တာကျော်မြင့် - ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဒေါက်တာရဲလွင် - မန္တလေးမြို့တော်ဝန်ဒေါက်တာသန်းဝင်း - မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ်ကြေးမုံ ဦးသောင်း - စာရေးဆရာ၊ ဂျာနယ်လစ်ညီပုလေး - စာရေးဆရာဖေ့စ်ဘွတ်ခ်
မတ်လ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၇၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၇၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၉၄) ရက် ကျန်သေးသည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ ဦးတင်ဦးကို ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်
ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် အီရတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၇,၂၁၆,၀၄၀ ဦးခန့် ရှိသည်
အီရတ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့ ပြီးလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
အနောက်အာရှတွင် အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်
တိုင်းဂရစ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၈ ရာစု မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ အဘာဆစ် ကယ်လီဖိတ်၏ မြို့တော် အနေနှင့် တည်ရှိခဲ့သည်
စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အချိန်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ထင်ရှားသော အစ္စလာမ် ကမ္ဘာတွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ နှင့် ပညာဆိုင်ရာ အချက်အချာဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထို့အပြင် ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ရာ တက္ကသိုလ်များ တည်ရှိခြင်းကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် သင်ကြားမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာန အဖြစ် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်
အလယ်ခေတ် ထိပ်ပိုင်းတွင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့် ရှိသည်
၁၂၅၈ တွင် မြို့တော်သည် မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာကြောင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ပြီး စတင် ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်
ကပ်ရောဂါများ နှင့် အင်ပိုင်ယာ အများအပြား ပြောင်းလဲ အုပ်ချုပ်မှုတို့ကြောင့် ဆက်လက်၍ ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် ယခင်က တည်ရှိခဲ့သော ကျော်စောထင်ရှားမှုများ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည် ရရှိလာခဲ့ပြီး အာရပ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် အခြေခံအဆောက်အအုံ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးမှုများနှင့် မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်
လောလောလတ်လတ်တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော စစ်ပွဲများကြောင့် ဖြစ်သည်
လတ်တလောနှစ်များတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်
ငဒန်တစ်ရာရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
ဆခအဲမြို့ (栄町 ခဆအဲမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင်  မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၁၉၆၁ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၆၇၇  ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၃၂.၄၆  စတုရန်းကီလိုမီတာ ( ၁၆.၇၈ စတုရန်းမိုင်)  ကျယ်ဝန်းသည်
သခွပ်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhuttan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ လိန်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၄၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်
တက္ကဆပ် ကန်းထရီးဂီတ (Texas country (သို့) Texas ဂီတ)သည် အမေရိကန် country ဂီတမှ လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာသော မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်
Texas country ကို ရိုးရာဓလေ့သီချင်းများ ရောနှောထားသည်ဟု အသိများသည်
Texas Country ဂီတကို Red Dirt Country ဂီတဟုလည်း ခေါ်သည်
Texas နှင့် Oklahoma မှ သီချင်းပုံစံများသည် ထိုအမျိုးအစားများ ရောနှောထားသည်
Adan Hood, Alabama တို့သည်  ဤအမျိုးအစားထဲတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတကာဂီတသမားများဖြစ်သော Alberta, Canada တွင် နေထိုင်သူ Corb Lund သည် Texas Country ဖြစ်ရပ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်
အကူးစတစ်ဂီတာသည် Texas Country ဂီတတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေ electric guitar, steel guitar (သို့) pedal steel guitar များကို ဤအမျိုးအစားတွင် အများအားဖြင့် မသုံးကြချေ
ဖျော်ဖြေမှုများတွင် Bass နှင့် percussion များကို အသုံးပြုကြသည်
studio recording များတွင် ပါဝင်သော စန္တယား၊ baritone guitar, banjo, according fiddle (သို့) harmonica များသည် အမျိုးအစားထဲတွင်ပါဝင်သော စံများဖြစ်သည်
အဆိုအတွက် ပုံကြမ်းဆွဲထားသောလိုင်းများမှာ မရှင်းလင်းပေ
Texas Country ဖြစ်ရပ်သည် အမျိုးအစားပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေ အမျိုးသမီးများသည် ထိုနှစ်များအတွင်းတွင် သီချင်းစာရင်း၌ အောင်မြင်ခဲ့သည်
Texas ဓမ္မသီချင်းများသည် Texas ဂီတစာရင်းတွင် ကျော်ကြားခဲ့သည်
ဖျော်ဖြေမှုများသည် Texas Country ဖြစ်ရပ်တွင် အလွန်အရင်းအမြစ်ခံသည်
Texas country ဖျော်ဖြေမှုများကို အလွန်စိတ်အားထက်သန်ကြသည်
ယောက်ျားလေးများနှင့် မိန်းကလေးများသည် cowboy ဦးထုပ်များနှင့် Wrangler ဘောင်းဘီများဝတ်ဆင်၍ two-stepping အကများဖြင့် ကခုန်ကြသည်
Texas Country ၏အောင်မြင်မှုသည် live ဖျော်ဖြေမှုများထဲတွင် မကြာခဏပါဝင်သည်
ကျော်ကြားသော ကျင်းပရာနေရာများတွင် Gruene Hall (Gruene), Billy Bob’s (Ft.Worth), John T.Floore’s Country Store (Helotes) နှင့် Luckenbash Dance Hall ဖြစ်သည်
ဖြည့်စွက်ချက်အနေဖြင့် ဌာနေနှင့်ပြည်နယ်များတွင် live performance များပြုလုပ်ခဲ့သည်
Texas ဒေသဆိုင်ရာရေဒီယိုသတင်းများသည် Texas Red Dirt အနုပညာရှင်များနှင့် ထူးချွန်သောတစ်နှစ်တာကို ဖြတ်သန်း၍ ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်မှုများအတွက် Texas Regional Radio Music Awards များကျင်းပသည်
ငါးနှစ်အတွင်းတွင် မဲပေးသူ၃၂၀၀၀ခန့်များပြားလာပြီး နှစ်တိုင်းချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်
ဆုများကို အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး သူတို့၏ အကြိုက်ဆုံးအနုပညာရှင်နှင့် ဖျော်ဖြေသူများနှင့် ရေဒီယိုဌာနများအတွက်ဖြစ်သည်
ပြပွဲများ၏ သတင်းအချက်အလက်များနှင့် မဲပေးပုံပြုလုပ်နည်းများကို www.TRRMA.net တွင် ရှာဖွေနိုင်သည်
စာသားဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများမှာ Texas Country အတွက်ကျောရိုးပင်ဖြစ်သည်
သီချင်းများမှာ ရိုးရာဓလေ့အကခန်းမများ၊ လမ်းများ၊ မိသားစုလယ်ယာများနှင့် အရက်ဆိုင်များတို့ဖြစ်သည်
Texas မှ country ဂီတသည် ၁၈၀၀နောက်ပိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့်လာသော cowboy ယဉ်ကျေးမှုမှ တစ်ဆင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်
Texas သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို ဖြတ်လျက် country ဂီတကို ကျော်ကြားစေခဲ့သည်
ထိုပြည်နယ်၏ချမ်းသာမှုနှင့် ဓလေ့များသည် country ဂီတကို ဆက်လက်၍ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
Texas Country ၏ အရင်းအမြစ်သည် ၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ outlaw country ရွေ့လျားမှုတွင် စတင်ခဲ့သည်
Texas အနုပညာရှင်များမှာ Waylon Jennings, Willie Neson နှင့် David Allan Coe တို့သည် Nashville country ဂီတဖြစ်ရပ်မှ လက်လျှော့ခဲ့သည်
ထိုဖြစ်ရပ်မှဖျော်ဖြေခဲ့သော အခြားအနုပညာရှင်များမှာ Guy Clark, Jerry Jeff Walker, Gary P’Num Steve Young, Kris Kristofferson, Joe Ely, Terry Allen, Steve Earle နှင့် Townes Van Zandt တို့ဖြစ်သည်
ထိုအနုပညာရှင်များသည် Texas ဂီတသီချင်းစာရင်းတွင် ၄၃နေရာထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်
ထိုအနုပညာရှင်များနောက်သို့ အဆိုတော် သီချင်းရေးဆရာများဖြစ်သော Pat Green, Robert Earl Keen, Max Stalling, Wade Bowen နှင့် Cory Morrow တို့လိုက်ပါလာခဲ့သည်
ဤအမျိုးအစား Texas ၌ စတင်ချိန်တွင် Oklahoma အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Juson Boland, Stoney LaRue, Mike McClureနှင့် Cross Canadian Ragweed တို့သည် Texas country ပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
Red Dirt ဂီတသည်လည်း Oklahoma တွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်
Robert Earl Keen ၏ No.2 Live Dinner ကို ၁၉၉၆တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်
သူ၏ album Texas ဂီတသမားများ၏ ပင်ကိုစွမ်းရည်များပါဝင်ပြီး “The Road Goes On Forever” သီချင်းကို ဂီတဝါသနာရှင်များ country ဓမ္မသီချင်းဟု ထင်မှတ်ကြသည်
Joe Ely နှင့်အခြား Texas ဂီတသမားများသည် “The Road Goes On Forever” ကို ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်
Houston မှ Cory Morrow သည် ၉၀အလယ် Texas ဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
သူ၏စတုတ္ထမြောက် album “Outside the Lines” နှင့်အတူ country ဂီတစာရင်းတွင် mainstream အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်
Pat Green သည် Texas မှ အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး သူ၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း Texas Country ဖြစ်ရပ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး Wave on Wave album နှင့်စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး country ဂီတမှ Nashville ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်
album ၏ ခေါင်းစဉ်သီချင်းသည် Billboard Hot Country သီချင်းစာရင်း၌နံပါတ်သုံးနေရာနှင့် အကောင်းဆုံး country သီချင်းအဖြစ် Grammy Award က အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်
Kevin Fowlerသည် ၁၉၈၀နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၉၃ အထိ Dangerous Toys တီးဝိုင်းတည်ထောင်ခဲ့သော hair metalglam rocker ဖြစ်ပြီး Southern Rock တီးဝိုင်း Thunderfoot ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်
သူ၏ပထမဆုံး country ပွဲဦးထွက် album ကို One for The Road ကို ၁၉၉၇တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်
ဆက်လက်၍ Beer, Bait နှင့် Ammo ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်
ဒေသ၏ major label တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်
Texas Country ၏လွှမ်းမိုးမှုသည် Jack Ingram နှင့်အတူ mainstream ဂီတတွင် ဆက်လက်စေခဲ့သည်
သူသည် ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် CMT Music Award နှင့် ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် Academy of Country ဂီတဆိုကို ထိုနှစ်၏ မျက်နှာသစ်အမျိုးသား အဆိုရှင်အဖြစ်ဆုရရှိခဲ့သည်
သူသည် Billboard Hot country သီချင်းစာရင်းတွင် Love You သီချင်းနှင့်အတူ ၂၅နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
သူ၏နောက်တစ်ပုဒ်ဖြစ်သော Wherever You Are သည် Billboard သီချင်းစာရင်းတွင် နံပါတ်တစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ရေဒီယိုTexas country သည် Texas တောက်လျှောက်တွင် ရေဒီယိုဌာနများ ၌ အတုမရှိသော အမျိုးအစားဖြစ်လာခဲ့သည်
Texas Muis Chart နှင့် Texas Reigional Radio တွင် လွင့်တင်ခဲ့ကြသည်
ပါဝင်သောဌာနာများမှာ KHYI 95.3 The Range-Dallas TexasKBEC 1390 Classic Texas Music-Waxahachie, Texas•KFWR 95.9 The Ranch – Mineral WellsFort Worth, Texas•KFYN 104.3 The River-Paris, Texas•KRVA 107.1 Friendlec 107 – Texans, Legends & Outlaws – Campbell (Hunt&Hopkins counties), TX•KFLP .106.1 Flip-FM-FloydadaPlainviewLubbock, Texas•KRMX 92.9 Shooter FM-Waco, Texas•KJDL 105.3 True Country, The Red Dirt Rebel, - LevellandLubbock, Texas•KBS0 94.7-The Rig-Corpus Chisti,Texas•KTWL 105.3 Texas Mix-Houston, Texas•KOKE-FM99.3 or 98.5 Austin’s Country Alternative-Austin, Texas•KOU 94.9 The Outlaw-Wichita Falls, Texas•KORA.98.3 Texas Country-BryanCollege Station, Texas•KNRG 92.3 Texas Renegade-La Grange, TexasColumbus, Texas•KOCK 93.5 The Real Deal- Junction, Texas•KKCN 103.1 Kickin’ Country – San Angelo, Texas•Got Radio Texas Best-(Internet Radio) www.gotradio.com•KNBT 92.1 Radio-New Braunfels, Texas တို့ပါဝင်သည်
ဝက်ဖြူရေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wethpyuyae)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ဝက်ဖြူရေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ဖြူရေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၇ ဦး၊ မ ၁၃၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ငပန်ရွာသစ်ရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
အကန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ahkan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ကျောင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၉၂ ဦး၊ မ ၈၃၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၉၆ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
သက္ကယ်ချင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeichinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၀ ဦး၊ မ ၂၁၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလေးရှား (အင်္ဂလိပ်: Australasia) သည် အိုရှန်းနီးယား ရှိ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ နယူးဂီနီကျွန်း နှင့် ယင်းအနားရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းအချို့ပါဝင်သည်
၁၁၄၈ ခုနှစ် (MCXLVIII) သည် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်တွင် ကြာသပတေးနေ့ဖြင့် စတင်သော ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်သည်
၂၄ ဇူလိုင် – ဒုတိယမြောက် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲအတွင်း ပြင်သစ်ဘုရင် သတ္တမမြောက်လူးဝစ်က ဒမာစကပ်မြို့ကို ဝိုင်းရံသည်
ယင်းနက် ခေါ် ရိန်-( ရှမ်းပြည်နယ် )
ဦးဗကလေးသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အဖဦးစံလှ၊ အမိဒေါ်အေးပုံတို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သံတွဲဟိုက်စကူးကျောင်းမှ အခြေခံပညာအထက် တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ် စစ်ကြိုခေတ် နောက်ဆုံးကာလတွင် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကြီး၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်
ဦးငွေကိုင်၊ ဦးဘဂျမ်း၊ ဗိသုကာဦးသာထွန်း၊ ဆရာဆောင်၊ ဦးဗကြည်၊ ဦးဟိန်စွန်း၊ ဦးအုန်းလွင်၊ ဦးစံဝင်းအစရှိသော ပန်းချီကာတွန်းပညာရှင်များ နှင့်အတူ ပန်းချီကာတွန်းများ ရေးဆွဲ ခဲ့သည်
ဦးဗကလေးကား ဦးနုရေးသော လူထုအောင်သံပြဇာတ် ကို သရုပ်ဖော် ပန်းချီဆွဲ၍ နိုင်ငံခြား အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ဆေးရောင်စုံ စာမျက်နှာ အချောဖြင့် ထုတ်ဝေပေးသဖြင့် လူထုအောင်သံဖြင့်ပင် ဦးဗကလေးကား နာမည်ကြီးခဲ့သည်
ဦးဗကလေးကား ကာတွန်းဆရာ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
သူရိယ၊ ရန်ကုန်၊ တိုးတက်ရေးသတင်း စာများနှင့် ဒီးဒုတ်ရယ်ရွှင်ဖွယ် ဂျာနယ်နှင့် အခြားဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းများတို့တွင် ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်‎များ ရေးဆွဲခဲ့သည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် ကလေးသတင်းစာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဗြိတိသျဘားမား ညွန့်မြန်မာ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် အဝီစိသံစုံသွင်း မြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင်ကား၊ ဘုန်းဝင်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် ဖိုးလနတ်သား၊ ဒိုင်းမွန်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် သဌေးမင်း၊ ရွှေခြင်္သေ့ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် ကော်ဇောပျံ၊ ဘီပီအိုင်ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် အိမ်ရှင်မ၊ ဒို့ရန်သူ ဆေးရောင်စုံ အသံထွက်ကာတွန်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်
လုံးချင်းဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ ကာတွန်း၊ ပုံပြင် အမျိုးပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ် မနီလာတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သော လူထုအောင်သံ ဆေးရောင်စုံကာတွန်း စာအုပ် မှာ အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်
ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဗကလေးသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်
ဘန်ကောက်မှ မန္တလေးသို့ (အင်္ဂလိပ်: From Bangkok to Mandalay; ထိုင်း: ถึงคน..ไม่คิดถึง) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးသည် မြန်မာ-ထိုင်း ချစ်ကြည်ရေးအဖြစ် ရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်ကားကြီးဖြစ်သည်
ထိုရုပ်ရှင်ကားကြီးတွင် မြန်မာနာမည်ကြီသရုပ်ဆောင်များဖြစ်ကြသော နေတိုး၊ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်နှင့် ထိုင်းသရုပ်ဆောင်မင်းသမီးဖြစ်သူ Pilaiporn Supinchompu (Naam Whan) တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားကြသည်
စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်မှ မိုးနိုင် (ခ) ကျော်ကျော်အဖြစ်Naam Whanမှ ပင်(Pin)အဖြစ်နေတိုးမှ နန္ဒအဖြစ်ဝတ်မှုန်ရွှေရည်မှ သူဇာအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားကြသည်
Myanmarရန်ကုန်မြို့မန္တလေးမြို့ပုဂံမင်းကွန်းမြို့သီပေါမြို့ပြင်ဦးလွင်မြို့Thailandဘန်ကောက်မြို့http:m.imdb.comtitlett6357504
ဖန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) ဆိုသည်မှာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဖန်ရှင်များကို လေ့လာသည့်ဘာသာရပ်ဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်
ဖန်ရှင်များကို                     y                f        (        x        )              {\displaystyle yf(x)}   ပုံစံဖြင့်ရေးနိုင်ရာ ဤ ဖန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ ဘာသာရပ်တွင် လေ့လာသည့် ဖန်ရှင်များမှာ သာမန် ဖန်ရှင်များမဟုတ်ဘဲ အသွင်း (input)                     x              {\displaystyle x}   နှင့် အထုတ် (output)                     y              {\displaystyle y}   နှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် အနန္တ ဒိုင်မန်းရှင်းရှိသည့် ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) မှ လာသည့် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်
ငတ်မလို့ဆိုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngatmaloetso)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ရှားတောမြို့နယ်၊ ရှားတောတောင်ပိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယခုအခါ ထိုရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ
၁၄၀၉ (၁) ရက်
ဇင်းကျိုက်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်
ဇင်းကျိုက်မြို့ရှိ ကျောက်သင်္ဘောအပန်းဖြေစခန်းသို့ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ခရီးသွားများနှင့် နိုင်ငံခြားသားဧည့်သည်များ လာရောက်လည်ပတ်မှု များပြားသည်
ခင်ပုပ်ငှက်ကို မြင်ဘူးသူ နည်းပါးသော်လည်း ကျီးကန်း၏ ကမ္ဘာ့ရန်သူအဖြစ် သိသူများသည်
ခင်ပုပ်ကို အရှေ့တိုင်းဒေသများတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွင်းပြင်၌ တောင်ခြေများတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်
မြင့်မားသော တောင်ပေါ်များ၌မူ တွေ့ရခဲသည်
ခင်ပုပ်သည် ဇီးကွက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်
အလျား ၁၂ လက်မခွဲခန့် ရှိသည်
အခြားဇီးကွက်များကဲ့သို့ နားရွက်တွင် အမွှေးမရှိချေ
ကိုယ်အောက်ပိုင်းတွင် ဖြူ၍ လည်ပင်းတွင် မည်းနက်သောအမှတ်အသား ရှိသည်
တောင်ပံရှည်၍ ချွန်သည်
ခင်ပုပ်သည် ညဉ့်ငှက်မျိုးဖြစ်၍ မှောင်သောအခါတွင်သာ အစာရှာထွက်သည်
နေရောင်ကို ကြောက်သောကြောင့် နေ့အချိန်တွင် သစ်ပင်၊ ဝါးရုံ၊ ချုံဖုတ်များတွင် ပုန်းလျှိုးနေတတ်သည်
ပိုးမွှားများနှင့် အခြား တိရစ္ဆာန်ငယ် ငှက်ငယ်များကို ဖမ်းဆီးစားသောက်တတ်သည်
ညဉ့် အချိန်၌သာ အော်တတ်၍၊ ယင်း၏အော်သံမှာ ဇီးကွက်သံနှင့် တူသည်
သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ မေလအထိ ဖြစ်၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မတ်လမှ ဇွန်လအထိ ဖြစ်သည်
ဥများကို မြေမှ ပေ ၂ဝ ခန့်မြင့်သော သစ်ခေါင်းထဲတွင် အုလေ့ရှိသည်
တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံးရှိ၍၊ ဥ၏ အရွယ်မှာ ပျမ်းမျှ အလျား ၁.၃၈ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၁၆ လက်မရှိသည်
ဦးဘကလေးသည် မြန်မာတူရိယာ ဂီတလောက၊ အထူးသဖြင့် မန္တလေး တူရိယာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏
ပတ္တလား၊ အပြင်၊ ပြွေ၊ ဘာဂျာစသော တူရိယာများကိုပါ တီးမှုတ်နိုင်သော်လည်း ဦးဘကလေး အကျွမ်းကျင်ဆုံးမှာ ပတ္တလားဖြစ်လေသည်
ဦးဘကလေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဘဖြစ်သည်
သို့သော် တစ်ခေတ်တည်း တစ်ချိန်တည်း၌ပင် မန္တလေးတွင် တူရိယာဂီတလောက၌ အခြားဆရာဘတစ်ဦးလည်း ရှိနေပြန်ရာ၊ အသက်အရွယ်ကို လိုက်၍ ဆရာဘကြီး၊ ဆရာဘကလေးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ ဦးဘကလေးဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်
ဦးဘကလေးသည် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ စိတ္တရမဟီရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိဘများသည် ဦးခင်မောင်နှင့် ဒေါ်သီတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဦးခင်မောင်သည် ဆွေတော် မျိုးတော် အနွယ်ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်၍ ဘုရင့်အပါး၌ တာဝန်ရှိက ခိုင်းစေရန် ရွေးချယ်ထားသော မဟာလေးဆယ်တော် စာရင်းဝင်ဟု ဆိုကြသည်
ဦးခင်မောင်၏ ဘခင်သည် အမှုတော်ထမ်း ဝန်မင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမိ ဒေါ်သီသည် မှူးမျိုး မတ်မျိုးမှ ဆင်းသက်သူဟု သိရသည်
ဦးဘကလေး၏ သားချင်းများမှာ ညီဖြစ်သူ ဦးလှ(ကွယ်လွန်သူ) နှင့် နှမ ဒေါ်ဦးတို့ဖြစ်ကြသည်
ဘခင် ဦးခင်မောင်သည် တူရိယာဂီတဘက်၌ ဝါသနာထုံသည်
ပတ္တလားတီး ကျွမ်းကျင်ရုံမက၊ ပတ္တလားကိုပင် လုပ်ကိုင်တတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်
ဘခင်၏ ဝါသနာဆက်နွယ်ပါလာသော ဦးဘကလေးသည်လည်း ငယ်စဉ် ကပင် ပတ္တလားကို တီးခေါက်တတ်လာခဲ့သည်
အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဟော်ကုန်းရပ်ရှိ ဆရာဦး၏ မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့သည်
သို့သော် စာသင်ကြားခြင်းထက် ပတ္တလားတီးခေါက်ရန် ပို၍စိတ်ပါခဲ့သည်
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် သင်္ကန်းဝတ်၍ အနောက်ပြင် ခင်မကန်တိုက်ရှိ ဦးလေးတော်သူ ဦးဒီပထံ၌ စာပေအနည်းငယ် ဆက်လက် သင်ကြားရပြန်သည်
သို့သော် သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် ၂ လ ၃ လခန့်သာ နေပြီးလျှင် လူဝတ်လဲခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် စာပေ ပညာကို ရေးနိုင် ဖတ်နိုင်ရုံမျှသာ သင်ကြားဖူးခဲ့သည်
ပဉ္စင်းလူထွက်ပြီးချိန်တွင် ပတ္တလားကိုကား အတော်အတန် တီးတတ်နေလေပြီ
ဦးဘကလေး အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်ကပင် မိဘနှစ်ပါးသည် ရှေ့ဆင့် နောက်ဆင့် ကွယ်လွန်သွားကြရာ၊ လယ်မြေ ဥယျာဉ် ပစ္စည်းပစ္စယ အတော်အတန် ကျန်ခဲ့သည်
သို့သော် ဆရာ ကြီးသည် ပတ္တလားတီးရန်သာ အာရုံစူးစိုက်နေခဲ့၍ ထိုလယ်မြေ ပစ္စည်းတို့ကို ရောင်းချစားသောက်ခဲ့လေသည်
ပတ္တလားကောင်းစွာ တီးတတ်ရန်အတွက် ထိုခေတ်က အကျော်အမော်ကြီးများ ဖြစ်ကြသော တူရိယာ ဂီတဆရာ ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်၍ ငွေပေးပြီးလျှင် သင်ယူခဲ့သည်
ဆရာကြီး၏ လက်ဦးဆရာမှာ ပတ္တလားဆရာနု ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားဆရာညွန့်ထံတွင် သင်ယူခဲ့ပြန်သည်
ဆရာကြီး၏ ပတ္တလားတီးပုံ တီးနည်းစံနစ်သည် ဆရာညွန့်ကြီး၏ နည်းဟုဆိုကြသည်
ယင်းသည့်နောက်တွင် ဆိုင်းဆရာ ဦးကျော်ဇံ၊ ဆရာလတ်နှင့် စောင်းဆရာကြီး ဒေဝ ဣန္ဒာ ဦးမောင်မောင်ကြီးတို့ထံတွင် ဂီတပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ပြန်သည်
ပတ္တလားတီးရာတွင် သီချင်းများနှင့်တကွ သီဆိုတီးရသဖြင့် ဦးဘကလေးသည် သီချင်းအများအပြား ရရှိခဲ့သည်
သူ့ခေတ်သူ့အခါက သီချင်းအရဆုံး ပတ္တလားဆရာ တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်
တူရိယာဂီတပညာ အတော်အတန် လုံလောက် ပြည့်စုံလျှင်၊ ဦးဘကလေးသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှား ကျော်ကြားသော အငြိမ့်သဘင်များတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ပထမတွင် ဆရာဘကြီး၏အငြိမ့်၌ ၆ နှစ်ခန့်ပါဝင်ခဲ့သည်၊ ထို့အငြိမ့်မှ မင်းသမီးများမှာ ဒေလီညွန့်၊ မစိန်တု၊ ဩဘာညွန့်တို့ဖြစ်၍ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးသင်္ခါနှင့် ဦးဓာတ်ခိုးတို့ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ဦးဘကလေးသည် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့် ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ အငြိမ့်၊ ထားဝယ်ပြန် အငြိမ့်တို့တွင်လည်း ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်
အငြိမ့်ထဲ၌ လိုက်နေစဉ်တွင်ပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို အခွင့်သင့်တိုင်း ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်
ထို့ကြောင့် ဦးဘကလေး၏ လက်သံသည် တိုးတက်ပြောင်မြောက်လာသည်
ဦးဘကလေးသည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်က ဗြိတိသျှအစိုးရမင်းများက ရွှေတံဆိပ် ငွေတံဆိပ်ဆုများ ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်
အငြိမ့်လောက၌ အနှစ် ၃ဝ ခန့်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဦးဘကလေးသည် အသက် ၄၈ နှစ်ခန့်တွင် အနားယူလိုက်သည်
သို့သော် တတ်သည့်ပညာ မနေသာ၍ မိမိ၏ ပညာကို တောင်းခံလာသူများအား ပညာ ဖြန့်ဝေသင်ကြားပေးနေခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်သော ဂီတပညာရှင်အဖြစ် နိုင်ငံတော် အစိုးရက အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သက်ဆိုင်ရာတို့နှင့် တပည့်တပန်းများ၏ တောင်းပန်မှုကြောင့် ၈ဝ တွင်းသို့ချဉ်းကပ် လာနေသည့် မိမိ၏ အသက်အရွယ်ကို ပဓာနမထားဘဲ မန္တလေးမြို့နိုင်ငံတော် ပန်တျာကျောင်းတွင် အဆိုနှင့် အတီးပညာများကို သင်ကြားပြသပေးရသော နည်းပြဆရာပြီးအဖြစ် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်သည်
ဦးဘကလေး သည် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ဆက်လက်အမှုထမ်းဆောင်ယင်း အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ် ၁၃၂၂ ခုနှစ် ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၂ ရက် ( ၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့) တွင် မန္တလေးမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားလေသည်
ဝက်ကလေးရွာ၊ တင်းချောင်း
အက်ဆမ်မြို့သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၅၆,၅၀၀ ဦး ရှိပြီး မြို့ပြ ခရိုင်ဒေသတစ်ခု အဖြစ် အုပ်ချုပ်ရေး စနစ် ရှိသည်
နဂိုမူလ အက်ဆမ်ဘုရင့်နိုင်ငံတော်သည် အာဖရိကရှိ ရှေးအကျဆုံး လူများ ယနေ့အထိ တောက်လျှောက် နေထိုင်ခဲ့ရာ နေရာများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်
အက်ဆမ်နိုင်ငံသည် ရေကြောင်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အင်အားကောင်းခဲ့ပြီး ထိုဒေသအား ဘီစီ ၄၀၀ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၁၀ ရာစုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ အက်ဆမ် ရှေးဟောင်းသုတေသန ဒေသအား ၎င်း၏ သမိုင်းတန်ဖိုးကြောင့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် နေရာတစ်ခု အဖြစ် စာရင်းထည့်သွင်းခဲ့သည်
ရက်သီနီယမ် (Ruthenium) ဒြပ်စင်သည် rhodium, palladium, osmium, iridium, platinum စသော ဒြပ်စင်များနှင့်အတူ platinum group metals အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်သည်
Ruthenium ဒြပ်စင်သည် မာကြော၍ အဖြူရောင်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်
၎င်းဒြပ်စင်သည် အခန်းအပူချိန်ကြောင့် အရောင် မှေးမှိန်သွားခြင်းမရှိပါ
သို့သော် အပူချိန် ၈၀၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် တွင် လေနဲ့ဓာတ်ပြု၍ အောက်ဆိုဒ်ဖြစ်နိုင်သည်
၎င်းဒြပ်စင်သည် အက်စစ်အပူ (သို့မဟုတ်)အအေး၊ aqua regia များ၏ တိုက်စားခြင်းကို ခံနိုင်သော်လည်း၊ potassium chlorate ပေါင်းထည့် လိုက်သောအခါ ပျော်ရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်
၎င်းသည် molten alkalis ထဲတွင် ပျော်ဝင်ပါသည်
ရက်သီနီယမ်ဒြပ်စင် ကို လျှပ်စစ်စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဓာတုဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် အခြားသေးငယ်သော သတ္တုစပ် လုပ်ငန်းများတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြင့် လိုအပ်လျက် ရှိသည်
သတ္တုရိုင်းအနေဖြင့် အသုံးပြုမှုပမာဏမှာ အလွန်နည်းပါးသည်
လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းများတွင် လျှပ်ကူးပစ္စည်းအဖြစ် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် chip resistors အဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးပြုနေသည်
ဓာတုဗေဒစက်မှုလုပ်ငန်း များတွင် electrochemical cells တွင်းရှိ ကလိုရင်းအား ထုတ်ယူရန်အတွက် လျှပ်ဖိုတိုင် (anodes)အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်
၎င်းဒြပ်စင်သည် palladium နှင့် platinum ဒြပ်စင်များကို မာကြောစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ပမာဏ အနည်းငယ်ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် titaniumin ဒြပ်စင်၏ တိုက်စားခြင်းမှ ခုခံနိုင်ရန်အတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်
၎င်းကို နန်းကြိုးအမျှင်များနှင့် လျှပ်စစ်စီးဆင်းနိုင်သော သတ္တုစပ်များ (alloys)၊ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ ဘောပင်၏ ဘောစိများ (pen nibs) နှင့် ဝင်ရိုးများအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်
ထိုဒြပ်စင်ကို cobalt, molybdenum, nickel, tungsten နှင့် အခြားသောဒြပ်စင်များဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ သတ္တုစပ် (alloys) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်
ရက်သီနီယမ် ဒြပ်ပေါင်းကို ကြွေထည်မြေထည် နှင့် ဖန်ထည်ပစ္စည်းများ၏ အရောင်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်
Ruthenium သည် စွယ်စုံသုံးဒြပ်ကူ ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဆီသန့်စင်မှုတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလဖိုက်(H2S)အား ဖယ်ထုတ်ရန်နှင့် အခြားစက်မှု လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော methanol ထဲမှ acetic acid ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထဲမှ ammonia ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်
အချို့သော ruthenium အစုအဝေးများသည် မြင်နိုင်သောရောင်စဉ်(visible spectrum)များမှ ဖြာထွက်လာသော အလင်းကို စုပ်ယူနိုင်သောကြောင့် နေရည်ခြည်စွမ်းအင် နည်းပညာအတွက် ဆက်လက်သုတေသန ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်
ရက်သီနီယမ်သည် ကမ္ဘာမြေပြင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော အရှားပါးဆုံး ဒြပ်စင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
Ruthenium သည် သီးသန့် တွေ့ရှိနိုင်သော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ တခါတရံတွင် ၎င်းကို platinum, osmium, iridium တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်၍ မြောက်အမေရိက ၊ တောင်အမေရိက နှင့် တောင်အာဖရိက တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်
၎င်းဒေသများတွင် laurite, ruarsite နှင့် ruthenarsenite ကဲ့သို့သော ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ်လည်း အနည်းငယ်တွေ့ရှိနိုင်သည်
ထိုဒြပ်ပေါင်းအားလုံးသည် စီးပွားဖြစ်ထုတ်ယူနိုင်သော အရင်းအမြစ် မရှိသလောက် ရှားပါးသည်
ရက်သီနီယမ်ထဲတွင် နီကယ်ဒြပ်စင် တွဲဖက်ပါဝင် နေတတ်သည်
တစ်ကမ္ဘာလုံး ထုတ်လုပ်မှုအနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ၁၂ တန် ရှိပြီး၊ ၅ တန် ခန့် အရန်အဖြစ် ထုတ်လုပ်သည်
ရက်သီနီယမ် ဒြပ်ပေါင်း လူအများစု အပေါ်သို့ သက်ရောက်မှုသည် ကြုံတောင့်ကြုံခဲ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်
ထိုဒြပ်ပေါင်း အားလုံးကို ပြင်းထန်သောအဆိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သော အရာကဲ့သို့ လည်းကောင်း အလေးထား သတိပြုသင့်ပါသည်
၎င်းဒြပ်ပေါင်းသည် လူများ၏ အရည်ပြားကို ပြင်းထန်စွာ စွန်းထင်း ထိခိုက်စေပြီး၊ မျိုချမိပါကလည်း အရိုးများထိ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေနိုင်သည်
RuO2 နှင့် RuO4 တို့သည် အပြင်းထန်ဆုံး အဆိပ်များ ဖြစ်သောကြောင့် ရှောင်ရှားသင့်ပါသည်
Rhutenium 106 သည် ကမ္ဘာ့လေထုထဲတွင် နျုကလီးယားလက်နက်များ စမ်းသပ်မှုအတွက် radionuclides တစ်အခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုစမ်းသပ်မှုကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် မှ စတင်စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တို့၏ စမ်းသပ်မှုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်
အပင်များအပေါ် ရက်သီနီယမ် ဒြပ်စင်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု အလွန်နည်းပါးသည်
လေ့လာချက်များအရ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရက်သီနီယမ် ဒြပ်စင်သည် လွန်စွာ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ
စက်စက်ယိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setsetyo)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၂ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ချောင်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchaung(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၅ ဦး၊ မ ၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်
စစ်နှင့်ဆိုင်သော ရှေးအစဉ်အဆက် မြန်မာစာပေများ တွင် 'စစ်အင်္ဂါလေးပါး'ကို အခြေတည်၍ အမြဲဆိုလေ့ရှိသည်
စစ်အင်္ဂါလေးပါးဟူသော်ကား 'ဆင်လည်းတစ်ပါး၊ မြင်းလည်း တစ်ပါး၊ ရထားလည်း တစ်ပါး၊ ခြေသည်လည်း တစ်ပါး' ဖြစ် သည်
ထို စစ်အင်္ဂါလေးပါးကိုပင် 'သေနင်္ဂ'ဟူ၍လည်း ခေါ် သေးသည်
သို့ရာတွင် ထို စစ်အင်္ဂါလေးပါးမှာ ပါဠိကျမ်းများ၊ သက္ကတကျမ်းများကို မှီး၍ ဆိုခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်
ထို စစ်အင်္ဂါလေးပါးအနက် 'ရထား'မှာ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၃ဝ⁠ဝဝ ခန့်ကဖြစ်သော မဟာဘာရတ ကျမ်းကြီးတွင် ဘာရတညီနောင် စစ်ထိုးခန်း စသည်တို့၌ ပါရှိသော်လည်း မြန်မာ့သမိုင်း တစ်လျှောက်၌ 'ရထားတပ်'ဟူ၍ မရှိခဲ့
တဖန် ပါဠိကျမ်း များ၊ သက္ကတကျမ်းများ၌ 'လှေသင်္ဘောတပ်'(ရေတပ်) ပါရှိစမြဲ ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် စစ်တပ်ဖွဲ့ပုံ၊ စစ်ချီပုံ၊ ခံမြို့တည်ပုံ စသည်တို့၌ မြန်မာစစ်ကျမ်းများက ပါဠိကျမ်းများ၊ သက္ကတ ကျမ်းများကို မှီး၍ ဆိုကြသော်လည်း ရေမြေဒေသ ခေတ် ကာလအလျှောက် လက်တွေ့ မြန်မာနည်းများကို တီထွင် ကျင့်သုံးခဲ့ကြကြောင်းဖြင့် သိရသည်
ဤတွင် မြန်မာရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြထားသော တကောင်းခေတ်၊ သရေခေတ္တရာခေတ်နှင့် ပုဂံပြည် အနော် ရထာမင်းစော လက်ထက် မရောက်မီသော ခေတ်များပ မြန်မာတို့၏ စစ်ဓလေ့ထုံးစံများ မည်သို့ မည်ပုံ ရှိခဲ့ကြ သည်ကိုမူ ကောင်းစွာ မသိရ
အနော်ရထာမင်းစော လက်ထက်လောက်မှစ၍သာ နည်း⁠နည်းချင်း သိလာရ တော့သည်
အနော်ရထာမင်းစော လက်ထက်မှသည် သီပေါမင်း လက်ထက်အထိ မြန်မာတို့ စစ်တပ်ဖွဲ့ပုံမှာ ရှေးပဒေသရာဇ် ပုံစံအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်
မင်းဧကရာဇ်တို့ စံနေရာဖြစ်သော ရာဇဌာနီ နေပြည်တော်များတွင် အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက်တည်းဟူသော လေးပြင်လေးရပ်တို့ကို စောင့်ရှောက် ရသည့် ထောင်မှူးလေးဦး၊ သူရဲ ၄ဝ⁠ဝဝ မှ တစ်ပါး အမြဲ ဖွဲ့စည်းထားသောတပ်ဟူ၍ မရှိ
စစ်မက်အရေး ပေါ်ပေါက် လာသည့်အခါများတါင်မှ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ရဲရောင်သန်မာသူ တို့ကို ဆင့်ခေါ်စုရုံး ဖွဲ့စည်းတိုက်ခိုက်စေကြသည်
ထိုကိစ္စ အတွက်လည်း ထောင်ပြု၊ ရှစ်ရာပြု၊ လေးရာပြု၊ သုံးရာပြု၊ နှစ်ရာပြု၊ တစ်ရာပြု၊ ရှစ်ဆယ်ပြု၊ ငါးဆယ်ပြု၊ သုံးဆယ်ပြု၊ နှစ်ဆယ်ပြုအထိ အသီးအသီး မြို့ပြတည်ရသည်
ထောင်ပြု မြို့ ဆိုသည်မှာ စစ်မက်အရေးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော် စစ်တပ် အတွက် ရဲမက်တစ်ထောင်ပေးရသည်
ရှစ်ရာပြုမြို့က ရဲမက် ရှစ်ရာပေးရသည်
ဤသို့အားဖြင့် သုံးဆယ်ပြု မြို့ကလည်း ရဲမက်သုံးဆယ်၊ နှစ်ဆယ်ပြု မြို့ကလည်း ရဲမက်နှစ်ဆယ် အသီးအသီးပေးကြရသည်
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ ဤနည်း ဖြင့် ရဲမက်သုံးသိန်း ရနိုင်လေရာ မြန်မာနိုင်ငံလုံးကို သုံးသိန်း ပြုဟု သတ်မှတ်ထားသည်
ဤစံနစ်ကို စတင်တီထွင်ခဲ့သူမှာ အနော်ရထာမင်းစောပင် ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် အစောင့်အရှောက်မြို့များ အဖြစ် ကောင်းစင်၊ ကောင်းထုံ၊ ငရုန်း၊ ငရင်း အစရှိသော မြို့ပေါင်း ၄၃ မြို့ကို တစ်ပြိုင်နက်တစ်ချက်တည်း တည်စေ ခြင်းမှ အစပြုသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုမြို့များမှ ထောက်ပံ့ကြရသည့် အစုကျစံနစ်မှာလည်း လေးရာပြုမြို့ ဆိုလျှင် ရဲမက် ၄ဝဝ အပြင် တစ်အိမ်လျှင် ငွေ တစ်မူးစီ ပေးရသည်
ထိုရဲမက် ၄ဝဝ အနက် ဒိုင်းကိုင် ၅ဝ၊ လေးသား ၈ဝ၊ လှံဓား ၅ဝ၊ သေနတ်ကိုင် ၈ဝ၊ ဝန်ထမ်း ၅ဝ၊ အမြောက်တွင် မီးစာကိုင် ၉ဝ ဟူ၍ စုစုပေါင်း ရဲမက် ၄ဝဝ ကို အချိုးကျ ထောက်ပံ့ရသည်
ထို့ပြင် စစ်မက်ရေး ပေါ်ပေါက်တိုင်း ထီးရံ၊ နန်းရံ ဖြစ်သော စော်ဘွားများ၊ မြို့စားများကလည်း မိမိတို့ တပ်များ နှင့်အတူ ဆင့်ဆိုရာသို့ လိုက်ပါတိုက်ခိုက်ကြရသည်
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် စစ်ဖက်အမှုထမ်း၊ မြို့ရွာ အုပ်ချုပ်ရေးအမှုထမ်းဟူ၍ သီးခြားမရှိ၊ စစ်မက်အရေး ပေါ်ပေါက်လျှင် ဘုရင်မှအစ အမှုထမ်းတစ်ယောက်မကျန် စစ်မှုထမ်းရွက်ရသည်
တပ်တွင် ဘုရင်နှင့် အိမ်ရှေ့ မင်းသားတို့ မပါလျှင် ယုံမှတ်သော မင်းသားတစ်ဦးဦး ကို အမှူးအချုပ် ခန့်အပ်သည်
ထိုအမှူးအချုပ်ကို 'ဗိုလ်မှူးမင်းသား'ဟု ခေါ်သည်
မြင်းတပ်တွင်လည်း အထူး ယုံမှတ်သော မင်းသားကို ခန့်ထားသည်
'မြင်းမှူးမင်းသား' ဟု ခေါ်သည်
လွှတ်တော်ဝန်ကြီးဟူသရွေ့ကား 'အဂ္ဂမဟာ သေနာပတိ'ဘွဲ့ကို ခံယူကြရသည်
ရှေးရိုးစဉ်လာအရ မှူးမတ်-မင်းချင်း၊ မင်းခစား-အမှုထမ်း၊ သူရဲ-သူခက်တို့အား အရည်အသွားအလျောက် ရာထူးများ တိုးတက်ခန့်ထားပုံမှာ--ခြေ ၁ဝ ပွဲရမှ မြင်းသို့ တင်သည်
မြင်း ၁ဝ ပွဲရမှ ဆင်သို့ တင်သည်
ဆင် ၁ဝ ပွဲရမှ လှေသို့ တင်သည်
လှေ ၁ဝ ပွဲရမှ မြို့ပြကံကျွေးပေး၍ သူကောင်းပြုသည်
ဤစံနစ်ကို ထောက်လျှင် 'လှေတပ်'ကို အရေးအကြီးဆုံးထားကြောင်း သိရသည်
မြန်မာ့သေနင်္ဂဗျူဟာ စစ်ပညာများ ဖြစ်ကြသော စစ်၏အစီအရင် ခုနစ်ပါး အစရှိသည်တို့ အကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့စစ်စာပေများ ဖြစ်ကြသော သေနင်္ဂ ဗျူဟာကျမ်း အစရှိသည်တို့အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြန်မာ တို့ အကြီးအကျယ် အောင်နိုင်ခဲ့ကြသည့် အာသံစစ်ပွဲများ အစရှိသည်တို့အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြန်မာစစ်ဘုရင် ကြီးများ ဖြစ်ကြသော အလောင်းမင်းတရား အစရှိသည်တို့ အကြောင်းကိုလည်းကောင်း စာလေးမည်စိုး၍ ခြွင်းချန် ခဲ့သည်
သို့ ခြွင်းချန်ထားပြီးနောက် သိသင့်၊ သိထိုက် သေး သည်ဟု အထင်ရှိသော သီပေါမင်းတရားလက်ထက် မြန်မာ နိုင်ငံ မပျက်သုဉ်းမီအချိန်က စစ်တပ်ခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ပုံအကြောင်း ကို ဆက်၍ ဆိုပေမည်
ဆင်ဝန်၊ ဓနက် ပလာဆင်ဝန်၊ဆင်ဝန်ထောက်၊ ဆင်စာချီ၊ အောက်မားဝန်၊ အောက်မားစာရေး၊ ဆင်မှူး၊ သွေးသောက်ကြီး၊ နောက်တော်ဒိုင်း၊ ဆင် အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သူ၊ ဆင်ဆေးဆရာ
မြင်းဝန်၊ မြင်းတပ်ဗိုလ်၊ မြင်းစာရေးကြီး၊ အဝေးမြင်းစာရေး မြင်းခေါင်း၊ မြင်းစီး၊ မြင်း အမှုထမ်း၊ မြင်းဆေးဆရာ
အမြောက်ဝန်၊ အမြောက်စာရေး၊ အမြောက်မှူး၊ သွေးသောက်ကြီး၊ အကြပ်အမှုထမ်း
အမြောက်ဝန်က အုပ်ချုပ်သည်
သေနတ်ဝန်၊ သေနတ်ဗိုလ်၊သေနတ်စာရေးကြီး၊ သေနတ်စာရေး၊ တပ်မှူး၊ သွေးသောက် ကြီး၊ အကြပ်အမှုထမ်း
ဓားစွဲ၊ လှံစွဲအစု
သေနတ်ဝန်ကြီး၏ လက်အောက်
ယွန်း၊ ကောင်ဟန်အစု
သေနတ်ဝန်ကြီး၏လက်အောက်
သေနတ်ဝန်ကြီး၏လက်အောက်
(ဝါးရင်းတုတ်အစုဟူ၍လည်း ခေါ်သည်
သေနတ်ဝန်ကြီး၏ လက်အောက်
(နောက်တွင် သေနတ်ကိုင်ရသည်
သေနတ်ဝန်ကြီး၏လက်အောက်
လက်နက်ကာ အမှုထမ်း၊ဆင်ကာအမှုထမ်းဟူ၍ ကွဲပြားသည်
ဆင်ကာအမှုထမ်းများမှာ အလုပ်ဌာနတွင် ပါဝင်သည်
ကပ္ပီတန်၊ စက်ဆရာ၊ သင်္ဘောအမှုထမ်းများ
အရှေးက လှေတော်များက ဆွဲရသည်
မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်တွင် သင်္ဘောအစုနှင့် ပေါင်းသည်
သွေးသောက်ကြီး၊ အကြပ်အမှုထမ်း
ရဲလှေနှင့် ခတ်လှေမတူ၊ လှေပုံချင်းလည်း မတူ
ထောင်ကဲ၊ ပဲ့နင်း၊သွေးသောက်ကြီး၊ ဦးစီး၊ တက်မကိုင်း၊ လက်အောက်အမှု ထမ်းများ
လှေလျင်ဆိုသည်မှာ လှော်လှေနှင့် လှော်လောင်းတို့ကို ဆိုလိုသည်
ဓာတ်လှေလည်း ပါဝင်သည်
တောင်ထားဝယ်အစု၊မြောက်ထားဝယ်အစု၊ တောင် တစ်ရာ့ငါးဆယ်အစု၊ မြောက် တစ်ရာ့ငါးဆယ်အစု၊ မြောက်မာရဘင်၊ ရွှေပြည်မှန်ကင်း၊ နောက် ဝန်းကျင်အစုများနှင့် တံခါးနီ၊ ဝင်း လေးမျက်နှာ လည်း ပါဝင်သည်
မြို့တွင်း ၁၂ ကွက်စောင့်
တစ်ကွက်လျှင်တစ်ကင်းကျ စောင့်ရသည်
ယခုကာလရှိ ကင်းဂတ်များနှင့် တူသည်
အုတ်မြို့ ၁၂ တံခါးစောင့်
တံခါးဗိုလ်၊တံခါးမှူးများအပြင် စုကြီး ခြောက်ကြောင်းက အလှည့်ကျ စောင့်ရသည်
အစုကြီးများမှာ နတ်စု လက်ဝဲ၊ နတ်စု လက်ယာ၊ ရွေးလက်ဝဲ၊ ရွေးလက်ယာ၊ လက်ဝဲကြောင်း၊ လက်ယာကြောင်းတို့ ဖြစ်သည်
မြေမြို့ ၅၇ တံခါးစောင့်၊ မြေမြို့အတွင်းအစောင့်
တံခါးတစ်ပေါက်လျှင် တံခါးမှူး ၁၊ တံခါး စောင့် ၁၊ တစ်ကွက်လျှင် အရာထောက် (ရပ်ကွက်သူကြီး)၊ အကွဲထောက် (ရပ်ကွက်သူကြီး)၊ ဆယ်အိမ်ခေါင်းနှင့် အစု သေနတ်တို့က စောင့်ရသည်
အစုသေနတ်မှာ တောင်မာ ရဘင်၊ ရွှေလှံ နတ်ရှင်၊ ရွေးလင်းဇင်း၊ ရွှေပြည်၊ ဘုန်းတော် ဖြစ်၊ ဘုန်းတော်တိုး၊ သူရဲအမှုထမ်းများ ဖြစ်သည်
မြို့တော်ကို အစုသေနတ်၊သို့မဟုတ် တာဝန်ချထားသော ကောင်ဟုန်စု၊ ယွန်းစု စသည် တို့က စောင့်ရသည်
မြို့တွင်းအမြဲစောင့်အမှုထမ်း
အမှုထမ်းမြို့ဖြစ်လျှင် အမှုထမ်းများက စောင့်ရသည်
အမှုထမ်းမြို့ မဟုတ်လျှင် မြို့စောင့်သေနတ်က စောင့်ရသည်
သူကြီးများ က အလှည့်ကျ အုပ်ချုပ်ရသည်
လမ်းလျှောက်ကင်းစောင့်အမှုထမ်း
လမ်းလျှောက် တပ်ဗိုလ်နှင့် တပ်မှူးတို့ကို ခွဲခြားခန့်ထားသည်
အစု ဝင် အမှုထမ်းမဟုတ်သူများနှင့် ပေါင်း၍ စောင့်ရသည်
နေပြည်တော်လက်နက်တိုက်
လွှတ်တော်ကကြီးကြပ်စီမံ၍ လက်နက်တိုက်ဝန်၊ လက်နက်တိုက်စာရေး၊ သွေးသောက်ကြီးအမှုထမ်းများက အုပ်ချုပ်သည်
အဝေးလက်နက်တိုက်မှူး
ဒေသဆိုင်ရာအရာရှိများနှင့် အမှုထမ်းများက အုပ်ချုပ်ရသည်
ဤသည်တို့ကား မြန်မာ့စစ်တပ် သမိုင်းနှင့် စပ်လျဉ်း ၍ သိသင့်သိထိုက်သော အကြောင်းအချက်အချို့ ဖြစ်သည်
ဤတွင် 'မြန်မာ့စစ်တပ်သမိုင်း'အကြောင်းကို နိဂုံး မချုပ်မီ ရှေးမြန်မာစစ်သည်တော်များ စစ်ချီတက်၊ တိုက်ခိုက် ကြပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦး၏ အမြင်ကို တင်ပြ လိုပေသည်
ထိုသူမှာ အခြားမဟုတ်
မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ လေ့လာမှတ်သားထားသူ ဗရင်ဂျီဘုန်းတော်ကြီး ဆန်ဂျာမာနို ဖြစ်သည်
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် သူရေးသည့် 'ဗမာ့အင်ပါယာ အကြောင်း'ဟူသော ကျမ်း၌ အောက်ပါအတိုင်း အပိုအလို မရှိ မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့လေသည်
စစ်ထွက်ရတော့မည်ဟု အမိန့်ရကြသည်နှင့် တပြိုင် နက် ဗမာစစ်သည်တော်များသည် ကောက်စိုက်ခြင်း၊ ကောက် ရိတ်ခြင်းနှင့် စစ်မဲ့အချိန်တွင် ဝမ်းစာအတွက် ရှာမှီးလုပ်ကိုင် လျက် ရှိကြသော မည်သည့်အလုပ်အကိုင်မျိုးကို မဆို ပစ်ထား ခဲ့ကြပြီး ချက်ချင်းပင် သက်ဆိုင်ရာ တပ်ဖွဲ့များသို့ သွားရောက် သတင်းပို့ကြကာ စစ်ထွက်ရန် ပြင်ဆင်ကြကုန်သည်
နောက် သူတို့၏ လက်နက် (သေနတ်)များကို ပခုံးပေါ်တါင် ထမ်းပိုး သဖွယ် ထမ်းလိုက်ကာ တစ်ဘက်အစွန်းတွင် ဖျာလိပ်တစ်လိပ်၊ ညတွင် ခြုံရန် စောင်တစ်ထည်၊ သေနတ်အတွက် ယမ်းနှင့် ကျည်ဆန်များ၊ ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန် အိုးငယ်တစ်ခုကို ချိတ်လိုက်ပြီး အခြားတစ်ဘက်အစွန်းတွင် ဆန်၊ ဆား၊ ငါးပိ တို့ကို ချိတ်လိုက်သည်
ဤသို့အားဖြင့် ဗမာစစ်သည်တော် များသည် လိုရာ စခန်းသို့ ယာဉ်များမပါ၊ အဝတ်တဲများ မပါ၊ ဝတ်ဆင်နေကျ အဝတ်အစားများနှင့်ပင် ခေါင်းပေါ်၌ 'စစ်သား' ဟု အသိအမှတ်ပြုရသည့် အဝတ်နီစများကို တင်ကာ ခြေလျင် လျှောက်ကြသည်
အိပ်သည်ဆိုရာ၌လည်း ခဏ ခေတ္တလောက် သာ အိပ်ကြသည်
အိပ်ရာမှ ထလာပြန်လျှင်လည်း မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ထမင်းကို ချက်၍ မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျပင် စစ်သားများနှင့် ခရီးသွားတိုင်း အမြဲဆောင်ထား လေ့ ရှိသည့် ငါးပိအနည်းငယ်နှင့် ရောသောဟင်းသီးဟင်းရွက် ရေလုံပြုတ်တစ်မျိုးကို ပြုတ်ကျိုကာ စားသောက်ကြပြီးနောက် နံနက် ကိုးနာရီဆိုလျှင် ဆက်လက်ချီတက်ကြပြန်သည်
ည အချိန်တွင်မူ သူတို့သည် မြေကြီးပေါ်၌ပင် တိုက်ခတ်လျက် ရှိသော လေပွေ လေပြင်း၊ ကျဆင်းလျက်ရှိသော နှင်းမှုန် နှင်းခဲ၊ စွေကြဲလျက်ရှိသော မိုးသီးမိုးပေါက်တို့ကို သစ်ရွက် ဆူးချုံတို့ဖြင့်သာ ကာ၍ ရံ၍ အိပ်ကြကုန်သည်
တစ်ခါတစ်ရံ တိုက်ပွဲစစ်ပွဲများကို ရှေ့လာမည့်နှစ်သို့ ရွေ့ဆိုင်းလိုက်ကြပြန်ပြီ ဆိုလျှင် ထိုစစ်သည်တော်များသည် ရဲဘော်ရဲဘက် အားလုံး စားသုံးနိုင်ရန်အတွက် ရန်သူ့နယ်ပယ်အတွင်း၌ပင် လယ်ထွန် ခြင်း၊ စပါးစိုက်ခြင်းစသော အမှုကိစ္စတို့ကို ပြုလုပ်ကြရပြန် လေသည်
အိန္ဒိယ တပြည်လုံးကို ဝါးမျိုပြီဖြစ်သော နယ်ချဲ့မျက်နှာ ဖြူများသည် မြေပေါ်မြေအောက် သယံဇာတပစ္စည်းများဖြင့် အထူးပြည့်ဝကုံလုံလျက်ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံကိုလည်း ဝါးမျိုး လိုက်ကြရန် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ(၁၈၂၄-၁၈၂၆ခုနှစ်) မဖြစ်ပွားမီကပင် ဒေလီမြို့နှင့် ဆင်းမလားမြို့များတွင် စီမံကိန်း များရေးဆွဲပြီးဖြစ်လေသည်
ထိုကြောင့် သူတို့သည် မြန်မာ များနှင့် ရန်မဖြစ် ဖြစ်လေအောင် စစ်မဖြစ် ဖြစ်လေအောင် ကြံဆောင်ကြိုးစားကြကုန်သည်
ရှေးဦးစွာ အာသံနယ်ဘက်တွင် ရန်စကြကုန်သည်
ထိုအချိန်အခါက အာသံပြည်သည် မြန်မာ့လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည် အာသံဘုရင် စန္ဒရကန္တရှိန်မှာ ဘိုးတော်ဘုရားက နန်းတင်ထားသူဖြစ်သည်
သို့ဖြစ်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် စန္ဒရကန္တရှိန်၏ အမှူး အမတ်များကို ထောင်ထားပုန်ကန်ရန် သွေးထိုးပေးကြသည်
ငွေကြေးများ ပေးကြသည်
လက်နက် များပေးကြသည်
ထိုကြောင့် ခရစ်နှစ် ၁၈၁၆ ခုတွင် အာသံ မှူးမတ်များ ထောင်ထားပုန်ကန် ကြသောအခါ မြန်မာ့ တပ်မတော်က သွားရောက် နှိမ်နှင်း လိုက်ရသည်
ထိုတပ်ကြီး တွင် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလလည်းပါ၏
သို့ရာတွင် အကြီးအချုပ်ကား မဟုတ်သေး
ထိုစစ်ပွဲတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်က အကြီးအကျယ်အောင်နိုင်ပြီး စန္ဒရ ကန္တရှိန်ကို နန်းတင်ကာ တပ်ပြန်ခေါက်ခဲ့သည်
နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူများသည် ၁၈၁၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ အကြိမ်သွေးထိုးကြပြန်သည်
သို့နှင့် အာသံမှူးမတ်များ ထောင်ထားကြပြန်သည်
မဟာဗန္ဓုလအပါအဝင် မြန်မာစစ်သူ ကြီးများက ကွပ်ကဲလျက် သွားရောက် နှိမ်နှင်းကြပြန်သော အခါ အကြီးအကျယ်အောင်နိုင်ကြ၍ စန္ဒရကန္တရှိန်ကို နန်းအပ် ခဲ့ကြပြန်သည်
တတိယအကြိမ်အဖြစ် ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့မျက်နှာ ဖြူများက သွေးထိုးကြပြန်သည် ယခုအချိန်၌သော် အာသံမှူး မတ်များကိုသာ သွေးထိုရုံမဟုတ် အာသံဘုရင် စန္ဒရ ကန္တရှိန်ကိုပါ သွေးထိုလိုက်ကြသည်
ယခင်အခါများက အတိုင်းလည်း ငွေကြေးများနှင့် လက်နက်ခဲရမ်း မီကျောက်များ ပေးကြသည်
ထိုမျှသာမက မျက်နှာဖြူစစ်ဗိုလ်များက အုပ်ချုပ် သည့် မျက်နှာဖြူ မျက်နှာမဲ စစ်သားအမြောက်အမြားကိုလည်း ပေးကြသည်
ထို့ကြောင့် စန္ဒရကန္တရှိန်ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ကာ ဘကြီးတော်မင်းကို ထောင်ထားပြန်သည်
ဤအကြိမ်တွင်မူ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလကိုယ်တိုင် ဦးစီး ဦးချုပ်ပြုကာ သွားရောက် နှိမ်နှင်းသည်
မြန်မာ့တပ်မတော်ကား အကြီး အကျယ် အောင်ပွဲဆင်နိုင်ခဲ့၏
နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူများသည် အာသံပြည်ဘက်တွင် အရေး နိမ့်ကာ မိမိတို့၏ အကြံအစည်များ ပျက်ပြားသွားရလေသော အခါ အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်ဖြစ်သော စစ်တစ်ကောင်း နယ်ဘက်သို့ ဦးလှည့်ကြပြန်သည်
သို့နှင့် သက္ကရာဇ် ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲ စရသည်
ဤတွင်လည်း အနှောက်အယှက် အမျိုးမျိုး ပေးကြပြန်သည် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့် မြဝတီ မင်းကြီးဦးစတို့ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲသည့် မြန်မာ့တပ်တော်သည် ဂေါ့တော့ပလ္လင်တိုက်ပွဲ၊ ပန်းဝါတိုက်ပွဲနှင့် ငတ်မြစ်(နတ်မြစ်) တိုက်ပွဲတို့တွင် တိုက်ပွဲဝင် နယ်ချဲ့ မျက်နှာဖြူများကပင် အံ့ဩ ချီးမွမ်းရလောက်အောင် အောင်နိုင်လိုက်ကြသည်
သို့ရာတွင် စစ်ပရိယာယ်၌ အဝါးဝပြီး ကျွမ်းကျင်ပြီးဖြစ်ကြ သော နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူများသည် စစ်တစ်ကောင်းနယ်စပ်၌ မြန်မာ့တပ်မတော်က သဲသဲမဲမဲ ဇွဲနဘဲနှင့် အောင်ပွဲများကို ဆင်နေကြစဉ် အတွင်း စစ်သင်းဘောများ ကုန်သင်းဘောများဖြင့် ရုတ်တရက် ရှောင်တခင် ရုန်ကုန်မြို့သို့ ဝင်ကာ သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်
အငိုက်မိကြရရှာသော မြန်မာများက အပြင်းအထန်ခုခံကြသေး၏
သိုနှင့် စစ်တစ်ကောင်းနယ်ဘက်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် အားယူနေကြသော စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ၏ လက်အောက်ခံ မြန်မာ့စစ်သည်တော်များသည်
ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းလာကြရ ပြန်သည်
သို့သော် အာသံ တိုက်ပွဲများမှ အစ ယခုထိ တောက်ရှောက် စစ်ဆင်ခဲ့ကြရသော မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်မတော် သားများသည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လှချေပြီး
အထူးသဖြင့် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်ကြီးကို တောင်ထိပ်ခံတပ်အဖြစ် ရယူထားကြပြီး ဖိနပ်စီး အညစ်အကြေးစွန့် အိုးအိမ်တည်ဆောက် အမြှောက်ကြီး များကို တင်၍ လူသတ်ပွဲ ဆင်နေသော နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူတို့က အဘက်ဘက်တွင် တပန်းသာလျက်ရှိနေပြီး
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အစပထမ၌သော် မဟာဗန္ဓုလ၏ စစ်သည်တော်များသည် အောင်ပွဲများ ခံကြရသေး၏
ကြည့်မြင်တိုင် တိုက်ပွဲများ ကုက္ကိုင်းတိုက်ပွဲများတွင် မြန်မာ့အစွမ်းကို အံ့မခန်း ပြနိုင်ကြသည်
သို့ရာတွင် လက်နက်အရာ၌ကား အဆမတန် ကွာခြားနေမှုကြောင့် မဟာဗန္ဓုလသည် ဓနုဖြူမြို့သို့ အင်အားဖြည့်ရင်း ဆုတ်ခွာ ခဲ့ရလေသည်
ဤတွင် လက်နက်ချင်း ကွာခြားနေမှုကို အနည်းငယ် တင်ပြလိုသည်
မြန်မာစစ်သည်တော်များကား သေနတ်ကို လူတိုင်း မကိုင်နိုင်ကြ ဓားကိုင်၊ လှံကိုင်၊ တုတ်ကိုင် စသည် တို့ကလည်း ကူကြရပေးသေးသည်
ကိုင်နိုင်သူများ၏ သေနတ် များမှာလည်း ယမ်းနှင့် အုန်းဆံ ကာပတ်နှင့် ကျည်နှင့် ပစ်ရသော ကျောက်မီးသေနတ်များသာ ဖြစ်ကြရာ တစ်ခါတရံ သေနတ်တချက်ထွက်ရန် အကြိမ်ကြိမ်မောင်းတင်၍ ဖြုတ်ကြ ရပေသည်
နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူတို့၏ 'ရိုင်ဖယ်' သေနတ်များ မှာမူကား ခေတ်မီ သေနတ်များဖြစ်သည့် အပြင် လှံစွပ်များကို လည်း တပ်ဆင်ထားကြသည်
သို့ရာတွင် အလွယ်တကူ ပစ်ရင်းခတ်ရင်းပင် ရန်သူကို လှံစွပ်တက်ထိုးနိုင်သည်
မြန်မာတို့ကဲ့သို့ လှံဓား သုံးစရာမလို
ထို့အပြင် အမြောက် ချင်းလည်း ကွာခြားလှပေးသည် မြန်မာ့အမြောက်တစ်လက်က ပစ်လွှတ်လိုက်သော ကျည်ဆန် တစ်ဆန်သည် လူတစ်ယောက်ကို ထိမှန်လျှင် ထိုသို့ထိမှန်သော သူကိုသာ ဒုက္ခပေးနိုင်သည် နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူတို့၏ အမြောက်တစ်လက်က ပစ်လွှတ်လိုက်သော ကျည်ဆန် တစ်ဆန်မှာမူကား လူကိုတိုက်ရိုက် မထိမှန်စေဦး လူလေးငါးယောက် အနီးသို့ကျ၍ ပေါက်ကွဲသွားခဲ့သော် ထိုလေးငါးယောက်ကို သေစေနိုင်ပေသည်
ထိုသို့သော သာမန်အမြောက်မြားသာ မက နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့တွင် ဒုံးပျံအမြောက်မြားလည်း ပါသေးသည်
သို့ဖြစ်ရာ မယှဉ်သာအောင် ကွာခြားသော ထိုလက်နက်များကြောင့်လည်း မြန်မာများ ရှုံးနိမ့်ရခြင်းဖြစ်ပေသည်
၁၈၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဓနုဖြူခံတပ်အတွင်း၌ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ ကျဆုံးရခြင်း အကြောင်းမှာလည်း အထက်တွင် ပြဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သော အမြောက်ဆန် တစ်ဆန်သည် သူ့အနီးတွင် ပေါက်ကွဲသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
မဟာဗန္ဓုလ ကျဆုံးပြီး ဆိုသည်နှင့် တပြိုင်နက်လည်း မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်ကြီးပျက်ရချေတော့သည်
မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်ကြီးပျက်ပြီ ဆိုသည်နှင့် တပြိုင်နက်လည်း ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးပြီဟုဆိုနိုင်သည်
သို့ရာတွင် ထိုသို့လက်နက်ချင်း မမျှ၍ ရှုံးပင် ရှုံးကြ ရငြားလည်း မြန်မာကို ကမ္ဘာက သိရပြီ
မြန်မာကို ကမ္ဘာက ချီးမွမ်းရပြီ
ထိုပထမ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ချီးမွမ်းကြသူများအနက် မျက်နှာဖြူအမျိုးသမီး မစ္စတက်နစ်ဆင် ဂျက်စီက မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်းဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသည့် သူ့စာအုပ်တွင် အောက်ပါမှတ်ချက်ဖြင့် နံဂုံးချုပ်ထားသည်
ကျွန်ုပ်တို့(အင်္ဂလိပ်)ဘက်မှ စည်းကမ်းအရာနှင့် လက်နက်နှစ်ဖျာ ဤအရာတို့တွင် 'သာ'နေသည့် နည်းတူ မြန်မာတို့ ဘက်မှာလည်း ဂုဏ်ယူစရာ အချက်နှစ်ချက် ရှိနေပေသေးသည်
ထိုသို့ဂုဏ်ယူစရာ အချက်နှစ်ချက်မှာ မြန်မာတို့၏ အံ့မခန်း နိုင်လောက်သော သတ္တိနှင့် ပြောမကုန် နိုင်လောက်သော ထထကြွကြွ လုံ့လ ဝီရိယရှိမှုတို့ပင် ဖြစ်သတည်း
ခရစ် ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲတွင်လည်း မြန်မာများသည် သတ္တိအရာတွင် သာနေကြပါလျက်နှင့် လက်နက်ချင်းကွာခြားနေမှုကြောင့် အညံ့ခံလိုက်ကြရပြန်လေသည်
တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ၏ အစဖြစ်သော ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင်မူကား အင်အားကြီးမားသော နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူတို့ သည် စစ်သင်းဘောများဖြင့် ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ချီတက်လာကြကာ သီပေါဘုရင်ကို ကြက်ငှက်ကလေးများ ဖမ်းသကဲ့သို့ အလွယ်တကူပင် ဖမ်းဆီးယူငင်သွားကြသည်
ထိုသည့်နောက်ပိုင်းတွင်မှ ရုတ်တရက်အားဖြင့် အံ့အားသင့် ကြက်သေ သေနေကြရသော မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးသည် အုံကြွ တော်လှန်ကြကုန်သည်
ခုနစ်နှစ် ခုနစ်မိုး တိုင်တိုင်ကြာ၏
ပုံဂံမှ ဗိုလ်ချိုသည်လည်းကောင်း၊ ပုပ္ပါးမှ ဗိုလ်နက်ကျော်သည် လည်းကောင်း၊ ဝန်းသိုမှ စော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ်သည် လည်းကောင်း၊ ရွှေဘိုမှ ထိပ်တင်မှတ် သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ဆည်မှ ဗိုလ်သာကျန်သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်ဖြူ ကျွန်းမှ ဗိုလ်ဥတ္တမသည်လည်းကောင်း၊ ဝဲလောင်မှ ဗိုလ်ရာညွန့် သည်လည်းကောင်း၊ ကျွန်းခင်ကြီးမှ ဗိုလ်လှကျော်သည် လည်းကောင်း၊ မင်းတုန်းမှ ဗိုလ်ရွဲသည်လည်းကောင်း၊ ဇီးပင် ကြီးမှ မြင်စိုင်းမင်းသားသည်လည်းကောင်း၊ ရှိမ္မကားမှ ဗိုလ်ရိုင်းသည်လည်းကောင်း၊ နတ်မောက်မှ ဗိုလ်မင်းရောင်သည် လည်းကောင်း၊ ရဲရဲတောက် မြန်မာ့တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ကြီးများ ထိုစဉ်က မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဦးစီးဦးချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်
ထိုမျှသာမက နယ်ချဲ့ မျက်နှာဖြူများ လက်အောက်ခံ အောက်မြန်မာပြည်တွင် ကရင်အမျိုးသားများ၊ မွန်အမျိုးသား များ၊ ရခိုင်အမျိုးသား စသည်တို့ကလည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်တွင် ရှမ်းအမျိုးသားများကလည်းကောင်း၊ အထက်မြန်မာပြည်တွင် ကချင်အမျိုးသားများ၊ ချင်းအမျိုးသားများ၊ လူရှေ ( လူရိုင်း ) အမျိုးသားများ စသည်တို့ကလည်းကောင်း အကြီးအကျယ် အပြင်းအထန်ပင် တော်လှန် ကြကုန်သည်
သို့ရာတွင် လက်နက်ချင်းကလည်းမမျှ၊ မြန်မာ့ကံဇာတကလည်း ညှိုးနေခိုက်ဖြစ်သဖြင့် အမျိုးလိုက် တော်လှန် ကြပါငြားလည်း မအောင်မြင်နိုင်ရှာကြ
( မြန်မာ့တော်လှန်ရေး လည်းရု
ဤသို့အားဖြင့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြီးကို လုံးဝဆုံး ရတော့သည်
သည့်နောက်ပိုင်းတွင်မူကား ထိုကဲ့သို့ လုံးဝဆုံးရှုံးခဲ့ရသော လွတ်လပ်ရေးကို မရအရ တစ်စတစ်စ ကြိုးပမ်းခဲ့ ကြ၏
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းများသည်လည်းကောင်း၊ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးသည်လည်းကောင်း၊ ကျောင်းသား သပိတ် များသည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာစံ ခေါင်းဆောင်သည့် တောင်သူလယ်သမားများ၏ တော်လှန် ရေးကြီးသည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သခင်ဘိုးလှကြီး ခေါင်းဆောင်သော ' ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် အရေးတော်ပုံ' ဟု မော်ကွန်းတွင်ရစ်သည့် ရေနံမြေမှ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှုကြီး သည် လည်းကောင်း၊ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသည်လည်းကောင်း၊ ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ဗမာ့တော်လှန်ရေး ပါတီသည်လည်းကောင်း ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်း၏ မေ့မရနိုင်သော မှတ်တိုင်ကြီးများ ဖြစ်ကြပေသည်
သို့နှင့် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လက်ရှိမြန်မာ့တပ်မတော်၏ သမိုင်းအစသို့ ရောက်ပြီဟု ဆိုနိုင်သည်
ထိုနှစ်တွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သော သခင်အောင်ဆန်းသည် ဟင်္သာတခရိုင်၊ ဒေါင့်ကြီးရွာတွင် နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူများက တောင်တန်း ဒေသများကို ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ထားခြင်း အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောပြောလိုက်သည့်အတွက် ဟင်္သာတ ခရိုင်ရာဇဝတ်ဝန်က လူဖမ်း ဝရမ်းထုတ်လိုက်သည်
ထိုကြောင့် သခင်အောင်ဆန်း သည် ' မြေအောက် ' ၌ ရုတ်ဖျက်နေရရာ ' ဗမာ့တော်လှန် ရေးပါတီ ' ဝင်များနှင့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးရရာ ရကြောင်း နည်းလမ်းများကို လျှို့ဝှက်စွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြသည်
နောက်ဆုံး၌ သခင်အောင်ဆန်းကို နိုင်ငံခြားသို့ စေလွှတ် ပြီးလျှင် ရနိုင်မည့် မည်သည့်  နိုင်ငံခြားအကူအညီ ကို မဆို ရယူရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်
သို့နှင့် သခင်အောင်ဆန်းသည် ထိုနှစ်ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တရုတ်အမျိုးသားကဲ့သို့ ရုတ်ဖျောက်ဝတ်ဆင်ကာ ' ဟိုင်လီ ' သင်းဘောဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ ထွက်ခွာ သွားခဲ့သည်
ရှေးဦးစွာတွင် တရုတ်တို့၏ အကူအညီ ရလိုရငြားဖြင့် သခင်အောင်းဆန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ကမ်းခြေရှိ အမွိုင်မြို့တွင် ဆင်းသည်
သို့ရာတွင် နှစ်လကျော်မျှ ယောင်ချာချာနေရပြီးလျှင် နိုဝင်ဘာလဆန်းတွင်မှ ဂျပန်စစ်ဘက်အရာရှိ တစ်ဦးနှင့် ဆက်သွယ်မိကာ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့သို့ ထိုလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် လေယာဉ်ပျံဖြင့် ရောက်ရှိသွားလေသည်
ဟာနေဒါ  လေယာဉ်ပျံကွင်းတွင် ကြိုနေသူကား နောက်နောင်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်နှင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကို အထူးအားပေးကူညီမည့် မစ္စတာ မီနာမီ ( ခေါ် ) ကာနယ် ဆူဇူကီး ( ခေါ် )  ဗိုလ်မိုးကြိုး  ပင် ဖြစ်သည်
ထိုကာ နယ်ဆူဇူကီး၏ အကူအညီဖြင့်ပင် သခင်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်စစ်ဘက်အရာရှိများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခွင့်ရကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် လမ်းစရှာရသည်
ထိုနောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း မြန်မာပြည်သို့ လျှို့ဝှက် ရုတ်ဖျောက်ပြန်လာခဲ့ပြီး လျှင်  ဗမာ့တော်လှန်ရေးပါတီ  ဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ဂျပန်တို့၏ အကူအညီများ၊ ကတိကဝတ်များ၊ မြန်မာပြည်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရေးများ၊ ပြည်တွင်း လှုံ့ဆော်မှုများ၊ စည်းရုံးမှုများ၊ အထူးသဖြင့် ထိုလွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွက် မြန်မာ လူငယ်တစ်စုကို စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုပေးရန် အစီအစဉ်များ စသည်တို့ကို သခင်အောင်ဆန်းက ချပြသည်
ဗမာ့ တော်လှန်ရေးပါတီ  ဝင်များကလည်း သဘောတူညီကြ၏
သို့နှင့် 'ရဲဘော်သုံးကျိပ် ' ဟု နောင်တွင်မည့် မြန်မာလူငယ် တစ်စုသည် လေးသုတ်ခွဲကာ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ထွက်ခွာသွားကြသည်
နောက် ထိုရဲဘော်သုံး ကျိပ်သည် ဟိုင်နန်ကျွန်းတွင်လည်းကောင်း၊ တိုင်းဝမ်းကျွန်း ( ဖော်မိုးဆား ) တွင်လည်းကောင်း ငါးလခန့်မျှ စစ်ပညာများကို မနားမနေ အပင်အပန်း အဆင်းရဲခံကာ ကြိုးစားလေ့ကျင့်ကြကုန်သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့သည် စစ်မကြေညာဘဲ အမေရိကန်ပိုင် ပုလဲဆိပ်ကမ်း( ပါးလဟာဗာ) ကို လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လိုက်သည်မှအစ အမေရိကန်တို့လည်း စစ်ထဲသို့ ဝင်လာကြရသည်
ကမ္ဘာ့ အရှေ့ပိုင်းတွင်သို့ စစ်ဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် စစ်ရေး လေ့ကျင့်နေကြသော ရဲဘော်သုံးကျိပ်သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့သို့ အမြန်သွားကြာကာ ထိုလ ၂၆ ရက်နေ့တွင်  ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကို မရမချင်း အသက်ပင် သေသေ အရေပင် ခန်းခန်း မခွဲတမ်း မခွာတမ်း လုံးပန်းတိုက်ခိုက် ကြမည်  ဟု လက်မောင်းသွေးများကို ဖောက်၍ သစ္စာရေသောက် လိုက်ကြကုန်သည်
ထို့အပြင် ထိုနေ့တွင်ပင်လည်း  ဘီ၊ အိုင်၊ အေ  ခေါ်  ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်  ကြီးကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်
ထိုတပ်မတော်ကြီးတွင် ဝင်ရောက်ကြသူများကာ ရှေးယခင်က ပင် နယ်ချဲ့မျက်နှာဖြူများကို စိတ်အနာကြီးနာ၍ ယိုးဒယား နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်သွားကြပြီးလျှင် အိုးအိမ်ထူထောင်လျက် ရှိကြသော မြန်မာများ၊ နောက်မှ ရောက်ကြသော မြန်မာများ၊ မြန်မာတို့ကို ညီရင်းအစ်ကိုတစ်မျှ ချစ်ခင်လိုလားကြသော ယိုးဒယားများ၊ ရှမ်းယိုးဒယားများ၊ ရှမ်း တရုတ်များ၊ ရှမ်းဗမာများ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ထိုစဉ်က ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကြီး အင်အားမှာ တစ်ထောင့် ငါးရာမျှလောက်သာ ရှိသေး၏
ဗိုလ်တေဇ  ခေါ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးစီးသည့် ထိုဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကြီးသည် ၁၉၄၂ ခု နှစ်စတွင် ဂျပန်အင်ပီးရီးယယ် တပ်မတော်ကြီးနှင့်အတူ စစ်သုံးကြောင်း ဖြန့်ကာ ယိုးဒယား မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မတ်စောက်သော တောင် ကြီးများ၊ နက်ရှိုင်းသော ချောက်ကြီးများကို ဖြတ်ကျော်၍ မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဝင်ခဲ့သည်
ရေး၊ မြိတ်၊ ထားဝယ်နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့ကို အပြီးအပိုင်စီးနိုင် သိမ်းနိုင်သည်
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကြီး၏ အလံတော်အောက်သို့ ဝင်ရောက် လာကြသည့် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များသည်လည်း ဒီရေအလား တစ်နေ့တစ်ခြားပင် တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်
သို့ရာတွင် ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်းဝမ်ကျွန်းတို့တွင် စစ်ရေး လေ့ကျင့်စဉ်ကပင် ဂျပန်များအပေါ် စိတ်ပျက်လက်စ ရှိခဲ့ကြ ရသော ရဲဘော် သုံးကျိပ်တို့သည် ပို၍ပင် စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ၊ စိတ်ထိခိုက်စရာ အကြောင်းများ ဆင့်ကာ ဆက်ကာ ပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်
အထူးသဖြင့် ဂျပန်တို့သည် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ကြီးနှင့် လက်တွဲ၍ ချီတက် လာရာတွင် တနင်္သာရီတိုင်းကို ရရှိပြီး သောအခါ၊ မော်လမြိုင် မြို့ကို သိမ်းပြီးသောအခါ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာပါ မည်ဟု ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြကုန်သည်
ယခုသော် တနင်္သာရီ တိုင်းကိုလည်း ရပြီးပေပြီ၊ မော်လမြိုင်မြို့ကိုလည်း သိမ်းပြီး ပေပြီ၊ သို့ရာတွင် လွတ်လပ်ရေးကို မကြေညာ ရုံသာမက ပါးရိုက်၊ နားရိုက် စသည်ဖြင့် ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေမှုများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်
မြန်မာစစ်သားများနှင့် ဂျပန်စစ်သားများ၊ ဂျပန်စစ်သားများနှင့် မြန်မာလူထုသည် ကင်းစ ကွာစ ကွေစ ပြုလာသည်
မြန်မာများကို လွတ်လပ်ရေး ပေးပါမည်ဟု ဆိုသော ဂျပန်များ၊ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်၏  သာတူညီမျှ ရေး  ဟု ကြွေးကြော်လျက်ရှိကြသော ဂျပန်များသည် မြန်မာများ စိတ်နာလာရအောင် လုပ်ဆောင် ကြပေပြီ
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ လွတ်လပ်ရေးကြီးကိုသာ အာသာ ပြင်းပြလျက် ရှိကြသော မြန်မာများသည် သည်းညည်းခံ အောင့်အည်းကာ စောင့်စည်းစရာ ရှိသော တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ကျိတ်လျက် မှိတ်လျက် စောင့်စည်းကြကုန်သည်
သို့နှင့် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်
ထိုချိန်အခါတွင် လူပေါင်း တစ်ထောင့်ငါးရာမျှဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ကြီးသည် သုံးလကျော် လေးလမျှအတွင်း လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးလှူမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုထားပြီးဖြစ်ကြသော ဘီ အိုင် အေ တပ်သားပေါင်း နှစ်သောင်းခန့် အထိတိုးတက်၍ လာခဲ့ပြီ
သို့ရာတွင် ထိုအချိန်အခါအထိပင် ဂျပန်များကား မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို မကြေညာကြသေး
မကြေညာ ရုံမျှသာမက မြန်မာများ လိုလား တောင့်တနေကြသည့် လွတ်လပ်ရေး ဟူသော စကားသည်ပင်လျှင် မြန်မာများ၏ မျိုးချစ်စိတ်ကို လှုံ့ဆော် တက်ကြွစေသည်ဟု အထင်ရှိကာ မြန်မာများလည်း လွတ်လပ်ရေး ရတော့မည့် အတူတူ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ခေါ် ဘီ၊ အိုင်၊ အေ တပ်မတော် အမည်မှ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်ခေါ် ဘီ၊ ဒီ၊ အေ တပ်မတော် အမည်သို့ ပြောင်းလိုက်လျှင်ကောင်းမည် ထင်ပါသည် ဟု တဘက်လှည့် ဆိုလာပြန်လေသည်
ထို့ကြောင့် ထိုနှစ်ဩဂုတ်လအတွင်း  ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်  (ဘီ၊အိုင်၊အေ) ကို ရုပ်သိမ်းကာ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်  ( ဘီ၊ ဒီ၊ အေ )ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းလိုက်ရသည်
ထို ဘီ၊ ဒီ၊ အေနှင့် အတူလည်း ခြေလျင် တပ်ရင်း (၁)၊ ခြေလျင် တပ်ရင်း (၂) နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း (၃) တို့အပြင် စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်၊ စစ်ရုံးနှင့် မင်္ဂလာဒုံမှ စစ်တက္ကသိုလ်တို့ ပေါက်ဖွားလာ ကြသည်
ဘီ၊ ဒီ၊ အေ  ဟု ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပြီး၍ တစ်နှစ်ခန့် အကြာဖြစ်သော ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်များပေးသည့်  လွတ်လပ်ရေး  ကို မြန်မာများရကြ သည်
ထိုအခါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီးလျှင် စစ်ဝန်ကြီးရုံးကို ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်
တပ်များကိုလည်း တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်
ထိုအချိန်က တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသော တပ်များကာ ခြေလျင်တပ်ရင်း (၄)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း (၅)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း (၆)၊ ခြေလျင်တပ်ရင်း (၇)၊ စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း (၂)၊ စက်အမြောက်တပ်ရင်း (၁)၊ အမြောက်ကြီး တပ်ရင်း (၁)၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း (၁)၊ မော်တော် ယာဉ်တပ်ရင်း (၁) တို့ ဖြစ်ကြသည်
မင်္ဂလာဒုံတွင်လည်း  ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း  ကို ဖွင့်လှစ်လိုက်လေသည်
ဒုတိယ အပတ်ပြီးသည်အထိ ဂျပန် များက ဦးစီးကြ၏
တတိယ အပတ်မှ ပဉ္စမအပတ်အထိမူ မြန်မာအရာရှိများက ဦးစီးသင်ကြားပေးကြသည်
သင်တန်း တက်ခွင့်ရကြသော ဗိုလ်လောင်းများ အထဲမှလည်း အချို့ကို ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာတော်သင်များ အဖြစ် သုံး ကြိမ်တိုင်တိုင် စေလွှတ်နိုင်ခဲ့သည်
ထိုခေတ် စစ်ဆင်ရေးများ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အနည်းငယ် တင်ပြလိုသေးသည်
အကြမ်း မျဉ်းအားဖြင့် စစ်ဆင်ရေးများကို အောက်ပါအတိုင်း အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်
(က)ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ခြေလျင်တပ်ရင်း (၁) နှင့် ခြေလျင်တပ်ရင်း (၃) တို့ကို ရခိုင်တိုင်းတွင် တာဝန်ယူစေသည်
(ခ) ခြေလျင်တပ်ရင်း (၃) ကို ရခိုင်မှ ရွှေဘို၊ မြစ်ကြီးနားဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိုက်ကာ ဂျင်နရယ် ဝင်းဂိတ်တပ်များကို ရွှေဘိုမှဖြတ်၍ မီးရထားလမ်းကို အနှောက်အရှက် မပေးနိုင်ရန် တာဝန်ယူစေသည်
(ဂ) ခြေလျင်တပ်ရင်း (၁) ကိုလည်း ကျောက်ဖြူ၊ သံတွဲ မြို့များမှ တစ်ဖန် အထက်ချင်းတွင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ လိုက်ပြန်သည်
(ဃ)စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း (၁) ကမူ အင်းတော်မှ တီးတိန်၊ ဖလမ်းအထိ လမ်းသစ်ဖောက်လုပ်ရေး တာဝန်ယူရသည်
(င)ခြေလျင်တပ်ရင်း (၄) သည်လည်း ခြေလျင်တပ်ရင်း (၃) နှင့် တွဲဖက်ကာ ဂျင်နရယ်ဝင်းဂိတ်၏တပ်များကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ကြရသည်
(စ) ခြေလျင်တပ်ရင်း (၇) ကမူ ကွပ်ခိုင်ဘက်တွင် တာဝန်ယူရသည်
(ဆ)နောက် စက်အမြောက်တပ်ရင်းနှင့် အမြောက်ကြီး တပ်ရင်းတို့မှာမူကား နိုင်ငံတော် နေရာအနှံ့အပြားတွင် ရန်သူ့လေယာဉ်ပျံများကို ပစ်ခတ်ချေမှုန်းရေး တာဝန်ယူကြရသည်
ဤသို့လျှင် ဗမာ့တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်ရေးကြီးကို မျှော်ကိုး၍ အမျိုးမျိုးသော ဒုက္ခဆင်းရဲများကို ခံနေရခိုက် ဂျပန်များသည် ပါးရိုက်၊ နားရိုက်၊ နေပူလှမ်း၊ လက်သဲခွာ၊ ကျဉ်စက်တို့၊ လှံစွပ်ထိုး စသည်ဖြင့် တိုး၍ ဆိုး၍လာခဲ့သည်
မြန်မာများ မခံမရပ်နိုင်ကြတော့
သို့နှင့် တော်လှန်ရေး အစီအစဉ်များမှာ တစ်စတစ်စ ထုထယ်ကြီးမားလာရသည်
ခရစ် ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မဟာမိတ်တို့နှင့် အဆက်အသွယ် ရခဲ့ကြ၏
ထိုကြောင့် တော်လှန်ရေး အစီ အစဉ်များကို စတင်ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် ရှေးဦးပထမ စည်းလုံးနိုင်ငံရေး ပြင်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် (၁) သရက်မြို့တွင် 'အနောက်တိုင်း'ကို ဖွင့်သည်
အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းရှိ တပ်များကို အုပ်ချုပ်စည်းရုံးရသည်
တိုးချဲ့ထားသော ခြေလျင်တပ်များအပြင် လေ့ကျင့်ရေး တပ်ရင်း (၁) မှ (၄) အထိလည်း တိုးတက်ချဲ့ထွင်လိုက်သေးသည်
နိုင်ငံရေး စည်းရုံးမှုကြီးတစ်ရပ် အနေနှင့်သော် ခရစ် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အပေါင်းပါ တစ်စုတို့က ခေါင်းဆောင်လျက် ဖက်ဆစ် တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြသည်
ထိုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံရေးအသင်းအဖွဲ့များမှာ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ လူငယ်များ အစည်း အရုံး၊ ဗမာ့တပ်မတော်၊ ကရင်၊ ကချင်၊ ချင်း၊ ရှမ်း၊ ရခိုင် ခေါင်းဆောင်များ၊ သံဃာတော်များ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဂျပန်တော်လှန်ရေးအတွက် အရှိန်ယူစ ပြုနေကြပေပြီ
ထိုအတောအတွင်း ယခင်က အစပျိုးခဲ့သော အစီအစဉ်များ အပေါ်တွင် နောက်ဆုံး အစီအစဉ် တစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဗမာ့တပ်မတော် အင်အားကို ခွဲဖြန့် ထားလိုက်ကြသည်
(က) အထက်မြန်မာပြည်တိုင်း
တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးဗထူး
အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းရှိ တပ်များကို အုပ်ချုပ်ကာစစ်ကြောင်းဖွင့်ရန်
(ခ) ရှေ့တန်းစစ်ဌာနချုပ်
ရှေ့တန်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျ ဦးစီး၍ စစ်ဌာနချုပ် ရုံးအဖွဲ့နှင့် စစ်ဝန်ကြီးရုံး အဖွဲ့အားလုံး စုပေါင်း၍ သရက်စခန်းမှ မင်းတုန်းစခန်းသို့ ချီတက်ရန်
(ဂ) အောက်မြန်မာပြည်မှတိုင်း ၇ တိုင်းတိုင်းအမှတ်-၁
တိုင်းအမှတ် ၁ စစ် ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူးမောင်မောင် ဦးစီး၍ သာယာဝတီ၊ ပေါင်းတည် စစ်ကြောင်းသို့ ချီတက်ရန်
ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄ သည် တိုင်းအမှတ် ၁ နှင့် ပူးပေါင်းကာ လိုက်ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန်
(၃) တိုင်းအမှတ်-၃
တိုင်းအမှတ် ၃ စစ် ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူးကြီး စောကြာဒိုး ဦးစီး၍ မအူပင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် စစ်ကြောင်းသို့ချီတက် ရန်
(၄) တိုင်းအမှတ်-၄
တိုင်းအမှတ် ၄ စစ် ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူးကျော်ဇော ဦးစီး၍ ပဲခူးစခန်းမှ ရန်ကုန်ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရန်
(၅) တိုင်းအမှတ်-၅
တိုင်းအမှတ် ၅ စစ်ကြောင်းကို ဗိုလ်ကြီးတင်ထွန်း ဦးစီး၍ တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ် စစ်ကြောင်းသို့ ချီတက်ရန်
(၆) တိုင်းအမှတ်-၆
တိုင်းအမှတ် ၆ စစ် ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူး ရဲထွဋ် ဦးစီး၍ ရထား လမ်းတလျှောက် ပျဉ်းမနား
မိတ္ထီလာ စစ် ကြောင်းသို့ ချီတက်ရန်
(ရ) တိုင်းအမှတ်-ရ
တိုင်းအမှတ် ရ စစ်ကြောင်းကို ဗိုလ်မှူးအောင် ဦးစီး၍ သရက်မှ သည် မင်းဘူးစစ်ကြောင်းတိုင်အောင် တာဝန်ခံ အုပ်ချုပ် တိုက်ခိုက်ရန်
စစ်သေနာပတိချုပ်က ရှေ့တန်း စစ်ဌာနာချုပ်နှင့် အတူ မင်းတုန်း ဘက်သို့ လိုက်ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်မည်
တပ်မတော် တစ်ခုလုံးကို အထူး ဆက်သာများ စေလွတ် အုပ်ချုပ်ကာ စစ်ဆင်ရေး ကိစ္စ အဝဝကို စီစဉ်မည်
ဤအစီအစဉ်အတိုင်း ခရစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ကို စတင် တော်လှန်ကြကုန်သည်
ထိုတော်လှန်ရေးကြီးအတွင်း တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် အသက်နှင့် လဲသွားကြရှာသူများလည်း အမြောက်အမြားပင် ရှိခဲ့ကြ၏
ခြေ၊ လက်၊ မျက်စိ စသည်တို့ကို စွန့်လွတ်ပေးလှူခဲ့ကြသူများလည်း အမြောက်အမြားပင် ရှိခဲ့ကြ ၏
သေကံမရောက် သက်မပျောက်သဖြင့် တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခွင့် ရရှိနေကြ သူများလည်း အမြောက်အမြားပင် ရှိနေကြ၏
သို့နှင့် တော်လှန်ရေး စချိန်မှအစပြု၍ ပြည်သူ့ တပ်မတော်ခေါ် ဘီ၊အင်၊အေ ဟု အမည်ပြောင်းလိုက်သော ဗမာ့ အောင်တပ်မတောကြီး၏ အံ့မခန်းနိုင်လောက်သော စွမ်းရည် သတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရဟန်း သံဃာတော်မြတ်များမှ အစ ကလေးအရွယ် လူမမယ်များအထိ ပျို အို ကျား မ မရွေး မြန်မာလူထု တရပ်လုံး၏ မေ့မရနိုင် လောက်အောင် အုံကြွ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် လည်းကောင်း ဖက်ဆစ် ဂျပန်များသည် အပြေးအလွှားပင် ဆုတ်ခွာခုခံရင်း ပျက်သုန်းကြရရှာကုန်သည်
မဟာမိတ် တပ်ဦးကား ထိုလ ၃ ရက်နေ့ကျမှ ဝင်ရောက်နိုင်ရှာသည်
ဖက်ဆစ် ဂျပန်ကို တော်လှန်လိုက်ပြီးသည့်နောက် ပြည်သူ့တပ်မတော် ခေါ် ဘီ၊ အင်၊ အေသည် မျိုးချစ် ဗမာ့တပ်မတော် ခေါ် ပီ၊ ဘီ၊ အက်(ဖ)ဟူသော အမည်ကို ခံယူလိုက်လေသည်
ထိုမျိုးချစ် ဗမာ့တပ်မတော်၏ ရှေ့ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော် အာရှ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ မဟာမိတ်တပ်များ၏ သေနာပတိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလော့ လူဝီမောင့်ဗက်တင်၏ ဖိတ်မန္တက ပြုချက်အရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်တိုင် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း ကန္ဒီမြို့၌ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ကာ တင်းတင်းမာမာပင် အရေးဆိုခဲ့သည်
ထိုကြောင့်လည်း တပ်မတော်ကြီး တိုးချဲ့ရေး အစီအစဉ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခွင့်အရေးများရရှိခဲ့၏
သို့နှင့် ရှေးဦးစွာ ထိုနှစ်အောက်တိုဘာလအတွင်း မျိုးချစ်ဗမာ့ တပ်မတော်မှ အရာရှိ၊အကြပ် တပ်သားများကို ခွင့်သုံးလ ပေးလိုက်သည်
နောက်သုံးလစေ့၍ ခရစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလသို့ ရောက်သောအခါတွင်မူ မျိုးချစ် ဗမာ့ တပ်မတော်ကြီးဟူသော အမည်ကို ဖျက်သိမ်း၍ မျိုးချစ် တပ်မတော်မှ အရာရှိ၊ အကြပ်၊ တပ်သားများနှင့်ပင် သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း ၃၊ ၄ နှင့် ၅ တို့ကို ဖွဲ့စည်း ဖွင့်လှစ်လိုက်လေသည်
သို့နှင့် ခရစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ဝတင် နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင် ဦးဆောင် ခဲ့သည်
ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်
ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လက်ယာ-ဖရီးမင်း စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုသည်
ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နု-အက်တလီ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုသည်
နောက်နှစ်ဖြစ်သော ခရစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်သည် အချုပ်အချာ အာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
(အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်
လက်ယာ-ဖရီးမင်း စာချုပ်
ဤသို့လျှင် ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးမှ အစ၊ စတင် တော်လှန်ခဲ့ကြသော တော်လှန်ရေး သမိုင်းသည် ခရစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံးက ရှိသမျှသော ခွန်အား စိတ်ဓာတ် စသည်တို့ကို စုပေါင်း စည်းရုံးကာ တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း တော်လှန်လိုက်ကြခြင်း အားဖြင့် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းအစသို့ ရောက်ရှိလာရ သည်
ထို ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့  တော်လှန်ရေး  တွင် ဗမာ့တပ်မတော်သားများကား ပြည်သူလူထု၏ တပ်ဦးတွင် တခန်းတကဏ္ဍအဖြစ် စွမ်းစွမ်းတမံ ပါဝင်နိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြရကား ထိုဗမာ့ တပ်မတော်အတွက် မမေ့အပ်မမေ့ ထိုက်နိုင်လောက်အောင် ထူးကဲမွန်မြတ်သော နေ့ဖြစ်သဖြင့် လည်း ခရစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့မှ အစပြု၍  တော်လှန်ရေးနေ့  ကို  ဗမာ့တပ်မတော်နေ့  ဟူ၍ပင် ဗမာ့တပ်မတော်သားများအဖို့ လေးစားစွာ သတ်မှတ်ခဲ့လေ သည်
ဦးဘသောင်း တပ်မတော် ( ရေတပ် )
၁၉၃၇ ခုနှစ်၌ မြန်မာပြည်နှင့် အိန္ဒိယပြည်ခွဲရေး ပြုလုပ်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာပြည် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ပင်လယ်ပြင်ကို ကာကွယ်ရေးမှာ မြန်မာပြည်၏ တာဝန်ဖြစ်လာသည်
ထိုကာကွယ်ရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော် တစ်ခု တည်ထောင်ရန် ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့ သည်
သို့သော်လည်း တပ်ဖွဲ့ရန် အာဏာပိုင်ဖြစ်သော ဘုရင်ခံ တွင် ကြည်းတပ်နှင့် လေတပ်ဖွဲ၏ စည်းရန်သာ အခွင့်အာဏာ ရှိ၍ ရေတပ် ဖွဲ့စည်းရန် အခွင့်အာဏာ မရှိသဖြင့် ရေတပ် ဖွဲ့စည်းရန် နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းရန်နှင့် ဘဏ္ဍာရေး သုံးစွဲရန်ခွင့်ပြုချက်များ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင် ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ခွင့်ပြုအင်အားမှာ အရာရှိ ၁၃၈ ယောက်နှင့် စစ်သည် ၁ဝဝဝ ဖြစ်သည်
စတင် ဖွဲ့စည်းချိန်၌ စုဆောင်းရရှိသော အင်အားတွင် မြန်မာများ၊ မြန်မာအင်္ဂလိပ် ကပြားများနှင့် ကရင်အမျိုးသားများ အများစု အဖြစ် ပါဝင်သော်လည်း စုပေါင်း စိစစ်ပါက ဘာသာရှစ်မျိုး ကိုးကွယ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ၁၂ မျိုး ပါဝင်ခဲ့ ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်
ဗမာ့အရံရေတပ်မတော် စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပထမဆုံး ဆောက်လုပ်လျက်ရှိသော တိုက်ရေယာဉ်အမှတ် ၁၁ဝ၄ နှင့် နောက်ထပ်မံဆောက်လုပ်သော တိုက်ရေယာဉ် အမှတ် ၁၁ဝဝ၊ ၁၁ဝ၂၊ ၁၁ဝ၃ တို့မှာ ပြီးစီးခြင်း မရှိသေးသဖြင့် ဆွဲသင်းဘော ဆိုးမကြီး နှင့် အခြားအစိုးရ မော်တော်ရေယာဉ် သုံးစင်းကို လက်နက်တပ်ဆင်ပြီးလျှင် တိုက်ရေယာဉ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသည်တွင် ဗမာ့အရံရေတပ်မတော်သည် ဆောက်လုပ်ပြီးဖြစ်သော တိုက်ရေယာဉ် အမှတ် ၁၁ဝ၄၊ ၁၁ဝဝ၊ ၁၁ဝ၂ နှင့် ၁၁ဝ၃ တို့အပြင် အခြားအစိုးရ ရေယာဉ်များဖြင့် တနင်္သာရီ ကမ်းရိုးတန်းစစ်ဆင်ရေး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ စစ်တွေမြို့သို့ ဆုတ်ခွာပြီးလျှင်၊ ၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယပြည် ကာလကတ္တားမြို့သို့ ဆုတ်ခွာရသည်
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော် ဌာနချုပ်ကို ကာလကတ္တားမြို့မှ ပင်ဒါပင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုအတွင်း ဂျပန်များ မြန်မာပြည်ကို သိမ်းယူပြီးနောက်၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော်မှ မြန်မာ ပြည်တွင် ကျန်ခဲ့သူများနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ စုပေါင်း၍ ဧရာဝတီ ကုမ္ပဏီမှ ကျန်ခဲ့သော သဘေသ္မာငယ်ငါးစင်းဖြင့် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး ရေတပ်မတော် ဖွဲ့စည်းကာ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် တစ်လျှောက်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်နှင့် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဤအပိုင်းကာ မထင်မရှား ဆောင်ရွက်ခဲ့သော အပိုင်းဖြစ်သည်
အိန္ဒိယပြည်သို့ ဆုတ်ခွာသွားရသော ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရာတွင် တိုက်ပွဲပေါင်း မြောက်မြားစွာ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေ မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်
မြန်မာပြည်ကို မဟာမိတ်များ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗမာ့အရံ ရေတပ်မတော် ဌာနချုပ်ကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ပြီးလျှင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသည့်နေ့မှစ၍ ဗမာ့ရေတပ်မတော် ဟူသော အမည် ဖြင့် လွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်၏ တပ်မတော် တစ်ရပ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ရေတပ်မတော်၊ ဗမာ့တပ်မတော်၊ မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဟူသော တပ်မတော် သုံးရပ် ပူးပေါင်းရေးမူအရ တပ်မတော် ( ရေတပ် ) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
တပ်မတော် (လေတပ်)
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့၍ အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များသည် ဒန်းကတ် စစ်မြေပြင်မှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည့် အချိန်တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည် ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသော အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများအား ကြည်း ရေ လေတပ်များတွင် ဝင်ရောက်လေ့ကျင့် အမှုထမ်းကြရန် ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က မြန်မာ ပြည်သည် အင်္ဂလိပ် လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီ တိုင်းပြည် ဖြစ်ခဲ့သည့် အလျောက်၊ မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသော အင်္ဂလိပ် ဘုရင်ခံသည် အဆိုပါ ညွှန်ကြားချက်အရ မြန်မာ ပြည်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အများ အပြားကို အရာရှိများအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီးလျှင် စစ်တပ်များတွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်
ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ရေတပ်နှင့် လေတပ်များ မရှိသေးသဖြင့် ကြည်းတပ်များ၌သာ အမှုထမ်းစေခဲ့သည်
ထို့နောက် အင်္ဂလိပ် ဘုရင်ခံသည် ရေတပ်နှင့် လေတပ်များ စတင် တည်ထောင်ရန်နှင့် အင်္ဂလိပ် လူမျိုး မဟုတ်သူများကို ရေတပ်၊ လေတပ်များတွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခွင့်ပြုရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း လေကြောင်းတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့လေ သည်
များမကြာမီ ယင်းတပ်ဖွဲ့ကို မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း လေတပ်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်
အထက်ဖော်ပြပါ မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း လေတပ်မှာ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ၏ စီမံကိန်းအရ အင်္ဂလိပ် ဘုရင်ခံ၏ အစီအစဉ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မြန်မာပြည်မှ အင်္ဂလိပ်များ ဆုတ်ခွာသွားကြသောအခါ ယင်းတပ်သည် အိန္ဒိယပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် အနာဂတ် အမျိုးသား လေတပ်မတော် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ရေးအတွက် အထူးလေ့လာ ကြိုးစားအားထုတ် စီမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်တွင် ယခင် အပျော်တမ်း လေတပ် အမှုထမ်းများနှင့် ဗမာ့တပ်မတော် ဂျပန်နိုင်ငံ လေတပ် ပညာတော်သင်များအား ခေါ်ယူတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပြီးလျှင် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် လေတပ်ဖွဲ့စည်းပုံ မူဝါဒများကို အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းထံ တင်ပြခဲ့ကြသည်
အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် (အင်္ဂလန်ပြည် ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း) ဗြိတိသျှ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံပြီးလျှင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အကူအညီပေးရေး ကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ရာ လေတပ်အဆင့် လေးဆင့် ခွဲခြားပြီးသော် လေးနှစ်အတွင်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ အပျော်တမ်း လေတပ်ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီးလျှင် ယင်းအမိန့်အရ မြန်မာအပျော်တမ်း လေတပ်ကို စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်
အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အမြော်အမြင် ကီးမားမှု၊ စိတ်ဆန္ဒ ပြင်းပြမှုများဖြင့် ယနေ့ တပ်မတော် (လေတပ်) အဖြစ် ထွန်းပေါက်ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အမြုတေ အခြေခံ လေတပ် အဖွဲ့အစည်းကို မွေးထုတ်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ မြန်မာ့ အပျော်တမ်း လေတပ်ကို အမြဲတမ်း လေတပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ကာကွယ်ရေး စီမံကိန်းများအရ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ တပ်မတော် (လေတပ်) အဖြစ် တည်ရှိနေပေသည်
တပ်မတော်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တပ်နေရာချထားမှု့ တည်နေရာ
လက်ပန်တန်းရွာ၊ ဘဝိုင်း
ဆင်စွယ်ကျိုး (ချင်း)ရွာ၊ ခြိတ်ချောင်း
တခိနိုအုအဲမြို့  (滝上町 တခိနိုအုအဲချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုဟိုးဆွတ်ခိခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၇၅၇ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃.၆ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၇၆၆.၈၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ငါဘုရားသည် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်မှုနှင့် လုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်မှု၌ နောက်မဆုတ်တမ်းအားထုတ်မှု-ဟူသောတရားနှစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အနီးကပ်သိတော်မူခဲ့ပြီ
“ငါ၏ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အရေ, အကြော, အရိုးမျှသာ ကြွင်းကျန် ပါစေ၊ အသားအသွေးတို့ ခမ်းခြောက်လျှင် ခမ်းခြောက်ကုန်ပါစေ၊ ယောက်ျားတို့ဉာဏ် ပညာနှင့်ယှဉ်သော အားအစွမ်း, လုံ့လဝီရိယ, အဆင့်ဆင့်သောအရာသို့ရောက်အောင် အားထုတ်မှုဖြင့် ရောက်သင့်ရောက်ထိုက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်, သဗ္ဗညုတဉာဏ်, နိဗ္ဗာန်ဟူသော)ဂုဏ်ကျေးဇူးသို့ မရောက်မချင်း လုံ့လဝီရိယ၏တန့်ရပ်သွားခြင်း မဖြစ်ရဟု နောက်မဆုတ်တမ်း မနားမနေအားထုတ်ခဲ့ပြီ၊ ငါဘုရားသည် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်, သဗ္ဗညုတဉာဏ်, နိဗ္ဗာန်-ဟူသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတရားကို မမေ့မလျော့ခြင်းဖြင့် ရရှိတော်မူခဲ့ပြီ
သင်ချစ်သားတို့လည်း ငါဘုရားနည်းတူ ဉာဏ်ပညာနှင့် ယှဉ်သောလုံ့လ ဝီရိယကို အားထုတ်ကြလျှင် ဗြဟ္မစရိယအပြီးအဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ယခု ဘဝတွင်ပင် ရရှိကြပေလိမ့်မည်၊ အားထုတ်ကြလေ”ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အကူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ahku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ အကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆ ဦး၊ မ ၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဖကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpakan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလင်း (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်း (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၅ ဦး၊ မ ၁၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဇမ္ဗူညွန့်ရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
၁၃၉၆ (၁) ရက်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည့်အခါ အဝိဇ္ဇာဖြင့်ပိတ်ဖုံးအပ် တဏှာဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်အပ်သည် ဖြစ်၍ အနမတဂ္ဂသံသရာ၌ ပြေးသွားလှည်လည် လာခဲ့ကြကုန်သော သင်တို့အား သမီး မတော်ခဲ့ဘူးသူကို မရနိုင်၊ ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲ ပြင်းထန်သောဆင်းရဲ ပျက်စီးခြင်းကို ခံစားခဲ့ရလှလေပြီး သင်္ချိုင်းမြေပုံသည် တိုးပွားခဲ့လှလေပြီ၊ ရဟန်းတို့ ဤအလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ၊ တပ်မက်မှု ကင်းခြင်းငှါ လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ အားထုတ်သင့်လှတော့သည်သာတည်း ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဟင်းခရော်ပြိန်ရွာ၊ စနဲ
မကျည်းတထောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyitahtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ (ထိုင်း: ธนวัฒน์ รัตนกิจไพศาล, အင်္ဂလိပ်: Thanawat Ratanakitpaisan, ၁၉၉၈ အောက်တိုဘာ ၁၃ ဖွား) သည် ခေါင်တန် (အင်္ဂလိပ်: Khaotung, ထိုင်း: ข้าวตัง) ဟူ၍ လူသိများသည့် ထိုင်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၉၈ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
မုန်ဖို့အထက်တန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်ပြီး ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်၊ ဆေးသိပ္ပံဌာနတွင် ဝင်ခွင့်ရသော်လည်း ကာဆဲဆတ်တက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံဌာနတွင် တက်ရောက်ခဲ့စဉ် AMS Fresh Boy 2017 ၌ winner အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
ဂီတာတီးခြင်းကို ဝါသနာထုံသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထုတ်လွှင့်သည့် My Tee ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် AU အဖြစ် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဘလက်လစ်တ် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဂျိုးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ 2gether The Series တွင် Fong အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ကြယ်တစ်ထောင်ပုံပြင်တွင် ​လောင်ထယ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်
အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် Tonhon Chonlatee (၂၀၂၀) ဖြင့် ပွဲဦးထွက်သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်ကစ၍ A*FLEUR အမည်ဖြင့် အိတ်အမျိုးမျိုး၊ တီရှပ်၊ အဝတ်အစားအမျိုးမျိုးကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်
ထန်းကုန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankonegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ပုတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန်ကော (၁)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bankaw (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ ဖန်ဖုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်ဖုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၁ ဦး၊ မ ၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းက ချင်းမိုင်မြို့ကို ရှေးက မြန်မာတို့ခေါ်သည့် အမည်ဖြစ်သည်
ရှေးမြန်မာတို့အရေးထားဆက်သွယ်ခဲ့သောမြို့ မြန်မာအမျိုးသမီးများ တန်ဖိုးထား၍ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော ဇင်းမယ်လုံချည်ထုတ်လုပ်ရာဌာနမှာ ရှေးကမြန်မာ့နိုင်ငံခြားရေးရာတွင် အလေးတစ်မူ အရေးယူခဲ့ရသော ဒေသလည်းဖြစ်ခဲ့သည်
ဇင်းမယ်သည် ထိုင်း (ယိုးဒယား)နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်မြို့ အရှေးစူးစူး လောင်ဂျီ တွဒ် ၉၉°မျဉ်းတပြေးတည်း၌ တည်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံနယ် စပ်အရှေ့ဘက် မိုင် ၈ဝ အကွာတွင်တည်ရှိ၍၊ ထိုင်းအခေါ်ဖြင့် ချီအန်းမိုင်းဟု တွင်လေသည်
ဇင်းမယ်သည် ယခုအခါ ထိုင်း (ယိုးဒယား)နိုင်ငံ၏ ဒုတိယ အကြီးဆုံးမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်နေသော်လည်း၊ ရှေးအခါ ကမူ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းနှင့် လွတ်လပ်သော ပြည်နယ်ကလေး တစ်ခုဖြစ်၍၊ လာအိုလူမျိုးတို့၏ ဒေသဖြစ်၏
ဇင်းမယ်ကို ခရစ် ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မိုင်းရဲ က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ သည်
မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က ဇင်းမယ်ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်း၍၊ လက်အောက်ခံပြည်နယ်အဖြစ် ထားခဲ့ဘူးသည်
ဇင်းမယ် ပုန်ကန်သဖြင့် သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်လည်းရှိ သည်
ထို့အပြင် ဇင်းမယ်သည် ယိုးဒယားမင်းလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည့်အခါလည်း ရှိခဲ့လေသည်
ဇင်းမယ်မြို့ဟောင်းသည် စတုရန်းမိုင် ၄ မိုင်မျှကျယ်ဝန်း ၏
ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော မြို့ရိုးကြီးများရံလျက် ယနေ့တိုင် တွေ့နိုင်သေးသည်
သို့သော် ယခုအခါ ဇင်းမယ်မြို့သည် မြို့ရိုး အပြင်ဘက်သို့ရောက်အောင် တိုးတက်စည်ကားလာခဲ့ရာ၊ စီးပွား ရေးရပ်ကွက်ပင် မြို့ရိုးအပြင်ဘက်တွင် ရောက်ရှိနေပေတော့ သည်
ဇင်းမယ်မြို့သည် ကျွန်းသစ်ကုန်ကူးရာဌာနအဖြစ်ဖြင့် လည်းအရေးပါသည်
ဇင်းမယ်မြို့မှ လမ်းကြီးလမ်းငယ်အသွယ် သွယ်တို့ ဖြာထွက်လျက်ရှိသဖြင့် ရှေးအခါကစ၍ တရုတ်၊ မြန်မာ၊ ယိုးဒယား၊ ရှမ်းကုန်သည်တို့ဆုံရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့ သည်
ဇင်းမယ်မြို့သည် မဲနမ်မြစ်၏ မြစ်လက်တက်လေးခု အနက် တစ်ခုဖြစ်သော မဲပင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ဗန်ကောက်မြို့တော်မှလာသော ၄၆၇ မိုင်ရှည်သည့် မီးရထား လမ်းဆုံးမြို့ဖြစ်၍၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ယိုးဒယားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နှင့်ဆက်သွယ်သော ကုန်းလမ်းများဆုံရာဌာနလည်းဖြစ်သည်
ဇင်းမယ်မြို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းဖြစ်သော ဇင်းမယ်ပြည်နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၈၃၉ မိုင်ရှိ၍၊ လူဦးရေ ၅၅ဝ,ဝဝဝ ယောက်ခန့်ရှိသည်
သစ်တောထူထပ်သော တောင်ကြီးများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိ သည့် ဇင်းမယ်မြို့တည်ရာ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသမှာ မြေဩဇာအတန် ကောင်း၏
ဆန်စပါးသည် အဓိကသီးနှံဖြစ်၍၊ အခြားသီးနှံများ မှာ ပဲ၊ ဆေးနှင့် ဝါဂွမ်းဖြစ်သည်
ဇင်းမယ်တွင် နေထိုင်သူများ မှာ လာအို၊ ယိုးဒယား၊ တရုတ်နှင့် ရှမ်းတို့ဖြစ်သည်
ယခု အခါ လာအိုနှင့် ယိုးဒယားတို့မှာ ကွဲပြားခြားနားမှု မရှိသလောက် ပင်ဖြစ်၏
ဥရောပတိုက်သားအချို့တို့သည်လည်း သစ်လုပ်ငန်း၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်း၊ သံအဖွဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ငန်း စသည်တို့ အတွက် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်
ဇင်းမယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဆက်သွယ်ခဲ့ပုံကား ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းစောသည် ဇင်းမယ်တစ်ဝိုက်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်း ယူခဲ့ဘူးသည်ဆို၏
ထိုနောက် ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင့်နောင်လက်ထက် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို စည်းရုံးရာ၌ ဇင်းမယ်ကိုအောင်မြင်၍ မြန်မာတပ်များအား အစောင့်အနေထား ခဲ့ဘူးသည်
ဇင်းမယ်မှ ပညာသည်တို့ကို ခေါ်ယူခဲ့၍၊ ဟံသာ ဝတီတွင် အကွက်အရပ်ချပေးနေစေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ယွန်း ထည်အလုပ် တတ်ကျွမ်းသူတို့ရောက်လာဟန်ရှိသည်ဟု နိုင်ငံ သမိုင်းဆရာတို့က ယူဆကြသည်
ဘုရင့်နောင် လက်ထက်၌ ပင် ဇင်းမယ်နှင့်နီးစပ်ရာဒေသများမှာ မငြိမ်မသက်ရှိ၍ အကြိမ် ကြိမ်သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်
မြန်မာဘုရင်များလက်ထက် တွင် အစဉ်အလာအားဖြင့် ဇင်းမယ်၌ အမြဲတစေဘုရင်(ဘုရင်ခံ) ထားရှိခဲ့ပြီး မင်းဆက်များစွာအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၉၂၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၅၆၄ ခုနှစ်) တွင် ဇင်းမယ် သောင်းကျန်း၍ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရပြီးလျှင်၊ မဟာဒေဝီကို မင်းပြုစေခဲ့သည်
၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဒေဝီလွန်သဖြင့် ဘုရင့်နောင်သည် သားတော် နော်ရထာမင်းစော အား ဇင်းမယ်ကို ပေးတော်မူသည်
ညောင်ရမ်းဆက် ပြည်မင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁ဝ၂၄ ခုနှစ်တွင် ဇင်းမယ်ကို ယိုးဒယားတို့က တစ်ဖန် တိုက်ခိုက်သိမ်း ပိုက်သဖြင့်၊ မြန်မာတို့ချီတက်ခဲ့ကြပြန်ရာ၊ ယိုးဒယားတို့က စီးမိ ပြန်သဖြင့် တပ်တော်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်
၁ဝ၂၆ ခုနှစ်၌ ယိုးဒယားတို့ ဇင်းမယ်တွင်မနေနိုင်၍ ဆုတ်ခွာသောအခါတွင်မှ ဇင်းမယ်ကို မြန်မာတို့ပြန်ရသည်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၅၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၇၉၇ ခုနှစ်) တွင် လကွန်းစား ကာဝီလသည် ဇင်းမယ်သို့ဝင်၍ မြို့ပြသစ် တည်ထောင်နေသည်နှင့် တပ်တော်များစေလွှတ်ရပြန် ရာ၊ ယိုးဒယားတို့က ဇင်းမယ် ဖက်မှကူသဖြင့် အရေးမလှချေ
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ယိုးဒယားသို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီ တက်လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း၊ ဇင်းမယ်အပါအဝင် ယိုးဒယားပြည် သားတို့သည် မြန်မာလွှမ်းမိုးမှုမှ အပြီးတိုင်လွတ်မြောက်လိုသည် တစ်ကြောင်း၊ အနောက်နိုင်ငံသားတို့နှင့် ပေါင်းသင်းမိ၍ လက် နက်ခဲယမ်းများ ကောင်းစွာရရှိကြသည်တစ်ကြောင်း၊ မြန်မာတို့ ၏ စီမံခန့်ခွဲမှု ပေါ့လျော့သည်ကြောင့်တစ်ကြောင်း မြန်မာတို့ စစ်ရေးရှုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းအချိန်မှစ၍ ဇင်းမယ်သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ခရစ် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပရက်ဇ ဗီတီးရီးယန်း သာသနာပြုအဖွဲ့သည် ဇင်းမယ်သို့ စတင်ရောက် ရှိလာပြီးလျှင်၊ ကောလိပ်၊ ဆေးရုံ၊ ကုဋ္ဌနူနာရုံစသည်တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းကလည်း စာသင်ကျောင်းနှစ် ကျောင်း တည်ထောင်ထားခဲ့လေသည်
ဗြိတိသျှကုမ္ပဏီကြီး ၂ ခုသည် ဇင်းမယ်တွင် သစ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်
ဇင်းမယ်ရှိ ဘုရားစေတီတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ မြန်မာဘုရား စေတီတို့၏ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်တူကြသည်
ယွန်းထည်လုပ်ငန်းသည် အထူးကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍၊ မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ကွမ်းအစ်၊ သပိတ်၊ သေတ္တာ၊ ဗျပ်စသည်တို့ကို ပြုလုပ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းများအပြင် ပိုးထည်အများအပြားကိုလည်း ဇင်းမယ် တွင် ရက်လုပ်ကြသည်
ဇင်းမယ်လုံချည်မှာ မြန်မာအမျိုးသမီး လောကတွင် ယခုထက်တိုင် ခေတ်စားလျက်ရှိသည်
ကြေးဖြင့် လုပ်သော ဟင်္သာရုပ်၊ ခြင်္သေ့ရုပ်၊ ဆင်ရုပ်စသည့် အလေးတို့ကို လည်း ပြုလုပ်ရောင်းချကြလေသည်
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးသည် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်စံပြလောက်ရပြီး၊ တန်းတူညီမျှမှုပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် စနစ်ဖြစ်သည်
စာသင်ကြေးခ မယူခြင်း၊ အချိန်ပြည့်သင်ကြားသူများအား အစားအသောက် ထောက်ပံ့ပေးခြင်းတို့ရှိသည်
ဖင်လန်ပညာရေးစနစ်မှာ နိုင်ငံတော်မှ လုံး၀ပြည့်စုံစွာ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး၊ ကလေးအရွယ် နေ့ထိမ်းကျောင်းများ နှင့် (၆နှစ်အရွယ်များအတွက်)တစ်နှစ်မူကြိုကျောင်း၊ ၉ နှစ်တက်ရောက်ရသည့် မတက်မနေရ ကျောင်း(၇နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အတွက်)၊ အခြေခံ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် လက်မှုကျောင်းများ၊ အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်သည့် တက္ကသိုလ် နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်ပညာရေး၊ လူကြီးများအတွက် ဘဝရှေ့ရေး နှင့် ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်သည့် ပညာရေးတို့လည်း ပါရှိသည်
နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ မဟာဗျူဟာနည်းအရ တန်းတူညီမျှမှုရရှိစေရန်နှင့် အကောင်းဆုံးပညာရေး စနစ်ရှိစေရန် အများပြည်သူမှ ထောက်ပံ့သည့်ငွေများဖြင့်၊ ကျောင်းသားများကို အားလုံးတက်ရောက်နိုင်သည့် ကျောင်းများသို့ ရွေးချယ်ခြင်း၊ ခြေရာခံစစ်ဆေးခြင်းမျိုးမရှိဘဲ အခြေခံပညာရေး သင်ကြားခွင့်ပြုသည်
ဗျူဟာနည်းတစ်ခုမှာ ကျောင်းကွန်ယက်တိုးပွားစေရေး၊ ကျောင်းများ လူနေအိမ်များနှင့် နီးနေစေရန် အတက်နိုင်ဆုံး စီစဉ်ပေးသည်
အကယ်၍ တောလက်ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းများမှာ ဝေးလံနေပါက၊အခမဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စီစဉ်စေသည်
ထိရောက်စွာ သင်ကြားပေးမှု နှင့် ကျောင်းခန်းထဲရှိ အထူးကောင်းမွန်သော ပညာရေးပေါ်မူတည်ကာ ရလဒ်ကောင်းမွန်စေရန် ဆောက်ရွင်ခြင်းတို့သည် နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ သာမန်စနစ်သာဖြစ်သည်
၉နှစ်ကြာမြင့်သည့် အခြေခံပညာရေးကျောင်း တက်ရောက်ပြီးလျင်၊ အသက်၁၆ နှစ်အရွယ် ရောက်ရှိနေကြပြီဖြစ်သည့် ကျောင်းသားများသည် ဒုတိယအဆင့်ပညာရေးအဖြစ် ပညာရေးပိုင်းဖြစ်သည့် (လူကီယို) သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသင်ကြားရာ(အာမာတီကုဉ်လူ)ရွေးချယ်ကြပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ နှစ်အချိန်ကြာမြင့်သည်
တတိယအဆင့် ပညာရေးကို နှစ်ခုခွဲထားပြီး၊ တက္ကသိုလ် နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်(ammattikorkeakoulu) တို့ဖြစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "University of Applied Sciences" ဟူ၍ ဘာသာပြန်ခေါ်ဝေါလေ့ရှိသည်
တက္ကသိုလ်များမှ ဒေါက်တာဘွဲ့နှင့် ပါမောက္ခဘွဲ့များကို အပ်နှင်းကြသည်
ယခင်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက္ကသိုလ်အောင်မြင်ပြီးသူများသာ တက်ရောက်ခွင့်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ Bologna process စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ချိန်မှစ၍ ပိုလီတက္ကနစ်ဘွဲ့ရသူများသည်လည်း ဆက်လက်၍ သင်ကြားမှုများပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် တက္ကသိုလ်ပေါင်း ၂၀ နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်ကျောင်းပေါင်း ၃၀ရှိသည်
ပညာရေး အစဉ် နှင့် ကုလ၏လူတိုးတက်ဖွဲ့ဖြိုးမှု အစဉ်၂၀၀၈၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ၊ ဖင်လန်သည် ၀.၉၉၃ ဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးနိုင်ငံများတွင်ရှိပြီး၊ ဒိန်းမတ်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်တို့နှင့်အတူ ပထမနေရာတွင် တည်ရှိသည်
ဖင်လန်နိုင်ငံရှိကလေးများသည် အသက်ကြီးလျင် အဖြစ်ချင်ဆုံး အလုပ်မှာ ကျောင်းဆရာဖြစ်သည်
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ အသုံးပြုသည်
တက္ကသိုလ်များတွင် ကျောင်းတက်သူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ၁၆၉ ၀၀၀ ရှိသည်
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ၊ တက္ကသိုလ် နှင့် သုသေတန ဌာနများအတွက် ယူရို၂.၂ဘီလယံ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းများအတွက် ၁.၆ ဘီလယံအသုံးပြုခဲ့သည်
ဃဲကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gegyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဃဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဃဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၁ ဦး၊ မ ၁၂၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆဲလ်တွင်းအာဟာရဓာတ်တို့မှုတွင် အထူးသဖြင့် ဗီတာမင်စီ အပါအဝင် ဇီဝဓာတ်ပေါင်း တချို့၏ အရေးပါပုံ၏ စတင် လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သူ နိုဘယ်ဆုရ ဇီဝ ဓာတုပညာရှင် အဲလဗတ် ဇင့်-ဂျော်ဂျီကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ ဗူဒါပက်မြို့၌ မွေးဖွားသည်
ဗူဒါပက်တက္ကသိုလ် နှင့် ကိန်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ်ထိ ကာလအတွင်း ဗြိတိန်နိုင်ငံ ကိန်းဗရစ် တက္ကသိုလ်တွင်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မင်နီ ဆိုတာပြည်နယ် ရိုချက်စတာမြို့ မာရိုးဖောင်ဒေးရှင်းတွင်လည်း ကောင်း အလုပ်လုပ်နေခဲ့စဉ် ယခုအခါ အက်စကောဗစ် အက်ဆစ်ဟုခေါ်သော ဇီဝဓာတ်လျှော့ပစ္စည်းတစ်မျိုးကို စတင် တွေ့ရှိခဲ့သည်
သစ်သီးရည်နှင့် အာဒရီနယ်ဂလင်း ထုတ်နုတ် ပစ္စည်းတို့တွင် တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဇင့်-ဂျော်ဂျိသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ ဇေးဂက်တက္ကသိုလ်တွင် ဆေးပညာဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉ဝ၇ ခုနှစ်က ဂျာမန် ဆရာဝန်အက်ဇဲဟို့နှင့် ဩစတြီးယားလူမျိုးဆေးဝါးဗေဒပညာရှင် အဲလဖရက် ဖရိုးလစ်တို့ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သော ဆကာဗီရောဂါ ချေဖျက်သည် ဗီတာမင်စီနှင့် ထပ်တူထပ်မျှတူသော အက်ဆစ် ဓာတ်တစ်မျိုး၏ အာနိသင်ကို အခိုင်အမာ ရှင်းပြနိုင်ခဲ့သည်
လူသားနှင့် ကျွဲနွားတို့၏ အဒရီနယ်ဂလင်းနှင့် သစ်သီးဝလံ တို့တွင် ပါဝင်သည့်ပစ္စည်းများကို သိပ္ပံ နည်းကျဓာတ်ခွဲ၍ အမျိုးအမည် ဖော်ထုတ်ပြသည့် စာတမ်းတစ်စောင်ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန်၌ ကျင်းပသော ညီလာခံတစ်ရပ်၌ တင်သွင်းခဲ့ရာ သိပ္ပံပညာလောကတွင် လက်ဖျားခါခဲ့ရသည် ဟုဆိုသည်
ဇင့်-ဂျော်ဂျီသည် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ပြိုကွဲခြင်းသဘောကိုသာမက ဖူမာရစ်အက်ဆစ်၊ အပ်ဆီနစ်အက်ဆစ်၊ ဆစ်ထရပ် အက်ဆစ်တို့၏ သဘောသဘာဝကိုလည်း နှိုက်နှိုက်နှဲနှဲ လေ့လာ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ယင်းအက်ဆစ်သုံးမျိုးနှင့် စပ်လျဉ်းသော တွေ့ရှိချက်များကို အခြေခံ၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် နိုဘယ်ဆုရှင် ဆာ ဟန့်စ်ခရက်သည် ခရက်သံသရာဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ထရိုင်ကာဗိုအောက်ဆီလစ်အက်ဆစ် လှည့်ပတ် ပြောင်းလဲမှုကို ဖော်ထုတ် ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဗီတာမင်စီကို သီးသန့် ခွဲထုတ်ရှင်းလင်းပြနိုင်ခဲ့သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းအတွက် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဇင့်-ဂျော်ဂျီသည် ဆေးပညာနှင့် ကြွက်သား လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ ဇီဝဓာတုဗေဒကို လေ့လာခဲ့ပြန်ရာ ကြွက်သား တွင်းရှိ ပရိုတင်းဓာတ်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြန်သည်
ထို့ပြင် အက်ဒီနိုဆင်ထရိုင်ဖော့စဖိတ်(အေတီပီ) ဒြပ်ပေါင်းသည် ကြွက် သားကျုံ့ခြင်းအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ပင်ရင်း ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ခရေစေ့တွင်းကျ ရှင်းပြနိုင်ခဲ့သည်
ဇင့်-ဂျော်ဂျီသည် နာဇီဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းတွင် တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သဖြင့် ဗူဒါပက်မြို့ရှိ ဆွီဒင်သံရုံးသို့ ထွက်ပြေး ခိုလှုံခဲ့ရဖူးသည်
စစ်ပြီးသောအခါ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသRတအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ဆိုဗီယက်တပ်နီ တော်က ဇင့်-ဂျော်ဂျီအား ကမ်းလှမ်းခဲ့ဖူးသည်
သို့သော် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ဝုဒ်ဟိုးမြို့ရှိ ကြွက်သားဆိုင်ရာ သုတေသနအဖွဲ့ ညွှန် ကြားရေးမှူး အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသည်
ဆဲလ်များခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို သုတေသနလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ဇင့်-ဂျော်ဂျီသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဗီယက်နမ်ဆိုင်ရာ စစ်ရေးမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သူဖြစ်သည့် အလျောက် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရူးသွပ်နေသော မျောက်လွှဲကျော် အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ရေးသားခဲ့သည်
ထင်ရှားသော အခြား စာအုပ်များမှာ ဓာတ်တိုးခြင်း၊ အချဉ်ဖောက်ခြင်း၊ ဗီတာမင်များ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ရောဂါဘယ (၁၉၄ဝ)၊ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် နှလုံး ကြွက်သားတို့အတွင်း ကျုံ့ခြင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဇီဝကမ္မဗေဒ (၁၉၅၃)၊ ကြွက်သားကျုံ့ခြင်းဆိုင်ရာ (၁၉၄၇)၊ အသက်ဇီဝ သဘာဝ (၁၉၄၇)၊ ဇီဝစွမ်းအင်ပညာ (၁၉၅၇)၊ ဇီဝအီလက် ထရွန်းနစ်ပညာ (၁၉၆၈)၊ နောက်ဘာလာဦးမည်နည်း (၁၉၇၁)၊ သက်ရှင်အခြေ (၁၉၇၂)၊ အီလက်ထရွန်းနစ် ဇီဝဗေဒနှင့် ကင်ဆာရောဂါ (၁၉၇၆)၊ သက်ရှင်အခြေနှင့် ကင်ဆာရောဂါ (၁၉၇၈) တို့ဖြစ်သည်
ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသန ဖော်ထုတ်ချက်များကြောင့် ဇီဝဓာတုပညာရပ်နယ်ပယ်တွင် အထူးထင်ရှားသည့် နိုဘယ်ဆုရ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အဲလဗတ်ဇင့်- ဂျော်ဂျီသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဟက်ဖ်နီယမ် (Hafnium) သည် ငွေရောင်တောက်ပပြီး ပုံသွင်းလွယ်သော သတ္တုဖြစ်သည်
၎င်း၏ ခိုင်မာသော တည်ဆောက်ပုံ နှင့် မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖုံးအုပ်ထားသော အောက်ဆိုဒ်(oxide) အလွှာပါးလေးကြောင့် ပွတ်တိုက် တိုက်စားမှုကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည်
ဟက်ဖ်နီယမ်သည် ဟိုက်ဒရိုဖလိုရစ်အက်ဆစ်(Hydrofluoric acid) မှတပါး အခြားသော အက်ဆစ်များနှင့် အယ်လ်ကာလီများ (alkalis) ၏ တိုက်စားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်
ဟက်ဖ်နီယမ်ကို ၎င်း၏ အုပ်စု ၄ အုပ်စုဝင် (Group 4 partner) ဖြစ်သော ဇာကိုနီယမ်(zirconium) မှခွဲထုတ်ရန် ခက်ခဲပေသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဟက်ဖ်နီယမ် နှင့် ဇာကိုနီယမ် တို့သည် အက်တမ်အရေအတွက် တူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်
နယူထရွန်စုပ်ယူမှု အလွန်ကောင်းခြင်း၊ အရည်ပျော်မှတ် မြင့်မားခြင်း နှင့် ပွတ်တိုက်စားမှု ခံနိုင်ရည်ကောင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဟက်ဖ်နီယမ် နှင့် ၎င်း၏ သတ္တုစပ်(alloy)များကို နယူးကလီယား ဒြပ်ပေါင်းဖိုများ နှင့် နယူကလီယား ရေငုပ်သင်္ဘောများတွင် အဓိကထိန်းချူပ်တိုင်(Contorl rods)များ အဖြစ်အသုံးပြူသည်
အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်တွင် ဟက်ဖ်နီယမ်ကို ကြွေထည်မြေထည် များနှင့် သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်
ဟက်ဖ်နီယမ်သည် အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်၌သာ အရည်ပျော်နိုင်ပေသည်
ဟက်ဖ်နီယမ် သတ္တုရိုင်းများသည် ရှားပါးလှသည်
သို့သော် ဟက်ဖ်နွန်(hafnon) နှင့် အယ်လ်ဗိုက်(alvite) တို့မှာလူသိများသည်
စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဟက်ဖ်နီယမ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁ နှစ်လျှင် ၅၀ တန်(tones) ထက်မပိုပေ
( 1 ton (or)1 tonne  1000 kilograms )ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တုများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မည်သည့် ဆိုးကျိုးပြဿနာမျှ မဖြစ်နိုင်ပေ
သတ္တုတွင် မူလပါဝင်နေသော အဆိပ်ပမာဏကို ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ရှိစေကာမူ ဟက်ဖ်နီယမ်ဒြပ်ပေါင်း များကိုအဆိပ်အဖြစ် စေ့စပ်သေချာစွာဖြင့် သတိရှိရမည်
ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တု အမှုန့်များသည် မီးလောင် ပေါက်ကွဲစေနိုင်သည်
၎င်းသည် ရေ၊ ဆားပျော်ရည် နှင့် ဓာတုပျော်ရည်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်
ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တုမှုန့်ကို ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်ခြင်းဖြင့် ရှုရှိုက်မိနိုင်ပြီး မျက်လုံးနှင့် အရည်ပြား ထဲဝင်စေနိုင်သည်
သက်ဖ်နီယမ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ခြင်းဖြင့် မျက်စိ၊ အရည်ပြားနှင့် ချွဲ သလိပ် နှာရည်ထွက်သော အမြှေးပါးများကို အနည်းငယ် ယားယံစေသည်
ဟက်ဖ်နီယမ် သည် သစ်ပင်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အန္တရာယ်မပေးနိုင်ပေ
အပင်များ ကြီးထွားရှင်သန်ရန် အတွက် ဟက်ဖ်နီယမ်ပမာဏ အနည်းငယ်ကို မြေဆီလွှာမှရယူရသည်
သက်ရှိများအပေါ် ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တု၏ အဆိပ်ဖြစ်နိုင်မှုပမာဏမှာ မပြောပလောက်ပေ
သက်ရှိများဆိုင်ရာ လေ့လာချက်အရ ဟက်ဖ်နီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများသည် မျက်လုံး၊အရည်ပြား၊ ချွဲသလိပ် နှာရည်ထွက်သော အမြှေးပါးများကို ယားယံစေသည်
ထို့အပြင် အသည်းကိုလည်း ပျက်စီး စေနိုင်သည်
မြေကြွက်များတွင် သေစေနိုင်လောက်သော ဟက်ဖ်နီယမ်ကလိုရိုက် 2.362 mgkg ရှိပြီး ကြွက်ပေါက်စများတွင် ဟက်ဖ်နီယမ်အောက်ဆိုကလိုရိုက် 112 mgkg ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်
သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ဟက်ဖ်နီယမ်၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို မတွေ့ရသေးပေ
ယင်္ကန်းစင်ရွာ၊ အိုးကွဲ
ဆက်ရက်ခေါင်းဝါ (Ampeliceps coronatus) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ အင်ဒိုချိုင်းနားတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ခင်မောင်ဖြူ (၁၉၀၅-၁၉၈၄) သည် အငြိမ်းစား လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီး ဖြစ်သည့်အပြင်၊  မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ အတွင်းဝန်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးနှင့်ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၀၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ အဖဦးဖြူနှင့် အမိ ဒေါ်ပေါ်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်
တောင်ကြီးမြို့ အေဘီအမ် ကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအက်(စ်)စီဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီးအဖြစ် ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် သာယာဝတီမြို့ များတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လက်ထောက် တောင်တန်း မင်းကြီးအဖြစ်နှင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၌ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက် ၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အတွင်းဝန်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
ထို့နောက် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု ဗဟိုကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် သရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ သမ္မတကြီး မာရှယ်တီးတိုးက အပ်နှင်းသော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယတန်းကြယ်တံဆိပ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်၏ ဆင်ဖြူတော် (ဒုတိယတန်းစား) ဘွဲ့တံဆိပ်ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ (ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့) အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အနားယူ သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည်
ဦးခင်မောင်ဖြူသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်တင်နှင့် သားသမီး သုံးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ကုမ္ပဏီ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားအခြေစိုက် မီဒီယာထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကျော်ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယသောဓရာမှာ ယသောဓရာ ဗိမ္မာဒေဝီကို အတိုချုံး၍ ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဘဒ္ဒကစ္စနာ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ထိုယသောဓရာ ဗိမ္ဗာဒေဝီခေါ် ဘဒ္ဒကစ္စနာ မင်းသမီးသည် ဒေဝဒဟပြည့်ရှင် သုပ္ပဗုဒ္ဓမင်းကြီးနှင့် အမိတာမိဖုရားကြီးတို့မှ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကို ဖွားသည့်နေ့(ဘီစီ-၆၂၃)၌ ဖွားမြင်လေသည်
အမည်မှည့်သောအခါ အကြိမ်တစ်ရာ လှော်ပြီး ဦးပြီးသော ရွှေဇမ္ဗူရစ်ကို နတ်ဖြစ်ပန်းချီတို့သည် ပီပြင်စွာ ပြုလုပ်ရေးထားသကဲ့သို့ အလွန်လှပတင့်တယ် စင်ကြယ်ကောင်းမြတ်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံရကား ဘဒ္ဒကစ္စနာ ဟူသော အမည်ကို မှည့်ကုန်၏
ဘဒ္ဒကစ္စနာမင်းသမီးကား နတ်ရပ်ခြောက်မည် လူ့ပြည်တဝန်း ကျွန်းကြီး ကျွန်းငယ် အသွယ်သွယ်ဌာန၌ ဘုရားလောင်းမှတပါးသော ယောက်ျား၊ မိန်းမဟူသမျှတို့သည် တူမျှတန်၏ဟု နှိုင်းစံဖက်ယှဉ်စရာ မရှိ
လူနတ်တို့၏ အဆင်းကို လွန်၏
မနောမယဖြစ်သော မဏိဇောတိရသည် ကျောက်မြတ် ရတနာကဲ့သို့ လွန်စွာ ထွန်းလင်းသော ကိုယ်အဆင်းအရောင် နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏
မယ်တော် ခမည်းတော်တို့နှင့်တကွသော သာကီဝင်မင်းအပေါင်းတို့သည်လည်း သောင်းသောင်းကြွေးကြော် အံ့ဩ ချီးကျူးလျက် မြတ်နိုးရတနာရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ တစ်သောင်းမျှလောက်သော အထိန်းအယ မိန်းမ၊ အခြံအရံ တို့ကို ဆောင်နှင်းပေ၏
ယင်းသို့ဖြင့် အစဉ်အတိုင်း ချမ်းသာစွာ ကြီး၍ မင်းသမီး တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ်သို့ရောက်သော ကာလ ဘုရားလောင်း သိဒ္ဓတ္ထကုမာရနှင့် စုံဖက်လေသည်
သိဒ္ဓတ္ထကုမာရမင်းသားသည် လေးသောင်းသော မောင်းမတို့၏ ထိပ်ထား ဘဒ္ဒကစ္စနာကို ယသောဓရာ ဗိမ္ဗိဒေဝီ ဟူသော အမည်ဖြင့် ဘိသိက်သွန်း၍ အဂ္ဂမဟေသီအရာ ထားတော်မူသည်
ထိုယသောဓရာ ဗိမ္ဗိဒေဝီ၏ အကြောင်းမှာ ဤကမ္ဘာမှ ပြန်၍ ရေတွက်သော် သင်္ချေ နှစ်ဆယ်နှင့် ကမ္ဘာ တစ်သိန်းထက်၌ ပွင့်တော်မူကြသော ဗြဟ္မဒေဝ အစရှိသည့် ဘုရားရှင်တို့၏ လက်ထက်တော်ကပင် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်နှင့် တွေ့ကြုံကြ၍ ပိယသံဝါသဖြင့် ဘဝအဆက်ဆက် မပျက်သော မေတ္တာဖြင့် ပါရမီဖြည့်ရ၍ အတူတကွပင် ဘဝအထွတ်တိုင်စေသောဟု မနောပဏိဓိ ရှိကြသည်နှင့်အညီ ပါရမီ ဖြည့်ခဲ့ သမျှ အပရိမေယျ ဘဝတို့၌ အတူတကွသာ ဖြစ်ရသည်က များလေသည်
ဤသို့ ရှည်လျားစွာသော သံသရာ၌ ဘုရားလောင်း၏ အကျိုးငှာသာ ခံနိုင် ခဲစွာသော ဒုက္ခတို့ကိုခံ၍ အဆက်ဆက် လာကြသဖြင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း သုမေဓာရှင်ရသေ့ဖြစ်သောအခါ ရမ္မဝတီပြည်၌ သုမိတ္တာဟု အမည်တွင်သော သတို့သမီး ဖြစ်ခဲ့၍ ကြာရှစ်လက်တို့ကို ဘုရားလောင်းအား ကမ်းကာ ရည်မှန်းခဲ့ဖူးသောအတိုင်းပင် ဆုတောင်း၍ ပါရမီဖြည့်ကြသဖြင့် ပဒုမုတ္တရဘုရား လက်ထက်တော်သို့ ရောက်သောအခါ နိယတဗျာဒိတ်ကို ရရှိခဲ့လေသည်
ထိုနောက် ဘဝများစွာ ကျင်လည်ခဲ့ပြီးလျှင် (ဂေါတမဘုရားလောင်းနှင့်အတူပင်) တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေခဲ့၍ ဘုရားလောင်းနှင့်အတူ တစ်နေ့တည်းတွင် ဖွားမြင်သည်
အသက် တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ်တွင် ဘုရားအလောင်း သိဒ္ဓတ္ထကုမာရမင်းသားနှင့် စုံဖက်ပြီးနောက် အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ်တွင် သားတော် ရာဟုလာကို ဖွားမြင်လေသည်
ထိုအခါမှစ၍ ယသောဓရာ ဗိမ္ဗာဒေဝီကို ရာဟုလမာတာဟုလည်း ခေါ်ကြလေသည်
သားတော် ရာဟုလာကို ဖွားမြင်သည့်နေ့မှာပင် မောင်တော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား တောထွက်၍ ရဟန်းပြုတော်မူ၏
ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်ကို ကျင့်၏
များစွာပင်ပန်းလှစွာသော ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို စွန့်ကာ အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် ကျင့်တော်မူရာ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်
(သာသနာ့အစဉ်အလာအရ နေ့ကူးပြောင်းချိန်သည် အရုဏ်တက်ချိန်ဖြစ်သည်
သန်းခေါင်အချိန် မဟုတ်ပါ
ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူလာ သောအခါ ယသောဓရာသည် ခုနစ်နှစ်မျှသာ ရှိသေးသော သားတော် ရာဟုလာမင်းသားကို ဖခင်ဘုရားထံ အမွေတောင်းစေ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သားတော် ရာဟုလာအား ရဟန်းပြုစေလေသည်
ရာဟုလာ ရဟန်းပြုပြီး နောက်တွင် မယ်တော် ဂေါတမီ မိဖုရား၊ ယောက်မတော် ဇနပဒ ကလျာဏီတို့လည်း ဘိက္ခုနီမ ပြုကြကုန်၏
ကပိလဝတ်ပြည်၏ နန်းရိုးဥပရာဇ် နန္ဒမင်းသားမူကား ရာဟုလာ၏အလျင် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီးဖြစ်လေသည်
ယင်းတို့ အသီးသီး သာသနာဘောင်သို့ ခိုဝင်ကြ၍ ဘုရင်သုဒ္ဓေါဓနလည်း ထီးဖြူအောက်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူ ပြီးနောက် ယသောဓရာ ဗိမ္ဗာဒေဝီသည် ဤကဲ့သို့သာ ရဟန်းပြုကြလျှင် ကပိလဝတ်ပြည်ကြီး ရွှေထီးရွှေနန်းသည် စိုးမြန်း ဆက်ခံသူဆုံး၍ သုဉ်းဖျင်း ပျက်စီးလေရာသည်
မိမိလည်း မိန်းမသားဖြစ်၍ မင်းမူခြင်းငှာ မသင့်သေး
သားတော် ရာဟုလာကို ဘုရားထံမှ တောင်း၍ ထီးဆောင်း ဘိသိက်ခံ စေအံ့ဟု အကြံ ဖြစ်လျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်၍ အကျိုးအကြောင်း လျှောက်ထားလေ သည်
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သံသရာ၏ ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ဖွယ် အချင်းအရာကိုပြလျက် အခြား ဆွေတော်မျိုးတော်တို့နည်းတူ ရဟန်းပြုရန် ဟောပြောတိုက်တွန်းတော်မူသည်
ယင်းသို့ ဘုရားသခင် ဟောတော်မူသော တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ယသောဓရာသည် လေးပါးသောသစ္စာကို မြင်၍ ဘုရားသခင်အား ညွတ်တွားပူဇော်ခဲ့ပြီးသော် ကျောင်းတော်မှဆင်းခဲ့၍ အခြံအရံဖြစ်သော မောင်းမတို့နှင့်တကွ ဇနပဒကလျာဏီထေရီ၏အထံ၌ ရဟန်းပြု လေ၏
ရဟန်းဖြစ်သောအခါမှစ၍ မကြာမီအတွင်း၌ပင် ပဋိသမ္ဘိဒါ လေးပါး၊ အဘိညဉ်ခြောက်ပါး၊ သမာပတ် ရှစ်ပါး တရားအထူးတို့နှင့်တကွ အရဟတ္ထဖိုလ်သို့ ရောက်၏
ထိုအခါ သာသနာ၌ ဘဒ္ဒကစ္စနာထေရီဟု ထင်ရှားစွာ ဖြစ်သည်
ထိုဘဒ္ဒကစ္စနာသည် ပုဗ္ဗေနိဝါသ ဉာဏ်အရာတွင် တစ်ပါးသော ရဟန္တာမိန်းမတို့ထက် ကဲလွန်စွာ မြင်နိုင်၏
ပဋိလောမ အားဖြင့် ပြန်၍ ရေသော် တစ်သင်္ချေ၊ နှစ်သင်္ချေ၊ လေးသင်္ချေ၊ တစ်ဆယ့်ခြောက်သင်္ချေသော ကာလ၌ ဖြစ်ဖြစ်သမျှသော ဘဝ တစ်ခုကိုလည်း တစ်ခုသော အာဝဇ္ဇာန်းရှိသည့် ဝီထိစိတ် အစဉ်ဖြင့် တပြိုင်နက် မြင်နိုင်၏
ထိုကြောင့် ဘဒ္ဒကစ္စနာ ခေါ် ယသောဓရာကို သာဝတ္ထိပြည်သို့ရောက်သောအခါ မဟာဘိညာ ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော် မူလေသည်
သက္ကလအသင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkalaahthin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သက္ကလအသင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကလအသင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
သက်ငယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetngekyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ လုံးရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၈ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၂ ဦးနေထိုင်သည်
စကားပင်သည် အမြင့်ပေ ရှစ်ဆယ်ထိ တက်သော အမြဲစိမ်းလန်းသည့်အပင်မျိုးဖြစ်သည်
အရွက်မှာ သရက်ရွက်ပုံနှင့် တူလေသည်
ဤစံကားမျိုးမှာ စံကားဝါမျိုးဖြစ်၍ စပ္ပာဟုလည်းခေါ်ကြသည်
ထို့ကြောင့် ရုက္ခဗေဒအမည်၌ ပလူမီးရီးယားဟူသော စကားကို တွေ့ရသည်
စာပေကျမ်းတို့၌ စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားနီ၊ စံကားစိမ်းဟု လေးမျိုးပြဆိုရာ စံကားစိမ်းအား အခြားစံကားများနှင့် မျိုးမတူချေ
တရုတ်စံကားဟုခေါ်ကြသော စံကားပင်မှာလည်း စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားစိမ်းမျိုးရင်းထဲတွင် မပါဝင်ချေ
စံကားဝါမျိုးရင်းဖြစ်သော စံကားပင်သည် သမိုင်းဝင်ဖြစ်သည်
ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်ကိုကားတင်၍ စီရင်ရာ၌ စံကားပင်တွင် စီရင်သည်
စံကားသားကို မောင်းတင့်တယ်တို့ နတ်မောင်နှမအရုပ်တုလုပ်၍ ပုပ္ပားတောင်၌စံစေသည်
စံကားပန်းပင်သည် 'မက်ဂနိုလီးအေးစီအီး'(Magnoliaceae)မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'မိုက်ကယ်လီယာ ချမ်ပါကာ'(Michelia champaca; ယခုအခါတွင် Magnolia champaca) ဖြစ်သည်
စံကားကို စံကားဝါဟူ၍လည်း ခေါ်သည်
စံကားပင်သည် အမြဲစိမ်းလန်းသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်
အမြင့်ပေ ၈ဝ ရှိ၍ အရွက်နှင့်အကိုင်း အုပ်ဆိုင်းဆိုင်းရှိသည်
အရွက်မှာ သရက်ရွက် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အလျား ၉ လက်မ ရှိသည်
အပွင့်မှာအဝါရောင်၊ သို့မဟုတ် လိမ္မော်ရောင်ရှိ၍ အလျား ၂ လက်မ ရှိသည်
အသီးသည် လုံး၍ အထဲ၌ အညိုစေ့ကလေးများကို မြင်နေရသည်
စံကားပင်သည် ကြီးခဲသောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်
မြေဆီလွှာ နက်နက်နှင့် စွတ်စို သော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်သည်
ပေ ၅ဝဝဝ ထိမြင့်သော တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ထွန်းသည်
မျိုးစေ့များကို စိုက်ပျိုး သောအခါ မိုးဦးကျအချိန်တွင် စိုက်ခင်းများတွင် ကြဲဖြန့်၍ စိုက်ပျိုးရသည်
ပျိုးပင်များကို ၂ နှစ် တိုင်တိုင် ပြုစုထားရ သည်
စိုက်ပျိုးပြီးနောက် ပထမ နွေရာသီတွင် ရေလောင်းပေး ရန် လိုသည်
စံကားသားသည် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရန် အတွက်ကောင်းသည်
အခေါက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်
အပွင့်မှရသော အဆီကို ရေမွှေးလုပ်ရသည်
စံကားပင်များသည် ဟိမဝန္တာ အရှေ့တောင်တန်းများ၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အရိုင်းပေါက်ကြသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ထိုအပင်ကို စိုက်ပျိုးယူကြသည်
စံကားဖြူသည် စံကားနှင့် မျိုးရင်းတူ ဖြစ်သည်
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'မိုက်ကယ်လီယာ အိပ်ဆယ်လဆာ'(Michelia excelsa (Wall.) Blume; ယခုအခါတွင် Magnolia doltsopa) ဖြစ်သည်
စံကားစိမ်းသည် စံကားနှင့် မျိုးရင်းမတူချေ(Annonaceae)
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ကန်နန်ဂျီယမ် အိုဒိုရာတမ်'(Canangium odoratum; ယခုအခါတွင် Cananga odorata) ဖြစ်သည်
စံကားစိမ်းပန်းကအဆီကို ရေမွှေးလုပ်သည်
စံကားပင်သည် စံကားဝါ၊ စံကားဖြူ၊ စံကားစိမ်း မျိုးရင်းတို့အထဲမှ မဟုတ်ချေ(Apocynaceae)
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပလူမေးရိယာ အကျူမီနေတာ'(Plumeria acuminata; ယခုအခါတွင် Plumeria rubra)ဖြစ်သည်
ထိုအပင်သည် တောင် အမေရိကတိုက်တွင် မူလပေါက်သည်ဟု ဆိုသည်
အကိုင်းမှ ဖြာထွက်လာသော အခက်တို့၌ လိမ္မော်ရောင်အပွင့်များ ပွင့် သည်
အပွင့်သည် မွှေးကြိုင်သည်
အခန်းများတွင် အများ အားဖြင့် အရွက်မရှိချေ
သိုးဆောင်းစာပေ၌ 'အက်ဆေး'ဟုခေါ်သော စကားပြော အဖွဲ့မျိုးကို ခရစ် ၁၆ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ မွန်တိန်းကလည်းကောင်း၊ အင်္ဂလန်ပြည်၌ ဖရန်းစစ် ဗေကင်ကလည်းကောင်း စတင် ရေးသားခဲ့ကြ၏
ကျယ်ဝန်းသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် စကားပြေ အရေးအသားစနစ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
အက်ဆေး၊ ရသစာတမ်း၊ စာတမ်းငယ်၊ စကားပြေ၊ စာစီစာကုံး စသည်ဖြင့် သင့်သလို ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲကြသည်
ထိုသူတို့ ရေးစဉ်က အကြောင်းရပ်တစ်ခုခုကို မိမိတို့ ဉာဏ်မီသလောက် ရေးစမ်းကြည့်သော စာအဖွဲ့မျှသာ ဖြစ်သည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ထိုဖွဲ့စီရေးသားလိုက်သော စာမျိုးကို 'အက်ဆေး'ဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်
ဤသို့ အမည်တပ်လိုက်ခြင်း၏ ဆိုလိုရင်းမှာ သူတို့ ရေးဖွဲ့လိုက်သောစာသည် ပြည့်စုံကုံမြောက်သော ကျမ်းဂန်တစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ မဟုတ်၊ ဝတ္ထုမဟုတ်၊ တရားစာမဟုတ်၊ အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုကို တတ်သလောက်၊ မှတ်ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ရေးသားရသော ကြိုးပမ်းစမ်းသပ်မှု တစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်
စာကြီးပေကြီးကဲ့သို့ ဝေဖန်ယူဆရန် မဟုတ်ပါဟူသော သဘောမျိုးကို ဆိုလိုရင်း ဖြစ်၏
မာန်ကိုနှိမ့်ချ၍ ခပ်ယို့ယို့ အမည်တပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်၏
သို့သော် သူတို့၏ 'အက်ဆေး'များကို အဆီအနှစ်ပါ သော စဉ်းစားဉာဏ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဓိပ္ပာယ် ကြွယ်ဝစွာပါရှိသော တိုတုတ် ခန့်ညားသည့် စကားလုံး၊ စကားသွားဖြင့်လည်းကောင်း၊ တန်ဆာဆင်ထားရကား၊ စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြား ၍ လူကြိုက်များလာ လေသည်
ထိုနောက် 'အက်ဆေး' ဟူသည် အကြောင်းခြင်းရာတစ်ခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စဉ်းစားစိတ်ကူး ရသမျှကို စကားသွား ခန့်ခန့်လှလှဖြင့် စာဖတ်သူ၏စိတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းအောင်၊ မရှည်လွန်း မတိုလွန်းလှဘဲ၊ ရေးသားဖွဲ့စီထားသော စာပေမြောက်သည့် စကားပြေ အဖွဲ့မျိုး ဖြစ်သည်ဟု စာပေလိုက်စားသူတို့က နားလည် မှတ်ယူလာကြလေသည်
'အက်ဆေး' ဟူသောစကား၏ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်မှာ 'စမ်းသပ်မှု'၊ 'ကြိုးပမ်းမှု' ဖြစ်သည်
ဤပင်ရင်း အဓိပ္ပာယ်နှင့် မွန်တိန်း၊ ဗေကင်တို့၏ မူလရည်ရွယ်ချက်ကို နှလုံးသွင်းပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင် အမှူးပြုသော တက္ကသိုလ်ဆရာများက ဤစာအဖွဲ့မျိုးကို 'အစမ်းစာ'ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်
'အစမ်းစာ'ဟူသော ဝေါဟာရ မပေါ်ခင်က ဤစာမျိုးကို ဆောင်းပါးဟူ၍ ယေဘုယျ ခေါ်ခဲ့ကြသေးသည်
သိုးဆောင်းတို့၏ စာပေလောကတွင် 'အက်ဆေး'ဟူသော အမည်ဝေါဟာရမှာ မပြောင်းလဲဘဲ၊ စွဲမြဲကျန်ရှိခဲ့သော်လည်း ထိုဝေါဟာရဖြင့် ခေါ်ဆိုသော စကားပြေ အဖွဲ့မျိုးမှာ သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသွင်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသွားအားဖြင့်လည်းကောင်း အတော်ပင် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီဖြစ်ရာ မူလမှည့်ခေါ်သော ဝေါဟာရ၏ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်ကိုယူရန် မသင့်လျော်တော့ချေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လွန်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂ဝဝ လောက်မှစ၍ ယခုထက်တိုင် 'အက်ဆေး'များ ရေးရာ၌ ရေးသူ၏ ဉာဏ်စွမ်းနှင့် စကားသွားနိုင်နင်းမှု စွမ်းရည်တို့ကို အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုပေါ်တွင် မှတ်ကျောက်တင်၍ စမ်းသပ်ခြင်း ဟူသော သဘောသည် မရှိတော့ပြီ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း
ယခုလက်ရှိ သိုးဆောင်းတို့၏ စာပေလောကတွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာစာရေးဆရာများ ရေးသားနေကြသည့် စာပေလောကတွင်လည်းကောင်း၊ 'အက်ဆေး'ဟု အင်္ဂလိပ်လိုခေါ်နိုင်သော စာအဖွဲ့၏ သဘောသွားနှင့် အင်္ဂါရပ်များမှာ ဤသို့ဖြစ်၏
'အက်ဆေး'သည် မည်သည့် အကြောင်းရပ်ကိုမဆို ဖွဲ့စီရေးသားထားသောစာမျိုး ဖြစ်သည်
စကားပြေနှင့် ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးထားခြင်းသာ 'အက်ဆေး' အမျိုးမျိုး၏ တူညီသော အင်္ဂါရပ်ဖြစ်သည်
ခရစ် ၁၈-ရာစုနှစ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ အယ်လက် ဇန္ဒာပုပ် ရေးသားခဲ့သော 'လူ့သဘာဝအက်ဆေး'နှင့် 'ဝေဖန်မှုအက်ဆေး'များမှာ ကဗျာလင်္ကာရှည်များဖြစ်၍ ပုပ်က 'အက်ဆေး' ဟူသော စကားကို မူလအဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးထားခြင်းဖြစ်သည်
'အက်ဆေး' တို့၏ အခြားတူညီသော အင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ ကျမ်းတစောင်တစ်ဖွဲ့၊ ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်လောက် မရှည်လျားခြင်း ဖြစ်သည်
အတိုအရှည် ကွာခြားခြင်း ရှိကြသော်လည်း အများအားဖြင့် 'အက်ဆေး'ကို တစ်ထိုင်ဖတ်နှင့် ပြီးနိုင်သည်
၁၈ ရာစုနှစ်တွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် 'အက်ဆေး' ဆရာများဖြစ်သူ အက်ဒီဆင်နှင့် ဂျွန်ဆင်တို့က 'အက်ဆေး'ဟူသည်မှာ စည်းကမ်းစံနစ် တိကျစွာမရှိသော၊ စည်းလွတ်ဝါးလွတ် စိတ်သွားတိုင်း ကလောင်ပါနိုင်သော စိတ်ကူးဉာဏ်ကွန့်ချင်တိုင်း ကွန့်နိုင်သော စကားပြေအဖွဲ့ဟု သရုပ်ဖော်ခဲ့လေသည်
ယခုခေတ်အခါ၌ 'အက်ဆေး'များတွင် အကြောင်းခြင်းရာအမျိုးမျိုးကို ရည်မှန်းချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးကြသည်
ရေးဟန် (ဝါ) လေယူလေသိမ်း၌လည်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြ၏
အချို့ 'အက်ဆေး'များမှာ အကြောင်းရပ်တစ်ခုခု၏ သဘောသွားကို ခွဲစိတ်ဝေဖန်ပြ၏
အချို့'အက်ဆေး'များမှာ အကြောင်းရပ် တစ်ခုခု၏သဘောသွားကို ရှင်းလင်းသရုပ်ဖော်၍ ပြဆို၏
အချို့မှာ စာဖတ်သူ၏ ဗဟုသုတ တိုးစေရန်၊ အသိဉာဏ် တိုးစေရန် ရည်ရွယ်၏
အချို့မှာ ဗဟုသုတ တိုးရန် မဟုတ်ဘဲ ရသေ့စိတ်ဖြေ အဖြစ်နှင့် စိတ်ပျော်မွေ့စေရန် သက်သက်သာ ရည်ရွယ်၏
'အက်ဆေး' အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ကွဲပြား ခြားနားသော်လည်း 'အက်ဆေး'တိုင်းတွင် စာဖတ်သူ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ရန် အဓိကထားပေသည်
'အက်ဆေး' မှန် သမျှသည် စာပေအင်္ဂါမြောက်ရပေမည်
စာကောင်းစာမွန် ဖြစ်ရပေမည်
ဤကား 'အက်ဆေး'၏ အရေးကြီးသော အင်္ဂါရပ် ဖြစ်ပေသည်
'အက်ဆေး'တွင် အများအားဖြင့် နက်နဲ သိမ်မွေ့သော တွေးခေါ်ချက်၊ ကဝိလက္ခဏာဖြစ်သော စကားခက် စကားကြီးတို့ မပါရှိတတ်ပေ
အကြောင်းခြင်းရာတစ်ခုခု ရေးရာတွင် နှိုက်နှိုက်ကျွတ်ကျွတ်ရှိရန် သော်လည်းကောင်း မရည်ရွယ်ဘဲ၊ အကျဉ်းချုံး၍ ကြည့်နည်းဖြင့် ကြည့်၍ဖြစ်စေ၊ မိမိကိုယ်တွေ့ မိမိစဉ်းစား စိတ်ကူးပေါ်၌သာ တည်၍ဖြစ်စေ၊ 'အက်ဆေး'ကို ရေးကြလေသည်
ဤအင်္ဂါရပ်များကို ခြုံ၍ စဉ်းစားသော် 'အက်ဆေး'ဟူသော မြန်မာစကားပြေအဖွဲ့ အကြောင်းခြင်းရာ အဖွဲ့မျိုးကို မြန်မာလို'စာမွန်စာပေ'ဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်
ဝိဂြိုဟ်ပြုရသော်၊ စာမွန်သည် အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုကို စိတ်ကူး ဉာဏ်ကွန့်၍ စကားပြေဖြင့် စာပေမြောက်အောင် ရေးဖွဲ့သည့်စာ ဖြစ်သည်ဟူ၏
စာမွန်ကို ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စာရေးဆရာ မွန်တိုင်းက ပထမ စတင်ရေးသားသည်မှစ၍ ယခုထက်တိုင် အသွင်အပြင် ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ စာပေဝါသနာပါသူတိုင်း နှစ်ခြိုက်ခဲ့ပေသည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာစကားတိုင်း၊ စာပေတိုင်းလိုလိုတွင် စာမွန်ကို စာရေးဆရာများ ရေးသားကြ၏
စာမွန်ရေးရာတွင် ကျော်ကြားခဲ့သူများမှာ အတော်ပင် များပြားကြသည်
ယင်းတို့အနက် စာမွန်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် မူရင်းဘာသာစကားဖြစ်သော ပြင်သစ်စာပေတွင် နာမည်ကြီး စာမွန်စာပေဆရာများမှာ စန်ဗဗ်၊ တိန်း၊ မက်တာလင့်၊ ဘယ်လရီ၊ ဂိုးမွန့်၊ ရေနွန်း၊ လမိုက်တား စသည်တို့ ဖြစ်သည်
အင်္ဂလန်ပြည်၌ ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ကောင်လီ၊ အက်ဒီဆင်၊ စတီး၊ ဂျွန်ဆင်၊ ဂိုးစမစ်တို့သည် စာမွန်စာပေ၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည့်ပြင် အဆင့်အတန်းကိုလည်း မြှင့်တင်ခဲ့ပေသည်
သူတို့နောက် ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် လမ့်၊ ဟက်ဇလစ်၊ လေးဟန့်၊ ဒီကွင်ဆီ၊ မက်ကောလေး၊ ပေတာ စသော စာရေး ဆရာများသည် စာမွန်အရေးအသား ကောင်းမွန်လှသောကြောင့်ပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်
အမေရိကန် စာရေးဆရာများအနက် အီမာဆင်သည် ပြောင်မြောက် ခန့်ညားသော စာမွန်များကို ရေးခဲ့၏
ယခု ပစ္စက္ခခေတ် ၂ဝ ရာစုနှစ်တွင် စာမွန် အရေးအသားသည် မှေးမှိန် သွားခြင်း မရှိဘဲ၊ အကျော်အမော် စာရေးဆရာ အမြောက်အမြား လိုက်စားလျက်ရှိ၏
ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာစာပေတွင် မျက်မှောက်ခေတ်မှပင် စာမွန် စာပေသန့်သန့် ပေါ်လာပေသည်
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ ဆရာပီမိုးနင်းနှင့် မဟာဆွေတို့ ရေးခဲ့သော စကားပြေ အဖွဲ့အချို့တို့သည် စာမွန်များ ဖြစ်ကြသည်
ခေတ်စမ်းစာပေခေတ်တွင် ပထမဦးစွာ စာမွန်များကို အများအပြား ရေးခဲ့သူမှာ သိပ္ပံမောင်ဝ ဖြစ်၏
ဇော်ဂျီ၊ မင်းသုဝဏ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်သန့်စင်၊ မောင်ထင်၊ မြကေတု ဟူသော စာရေးဆရာတို့မှာ သက်ရှိ ထင်ရှား နာမည်ကြီး စာမွန်စာပေဆရာများ ဖြစ်သည်
ထိုသူတို့အပြင် အခြား ထင်ရှားသော စာရေးဆရာများလည်း စာမွန်များကို အရေးထား၍ ရေးသားလျက်ရှိကြပေသည်
တီဟီရန်မြို့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျင်မီကာတာ၊ ဂျော်ဒန်ဘုရင် ဟူစိန်နှင့် အီရန် ရှားဘုရင်တို့သည် နှစ်သစ်ကူးပွဲအခမ်းအနားကို အတူတကွဆင်နွှဲအပြီးတွင် သမ္မတကာတာနှင့် ဘုရင်ဟူစိန်တို့သည် အီဂျစ်နှင့်အဇ္ဇရီယယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံပါဝင်ရေးကို ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးကြသည်
ခုနစ်နိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် တတိယမြောက်နိုင်ငံအဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အမေရိကန်သမ္မတ ကာတာ ရောက်ရှိလာသည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့်ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲနှင့်ဆန္ဒမဲပေးပွဲကို နိုင်ငံတဝန်းလုံး စတင်ကျင်းပသည်
နယူးဒေလီမြို့တွင်ကျင်းပသော အမေရိကန်သမ္မတ ကာတာအား တည်ခင်းသည့် နိုင်ငံတော်ဧည့်ခံပွဲတွင် အိန္ဒိယသမ္မတ ရက်ဒီက အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဒေသများတွင် စစ်မဲ့စေရေးအတွက် အင်အားကြီးနိုင်ငံများက စစ်အားဖြန့်ထားမှုများကို အဆုံးသတ်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံပြောကြားသည်
အမေရိကန်သမ္မတနှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်တို့သည် နျူးကလီးယားလက်နက်ပြန့်ပွားမှုရပ်စဲသင့်သည်ဟူသော သဘောတူညီချက်ပါဝင်သည့် နှစ်နိုင်ငံကြေညာချက် ထုတ်ပြန်သည်
ခုနစ်နိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် စတုတ္ထနိုင်ငံအဖြစ် ဆအူးဒီအာရေဗျနိုင်ငံသို့ အမေရိကန်သမ္မတ ကာတာ ရောက်ရှိလာသည်
ဆအူးဒီအာရေဗျဘုရင် ခါလက်နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသငြိမ်းချမ်းရေး အဓွန့်ရှည်စွာတည်တံ့ရေးအတွက် ဆွေးနွေးကြသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများစုပေါင်း၍ နိုင်ငံတကာဗုဒ္ဓသာသနာ့ဗိမာန်တခုတည်ထောင်ရန် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာဝန်ကြီး ဟူဂူလီသည် မြန်မာ၊ တရုတ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့မှ သံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်
ယင်းဗိမာန်ကို သီရိလင်္ကာဝန်ကြီးချုပ်လှူဒါန်းသော ကိုလံဗိုမြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ ဧက ၄၀ ကျယ်သော မြေကွက်ပေါ်တွင် ဆောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၃၀ နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၇၃၊ ပုဒ်မခွဲ (ဎ) တွင် အပ်နှင်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအရ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များရရှိကြသော စစ်မှုထမ်းများနှင့် ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ဘွဲ့တံဆိပ်များအပ်နှင်းသည်
ခုနစ်နိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် ပဉ္စမနိုင်ငံအဖြစ် အီဂျစ်နိုင်ငံသို့ အမေရိကန်သမ္မတ ကာတာ ရောက်ရှိလာသည်
သမ္မတကာတာနှင့် အီဂျစ်သမ္မတ အန္နဝါဆဒတ်တို့သည် အက်ဆွမ်မြို့တွင် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးကြသည်
မဲခေါင်မြစ်ရေလွှမ်းမှုထိန်းသိမ်းရေးအတွက် ဗီယက်နမ်၊ လောနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့သည် ယာယီကော်မတီတရပ်ဖွဲ့စည်းကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက်ကို သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်
ပြင်သစ်သို့ရောက်ရှိနေသော အမေရိကန်သမ္မတ ဂျင်မီကာတာနှင့် ပြင်သစ်သမ္မတ ဂစ္စကတ်ဒက်စတိုင်းတို့သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း နျူးကလီးယားထုတ်လုပ်မှု၊ အာဖရိကဦးချိုဒေသတွင် တိုက်ခိုက်နေမှုနှင့် နျူထရွန်ဗုံးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးသည်
ဂျပန်တို့သည် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီများမှထုတ်လုပ်သောပစ္စည်များကို ပိုမိုဝယ်ယူရန် ငြင်းဆိုခဲ့လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံမှတင်သွင်းသောပစ္စည်းများကိုလည်း ပြန်လည်ဆန့်ကျင်တုံ့ပြန်ရမည်ဟု အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော် ဘဏ္ဍာရေးကော်မတီဝင် ၂ ဦးက ပြောကြားသည်
ဂျော်ဒန်မြစ်အနောက်ဘက်ဒေသနှင့် ဂါဇာကမ်းမြှောင်တို့တွင် ပယ်လက်စတိုင်များအတွက် နောက်ဆုံး ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီး၍ ကြားဖြတ်ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရလိမ့်မည်ဖြစ်ရာ ယင်းသို့ဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၌ လိပ်ခဲတည်းလည်းဖြစ်နေမှုပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု အမေရိကန်သမ္မတ ဂျင်မီကာတာ၏ ကိုးရက်ကြာ ခုနစ်နိုင်ငံခရီးစဉ်အပြီး ဗရပ်ဆဲမြို့မှ ဝါရှင်တန်မြို့သို့အပြန်တွင် သတင်းထောက်များအား ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည်
ဆိုင်းနိုင်းဒေသမှ အဇ္ဇရီယယ်တပ်အားလုံး အပြည့်အဝရုပ်သိမ်းရေးကို အဇ္ဇရီယယ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်မိမိ သဘောတူညီမှုရပြီးဖြစ်သည်ဟု အီဂျစ်သမ္မတ ဆဒတ်က အောက်တိုဘာအပတ်စဉ်မဂ္ဂဇင်းနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် ပြောကြားသည်
စိုက်ပရပ်ကျွန်းပြဿနာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မိမိတို့အစိုးရက ကျင့်သုံးလိုသည့်ဝါဒသဘောထားမှာ စိုက်ပရပ်ရှိ လူမျိုး ၂ မျိုး တန်းတူမှုပေါ် အခြေခံရေးဖြစ်သည်ဟု အန်ကာရာမြို့ရှိ တူရကီအစိုးရသစ်နှင့် ညှိနှိုင်းရန်ရောက်ရှိနေသော ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ကုဗားလဟိုင်းအား တူရကီနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသစ် ဂွန်နစ်အုတ်ကန်က ပြောကြားသည်
ပယ်လက်စတိုင်တို့ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးရေးကို ဦးတည်အကောင်အထည်ဖော်မည့် ကြားကာလကို ငါးနှစ်အချိန်အထိ လက်ခံနိုင်ကြောင်း အီဂျစ်သမ္မတ အန္နဝါဆဒတ်က အက်ဆွမ်မြို့တွင် သတင်းထောက်များအား ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ မိုင်ပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော်တွင်တည်ရှိသော ပစိဖိတ်ကျွန်း ၁၆ ကျွန်းသည် မြောက်မရီယာနာကျွန်းများဓနသဟာယအမည်ဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏နယ်မြေ ဖြစ်လာသည်
ဆူဒန်နိုင်ငံသမ္မတ ဂဖားနီမီရီနှင့် အီဂျစ်သမ္မတ အန္နဝါဆဒတ်တို့သည် ခါတွမ်းမြို့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ဆွေးနွေးကြပြီး ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်သည်
ဂန့်ဂေါ်တောင်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်တောင်
ပင်လုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinlon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ တုံးလှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗစ်တာဟူးဂိုး(၁၈၀၂-၁၈၈၅)သည် ပြင်သစ်ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ပြင်သစ်စာဆိုတော် ဝတ္ထုစာရေးဆရာကြီး ဗစ်တာမာရီ ဟျူးဂိုးသည် ဥရောပစာဆိုတို့၏ အလယ်တွင် မားမားမတ်မတ် ရပ်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်
သူသည် တစ်သက်လုံး ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း စာရေးသွား၏
သူရေးသောစာများမှာ အရေအတွက်အားဖြင့်လည်းများ၏
အဆင့်အတန်းအားဖြင့်လည်း မြင့်၏
အမျိုးအစားအားဖြင့်လည်း များပြား၏
ထိုကြောင့် ဤမျှ မြောက်မြားလှသောစာကောင်းပေကောင်း အမျိုးမျိုးကို ရေးစွမ်းနိုင်သူ ဗစ်တာဟျူးဂိုးသည် အခြား စာရေးဆရာများနှင့်မယှဉ်သာအောင် ဖြစ်နေတော့၏
ဟျူးဂိုးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းရှိ ဗီဆန်ဆွန်မြို့၌ ၁၈ဝ၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်၍ အီတလီနိုင်ငံ၊ စပိန်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်ခဲ့ဘူး၏
မဒရစ် မြို့တော်နှင့် ပါရစ်မြို့တော်တို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့၍ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဟျူးဂိုး၏ ပညာအရည် အချင်းကို ကြည့်၍ သူသည် မုချ စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ရမည်ဟု လူတိုင်း အကဲဖြတ်နိုင်၏
အသက် ၁၇ အရွယ် တွင် ကဗျာတစ်ပုဒ်ရေးခြင်းဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပညာတံခွန် အသင်းကြီး၏ ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့လေသည်
ဟျူးဂိုးသည် ပညာရေး၌သာမက နိုင်ငံရေးဘက်တွင်လည် အရေးပါ အရာ ရောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်
၁၈၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၃ ခုနှစ် အထိ ၁ဝ နှစ်လောက် အတွင်းတွင် နိုင်ငံရေးကို အတော် လိုက်စား၏
၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ပါလီမန် အထက် လွှတ်တော်၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် မိန့်ခွန်းစကား ပြောကြားခဲ့ ၏
သူသည် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်၍ လူဝီနပိုလီယန် လက်ထက်၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ဘရပ်ဆဲလ်သို့ ထွက် ပြေးခဲ့ရလေသည်
ထိုမှ ဂျာဆီကျွန်း၊ ဂန်ဇီကျွန်းတို့သို သွား ရောက် နေထိုင်ခဲ့၏
ဤသို့ တစ်ကျွန်းတစ်မြေ၌ အေးဆေးစွာ နေထိုင်ယင်း သူဝါသနာပါသော စာများကို ရေးသားခဲ့လေ သည်
ဗစ်တာဟျူးဂိုး၏ ကဗျာများကို စာဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးက ဤသို့ ခြီးကျူးထားသည်
ဗစ်တာဟျူးဂိုး၏ ကဗျာသစ် တစ်ပုဒ် ပေါ်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သူ၏တေးကဗျာကို ပဲ့တင်ခတ်ကြသည်
သံယောင် လိုက်ကာ တေးချင်းညည်း ကြသည်
သူ၏ ရွှန်းရွှန်းပသော တေးကဗျာ၊ ချိုအေးသာယာသော တေးကဗျာ၊ နှစ်လို့ဖွယ်ကောင်းသော တေးကဗျာသည် တူရိယာသံစုံ တစ်ခဲနက် တီးမှုတ်လိုက်ဘိ သကဲ့သို့ အသံမျိုးစုံ စီရရီထွက်ကာ လူတို့၏စိတ်ကို ပီတိ လွှမ်းမိုးစေနိုင်သည်
ဟျူးဂိုးသည် ပြဇာတ်နှင့် ဝတ္ထုများလည်း ရေးသားခဲ့ရာ သူ၏ ဝတ္ထုများသည် ပြင်သစ်စာပေနယ်၌သာ မက ဥရောပရှိ အခြားစာပေနယ်များ၌ပင် ထင်ရှားကျော်စောလေသည်
ဟျူးဂိုး၏ ကဗျာများမှာ ဘာသာ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ပြန်ဆို ရာတွင် ကဗျာ့အရသာ ပေါ့ပျက်သွားရန်ရှိသဖြင့် စကားပြေစာ များကိုသာ ဘာသာပြန် ဆိုကြသည်က များလေသည်
ဟျူးဂိုး၏ ဝတ္ထုများထဲတွင် အကျော်စောဆုံးမှာ လာမီဇာ ရေးဗဲ (အပယ်ခံများ)နှင့် နိုထရာဒမ်မှ ခါး ကုန်းကြီးတို့ ဖြစ်သည်
ထိုဝတ္ထုနှစ်ခုစလုံး၌ တဏှာမဘက် စင်ကြယ်သော မေတ္တာသက်သက်နှင့် အနစ်နစ်ခံခြင်း၊ စွန့်စားခြင်းတို့ကို ဂုဏ်တင် ရေးသားထားလေသည်
အပယ်ခံများ ဝတ္ထု၌ ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများအတွက် အဆမတန် ကြီးလေးသည့် အပြစ် ဒဏ်များပေးခြင်းမှာ လူတို့ကို ပြုပြင်ရာမရောက် ဆိုးသူကို ပို၍ ဆိုးစေသည့်အကြောင်း၊ အကျဉ်းထောင် စံနစ်များကို ပြုပြင်သင့် ကြောင်းတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ရေးသားထားလေသည်
ထိုဝတ္ထု ဇာတ်လိုက်မှာ ငတ်နေသော နှမငယ်နှင့် ကလေးများအတွက် ပေါင်မုံ့ခိုးမိသဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၉ နှစ် ခံရသည်
ထောင်မှ လွတ်လာသောအခါ ထောင်ထွက်ဟူ၍ မည်သူကမျှ လက်မခံ၊ ပိုက်ဆံ မပေး၊ ဝယ်စားချင်၍မျှ ရောင်းမည့်သူမရှိ၊ မောင်းထုတ် ခြင်းကိုသာ ခံရလေသည်
ထိုအခါ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးက အစား အစာ ကျွေးမွေး၍ တစ်ညဉ့်အဖို့ လက်ခံထားလေသည်
လောကကြီးကို စိတ်နာမုန်းတီး နေသော ထောင်ထွက်သည် ကျေးဇူးရှင်ကိုပင် သတ်မည်ဟု ကြံပြီးမှ နောက်ပြန်တုံ့၍ ပစ္စည်းများ ခိုးယူ ထွက်ပြေးလေသည်
ပုလိပ်များက လမ်းမှာ တွေ့၍ ဖမ်းကာ ဘုန်းတော်ကြီးထံသို့ ခေါ်ဆောင်လာရာ ဘုန်းတော်ကြီးက ထိုပစ္စည်းများကို သူက ပေးလိုက်ကြောင်း ပြောလိုက်သဖြင့် ချမ်းသာခွင့်ရလေသည်
သူ၏ဘဝတွင် ဤကဲ့သို့ ဆင်းရဲသူတစ်ဦးအား သနားညှာတာ ခွင့်လွှတ် လိုက်ခြင်းကို ပထမဦးစွာ တွေ့ကြုံရသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ လူကောင်းဖြစ်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်လိုက်လေသည်
လောကတွင် ကိုယ်ကသာ အနာခံရမည်ဟူသော ဆုံးမစကားနှင့် ဘုန်းတော် ကြီးက ငွေဖယောင်းတိုင်ခွက်တစုံကို ပေးလိုက်လေသည်
ထိုအခါမှစ၍ ထောင်ထွက်ယောက်ျားသည် နောက်ကြောင်း ဖြစ်သော လူဆိုးဘဝကို ဇာတ်မြှုပ်၍ လူကောင်း တစ်ဦး အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်
သနားကြင်နာခြင်း၏ အရသာကို လက်တွေ့ခံစားခဲ့ရသော ထိုသူသည် မိဘမဲ့ဖြစ်၍ သူတပါး၏ အိမ်၌ ကျွန်ခံနေရသော ကလေးမကလေးတယောက်ကို မွေးစား ကာ သမီးရင်းပမာ ချစ်ခင်နေလေသည်
ထိုကလေးမကလေး အရွယ်ရောက် သောအခါ လူငယ်ပျိုတစ်ဦးနှင့် ချစ်ခင်နေကြောင်း သိရသောအခါ မိမိ၏ အထီးကျန် ဘဝ၌ တစ်ဦးတည်းသော အဖော်ကလေးကို မခွဲနိုင်ပဲ ရှိလေသည်
သို့သော် ကိုယ်က သာ အနာခံရမည်ဟူသော ဩဝါဒအတိုင်း အနူးအညွတ် ခွင့်လွှတ်သည်သာမက ထိုသူငယ်ပျိုအား အဓိကရုဏ်းကြားထဲမှ အသက်စွန့်ကာ ကယ်ယူပေးခဲ့လေသည်
ထိုဝတ္ထုကြီး၌ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သူ ထောင်ထွက်ယောက်ျား၊ သူ့အား ပြုပြင်ပေး သူ ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် ထောင်ထွက်အား အမြဲလိုက်နေသူ ပုလိပ်အရာရှိ၊ ဤသုံးဦး၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဇာတ်အိမ်တည် ထားသည်
ပုလိပ်အရာရှိမှာလည်း သူ့နေရာနှင့်သူ အလွန် ဆီလျော်သော ဇာတ်ကောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဥပဒေနှင့် ညီအောင် လုပ်ရမည် ဟူသောဝါဒကို ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အထိ စွဲမြဲပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်မှာ စာဖတ်သူတို့စိတ်ကို ထိခိုက် စေသည်
ထိုဝတ္ထုတွင် စိတ်ထိခိုက်ဖွယ် အကောင်းဆုံးသော အခန်းမှာ ထောင်ထွက်ယောက်ျားသည် သူ့မွေးစားသမီး၏ ချစ်သူကို အဓိကရုဏ်းထဲမှနေ၍ ပါရစ်မြို့တော်၏ မြေအောက် အညစ် အကြေး ရေများသွားရာ လိုဏ်မြောင်း လမ်းကြောင်း အတိုင်း ထမ်းယူ ကယ်ဆယ်သောအခန်း ဖြစ်သည်
ထိုအခန်းမှာ သူတို့လာရသောခရီး၏ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် ကောင်းပုံကို ဝိဘစ္ဆရသပေါ်အောင်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်လိုက်၏ အံ့ဩ ဖွယ်ကောင်းလောက် အောင် ဝီရိယစိုက်ပုံကို အဗ္ဘုတရသ ပေါ်အောင်လည်းကောင်း၊ ချစ်သမီးအတွက် အသက်ကြီးရင့်မှ အသက်စွန့် ရရှာသော ဇာတ်လိုက်အား သနားဖွယ်ကောင်းပုံကို ကရုဏာရသပေါ်အောင်လည်းကောင်း သရုပ်ဖော် ရေးသားခြင်း မှာ ကြက်သီးမွေးညှင်းထဖွယ် ကောင်းလေသည်
ဗစ်တာဟျူးဂိုးသည် အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည့် အဖြစ်အပျက် မျိုးကို သနားဖွယ် ကြောက်မက်ဖွယ်နှင့် ရောစပ်ရေးသားရာတွင် သူမတူအောင် ကောင်းမွန်လေသည်
နိုထရာဒမ်မှ ခါးကုန်းကြီးဝတ္ထု၌ နိုထရာဒမ် ဘုရားရှိခိုး ကျောင်း မျှော်စင်ကြီးပေါ်၌နေသော ရုပ်ရည် ရူပကာ အလွန် ဆိုးဝါး စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော သတ္တဝါကြီးကို ဇာတ်လိုက် အဖြစ်နှင့် ရေးသားခဲ့သည်
ထိုသတ္တဝါကြီးသည် ဝတ္ထုဖတ်သူ တို့၏ စိတ်တွင် အခြားအခြားသော ဝတ္ထုများ၌ တွေ့ရသော ဇာတ်လိုက်များထက်ပင် စွဲလမ်းစိတ်ထိခိုက်စေခဲ့သည်
ထိုဝတ္ထု တွင် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးကို ကြိုးပေး ကွပ်မျက်မည့်ဆဲဆဲတွင် ခါးကုန်းကြီးက ပွေ့ယူကာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး ခေါင်းမိုး ပေါ်သို့ သာသနာ့မြေ သာသနာ့မြေ ဟု ဟစ်အော်တက် ပြေးသည့်အခန်းမှာ တစ်အုပ်လုံးတွင် အကောင်ဆုံးသော အခန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်
ထိုခေတ်က ဘုရင့်အမိန့်သည် သာသနာ့မြေထဲသို့ မလိုက်နိုင်သဖြင့် မင်းသမီးအား သယ်ယူ ပြေးခြင်း ဖြစ်ရာ ထိုအခန်းမှာ အသည်းထိတ်ဖွယ် ကောင်းလှ သည်
ဗစ်တာဟျူးဂိုးသည် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံခြားမှ မိမိ၏ဇာတိ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်လာကာ လူအများ၏ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံယူရလေသည်
ယခင်က မထုတ်ရဟု တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော ပြဇာတ်များကို ထိုအခါမှ တစ်ဖန် ပြန်လည် ထုတ်ဝေကာ စင်တင်ကပြရလေသည်
သူ၏ ကဗျာ များကိုလည်း သီချင်း များအဖြစ် တီးမှုတ် သီဆိုကြလေသည်
၁၈၈၅ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အသက် ၈၃ နှစ်အရွယ် ၌ ဗစ်တာဟျူးဂိုး ကွယ်လွန်ရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ကျော်စော ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ မြှုပ်နှံရာ သင်းချိုင်း၌ ခမ်းနား ကြီးကျယ်စွာ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြလေသည်
ဩလီအီ ခရာဗလီအို (အင်္ဂလိပ်: Auliʻi Cravalho, ; 2000 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 22 ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည် 2016 Disney 3D ကွန်ပြူတာ-ကာတွန်း ရုပ်ရှင် Moanaတွင် ကျော်ကြားသော ဇာတ်ကောင်၏ အသံအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည့် အမေရိကန် မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
သက် (Sak, Cak, Chak, သို့မဟုတ် Tsak) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်
သက်ဘာသာစကားကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၃,၀၀၀ ခန့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၁,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်ဟု Ethnologue တွင် ဖော်ပြထားသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် မောင်တောမြို့နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်တို့တွင် သက်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်
Benedict, P. K. (1939). Semantic differentiation in Indo-Chinese. Harvard Journal of Asiatic Studies, 4(34), 213-229. Retrieved February 12, 2016 JSTOR 2717775Driem, G. V. (1993). The proto-Tibeto-Burman verbal agreement system. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 56(2), 292-334. Retrieved February 12, 2016  JSTOR 619904Glottolog 2.7 - Sak. (n.d.). Retrieved February 12, 2016 [၁]Grierson, G. (1921). Kadu and its relatives. Bulletin of the School of Oriental Studies, 2(1), 39-41. Retrieved February 12, 2016 JSTOR 607735Huziwara, Keisuke. 2002. “Chakku-go no onsei ni kansuru koosatu” [A phonetic analysis of Cak]. Kyoto University Linguistic Research [Kyooto Daigaku Gengogaku Kenkyuu] 21:217–73.Huziwara, Keisuke. 2008. Chakku-go no kizyutu gengogakuteki kenkyuu [A descriptive linguistic study of the Cak language]. Doctoral dissertation, Kyoto University. lix + 942 pp.Huziwara, K. (2008). Cak numerals. The Dhaka University Journal of Linguistics, 1(2), 1-10. Retrieved February 12, 2016, [၂] Archived 22 January 2017 at the Wayback Machine.Huziwara, Keisuke. 2010. “Cak prefixes.” In Dai Zhongming and James A. Matisoff, eds., Zang-Mian-yu yanjiu sishi nian [Forty Years of Sino-Tibetan Studies], pp. 130–45. Harbin: Heilongjiang University Press.Shafer, R. (1940). The vocalism of Sino-Tibetan. Journal of the American Oriental Society, 60(3), 302-337. Retrieved February 12, 2016, JSTOR 594419Thurgood, G., & LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan languages.Voegelin, C. F., & Voegelin, F. M. (1965). Languages of the world: Sino-Tibetan fascicle five. Anthropological Linguistics, 7(6), 1-58. Retrieved February 12, 2016 JSTOR 30022507
အမှတ် (၁) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ တမူး (အ.ထ.က (၁) တမူး) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးမြို့တွင် တည်ရှိသည်
အ.ထ.က (၁) တမူးကို ၁၉၅၈ တွင် တည်​ထောင်ခဲ့သည်
အသားပျော့အိ၍ အစေ့များပြီးလျှင် အရည်ရွမ်းသော အသီးများကို ဘယ်ရီသီးဟုခေါ်သည်
ပုံစံအားဖြင့် စပျစ်သီးနှင့် နရွဲသီးတို့ကဲ့သို့သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်
ဘယ်ရီသီးမျိုး သီးသော အပင်များမှာ စတော်ဘယ်ရီ၊ ဘလက်ဘယ်ရီ၊ ဟတ်ကယ် ဘယ်ရီ၊ ဘလူးဘယ်ရီ၊ ကားရန့်ဘယ်ရီ၊ လိုဂန်ဘယ်ရီ၊ ရပ်စဘယ်ရီ၊ ကရန်း ဘယ်ရီ၊ အော်ရီဂွန် စပျစ်သီးတို့ ဖြစ်ကြသည်
အသီး၏အမည်တွင် ဘယ်ရီပါတိုင်းလည်း ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဘယ်ရီသီးများ မဟုတ်ကြချေ
ပုံစံအားဖြင့် စတော်ဘယ်ရီဟု ခေါ်နေကြသော အရာမှာ စင်စစ် အရည်ရွမ်းသော ပွင့်ရင်ခံတစ်ခုဖြစ်၍ အသီးကလေးများသည် ယင်း၏ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးတွင် အနှံ့အပြား ပေါ်လျက်ရှိကြသည်
ဘလက်ဘယ်ရီသီးခေါ်သော အသီးများသည် ချယ်ရီသီးများနှင့် တူ၍ အတွင်းခွံမာသီးများ ဖြစ်ကြသည်
အသီးသီးပုံမှာ အတွဲလိုက်အပြွတ်လိုက်ဖြစ်၍ အသီး၏ အလယ်တွင် မာကျောသော အစေ့တခုတည်းသာ ရှိလေသည်
ဘယ်ရီသီးမျိုး သီးသော အပင်မျိုးတို့သည်လည်း ရုက္ခဗေဒအလိုအရ မျိုးရင်းချင်း၊ မျိုးစုချင်း မတူကြချေ
ပုံစံအားဖြင့် ဘလူးဘယ်ရီပင်သည် ချုံပင်မျိုးဖြစ်၍ အီရီကာစီအီးမျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ဘက်ဆီနီယမ် အမျိုးစုဝင်ဖြစ်သည်
စပျစ်သီးသည် ဗိုက်တာစီအီးမျိုးရင်တွင် ပါဝင်သော စပျစ်ပင်မှသီး၍ ထိုအပင်၏ ရုက္ခဗေဒမျိုးစုအမည်သည် ဗိုင်တစ်ဖြစ်သည်
စပျစ်ပင်သည် နွယ်ပင်ဖြစ်လေသည်
ဘလက်ဘယ်ရီပင်သည် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၍ရူဗတ်မျိုးစုတွင် ပါဝင်သော အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်လေသည်
ဦးချိန် (လှေသင်းအတွင်းဝန် မဟာဇေယသင်္ခယာ) (ကောဇာ ၁၁၉၈-၁၂၁၇) သည် ရှေးမြန်မာမင်းမျာလက်ထက်က အရာထမ်းအဖြစ် တာဝန်ရွက်သူ ဖြစ်သည်
ဒီပနီအမည်ခံ အကျယ်ဖွင့်ကျမ်းများကို ရေးသားခဲ့သော စာဆိုလည်း ဖြစ်၏
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၅၈ ခု၊ အလုံမြို့စီရင်စု၊ မုံရွာတွင် ဖွားမြင်သည်
မုံရွေး ဇေတဝန်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ရှင်အရိယာဝံသအာဒိစ္စရံသီထံတွင် အန္တေဝါသိက အတွင်းနေတပည့်အဖြစ် ကာလရှည် စာသင်ယူသည်
ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် သံတော်ဆင့်အရာ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
ထို့နောက် သာယာဝတီမင်း၊ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တိုင် အမှုတော်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် လှေသင်းအတွင်းဝန် ရာထူးတို့ဖြင့် မြှောက်စားခံရသည်
မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော်ရေးသော သမန္တစက္ခုဒီပနီတွင် ရှင်သာမဏေဝတ်နေသော ဦးချိန် (ရှင်သီရိမာလာ) မေးမြန်းသော ပုစ္ဆာများကို တွေ့နိုင်သည်
ဦးချိန်သည် ပါဠိ၊ သင်္သကရိုက်စာပေများတွင် နှံ့စပ် ကျွမ်းကျင်သည်
သာသနာပိုင် ဗားကရာဆရာတော်၏ တိုက်တွန်းတော်မူချက်အရ မာဂဓအဘိဓာန်၏အဖွင့်ဖြစ်သော အဘိဓာနတ္ထဝိသောဓနီကို ပြုစုသည်
ပုဂံမင်းလက်ထက် မကွေးဝန်ထောက် မင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ တိုက်တွန်းချက်အရ ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကို ပြုစုသည်
ဤကျမ်းမှာ မြန်မာဝေါဟာရများ၏ အရင်းအစကို ဖော်ပြထားသောကျမ်း ဖြစ်သည်
စာလုံးတို့၏ နောက်ခံသမိုင်းကို လှန်ရာတွင် ကြိုးကြိုးစားစား စုံစမ်းထားကြောင်း ၎င်းကျမ်းတွင် မြင်နိုင်သည်
သို့ရာတွင် ပါဠိ မာဂဓတို့တွင် အားသန်သူဖြစ်ရာ ၎င်းဘာသာများဘက်မှ အရင်းအမြစ်ကို အဓိကယူကြောင်း တွေ့ရသည်
တဇ္ဇတ္ထဒီပနီအမည်ဖြင့် တစ္ဆေ ညွန့်ပေါင်းကျမ်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်
ဦးချိန်၏ တစ္ဆေဝတ္ထုများမှာ ဖတ်ရှုဖွယ်ကောင်းသော ရှေးဟောင်းတစ္ဆေဝတ္ထုများ ဖြစ်ပေသည်
သူ၏တစ္ဆေပုံပြင်ဝတ္ထုများကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးဖေမောင်တင်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်
ကဝိလက္ခဏာဒီပနီဆရာ မြောင်လှမြို့စား မင်းကြီးသီရိမဟာဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးခြိမ့်က ၎င်းကျမ်းဦးတွင် ခြီးကျူးထားသည်မှာမာဂဓဘာသာ၊ သက္ကဋဘာသာမျိုးနှင့်တကွ ဂန္ထန္တရဗဟုသုတ အရာတွင် ကမ်းတဘက်ရောက် ဆိုတန်ဆိုထိုက်သော ငါတို့ ဆရာ ၁၁၅၈ ခုဖွား၊ လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာဇေယျသင်္ခယာဟူ၍တည်း
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုတွင် အနိစ္စရောက်သည်
ဦးချိန်သည် ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သော်လည်း မာန်မာန ထောင်လွှားခြင်းမရှိ၊ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချတတ်၍ သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်
ပညာရှာမှီး ဆည်းပူးတတ် သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်ဟု မှော်ပီဆရာသိန်းရေးသားသော "'ပညာယှိကြီများအကြောင်း"'၌ ဖော်ပြပါရှိသည်
ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီ
ဦးတိုတောင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Utotaungsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးတိုကညင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဗမာဝက်လူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bamarwetlu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၃ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးကုန်းရွာ၊ ကံလှ
ပင်ခါးတောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhkartaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒလက် (မြောက်)ရွာ၊ ဒလက်
ဘင်ဂျမင် ဘီဘီ ​နေတန်ယာဟု (; တမ်းပလိတ်:Hebrew audio;) (၁၉၄၉ အောက်တိုဘာ ၂၁ ဖွား) သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ ၏ ၉ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၉၆-၉၉ တွင် တကြိမ်၊ ၂၀၀၉-၂၁ တွင် တခါ၊ ၂ ချီ တာဝန်ထမ်းသည်
လက်ရှိတွင် လီကွတ်ပါတီ (Likud Party) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အတိုက်အခံပါတီကို ဦးဆောင်နေသည်
ဝန်ကြီးချုပ်နေရာတွင် ၁၅ နှစ်ကြာနေခဲ့ပြီး အစ္စရေးသမိုင်း၌ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး တာဝန်ယူရသော ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မွေးသော အစ္စရေးသားတို့အနက် ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူလည်း ဟူ၏
နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံ ထူထောင်ပြီးမှ အစ္စရေးမြေပေါ်တွင် မွေးဖွားသူများမှ ပထမဆုံး နှင့် တစ်ဦးတည်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆာရီယတ် မတ်ကယ် အထူးတပ်ဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဂစ်ဖ် စစ်ဆင်ရေး (Operation Gift) နှင့် ၁၉၇၂ ဆာဘီးနား လေယာဉ် ပြန်ပေးဆွဲမှု ကယ်ဆယ်ခြင်း အပါအဝင် စစ်ဆင်ရေး အမြောက်အမြားတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ် ယွမ်ကီပူ စစ်ပွဲတွင် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး သေလုနီးပါး အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်
စစ်တပ်မှ မထွက်မီတွင် ဗိုလ်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
နာတာညာဟူးသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂတွင် ၁၉၈၄ မှ ၁၉၈၈ အထိ အစ္စရေး သံအမတ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
လီကွတ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အစိုးရ ကန်ထရိုက်တာများထံမှ လက်ဆောင်ရယူ လာဘ်စားမှု အရှုပ်တော်ပုံ အပြီးတွင် နိုင်ငံရေး လောကမှ အနားယူခဲ့သည်
သို့သော် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် အေရီယယ် ရှာရွန်၏ အစိုးရတွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၃ အထိ၊ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၅ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ဂါဇာကမ်းမြှောင်မှ အစ္စရေးနိုင်ငံသားများကို အတင်းအကြပ် ပြောင်းရွှေ့စေမှုကို မကျေနပ်သောကြောင့် အစိုးရ အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
သူသည် ၂၀၀၅ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ၌ လီကွတ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာတွင် ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လီကွတ်ပါတီမှ အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပဲ အမတ် ၁၂ နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေးလွှတ်တော်တွင် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လီကွတ် ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မိုရှေး ဖေဂလင်ကို အနိုင်ရပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် နေရာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လီကွတ်ပါတီမှ ဒုတိယနေရာ ရခဲ့ပြီး လက်ယာပါတီမှ အများဆုံး အနိုင်ရခဲ့သည်
နေတန်ယာဟုသည် ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
သူသည် အင်တက်ဘီ စစ်ဆင်ရေးတွင် ကျဆုံးခဲ့သော အစ္စရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဂျိုနသန် နေတန်ယာဟုနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာ အီဒို နေတန်ယာဟုတို့နှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သည်
ဧက (၅၀ဝ)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ayeka၅၀၀)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ ပန်ကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးရုံးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uyonesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၀ ဦး၊ မ ၂၃၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၇၀ ဦးနေထိုင်သည်
သရသံတစ်မျိုးတည်းကိုပင် နှုတ်ဖြင့် အသံအနိမ့်အမြင့် အဆွဲအပြတ် ကွဲပြားစွာ အသံပြုလျှင် ၎င်းမှာ တက်ကျသံ (tone) ကွဲပြားမှု ဖြစ်လေသည်
ဥပမာအားဖြင့် အာ့၊ အာ၊ အား ဟူသော အသံ၃ခုသည် သရသံချင်း တူလျက် တက်ကျသံ ၃မျိုး ကွဲပြားသွားခြင်း ဖြစ်သည်
ဗနေဒီယမ် သည် အက်တမ်နံပါတ် ၂၃ ရှိသော ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး သင်္ကေတ V ဖြင့် ဖော်ပြသည်
အဆင်းမှာ မီးခိုးရောင်သမ်းပြီး ပုံသွင်းနိုင်သော transition metal ဖြစ်သည်
သတ္တုဒြပ်စင်ကို သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရခဲတတ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် သံမဏိအရည်ကြိုစက်မှ ထုတ်လုပ်သည်
ယူရေနီယမ် တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှ ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်လည်း ဗနေဒီယမ်ကို ထုတ်လုပ်ကြသည်
ဗနေဒီယမ် အောက်ဆိုဒ်အချို့သည် အတန်အသင့် အဆိပ့်သင့်သည်
လက်ပန်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpantan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတောဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧကာသနဒါယိကာထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ရေတွက်သော် ကမ္ဘာတစ်သိန်းအထက် ကာလတွင် ဖြစ်၏
ဧကာသနဒါယိကာထေရီသည် ဟံသာဝတီအမည်ရှိသည့် မြို့တွင် ကလေးသူငယ်မတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့၏
ထိုသူငယ်မသည် ခရီးကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားအား အခင်းခင်းပေးခဲ့၏
ထိုသို့ အခင်းခင်း၍ ပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့ကြောင့် သေဆုံးသော် တာဝတိံသာဘုံသို့ ရောက်ခဲ့၏
များစွာသော စည်းစိမ်တို့ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရသည်
ထိုသို့ မြတ်စွာဘုရားအား အခင်းခင်း၍ လှူခဲ့သည့်အချိန်မှစကာ မကောင်းသည့် ဒုဂ္ဂတိ ဘဝိသို့ မရောက်ခဲ့ရပေ
ခင်ဘကုန်းပါဠိတော် ရွှေပေလွှာများ ဆိုသည်မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်း၏ အရှေ့တောင်ဘက် ကုလားကန်ကုန်းရွာအနီး မောင်ခင်ဘပိုင်ယာမြေ၊ ဘုရားပျက် အုတ်ပုံ ဌာပနာတိုက်အတွင်းမှ ရွှေ၊ ငွေတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဌာပနာပစ္စည်း အမျိုးပေါင်း (၅ဝဝ) ကျော်၊ လက်ဝဲတော်ရံ၊ လက်ယာတော်ရံ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးခြံရံထားသော ဘုရားလေးဆူ ဖောင်းကြွခပ်နှိပ်ထားသည့် အမြင့် (၁) မီတာခန့်ရှိ ငွေသားဓာတ်တော်ကြုပ်တို့နှင့်အတူ တွေ့ ရှိခဲ့သည့် ပျူခေတ် ပါဠိတော် ရွှေပေလွှာများဖြစ်သည်
ပေထုပ်တစ်ထုပ်ကဲ့သို့ ရွှေပြားအဖုံးနှစ်ချပ်နှင့် ဖုံးအုပ်ထားကာ ရွှေကြိုးဖြင့်စီးနှောင်ထား၍ အတွင်းဘက်ရှိ ရွှေပေလွှာများတွင် ပါဠိတော်ကောက်နုတ်ချက်များ ရေးသားထားသည်
အဖုံးနှစ်ချပ်အပါအဝင် စုစုပေါင်း ရွှေပေလွှာတော် (၂၂) ချပ် ပါရှိသည်
ယင်း ပါဠိတော်ရွှေပေလွှာများတွင် ရေးသားထားသည့် ပါဠိပိဋကတ်တော်မူမှာ လက်ရေးပုံနှင့် အက္ခရာပုံစံများအရ အေဒီ (၅) ရာစု အစောပိုင်းတွင်ရေးသားခဲ့ခြင်းဟု သုံးသပ်ထားပြီး ယနေ့ခေတ်ထိကျန်ရစ်သမျှ ပါဠိတော်မူများတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်ကြောင်း ပညာရှင်များ ယူဆထားကြသည်
ယင်းရွှေပေလွှာများ၏ အရွယ်အစားမှာ အလျား ၆ ၁၂ လက်မ၊ အနံ ၁ ၁၄ လက်မ ဖြစ်၍ အဖုံးနှစ်ချပ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ပေလွှာ (၂၂) ချပ်၏ ရွှေသား အလေးချိန်မှာ ၁၃ ကျပ်သား၊ ၁၄ ပဲ၊ ၂ ရွေး ဖြစ်သည်
ပါဠိတော်ရေးသားထားသော ရွှေပေလွှာတော် အချပ် (၂ဝ) အနက် ရွှေပေတော်-၁ မှ ရွှေပေတော်-၁၈ ထိ ပေချပ်တစ်ချပ်စီတွင် ပါဠိတော် သုံးကြောင်းစီရေးသားထား၍ ရွှေပေတော်-၁၉ တွင် ပါဠိတော် လေးကြောင်း နှင့် ရွှေပေတော်-၂ဝ တွင် ပါဠိတော် နှစ်ကြောင်းပါဝင်ကာ စုစုပေါင်း ပါဠိတော်အကြောင်းရေ (၆ဝ) ပါရှိသည်
ယင်းပါဠိတော် အကြောင်းရေ (၆ဝ) မှာ အောက်ပါ အကြောင်းအရာ (၈) မျိုးကို ပါဠိပိဋကတ်တော်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားကြောင်း တွေ့ရသည်
(၁) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်(၂) ဝိပဿနာဉာဏ် (၇) ပါး(၃) ဗောဓိပက္ခိယတရား (၃၇) ပါး(၄) ဝေသာရဇ္ဇသုတ်(၅) ဗုဒ္ဓဉာဏ်တော် (၁၄) ပါး(၆) အားလုံးတွင် အမြတ်ဆုံး (၄) ပါး(က) လမ်းခရီး အားလုံးတွင် အမြတ်ဆုံး(ခ) သစ္စာအားလုံးတွင် အမြတ်ဆုံးသစ္စာ(ဂ) သဘောတရားအားလုံးတွင် အမြတ်ဆုံး(ဃ) အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါအားလုံးတွင် အမြတ်ဆုံး(၇) မြတ်စွာဘုရား ရဟန္တာတစ်ထောင်နှင့်အတူ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ဝင်တော်မူရာတွင် သိကြားမင်းသည် လုလင်အသွင်ဖန်ဆင်း၍ ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာတို့၏ရှေ့ မှ သွားလျက် သီဆိုသောဂါထာများနှင့် လူတို့က ဤလုလင်သည် အဘယ်သူ၏သား ဖြစ်ပါသနည်းဟု ပြောဆိုကြရာတွင် သိကြားမင်းလုလင်က ပြန်လည်သီဆိုသောဂါထာ(၈) ဗုဒ္ဓဂုဏ်တော် (၉) ပါးအထက်ဖော်ပြပါ ရွှေပေလွှာတော် အချပ် (၂ဝ) ရှိ ပါဠိတော်ကောက်နုတ်ချက်များမှာ ဗုဒ္ဓဝါဒ၏ အနှစ်ချူပ်သဘောတရားများဖြစ်၍ ယင်းရွှေပေလွှာတော်ကို ရေးသားခဲ့ကြသည့် ထိုခေတ်အခါက သံဃာတော်များ၏ ပါဠိပိဋကတ်တော် ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်
ယင်းရွှေပေလွှာတော်ပေါ်မှ ပါဠိတော်စာသားများနှင့် ပတ်သက်၍ ၁၉၉၅ ခုနှစ်က ကိန်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာရှင်အချို့ အသိအမြင်ဖလှယ်ခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ယင်း ဆွေးနွေးပွဲတွင် အော်စကာ ဗွန် ဟိနုဗာ (Frieburg)၊ ဟယ်ရီဖော့ (Berlin)၊ ရစ်ချာတ် ဂွမ်းဘရစ်ချ် (Oxford) နှင့် ဂျင်းနက်စတားဂတ်တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
ဆွေးနွေးပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် ခင်ဘကုန်းရွှေပေလွှာ ပါဠိတော်စာသားများနှင့် ပတ်သက်၍ ယခင်က သတိမထားမိခဲ့ကြသော အချက်အလက်အချို့ ကို လေ့လာသိရှိခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်
ယင်း အချက်အလက်များတွင် ပထမအချက်မှာ ရွှေပေလွှာများတွင် ရေးသားထားသည့် ပါဠိတော် အက္ခရာပုံစံများနှင့် အတူတွေ့ ရှိခဲ့သည့် ငွေသားဓာတ်တော်ကြုပ်ပေါ်တွင် ရေးသားထားသော အက္ခပုံစံများသည် ယခင်က ပညာရှင် ဖိနော့ထ် (Finot) သုံးသပ်ခဲ့သည့် ကဒံဗ အက္ခရာပုံစံများနှင့် ဆက်နွယ်နေခြင်း မဟုတ်ဘဲ အေဒီ (၅) ရာစုနှစ်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း အန္ဓရဒေသတွင် သုံးစွဲခဲ့သော အက္ခရာပုံစံများနှင့်ဆက်နွယ်နေခြင်းသာဖြစ်သည် ဟုသောအချက်ဖြစ်သည်
ဒုတိယအချက်မှာ ယင်းပါဠိတော် စာသားများကို တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းက ရေးသားခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အများရေးသားခဲ့သည် ဟုသောအချက်ဖြစ်၍ တတိယအချက်မှာ ယခင်က ရွှေပေလွှာ ပါဠိစာသားများတွင် အရေးအကူးမှားယွင်းခဲ့သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆခဲ့သော စာလုံးပေါင်းပုံစံများမှာ မှားယွင်းခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ရေးသားသူ၏ သက္ကတဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော ဗဟုသုတကိုဖော်ပြနေကာ မှန်ကန်သည်ဟု လက်ခံနိုင်သော ရေးထုံးမူကွဲသာဖြစ်သည် ဟုသော အချက်ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးအချက်မှာ ရွှေပေလွှာများနှင့်အတူတွေ့ရှိခဲ့သော ငွေသားဓာတ်တော်ကြုပ်နှုတ်ခမ်းပေါ်ရှိစာသားများမှာ ပါဠိတော်ရွှေပေလွှာများရှိ စာသားများနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်း အခိုင်အမာ ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဟတ်တန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hattant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ ဟိုတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ လွှစင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွှစင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၁၅ ဦး၊ မ ၄၄၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်ပြွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinpyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ ဇင်ပြွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇင်ပြွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၁၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်ဖစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathpit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဟဆဂအိခဲဘူတာ  (蓮ヶ池駅 ဟဆုဂအိခဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မယဇခိခရိုင်၊ မိယဇခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည်မြောက် အမေရိကတိုက် မြောက်ဘက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင် ကြသည်
ယင်းတို့သည် အမေရိကတိုက် တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းများနှင့် စကားတွင် အဆက်အသွယ်မရှိသော်လည်း အဆိုပါ အင်ဒီးယန်းများနှင့်အတူ အာရှတိုက်မှရောက်လာကြ သူများဖြစ်သည်
အင်ဒီးယန်းအုပ်စုများသည် များသောအားဖြင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင် သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသောအချိန်က လက်ရှိဗဲရင်းရေလက်ကြား ကုန်းမြေဖြစ်နေချိန်တွင် ရောက်လာ ကြသူများဖြစ်သည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည်လည်း ရှေးနှစ် ပေါင်းနှစ်ထောင်ခန့်က လှေများဖြင့် အမေရိကတိုက်ဘက်သို့ ရောက်လာခဲ့ကြသည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် အသားညို၍ အရပ်ပု၏
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတွင် အလူးရှင်းကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသော အလူးတို့လည်း ပါဝင်သည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ ဦးရေမှာ ၃ဝဝဝဝ နှင့် ၃၅ဝဝဝ အတွင်းတွင်ရှိသည်
ထိုလူဦးရေအနက် တစ်ဝက်ခန့်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ လက် အောက် အလာစကာ(ကျွန်းဆွယ်)တွင်နေထိုင်ကြ၍ ကျန် အက်စကီးမိုး လူမျိုးတို့သည် ကနေဒါအစိုးရ၏ လက်အောက် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် လားဗရာဒေါ(ကျွန်းဆွယ်) နှင့် ဒိန်းမတ်အစိုးရ၏လက်အောက် ဂရင်းလန်းတွင် နေထိုင်ကြ သည်
ဆိုဗီယက်ယူနီယံအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော ဆိုက်ဗီးရီးယား၌လည်း အက်စကီးမိုးလူမျိုးအချို့ နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်
အလူးရှင်းကျွန်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ စကားသည် အတော်ပင်ပြောင်းလဲ၍ လာပေပြီ
ထိုမျှမကသေး၊ အခြားလူမျိုး များနှင့်ရောနှော၍ နေထိုင်ကြသော အလာစကာကျွန်းဆွယ် တောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည်လည်း စကားတွင် ပြောင်းလဲ၍ လာကြလေသည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့ရောက်လာကြရာတွင် တိုးတက် သည့်လူမျိုးအဖြစ်နှင့် ရောက်လာကြသည်
သူတို့၌ သားမွေး ထည်များ၊ မီးအိမ်များ၊ မှိန်းများ၊ အိုးခွက်များနှင့် လှပစွာပြု လုပ်ထားသောလှေများ ပါလာကြသည်
သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ တူးဖော်လေ့လာချက်များကြောင့် အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် ဗဲရင်း (ရေလက်ကြား)နှင့် အလာစကားကျွန်းဆွယ်၏ ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိလာကြကြောင်း သိရပေသည်
ထိုမှတစ်ဆင့် အာတိတ် ကမ်းခြေသို့ပျံ့နှံ့သွားပြီးလျှင် ဂရင်းလန်းအထိ ရောက်ရှိသွားကြ သည်
အချို့သော အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည် အတွင်းဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြပြီးလျှင် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော် တစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြလေသည်
ရှေးအက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည် ထိုကဲ့သို့ အနှံ့အပြား တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသော်လည်း စကား၊ ထုံးစံဓလေ့နှင့် အသွင်အပြင်တို့တွင် များစွာတူညီကြလေသည်
ထိုလူမျိုးသည် သိလွယ်တတ်လွယ်သည်
ထူးခြားစွာ ရက်ရောဖော်ရွေသည်
စစ်တိုက်ခြင်းကို နားမလည်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးနေထိုင်သည့် ရွာတစ်ရွာတွင် လူဦး ရေ ၂၅ မှ ၂ဝဝ အထိရှိသည်
သူတို့၌ အကြီးအကဲလုပ်သူနှင့် အုပ်ချုပ်သည့်အစိုးရ မရှိချေ
အက်စကီးမိုးလူမျိုးအားလုံးတွင် ဆောင်းရာသီတွင် နေ ထိုင်ရန်အတွက် အိမ်တစ်မျိုးနှင့် နွေအခါတွင် နေထိုင်ရန် အတွက် အိမ်တစ်မျိုးရှိသည်
အလာစကာတောင်ပိုင်းတွင် ရေ မျောကမ်းတင်သစ်များ ပေါများသဖြင့် အခိုင်အခံ့ဆောက်လုပ် ထားသော အိမ်များ၏နံရံများကို သစ်လုံးများဖြင့် လုပ်လေ့ရှိကြ သည်
မြေကြီးကိုတွင်းတူး၍ အိမ်များကိုဆောက်လုပ်ကြပြီးလျှင် အိမ်သို့ဝင်သည့်အပေါက်ကို လိုဏ်ခေါင်းသဖွယ်တူး၍ ပြုလုပ် ထားသဖြင့် လေတိုက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေနိုင်သည်
တူးပစ် သည့် မြေကြီးများကို အိမ်ပေါ်တွင် စုပုံ၍တင်ထားကြသည်
အိမ်၏အတွင်းဘက်တွင် သစ်သားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခုံမြင့်များထားရှိသည်
ထိုအပေါ်တွင် အိပ်ရာအတွက် သား ကောင်များ၏ အရေပြားများကို ထားရှိသည်
မြေကြီးပေါ်တွင် ရေမျောကမ်းတင် သစ်များကို မီးရှို့ထားသည့် မီးဖိုရှိသည်
ထိုမီးဖို၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သစ်သားပန်းကန်များ ထားရှိ သည်
အချို့ပန်ကန်များသည် ထွင်းထုထားသောပန်းကန်များ ဖြစ်၍ ဆေးများပင် ခြယ်ထားကြသေးသည်
အချို့ပန်းကန် များမှာ ကြွေထည်များပင်ဖြစ်ကြလေသည်
သစ်သားရှားပါးရာ အရပ်ရှိ အိမ်များကို မြေကြီးများဖြင့်ပင် ဖုံးအုပ်ထားသော်လည်း ယင်းတို့သည် သေးငယ်ကြ၏
နံရံမှာလည်းဝိုင်း၍ ကျောက်တုံး များဖြင့် ပြုလုပ်ကြ၏
အတွင်းဘက်တွင် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ ဦးခေါင်း ခွံကိုဖြစ်စေ၊ ဝေလငါးကြီးများ၏ နံရိုးကို ထွင်းထု ထားသော ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ ထားကြသည်
ထိုဒေသနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ယောက်မ၊ သို့မဟုတ် လှေလှော်တက် များအဖြစ် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ အစွယ်များကို ထွင်းထု၍အသုံးပြုကြ သည်
ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို ဝါးလရပ်ဖျံသားရေဖြင့် ပြုလုပ် ထားကြသည်
သို့မဟုတ် သစ်ကြမ်းများကို ထုထွင်းထားကြသည်
သစ်ပင်များ မပေါက်ရောက်နိုင်သော ကနေဒါနိုင်ငံ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည့် အက်စကီးမိုးလူမျိုး တို့သည် မုဆိုးများဖြစ်ကြလေသည်
သူတို့သည် ဆောင်းရာသီ တွင် ရေခဲပြင်သို့ ထွက်သွားကြပြီးလျှင် ရေခဲတုံးကြီးများဖြတ်၍ အိမ်များကို အဝိုင်းကလေးများပုံသဏ္ဌာန် ဆောက်ကြသည်
အိမ်များကို ခုံးများအနေဖြင့် ဆောက်ကြသည်
အိမ်သို့ဝင် ပေါက်မှာ လိုဏ်ဖြစ်၍ အိမ်၏အတွင်းဘက်တွင် ခုံများထားကြ သည်
အတွင်းဘက်ရှိရေခဲသည် အရည်ပျော်ပြီးလျှင် အမြေ|းပါး သဖွယ်ဖြစ်ကာ နံရံများပေါ်တွင်အင်္ဂတေသဖွယ်တည်ရှိနေသည်
အိမ်၏အတွင်းဘက်၌ အပူဓာတ်ရရှိစေရန် ပင်လယ်ဖျံဆီကို ကျောက်ခွက်တွင်ထည့်၍ မီးဖိုထားတတ်ကြသည်
အထက်ပါအိမ်မျိုးသည် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသနေ အက်စကီး မိုးလူမျိုး၏ အိမ်မျိုးဖြစ်သည်
ထိုအိမ်မျိုးကို ကနေဒါနိုင်ငံမှ ဂရင်းလန်းမြောက်ပိုင်းအထိတွေ့ရသည်
ဂရင်းလန်းတောင်ဘက် ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးသည် ကျောက်ခဲများဖြင့် အိမ်ရှည် ကြီးကိုဆောက်ကြသည်
အချို့အိမ်ရှည်ကြီးအတွင်း၌တစ်ရွာလုံး ရှိ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများပင် နေနိုင်သည်
အလာစကာနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများသည် သူတို့ ၏တဲအိမ်များကို သစ်ကိုင်းများ၊ မြေကြီးများနှင့်သာ ဆောက် လုပ်ကြသည်
ရှေးအက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် အသားနှင့်ငါးများကိုသာ စားသောက်ခဲ့ကြသည်
နွေရာသီတွင် ဗဲရီသီးအချို့နှင့် အပင် ညေ|ာက်ကလေး အချို့ကိုသာလျှင် ရရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်
အက်စကီး မိုး လူမျိုးသည် ပင်လယ်ဖျံ၊ ဝေလငါးနှင့် ဝါးလရပ်ဖျံများကို ပင်လယ်ပြင်ထဲတွင် မှိန်းများဖြင့်ထိုး၍ ဖမ်းလေ့ရှိကြသည်
ဆောင်းရာသီအတွင်း၌ ထိုလူမျိုးတို့ပင်လယ်ဖျံဖမ်းကြပုံမှာ စိတ် ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလေသည်
ပင်လယ်ဖျံသည် ငါးမဟုတ် သဖြင့် ရေအောက်တွင်ထာဝစဉ်မနေနိုင်ချေ
အသက်ရှူရန် ရေ မျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်တက်လာရလေသည်
ဆောင်းရာသီ၌ ရေခဲ သောအခါ ရေခဲအောက်မှ မျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်တက်လာနိုင်ရန် အပေါက်ကလေးများ ဖောက်ထားကြရသည်
ရေခဲထု သုံးပေ လေးပေထူသည့်တိုင်အောင် ထိုအပေါက်ကလေးများ ဆက်လက် တည်ရှိနေစေရန် ထိန်းသိမ်းထားကြရသည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုး တို့သည် ထိုကဲ့သို့သော အပေါက်ကလေးများရှိရာတွင် အချိန် ကြာမြင့်စွာ စောင့်ဆိုင်းပြီးလျှင် အသက်ရှူရန်တက်လာသည့်ဖျံ ကို မှိန်းဖြင့်ထိုး၍သတ်လေ့ရှိကြသည်
အခြားအစားအစာ အတွက် ရေခဲများရှိသောမြစ်များသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ငါး များကို ဖမ်းယူကြလေသည်
ပျံလာသောငှက်များကိုမူ အက်စ ကီးမိုးတို့သည် ဗိုလာခေါ် ကိရိယာဖြင့်ပစ်၍ ဖမ်းယူကြသည်
ထိုကရိယာမှာ ဖျံစွယ်လုံးသုံးလုံးကို ကြိုးရှည်ရှည်တွင် ချည် နှောင်၍ ထားခြင်းဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် နေထိုင်သည့် နေရာ၏ အတွင်းပိုင်းသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ကဲရီဗူး သမင်ကို ဖမ်းယူကြသည်
ထိုသမင်မျိုးကို ရရှိသောအခါမျိုးတွင် အစာ နှင့်အဝတ်အတွက်ကိုပါ ရရှိလေတော့သည်
ရှေးအမေရိကတိုက်တွင် အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ အဝတ် အထည်မှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ခဲ့လေသည်
ယောက်ျား၊ မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အမျိုးတူအဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြရသည်
သားမွေးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဘောင်းဘီနှင့် ရှပ်အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်
ထိုအထည်များကို ကဲရီဗူးသမင်ကလေး သားရေနှင့်ချုပ်ပြီးလျှင် ထိုအရောင်နှင့်လိုက်သော သားမွေးများ ကိုပါ ချုပ်ထည့်ထားသည်
ဆောင်းရာသီအတွက် အထည် နှစ်မျိုး ထားလေ့ရှိကြသည်
ရှပ်အင်္ကျီကို ငှက်၏အရေပြားများ ဖြင့် ချုပ်လေ့ရှိကြသည်
ရေလုံသော ရှပ်အင်္ကျီကိုမူ ပင်လယ်ဖျံ ၏အူများဖြင့် ချုပ်လုပ်ကြသည်
ထိုအူများသည် ဆဲလိုဖိန်း ကဲ့သို့ ချောမွတ်ကြလေသည်
အထည်များကိုချုပ်ရာတွင် ကြွက် စွန်းကြောများကို ကြိုးအဖြစ်အသုံးပြု၍ အပ်အဖြစ်ကိုမူ ဖျံစွယ် များကိုအသုံးပြုသည်
အထည်များကို အက်စကီးမိုးအမျိုးသမီး များက ချုပ်လုပ်ကြသည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတွင် အမေရိကတိုက် တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သော အချို့အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ထက်ပို၍ ကိရိယာတန်ဆာ ပလာများရှိသည်
လှေများကို ရေမျောကမ်းတင် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်
တစ်ယောက်စီးလှေငယ်ကလေးမှ ပေ ၃ဝ ရှည်သောလှေကြီးမျိုးအထိရှိသည်
ယင်းလှေများကို ဝါးလရပ် ဖျံရေများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်
စွတ်ဖားများကိုလည်း သစ်သားများဖြင့်ပင်ပြုလုပ်ကြသည်
မြေကြီး၊ သို့မဟုတ် ရေခဲ ပြင်ပေါ်တွင် ပွတ်၍ဆွဲရသောနေရာမျိုးတွင် ဖျံစွယ်ကိုတပ်ထား သည်
စွတ်ဖားကို ငါးကောင်မှ ကိုးကောင်အထိရှိသော ခွေး များဖြင့်ဆွဲစေသည်
တစ်နေ့လျှင် ခရီးမိုင်ပေါင်း ၆ဝ အထိ သွားလာနိုင်သည်
ယခုအခါ၌ လေယာဉ်ပျံများသည် နေရာအနှံ့အပြားကို သွားလာနိုင်ကြပြီဖြစ်သဖြင့် မြောက်ဘက်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးများထံသို့လည်း လေယာဉ်ပျံများဖြင့် လူဖြူတို့၏ ပစ္စည်း များကို ပို့ပေးနိုင်လေသည်
အချို့ အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သာ ဝေးကွာလွန်းသောနေရာများတွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသဖြင့် ပြောင်းလဲချက်များကို မသိရှိနိုင်ကြသေးချေ
အလာစကာနှင့် ဂရင်းလန်းတောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများကမူ လူဖြူများ ဝတ်ဆင်သကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်၍နေကြပေပြီ
ဂရင်းလန်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးအား ဒိန်းမတ်အစိုးရက ကျောင်းများနှင့် ဆေးကုသပေးသောအဖွဲ့များ၏ အကျိုးကျေးဇူးကိုခံစားစေသည်
အမေရိကန်အစိုးရက အလာစကာနှင့် ဂရင်းလန်းတောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများအဖို့ နေ့ကျောင်းများနှင့် ကျောင်းအိပ် ကျောင်းစားနေထိုင်နိုင်သော ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးထား သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ် က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် အက်စကီးမိုးလူမျိုးအတွက် လုပ်ငန်းသစ်တစ်ရပ်ကိုတည်ထောင် ပေးရန် ကြိုးစားကြည့်လေသည်
ထိုလုပ်ငန်းသစ်မှာ ဆိုက်ဗီး ရီးယားပြည်နယ်မှ ယဉ်ကျေးပြီး တန်းဒြသမင်များကို သွင်းပေး ခြင်းဖြစ်သည်
ထိုသမင်များနှင့်အတူ ကျွမ်းကျင်သည့် လက် လူမျိုးကိုလည်း ခေါ်လာခဲ့သည်
တိုင်းရင်းသားအင်ဒီးယန်းများ က ကျွဲနွားများကိုမွေးမြူကြသကဲ့သို့ အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့က လည်း ထိုတန်းဒြသမင်များကို မည်ကဲ့သို့ထိန်းသိမ်း စောင့် ရှောက် မွေးမြူရကြောင်းကို သိလာကြစေရန် သင်ကြားပြသ ပေးရန်အတွက် ထိုလက်လူမျိုးများကိုပါ ခေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
အချိန် ရသောအခါတွင် အက်စကီးမိုးလူမျိုး အမြောက်အမြားအား ဝင်ငွေရရှိနိုင်စေရန် ကြံစည်ပေးချက် ဖြစ်သည်
သို့သော် ယခုအခါတွင် အခက်အခဲအများအပြားနှင့် ရင်ဆိုင်ရလျက်ပင် ရှိနေသေးသည်
အက်စကီးမိုးလူမျိုး အမြောက်အမြားသည် စည်သွတ်လုပ်ငန်းများနှင့် တည်ဆောက်ရေလုပ်ငန်းများတွင် ဝင်ရောကလုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြလေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကအက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည်ကင်းထောက်လုပ်ငန်းများတွင်ကောင်းမွန်စွာဝင်ရောက် ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြလေသည်
ငပုတ်ပြားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngapokepyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဖက်ကွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ကွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၉၆ ဦး၊ မ ၂၇၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်ပန်းသာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinpanthar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၄၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘဆုစင်တာမအဲဘူတာ  (バスセンター前駅 ဘဆုစင်တာမအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ဆပ်ပိုရိုမြို့၊ ချူးအိုးရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ခင်ကန့်လန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinkantlant)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ သံပရာခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံပရာခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၁ ဦး၊ မ ၂၈၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်မွေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanmway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ လုံ ခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂမဂိုးရိဘူတာ  (蒲郡駅 ဂမဂိုးရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ ဂမဂိုးရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံ၏ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တယ်လီဖုန်းသိပ်သည်းဆ တိုးတက်မြင့်မားလာစေရန် တယ်လီဖုန်းတိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို နှစ်စဉ်စီမံကိန်းများ ချမှတ်လျက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအားလုံးတို့တွင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၁-၂၀၁၂ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၃၅၉၈၁၁၃)လုံး၊ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၆၇၀၄၂၀၃)လုံး၊ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၉၀၂၁၄၁၈)လုံး နှင့် ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ မေလအထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၉၃၆၁၉၈၈)လုံးတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး တယ်လီဖုန်းသိပ်သည်းဆမှာ ၂၀၁၄ မေလကုန်အထိ ၁၅.၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန် သော အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ (၁၀၉၂)ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေး၊ တည်ဆောက်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကိုပိုမိုထိရောက် အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၃)ခုအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ(၃)ရက်နေ့တွင် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနကို မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ်(၃၀၉၉)တွင် ဆုံးဖြတ်ချက် အရ၊ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနအား ၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက်နေ့တွင် ပို့ဆာင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက် သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၉-၁၁-၂၀၁၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၈၃၂၀၁၂)ဖြင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနအား ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည်ကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်
ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာနများ ထပ်မံခွဲထားသည်
စီမံရေးရာဌာနမြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနလုပ်ငန်းနှင့် စစ်ဆေးရေးဌာနပစ္စည်းဌာနစီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနသတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဆက်သွယ်ရေးဌာန တို့ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်း (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဧတန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Etang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဧတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဧတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄ ဦး၊ မ ၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၂ ဦး နေထိုင်သည်
၁၂၂၂ (၁) ရက်
ဂျာနယ်ကျော်တင့်ဆွေကို ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းရပ်တွင် အဖ ဦးသာလူ (မလိခ ကမူ ဦးသာထိုဟု ပြသည်)
အမိ ဒေါ်စောမြ တို့က ၁၉၁၇ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင် ခဲ့သည်
အမည်ရင်း မှာလည်း ဦးတင့်ဆွေပင် ဖြစ်သည်
ရန်ကုန် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းနှင့် မြို့မ အထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ၁ဝ တန်း အထိ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်
အထက်တန်း‌ကျောင်းဘဝကတည်းကပင် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရဟိုက်စကူး ‌ကျောင်းမဂ္ဂဇင်း၊ ဝံသယူဝ မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ‌ဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုများ ‌ရေးသားခဲ့သည်
ထို့နောက် ဆယ်တန်း  စာမေးပွဲ မဖြေဘဲ ဆယ်သန်း သတင်းစာ တိုက်တွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ ‌လောကနှင့် စာ‌ပေ‌လောကသို့ တပြိုင်တည်း ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် တင်‌လေးမြင့် က‌လောင်အမည်ဖြင့် ကလဲ့စား‌ချေသူ ဝတ္ထုကို ‌ရေးခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခု ဂျာနယ်ကျော်၌ ပါသည့် 'ပြဿနာ' ဝတ္ထုတိုတွင် "ဂျာနယ်ကျော် တင့်ဆွေ" ကလောင် အမည်ကို စတင် အသုံး ပြုသည်
ကျော်လွန်း၊ ကိုကိုသိ၊ မောင်ဆွေတင့်၊ ပြည်သူ့ဟစ်တိုင် တင့်ဆွေ၊ တင်လေးအောင်၊ ပေါ်လွင်၊ ရွှေရိုးကြီး စသော ကလောင် အမည်ခွဲ များကိုလည်း အသုံး ပြုခဲ့သည်
ဆယ်သန်း၊ လမ်းညွှန်၊ ဂျာနယ်ကျော်၊ သူရိယ၊ ပြည်သူ့ ဟစ်တိုင်၊ ဟံသာဝတီ၊ ဂါးဒီးယန်း၊ အမျိုးသားနှင့် ပြည်ထောင်စု စသော သတင်းစာ တိုက်များတွင် သတင်းထောက်၊ တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အထိ အဆင့်ဆင့် လုပ်ကိုင် ကျင်လည် ခဲ့သည်
ရိုက်တာ၊ အေပီ၊ ယူပီ စသည့် နိုင်ငံခြား သတင်း ဌာန များတွင်လည်း သတင်းထောက် အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့ဖူးသည်
သတင်းစာ လောကတွင် နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ် နီးပါးမျှ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
မြန်မာပြည် သတင်းထောက်များ အသင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာများ အသင်းတို့တွင် အမှုဆောင် တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း အမှုဆောင် အဖွဲ့ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တာဝန် ကိုလည်း ယူခဲ့သည်
သတင်းစာ လောက၌ ကျင်လည် ခဲ့သူ ဖြစ်ရာ သတင်းစာ အခြေခံ ပညာ (၁၉၅၂)၊ ကလောင် စစ်သား (၁၉၆၆)နှင့် အနှစ် နှစ်ဆယ်ကျော်က ဟူ‌သော သတင်းစာ အတတ်ပညာဆိုင်ရာ ကျမ်းနှင့် သတင်းစာ‌လောက အ‌တွေ့အကြုံ စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
သတင်းစာအ‌ခြေခံပညာ (၁၉၅၂) စာအုပ်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် စာ‌ပေဗိမာန် စာပ‌ဒေသာဆုရ စာအုပ်ဖြစ်ပြီး က‌လောင်စစ်သား သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် အမျိုးသားစာ‌ပေဆု စာပ‌ဒေသာ စတုတ္ထဆုရ စာအုပ်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာဖြူ (၁၉၅ဝ)၊ မြေအောင်း ပါမောက္ခ တင်းဖရိတ် စသော သိပ္ပံ ဝတ္ထုများကို မြန်မာ စာပေ လောကတွင် ပထမ ဦးဆုံး ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်
ဂျော်လီဆောရီး၊ သက်သက်၊ ပြုံးချင်သူကြီးရယ်၊ တနေ ဝင်လေသော်၊ ဒီလှိုင်းလေးများ ခြေရာ၊ နှောင်းလေသည့် မိုး၊ မဆုံးနိုင်သော အဆုံး၊ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး အတွက် (၁၉၆၆) စသည့် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်‌ရေးသမိုင်း ‌နောက်ခံပြု ဝတ္ထုရှည် များမှာ ထင်ရှားသည်
ကွယ်လွန်ချိန်အထိ လုံးချင်းဝတ္ထု ၁၅ အုပ်ခန့် ‌ရေးသားခဲ့ သည်
ရုပ်ရှင် သီချင်း၊ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း များလည်း ရေးခဲ့သည်
"သတင်းစာ အခြေခံ ပညာ" စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာဆု၊ "ကလောင် စစ်သား" ဖြင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု စာပဒေသာ စတုတ္ထဆုတို့ ရရှိ ခဲ့သည်
သတင်းစာ ဆရာ အသင်း၏ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင် ဆုမှ "အကောင်းဆုံး သတင်းထောက်ဆု" ကိုလည်း ရခဲ့ ဖူးသည်
၁၉၈၂ ခု အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မြောက်ဥက္ကလာပ၊ ဆ ရပ်ကွက်၊ ခေမာသီ လမ်းသွယ် ၃ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်မြင့် နှင့် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ ဆုများ၊ စာ ၃၉ - ၄ဝ
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)
စာ ၂၆၄ - ၂၆၅
မြန်မာ့ ဝတ္ထု အညွှန်း (၃)
စာ ၁၆၃ - ၁၇၂
မိမိနှင့် စာရေးဆရာများ
စာ ၂၃၅ - ၂၄ဝ
မြန်မာ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃)
စာ ၁၉၅ - ၁၉၆
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၂)
စက်ကုန်းရွာ၊ ရေလိမ်
Botany Term : Leucas cephalotes SprengSpeciesFamily : Labiataeပုံသဏ္ဌာန် : အပင်--တစ်နှစ် ခံ အပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏
၂ ပေ ကျော်ကျော် ခန့် မြင့်၏
အပင် အပေါ်ပိုင်း၌ အကိုင်း အလက် အခက် အရွက် အသီး အပွင့် တို့ ပေါ်ထွက် သည်
အောက်ပိုင်းအကိုင်းတို့ ကွေးညွှတ် လျက်ရှိ ၏
တစ်ပင်လုံးခြုံ ကြည့်လျှင် ဘုံ ၇ ဆင့် ရှိသော ပြာသာဒ် နှင့် တူ၏
ပင်စည်အနှံ့ အမွေးများရှိသည်
အရွက်-- ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်
အလျား ၃ လက်မခန့် ရှည်ပြီး အနံ ၁ လက်မခန့် ကျယ်၏
လှံစွပ် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၏
အဖျား ချွန် အရင်း သွယ်သည်
ရွက်နား၌ ညီညာသော အထစ်ကလေးများ ရှိ၏
အပွင့်-- ပင်လုံး ထိပ်ဖျားမှ ထွက်သော ပွင့်ခိုင် တစ်ခုစီပေါ်တွင် ပွင့်၏
အပွင့်ဖြူကလေး များသည် ပွင့်ဖတ်အုံ အတွင်း၌ ၅၀-၁၅၀ ထိ ရှိ၏
အဖြူရောင်ပွင့်ဖတ်ကလေးများ အဖျား ၌ အညိုရောင် ရှိသည်
ပွင့်ဖတ်လွှာကလေး များ ကြွေကျသွားသော်လည်း ပွင့်ဖတ်အုံ ပန်းအိုးသဖွယ် ကြွင်းကျန်ခဲ့၏
နတ်တော်၊ ပြာသို လတွင် ပွင့်၏
အသီး-- ပွင့်ဖတ်အုံအတွင်း၌ အစေ့ကလေး များသဖွယ် ရှိ၏
တပို့တွဲ၊ တပေါင်းတွင် သီးသည်
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်
အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝအလျောက် အလေ့ ကျ ပေါက်ရောက်သည်
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ပင့်ကူထိပ်ပိတ်သည် ပူစပ်၏
လေသလိပ်ကို ကြေစေ၏
ကိုယ်တခြမ်းသေ ရောဂါ ကို ပျောက်ကင်း စေ၏
သည်းခြေကို ပွားစေ၏
ကိုယ်ရေဝါ ရောဂါ၊ ဖောရောင်ခြင်း၊ ဆီးလွန်ရောဂါ၊ အဖျားရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏
အသုံးပြုပုံ--အရွက်--၁
မြွေကိုက်သော အနာကို ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်သည် အထူး နိုင်နင်း၏
ပင့်ကူ ထိပ်ပိတ် ရွက်ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို တိုက်ခြင်း၊ နှာခေါင်းတွင်းသို့ ထည့်ပေးခြင်းဖြင့် မြွေဆိပ်ကို ကျဆင်း ပြေပျောက် စေ၏
ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်၌ ပိတ်ချင်းသီးမှုန့် အနည်းငယ် ရောသောက်သော် အကြော ၊ အဆစ်ရောင်ရောဂါ ပျောက်၏
အရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်ဖြင့် လိမ်းပေးပါက ယားယံခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေ၏
ပဉ္စငါးပါး--၁
ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် ငရုတ် ကောင်းမှုန့် အနည်းငယ် ရောစပ်၍ နဖူးကို သုတ်လိမ်းပေးသော် ခေါင်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်၏
ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် လက်ချား မီးပေါက်မှုန့် ၊ ပျားရည် အနည်း ငယ် ရောစပ် တိုက်သော် သူငယ်နာ ချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏
အပင်ပြုတ်ရည်၌ လေးညှင်း ၁ ပွင့် ၂ ပွင့် ထည့်သောက်သော် အဖျားပျောက်၏
ကိုယ်သားကိုယ်ရေဝါသော ရောဂါ နှင့် သုက်ခန်းသောရောဂါအတွက် ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ပင်ကို ပြုတ်သောက်ခြင်း ၊အရည်ညှစ် သောက်ခြင်း၊ အမြစ်ကိုသွေး၍ လည်းကောင်း၊ ကြိတ်ညှစ်၍ လည်းကောင်း သောက်ခြင်း၊ အရွက်၊ အပွင့် ၊အသီး တို့ကို ပြုတ်တို့၊ သုပ်စား ၊ ချက်စားခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏
(ဆေးအဖြစ် သုံးခြင်း၌ သကြား အနည်း ငယ်စပ်၍ သုံးရ၏
မူဆိုလီနီ (Benito Amilcare Andrea Mussolini ) သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ (၄၀) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အီတလီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဖက်ဆစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံအတွင်း ဖက်ဆစ်မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အကြား ကမ္ဘာတလွှားတွင် အတော်ပင် တန်ခိုးထွားခဲ့သော အီတလီနိုင်ငံ အာဏာရှင်ဗင်နီတိုမူဆိုလီနီ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိမှာ ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှသည်
သူသည် အသက် ၄၀ မကျော်မီကပင် ကျောင်းဆရာ၊ နွားသတ်သမား၏တပည့်၊ အုတ်စီသူ၏အကူ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာပြဆရာ၊ စစ်သား၊ ပါလီမန်အမတ်၊ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်၊စသည်ဖြင့် သူ၏ဘဝတွင် အခြေတကျမဟုတ်ဘဲ အလုပ်အမျိုးမျိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူးလေသည်
နောက်ဆုံးတွင် အီတလီနိုင်ငံ၏ အာဏာရှင်အဖြစ်ဖြင့် ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရလေသည်
မူဆိုလီနီသည် ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လူ့လောကကြီးသို့ စတင်ရောက်ရှိလာသည်
သူ၏မွေးရာဌာနမှာ အီတလီနိုင်ငံ ဒိုဗီးယားအရပ်ရှိ ဖော်လီမြို့ဖြစ်၏
သူ၏ဖခင် အယ်လက်ဇန်းဒယား မူဆိုလီနီသည် ပန်းဘဲဆရာဖြစ်၍ မိခင်ဖြစ်သူ ရိုဆာမာတိုနီမှာ ကျောင်းဆရာမဖြစ်လေသည်
မူဆိုလီနီကို မက္ကဆီကိုတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဗင်နီတိုဟွားရေး၏အမည်မှ ဗင်နီတိုကို ယူ၍ မှည့်ခေါ်ထားခဲ့သည်
မူဆိုလီနီသည် ကျောင်း၌နေစဉ်မှာပင် ဉာဏ်ကောင်းသူ ဖြစ်၏
ထို့ပြင် သူ့တွင် အောက်ကြို့ခံလိုသော စိတ်မျိုးမရှိချေ
သူသည် အသက် ၁၈ နှစ်ခန့်တွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် လက်မှတ်ရရှိခဲ့လေသည်
ဆရာအတတ်သင်ခဲ့သော်လည်း မူဆိုလီနီသည် ပညာရေးတွင် စိတ်မဝင်စားဘဲ နိုင်ငံရေးလုပ်ရန်သာ စိတ်ထက်သန်နေခဲ့သည်
ရှေးဦးစွာ သူသည် အယူသည်းသော ဆိုရှယ်လစ်တဦးဖြစ်ခဲ့၏
ကျောင်းဆရာအဖြစ် တနှစ်ခန့် အလုပ်လုပ်ပြီးနောက် ထိုအလုပ်ထက်သာသော အလုပ်ကို ရှာရန် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသို့ ထွက်သွားလေသည်
ဆွစ်ဇာလန်တွင် ငတ်တလှည့်ပြတ်တလှည့်နှင့် အလုပ်အမျိုးမျိုးလုပ်ရင်း ပညာသင်ကြား၍ ဗဟုသုတအဖြာဖြာ ရှာမှီးခဲ့သည်
သို့သော် တော်လှန်ရေးစိတ်၊ နိုင်ငံရေးစိတ် ပြင်းထန်သောကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်အစိုးရက သူ့အား နယ်နှင်လိုက်သည်
အီတလီနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ သူသည် စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီတွင်လည်း အရေးပါသော ပါတီဝင် ဖြစ်လာလေသည်
တခါက ထောင် ၁၀ ရက်မျှ အကျခံရ၍ ပုလိပ်များ မျက်ခြေမပြတ် လိုက်လံကြည့်ရှုခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသေးသည်
၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင်မူ မူဆိုလီနီသည် ထရင်တိုမြို့သို့ သွားပြန်သည်
ထရင်တိုမြို့တွင် သတင်းစာဆရာလုပ်ရင်း စာအုပ်စာတမ်းများရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
သို့ရာတွင် သူ၏သတင်းစာတွင် အီတာလျံလူမျိုးနှင့် အီတာလျံစကားပြောသူများနေထိုင်ရာ အရပ်များကို အီတလီနိုင်ငံတွင်း သွတ်သွင်းရန် ရေးသားသောကြောင့် နယ်နှင်ဒဏ်ခံရပြန်သည်
၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် မူဆိုလီနီသည် ဖော်လီမြို့မှ အီတလီဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်
ရက်သတ္တပတ်စဉ် သတင်းစာတစောင်၏ အယ်ဒီတာလည်း ဖြစ်ခဲ့၏
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားများအား တော်လှန်အောင်သွေးဆောင်မှုကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၅ လ အပြစ်ပေးခြင်းခံရသည်
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင်ကား သူ့အား လက်ဝဲခေါင်းဆောင်တဦးဟု အသိအမှတ်ပြုကြလေပြီ
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ အာဘော်ဖြစ်သော 'အဗန်တီ' သတင်းစာတွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် 'ယူတိုးပီးယား' ခေါ် သတင်းစဉ်ကို တည်ထောင်သည်
ထိုနှစ်မှာပင်အမျိုးသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သားသမီး ၆ ယောက် ထွန်းကားလေသည်
သူ၏ သမီးအကြီးဆုံးသည် ကောင့်ရှာနို၏ ဇနီးဖြစ်လေသည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ မူဆိုလီနီသည် သူ၏ ဘဝသစ်ကို ဖန်တီးမည့် ပြောင်းလဲမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
သူသည် အစပထမ၌ ကြားနေရေးဝါဒကို ထောက်ခံသော်လည်း နောင်သောအခါ မဟာမိတ်တို့ဖက်မှ ဝင်တိုက်ရန် လှုံဆော်ပေးလေသည်
မူဆိုလီနီ၏ စစ်ထဲပါဝင်ရေးဝါဒသည် ဆိုရှယ်လစ်တို့၏ စစ်မတိုက်ရေးဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်နေရာ မူဆိုလီနီသည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီနှင့် အိုးစားကွဲကာ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီမှ၎င်း၊ ပါတီသတင်းစာ အယ်ဒီတာ အဖြစ်မှ၎င်း နုတ်ထွက်ရလေသည်
ထိုနောက် သူသည် 'ပိုပိုလိုဒီတာလိယ' ခေါ် နေ့စဉ်သတင်းစာတစောင်ကို တည်ထောင်၍ မဟာမိတ်များဖက်မှ ပါဝင်တိုက်ရေးဝါဒကို ဖြန့်လေတော့၏
သူကိုယ်တိုင်လည်း သာမန်စစ်သားအဖြစ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန် ရရှိခဲ့သည်
ဒဏ်ရာမှ ပျောက်ကင်းသောအခါ ဆေးရုံမှ ဆင်း၍ အယ်ဒီတာပြန်လုပ်ကာ စစ်အောင်မြင်ရေးကို ကြိုးပမ်းပြန်လေသည်
၁၉၁၉ ခုနှစ် စစ်ပြေငြိမ်းပြီးနောက် မူဆိုလီနီသည် ဖက်ဆစ်ပါတီကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က အီတလီနိုင်ငံ၏အခြေအနေမှာ အတော်ပင် စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ ကောင်းနေ၏
အစိုးရမှာ အကြွေးပင်လယ်ဝေနေပြီးလျှင် နိုင်ငံတွင်း၌လည်း သပိတ်မှောက်မှုများ၊ အဓမ္မအကြမ်းဖက်မှုများ အတော်ထကြွနေသည်
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် မီလန်မြို့၌ ကွန်မြူနစ်တို့ ပုန်ကန်ထကြွကြ၏
ထို့နောက် ဗလုံးညားမြို့တွင်လည်း ထကြွပြန်၏
သို့ဖြစ်ရာတွင် ကွန်မြူနစ်တော်လှန်ရေးကို စိုးရိမ်သောအရင်းရှင်များနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစည်းကမ်းချက်များကို မကျေနပ်သော စစ်သားဟောင်းများသည် မူဆိုလီနီအား ငွေအား လူအားဖြင့် ထောက်ခံကြလေသည်
ဖက်ဆစ်ပါတီဝင်များသည် အမျိုးသားရေးဝါဒစိတ် လွန်ကဲသူများဖြစ်၍ အာဏာကြီးမားသော ဗဟိုအစိုးရနှင့် စည်းကမ်းသေဝပ်ရေးကို လိုလားသည်
မူဆိုလီနီသည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဖက်ဆစ်အဖွဲ့များကို နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဖွဲ့စည်းလေသည်
ရှပ်နက်တပ်ဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကာ အတိုက်အခံဂိုဏ်းများကို ဖြိုဖျက်သည်
နယ်များရှိ ဖက်ဆစ်အဖွဲ့များသည် ကွန်မြူနစ်များနှင့် မင်းမဲ့ဝါဒီတို့၏အစည်းအဝေးများကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ထိုအဖွဲ့များ၏ ဌာနချုပ်များနှင့် အဖွဲ့များနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများရောင်းချရာဆိုင်များကို ဝင်ရောက်လုယူဖျက်ဆီးခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်လေသည်
နောက်တွင် တဆင့်တက်ကာ ခေါင်းမာသော ခေါင်းဆောင်များကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ကြ၏
ထိုအချိန်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် ဖက်ဆစ်အမတ် ဦးရေ ၃၅ ယောက်ခန့် ရှိနေပြီဖြစ်သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်အဖွဲ့ကို နိုင်ငံရေးပါတီအသွင်သို့ ပြောင်းလဲလိုက်သည်
မူဆိုလီနီအားလည်း 'အီးဒူးချေး' (ခေါင်းဆောင်ကြီး)ဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်
နိုင်ငံအခြေအနေမှာ တဖြည်းဖြည်းဆိုးရွားလာရာ ဆိုရှယ်လစ်တို့သည် ဖက်ဆစ်တို့ကို အစိုးရက နှိမ်စေရန် အထွေထွေသပိတ်မှောက်မှုကြီး ပေါ်ပေါက်လာအောင် ဖန်တီးလေတော့သည်
လက်ရှိအစိုးရအဖွဲ့သည် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်ရှာပေ
၁၉၂၂ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် နေပယ်လ်မြို့၌ ဖက်ဆစ်အဖွဲ့ကြီးညီလာခံတရပ် ကျင်းပလေသည်
ထိုလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မူဆိုလီနီနှင့်သူ၏ နောက်လိုက်များသည် ရောမမြို့သို့ ချီတက်ကြရာ မည်သူမျှ အတိုက်အခံမပြုလုပ်ကြပေ
တတိယ အီမန်းနျူးအယ်ဘုရင်သည် လက်ရှိအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖြုတ်ချကာ မူဆိုလီနီကို အစိုးရဖွဲ့ရန် ဖိတ်ခေါ်ရ၏
သို့ဖြစ်၍ သွေးတစက်မျှ မကျသော တော်လှန်ရေးဖြင့် မူဆိုလီနီသည် အာဏာသိမ်းပွဲခံကာ အစိုးရအဖွဲ့ဖွဲ့စည်းလေသည်
မူဆိုလီနီသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အစိုးရကို အကြီးအကျယ်ပြောင်းလဲလိုက်သည်
နိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ရှင်ဘုရင်ကို ဆက်လက်ထားရှိသော်လည်း တကယ့်အာဏာကိုမူကား သူ၏ လက်ထဲတွင်ထားသည်
အထက်လွှတ်တော်သည် လုံးဝအာဏာမရှိတော့ချေ
အောက်လွှတ်တော်ကိုမူကား ‘ဖက်ဆစ်ကောင်စီအဖွဲ့ကြီး’က ချုပ်ကိုင်ထားသည်
အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများမှာလည်း ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ မူဆိုလီနီ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်ကြလေတော့သည်
မူဆိုလီနီကိုယ်တိုင်လည်း ဝန်ကြီးဌာန ၈ ဌာနကို တယောက်တည်း ကိုင်ထားလေသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် တရားဥပဒေအရ အသင်းများကို အလုပ်အကိုင်အလိုက် ဖွဲ့စည်း၍ နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးကို ခန့်ခွဲသည်
ယင်းသို့အားဖြင့် မူဆိုလီနီသည် တရားဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသောအသင်းများနိုင်ငံကို ထူထောင်လေသည်
၁၉၂၅-၂၆ ခုနှစ်များတွင် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်စသော အတိုက်အခံအဖွဲ့များကို ဖြိုဖျက်ရန် ဥပဒေအမျိုးမျိုး ထုတ်လေသည်
အကြမ်းဖက်၍လည်း နှိမ်နင်း၏
ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ်နှင့် ရီပတ်ဗလစ်ကင် ပါတီများကို ဖွဲ့စည်းခွင့်မပေးတော့ချေ
အတိုက်အခံသတင်းစာများကိုလည်း ပိတ်ပစ်လေသည်
ထိုသို့ ပိတ်ပင်ချုပ်ကိုင်မှုများ ရှိလင့်ကစား နိုင်ငံအတော်ပင် နိုးကြားတိုးတက် လာသည်မှာ မူဆိုလီနီ၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရချေမည်
သူသည် တနိုင်ငံလုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေသော လာဘ်ပေးလာဘ်ယူခြင်းများ အလဟဿဖြုန်းတီးခြင်းများနှင့် ဝတ်တရားမကျေပြွန်မှုများကို ပပျောက်အောင် ဆောင်ရွက်သည်
အလုပ်ရပ်စဲခြင်း၊ သပိတ်မှောက်ခြင်းများကို ပိတ်ပင်သည်
စိုက်ပျိုးရေး ပါရဂူများကို လယ်သမားများထံ စေလွှတ်ညွှန်ကြား ပြသစေရာ ကောက်ပဲသီးနှံ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုထွက်သည်
နိုင်ငံတွင် သူ့ကို ကြည်ညိုသူများလာသည်
သို့သော် သူ့အားသေကြောင်းကြံမှုများလည်း ရှိခဲ့လေသည်
ကြံစည်မှုများ အထမမြောက်သည်နှင့်အမျှ နာမည်ကြီးကာ ကြည်ညိုသူများလာလေသည်
တိုင်းပြည်တွင် အာဏာရှင် ဖြစ်နေပြီဖြစ်သော မူဆိုလီနီသည် ပြည်တွင်းရေး၌သာမက ပြည်ပရေးတွင်လည်း တွင်ကျယ်စပြုတော့သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့ပိုင်သော ကောဖူးကျွန်းကို သိမ်းရန်ကြံစည်ရာ ဥရောပအနောက်နိုင်ငံများက ကန့်ကွက်သောကြောင့် နောက်ဆုတ်လိုက်ရသည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်မူ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်
၁၉၃၆-၃၉ ခုနှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော စပိန်ပြည်တွင်းစစ်တွင်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လေသည်
ဂျာမနီအာဏာရှင် ဟစ်တလာနှင့်လည်း ပူးပေါင်း၍ စာချုပ်များချုပ်ဆိုသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အယ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံကို သိမ်းယူသည်
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် အီတလီနိုင်ငံသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ဟစ်တလာ၏ ဘက်တော်သားအဖြစ် ပါဝင်လေတော့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်စ၌ မူဆိုလီနီသည် အောင်ပွဲများခံခဲ့ရသော်လည်း နောက်နောင်တွင်ကား တဖြည်းဖြည်း အရှုံးပေးရလေသည်
မြောက်အာဖရိက တိုက်ပွဲများတွင် အီတာလျံတို့ ရှုံးနိမ့်ခြင်း၊ စစ္စလီကျွန်းကို မဟာမိတ်တို့ တက်ရောက်ခြင်း၊ ပြည်တွင်းအုံကြွမှုများ ပြင်းထန်လာခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မူဆိုလီနီသည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရပြီးလျှင် အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရလေသည်
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အော်တို  စကော်ဇနီပါဝင်သည့် နာဇီလေထီးတပ်သားများက မူဆိုလီနီအား အချုပ်မှ ကယ်တင်ခဲ့ပြီးနောက် အီတလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဖွဲ့စည်းသော ‘ဖက်ဆစ်သမ္မတ’အစိုးရ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြှောက်လေသည်
သို့သော် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မူဆိုလီနီနှင့် သူ၏ဇနီးတို့သည် အရေးမလှသဖြင့် နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးရန်ကြိုးစားနေခိုက် နောက်ဖွဲ့သည့် အီတာလျံအစိုးရလူများက ကိုးမိုအိုင်အနီးရှိ ရွာတရွာတွင် မူဆိုလီနီတို့ကို ဖမ်းမိပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အဆုံးစီရင်လိုက်ကြလေသည်
မက်တယ်လစ်ကာ (အင်္ဂလိပ်: Metallica) အဖွဲ့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ  ဟဲဗီးမက်တယ်လ် ဂီတအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်
တီးဝိုင်းကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင်  ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့တွင် အဆိုရှင် ဂစ်တာသမား ဂျိမ်းစ်ဟက်ဖီးဒ် နှင့် ဒရမ်သမား လားစ် အူးရစ်ချ် တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့ကာ သက်တမ်းတလျှောက် အများအားဖြင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်
ဂီတအဖွဲ့၏ လျင်မြန်သော တန်ပိုများ၊ တူရိယာ တီးခတ်မှုများနှင့် ပြင်းထန်သော ဂီတသမားစိတ်တို့ကြောင့် သရက်ရှ် မက်တယ်လ် ၏ ဧရာမ ၄ ဖွဲ့တွင် မက်ဂါဒက်သ်၊ အန်းသရက်ရှ် နှင့် စလေယာ တို့နှင့် အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာ အဖွဲ့တွင် လက်ရှိ ပါဝင်သူများမှာ စတင်တည်ထောင်သူနှင့် တေးရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော ဟက်ဖီးဒ် နှင့် အူးလ်ရစ်ချ်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပါဝင်ခဲ့သူ လိဒ်ဂစ်တာသမား ကတ်ခ်ဟမ်းမတ်၊ ဘေ့စ်ဂစ်တာသမား ရောဘတ် ထရူဂျီလို တို့ ဖြစ်သည်
ယခင်က ပါဝင်ခဲ့သူများမှာ ဂစ်တာသမား ဒေ့ဗ် မတ်စတိန်း (မက်တယ်လစ်ကာမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး မက်ဂါဒက်သ် အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
၊ ဘေ့စ်ဂစ်တာသမား ရွန် မက်ဂေါ့ဗနီ၊ ကလစ်ဖ် ဘာတွန် (၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်၌ ဘတ်စ်ကား မတော်တဆမှုဖြင့် ကွယ်လွန်သည်
နှင့် ဂျေဆန် နယူးစတက်ဒ်တို့ ဖြစ်ကြသည်
မက်တယ်လစ်ကာသည် အန်ဒါဂရောင်း ဂီတလောကတွင် ပရိသတ်များ များပြားလာခဲ့ပြီး သူ၏ ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ် ၅ ခုအတွက် ဂီတဝေဖန်သူများ၏ ချီးကျူးမှုကို ရရှိခဲ့သည်
မက်တယ်လစ်ကာ၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော မာစတာ အော့ဖ် ပါပက် အယ်လ်ဘမ်သည် သရက်ရှ်မက်တယ် လောကတွင် အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံး အယ်လ်ဘမ် အဖြစ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်
အဖွဲ့၏ အမည်နှင့် ဆင်တူ ထုတ်ဝေသော ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထုတ် မက်တယ်လ်လစ်ကာ အမည်ရှိ အယ်လ်ဘမ်ကြောင့် မက်တယ်လ်လစ်ကာ အဖွဲ့သည် ဟဲဗီးမက်တယ်လောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့ပြီး သာမန် သူသူငါငါ ပရိသတ်များကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ကာ ယနေ့အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဓာတ်ပြားချပ်ရေ ၁၆ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသဖြင့် ဆောင်းစကန်ခေတ်၏ အရောင်းရဆုံး ဓာတ်ပြား ဖြစ်ခဲ့သည်
ဂီတအမျိုးအစား အမျိုးမျိုးနှင့် ဦးတည်ရာ လမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုးကို နောက်ပိုင်းတွင် စမ်းသပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၉ ချပ်မြောက် အယ်လ်ဘမ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် "ဒက် မက်ဂနက်တစ်" (၂၀၀၈ခုနှစ်) အမည်ရသော အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် သရက်ရှ်မက်တယ်သို့ ပြန်သွားခဲ့ပြီး ထိုအယ်လ်ဘမ်သည်လည်း ပထမပိုင်း အယ်လ်ဘမ်များကဲ့သို့ ချီးကျူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် အချင်းချင်း ဖိုင်ဝေမျှသည့် ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သော နက်ပ်စတာ အား ဦးဆောင် တရားစွဲခဲ့ပြီး ထိုတရားစွဲမှုတွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာနှင့် အခြားအနုပညာရှင်များက သူတို့၏ မူပိုင်ခွင့် သတ်မှတ်ထားသော အနုပညာပစ္စည်းများကို ခွင့်ပြုချက် မရှိဘဲ ဝေမျှခြင်း အတွက် တရားစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
တရားရုံးတွင် ဖြေရှင်းပြီးနောက် နက်ပ်စတာသည် ပိုက်ဆံပေး၍ အသုံးပြုရသော ဝန်ဆောင်မှု အဖြစ် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ချီးကျူးမှုများစွာ ရခဲ့သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် "မက်တယ်လ်လစ်ကာ
မကောင်းဆိုးဝါးတစ်မျိုး" အမည်ရသည့် ရုပ်ရှင်ဖြင့် ချီးကျူးခြင်း ခံရပြီး ထိုရုပ်ရှင်မှာ ဂီတအဖွဲ့၏ အဋ္ဌမမြောက် ဒုက္ခများစွာရောက်ခဲ့ရသည် အယ်လ်ဘမ် "စိန့် အန်းဂါး" (၂၀၀၃) နှင့် ထိုစဉ်က ဂီတအဖွဲ့အတွင်း ပဋိပက္ခများကို ရိုက်ကူးတင်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ရော့ခ်အင်ရိုးလ် ကျော်ဇောသူ ခန်းမစာရင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ၂၀၁၃ တွင် အိုင်မက်စ် ၏ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ ရုပ်ရှင်ဖြစ်သော "မက်တယ်လ်လစ်ကာ
သရူး သည် နဲဗား" အတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးသား သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုရုပ်ရှင်တွင် သရဲဇာတ်လမ်းနှင့် အတူ ဂီတအဖွဲ့မှ လိုက်ဗ် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် ၁၀ ခု၊ လိုက်ဗ် ဖျော်ဖြေမှု အယ်လ်ဘမ် ၄ ခု၊ ကာဗာ အယ်လ်ဘမ် ၁ ခု၊ သီချင်းတစ်ပုဒ်တည်း အယ်လ်ဘမ် ၃၇ ခု နှင့် ဂီတ ဗွီဒီယို ၃၉ ခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ဂရမ်မီဆုအတွက် ၂၃ ကြိမ် လျာထားခြင်းခံရပြီး ဂရမ်မီဆု ၉ ကြိမ် ရရှိခဲ့ကာ မက်တယ်လ်လစ်ကာ အယ်လ်ဘမ်မှ အစပြု၍ နောက်ဆုံး အယ်လ်ဘမ် ၆ ခုသည် ဘီလ်ဘုတ် ၂၀၀ စာရင်းတွင် နံပါတ် ၁ အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် အချိန်တိုင်းအတွက် စီးပွားရေးအရ အအောင်မြင်ဆုံး တီးဝိုင်းများထဲတွင် တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံး၌ အယ်လ်ဘမ်ပေါင်း ၁၂၅ သန်း ရောင်းချပြီး ဖြစ်သည်
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် "ရိုးလင်း စတုန်း" ကဲ့သို့သော မဂ္ဂဇင်းမျိုးတွင် အခမ်းနားဆုံး အနုပညာရှင် အဖြစ် စာရင်းသွင်းဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး ရိုးလင်းစတုန်း၏ အချိန်တိုင်းအတွက် အခမ်းနားဆုံး အနုပညာရှင် ၁၀၀ တွင် နံပါတ် ၆၁ အဆင့် သတ်မှတ်ခံရသည်
နေးလ်ဆန် ဆောင်းစကန် မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စတင် ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် တတိယမြောက် အရောင်းရဆုံး အနုပညာအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အယ်လ်ဘမ်ပေါင်း စုစုပေါင်း ၅၈ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် မိုက်ကယ်အဲရစ်တို့၏ သားငယ် ထိန်လင်း ခေါ် ကင်မ် (Dannian Kim Arundel Aris) ကို ဖွားမြင်သည်
ဖက်ဝန်းချောင်းရွာ၊ အထက်သင်ပုန်းတန်း
ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးသက်ထွန်း (၁၉၂၆-၂၀၁၂) သည် သံအမတ်၊ သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးသူ ဖြစ်သည်
ဦးဖိုးသောင်၊ ဒေါ်စိန်တုတ်တို့မှ ၁၉၂၆ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်တွင် မွေးသည်
မြို့မအမျိုးသားကျောင်း (အ.ထ.က(၂) ဒဂုံ) တွင် ပညာသင်သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
ဂျပန်သို့ ပညာတော်သင် သွားရသည်
အင်္ဂလန်သို့လည်း ပညာသင်ရာ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၅၁ မှ ၁၉၇၅ အထိ အမျိုးသား စီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန ဗဟို စာရင်းအင်းနှင့် စီးပွားရေး ဌာနခွဲ၌ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဆင့်ထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်
ယင်းကာလအတွင်း ကမ္ဘာငွေကြေး ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ (IMF)၊ အာရှနှင့် အရှေ့ဖျား ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေး ကော်မရှင် (ECAFE)၊ ကမ္ဘာဘဏ် (IBRD) တို့၌ တနှစ်ခန့်စီ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၅ မှ ၇၈ အထိ ပြင်သစ်ဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် စပိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ယူနက်စကိုဆိုင်ရာ အမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်နှင့် ကုလသမဂ္ဂ လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေးကော်မတီ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အဖြစ်လည်းကောင်း ပူးတွဲ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၉ မှ ၁၉၈၆ အထိ ပါရီမြို့၊ ယူနက်စကိုဌာနချုပ်၌ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဌာနခွဲ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ်၌ ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဒေါက်တာ သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ သော်ကောင်း၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း၊ သမိုင်းပညာရှင် ဦးမြင့်ကြွယ် (မြို့မမြင့်ကြွယ်)၊ တက္ကသိုလ် စာပေးစာယူဌာနမှူး ဦးစန်း စသော ပညာရှင်များနှင့်အတူ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ၊ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသားကျောင်းအဖြစ် မြို့မကျောင်း စတင်ခဲ့ကြောင်း ၁၉၉၅ ခု၌ သမိုင်းအထောက်အထားပြုစုရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
အတွေးအမြင် စာစောင်၏ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင် ဖြစ်ပြီး၊ အခြား မဂ္ဂဇင်းစာစောင်များတွင် အတွေ့အကြုံ ဆောင်းပါးများနှင့် အခြား ဆောင်းပါးများ ရေးသည်
မြို့မကျောင်း စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) တွင် အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် ချစ်လှိုင်၊ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ် သောင်းတင်၊ ဗိုလ်ချူပ် စိန်ထွား၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ညွန့်ဆွေ၊ ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း၊ တက္ကသိုလ် စာပေးစာယူဌာနမှူး ဦးစန်း စသော မြို့မ ကျောင်းသားဟောင်းများနှင့်အတူ ကျင်းပရေးကော်မတီ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းအဖွဲ့၌ အချိန်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဂျပန်ပြန်ပညာသင်ဟောင်းများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်
၂၀၁၂ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်အုန်းနှင့် သားသမီး ၄ ယောက် ကျန်ရစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၀ ဦး၊ မ ၁၁၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ် ညောင်လယ်ရွာတွင် အဖ အခွန်တော်မြေတိုင်း စာရေးကြီး ဦးဘိုးပေါ်၊ အမိ ဒေါ်လှ တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၉) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်း ဦးသိန်းမောင်  ဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်က ရွာရှိဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
အသက် (၆) နှစ်အရွယ် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ထန်းတပင် - ဇီးကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြီး ဦးသာဂျမ်း အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် စတုတ္ထတန်းအောင်မြင်ပြီး၍ ဘရစ်ချ်စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုရရှိပြီး ရေဦးမြို့ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အလယ်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်ယူသည်
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမြို့ အက်စ်ပီဂျီသာသနာပြုကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းမှစ၍ ပညာသင်ကြားသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်းမှ (၁၀) တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၌ပင် ရွှေဘိုအရေးပိုင်ရုံး၌ စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်
၁၉၄၅ နှင့် ၄၆ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကန့်ဘလူမြို့ပိုင်ရုံးတွင် ဒု-စာရေး၊ ထို့နောက် မြို့ပိုင်ရုံးစာရေးကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ စာနယ်ဇင်းများတွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုနှင့် ကဗျာများကို စတင်ရေးခဲ့သည်
ပထမဆုံးဝတ္ထုမှာ "နယ်ပိုင်ဦးထုပ်" ဖြစ်ပြီး တာရာမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခံရပြီး ကလောင်အမည်မှာ "သိန်း (အညာ)" ဖြစ်၏
"ထင်လင်း" အမည်ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပဒေသာမဂ္ဂဇင်း၌ စတင်‌ရေးသားသည်
ထိုနှစ်၌ပင် ရန်ကုန်မြို့ စာပေဗိမာန်၌ စာပြုအဖြစ်ခန့်ထားခြင်းခံရပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပြန်တက်သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒားဒူးမား ဘာသာပြန်စာအုပ်ထွက်သည်
စာပေဗိမာန်မှ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာနတွင် လက်ထောက်စာတည်းအဖြစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ အမှုထမ်းသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းဌာနမှ ထွက်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းကာ မဟာဝိဇ္ဇာ ဆက်တက်သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်၍ ဆရာမင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ကာ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းနှင့် ငွေတာရီစာစဉ်များကို တည်ထောင်သည်
ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာချုပ်၊ ငွေတာရီစာစဉ်တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ လေ့လာရေးခရီး (၄)လ သွားရောက်ခဲ့ပြီး အပြန်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ယူနက်စကို အကူအညီဖြင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများကို လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အလီဘာဘာ၏ဂူနှင့် အခြားစုံထောက်ဝတ္ထုများ (တက္ကသိုလ်ဥပစာတန်းတွင် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်) ဘာသာပြန်ထွက်သည်
၁၉၇၄ - မောဂ္ဂလိ(ရု(ဒ်)ယတ်ကစ်ပလင်း ဝတ္ထု-ဘာသာပြန်)စာအုပ်ထွက်
(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဆု ဘာသာပြန်ရသဆု ရရှိ)
စည်းအပြင်ကလူ(အဲလ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်
ပေါ်လီယာနာ(အယ်လီနာပေါ်တာ)ဘာသာပြန် စာအုပ်များထွက်
၁၉၇၅ - မြစိမ်းရောင် ရင်ခွင်သို့အပြန်ဝတ္ထုထွက်
၁၉၇၆ - ဘယ်ဆီဘယ်ဝယ် ဝတ္ထုထွက်
တစ်ကျွန်းစံ၏အပြန်လမ်း(အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်ထွက်
၁၉၇၇ - စောင်းကြိုးတင်းသည့် သီချင်းသံ ဝတ္ထုတိုများ ထွက်
ပလိပ်(အယ်လ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်ထွက်
၁၉၇၉ - စာပေဗိမာန် ဝတ္ထုတိုစာတမ်းဖတ်ပွဲ(မောင်ထင်နှင့်အခြား) စာအုပ်ထွက်
၁၉၈၁ - အဆိပ်(အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်ဝတ္ထုထွက်
ဝတ္ထုရှည်စာတမ်း (ပါရဂူနှင့်အခြား)ထွက်
၁၉၈၈ - ပုလဲတေးသံ(ဂျွန်စတိန်းဘတ်) ဘာသာပြန်ဝတ္ထုထွက်
၁၉၉၀ - အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေမြို့အနီး အီဂတ်ပူရီရှိ ဓမ္မဂီရိကုန်းမြေတွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဝိပဿ နာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွင် ဝိပဿနာဘာဝနာ-စာတမ်း ကို တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်
၁၉၉၁ - လယ်တောမှအပြန်နှင့် လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုများ စာအုပ်ထွက်
(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဝတ္ထု တိုပေါင်းချုပ်ဆုရ
၁၉၉၄ - ချစ်သူရင်ခွင်ထက်၌အိပ်စက်ခြင်း
မြင်းနီကလေး(ဂျွန်စတိန်းဗက်)၊ မီးလျှံပန်း(ဂျွန်စတိန်းဗက်)၊ ပင်လယ်ပျော်ဇင်ယော်(ရစ်ချက်ဘတ်ချ်)-စာအုပ်များထွက်
၁၉၉၆ - ဇွန်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်၊ ကွန်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သားသမီး(၅)ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့
၁၉၉၉ - ထင်လင်းပုံပြင်စာအုပ်ထွက်ခဲ့
မောဂ္ဂလိ(ရု(ဒ်)ယတ်ကစ်ပလင်း)ဘာသာပြန်စည်းအပြင်ကလူ (အဲလ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်ပလိပ်(အယ်လ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်ပေါ်လီယာနာ(အယ်လီနာပေါ်တာ)ဘာသာပြန်တစ်ကျွန်းစံ၏အပြန်လမ်း( အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်အဆိပ်(အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်စောင်းကြိုးတင်းသည့် သီချင်းသံဝတ္ထုတိုများလယ်တောကအပြန် လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုတိုများပင်လယ်ပျော်စင်ယော်(ရစ်ချက်ဘာ့ခ်)ဘာသာပြန်မြစိမ်းရောင်ရင်ခွင်သို့အပြန်
ဗနက်ဆာ ဂလော့ဂျို  (၈ ဇွန် ၁၉၇၄ မွေးဖွား) သည် ဘော့စနီးယန်း သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးဖြစ်သည်
အင်ဂျလီနာ ဂျိုလီ ရိုက်ကူးသည့် သွေးနှင့်ပျားရည်စက်တို့ စွန်းထင်းရာမြေ (၂၀၁၁) ဇာတ်ကား၊  Ja sam iz Krajine နှင့် zemlje kestena (၂၀၁၃) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သည့် ဇာတ်ကောင်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး လူသိများသည်
ဂလော့ဂျိုကို ဆာရာယေဗိုမြို့ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားသည်
ဘော့စနီးယန်းစစ်ပွဲအတွင်း လက်ဖြောင့်သေနတ် ကျည်ဆန်သင့်မှုကြောင့် ဂလော့ဂျို၏ ခြေထောက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
အန်ဂျလီနာဂျိုလီကိုယ်တိုင် ရေးသားရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သည့် ဘော့စနီးယန်းစစ်ပွဲအကြောင်း ရုပ်ရှင် သွေးနှင့်ပျားရည်စက်တို့ စွန်းထင်းရာမြေ (၂၀၁၁) တွင် လေလာအဖြစ် ဂလော့ဂျိုက သရုပ်ဆောင်သည်
သကုလာထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ဧတဒဂ်ရ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ရေတွက်သော် ကမ္ဘာတစ်သိန်းအထက် ကာလတွင် ဖြစ်၏
ထိုအချိန်တွင် ပဒုမုတ္တရဘုရားပွင့်တော်မူ၏
ထိုအချိန်တွင် သကုလာထေရီသည် ဟံသာဝတီမြို့တွင် မင်းသမီး ဖြစ်၏
အာနန္ဒာမင်း၏ သမီးတော် ဖြစ်၏
သကုလာထေရီသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်ကာ တရားနာတော်မူခဲ့၏
ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းမိန်းမတစ်ယောက်ကို ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်အရာတွင် ဧတဒဂ် ထားတော်မူ၏
ထိုအခါ သကုလာထေရီသည် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူပေးလှူကာ ထိုဧတဒဂ်ကို ဆုတောင်း၏
ထိုအခါ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားက ဂေါတမအမည်ရှိသည့် ဘုရားလက်ထက်တွင် “သကုလာ” အမည်ဖြင့် ဧတဒဂ်ရ တပည့်သာဝိကာမ ဖြစ်မည်ဟု မိန့်တော်မူ၏
ထို့နောက်သေလွန်သော် သကုလာထေရီသည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့၏
သကုလာထေရီသည် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ပရိဗိုဇ်မ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဆွမ်းခံလှည့်လည်သော် ဆီကိုသာရ၏
ထိုဆီတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ စေတီတော်ကို လှူဒါန်းပူဇော်၏
ထိုကုသိုလ်ကံဖြင့် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဧတဒဂ်ရ အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာမ ဖြစ်တော်မူ၏
ယန်းလုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ သပြေတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၀ ဦး၊ မ ၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဓနော်အနောက် (ဓနော်ဒေါင့်)ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
ဖန်ခါးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၄ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အရှေ့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၄ ဦး၊ မ ၁၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်တန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Khintan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၀ ဦး၊ မ ၇၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဖက်တန်းရွာ၊ ဝါးရခိုင်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ကံကလေး
ငခိုပြင်ရွာ၊ ချောင်းဝ
ဒတ်မောက်ကောလိပ် (Dartmouth College)သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးဟမ်ရှိုင်းယား ပြည်နယ်၊ ဟန်နိုဗာမြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိကအိုင်ဗီလိဂ် သုတေသနတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်
၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် အယ်လီဇာဝီးလ်လော့ခ် မှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၉ ခုမြောက် အဆင့်မြင့်ပညာရေးဌာနဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တော်လှန်ရေး မတိုင်မီကာလအတွင်း ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုလိုနီကောလိပ် ၉ ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်
ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ နေထိုင်မှုပုံစံကို အမေရိကန်လူမျိုးများအား သင်ကြားပေးရန် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဒတ်မောက်သည် ၂၀ ရာစု၏ ထင်ရှားသော အမျိုးသားရေးတက္ကသိုလ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာပြီးတဖြည်းဖြည်း ကွန်ဂရက်မှ ဝန်ကြီးများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်
ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ပမာဒ-တရားသုံးပါးကို ပယ်ရမည်၊ ဥဒ္ဓစ္စကိုပယ်ရန် သမထကို၊ အသံဝရကိုပယ်ရန် သံဝရကို၊ ပမာဒကိုပယ်ရန် အပ္ပမာဒကို ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရခိုင်ပြည်တပ်မတော် (အင်္ဂလိပ်: Arakan Army (AA)) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ်တွင် အခြေစိုက်သည့် ရခိုင်လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၌ ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များအစည်းအရုံး (All Arakan Students' and Youths' Congress - AASYC) က ရခိုင်မျိုးဆက်သစ်တပ်မတော် (Arakan New Generation Army - ANGA) ကို ထူထောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်တော်လှန်ရေးပါတီများကို စုစည်းထားသည့် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု (National United Front of Arakan - NUFA)က ၎င်းတို့လက်အောက်ခံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး ရခိုင်ပြည်သစ်တည်ဆောက်ရေးတပ်မတော် (New Arakan Construction Army - NACA)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (Arakan Liberation Army - ALA) မှ တော်လှန်ရေးလမ်းကြောင်းသစ် ဖောက်လိုသည့် ဗိုလ်ရာဇာဦးဆောင်သေ ာတပ်ဗိုလ်တပ်မှူးများက ရခိုင်တပ်မတော် (Arakan Army - AA)ကိုထူထောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦးအား ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ (National United Party of Arakan - NUPA) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်သစ်တည်ဆောက်ရေးတပ်မတော် (NACA) နှင့် ရခိုင်တပ်မတော်တို့ကိုပေါင်းစည်းကာ ရခိုင်ပြည်တပ်မတော် (Arakan Army - AA) ဆိုသည့် အမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယရှိ AASYC အဖွဲ့ဝင်များမှလွဲ၍ တခြား AASYC အဖွဲ့ဝင်များသည် NUPA နှင့်လည်းကောင်း၊ ANGA သည် AA နှင့်လည်းကောင်း ပူးပေါင်းပြီး အိန္ဒိယသို့ အခြေစိုက်ရန် ပင်လယ်ကြောင်းမှထွက်ခွါခဲ့ရာ ဗမာစစ်အစိုးရနှင့် အိန္ဒိယထောက်လှမ်းရေးတို့၏ ပူးပေါင်းလုပ်ကြံမှုကြောင့် ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ခိုင်ရာဇာကျဆုံးခဲ့ရပြီး AASYCANGA ရဲဘော်ဟောင်းများ အများအပြားလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ အကျဉ်းထောင်များတွင် နှစ်ပေါင်း(၁၀)ကျော် အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များအစည်းအရုံးသည် တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်နေခဲ့ရာမှ (၂၀၀၀) ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ကျောင်းသားနှင့်လူငယ်တပ်မတော် (Arakan Students' and Youths' Army - ASYA)ကို အသစ်တဖန် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ASYA အခြေစိုက်ထားသည့် မဟာမိတ်နယ်မြေများ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသဖြင့် မဟာမိတ်တချို့နှင့်လက်တွဲ၍ ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးကိစ္စများကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ၌ လျှို့ဝှက်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ (Arakan National Council - ANC) ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကိုခံယူပြီး ANC မှတဆင့် ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (United Nationalities Federal Council - UNFC) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုဖြစ်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် (Federal Union Army – FUA) တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဟင်းပုပ်ကျွန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hinpokekyun)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ တောပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးပုဒ်ချောင်းရွာ သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ် ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ရက်ဖောရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yethpaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ လွှတ်ရှမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွှတ်ရှမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၈၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၅၆၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဝက်ခြံဆိုသည်မှာ မျက်နှာ၊ လည်ပင်း၊ ပခုံး၊ ရင်ဘတ်နှင့် ရံဖန်ရံခါ ကျောဘက်တွင်ပါ ပေါက်တတ်သည့် အရေပြားမူမမှန်မှုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ထိုမူမမှန်မှုကြောင့် အထူးသဖြင့် မျက်နှာတွင် အနီဖုလေးများပေါက်လာတတ်သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် အထက်ဖော်ပြပါ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများတွင်လည်း ပေါက်တတ်သည်
ထိုအနီဖု၏ ဝန်းကျင်တွင် နီရဲရောင်ကိုင်းလာတတ်သည်
ဝက်ခြံကို ညှစ်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်းများ ရှိပါက အမာရွတ်များ အရုပ်ဆိုးစွာ ကျန်ခဲ့တတ်သည်
ပျိုဖော်ဝင်စပြုလာချိန်တွင် လူပျို၊ အပျိုပေါက်စတို့သည် ဝက်ခြံပြဿနာနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်
ပျိုဖော်ဝင်ခြင်းနှင့် ဝက်ခြံသည် အဆက်အစပ်ရှိသော်လည်း အကြောင်းရင်းအတိအကျကို မပြောနိုင်ပါ
ထိုအသက်အရွယ်အပိုင်းအခြားတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဟော်မုန်းဓာတ်အပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်တန်ရာသည်ဟု ယူဆကြသည်
အမွေးအမှင်နှင့် မွေးညင်းတို့၏ အခြေတွင် ချွေးအိတ်ရှိသည်
ဝက်ခြံသည် ထိုအိတ်၏ အပေါ်ပိုင်းမှစ၍ မြစ်ဖျားခံသည်
ထိုနေရာသည် အရေပြားခြောက်သွေ့မသွားစေရန် ချွေးအိတ်က ဆီဘမ်းဟု ခေါ်သောအဆီ ထုတ်ပေးရသည့် နေရာဖြစ်သည်
မျက်နှာအဆီပြန်ခြင်း၊ ခြေဆီလက်ဆီထွက်ခြင်းတို့မှာ ထိုသဘောပင် ဖြစ်သည်
ထိုချွေးအိတ်ရှိရာ မွေးညင်းပေါက်အဝသည် ချေး(ဂျီး)၊ ချွေး၊ ဖုန်၊ အမှုန်နှင့် အလှပြင်ပစ္စည်းတို့ဖြင့် ပိတ်သွားပါက မွေးညင်းပေါက်ဝမှ ချွေးအိတ်အထိသွားရာ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အဆိုပါဆီဘမ်းဟုခေါ်သော အဆီတို့ဖြင့် ပိတ်ဆို့တောင့်ခဲသွားသည်
ထိုအခါ အနာစိမ်းကဲ့သို့ နီရဲရောင်ကိုင်းလာတတ်သည်
ထိုအဆီခဲတောင့်ကို ကိုယ်တွင်းရှိ အင်ဇိုင်းများက ဖြိုခွဲကာ ယားကျိကျိနှင့် အနာကို ကလိချင်၊ ဆွချင်စိတ်ပေါ်လာစေမည့် အရာများအဖြစ် အသွင်ပြောင်းပေးလိုက်သည်
ဤသို့ဖြင့် ဝက်ခြံဟူသော အနီဖု၊ သို့မဟုတ် အမာရွတ်များ ပေါ်ပေါက်လာရသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တံတား သည် ရန်ကုန်တိုင်း​ဒေသကြီး ရှိ တံတား တစ်စင်းဖြစ်သည်
ပင်ပက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinpet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နမ်းဆီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ်းဆီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၅၄ ဦး၊ မ ၃၉၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးတိုချောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Utochaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ကော့ကလော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့ကလော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၀ ဦး၊ မ ၂၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၈၉ ဦး နေထိုင်သည်
လက်နက်ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး လက်နက်များ နှင့် စစ်တပ်နည်းပညာနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများ ကိုထုတ်လုပ် ရောင်းချသည်
ကာကွယ်ရေးဆိုင် ရာကုမ္ပဏီများ၊ သို့မဟုတ် စစ်တပ်စက်မှုလုပ်ငန်းများဟုလည်း ရည်ညွှန်းသည့် လက်နက် ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများသည် အဓိကအားဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်များ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အတွက် လက်နက် များထုတ်လုပ်သည်
ထုတ်လုပ်သည့်ပစ္စည်းများမှာ သေနတ်များ၊ ကျည်ဆန်များ၊ ဒုံးကျည်များ၊ စစ်တပ်သုံး လေယာဉ်၊ စစ် တပ်သုံး ယာဉ်များ ၊သင်္ဘောများ၊ အီလက်ထရွန်းနစ်ပညာရပ်ကို အသုံးပြုသော စနစ်များနှင့် ထိုထက်မကသောအရာ များ ပါဝင်သည်
လက်နက်ထုတ်လုပ်သော စက်မှုလုပ်ငန်းသည် အရေးပါသော သုတေသနနှင့် တီထွင်ထုတ်လုပ်မှု ကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်
တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် နှစ်စဉ် စစ်တပ်အသုံးစရိတ်အဖြစ် ဒေါ်လာ ၁ ထရီလီယံကျော်ကို သုံးစွဲကြောင်း ခန့်မှန်းကြ သည် (ကမ္ဘာ့ ဂျီဒီပီ ၏ ၂ ရာခိုင်နှုန်း)
၎င်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသည် စစ်တပ်စက်မှုလုပ်ငန်းမှ အကြီးစား စက် လက်နက်ပစ္စည်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ဝယ်ယူခြင်းတွင် အသုံးချသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လက်နက်အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည့် ထိပ်တန်း ကုမ္ပဏီ ၁၀၀ ၏ စုပေါင်း၍ လက်နက်များ ရောင်းချခြင်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာ ၃၁၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာလက်နက် အရောင်းအဝယ်တွင် ဒေါ်လာ ၃၀ ဘီလီယံ ကျော် အသုံးပြုခဲ့သည် (ဤကိန်းဂဏန်းတွင် ပြည်တွင်းလက်နက်ရောင်းဝယ်ခြင်း မပါဝင်ပါ)
လက်နက် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် အကြွေးပြဿနာများ ရိုက်ခတ်ခြင်းခံရသော အခန်းကဏ္ဍများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဈေးကွက်တွင် စုစုပေါင်းရောင်းဝယ်နေသောတန်ဖိုးဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂.၉ ဘီလီယံမှ တစ်ဝက်အထိဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄.၃ ဘီလီယံ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်
စက်မှုနိုင်ငံ အများအပြား တွင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ် အင်အားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ပြည်တွင်းလက်နက်ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းရှိ သည်
အချို့နိုင်ငံများတွင်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများ အသုံးပြုရန်အတွက် တရားဝင် ဖြစ်သော သို့မဟုတ် တရားမဝင် ဖြစ်သော ပြည်တွင်း လက်နက်ရောင်းဝယ်ရေး အများအပြားရှိသည်
လက်နက်ငယ်များကို တရား မဝင် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုမရှိသော နိုင်ငံများနှင့် ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်
တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရန် ကန်ထရိုက်များကို အစိုးရမှ ချီးမြှင့်လေ့ရှိပြီး လက် နက်ကန်ထရိုက်များကို နိုင်ငံရေး အရေးပါမှုနှင့် အဓိကကျစွာပြုလုပ်သည်
နိုင်ငံရေး နှင့် လက်နက်အရောင်း အဝယ်အကြားရှိ အဆက်အသွယ်သည် အမေရိကန်သမ္မတ Dwight D. Eisenhower (ဒွိုင် ဒီ အိုင်ဆင်ဟောင် ဝါ) ဖော်ပြသကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသည် အလွန်နီးကပ်စွာဖြင့် ဆက်သွယ်မှု ရှိလာသော စစ်တပ် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှု ကဲ့သို့ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်
အချို့မှာ အများပိုင်ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်သော ကော်ပို ရေးရှင်းများစွာတို့သည် ထိုကန်ထရိုက်များကို လေလံ ဆွဲကြသည်
၎င်းကန်ထရိုက်များသည် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ကြေးရှိလေ့ရှိသည်
တစ်ခါတစ်ရံ တွင် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခြင်း တိုက်လေယာဉ်အသစ်အတွက် ကဲ့သို့သော ကန်ထရိုက်တွင် တင်ဒါအပြိုင်အဆိုင် ပြုမှု လုပ်ငန်းစဉ် ရှိပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ပါဝင်သည့် ကုမ္ပဏီများမှ တင်သွင်းသော ဒီဇိုင်း၏ အရည်အသွေး ပေါ်မူ တည်၍ ချမှတ်သည်
အခြားအချိန်များတွင် လေလံဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် ယှဉ်ပြိုင်မှုများမရှိပါ
စစ်အေးခေတ် တွင် ဆိုဗီယက် ယူနီယံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့သည် အထူးသဖြင့် တတိယကမ္ဘာ နိုင်ငံများ ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများတွင် ၎င်းတို့၏ရပ်တည်မှုကို လွှမ်းမိုးရန် လက်နက်များတင်ပို့ခြင်းကို အသုံး ပြုခဲ့ကြသည်
ဆိုဗီယက် ယူနီယံ ကျဆုံးချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာ့လက်နက်တင်ပို့ခြင်းသည် ကနဦးတွင် အနည်းငယ် ကျ ဆင်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပြန်လည် ကြီးထွားလာပြီး ယခုအခါတွင် စစ်အေး အဆင့်များသို့ နီးကပ်နေပြီဖြစ်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလုံးစုံ လက်နက် ထောက်ပံ့သူများ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲကမ္ဘာကို လက်နက်ထောက်ပံ့ပေးနေသည့် ထိပ်တန်း ဖြန့်ဖြူး ပေးသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံး လက်နက်ရောင်းခြင်း၏ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်း ဝန်းကျင်တွင်ရှိကာ ၎င်းနောက် တွင် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ ရုရှား၊ ဂျာမနီ နှင့် တရုတ် တို့ရှိသည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်၊ အောက်(စ်)ဖန်း နှင့် လက်နက်ငယ်များ အပေါ်တွင် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းကွန်ယက် တို့မှ ထူထောင်ထားသော လက်နက်ထိန်းချုပ်ခြင်း စည်းရုံးလှုံ့ ဆော်မှု မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ငယ်ပေါင်း ၆၃၉ မီလီယံကျော် ပျံ့နှံ့လည်ပတ်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၉၈ နိုင်ငံကျော်တွင် အခြေပြုထားသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း ၁,၁၃၅ ခု ကျော်သည် လက်နက်ငယ်များ နှင့် ၎င်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာ နှင့် ကျည်ဆန်များကို ထုတ်လုပ်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်
ဤအမျိုးအစားတွင် သေနတ်အပေါ့စားများ မှ အမြောက်အကြီးစားများအထိ အရာအားလုံး ပါဝင်ပြီး ထုတ်လုပ် သူများ၏အများစုမှာ အသေးစားများသာဖြစ်ကြသည်
အများအပြားမှာ တတိယကမ္ဘာ နိုင်ငံများတွင် တည်ရှိ သည်
လက်တစ်ဖက်ဖြင့်ပစ်နိုင်သော သေနတ်များ၊ စက်သေနတ်များ၊ တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာ ပြုလုပ်ထား သော စစ် သည်တင်ယာဉ်များ နှင့် အခြား ဈေးနှုန်းသင့်တင့်သောလက်နက်များကို နိုင်ငံတကာတွင် ရောင်းဝယ် ရေးသည် အဓိကကျသည်
နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် ထိန်းသိမ်းမှုမှာ အတော်ပင် မရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး ရလဒ် အားဖြင့် လက်နက် များစွာတို့သည် သူပုန်အင်အားစုများ၊ အကြမ်းဖက်သမားများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးယူ ပိတ်ဆို့မှု အောက်တွင် ရှိနေသော အစိုးရများ၏ လက်တွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်
စစ်တပ်သုံး လေယာဉ်အပါအဝင် (မြေပြင်အခြေစိုက်နှင့် ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ထုတ်လုပ်မှု) သမားရိုးကျ ဒုံးကျည်များ နှင့် စစ်တပ် ဂြိုဟ်တုများ၊ ၎င်းသည် ဈေးကွက်၏ နည်းပညာ အဆင့်အမြင့်ဆုံး အခန်းကဏ္ဍ ဖြစ် သည်
ထိုအရာသည် စီးပွားရေးရှုထောင့်မှ ယှဉ်ပြိုင်မှု အနည်းဆုံးလည်းဖြစ်ပြီး ဈေးကွက်တစ်ခုလုံးကို လက် တစ်ဆုပ်စာမျှရှိသော ကုမ္ပဏီများက ချုပ်ကိုင်ထားကြသည်
ထိပ်တန်း ဖောက်သည်များ နှင့် အဓိက ထုတ်လုပ် သူများ အားလုံးနီးပါးမှာ အနောက်ဘက်ကမ္ဘာ တွင် တည်ရှိနေပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလွယ်တကူ ပင် ပထမနေရာ တွင်ရှိသည်
ထင်ရှားသော လေယာဉ် တည်ဆောက်သည့် ကုမ္ပဏီများတွင် Dassault Aviation (ဒါးဆော့ လေယာဉ်တည်ဆောက်ရေး)၊ EADS (အီးအေဒီအက်စ်)၊ Finmeccanica (ဖန်မီကာ နီကာ)၊ Thales Group (သေး(စ်)ဂရုပ်(ဖ်)) Lockheed Martin (လော့(ဂ်)ဟိ မာတင်) Boeing (ဘိုးရင်း) နှင့် ဗြိတိန် ဘီအေအီး စနစ်များ ပါဝင်သည်
ယူရိုဖိုက်တာ ကဲ့သို့သော ဖိုက်တာ ဂျက်လေယာဉ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း တွင် များသောအားဖြင့် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းထားသော အဖွဲ့အစည်းများ အများအပြား လည်း ရှိသည်
၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော သမို်င်းတွင် အကြီးဆုံး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကန်ထရိုက်တွင် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခြင်း တိုက်လေယာဉ် တည်ဆောက်ခြင်း ပါဝင်သည်
ကမ္ဘာ့ အဓိက အင်အားကြီးနိုင်ငံများအားလုံးသည် ကမ္ဘာအနှံ့ တာဝန်ချထားခြင်းကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အဓိက ကျသော ပင်လယ်ရေကြောင်း အင်အားစုများကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး အကြီးဆုံးနိုင်ငံများသည် လေယာဉ်တင် သင်္ဘောများ၊ နျူကလီးယား ရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် ခေတ်မီသော လေကြောင်းရန် ကာကွယ်သည့် စနစ်များကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်
စစ်သင်္ဘောအများစုမှာ ရိုးရာနည်းအားဖြင့် လည်ပတ်မောင်းနှင်ကြသော်လည်း အချို့မှာ နျူကလီးယားဖြင့် လည်ပတ်မောင်းနှင်ကြသည်
အသုံးပြုပြီးသား ရေတပ်စစ်သင်္ဘောများကို ရောင်းဝယ်သည့် ကြီးမားသော ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တစ်ခုရှိပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများ ထံမှ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ သည် ဝယ်ယူကြသည်
ဤစာရင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အတွက် အမြင့်ဆုံးကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်များ ရှိသော နိုင်ငံဆယ်ခု၏ စာရင်း ဖြစ်သည်
ဤသတင်းအချက်အလက်သည် စတော့ဟုမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသန တက္ကသိုလ်မှ ရရှိသည်
စုစုပေါင်း ကမ္ဘာ့အသုံးစရိတ်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၁.၄၆၄ ထရီလီယံ ရှိခဲ့သည်
ဤဇယားရှိ ယူနစ်သည် ဦးတည်ရာကို ဖော်ပြသည်ဟုဆိုသော တန်ဖိုးများကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း များစွာဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုတန်ဖိုးများသည် ငွေကြေး အစစ်အမှန် စီးဆင်းမှုအစစ်အမှန်ကို ကိုယ်စားမပြုသော်လည်း ကန်ထရိုက်ပါ ဈေးနှုန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိဘဲ လက်နက်များ လွှဲပြောင်းခြင်းကို ခန့် မှန်းရန် အခြေခံ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းသည် စစ်ရေး အကူအညီ ကိစ္စတွင် သုညအထိ နိမ့်ကျနိုင်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် တန်ဖိုးများကို ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် စဉ်ထားသည်
ဤသတင်းအချက်အလက်သည် စတော့ဟုမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသန တက္ကသိုလ် မှ သို့မဟုတ် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး ကော်မရှင် မှ ရရှိနိုင်ပြီး အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် နောက်ဆုံး အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားသည်
SIPRI ပြီးလျင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လက်နက် အကူးအပြောင်း နှင့်ဆိုင်သော အချက်အလက်များကို ပေးသည့် အခြားအရင်းအမြစ် မြောက်မြားစွာရှိသည်
၎င်းတို့တွင် လက်နက်တင်ပို့ခြင်းများနှင့် ပတ်သက်သည့် နိုင်ငံတော် အစိုးရများ၏ နိုင်ငံတော်အစီရင်ခံစာများ၊ အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီများမှ ပြစုသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ များသို့ လက်နက်တင်ပို့သည့် အချက်အလက်များ ပါဝင်သော ကုလသမဂ္ဂမှ မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမားရိုး ကျလက်နက်များနှင့် အမေရိကန် ကွန်ဂရက် သုတေသန ဝန်ဆောင်မှု မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေခြင်း တို့ပါဝင်သည်
ထိုအရင်းအမြစ်များ စာရင်းကို SIPRI ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်
ကွဲပြားခြားနားသော နည်းပညာ များနှင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော အရင်းအမြစ်များသည် သိသိ သာသာ ကွဲပြားခြားနားသော အချက်အလက်များကို ပေးလေ့ရှိသည်
ဥပမာ Statistisk sentralbyrå (စတက် တစ်စတစ် ဆန်ထရာဘရာ) (နော်ဝေးနိုင်ငံတော် ကိန်းဂဏန်းစာရင်းဇယား) အရ နော်ဝေးနိုင်ငံသည် အထက် တွင် စာရင်းပြုစုထားသော နိုင်ငံများစွာထက် ပို၍ကြီးမားသော ငွေကြေးပမာဏတန်ဖိုး (အမေရိကန် ဒေါ်လာ) ရှိ လက်နက်များကို တင်ပို့သည်
အချို့သော ကွဲပြားခြားနားချက်များမှာ အရင်းအမြစ် အချို့၏ ပို၍ သို့မဟုတ် လျော့၍ စဉ်းစားချင့်ချိန် အစီရင်ခံခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်
အစိုးရများသည် ၎င်းတို့နိုင်ငံ လက်နက်ထုတ်လုပ် သောလုပ်ငန်း၏ ဈေးကွက် အားထုတ်ကြိုးပမ်းမှုတွင် ၎င်းတို့၏ အခန်းကဏ္ဍ တစ်စိတ်တဒေသ အဖြစ် လက်နက်အများအပြား တင်ပို့ခြင်းကို တောင်းဆို်ကောင်း တောင်းဆိုနိုင်မည် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် တာဝန် ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပါဝင် လှုပ်ရှားသူတစ်ဦးကဲ့သို့ သိရှိစေရန် လက်နက်အနည်းငယ် တင်ပို့ခြင်းကို တောင်းဆိုကောင်း တောင်းဆိုနိုင်သည်
လူများစွာအတွက် လက်နက်တင်ပို့ခြင်းသည် လူ့ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်
အဘယ့် ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် ပဋိပက္ခတစ်ခုအတွက် လက်နက်များ ထောက်ပံ့ခြင်းအား ပေါ့ဆသော သူများ၊ နိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် ကော်ပိုရေးရှင်း နှင့်ဆိုင်သော အန္တရာယ်များ စတင်၍ ပါဝင်ပတ်သက်လာသော ကိုယ် ကျင့်တရားနှင့် ပတ်သက်သော အရာကဲ့သို့ ဆင်ဆင်တူသည်ဟု မြင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
လက်နက်များကို ထောက်ပံ့ရန် မအောင်မြင်ခဲ့ခြင်းသည် အစောပိုင်း ဝေးကွာခြင်း ကို ဦးတည်စေပြီး စစ်ပွဲ နှင့် သေဆုံးခြင်းကိုှ အကျိုးအမြတ်ရစေသော နည်းလမ်းတစ်ခု အဖြစ် အချို့သည် လက်နက်ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများအား မြင်ကြသည်
အခြားတစ်ဘက်တွင် လက်နက်များအား အုပ်စုများဆီသို့ (သို့မဟုတ် နိုင်ငံများ) "ချီးကျူးထို်က်သော" ရည်ရွယ်ချက် များဖြင့် တင်ပို့ခြင်း- ဥပမာ ဖက်ဆစ်အစိုးရကို ဖြုတ်ချနေသော သူပုန်အုပ်စု- သည် ပဋိပက္ခတွင် တန်ဖိုးကြီးမား သော ညီမျှစေသည့်အရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်
၎င်းနောက်တွင် ခေတ်မီ လက်နက်ကြီးများ၏ အကူအညီ မပါဘဲ ရေတွက်၍ မရနိုင်သော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အဖွဲ့များ ရှားပါးမှုသည် ပဋိပက္ခတွင် မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါ- ဥပမာအားဖြင့် ရဝမ်ဒါ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း ၏ Hutus (ဟူး တပ်(စ်)) သည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရှင်းသော တောခုတ်ဓားများနှင့် အခြားသော နည်းပညာနိမ့်သည့် ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း အများစုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ ကြသော်လည်း IALANA (အိုင်လားနား) မှ အစီရင်ခံစာများအရ တောခုတ်ဓားများနှင့်အတူ သေနတ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်
အမှန်တကယ်ပင်— လက်နက်များ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းအပေါ် စကားစစ်ထိုးပွဲတိုင်း နီးပါးတွင် ဤအရာ သည် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်— အသုံးပြုသော အခေါ်အဝေါ်များနှင့် ၎င်းရည်ညွှန်းသော လူအများတို့သည် အလွန် အမင်းပြောင်းလဲနိုင်သည်
နှစ်များကုန်ဆုံးလာသည် နှင့်အမျှ အစိုးရများသည် "စိတ်ဝင်စားမှု" အသစ်များ အ ပေါ်တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး အခြေအနေများမှာလည်း လျော်ညီစွာ ပြောင်းလဲသည်
"လွတ်လပ်မှု အတွက် တိုက်ပွဲဝင်သူများ" သည် " ပုန်ကန်ထကြွသူများ" ဖြစ်လာသည်
"အကြမ်းဖက်သူများ"သည် "တန်ဖိုး မဖြတ်နိုင် သော မဟာမိတ်များ" ဖြစ်လာပြီး "ဘာသာရေးတွင် တက်ကြွလွန်းသူများ"သည် "တည်ငြိမ်ခြင်း၏ ကိုယ်စား လှယ်" များ အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားသည်
၂၁ ရာစု အစောပိုင်း၏ သီးခြားဖြစ်သော ဝေါဟာရကိုအသုံး ပြုရန် နိုင်ငံများအားလုံးသည် "လိုလိုလားလားဖြင့် ပူးပေါင်းခြင်း" မှနေ၍ "မကောင်းမှုအတွက် နိုင်ငံများ အချင်း ချင်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း" သို့ အချိန်တိုအတွင်း သွားနိုင်ပြီး ပြောင်းလဲမှုတိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လက်နက်များ ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် မူဝါဒကို အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်
ကော်စတာ ရီကာ သမ္မတ ဖြစ်သူ Oscar Arias Sanchez (အော်စကာ အာရီးရပ်(စ်) ဆန်ချက်(ဇ်)) (အမေ ရိက အလယ်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ပြည်တွင်းစစ်များကို အဆုံးသတ်ရန် Esquipulas II Accords (အက်စ် ကျူပူရပ်(စ်) II သဘောတူညီချက်များ) မှတစ်ဆင့် သူ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် ၁၉၈၇ တွင် နိုဘယ် (လ်) ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်) သည် ဤသို့ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်
"တိုင်းပြည်တစ်ပြည် သည် ပညာရေး၊ အိုးအိမ်၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ၎င်း၏ ပြည်သူပြည်သားများအတွက် ကျန်းမာရေး ဝန် ဆောင်မှုများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည့်အစား လက်နက်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဆုံးဖြတ်သောအခါ ထိုတိုင်းပြည် သည် မျိုးဆက်တစ်ခုလုံးအား ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ရရှိခံစားနိုင်သည့် ၎င်း၏အခွင့်အရေးကို ပိတ် ပင်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဤကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်တွင်နေထိုင်သူ ဆယ်ဦးတိုင်းအတွက် ကျွနု်ပ်တို့သည် သေနတ် တစ်လက်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ဖြစ်ပြီး ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်းကို အဆုံးသတ်ရန် ထို်ကဲ့သို့သော စွမ်းဆောင် မှုသည် ကျွနု်ပ်တို့၏ လက်တစ်ကမ်းအတွင်း ရှိသော်လည်း အပင်ပန်းခံဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိ သေးပါ
ကျွနု်ပ်တို့၏ နို်င်ငံတကာဥပဒေများသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲကမ္ဘာ့နိုင်ငံများဆီသို့ ဥပဒေကြောင်းအရ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်စေသည့် မည်သို့သောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များမျှမရှိပဲ ကမ္ဘာ့လက်နက်ရောင်းခြင်း၏ လေးပုံ သုံးပုံ နီးပါးကို တသဲသဲဝင်ရောက်စေခဲ့သည်
ကျွနု်ပ်တို့၏ ထိန်းသိမ်းမှုများသည် ထိုလက်နက်များ၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အသုံး ပြုခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားခြင်း ရှိလျှင်သော်မှ တိုင်းပြည်များအား ၎င်းတို့ရောင်းချခဲ့သောလက်နက်များ နှင့်ပတ် သက်၍ မည်သို့ ပြုလုပ်ရမည်ဟူသော တာဝန်ယူခြင်းကို မသတ်မှတ်ထားပါ
သခွတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈ ဦး၊ မ ၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းတိုက်မြှောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaikhmyaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ သိုက်ဝါးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိုက်ဝါးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၂ ဦး၊ မ ၉၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ရှေးရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးခဲ့သော ဘုရင်မင်းဆက်များကို အောက်ဖော်ပြပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်
မြောက်ဦးခေတ် (၁၄၂၉–၁၇၈၅)၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သောခေတ်များအနက် အချို့(စောလွန်းသော မင်းဆက်များ)သည် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ယနေ့တိုင်မတွေ့ရှိသေးပေ
တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များက ဓညဝတီခေတ်သည် အမှန်တကယ်မတည်ရှိဟု ယူဆကြသည်
တချို့သောရှေးဟောင်းပညာရှင်များကလည်း အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်
စောလွန်းသော မင်းဆက်များကိုမူ သက်သေမပြနိုင်သော်လည်း ယခုအခါ သူရိယ မင်းဆက်တည်ရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေ လောကာနန္ဒါဘုရားရှိ စင်္ကြာမုနိဘုရားစမ္မခဏ်စာက အထင်အရှားသက်သေ ပြုနေသည်
ခင်နှင်းရီ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်
အင်းစိန်နယ် (ယခု မှော်ဘီမြို့နယ်ဝင်) မြောင်းတကာ၌ မွေးသည်
အေဝမ်းဖလင်း၏ လူရွေးပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်ကာ ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်စိုးရိုက်ကူးသည့် ချစ်မဟာ အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ရသည်
နောက် ဒါရိုက်တာ တင်မောင်က ကိုယ်တိုင်ရိုက် ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဆောင်သည့် ချစ်စနိုး ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်
ယင်းဇာတ်ကားမှာ အသံထွက်ဇာတ်ကားဖြစ်လေရာ ခင်နှင်းရီ အသံကောင်းကြောင်း ပရိသတ်တို့ အလွန်ချီးကျူးကြ၏
၁၉၃၉ ခုတွင် မြမျိုးလွင်၏ ဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာ ဦးတင်နွယ်ရိုက်သည့် တလိမ်နှစ်လိမ် ဇာတ်ကားမှာ အထူးနာမည်ကျော်သည်
ထိုဇာတ်ကားပါ ဇာတ်ဝင်တေးမှာလည်း အင်မတန့်အင်မတန် လူကြိုက်များ၏
နှောင်းခေတ်အဆိုတော်တို့ မကြာမကြာ ပြန်ဆိုကြသည်
သဘင်ဝန်ပျို့ကျေးရွာ (၁၉၃၈)ပျိုအိပ်ချိန်လေညှင်းခံတလိမ်နှစ်လိမ် (၁၉၃၉) (ဇာတ်ဝင်တေးကို ဓာတ်ပြားထုတ်သည်)
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သမီး ဖြစ်သည်
အမည်ရင်း ဒေါ်လှလှ ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် "ခင်လတ်" သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်
ဆရာ ဦးထွန်းလှ ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် သန်လျင် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နဝမတန်း အောင်သည် အထိ ဆည်းပူး ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ်တွင် "ဆုမွန်မေ" ကလောင် အမည်ဖြင့် 'ကဆုန် ညောင်ရေသွန်း' ကဗျာ စ ရေးခဲ့သည်
ထို့နောက် "ခင်လတ်၊ သံလျင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက် ဦးပြည့်စုံနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၏ တည်းဖြတ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု တာဝန်များကို တွဲဖက် တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခု မတ်လထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "လပြည့်ညရဲ့ စစ်မြေပြင်" ဝတ္ထုမှ စ၍ "ခင်လတ်" အမည် ယူခဲ့သည်
ပြည့်စုံရုပ်ရှင် အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ခေတ် က စပယ်ပင် နှင့် ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့၍ ယခုတိုင်နာမည် ထင်ရှားလျက်ရှိသော ဦးလတ်သည် ဒေါ်ခင်လတ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်
ပဒုမ္မာ ကြာတစ်ပွင့် (၁၉၅၃)၊ ပန်းပဒေသာ (၁၉၆၂)၊ မိုး (၁၉၆၃)၊ ရေစီးကြောင်းကလေး (၁၉၆၄)၊ ဖြေနိုင်ပေါင် (၁၉၆၅) စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသည်
'ဖြေနိုင်ပေါင်' ကို ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း အဖြစ် ရေးသည်
"မေမေခင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဦးပြည့်စုံနှင့် သမီး တစ်ယောက်၊ သားနှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)
စာ ၁၉၃ - ၁၉၄
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၈)
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ(စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇)
ဒန်းစကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dansaku)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဒန်းစကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ဂေါင်းတောင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singaungtaungsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ဆင်ဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၁၀၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဦး ပွား (၁၈၆၁-၁၉၄၀) သည် မြန်မာလူမျိုး စာပေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဝေလမင်းသားစာပေဆုကို ပထမဆုံး ရယူခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်
၁၂၃၃ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၆ ရက်၊ စနေနေ့တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရွာတန်းရွာနေ ဦးကျူး၊ ဒေါ်စံငြိမ်းတို့မှ မွေးသည်
မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသား ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်ပြုကာ ရွာတန်းပင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးသာသန၊ ထိန်ကန်ဆရာတော် အရှင် စက္ကိန္ဒ၊ အုတ်ဖိုဆရာတော် ဦးဝိသုဒ္ဓ၊ မန္တလေး ဂွေးချိုတိုက် အရှင် စာရိတ္တာဘိဓဇနှင့် ဥသျှစ်ပင်တိုက်ဆရာတော် အရှင်သီလာစာရဘိဓဇ မဟာရာဇာဓိရာဇဂုရု တို့ထံ၌ ပညာနို့ သောက်စို့သည်
အသက် ၁၇ အရွယ်တွင် လူထွက်ကာ တောင်ငူနှင့် ပျဉ်းမနားတစ်ဝိုက်တွင် အရောင်းအဝယ်လုပ်ကာ အသက်မွေးသည်
တောင်ငူရှိ ကုန်သည်ကြီးသမီး ဒေါ်ရွှေအိမ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်
တောင်ငူ၌ပင် နှစ် ၂၀ ခန့် နေထိုင်ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မြန်မာ့အလင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ၃ နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်သည်
ထို့နောက် ကေတုမတီ ပုံနှိပ်တိုက် စာပြင်ဆရာအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်
ဦးပွားအသက် ၄၇ နှစ်တွင် ဇနီး တိမ်းပါးသည်
အစိုးရစာတော်ပြန်စာမေးပွဲကို ဝင်ဖြေရာ ပထမအဆင့်နှင့် အောင်ပြီး ၁၂၈၁ ခုတွင် စအမှုထမ်းသည်
၁၂၈၅ ခုအထိ ဖြစ်သည်
၁၂၈၅ ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် မြန်မာစာနည်းပြ ဖြစ်လာသည်
၎င်းကောလိပ်အား တက္ကသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းသောအခါ ဂုဏ်ထူးဆောင်နည်းပြအဖြစ် ဆက်လုပ်ရာ ၁၂၉၇ ခု ရောက်မှ အငြိမ်းစား ယူသည်
အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ချီးမြှင့်သော တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင် (တီပီအက်စ်) (အင်္ဂလိပ်: Taingkyo Pyikyo Saung) ဘွဲ့ရသည်
၁၉၃၈ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပေးသော ဂုဏ်ထူးဆောင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သေးသည်
၁၉၂၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝေလမင်းသား လာလည်သည့်အခါ စာပေဆုတစ်ခု ချီးမြှင့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကျေညာသည်
ဆုငွေမှာ ကျပ် ၁၀၀၀ ဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က ရွှေတစ်ကျပ်သား ငွေအစိတ်သာ ပေးရရာ ရွှေ ၄၀ သားခန့် အဖိုးရှိသည်
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်က ဆရာလွန်းအား ရေးသားပေးရန် တိုက်တွန်းသည်
မလုပ်နိုင်ကြောင်း ငြင်းသဖြင့် ထိုစဉ်က မြန်မာစာနည်းပြ ဆရာပွားထံ မြားဦးလှည့်လာသည်
ဆရာပွားက "ဝေလမင်းသား နားတော်သွင်း ဧချင်း" ကို ရေးပေးလိုက်ရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား မောင်ကျော်အေးက ဝေလမင်းသားအား ဖတ်ပြရသည်
ထိုစာအတွက် ဆရာပွား စာပေဆု ရသည်
၁၃၁၂ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် (၁၉၄၀ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဆရာပွား ရေးသား၊ တည်းဖြတ်ခဲ့သော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -'တင့်တင့်' ၏
ဖဂါရိုင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpagarrai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ဂျေဆွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အက်ဒွင်အာနိုး သည် အင်္ဂလိပ် ကဗျာဆရာနှင့် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူရေးသားခဲ့သည့် အာရှရဲ့ အလင်းရောင် ဟူသောစာအုပ်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်
အက်ဒွင်အာနိုးကို ဂရာဗဲဆန့် (Gravesend)၊ ကန့် (Kent) တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
Sussex တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရောဘတ်ကိုးအာနိုး၏ ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်
သူ၏ သားသမီးခြောက်ယောက်တွင် အက်ဒွင်လက်စတာအာနိုးသည် ဝတ္ထုရေးဆရာ ဖြစ်သည်
သူသည် King's School, Rochester; King's College London; နှင့် University College, Oxford တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် Newdigate ဆုကို ကဗျာအတွက် ရရှိခဲ့သည်
သူသည် King Edward's School, Birmingham တို့တွင် ကျောင်းဆရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယသို့ သွားရောက်ကာ ပူးန(Poona) ရှိ Government Sanskrit College တွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာကာ Daily Telegraph သတင်းစာတွင် ဂျာနယ်လစ်အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်
ထိုသတင်းစာတွင် သူသည် အယ်ဒီတာအဖြစ် နှစ် (၄၀) ထက်မနည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
အက်ဒွင်သည် သုံးကြိမ်တိုင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်
ပထမဇနီးမှာ Katherine Elizabeth Biddulph ဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်
နောင်အခါတွင် Jennie Channing နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သူမသည်လည်း ၁၈၈၉ တွင် သေဆုံးခဲ့ပြန်သည်
နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် အာနိုးသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သည်
သူ၏ တတိယဇနီးသည် Tama Kurokawa ဖြစ်ပြီး ဂျပန်လူမျိုး ဖြစ်သည်
သူသည် အနာဂါရိကဓမ္မပါလ ( Anagarika Dharmapala) နှင့်အတူ မဟာဗောဓိအဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဒပ်ဘ်နီယမ် (Dubnium) ဒြပ်စင်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဓာတ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိနိုင်သည်
၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Db ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၅ ဖြစ်သည်
Dubnium ဒြပ်စင်၏ တွေ့ရှိခဲ့သော အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ် ၉ မျိုး၏ atomic weight များမှာ ၂၅၅ မှ ၂၆၃ အထိရှိသည်
၎င်း၏ တည်ငြိမ်ဆုံး အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ်မှာ 268Db ဖြစ်၍ သက်တမ်းဝက်(half-life) မှာ ၃၂ နာရီဖြစ်သည်
Dubnium ဒြပ်စင်ကို ၁၉၆၈-၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင်ရုရှားနိုင်ငံ Dubna မြို့ရှိ JINR ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
Dubnium ဟူသောအမည်သည် ၎င်းမြို့အမည်အား ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ
၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်
၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်
၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ
Dubnium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၃၄ စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်မလိုပါ
ငတန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngatan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၈-ခုနှစ် ပဲခူးတိုင်း၊ ရွှေတောင်မြို့၊ ကွမ်းညှပ်စင်ရွာ၌ ဖွားမြင်သည်
ငယ်နံမည် မောင်ဖြူဝင်း ဖြစ်သည်
ရဟန်းဘွဲ့မှာ ဦးပဏ္ဍိတ ဖြစ်သည်
ဆရာတော်သည် သင်္ကန်းနိုင်စကပင် ကိုရင်ဝတ်ခဲ့သည်
ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ တက်ကာ စာပေပရိယတ္တိ သင်ယူသည်
ရတနာပုံနေပြည်တော်ကား သာသနာထွန်းကားစည်ပင်ရာဖြစ်သည်
အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ သံဃာတော်များ စုဝေးရောက်ရှိရာလည်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဆွမ်းကွမ်းကိစ္စ အခက်အခဲရှိတတ်သည်
အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သူ ရှင်သာမဏေများအတွက် ပို၍ အခက်အခဲရှိတတ်သည်
ဤဒဏ်ကို ကြာကြာမခံနိုင်ဘဲ ကိုရင်ဘဝ လူထွက်ကာ ကွမ်းညှပ်စင်ရွာသို့ ပြန်ခဲ့သည်
ရွာတွင် ကြာကြာမနေနိုင်၊ ကိုရင်ပြန်ဝတ်သည်
နေပြည်တော်သို့ သွားသည်
စာပေကြိုးစားသင်ယူသည်
မြင်းဝန်မင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကြောင့် စာပြန်ပွဲဝင်သည်
ထိပ်ဆုံးမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်
ရှင်ပဏ္ဍိတသည် သာမဏေဘဝကပင် စာစပ်ဝါသနာပါသည်
ကဗျာဖွဲ့ဆိုမှု၌ နိုင်နင်းသည်
သက်တော်(၂၁)နှစ်တွင် မိဖုရားခေါင်ကြီးက ပဉ္စင်းခံပေးသည်
ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရား ဝေသာလီမင်းသမီး၊ ဗန်းမော်မြို့စား ဥပေါတရာ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသော ဗန်းမော်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးသည်
ထို့ကြောင့်  ဗန်းမော်ဆရာတော် ဟု တွင်သည်
ကဗျာစာဆိုကျော် စလေဦးပုညသည်ပင်လျှင် ဆရာတော်ထံ ဝင်ရောက်ကာ နည်းယူသည်
အားကိုးအားထား ပြုသည်
ဆရာတော်သည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် အလွန်ထင်ရှား ကျော်စောသည်
သင်္ဂဇာဆရာတော် ၊ ရွှေကျင်ဆရာတော် ၊ သက်ပန်းဆရာတော် တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သည်
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက`ပဏ္ဍိတ ဝံသာဘိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု´ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသည်
ဆရာတော်သည် စကားအရာ၌ လိမ္မာပါးနပ်ပြီး တရားဟောလည်းကောင်းသည်
ထိုခေတ်က ဗန်းမော်ဆရာတော်အပြင် ထိုနည်းတူဆရာတော်တစ်ပါးလည်းရှိလေသည်
ထိုဆရာတော်မှာ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော် ဖြစ်လေသည်
ဆရာတော်နှစ်ပါးတို့သည် စကားပရိယာယ်ကြွယ်ဝကြသဖြင့် တစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး စကားနာထိုးတတ်ကြလေသည်
ဆရာတော်သည် ဘာသာရေး၊ တိုင်းရေးပြည်ရေး တို့တွင် အမှုမဲ့ အမှတ်မဲ့ မနေ၊ တစ်ပါးသူတို့၏ ကောင်းကျိုးဆိုးပြစ်များကိုလည်း အမြဲပင် ဆင်ခြင်သုံးသပ်လေ့ရှိပေသည်
ဆရာတော်သည် မိမိမှန်သည်ထင်လျှင် ဆိတ်ဆိတ်မနေဘဲ ပြောတတ် ရေးတတ်သည်
ထို့ကြောင့်လည်း တခါက မင်းဒဏ်သင့်ဖူးသည်
ဗန်းမော်သို့ ပြောင်းရွေ့ သီတင်းသုံးစေသည်
ကာလအတန်ကြာမှ မိဖုရားကြီး၏ လျှောက်ထားမှုကြောင့် ဗန်းမော်မြို့မှ ပြန်လည်ပင့်ခေါ်သည်
ဆရာတော်သည် မန္တလေးသို့ မပြန်ဘဲ မင်းကွန်း ဘက်၌သာ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသည်
ဗန်းမော်ဆရာတော်သည် ထက်သည်
ဝိနည်း အရာတွင် ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်သည်
ဆရာတော်သည် ရုပ်လက္ခဏာကြံ့ခိုင်ခံ့ညားသည်
အသံတော်သည်လည်း လွန်စွာ နက်ကျယ်ပြတ်သားသည်
ဆွမ်းဘောဇဉ် ဘုဉ်းပေးရာ၌လည်း သာမန်ရဟန်းတော်တို့ထက် ပိုမိုဘုဉ်းပေးတော်မူ နိုင်သည်
မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ လက်ထက်တွင် ပစ်စာ၊ သရော်စာများ ရှိခဲ့ဖူးသည်ကို တွေ့ရသည်
ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ လက်ချက်ဖြစ်သော ပစ်စာအများပင် ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်
မင်းကွန်းချောင်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သိမ်သမုတ်ရာ၌ လိုက်နာရမည့် နည်းများကို ကျောက်ထက်အက္ခရာ ထိုး၍ မော်ကွန်းတင်ခဲ့သည်
ဆရာတော်ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ - ကထိနဝိသောဓနီကျမ်းဝိနယဓရဗဟုသုတဝိနိစ္ဆယဝိဝတ္တဘေဒနီကျမ်းသီမဘေဒဝိဘာဝနီကျမ်းအသုဘဒဿနဝိနိစ္ဆယဥပုသ်အဆုံးအဖြတ်မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၉-ခုနှစ် ဝါဆိုလ၊ သက်တော်(၇၁)နှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတောင်၊ ခိုတောင်တောရ၌ ပျံလွန်တော်မူသည်
ဆရာတော်၏ စာ၊ ဆရာတော်၏ ဥပမာ၊ ထုံးတို့သည် ယနေ့တိုင် မှတ်ယူနည်းမှီ၍ သုံးမကုန်နိုင်သော ပညာသမုဒ္ဒရာကြီးနှင့် တူလှပေသည်
ဗန်းမော်ဆရာတော် ကဗျာများ
ဇူလိုင်လ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၇၄) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၉၉၅ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်အဖြစ် တားဆီးထား သည့်အမိန်အား နဝတအစိုးရမှ ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သည်
၁၈၅၆ – နီကိုလာ တက်စလာ၊ ခရိုရေးရှား-ဆားဘီးယား-အမေရိကန် လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်နှင့် အင်ဂျင်နီယာ (၁၉၄၃ ကွယ်လွန်)၁၉၁၄ – သိန်းဖေမြင့်၊ စာရေးဆရာ (၁၉၇၈ ကွယ်လွန်)၂၀၁၈ – မဇ္ဈိမလှိုင်း ဦးရဲလွင် - လွတ်လပ်ငြိမ်းချမ်း ပန်းရဲ့လမ်း အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သူ ဂီတသမား (၁၉၄၇ မွေးဖွား)
၁၃-မိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sethonemaingywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
၁၃၄၅ (၁) ရက်
ဆက္ကဆန်သည် တျူတန်အနွယ်ဝင်လူမျိုးတစ်မျိုး၏ အမည်ဖြစ်သည်
၂ ရာစုနှစ်အလယ်ခန့်က ပထဝီဝင်ပညာရှင် တော်လမီရေးသားခဲ့သော စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ဆက္ကဆန်လူမျိုး များအကြောင်း ပထမဆုံးဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏
ထိုစဉ် က ဆက္ကဆန်များသည်ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း (ယခုရှလဲဇွစ်) ဒေသတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုလေသည်
ထို့နောက်တစ်ဖန် ခရစ် ၂၈၆ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပင်လယ်ထဲ၌ တိုက်ခိုက်လုယက် နေခဲ့ကြသော ပင်လယ်ဓားပြများမှာ ဆက္ကဆန်လူမျိုးများပင် ဖြစ်သည်ဟု သိရှိရလေသည်
ယင်းတို့သည် အရပ်ရပ်သို့လှည့် လည်တိုက်ခိုက်နေရာမှ ၅ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဗြိတိန်ကျွန်း အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းခြေနှင့် ဂေါလတိုင်းပြည် အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေတို့ကို ဝင်ရောက်အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်
ဗြိတိန်၌ရှိနှင့်ပြီးသော လူမျိုးများကို ဆက္ကဆန်တို့သည် တိုက် ခိုက်နှိမ်နှင်းပြီးနောက်၊ အင်းဂယ်လူမျိုး၊ ဂျုလူမျိုးတို့နှင့်ပူးပေါင်း ကာ ဗြိတိန်အတွင်းဘက်သို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းချင်းနင်းဝင်ရောက် လာခဲ့လေသည်
ထိုအချိန်တွင်းမှာပင် ဆက္ကဆန်အချို့သည် ဥရောပတိုက် ဂျာမနီအနောက်မြောက်ပိုင်းကိုလည်း တိုက်ခိုက် သိမ်းယူ၍ အခြေစိုက်နေိုင်ခဲ့ကြ၏
ယင်းတို့အားနောင်အခါ၌ရှေးဟောင်း ဆက္ကဆန်များဟု ခေါ်၏
ထိုရှေး ဟောင်းဆက္ကဆန်တို့သည် ဖရန့်လူမျိုးတို့နှင့် မကြာမကြာ စစ်ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်
၉ ရာစု နှစ်ခန့်တွင် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် ထိုဆက္ကဆန်လူမျိုးများ အား တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးနောက်၊ ခရစ်ယန်အယူဝါဒကို အတင်းအဓမ္မယူစေ၏
ဆက္ကဆန် တို့၏ တိုင်းပြည်ကိုလည်း နိုင်ငံတော်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့လေသည်
ဥရောပတိုက်ရှိ ဆက္ကဆန် လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာဒေသကို ဆက္ကဆိုနီဟုခေါ်ဝေါ်သည်
ထိုဒေသသည်နောင်အခါ၌ဂျာမနီ နိုင်ငံတော်တွင် အပါအဝင်တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်လာ၏
ထို့ နောက် ဂျာမနီသမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာလေ သည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့သော ဆက္ကဆန်လူမျိုးများသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ မူလရှိနှင့်ပြီးသော အင်းဂယ်လူမျိုးများနှင့် မည်မျှခြားနားသည်ကို အတိအကျ မသိရှိနိုင်ချေ
သို့သော် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ ဆက္ကဆန်လူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများသည် ဥရောပတိုက်ရှိ ဆက္ကဆန်လူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် မနီးစပ်ဘဲ အင်းဂယ် လူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံနှင့်သာ ပို၍နီးစပ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်း ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြောက်ပိုင်း ဝါးဘလောက်သောက် ရွာ၌ ခမည်းတော် ကျောင်းဆရာ ပွဲစားကြီး ဦးထွန်းအေး၊ မယ်တော် ဒေါ်နှစ် တို့က ၁၉၁၉ ခု ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက် (၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ် တပို့တွဲ လပြည့်ကျော် ၃ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မွေးချင်း ခြောက်ဦးတွင် အထွေးဆုံး သား ဖြစ်၍ အမည် မောင်ကြီးမောင် ခေါ်တွင်သည်
၁၉၂၉ တွင် ရန်ကုန်၊ ပုဇွန်တောင် ရွှေကျင်ကျောင်း ဆရာတော်ကြီးထံတွင် ရှင်သာမဏေပြုသည်
ဘွဲ့အမည် ရှင်ကောသလ္လဖြစ်သည်
၁၉၃၈ တွင် သထုံမြို့ အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဓမ္မ မေဒနီ ဆရာတော်ကြီး ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြု၍ ရဟန်း အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်
အစိုးရ ပထမပြန် စာမေးပွဲ ပထမငယ်တန်း (၁၉၃၆)၊ ပထမလတ်တန်း (၁၉၃၇) နှင့် သထုံမြို့ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပရိယတ္တိ အသင်းကြီး၏ မဟာဝေယျာကရဏိကတန်း (၁၉၃၇)၊ ဝိနယဓရတန်း (၁၉၃၈)၊ အာဘိဓမ္မိကတန်း (၁၉၃၉) တို့ကို အောင်မြင်၍ ဒုတိယ စာချ တံဆိပ်ကို ခံယူ ခဲ့ရသည်
ရန်ကုန် မဟာအောင်မြေ ဘုံစံ ပါဠိ တက္ကသိုလ်မှ ပထမကြီးတန်းကို ဖြေဆို အောင်မြင် ခဲ့သည်
၁၉၅၉ တွင် သာသနာ့ဓဇ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့တံဆိပ် ရရှိ ခဲ့သည်
ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ ဘာသာတွဲဖြင့် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း (၁၉၅ဝ)၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (၁၉၅၇)၊ လန်ဒန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ (၁၉၆၃) တို့ကို ရရှိ အောင်မြင် ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဘာသာ၊ စာပေ၌ ဝါသနာ ထုံသည့် အားလျော်စွာ အရိယသမဂ္ဂ အသင်းတိုက်တွင် ဟင်ဒီ ဘာသာကို လည်းကောင်း၊ ဒီအင်န်ဂျီ ဂျပန် တက္ကသိုလ်၏ ပထမနှစ် စာမေးပွဲ အောင်သည်ထိ ဂျပန် စာကို လည်းကောင်း၊ အရှင် အာဒိစ္စဝံသ ကျောင်း၌ အင်္ဂလိပ် စာကို လည်းကောင်း၊ သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံ အာနန္ဒာ ကောလိပ်နှင့် ပင်ဘရုတ် အကယ်ဒမီ တို့၌ အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို ၁၉၄၇ - ၄၉ ထိ သင်ယူ၍ လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အပြီး ရန်ကုန် ဘုရားကြီး တိုက်တွင် ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာနှင့် သက္ကတ တို့ကို လည်းကောင်း ဆည်းပူးတော် မူခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၉ တွင် နိုင်ငံတော် ဗုဒ္ဓ သာသန အဖွဲ့၏ သာသနာပြု ခရီး အဖြစ် ဂျပန်၊ အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ နိုင်ငံ များသို့ ကြွရောက်တော် မူခဲ့ ရသည်
စာပေ ဆိုင်ရာ၊ အယူဝါဒ ဆိုင်ရာတွင် အဘက်ဘက်၌ အကွက် စေ့အောင် လေ့လာ ခဲ့သည်
ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး များစွာ ရေးသား ခဲ့ဖူး၏
အသံလွှင့် တရားတော်များ ဟောကြား ထုတ်လွှင့် ခဲ့ဖူးသည်
မြန်မာ နိုင်ငံ သုတေသန အသင်း၏ ဆပ်ကော်မတီတွင် စာစဉ် ထုတ်ဝေရေး အဖွဲ့ငယ်၌ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရွေးချယ် ခံခဲ့ ရသည်
ပါရမီ ဋီကာသစ်၊ ဗြဟ္မ နိရုတ္တိနယ သင်္ဂဟ ခေါ် မြန်မာ စကားလုံး ပြောင်းထုံးကျမ်း (၁၉၈၅)၊ ကလေးများ အတွက် တနင်္ဂနွေ သင်တန်း လက်စွဲကျမ်း ဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓ ဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ရှုမှတ်ဖွယ်၊ လန်ဒန် ပါဠိ စာပေ အသင်းကြီး၏ အကူအညီ တောင်းခံမှုကြောင့် ပြုစုသည့် သံယုတ် အဋ္ဌကထာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာပြန် ကျမ်းစာ များကို ပြုစုတော် မူခဲ့သည်
'ပါရမီ ဋီကာသစ်' စာမူဖြင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ရှေးဟောင်း မြန်မာ စာပေ ဖော်ထုတ်ရေး ပြိုင်ပွဲတွင် ဆု ရရှိ ခဲ့ရာ ၁၉၆၈ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ ဆုနှင်း သဘင်တွင် ဆုလက်ခံ ရရှိ တော်မူ ခဲ့သည်
၁၉၇၈ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက် (၁၃၄ဝ ပြည့်နှစ် ကဆုန်လဆန်း ၁၃ ရက်) သောကြာနေ့ ညဥ့် ၉း၃ဝ နာရီတွင် ဘဝ နတ်ထံ ပျံလွန်တော် မူခဲ့သည်
မြန်မာ နိုင်ငံ စာပေ ဆုများ
စာ ၃၉ဝ - ၃၉၄
သပြေကန် ဆရာတော် အရှင်ဝါသေဋ္ဌာဘိဝံသ
ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင် ရွှေကျင် ကျောင်းတိုက် "ဆရာတော် အရှင် ကောသလ္လ" ၏ ဘဝ ဖြစ်စဉ်
(ကွန်ပျူတာ ကော်ပီကူးမူ)
သပြေကန် ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ထေရ ဂုဏ်ရည် စာစောင် (၁၉၉၃)
သဒ္ဓါ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ, ပညာ-ဟူသော တရားငါးပါးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ရွာသုဂတိသို့ ရောက်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ထန်ဆိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htansaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၂ ဦး၊ မ ၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ကကပိုင်ရွာ၊ ဒေးဒလူ
ယင်းဗော်( ကယားပြည်နယ် )ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်
ယင်းဘော်လူမျိုးတို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ကယားပြည်နယ်၌ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်
ကယန်းယင်းဘော်လူမျိုးနွယ်သည် (ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ ကယားလူမျိုး အုပ်စုတွင် ယင်းဘော်၊ ယင်း တလဲ၊ ပဒေါင်၊ ဗရဲ့၊ မနုမနော၊ ကဲခိုကဲဗာ စသည့် လူမျိုး စုတို့ ပါဝင်သည်
လူဦးရေ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိ၍၊ ဘောလခဲနယ်နှင့် တောင်ငူခရိုင်အရှေ့ဘက်ရှိ လိပ်သိုတောင်ပေါ် တို့၌ တွေ့ရသည်
၁၂၄၇ (၁) ရက်
ကကတိုးငါးသည် နှုတ်ခမ်းမွေးပါသော ငွေရောင်တောက်သည့် ရေချိုငါးငယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
တနည်းအားဖြင့် ငါးနုသန်း ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်
Part of Speech ( ဝါစင်္က−၉ပါး) တွင် − အများသုံးနာမ် (common noun) ဖြစ်သည်
အစ္စရေးရှိ အကြမ်းဖက်မှုများ ခံရသူများအတွက် အမှတ်တရအထိမ်းအမှတ် (အင်္ဂလိပ်: Victims of Acts of Terror Memorial in Israel; ဟီဘရူး: אנדרטת חללי פעולות האיבה‎) သည် ၁၈၅၁ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ လက်ရှိ အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် ယခင် အစ္စရေးပြည်နယ်တို့တွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ခံစားခဲ့ရသည့် ဂျူးလူမျိုးများနှင့် ဂျူးမဟုတ်သူများအတွက် အထိမ်းအမှတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂျေရုဆလင် တွင် တည်ရှိပြီး အဆိုပါ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြသူများ၏ အမည်များ ပါဝင်သည်
The Monument for Victims of Hostile Acts: Honor Inscribed In Stone Archived 16 December 2013 at the Wayback Machine..
ကင်ဘာရာမြို့(အင်္ဂလိပ်: Canberra;  ( ) kan-BƏ-rə)သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်
ခင်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ရေချိုဘူတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေချိုဘူတာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၁ ဦး၊ မ ၉၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
ယန်းလုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဝပ်ဆောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝပ်ဆောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၅ ဦး၊ မ ၁၂၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဝဂ္ဂေါင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetgaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတ်ကာစကား (အင်္ဂလိပ်: Hakka) သည် တရုတ်ဘာသာစကား မျိုးကွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
ဟတ်ကာ ၏ အဓိပ္ပာယ် သည် ဧည့်သည် ဖြစ်သည်
ထိုဧည့်သည်သည်မြောက်ပိုင်းကနေ တောင်ပိုင်းသို့ စစ်ပြေးလာကြရာ ကွမ်တုံပြည်နယ်နှင့်ဖူကျန်ပြည်နယ် ကြားတွင် မြေဝိုင်းအိမ်ရာများဖြင့်ဆောက် လုပ်နေထိုင်ကြသည်
ဧည့်သည် လူထုဖြစ်လာကြရာမှ ဧည့်သည်စကား ဟတ်ကာစကားဖြစ်လာသည်
ဖူကျန့်ပြည်နယ် ကွမ်တုံပြည်နယ် ပြည်မ Chinaနှင့် Taiwan, ဟောင်ကောင်, မကာအို စသည် တောင်ပိုင်းတရုတ်ဒေသ အပြင် အရှေ့အာရှ, ၊အရှေ့တောင်အာရှတို့နှင့်အတူ  overseas Chinese ကမ္ဘာ့အနှံအပြားတွင် ဟတ်ကာလူမျိုး နှင့် ဟတ်ကာစကားပြော အသိုက်အဝန်းဖြင့် နေထိုင်ကြသည်
ပကွဲ   (အရှေ့)ရွာ၊ ပကွဲ
ညောင်ကုန်း (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဌိတနိသိန္န, ပစ္ဆတောဂစ္ဆန္တီ. ဥပ္ပထေနဂစ္ဆန္တီ သိက္ခာပုဒ်များ (ပါဒုကဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဂိလာန မဟုတ်သော—ထိုင်နေသူအား မိမိတို့က မတ်မတ်ရပ်လျက် တရားဟောကြကုန်၏၊ [ထိုင်ခြင်းနှင့် ရပ်ခြင်းတွင် ရပ်ခြင်းက အောက်တန်းကျ၏၊ ထိုကြောင့် အကဲ့ရဲ့ခံရ၏
ရှေ့ကသွားသူအား မိမိတို့က နောက်မှလိုက်လျက် တရားဟောကြကုန်၏
လမ်း၌သွားနေသူအား မိမိတို့က လမ်းဘေးမှသွားလျက် တရား ဟောကြဟုန်၏
ထိုအပြုအမူကို အခြားရဟန်းများက မနှစ်သက်ကြသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ကြပြီးလျှင် ဘုရားရှင်အား တိုင်တန်း လျှောက်ထား ကြသောကြောင့် တားမြစ်တော် ပြီးနောက် ဂိလာနဖြစ်နေလျှင် ဟောခွင့်ပြုတော်မူကာ—“န ဌိတော နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ...၊ န ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တော ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ...၊ န ဥပ္ပထေန ဂစ္ဆန္တော ပထေန ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၃-ပါးကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
“မိမိကပ်လျက် ထိုင်နေသော ဂိလာနမဟုတ်သူအား...မိမိက နောက်မှလိုက်လျက် ရှေ့ကသွားသော ဂိလာန မဟုတ်သူအား... မိမိက လမ်းမဟုတ်သော လမ်းဘေးမှ လိုက်လျက် လမ်းကသွားနေသော ဂိလာန မဟုတ်သူအား တရားမဟောအံ့”ဟု အလေ့အကျင့်ကိုပြုရမည်
[ “တရား” ဟု လာသမျှ၌ ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ တရားကိုသာ ဆိုလိုသည်၊ မြန်မာဘာသာ စသည်ဖြင့် ပြောလျှင် အာပတ်မသင့်
ဤတွင်တရားဟောမှုနှင့်ဆိုင်သော သိက္ခာပုဒ်များပြီး၏
နဂွေရွာ၊ ဂန်းကျ
ကြွပ် (အင်္ဂလိပ်: Bismuth) သည် အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲရှိပြီး ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ရောနှောသည့် ပြင် အနီရောင်အနည်းငယ် သန်းနေသော ကြွတ်ဆတ်မာကျောသော သတ္တုအမျိုးအစားဖြစ်သည်
၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Bismuth ဟုခေါ်သည်
ဓာတုသင်္ကေတမှာ Bi ဖြစ်သည်
မြန်မာအခေါ်မှာ ကြွပ် ဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သည် သတ္တုအားလုံးထဲတွင် သံလိုက်သတ္တိအကြွဆုံးသော သတ္တုဖြစ်ပြီး ပြဒါးမှ လွဲ၍ အခြားသော သတ္တုများထက် အပူလျှောက်ကူးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်
လျှပ်ကာမှု မြင့်မားပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း လျှပ်ကာမှု အမြင့်မားဆုံး သတ္တုဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သည် အောက်ဆီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် ဓာတ်ပြုမှုရှိသော်လည်း နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ပြင်းနှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုပါက အရည်ပျော်သွားသည်
ရေထဲတွင် ရှိသောအချိန်၌ ဘစ်စမတ်ဆားများအားလုံးသည် အရည်မပျော်နိုင်သော ကွန်ပေါင်းများဖြစ်ကြသည်
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်)၏ အက်တမ်အမှတ်မှာ ၈၃၊ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၂၀၈ ကျော်ကျော် ဖြစ်သည်
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်) အစစ်သည် ခဲထက်မာ၍ ရေထက် ၉.၉ ဆ လေး၏
၅၂ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌ အရည်ပျော်သည်
သတ္တုအပေါင်းတွင် အပူလိုက် အညံ့ဆုံးဖြစ်သည်
ဤသတ္တုကို စက္ကူမာပေါ်တွင် တင်၍ ဖယောင်းတိုင်မီး သို့မဟုတ် မှန်မီးအိမ်ဖြင့် စက္ကူ အောက်၌ မြှိုက်ပေးလျှင် စက္ကူမီးမလောင်မီ အရည်ပျော်သွား သည်
အခြားသတ္တုများနှင့် ကြွပ်ကို ရောစပ်လိုက်သောအခါ အရည်ပျော်လွယ်သော သတ္တုစပ်များကို ရသည်
ဥပမာအား ဖြင့် ကြွပ် ၄ ဆ၊ ခဲပုပ် ၂ ဆ၊ သံဖြူ ၁ ဆနှင့် ကယ်ဒမီယမ် ၁ ဆ ရောစပ်ယူသောအခါ ဝုသတ္တုကို ရသည်
ရေဒီယိုပေါ်ခါစက အသံဖမ်းခွက်တွင် ခရစ္စတယ်တို ဂဟေဆော်ယူသော အခါ ဤသတ္တုစပ်ကို အသုံးပြုလေသည်
ဤသတ္တုသည် အပူချိန် ၁၅၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သို့မဟုတ် ရေဆူအပူချိန် ၂၃ ခန့်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် အသံဖမ်းခွက်၌ ခရစ္စတယ်ကို မပျက်စီးဘဲ ဂဟေဆော်နိုင်သည်
ကြွပ်သတ္တုစပ်များကို အသုံး ပြုပုံ တစ်မျိုးမှာ အလိုအလျောက် ရေပက်ဖျန်းသည့် ပိုက်ခေါင်း များတွင် ပိုက်ခေါင်းထိပ်ဖုံးအဖြစ် သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်
ကုန်လှောင်ရုံများ၌ မီးစွဲလောင်သောအခါ ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် လုပ်ထားသော ပိုက်ခေါင်းသည် အရည်ပျော်၍ အလိုလိုပွင့် ထွက်သွားသည်
ထိုအခါ ရေသည် ပန်းထွက်လာ၍ မီးလောင် သောနေရာကို ပက်ဖျန်းပေးသည်
အစွန်းခံသံမဏိတွင် ကြွပ် ဝ.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ဝ.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောစပ်ထားသည်
ဘစ်မတ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို အစာမကြေ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင် ရောဂါ ကုသရာ၌ အသုံးပြုသည်
အိပ်စရေးရောင်ခြည်သည် ဘစ်မတ်ဓာတ်ဆားအချို့ကို ဖြတ်သန်းမသွားနိုင်ပေ
ထို့ကြောင့် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အစာကြောင်းကို စစ်ဆေးကြည့်ရှု လိုလျှင် ထိုလူနာအား အစာကျွေးသောအခါ ဘစ်စမတ် ဓာတ် ဆားဖြင့် ရော၍ကျွေးသည်
ထို့နောက် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ် အတွင်း၌ အစာသွားလမ်းကို ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စစ်ဆေးကြည့်ရှု လေသည်
ခြည်ထည်များကို အပွင့်ရိုက်ရာတွင်လည်း ဘစ်စမတ်ဓာတ်ဆားများကိုအသုံးပြုကြ သည်
ပိုးသတ်ဆေး၊ ဖန်ထည်ကြွေထည်သုတ်ဆေးစသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ဘစ်မမတ်ဓာတ်ဆားများကို သုံးရသည်
ဝမ်းကျရောဂါဆေးဖြစ်သည့် မစ်အော့ဘစ်စမတ်သည် ဒြဗ်ပေါင်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ဘစ်စမတ်သတ္တုကို အရည်ပျော်မှုနည်းပါးသော ဆော်ဒါများ ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ငှက်ဖမ်းပိုက်၊ ငါးဖမ်းပိုက်များတွင် အသုံးပြုသော ခဲသီးများကဲ့သို့ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်
ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုနှင့် သုံးစွဲမှုများတွင် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်
ရော်ဘာနှင့် ပလပ်စတစ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ကူပစ္စည်းများအတွက် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို အသုံးပြုကြသည်
ဘစ်စမတ်ကို ပစ်ခတ်ခြင်းအတွက် သေနတ်များတွင် အနည်းငယ်အသုံးပြုကြသေးသည်
ဘစ်စမတ်၏ အဓိကအရေးကြီးသော သတ္တုရိုင်းများမှာ  (bismuthimite)( Bi2S3)နှင့် (bismite)( Bi2O3) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဘစ်စမတ်ကို သဘာဝသတ္တုအတိုင်း ပုံဆောင်ခဲအနေဖြင့် နီကယ်လ်၊ ကိုဘော့၊ ငွေနှင့် သံတို့၏ ဆာလဖိုဒ် သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်
ဘစ်စမတ်၏ အဓိက ထုတ်လုပ်ကုန်မှာ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ခဲနှင့် ကြေးနီရောစပ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို အဓိကအများဆုံး တွေ့ရှိနိုင်သော ဒေသများမှာ ဗိုလီဗီးယား၊ ပီရူး၊ ဂျပန်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဆာနာဒါနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် သတ္တုသန့်⁠သန့်ကို အင်္ဂလန်ပြည် ဆက်စွန်နီ နယ်နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံတို့တွင် အနည်းငယ်ခန့် တွေ့ရသည်
ဘစ်စမတ်နှင့် ၎င်း၏ ဆားများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
၎င်း၏ ပမာဏအနည်းအများပေါ်မူတည်၍ ထိခိုက်မှု အနည်းအများရှိနိုင်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေသော ပမာဏများပြားပါက သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဘစ်စမတ်ကို Heavy Metals သတ္တုအမျိုးအစားများထဲမှ အဆိပ်ဓာတ်နည်းသော သတ္တုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်
မြောက်မြားစွာသော ဘစ်စမတ်ပမာဏကို အလုံပိတ် အခန်းငယ်လေးများအတွင်း ထိုးသွင်းခြင်းနှင့် ဘစ်စမတ်ကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းများကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး သေစေနိုင်သည်အထိ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ပျော်ဝင်နိုင်သော ဘစ်စမတ်ဒြပ်ပေါင်းအနေဖြင့်သာ)
၎င်းဒြပ်စင်သည် အခြားများစွာသော အဆိပ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်
ခန္ဓာကိုယ် မအီမသာလေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ ဝမ်းလျှော်ခြင်း၊ အရေအပြား နီရဲယားယံခြင်း ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသည်
ရှူရှိုက်မိခြင်း၊ သောက်သုံးမိခြင်း(မျိုချခြင်း)နှင့် အရေပြားမှတဆင့် ဝင်ရောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်
ထူးခြားသော သက်ရောက်မှုမှာ ဘစ်စမတ်အမှုန်များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနံရံများတွင် သတ္တုချိုးများ ကပ်နေတတ်သဖြင့် အသက်ရှူမှုကို ဆိုးရွားစေနိုင်သည်
ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သောက်သုံးမိခြင်းဖြင့် စိတ်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ စားသောက်ချင်စိတ် မရှိခြင်း၊ အရေပြားယားယံခြင်း၊ အစာအိမ် ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ စိုးရိမ်စိတ် များပြားခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်အားငယ်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ မျက်စိထဲသို့ ဝင်ပါက ကျိန်းစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ပါက စပ်ဖျင်းဖျင်းဝေဒနာကို ခံစားရတတ်သည်
ရှူရှိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုတ်နှင့်အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်
မျိုချမိပါက အဆုတ်နှင့် အသည်း ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် သွေးအားနည်းရောဂါ(ဖျော့တော့နာ)နှင့် အစာအိမ် ပြည်တည်နာ စသည်တို့ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်
အရည်ပြားတွင် ထိတွေ့မိပါက အရေပြားနီ၍ ရောင်အမ်းနာကျင်ခြင်းကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်
သို့သော် ကင်ဆာရောဂါ မဖြစ်စေနိုင်ပါ
ဘစ်စမတ်ကို အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တုအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားပါ
၎င်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှု နည်းပါးပါသည်
၎င်းကွန်ပေါင်းများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပျော်ဝင်မှု နည်းပါးသော ဒြပ်ပေါင်းအမျိုးအစားများ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တိကျစွာ မသိရှိနိုင်သေးသောကြောင့် သတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် သတ္တုအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်
နတ်ချောင်းရွာ၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်း
ဦးခင်ရွှေ (၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇေကမ္ဘာကုမ္ပဏီဖြင့်  လူသိများသလို ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်နှင့် တပည့်ဒါယကာပြုထားခြင်းဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း၊စက်မှုဇုန်လုပ်ငန်း၊ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ပုဂ္ဂလိကပြတိုက်လုပ်ငန်း စသည့်လုပ်ငန်းများအားလုပ်ကိုင်သည့်အပြင် မြန်မာ့အသေးစားနှင့်အလတ်စားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ နာယကတစ်ဦး၊ ရှယ်ယာရှင်လည်းဖြစ်သည်
စစ်အာဏာရှင်လက်ထက်အတွင်း စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ စောင့်မကြည့်ရှုမြှောက်စားခြင်းခံရပြီး မြောက်မြားစွာသောစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြင့် ကြီးပွားချမ်းသာလာသော ဦးခင်ရွှေသည် ခရိုနီတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားကာ သတင်းမီဒီယာများကပါ ထိုအတွင်းဖော်ပြကြသည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်နှင့် နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးရှိပြီး ၎င်းကိုယ်တိုင်က ဦးခင်ညွှန့်အား ဆရာသမားတစ်ဦးအဖြစ်မှတ်ယူကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုထားကာ ဦးခင်ညွှန့်ထောင်မှ ပြန်လွတ်ပြီးနောက် အထောက်အပံ့အကူအညီများအား ဆက်တိုက်ပေးအပ်ခဲ့သည်
စစ်အာဏာရှင်လက်ထက် မြောက်မြားစွာသော စီးပွားရေးအခွင့်အလှမ်းများအား ရရှိခဲ့သည့် အပြင် လယ်ယာမြေများကိုလည်း ရရှိခဲ့၍ ၂၀၁၀မှ ၂၀၁၅အထိ မကြာခဏဆိုသလို မင်္ဂလာဒုံမှ လယ်သမားများနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ကာ ဆန္ဒပြမှုများအား ခံခဲ့ရသည်
၂၀၁၀ခုနှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှတဆင့်  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြုကာ နိုင်ငံရေးလောကထဲဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀မှ ၂၀၁၅ခုနှစ် အထိ တွံ့တေး၊ကော့မှူး၊ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်များ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ခုနှစ်  တွင်မူ မူလမဲဆန္ဒနယ်နေရာမှနေ၍ နောက်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲထပ်ဝင်ခဲ့သော်လည်း အနိုင်မရဘဲ ပြိုင်ဘက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ်ကို အပြတ်အသတ်ရှုံးနိမ့်သွားပြီးနောက် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူကာ ထင်ရှားသော စေတီ၊ပုထိုးများအား ထီးတော်တင်ခြင်း၊ပြင်ဆင်ခြင်း၊ထင်ရှားသော သံဃာတော်များအား လှူဒါန်းခြင်းစသည့် ဘာသာရေးပဲ လုပ်တော့မည်ဟု ၎င်းကထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ဖူးသည်
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကာလထဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့၍  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ ခေါ်ယူသတိပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရကာ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ပါတီမှ နုတ်ထွက်သွားသည်
သို့သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၆မှ ၂၀၂၀အထိ  မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေအပေါ် တောက်လျှောက်ဝေဖန်ထောက်ပြခြင်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ မျက်ရည်တောက်တောက်ကျနေသည့် အခြေအနေရောက်နေပြီဟု မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုခြင်းများရှိခဲ့သည်
၂၀၁၅နောက်ပိုင်းတွင်မူ နှစ်ပေါင်းများစွာဆက်ဆံလာသော စစ်တပ်နှင့် သယဇာတဖြစ်မှုမရှိတော့ဘဲ ၎င်း၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများထဲက ကြီးမားသော စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် မြရိပ်ညိုစီမံကိန်းပြန်သိမ်းခံခဲ့ရသလို၊NLDစိုးမိုးသော လွှတ်တော်တွင်လည်း NLDအမတ်များ၏ထောက်ပြဝေဖန်မှုကို အကြီးအကျယ်ခံခဲ့ရကာ လှိုင်သာ-တွံတေး-ကော့မှူး-ကွမ်းခြံကုန်း လမ်းပိုင်း လုပ်ပိုင်ခွင့်အား လက်လွတ်ခဲ့ရသည့်နည်းတူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရက ၎င်းနှစ်ရှည် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရ ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကြီးရှိ ကရဝိတ်ကို ငှားရမ်းခွင့် သက်တမ်းတိုးမပေးဘဲ စာချုပ်ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းနှင့် ၎င်း၏မိသားစုသည် နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များအပေါ် ဝေဖန်ထောက်ပြကြသူများထဲ မပါဝင်ဘဲ ရှေးဟောင်းပြတိုက်ဖွင့်လှစ်ရေးကိစ္စကိုသာ လုံးပန်းနေခဲ့သည်
ယခင်၂၀၁၄ခုနှစ်က ငှားရမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သော စစ်တပ်ပိုင်မြေနေရာ မြရိပ်ညိုဟိုတယ်ဝင်းငှားရမ်းခအား အကျေအလည်မပေးသွင်းခြင်း၊မြေငှားသူ၏သဘောတူခွင့်ပြုချက်မယူဘဲ တရုတ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့်ပူးပေါင်းပြီး ကြီးမားသောမြေပြင်ခြင်း၊ ဝင်းအတွင်းရှိ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း၏ အိမ်တော်အပါအဝင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးအချို့အား ဖြိုဖျက်ခဲ့သည်ဆိုသော စသည်စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်မိုးက တရာလိုလုပ်ကာ ဖွင့်ခဲ့သည့်အမှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ဦးခင်ရွှေနှင့်သားဖြစ်သူ ဇေသီဟတို့အား ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက် ည၇နာရီခန့်တွင် ဖမ်းဆီးကာ မတ်လ ၂၂ရက်တွင် အင်းစိန်ထောင်သို့ ပို့ခဲ့သည်
ယင်းအပြင် ၎င်း၏ ဇေကမ္ဘာပြတိုက်ကိုလည်း မတ်လ၂၃ရက်တွင် စစ်တပ်က ချိတ်ပိတ်ခဲ့သည်
ဇနီးမှာဒေါ်စန်းစန်းကြွယ် ဖြစ်ပြီး၊သားသမီးနှစ်ဦးရှိကာ သားဖြစ်သူမှာ ဇေသီဟ ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူမှာ ဇေဇင်လတ် ဖြစ်သည်
သားဖြစ်သူ၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နန္ဒာလှိုင် ဖြစ်ပြီး၊သမီးဖြစ်သူ၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရ ရွှေမန်း၏သား တိုးနိုင်မန်း ဖြစ်သည်
ဓမင်းကျွန်း  (မြောက်)ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ ပဒင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဒင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၆ ဦး၊ မ ၄၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်(အင်္ဂလိပ်: Central Africa Time)(CAT)သည် ဗဟိုနှင့် တောင်အာဖရိကဒေသတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်
ဗဟိုအာဖရိကစံတော်ချိန်သည် Coordinated Universal Timeထက် နှစ်နာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+02:00)ကို အသုံးပြုပြီး တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်၊ အီဂျစ် စံတော်ချိန်၊ အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်၊ ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသ စံတော်ချိန်နှင့် ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်တို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်
အီကွေတာနှင့် အပူပိုင်းဇုန်ဒေသများရှိ အချိန်ဇုန်များကဲ့သို့ပင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် တနေ့တာအလျားသည် အနည်းငယ်များသာ ပြောင်းလဲမှုရှိသောကြောင့် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ
ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်ကို အောက်ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည်
ဘော့ဆွာနာ ဘူရွန်ဒီ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတ (eastern side only) မာလဝီ မိုဇမ်ဘစ် နမီးဘီးယား ရဝမ်ဒါ ဆူဒန် တောင်ဆူဒန် ဇမ်ဘီယာ ဇင်ဘာဘွေအာဖရိကတိုက်ရှိ ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး UTC+02:00 ကို အသုံးပြုသည်
အီဂျစ် (အီဂျစ်စံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်) လီဆိုသို (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်) လစ်ဗျား (အရှေ့ဥရောပစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်) တောင်အာဖရိက (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်) အဲ့စ်ဝါတီးနီ (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)အီဂျစ် စံတော်ချိန် - အီဂျစ်နိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသ စံတော်ချိန် - ရုရှားနိုင်ငံ၊ ကာလင်နင်ဂရတ်အော့ဘလတ်ကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
အစ္စရေး စံတော်ချိန် - ဆောင်းရာသီကာလတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန် - ဆောင်းရာသီကာလတွင် ဥရောပနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ နိုင်ငံများကို ,လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန် - နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်အား အသုံးပြုသောကာလ၌ ဥရောပနိုင်ငံများအား လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန် - တောင်အာဖရိကနိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်
မြန်မာဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Myanmar Language)သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည
ဗမာလူမျိုးနှင့် ဗမာနွယ်ဝင်(ဓနု၊ အင်းသား၊ တောင်ရိုးနှင့် ယော)တို့၏ ဇာတိစကားဖြစ်သည်
ဗမာလူမျိုးတို့သည်  တိဘက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ (Tibeto-Burman Languages) ပြောဆိုသည့် လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၃၈သန်းကျော်ခန့်သည် မြန်မာဘာသာစကားကို မိခင်ဘာသာစကား အနေဖြင့် သုံး၍ မြန်မာတိုင်းရင်သားများသည် ဒုတိယဘာသာစကား အနေဖြင့် သုံးသည်
မြန်မာဘာသာစကားသည် တိဘက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်
တိဘက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ အုပ်စုသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ မိသားစု (Sino-Tibetan Languages Family) ထဲတွင် ပါသည်
မြန်မာဘာသာသည် တက်ကျသံရှိသော (tonal) ၊ နိမ့်မြင့်အမှတ်အသားရှိ (pitch-register) ဖြစ်သော၊ ဧကဝဏ္ဏစကားလုံး (monosyllabic) အလွန်များသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်
ကတ္တား-ကံ-တြိယာ စကားလုံးအစီအစဉ်ဖြင့် ရေးသော သရုပ်ခွဲဘာသာစကား (analytic language) လည်းဖြစ်သည်
မြန်မာအက္ခရာများသည် ဗြာဟ္မီအက္ခရာ မှ ဆင်းသက်လာသည်
မြန်မာဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား မိသားစု ၏ ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ (Burmish languages) မှ တစ်ခုဖြစ်သည်
တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများထဲတွင် တရုတ်နွယ် ဘာသာစကား (Sinitic) မဟုတ်သည့် ဘာသာစကားများတွင် သုံးစွဲသူ အများဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်
တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများထဲ၌ မြန်မာဘာသာစကားသည် စာပေအရေးအသားစနစ် ပေါ်ထွန်းခဲ့ရာတွင် တရုတ်စာ၊ ပျူစာ၊ တိဗက်စာနှင့် တောင်ဂွတ်စာ တို့နောက် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျောက်တွင် နေထိုင်ကြသော မြန်မာစကား ပြောဆိုသူများသည် ကွဲပြားခြားနားမှု မပြောပလောက်သော စကားလုံးအသုံးအနှုန်း ကွာခြားမှုသာ ရှိသည်
သို့သော် စံပြုမြန်မာစကားဖြင့် ကွာခြားသည့်  ဒေသိယစကား ပြောဆိုသည့် လူနည်းစုများကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘေးအစွန် ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်
အဆိုပါ ဒေသိယစကားများမှာတနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး – ဘိတ်စကား၊ ထားဝယ်စကား၊ ပုလောစကားမကွေးတိုင်းဒေသကြီး – ယောစကားရှမ်းပြည်နယ် – အင်းသားစကား၊ တောင်ရိုးစကား၊ ဓနုစကားရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသော ရခိုင်စကားနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသည့်  မရမာစကား များအား မြန်မာ ဒေသိယစကားများအဖြစ် ယူဆကြသလို တခါတရံ သီးခြားဘာသာစကား များအဖြစ်လည်း ယူဆကြသည်
ရခိုင်စကားသည် ရှေးဟောင်း မြန်မာစကားနှင့် အတူဆုံးဖြစ်သည် ([r] အသံသုံးသေးသည်)
တနင်္သာရီတိုင်း၏သီးခြားစကားများမှာ သံရပ်ကိုတိုးသည်
ထားဝယ်ဘာသာသည် [-l-] (ရှေးဟောင်းမြန်မာစာမှ အသုံးပြုသည်) အလယ်သုံးသေးသည်
စကားအသုံးအနှုန်းနှင့် အသံထွက်များတွင် ကွာခြားမှု ရှိကြသော်လည်း ဗမာဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားများတွင် အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်စွမ်း ရှိကြသည်
အများအားဖြင့် နိမ့်မြင့်သံ လေးမျိုးရှိခြင်းနှင့် ဗျည်းသံများတူခြင်းနှင့် စာရေးသားရန် မြန်မာအက္ခရာများကိုသာ သုံးကြခြင်း စသည်တို့တွင် တူညီကြသည်
ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဒေသ ရန်ကုန်-မန္တလေး တို့တွင် တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း ပြောဆိုကြသော စံပြု မြန်မာစကားသည် ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းတွင် သုံးသော စကားများပင် ဖြစ်သည်
အထက်မြန်မာပြည်နှင့် အောက်မြန်မာပြည်ကြားအဓိက စကားကွာခြားမှုမှာ အသံထွက်ကွာခြားခြင်း မဟုတ်ဘဲ စကားလုံးရွေးချယ်မှု ကွာခြားခြင်းဖြစ်သည်
ဧရာတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း အသံထွက် ကွာခြားမှု အနည်းငယ် ရှိသည်
ဥပမာ ရဟန်းသံဃာများကို ကပ်လှူသည့် ဆွမ်းကို အထက်မြန်မာပြည်က ဆွမ်း [sʰwáɴ] ဟု စာလုံးပေါင်းအတိုင်း အသံထွက်သော်လည်း အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဆွန်း [sʰʊ́ɴ] ဟု အသံထွက်ပါသည်
မန္တလေးတွင် ကျား၊ မ မရွေး မိမိကိုယ်ကို "ကျွန်တော်"ဟု ညွှန်းဆို ပြောကြားလေ့ရှိသည်
ရန်ကုန်တွင်မူ ‘ကျွန်တော်’ကို အမျိုးသားများသာ သုံးကြပြီး အမျိုးသမီးများက "ကျွန်မ"ဟု သုံးနှုန်းသည်
အထက်မြန်မာပြည်တွင် မိခင်နှင့် ဖခင်ဘက်မှ ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ခွဲခြား ခေါ်ဝေါ်နေဆဲ ရှိပြီး အောက်မြန်မာပြည်တွင်မူ သိသိသာသာ ခွဲခြား ထားခြင်း မရှိပေ
ဥပမာ အထက်မြန်မာပြည်တွင် ဖခင်၏ အမနှင့် ညီမအား အရီးကြီးနှင့် အရီးလေးဟု လည်းကောင်း၊ မိခင်၏ အမနှင့် ညီမအား ဒေါ်ကြီးနှင့် ဒေါ်လေးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဒေါ်ကြီးနှင့် ဒေါ်လေးဟုသာ ခေါ်ဝေါ်သည်
မြန်မာစကားသည် အထက်မြန်မာပြည်တွင် မြစ်ဖျားခံခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လေယူလေသိမ်းနှင့် အသုံးအနှုန်းမှာ ရန်ကုန်မြို့မှ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသုံးအနှုန်းများ ဖြစ်သည်
ဤသို့ ဖြစ်ရသည်မှာလည်း ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြို့တော်ဖြစ်လာသည်က တစ်ကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တစ်ကြောင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မင်းနေပြည်တော်မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သောကြောင့် ယခင်ကမူ မန္တလေးမြို့သူ မြို့သားများ ပြောကြားသည့် လေယူလေသိမ်းကို စံအဖြစ် ယူဆကြသည်
မြန်မာစကား ပြောသူများ၊ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသူများ ကြားတွင် အပြောစကားသည် မှတ်သားဖွယ်ရာပင် ညီညွတ်တူညီသည်
အဓိကကျသော ပထမအကြောင်းအရင်းမှာ ရိုးရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပညာရေးစနစ်ကြောင့် ဖြစ်သည်
ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းများသည် ပညာရေးကို များစွာ အားပေးပြီး စကားအပြောအဆို အရေးအသားကောင်းမွန် ညီညွတ်အောင် အလေးထား သင်ကြားပေးသည်
ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာပြည်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီး ငါးနှစ်အကြာတွင် တစ်ပြည်လုံး ကောက်ယူခဲ့သော သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် နယ်မြေအတွင်း အမျိုးသားများ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းများ ထူးခြားစွာ မြင့်မားနေပြီး ၆၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်
စာတတ်မြောက်မှု မရှိသေးသော လူနည်းစုလူမျိုးများရှိရာ တောင်ပေါ်ဒေသအချို့ကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ခြင်း မပြုလျှင် ထိုကိန်းဂဏန်းထက် ပိုမိုများမည်ဖြစ်ရာ ထိုခေတ်အခါအနေဖြင့် အလွန်မြင့်မားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်
အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗမာမျိုးနွယ် ဗမာစကားပြောသူများ အောက်မြန်မာပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်မှာ များစွာ မကြာသေးသော်လည်း အောက်မြန်မာပြည်တွက်လည်း ​ဗမာလူမျိုးများပျံ့နှံ့နေထိုက်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို အောက်သားဟုခေါ်ကြသည်
၁၈ ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ အောက်မြန်မာပြည်တွင် မွန်လူမျို၊ ​ဗမာ နှင့်အခြာလူမျိုးများ နေထိုင်ကြပြီး ​ဗမာဘာသာစကားက လွှမ်းမိုးထားသည်
၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစကားပြောသည့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်က ဟံသာဝတီပြည်ကို အနိုင်ရရှိပြီးနောက် စတင်၍ အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဗမာစကားကိုသာ အဓိကထား သုံးစွဲလာကြသည်
၁၈၃၀ ခုနှစ်ရောက်သော အခါ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းက ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဗမာ ဟု သတ်မှတ်ပြောဆိုကြသည်
အကြောင်းရင်းမှာ အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗမာများ ပြောင်း ရွေ့လာခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ကူးပြောင်းခြင်း၊ မွန်လူမျိုးများ ယိုးဒယားသို့ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်သွေးနှောခြင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဆန်ထုတ်လုပ်မှု အရှိန်မြှင့်လာခြင်း၊ အထက်မြန်မာပြည်တွင် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု မရှိခြင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းမှုမှာ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်
ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ ပြင်ပ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် ပိုမိုဝေးကွာလေ ဒေသိယစကားများသည် စံပြုမြန်မာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဝေးကွာလေဖြစ်သည်
၎င်းတို့မှာ ယောစကား၊ ပလောစကား၊ ဘိတ်စကား၊ ထားဝယ်နှင့် အင်းသားစကားတို့ ဖြစ်သည်
စကားအသုံးအနှုန်းနှင့် အသံထွက်ပုံတို့ များစွာ ကွဲပြားသော်လည်း ဒေသိယစကားများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အပြန်အလှန်လေ့လာနားလည်နိုင်စွမ်း ရှိကြသည်
အထူးသဖြင့် တနင်္သာရီ ဒေသရှိ စကားများသည် စံပြုမြန်မာစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပို၍ ရှေးဆန်သည်
ရှေးဟောင်း မြန်မာစကားတွင်သာ တွေ့ရသော (လဆွဲ – ဥပမာ – အ္လ ) သံသည် စံပြုမြန်မာစကားတွင် မရှိတော့သော်လည်း ထားဝယ်စကားနှင့် အင်းသားစကားများတွင် ကျန်ရှိနေသေးသည်
ဘိတ်စကားပြောသူများမှာ ၂၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ထားဝယ်စကား ပြောသူများမှာ ၄၀၀၀၀၀ ခန့် ရှိသည်
ရခိုင်စကားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ရှေးမြန်မာစကားမှ မပြောင်းလဲပဲ ကျန်ရှိနေသော "ရ" သံ [ɹ]ဖြစ်သည်
၎င်းအသံသည် ခေတ်ပေါ် စံပြုမြန်မာစကားတွင် "ယ" သံ [j] အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီ ဖြစ်သည်
နောက်တစ်ခုမှာ 'ဧ' သရသံနှင့် 'ဣ' သရသံတို့ ပေါင်းစပ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် စံပြုမြန်မာစကားတွင် 'ခွေး' ဆိုသော အသံသည် ရခိုင်စကားသံအားဖြင့် "ခွီး" ဟု အသံထွက်ပါသည်
မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသုံးမူကွဲ နှစ်မျိုးရှိသောကြောင့် စုံတွဲဘာသာစကား (Diglossia) ဖြစ်သည်
စာပေဟန် – အမြင့်(မြန်မာစာ) → စာကြီးပေကြီးရေးသားခြင်း၊ သတင်းစာများ၊ အစိုးရ ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးစာများ၊ ရုပ်သံ ရေဒီယို သတင်းကြေညာခြင်း၊ မိန့်ခွန်းပြောခြင်း စသည်တို့တွင် သုံးနှုန်းသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်
စကားပြောဟန် – အနိမ့် (မြန်မာစကား) → နေ့စဉ်သုံး စကားပြောဆိုသောပုံစံ၊ သာမန်ရုပ်သံအစီအစဉ်များ၊ ကာတွန်းဝတ္ထုများ စသည်တို့တွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ပြောဆိုနေကြသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်
မြန်မာ စာပေပုံစံသည် သာမန်အားဖြင့် အသုံးမရှိတော့သည့် ရှေးရိုးဆန်သော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စကားလုံးများ (ဥပမာ – ပစ္စည်း၊ဝိဘတ်၊ နာမ်စား၊ သမ္ဗန္ဓ) ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသုံးစွဲလျက် ရှိသည်
အများအားဖြင့် အရေးပုံစံတွင် သုံးနှုန်းနေသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စာကားလုံး တို့သည် မြန်မာစကားပြောပုံစံတွင်ရှိသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စာကားလုံးတို့ဖြင့် လုံးဝ ဆက်စပ်မှုမရှိပါ
ဥပမာ –နာမ်စား – (မြန်မာစာ အသုံး) ဤ → (မြန်မာစကား အသုံး) ဒီနာမ်စား – (မြန်မာစာ အသုံး) ထို → (မြန်မာစကား အသုံး) ဟိုဝိဘတ် – (မြန်မာစာ အသုံး) ၌ → (မြန်မာစကား အသုံး) မှာပစ္စည်း – (မြန်မာစာ အသုံး) များ → (မြန်မာစကား အသုံး) တွေပစ္စည်း – (မြန်မာစာ အသုံး) ၏ → (မြန်မာစကား အသုံး) ရဲ့သမ္ဗန္ဒ – (မြန်မာစာ အသုံး) နှင့် → (မြန်မာစကား အသုံး) နဲ့သမ္ဗန္ဒ – (မြန်မာစာ အသုံး) လျှင် → (မြန်မာစကား အသုံး) ရင်စကားပြောဟန်သည် လေးနက်မှု၊ အာဏာခွန်အားနှင့် ခန်းနားထည်ဝါမှု မရှိသောကြောင့် သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် စာရေးသားခြင်းအတွက် စာပေဟန်ကို ပို၍သုံးခဲ့ကြသည်
၁၉၆၀ ကျော်အလယ်ပိုင်းနှစ်များမှ စတင်၍ အချို့သော မြန်မာစာရေးဆရာများသည် စာပေဟန်ကို ဖျောက်ဖျက်ပြီး စကားပြောဟန်ဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်
မင်းလတ် ကဲ့သို့ မြန်မာ ဘာသာဗေဒပညာရှင် အချို့က စာပေဟန်မှ ခွဲထွက်ရန်အတွက် အဆိုပြုခဲ့ကြသည်
စာရေးသားသည့်အခါမှာ စာပေဟန်ကို အတော်များများ အသုံးပြုနေကြ သော်လည်း များမကြာမီကစတင်ပြီး ဟိတ်ဟန်မလိုတဲ့ စာရေးသား ခြင်းကိစ္စတွေမှာ စကားပြောဟန်ကို အသုံးပြုခြင်းဟာ ခေတ်စားလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်
ယနေ့အခါမှာတော့ ရုပ်သံသတင်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်၊ ကြော်ငြာအရေးအသား စသည့် ကိစ္စတွေမှာ စကားပြောဟန် သို့မဟုတ် ပိုမိုရိုးရှင်းပြီး ပေါ့ပါးတဲ့ စာရေးဟန်တွေကို ပြောင်းလဲ အသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်
အပြောစကားမှ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှု အဆင့်အလိုက် စကားလုံးသတ်မှတ်ချက်များနှင့် စကားပြောသူတွေရဲ့ အသက်အရွယ်၊ ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု စသည့် အနေအထားအရ အရိုအသေပြု ခေါ်ဝေါ်ရတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ရှိသည်
ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှုကို ပြသရန်အတွက် "ပါတယ်"၊ "ပါခင်ဗျ" စသည့် ဝိဘတ် များကို မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်
နာမ်စားတွေမှာလည်း အသုံးပုံစံ အမျိုးမျိုးရှိသည်
ဆရာဆရာမ၊ အရာရှိ၊ အသက်ကြီးသူ စသည့်သူများအား ခေါ်ဝေါ်ရန်အတွက် ယဉ်ကျေးတဲ့စကားအသုံးအနှုန်းပုံစံတွေ သတ်မှတ်ထားရှိသည်
ဘာသာရေးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ရဟန်းသံဃာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောဆိုရေးသားတဲ့ အသုံးအနှုန်းများသည်လည်း သာမန် နေ့စဉ်သုံး စကားပြော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် များစွာ ကွာခြားသည်
မြန်မာဘာသာစကားတွင် ကံပုဒ် လာပြီးမှ အနောက်တွင် ကြိယာပုဒ်လိုက်လေသည်
ဥပမာအားဖြင့် - ထမင်းကို (ကံပုဒ်) + စားသည် (ကြိယာပုဒ်)ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ဤစီရီမှုမျိုးတွင် တူညီသည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားစသည်တို့တွင်မူ ကြိယာပုဒ် လာပြီးမှ အနောက်တွင် ကံပုဒ် လိုက်လေသည်
သွင်ပြင်လက္ခဏာတစ်ခုမှာ မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်
တက်ကျသံကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် tone ဟုခေါ်သည်
က၊ ကာ၊ ကား၊ လု၊ လူ၊ လူး၊ ပန့်၊ ပန်၊ ပန်း စသည်ဖြင့် အသံအတက်အကျ ပြောင်းခြင်းသည် တက်ကျသံပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်
က၊ ကာ၊ ကား ဟူသော စကားလုံးသုံးလုံးသည် ဗျည်းလည်းတူသည်၊ သရလည်းတူသည်၊ တက်ကျသံသာကွဲပြားသည်
တက်ကျသံကွဲပြားသည်သာမက စကားလုံးတစ်လုံးစီ၏ အဓိပ္ပာယ်လည်း ကွဲပြားသွားသည်
အထက်ပါဝါကျများတွင်တွေ့ရသည့်အတိုင်း တက်ကျသံပြောင်းပြောရုံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်များ ပြောင်းသွားသည်
ဤဘာသာစကားမျိုးကို တက်ကျသံဘာသာစကားဟု ခေါ်သည်
ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် တက်ကျသံဘာသာစကားဖြစ်သည်
ဤအပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာ အသံထွက်သင်္ကေတ (နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ) များကိုအသုံးပြုထားခြင်းများပါဝသ်သည်
အောက်ပါတို့သည် ဗျည်းများဖြစ်ကြ၍ ဗျည်းစစ်စစ်ကို ပုံဖော်ရာ၌ "က်၊ ခ်၊ ဂ်..." ဟုရေးသားရသော်လည်း အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဖတ်ရှုမှု လွယ်ကူစေရန် "က၊ ခ၊ ဂ..." ဟူ၍သာ ဇယားများထဲ၌ ဖော်ပြထားသည်
ဂျန်နီနှင့် စန်းစန်းနှင်းထွန်း (Jenny & San San Hnin Tun (2016:15)) တို့အရ 'သ' ၏ သင်္ကေတဖြစ်သော θ နှင့် ð တို့သည် ပွတ်တိုက်ဗျည်းများ (θ, ð) များဖြစ်ကြ၍ ထိုသင်္ကေတများနေရာ၌ သွားဌာန်ရပ်သံများဖြစ်သော (t̪, d̪) ကိုသာသုံးသင့်သည်ဟု ဆိုသည်
(သရရွေ့) သွားရင်းဗျည်း 'ရ်' (ɹ) သည် မွေးစားစကားလုံးအချို့တွင် 'ယ်' နေရာ၌ အစားထိုး(တူညီသော) ဗျည်းဖြစ်နိုင်သည်
​နောက်ဆုံးနှာသံ ɰ̃ သည် မူရင်းနောက်ဆုံးနှာသံ လေးခုဖြစ်သော ⟨မ်⟩ m, ⟨န်⟩ n, ⟨ဉ်⟩ ɲ, ⟨င်⟩ ŋ တို့နှင့် လျှာဖျားကော့ဗျည်း ⟨ဏ⟩ ɳ (ပါဠိစာလုံးများ၌သုံးစွဲ) အတွက် အစားထိုးရေးသားနိုင်ကာ နှာသံပြုသင်္ကေတ သေးသေးတင် (ံ) သည် က→ကံ ဟု နှာသံပြရာတွင်သုံးစွဲကြ၍ အများအားဖြင့် နှာသံလယ်နေရာကို အစားထိုးနိုင်လေသည်
ဥပမာ တံခါး (တန်ခါး, tankhá) ၊ တံတား  (တန်တား, tantá) တို့နှင့် ပါဠိနှင့် မူရင်းမြန်မာစကားရှိ ⟨မ်⟩ ကိုလည်း အစားထိုးနိုင်သည်
အထူးသဖြင့် ငံ (ငမ်, ngam) ၊ သုံး (သုမ်း, thóum) ၊ ဆုံး (ဆုံးမ်, sóum) တို့ဖြစ်ကြသည်
သို့သော်လည်း 'ည်' နေရာကိုမူ အစားမထိုးနိုင်ပေ
'ည' ကို နှာသံအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်ကာ 'ည်' သည် အရှေ့အဖွင့်ပွင့် သရများဖြစ်သော အီး ([iː])၊ အဲ ([eː]) (သို့) အေး ([ɛː]) တို့နှင့် ပို၍ နီးစပ်သည်
နောက်ဆုံးနှာသံကို သရ၏နှာသံအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆကြသည်
သံရင်းမျိုးပြားအရ 'လေလမ်းကြောင်းပိတ်ရပ်သံများ'၏ အရှေ့တွင် နှာသံအဖြစ်တည်ရှိနိုင်သည်
သာဓကပြရလျှင် မုန်တိုင်း (မုန်ဒိုင်း) ကို သဒ္ဒဗေဒပုံစံဖြင့် mòʊɰ̃dáɪɰ̃ ဟုရေးသားထားသည်ကို အသံထွက်ကြသည်မှာ [mõ̀ũndã́ĩ] အဖြစ် အသံပြုကြလေသည်
သရတွဲများကို ပြသရာ၌ တစ်လုံးချင်းစီ၏ အသံကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်
ထိုအသံနှစ်ခုသည် ပူးပေါင်း၍ လျင်မြန်စွာရွတ်ဆိုရသည်
ဥပမာ : eiʔ ဆိုလျှင် အိတ်အိပ် ၊ ouʔ ဆိုလျှင် အုတ်အုပ် ၊ aũ ဆိုလျှင် အောင် စသဖြင့်ဖြစ်၏
မြန်မာဘာသာ သံနေသံထားဘာသာဖြစ်တော့ phonemic ခြားနားချက် သရအသံပေါ်မှာမူတည်သည်
မြန်မာဘာသာမှာ အသံခြားနားချက်များက လေသံ၊ phonation၊ အသံအ‌ရှိန်၊ အဓွန့်၊ နှင့် သရအရည် အားလုံးပေါ်မှာလည်းမူတည်သည်
အသံခြားနားချက်လေးခုရှိသည်
နမူနာမှာ ‌အသံတွေစကားလုံများ၏ အဓိပ္ပယ်ပျောင်းသည်
နိမ့်သံ kʰà (ခါ)တက်သံ kʰá (ခါး)သက်သံ kʰa̰ (ခ)တိုင်သံ kʰaʔ (ခတ်)N ပါတဲ့ဝဏ္ဏမှာ တိုင်သံမပါဘူး
နိမ့်သံ kʰàN (ခံ)တက်သံ kʰáN (ခန်း)သက်သံ kʰa̰N (ခန့်)မြန်မာဝေါဟာရ အများစုသည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ (Tibeto-Burman) စကားမျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ဧကဝဏ္ဏစကားလုံး(monosyllabic) ဘာသာစကား ဖြစ်သည်
သို့ပေမဲ့ အချို့ဝေါဟာရများ အထူးသဖြင့် မွေးစားဝေါဟာရများမှာမူ အသံ တစ်သံထက် ပိုထွက်လေ့ရှိသည်
မွေးစားဝေါဟာရများမှာ များသောအားဖြင့် နာမ် ပုံစံနများ ဖြစ်ကြသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျမ်းစာပေ ဘာသာစကားဖြစ်သော ပါဠိဘာသာစကားသည် မြန်မာဘာသာစကားအပေါ် အထူးလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအား ဗုဒ္ဓဘာသာက အထူးလွှမ်းမိုးခြင်း၊ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ပါဠိဘာသာစကားကြား ဆင်တူသည့် အသံထွက်စနစ် ရှိခြင်း၊ မြန်မာစာရေးစနစ် ကိုအသုံးပြု၍ ပါဠိဘာသာစကားကို လုံးဝတိတိကျကျ ရေးသားနိုင်ခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်
ပါဠိမှ ဆင်းသက်လာသော မွေးစားစကားလုံးများသည် ဘာသာတရား၊ အစိုးရ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ တို့နှင့် ဆက်နွယ်လေ့ ရှိသည်
ပါဠိစကားလုံးများကို မွေးစားရာတွင် ပုံစံ လေးမျိုးဖြင့် မွေးစားသည်
တိုက်ရိုက်မွေးစားခြင်း – ပါဠိစကားလုံးအား မူရင်း ပါဠိအတိုင်း ယူသုံးသည်ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "ဒေါသ" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "ဒေါသ"ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "လောဘ" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "လောဘ"အတိုကောက်မွေးစားခြင်း – ပါဠိစကားလုံးအား အတိုချုံ့၍ ယူသုံးသည်ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "ကမ္မ" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "ကံ"ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "အရုဏ" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "အာရုဏ်"ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "ကုသလ" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "ကုသိုလ်"နှစ်ခါမွေးစားခြင်း – မူရင်းပါဠိစကားလုံးအား မတူညီတဲ့ မြန်မာစကားလုံးနှစ်မျိုးအတွက် ယူသုံးသည်ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် "မာန" → မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် "မာန" နှင့် "မာန်"ပေါင်းစပ်မွေးစားခြင်း – မြန်မာစကားလုံးနှင့် ပါဠိစကားလုံးများအား ရောစပ်၍ စကားလုံးအသစ် တီထွင် အသုံးပြုသည်လေယာဉ်ပျံ – လေ←(မြန်မာစကားလုံး) + ယာဉ်←(ပါဠိစကားလုံး) + ပျံ←(မြန်မာစကားလုံး)အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မွေးစားစကားလုံးများသည် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ တိုင်းတာ ခြင်တွယ်ခြင်း၊ ခေတ်သစ် ပညာရပ်များနှင့် ဆက်နွယ်သည်
မွန်ဘာသာသည် မြန်မာဘာသာအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု မရှိသောကြောင့် မွန်ဘာသာမှ မွေးစားထားသော ဝေါဟာရများနှင့် မြန်မာ ဝေါဟာရများကို ခွဲခြားနိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်
သင်္သကရိုက်ဘာသာ (ဘာသာတရား)၊ တရုတ်ဘာသာ (ကစားနည်းနှင့် အစားအသောက်) နှင့် ဟိန္ဒီဘာသာ (အစားအသောက်၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး) မွေးစားစကားလုံးများကိုလည်း တွေ့ရသည်
တစ်ခြားဘာသာများမှ မွေးစားထားသည့် မြန်မာဝေါဟာရများလည်း ရှိသေးသည်
သာဓက –ဒုက္ခ ([doʔkʰa̰]) – ပါဠိ "dukkha"ရေဒီယို ([rèdìjò]) – အင်္ဂလိပ် "radio"စနစ် ([səniʔ]) – မွန် "စ္နတ်‌"ကော်ပြန့် ([kɔ̀pja̰n]) – အင်္ကျီတို (ဖူကျန့်) တရုတ် 潤餅 (jūn-piáⁿ)ဇနီး ([zəní]) – ဟိန္ဒီ पत्नी (jani)ခေါက်ဆွဲ ([kʰaʊʔ sʰwé]) – ရှမ်း "ၶဝ်ႈသွႆး"ပေ ([pè]) – ပေါ်တူဂယ် péအလံ ([əlàn]) – အာရပ် alamBurmeseMyanmar script and pronunciation at OmniglotMyanmar Unicode Character Picker Archived 9 December 2012 at Archive.isMyanmar Unicode Implementation Public Awareness Archived 2 January 2014 at the Wayback Machine.Myanmar3 keyboard layout Archived 17 September 2008 at the Wayback Machine.myWin2.2 Archived 20 August 2008 at the Wayback Machine.Burmese Wikipedia:Font pageBurmese Unicode & NLP Research Centre Archived 9 February 2006 at the Wayback Machine.Parabaik Myanmar Unicode Project GPLed and OFLed Archived 9 February 2008 at the Wayback Machine.Myanmar-English Unicode dictionaryBecker၊ Alton L. (1984)
"Biography of a sentence: A Burmese proverb."
in E. M. Bruner (ed.)
Text, play, and story: The construction and reconstruction of self and society
Washington, D.C.: American Ethnological Society
Bernot၊ Denise (1980)
Le prédicat en birman parlé (ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြင့်)
ISBN 2-85297-072-4
Cornyn၊ William Stewart; D. Haigh Roop (1944)
Baltimore: Linguistic Society of America
Cornyn၊ William Stewart; D. Haigh Roop (1968)
New Haven: Yale University Press
Green၊ Antony D. (2005)
"Word, foot, and syllable structure in Burmese."
in J. Watkins (ed.)
ISBN 0-85883-559-2
Okell၊ John (1969)
A reference grammar of colloquial Burmese
Roop၊ D. Haigh (1972)
An introduction to the Burmese writing system
New Haven: Yale University Press
Taw Sein Ko (1924)
Elementary handbook of the Burmese language
Rangoon: American Baptist Mission Press
Watkins, Justin W. (2001). "Illustrations of the IPA: Burmese". Journal of the International Phonetic Association 31 (2): 291–95. doi:10.1017S0025100301002122. Wheatley၊ Julian K. (1987)
in B. Comrie (ed.)
Handbook of the world's major languages
ISBN 0-19-520521-9
Patricia M Herbert; Anthony Milner, eds. (1989)
South East Asia Languages and Literatures: Languages and Literatures: A Select Guide
ISBN 0-8248-1267-0
မြန်မာအဘိဓာန်Waxman, Nathan (2014). "The Naturalization of Indic Loan-Words into Burmese: Adoption and Lexical Transformation". Journal of Burma Studies 18 (2): 259–290. doi:10.1353jbs.2014.0016.
အကယ်ကြီးရွာ၊ ဝါးကမယ်
သက္ကရာဇ် ( ၅၉၆ ) အေဒီ ၁၂၃၄ တွင် ကျစွာမင်းကြီး သားတော်ဖြစ်သော ဥဇနာမင်း နန်းတက်လေသည်
တစ်ခါသော် မင်းကြီးသည် ထွက်တော်မူရာ မြစ်သာရွာသူ ပန်းပွတ်သည်မ၏ သမီးတစ်ယောက်ကို မြင်တော်မူပြီး နှစ်သက်သဖြင့် အနားတော် ယူထားတော်မူလေသည်
အပါးတော်တွင်လည်း မပြတ်စေစားတော်မူလေသည်
တစ်ခါသော် ပန်းပွတ်သည်မလေးသည် မင်းကြီးကို ယပ်ခံနေရင်း ရုတ်တရက် မေ့လဲလေသည်
မင်းကြီးလည်း လန့်တော်မူပြီး  ဝက်ရူး ထသည်လော  ဟုမေးရာ ဘေးတွင် ရှိသော မိဖုရားက  ဝက်ရူးမဟုတ်နိုင် အကြောင်းရှိမည်  ဟု လျှောက်ပြီး ဆေးဆရာများဖြင့် ကုသစေလေသည်
သူငယ်မလည်း ကြာသော် ပဋိသန္ဓေ နေလ စေ့ပြီး သားယောက်ျား မွေးဖွားလေသည်
မင်းကြီးလည်း သူငယ်အရွယ် ရောက်သော် ဦးရီးတော် ပဉ္ဇင်းကို အပ်ပြီး စာသင်စေလေသည်
မင်းကြီးဆရာတော် သခင်မြတ်သည် သားတော် ဖြစ်သော နရသီဟပတေ့မင်း (ခေါ်) မင်းခွေးချေး (ရာဇဝင်တွင် မင်းခွေ ဟုသာ ဖော်ပြကြသည်၊ မင်းသား ငယ်စဉ်က ချေဆတ်တတ်သော ရောဂါရှိပြီး အိပ်ရာတွင်း၌ အမြဲ ခွေနေတတ်သော ကြောင့် မင်းခွေ ဟု ခေါ်ကြောင်း ဆိုကြသည်
၏ ဇာတာကို ယူ၍ကြည့်သော် ကောင်းမည် အချိန်သို့ရောက်နေပြီ ဟုမြင်သဖြင့် ဦးရီးပဉ္ဇင်းကို ခေါ်ပြီး မင်းသားကို မင်းကြီးအား အပ်ပေဟု မိန့်လေသည်
ဦးရီးပဉ္ဇင်းလည်း မင်းကြီး ရှိရာ တလ( ယခု ဒလ) သို့ ခေါ်သွားလေသည်
တစ်ခါသော် မင်းကြီးသည် အောက်ပြည် ဟံသာဝတီသို့ ဆင်ဖမ်းထွက်သွားရာ စီးတော်မူသောဆင်က ဆင်ရိုင်းကို မနိုင်သောကြောင့် ပြေးရာ မင်းကြီး ဆင်ပေါ်မှ ဆင်ကြော့သည့် ကြိုးနှင့် ငြိတွယ်၍ ဒဏ်ရာကြီးစွာရပြီး နတ်ရွာစံလေသည်
ပက်တန်းကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်
ဂန့်ဂေါ်ကုန်းရွာသစ်ရွာ၊ မုဆိုးကွင်း
ဆင်ကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sin Ku)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ အိန္ဒရာဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညင်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyinwa)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ အင်းဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်စွယ်မြောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsweimyaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဝက်ခေါက်စိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ခေါက်စိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၄ ဦး၊ မ ၁၈၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ဇာတိဘူမိအရပ်၌ အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို ဆဲရေးခြင်း အစရှိသော အကြောင်းကြောင့် ဥပါသကာတို့ နှင်ထုတ်လိုက်သော ကျောင်းတိုက်(၇) တိုက်တို့၏ ကျောင်းထိုင်ပုဂ္ဂိုလ် အရှင်ဓမ္မိကအား တီရဒဿိကသကုဏ ဥပမာအားဖြင့် မိန့်တော်မူပြီး ကောရဗျမင်း၏ သုပ္ပတိဋ္ဌ နိဂြောဓရာဇာအကြောင်း၊ ဆသတ္တာရတို့အား ပြစ်မှားဆဲရေးသူတို့ ခံစားရသော အပြစ်ထက် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်အား ပြစ်မှား ဆဲရေးသူတို့ ခံစားရသော အပြစ်ကကြီးမားပုံ၊ သဗြဟ္မစာရီပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ စိတ်မပြစ်မှားပဲ ကျင့်ရန် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
အခြံအရံ ဥပါသကာငါးရာနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော ဓမ္မိက အနာဂါမ် ဥပါသကာက ဂါထာ(၉)ပုဒ်ဖြင့် ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ချီးကျူး လျှောက်ထားမေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က ဂါထာ(၂၀)တို့ဖြင့် “အဂါရိယ, အနဂါရိယပဋိပဒါ”တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များစွာ ပါရှိပါသည်
ကချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ မိုးကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅၃ ဦး၊ မ ၃၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဗန်ဇန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vanzang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်၊ ဗန်ဇန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗန်ဇန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၀ ဦး၊ မ ၉၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဂန့်ဂေါ်ပင်ရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gantgawpinywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ဂန့်ဂေါ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂန့်ဂေါ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၇ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
န- ဘူးကွဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Na-Bukwe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-ဘူးကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-ဘူးကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါးသည် အကုသိုလ်ကံမည်၏
ဥဒ္ဓစ္စစေတနာ ကြဉ်သော အကုသိုလ်စေတနာ ၁၁-ပါးသည် အပါယ်ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ဖြစ်စေ၏
ပဝတ္တိအခါ၌ အလုံးစုံသော အကုသိုလ် စေတနာ ၁၂-ခုသည် ကာမဘုံ ရူပဘုံ၌ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ အကုသလဝိပါက် ၇-ပါးကိုဖြစ်စေ၏
ဥဒ္ဓစ္စ အကုသိုလ်စေတနာသည် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို မပေးနိုင်
ထိုအကုသိုလ်ကံသည် ကံ၏ ဖြစ်ကြောင်း ကမ္မဒွါရအားဖြင့် ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံဟု သုံးမျိုးပြားသည်၊ ထိုတွင် ပါဏာတိပါတ,  အဒိန္နာဒါန,  ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ သုံးပါးကို အကုသိုလ် ကာယကံဟု ခေါ်သည်
မုသာဝါဒ,  ပိသုဏဝါစာ,  ဖရုသဝါစာ,  သမ္ဖပ္ပလာပ လေးပါးကို အကုသိုလ် ဝစီကံဟု ခေါ်သည်
အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သုံးပါးကို အကုသိုလ် မနောကံဟု ခေါ်သည်
သခွတ်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhuttan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ သခွတ်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သခွတ်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၆ ဦး၊ မ ၆၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၇ ဦး၊ မ ၁၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ငမန်းချောင်းတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngamanchaungtaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် ခေါ် ဖတပလ ကို ဂျပန်များ တော်လှန်ရေး အတွက် ၁၉၄၄ ခု၊ ဩဂုတ်လ ညဦး အချိန်တွင် ကန်တော်ကြီး ပတ်လမ်း၊ ယခု နတ်မောက်လမ်းရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ အိမ်တွင် အထူး အစည်းအဝေး ကျင်းပပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အစည်းအဝေးကို လျှို့ဝှက်စွာ တက်ရောက် ကြသော ခေါင်းဆောင် များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (စစ်ဝန်ကြီး၊ စစ်သေနာပတိ)၂
ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၈
သခင် သန်းထွန်း၁၅
ဦးကျော်ငြိမ်းအထက်ပါ လျှို့ဝှက်သော အထူး အစည်းအဝေး မှပင် မြန်မာ တမျိုးသားလုံးကို ရက်စက်စွာ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက် နေသော ဖက်ဆစ် ဂျပန် စစ်တပ် များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်သည်
တချိန်တည်း မှာပင် ဂျပန် ဖက်ဆစ် စစ်တပ် များကို တော်လှန်ရာတွင် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး ကွဲပြား၍ တသီးတခြား တော်လှန် ကြခြင်းထက် တဖွဲ့ တစည်းတည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ကြလျှင် ကောင်းမည် ဟူ၍ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ အကြံပေးချက် အရ အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းကြီး များက ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းရန် သဘော တူကြပေသည်
ဗမာ့ တပ်မတော်၂
ကွန်မြူနစ် ပါတီ၃
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ တို့ ဖြစ်ကြသည်
အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်း ကြီးများ အနက် ဗမာ့ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲကာ ဂျပန် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးမှာ ဦးဘဂျမ်း ဦးစီးသော (အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး) ပင် ဖြစ်တော့သည်
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ကို ပထမဦးဆုံး ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး၊ ထို့နောက် ၁၆ ဦးနှင့် ၃၆ ဦးတို့ဖြင့် အောက်ပါ အတိုင်း တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်
သခင်စိုး - နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၂
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း - စစ်ရေးခေါင်းဆောင်၃
သခင် သန်းထွန်း - အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး မဟာမိတ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၄
ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၁၂
ဦးမြ (ဟင်္သာတ)၁၃
ဦးအောင်ဇံဝေ၁၄
စောဘဦးကြီး၁၅
သခင်ဝတင်၁၂
ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၁၃
ဦးမြ (ဟင်္သာတ)၁၅
ဦးအောင်ဇံဝေ၁၈
ဦးဘိုမြ (ကဿက)၁၉
စောဘဦးကြီး၂၂
သရာသာထို၂၃
ဦးမြ (ပျော်ဘွယ်)၂၉
ဦးတင် (မြန်မာ့အလင်း)၃၁
သခင် လေးမောင်၃၂
မစ္စတာ ရာရှစ် (ဦးဘတင်)၃၄
မစ္စတာ ရာမန်၃၅
ဦးမျိုးရှုဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကို ဦးစီးရန် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့သည်
ဖတပလ ဗဟို စစ်ကောင်စီတွင် အောက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း - စစ်ရေးခေါင်းဆောင်၂
သခင်စိုး - နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၃
သခင် သန်းထွန်း - ပြောက်ကျားနှင့် နိုင်ငံခြားရေး၄
သခင်ချစ်စစ်ပြီးနောက်တွင် တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
နတ်ကြီးခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ နှောခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှောခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၂ ဦး၊ မ ၆၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၁ ဦးနေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် ကောလင်းမြို့ပေါ်ရှိ ရှိပြီးသား ပြင်ဦးလွင်ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
အရွက်သည် နနွင်းရွက်ကဲ့သို့ သဏ္ဌာန်မှာ နက်သည်
ခေါင်းကား မီးသွေးကဲ့သို့ မည်းသည်
၎င်းဥသည် မီးသွေးကဲ့သို့ မည်းနက်သည်
ဥကိုဆောင်သော် သူပြုစား၍ မရ၊ ငရုတ်ကောင်းနှင့် စားသော် ဓား၊ လှံ၊ သေနတ် အမြောက်၊ စိန်ပြောင်း ပီး၏
အထောင်း အရိုက်ခံ၏
ကိုယ်တွင်သွေး၍ လိမ်းကျံပါက ရှိန်းဆာယာ ပြီးသည့်ပြင်၊ ဂဝံရုပ်တုပြီး ဆောင်ပါက ခွေး၊ ဝက်၊ ကျား၊ မိကျောင်း၊ ကင်း၊ မြွေတို့ မကိုက်နိုင်ပါ
အမှုန့်ပြု၍ ဖိုလ်ထိုးပါက၊ သုဝဏ္ဏဓမ္မရွှေဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
ဂမုန်းဥကို အနည်းငယ်လှီး၍ ထမင်းအိုးထဲ ထည့်နှပ်ပါက တအိုးလုံး နက်သွားမှသာ ဂမုန်းနက် စစ်ပြီး ထိုထမင်းနက်ကို အနည်းငယ် စားလိုက်ရုံမျှနှင့် တရက် နှစ်ရက်မှ ခုနစ်ရက်၊ ကိုးရက်အထိ အာဟာရ မစားသုံးဘဲ နေနိုင်စွမ်းရှိသည်
အကြောသေ၊ ပန်းသေ၊ အမောရောဂါများအတွက် စွမ်းသည်
အရှင်ဓဇဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဓဇဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ယစဂျီရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yasaji)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်နမ်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetnamywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဖတ်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်နမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၃ ဦး၊ မ ၇၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဗန္ဒုလရွာ၊ ကျုံဒရံသံဒင်း
ဗာလ (၂)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Barla (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၁၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
တကွေ့တော့ တွေ့ကြဦးမယ် သည် စာရေးဆရာ နတ်နွယ် ရေးသားသော ၁၉၄၀ ခုနှစ်ခန့် နောက်ပိုင်း မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု အရှိန်တက်စဉ် ကာလနှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ရောင်စုံသူပုန် များ ထကြွ သောင်းကျန်းချိန် ကို နောက်ခံထားကာ ရေးဖွဲ့ထားသည့် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်
စာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ စာရေးသူက "ဤစာအုပ်သည် ခေတ်တစ်ခေတ်၏ ကြေးမုံပြင်ကို ပေါ်လွင်အောင် စာရေးသူ နတ်နွယ် ၏ ဖန်တီးချက်သာ ဖြစ်ပေသည်
တကယ့်အဖြစ်အပျက် မဟုတ်ပေ
ဤစာအုပ်တွင် လူတန်းစား အာဃာတပါရှိသော်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုံတစ်ယောက်ကို ထိခိုက်နစ်နာစေသော သဘောမရှိပါဟု" ဆိုထားသည်
၁၉၆၆ ခုနှစ် တွင် ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ သခွပ်ပင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးသည် ဂျပန်ယန်းငွေတွင် အနည်းဆုံး (အငယ်ဆုံး) သော ငွေကြေးယူနစ်ဖြစ်သည်
ပထမဆုံးသော ဂျပန် ၁ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးကို ၁၈၇၀ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်
ယခုလက်ရှိ ဂျပန်တစ်ယန်းတန်ဒင်္ဂါး ဒီဇိုင်းကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်
လက်ရှိ ၁ ယန်းတန် အလူမီနီယမ်ဒင်္ဂါးပြား၏ ရှေ့ဖက်တွင် "1"ကို စက်ဝိုင်းတွင်းတွင် ရေးထိုးထားပြီး ထုတ်ဝေသည့်ရက်စွဲကို ကန်ဂျီဖြင့် ရေးထိုးထားကာ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဂျပန်၏ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းနေမှု သင်္ကေတအဖြစ် သစ်ပင်ငယ်ပုံကို ရေးထိုးထားသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် မွန်-ခမာ အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး "'ဝ"'-ပလောင် အုပ်စုခွဲ သုံးမျိုးထဲမှ ရှမ်းပလောင် သွေးနှောသည့် လူမျိုးဟု ယူဆသည်
၎င်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ဝန်းတွင် မွန်-ခမာမျိုးနွယ်တို့ အခြေစိုက်နေထိုင်ကြရာမှ ရှမ်း-မြန်မာတို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်မှုကြောင့် တောင်အရပ်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်(တောင်ပိုင်း)သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် မွန်လူမျိုးများနှင့် ကွဲပြားပြီး ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ဝန်း ကြွင်းကျန်ရစ်သော လူမျိုးစုဟု ယူဆခဲ့ကြသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် ရှမ်းပြည်(တောင်ပိုင်း) ကလောမြို့နယ်ရှိ တောင်ပို့လှရွာ(ထနော့ရွာ)ကို ထနော့ပင်ရင်းရွာအဖြစ် ယူဆကြသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရှေ့နှင့် အနောက် လေးမိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး တောင်နှင့်မြောက် ငါးမိုင်ခန့်သာ ကျယ်ဝန်းသော တောင်ပို့လှရွာသည် ထနော့လူမျိုးများ သီးသန့်နေထိုင်သော ရွာဖြစ်သည်
ရှေးယခင်က ရွာ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် လှပသော တောင်ပို့တစ်ခု ရှိခဲ့သည်
ယင်းတောင်ပို့ ရှိရာတွင် ယခုအခါ ယင်းတို့ ကိုးကွယ်သော ရွာစောင့်နတ် မောင်နှမကို နတ်ကွန်းများဖြင့် ထားရှိ ကိုးကွယ်ကြသည်
လှပသော တောင်ပို့ကို အစွဲပြုခေါ်ဆိုရာမှ တောင်ပို့လှဟု အမည်ခေါ်တွင်လာကြောင်း သိရသည်
ယခုအခါ တောင်ကြီးမြို့နယ် အေးသာယာမြို့အနီးနောင်အင်ရွာတွင် အများဆုံး ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသည်
နောင်အင်ရွာသည် ထနော့လူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသ မဟုတ်သောကြောင့် ရိုးရာအိမ်၊ ရှေးယခင်က ဓလေ့ထုံးတမ်းများကိုလည်း အနည်းငယ်ဖြင့်သာ တွေ့မြင်ရသည်
နောင်အင်ရွာတွင် ထနော့လူမျိုးများသည် ပအိုဝ်း၊ တောင်ရိုး၊ ဓနုလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် အရပ်အမောင်းမှာ မြန်မာတို့နှင့် ခြားနားမှု မရှိ အသားလတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်
ဆံပင်နက်၍ ဖြောင့်သည်
အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးများသည် အိမ်မှာနေထိုင်ကြသည့် အချိန်မှာသော်လည်းကောင်း၊ တောင်ယာလယ်ယာသွားသည့် အချိန်သော်လည်းကောင်း ခေါင်းပေါင်းပေါင်းလေ့ ရှိကြသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းကြသူများ ဖြစ်သကဲ့သို့ စိတ်နေစိတ်ထားမှာလည်း ရိုးသားဖြူစင်ကြသည်
ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ပြီး အေးအေးချမ်းချမ်း နေထိုင်လိုကြသည်
ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာအသက်ကြီးသူများ၏ အဆုံးအမကိုလည်း တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာခဲ့ကြသည်
"'လေးလံထိုင်းမှိုင်း ကိုင်းရှိုင်းရိုသေ မှတ်ပေ ထနော့တွေ"'ဟူသော ယင်းတို့၏ ဆိုရိုးနှင့်အညီ ခပ်အေးအေးနေတတ်ကြပြီး ဘာသာရေးကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြသည်
ထနော့လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး အိမ်တိုင်းတွင် ဘုရားစင်ရှိကာ ဗုဒ္ဓဘုရားဆင်းတုတော်ကို ထားရှိကိုးကွယ်သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းပြီး ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကြသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် နတ်ကိုးကွယ်မှုလည်း ရှိကြသည်
တစ်နှစ်တစ်ခါ နတ်စင်ကုန်းသို့ သွားရောက်၍ ပူဇော်ပသလေ့ ရှိသည်
ထနော့လူမျိုးတို့သည် ရှေးပဝေသဏီကပင် ဘာသာစကား ရှိခဲ့သည်
လူမျိုးတစ်မျိုး၏ သမိုင်းကို ရေးသားရာတွင် ရှေးလူကြီး သူမတို့၏ စကားကို မူတည်၍ သမိုင်းအဖြစ် ရေးမှတ်ကြစမြဲပင် ဖြစ်သည်
ရှေးယခင်က ရေးမှတ်စရာ ဝေငှစရာ ပစ္စည်းများ မပေါ်ပေါက်သေးသဖြင့် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး မိမိတို့၏ ပုံပြင်၊ ဒဏ္ဍာရီ၊ တေး၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာတို့ကိုသာ လက်ဆင့်ကမ်း ဝေမျှခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ မူလအစနှင့် သမိုင်းကြောင်း အစဉ်အလာတို့ကို မှတ်တမ်းပြုစုရာတွင် ထိုလူမျိုးတို့၏ စာပေမှတ်တမ်းနှင့် အိမ်နီးချင်း လူမျိုးတို့၏ စာပေမှတ်တမ်းများကို အားကိုးအားထားပြု၍ လေ့လာရမည် ဖြစ်သည်
ထနော့တိုင်းရင်းသားတို့သည် မူလက စာပေသမိုင်း မရှိသော လူမျိုးဖြစ်သည်
ရှေးလူကြီးများ၏ ပြောစကားအရ ယခင်က စာပေရှိခဲ့သော်လည်း လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့သဖြင့် ခိုင်လုံသော စာပေအထောက်အထားများကို မတွေ့ခဲ့ရပေ
ရင်ဆိုင်ဝရွာ၊ ရင်ဆိုင်
ဝက်စုရွာ၊ ဘုရားချောင်း
မကျီးစင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ မင်းလျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းလျှင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော မဏ္ဍိကာ၏သား ဥပကက ဘုရားရှင်အား ထိပါးပုတ်ခတ်ရန် ပြောဆိုသောစကားဖြင့်ပင် “သင်သည် သူတစ်ပါးကို ထိပါးချုပ်ချယ်သူဖြစ်သည်၊ သူတစ်ပါးအား ထိပါး ချုပ်ချယ်သောစကားကို ပြောဆိုသောသင်သည် ကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စေသူ ဖြစ်သည်၊ ကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စေခြင်းကြောင့် “သင်သည် ကဲ့ရဲ့ထိုက် အပြစ်ရှိသူ ဖြစ်သည်”ဟု မိန့်တော်မူလျှင် ဥပကက “ရေပေါ်သို့ တက်လာသောငါးကို ဖမ်းဆီးသူဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်
ဥပက ငါဘုရားသည် အကုသိုလ်, အကုသိုလ်မည်ခြင်းအကြောင်း, အကုသိုလ်ကို ပယ်အပ်ပုံ, အကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်းအကြောင်း၊ ကုသိုလ်, ကုသိုလ်မည်ခြင်း အကြောင်း, ကုသိုလ်ကို ပွားများသင့်ပုံ, ကုသိုလ်ကို ပွားများခြင်း၏အကြောင်းတို့ကို ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပုဒ်, ဝါကျ, ဓမ္မဒေသနာတို့ အတိုင်းအရှည်မရှိအောင် များပြားလှပုံကို ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ဥပကသည် ဘုရားရှင်၏ တရားဒေသနာတော်ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နာယူပြီး မိမိနှင့် ဘုရားရှင်တို့ အပြန်အလှန် ပြောဆိုကြပုံကို အဇာတသတ်မင်းအား လျှောက်ထားသည့်အခါ အဇာတသတ် မင်းက ကြိမ်းမောင်းပြီး ဥပကအား နှင်ထုတ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်
ငမိုးရိပ်ရွာ၊ မောင်ငယ်
ထန်ချွန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htanchun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဟချိတ်နောက်ညူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hacheiknauknyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၃ ဦး၊ မ ၇၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက္ကလိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpakaleik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၀၈ ဦး၊ မ ၃၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ပန်းချီဉာဏ်ရဲနိုင်ကို (၁၉၉၃)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
(၂၀၁၆) ခုနှစ်တွင် ‘The Value’ အမည်ရှိ ပထမဆုံး တကိုယ်တော်ပန်းချီပြပွဲကို ပြသခဲ့သည်
(၂၀၁၇)ခုနှစ်တွင် ‘The Colours’ အမည်ရှိ ဒုတိယမြောက် တကိုယ်တော်ပန်းချီပြပွဲကို ပြသခဲ့သည်
(၂၀၁၈)ခုနှစ်တွင် ‘The Value (Vol- 2)’ အမည်ရှိ တတိယမြောက် တကိုယ်တော်ပန်းချီပြပွဲကို ပြသခဲ့သည်
ကျောင်းသူကျောင်းသား၊ အိမ်ရှင်မများ၊ ကုန်သည်ပွဲစား၊ အလုပ်သမား လယ်သမားများနှင့်သိပ္ပံပညာရှင်များပါမကျန် ကြီးငယ်မဟူ လူတိုင်းတတ်အပ်သည့် ပညာတစ်ရပ်မှာ ဂဏန်းသင်္ချာဖြစ်၏
လူတို့၏လုပ်ငန်းဆောင်တာ အဝဝတွင် ဂဏန်းသင်္ချာသည် အခြေခံဖြစ်ရကား၊ လူတိုင်းလူတိုင်း ဂဏန်းသင်္ချာ ဗဟုသုတနှင့် ပြည့်ဝရန် လိုအပ်လေသည်
မည်သည့်နိုင်ငံမဆို စာရေးစာဖတ်အပြင် အတွက်ဟူသော ဂဏန်းသင်္ချာအတတ်ကိုပါ မူလအခြေခံဟု သတ်မှတ်သည်
သင်္ချာသည် ရေတွက်ခြင်းကိုပြသည်
ဂဏန်းသင်္ချာသည် ဂဏန်းဖြင့်ရေတွက်ခြင်း ပညာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
သို့သော်လည်း ဂဏန်းဖြင့် ရေတွက်သည်ထက် များစွာကျယ်ဝန်းလာသော ပညာဖြစ်သည်
အရေအတွက်တစ်ခုခုကို ကိန်းတစ်ခုအနေ ဂဏန်းခြေဖြင့်ရေးပြပြီးသည့်နောက် ကိန်းချင်းပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းစသော အမှုကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရာ၌ ကိန်းပြဂဏန်းချင်း ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရရာ ယင်းကိုပင် ဂဏန်းတွက်ခြင်းဟုဆိုကြသည်
တစ်ခါတစ်ရံ အတွက်တွက်သည်ဟု ဆိုကြသည်
ဂဏန်းခြေခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ရောမလူမျိုးတို့၏ ကိန်းရေးကိန်းဖတ်စနစ်ကို ဖော်ပြခဲ့ရာ ယင်းတို့၏အပေါင်းအနုတ်သဘောများ သက်ရောက်နေပြီး ဖြစ်သည်ကို ကြည့်ရခြင်းအားဖြင့် လူများသည် ကိန်းများကို မရေးတတ်မီကပင် ပေါင်းတတ် နုတ်တတ်နေသည်ဟု ယူဆရန်ရှိသည်
ရောမလူမျိုးတို့၏ သင်္ချာပညာရပ်၌- တစ်ကို Iငါးကို Vတစ်ဆယ်ကို Xငါးဆယ်ကို Lတစ်ရာကို Cတစ်ထောင်ကို M ဟု အမှတ်သညာပြုကြသည်
ရှစ်ဆယ်ကိုတိုတိုဖြင့် ငါးဆယ်နှင့်သုံးဆယ် နှစ်ခုပေါင်းအနေဖြင့် LXXX ဟုလည်းကောင်း၊ ကိုးရာကို တစ်ထောင်တစ်ရာလျော့အနေဖြင့် CM ဟု ၎င်း ရေးပြခဲ့ကြသည်မှာ အထက်ကဆိုခဲ့သည့်ကိန်းကို မရေးတတ်မီ ပေါင်းတတ်နုတ်တတ်သည်ဟူသောအဆိုကို ထောက်ခံလျက်ရှိ နေသည်
အပေါင်းအနုတ်သင်စ ကလေးသူငယ်များ သည် လက်ချိုးရေတွက်၍ ပေါင်းခြင်း၊ နုတ်ခြင်းပြုလုပ်သကဲ့သို့ပင် ရှေးအခါက လူများသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင်လုပ်ခဲ့ကြသည်ဟု အနောက်နိုင်ငံသင်္ချာသမိုင်းများက ဆို၏
ပေါင်းနုတ်ရန် အကြောင်းပေါ်လာလျှင် လက်တွေ့နည်းဖြင့် လက်ကိုချိုး၍ဖြစ်စေ၊ ရေတွက်ရာ၌ အကူအညီယူခဲ့သည့် ပေသီးခုံကို အသုံးချ၍ဖြစ်စေ၊ အလားတူ အကူအညီ တစ်မျိုးမျိုးဖြင့်ဖြစ်စေ တွက်ချက်၍ အဖြေမျှလောက်ကိုသာ ရေးမှတ်ကြသည်
နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာရှည်မှ ယခုပေါင်းနုတ်နည်းမျိုးကို ရရှိအသုံးပြုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်
အမြှောက်အစားတွက်များကို ထိုထက်များစွာ နောက်ကျ၍ ခရစ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကျမှ ယခုတွက်နည်းမျိုးဖြင့် တွက်နိုင်ခဲ့ကြသည်
ထိုခေတ်မတိုင်မီက အမြှောက်အစားကို တွက်ရန်ရှိလျှင် အဖြေကိုတွေ့သည်တိုင်အောင် ပင်ပန်းကြီးစွာဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်ပေါင်းနုတ်၍ တွက်ခဲ့ကြသည်ကို ကြည့်ရသော် လူများသည် အမြှောက်အလီဇယားများကို ကောင်းစွာ မတတ်ကြသေးဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာအသုံးမပြုတတ်ကြသေးဟူ၍ သော်လည်းကောင်း ယူဆရသည်
ရရှိသောအဖြေကို ကိုးဖြင့်ချေ၍ ချိန်ထိုးနည်းဖြင့်မှန်သည် မမှန်သည်ကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုလေ့ရှိကြသည်
မြန်မာတို့၏ ကိုးကြောင်း တွက်နည်းသည်လည်း ရှေးကျသောနည်း တစ်နည်းဖြစ်သည်
၅x ၅ အထိ အလီ ဇယားကို ကျက်မှတ်ထားပြီးသည်နောက်၅x ၅ ဆထက် ၁ဝx ၁ဝ အထိ အမြှောက်များကို တွက်ရာ၌ လက်ချောင်းကလေး များဖြင့် တွက်သောနည်းမှာ ရှေးက အီတလီပြည်တွင် ပေါ် ပေါက်ဖူး၍ မှတ်သားဖွယ်ရာကောင်းသည်
အမြှောက်ခံရသည့် ကိန်းကို ၅ ဖြစ်ခဲ့လျှင် လက်ငါးချောင်းထောင်၍၎င်း၊ ၆ ဖြစ်ခဲ့လျှင် လက်တစ်ချောင်းချိုး ထား၍၎င်း ၇ ဖြစ်ခဲ့လျှင် လက်နှစ်ချောင်း၊ ၈ ဖြစ်ခဲ့လျှင် သုံးချောင်း၊ ၉ ဖြစ်ခဲ့လျှင် လေးချောင်းချိုးထား၍၎င်း လက်တစ်ဖက်၌ ပြထားသည်
မြှောက်မည့်ကိန်းကိုမူ အခြားလက်တစ်ဖက်၌ ဤစနစ်အတိုင်း ပြထားပြီးလျှင် ထောင်လျက်နေသော လက်တစ်ဖက်မှ လက်ချောင်းအရေအတွက်၏ဆယ်ဆနှင့်ပေါင်းလိုက်သောအခါ မြှောက်လဒ်ဖြစ်သော အဖြေကို ရရှိသည်
ပုံစံအားဖြင့် ၇ ထ ၈ ကို တွက်လိုသောအခါ လက်တစ်ဖက်၌ လက် ၂ ချောင်း၊ အခြားတစ်ဖက်၌လက် ၃ ချောင်းကို ချိုးထားခြင်းဖြင့် ၇ နှင့် ၈ တို့ကို ပြလိုက်သည်
ထိုအခါ တစ်ဖက်၌ ၃ ချောင်းထောင်လျက်ရှိ၍ အခြားတစ်ဖက်၌ ၂ချောင်း ထောင်လျက်ရှိသဖြင့် ၃ x ၂ မှ ၆ ကိုရသည်
တစ်ဖက်၌ ချိုးထားသော လက် ၂ချောင်းနှင့် အခြားတစ်ဖက်၌ ချိုးထားသော ၃ ချောင်း၊ ပေါင်း လက် ၅ ချောင်းတို့၏ဆယ်ဆဖြစ်သည့် ၅ဝ ကို ၆ နှင့်ပေါင်း၍ အဖြေကို ၅၆ ဟုပေးရသည်
(၅+က)(၅+ခ)(၅-က) (၅-ခ)+၁ဝ(က+ခ)ဟူသောထပ်တူညီချက်အရ ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်
ရာပုံ၊ ဆယ်ပုံ၊ ခုပုံများခွဲ၍ ရေတွက်ထားသော အရေအတွက် နှစ်ခုတို့ကိုပေါင်း၍ ရေတွက်ရာ၌ ရာပုံချင်း ပေါင်းလျက် သီးခြားရေတွက်ခြင်း၊ ဆယ်ပုံချင်း ပေါင်းလျက် သီးခြား ရေတွက်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည့်နည်းတူ ယခုခေတ်အရေအတွက် ပြကိန်းများကို ပေါင်းရာ၌ တန်ဖိုးတူများကို တစ်သန့်စီ ပေါင်းနိုင်စေခြင်းငှာ ခုဂဏန်းများကို တစ်ခုအောက် တစ်ခု ကျနေစေ၍ ဆယ်ဂဏန်းများ၊ ရာဂဏန်းများကိုလည်း ထိုကဲ့သို့ ကျနေစေရန် ကိန်းများကိုတစ်ခုအောက်တစ်ခုစီလျက် ရေးပြီးမှ ပေါင်းကြသည်
ငွေကြေးမူမမတူနှင့် အခြားမူမတူကိန်းများကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ပေါင်းကြသည်
နုတ်သောနည်း၊ လိုသောကိန်းဖြင့် ဖြည့်စွက် ပေါင်းထည့်ပေးသောနည်း စသည် တို့မှ သင့်လျော်ရာ နည်းတစ်နည်းဖြင့် တွက်ကြသည်
အပေါင်း အနုတ်ကို လျင်မြန်စွာတွက်နိုင်ရန် အပေါင်းအနုတ် ဇယား များကို ကျက်မှတ်ထားရသည်
အမြှောက်အစားများကို ကောင်းစွာတွက်ချက်နိုင်ရန်လည်း အလီဇယားများကို ၁ဝ x ၁ဝ အထိ ကျေကျေ ကျက်မှတ်ထားရန် လိုအပ်ပေသည်
ဂဏန်းသင်္ချာတွင် အပိုင်းဂဏန်း၊ ဒသမဂဏန်း၊ မူမတူတွက်၊ ဈေးတွက်မှစ၍ အတိုးတွက်၊ ရာခိုင်နှုန်းတွက်၊ ရောင်းရေးဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အတွက် စသည်ဖြင့် အတွက်မျိုး မြောက်မြားစွာ ပါရှိသည်
လူမှုကိစ္စ ကျယ်ဝန်းလာသည်နှင့်အမျှ တစ်စတစ်စနှင့် နယ်ကျယ် လာခဲ့သော ဂဏန်းသင်္ချာပညာသည် အလွန်ရှေးကျသော ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်
ရှေးအခါက အချို့သင်္ချာပညာရှင်များသည် ရောင်းရေးဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ပုစ္ဆာများထက် ဉာဏ်စွမ်းဉာဏ်စကို စမ်းသောပုစ္ဆာမျိုးများကို ပိုမိုစိတ်ဝင်စားကြသဖြင့် ထိုပညာကို သင်ကြားကြသူ တပည့်များစွာတို့အဖို့ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းခဲ့ပေမည်
တွက်နည်းများသည် ရှည်လျား၍ နားလည်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်
ထိုခေတ်က ဂဏန်းသင်္ချာ တတ်မြောက်လိုသူများသည် တွက်နည်းများနှင့် သင်္ချာဥပဒေများကို အလွတ် ကျက်မှတ်ထားရသဖြင့် အတွက်တွက်ရန်မှာ မလွယ်ကူလှပေ
ယခုခေတ်တွင် ကျောင်းသားသူငယ်၊ ဈေးသည်၊ အလုပ်သမား၊ အလုပ်ရှင်၊ လက်မှုပညာသည်များမကျန် အတွက်အချက်နှင့် မကင်းနိုင်ကြပေ
သို့သော် သင်ကြားနည်းများကို လွယ်သည် ထက်လွယ်အောင် တစ်စတစ်စပြုပြင်လာခဲ့ကြသည့်ပြင် တွက်ရသောအတွက်များမှာလည်း လူများ နေ့စဉ်ကြုံတွေ့ နေကြသော ပြဿနာများနှင့် ဟပ်မိလာ၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ဖြစ်လာသဖြင့် ဂဏန်းသင်္ချာသည် ရှေးကကဲ့သို့ သင်ကြားရန် ပျင်းရိ ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းလှသည့် ပညာမျိုး မဟုတ်တော့ ဂဏန်းသင်္ချာသည် အသုံးများ၍ လူထုအား အကူအညီအများဆုံးပေးသည့် သင်္ချာပညာ၏ အပိုင်းကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်သည့်ပြင် လူတို့အား ပြဿနာကို ရှင်းရှင်း မြင်နိုင်စွမ်းနိုင်စေသည့်သတ္တိမျိုးကို ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန်လည်းကောင်း၊ တိကျမှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်တတ်သော အလေ့အကျင့်ကို ရရှိစေရန်လည်းကောင်း၊ ဇွဲနှင့် တည်ကြည်မှု အားများ ကောင်းလာစေရန်လည်းကောင်း၊ အဖိုးတန်သော လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခု အနေဖြင့် အသုံးပြုရန် ကောင်းသောကြောင့် လူတိုင်းတတ်သိ အပ်သော အသုံးလုံးပညာတရပ် ဖြစ်သည်
ဘွဲ့အမည် - အရှင်ဇနကာ ဘိဝံသ
မိဘအမည် - ဦးဖြူမင်း + ဒေါ်ရွှေရည်
မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၂၉ဝ ပြည့်၊ ဝါခေါင်လဆန်း၊ ၈ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့
မွေးဖွားရာဒေသ - မကွေးတိုင်း၊ တောင်တွင်းကြီး မြို့နယ်
ပျဉ်းမကျေးရွာကလောင်အမည်ခွဲများ - ချမ်းမြေ့ ဆရာတော်
၁၃ဝ၉ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့တွင် တောရဟန်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တပဒုမကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြု၍ တောင်တွင်းကြီးမြို့ ရွှေအင်းတောင် ဘုရား အတွင်းရှိ ခဏ္ဍသိမ်၌ ရဟန်း အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသည်
မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ တိုက်သစ် စည်ရှင် ဆရာတော်ကြီးများ ထံ၌ ပရိယတ္တိ စာပေများကို သင်ကြားခဲ့သည်
အစိုးရ သာသနဓဇသီရိပဝရဓမ္မာ စရိယ၊ မန္တလေး သကျသီဟပရိယတ္တိသာသနဟိတဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်
လန်ဒန် စာမေးပွဲများ ကိုလည်း အောင်မြင် ခဲ့သည်
မန္တလေး မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၌ စာချကထိက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အာရှ၊ ဥရောပ၊ အမေရိကတိုက် နိုင်ငံပေါင်း (၂ဝ) ခန့်သို့ သာသနာပြု ခရီး အဖြစ် လှည့်လည် ကြွတော်မူခြင်း၊ ကလေးမြို့ ခရစ်ယာန် အသင်းတော်များ ကောင်စီ၏ ပင့်လျှောက်ချက် အရ ဟောကြားခဲ့ခြင်း၊ မန္တလေး ရတနာပုံ ရိပ်သာ၊ ရန်ကုန် မဟာစည် သာသနာ့ ရိပ်သာ၌ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ယောဂီများအား တရားဓမ္မ ဟောပြော ပြသလျက် ရှိခြင်း စသော သာသနာပြု လုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ ဘွဲ့၊ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်
ကံနှင့် တမလွန်ဘဝ - ၁၉၉၄ ခုနှစ်ချမ်းမြေ့ မင်္ဂလာ သင်စရာ - ၁၉၈၉ ခုနှစ်ချမ်းမြေ့ သာသနာတော် လျှောက်စာတမ်း - ၁၉၈၇ ခုနှစ်ချမ်းမြေ့ အခြေပျိုး ဗုဒ္ဓသာသနာ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်ဂုဏ်တော် ဘုရား ရှိခိုးနှင့် သိမှတ်ဖွယ်ရာ အထွေထွေ - ၁၉၄၄ ခုနှစ်ဆင်းရဲငြိမ်းအေး ချမ်းသာရေး တရားတော် - ၁၉၉၄ ခုနှစ်တတိယ အကြိမ် ဓမ္မခရီး -တက္ကသိုလ် ဓမ္မသဘင် - ၁၉၈၅ ခုနှစ်ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ချမ်းသာရေး တရားတော်များ - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ယောဂီသိဖွယ် အသွယ်သွယ် -လူငယ်သင် ချမ်းမြေ့ အခြေပျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာလှူကထိန် သင်္ကန်းနှင့် မင်္ဂလမ်း - ၁၉၈၄ ခုနှစ်အနောက်တိုင်းမှ ဘဝ ပြဿနာအသံလွှင့် တရားတော်များOrdination Procedure and Some rules of Vinaya.Vipassana MeditationVipassana Meditation Guilddiness ရည်ညွှန်း
ကမ္ဘာမြေကြီး၏ မြေလွှာတွင် ကျောက်အမျိုးမျိုး ပါဝင်ကြသည်
ထိုကျောက်အမျိုးမျိုးတို့သည် ခနိဇ (ဝါ) တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်
ကျောက်တွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးတည်းသာ ပါဝင်သည်လည်း ရှိသည်
နှစ်မျိုးမက ပါဝင်သည်လည်း ရှိသည်
သဘာဝအလျောက် ပေါ်ပေါက်သော ဆားကျောက်များတွင် သိပ္ပံနည်းအရ ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုက်ခေါ် ဆားဓာတ်ချည်း သက်သက်ပါသည်
ဂျစ်ပဆမ်ခေါ် ကျောက်တွင် ကယ်လဆီယမ် ဆာလဖိတ်ဓာတ်ချည်း သက်သက်ပါသည်
သို့ရာတွင် ဂရက်ဖိုက်ကျောက်၌မူကား လချေး၊ ဖဲလစပါး (စဉ့်ကျောက်တစ်မျိုး) ဟူသော ပစ္စည်းတို့ ပါဝင်ကြသည်
ဤကဲ့သို့သော မြေလွှာရှိ ကျောက်အမျိုးမျိုးတို့ကို ဖန်တီးပေးသော ပစ္စည်းတို့သည် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းတွင် ဒြပ်စင်အများ ပါဝင်သော်လည်း၊ ဓာတ်သဘောအရ ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်သောကြောင့် ယင်းတို့ကို ထုချေခွဲစိတ်ရုံဖြင့် လွယ်ကူစွာ ခွဲထုတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ
ရေနှင့် ပြဒါးမှလွဲလျှင် သဘာဝအလျောက် တွေ့ရသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းမှန်သမျှကို အခဲအဖြစ်သာ တွေ့ကြရသည်
ကျောက်မီးသွေးသည် အလွန်ရှေးကျသောခေတ်က ပေါက်ရောက်ခဲ့သည့် သစ်ပင်များ၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်၍ တွင်းထွက်ပစ္စည်း အစစ်မဟုတ်ချေ
သို့သော် တွင်းထွက်ပစစည်းနည်းတူ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်း၏ ဂုဏ်အင်္ဂါများရှိခြင်းကြောင့် ယေဘုယျအားဖြင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းအနေနှင့်ပင် ယူဆထားကြသည်
သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ယနေ့အထိ တွင်းထွက်ပစ္စည်းပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်
ယင်းတို့အနက် အမျိုး ၂၀၀ ခန့်ကို ကျောက်များတွင် အတွေ့ရများ၍ အများဆုံးတွေ့ရသော ပစ္စည်းများမှာ အမျိုး ၃၀ ခန့်ရှိသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ရှားပါး၍သော်လည်းကောင်း၊ အချို့မှာ လှပသောကြောင့်သော်လည်းကောင်း အဖိုးတန်သည်
ဒြပ်စင်အချို့ကို တွင်းထွက်ပစ္စည်းအနေနှင့် တွေ့ရတတ်၍ ထိုသို့တွေ့ရသော ဒြပ်စင်များသည် ဓာတ်သဘောအားဖြင့် ထကြွမှု အနည်းဆုံးဖြစ်ကြသည်
ပလက်တီနမ်၊ ကန့်၊ ကာဗွန်နှင့် ရွှေတို့မှာ အဆိုပါ ဒြပ်စင်မျိုး ဖြစ်ကြသည်
ဆိုဒီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်နှင့် ကလိုရင်းတို့ကဲ့သို့ ဓာတ်သဘောအားဖြင့် ထကြွသော ဒြပ်စင်များကိုမူ ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ်ဖြင့်သာ အမြဲတမ်းတွေ့ရလေသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆီလီကွန်ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းကို အများဆုံး တွေ့ရသည်
ဖဲလစပါးနှင့် လချေးတို့သည် ဆီလီကွန်ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်
ကာဗွန်ဒြပ်ပေါင်းများကိုလည်း အနှံ့အပြားတွေ့ရ၍ အတွေ့ရ အများဆုံးမှာ ကယ်လဆိုက်ခေါ် ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဖြစ်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်း အသီးသီးတွင် အပေါများဆုံး ပါဝင်သော ဒြပ်စင်မှာ အောက်စီဂျင်ဖြစ်သည်
ဟင်မတိုက်ခေါ် တွင်းထွက်သံရိုင်းသည် သံနှင့် အောက်စီဂျင်တို့ ပါဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်၍ ဆီလီကာဟု ခေါ်သော ကျောက်သလင်းမှာ ဆီလီကွန်နှင့် အောက်စီဂျင်တို့ ပေါင်းစပ်နေသော ဒြပ်ပေါင်းများဖြစ်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်း အသီးသီးတွင် သီးခြားထင်ရှားသော ဂုဏ်သတ္တိများရှိသည်
ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ကျောက်သလင်းကို အမြဲတမ်း ပုံစံတစ်မျိုးတည်း အနေနှင့်သာ တွေ့ရသည်
မာကျောပုံ၊ သိပ်သည်းပုံ၊ တောက်ပပုံ၌လည်းကောင်း အလင်းနှင့်အပူတို့ကို ပို့ဆောင်ပေးရာ၌လည်းကောင်း အမြဲပင် တပြေးညီရှိသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်း၏ ဂုဏ်အင်္ဂါများသည် ပေါင်းစပ်ပါရှိသော ဒြပ်စင်များပေါ်တွင် မူတည်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်း၏ ပုံဆောင်ခဲအတွင်းရှိ အက်တမ်တို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အနေအထားပေါ်တွင်လည်း မူတည်သည်
ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် စိန်နှင့် ခဲတံတွင် ခဲဆန်ပြုလုပ်ထားသော ခဲ (ဂရပ်ဖိုက်) တို့ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ ကာဗွန်ချည်းဖြစ်ကြသော်လည်း စိန်မှာ အလွန်မာကျော၍ ခဲမှာ အလွန်ပျော့ပျောင်းသည်
ခဲသည် မည်း၍ ချောကျိကျိရှိပြီး စိန်မှာ အလင်းပေါက်၍ အရောင်တောက်ပသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းတို့၏ အပျော့အမာကို တိုင်းတာရန်အတွက် အပျော့ဆုံးဖြစ်သော ကန့်ကူမှ အမာဆုံးဖြစ်သော စိန်အထိ ပစ္စည်း ၁၀ မျိုးကို အမှတ် ၁ မှ ၁၀ အထိပေးကာ စံတင်ဇယား ပြုလုပ်ထားသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကို ယင်းတို့၏ သိပ်သည်းဆဖြင့်လည်း အမျိုးအစား ခွဲခြားနိုင်၍ အခြားနည်းများဖြင့်လဲ ခွဲခြားနိုင်သေးသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကို သတ္တုရောင်ထွက်သောပစ္စည်းနှင့် သတ္တုရောင်မဲ့သောပစ္စည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်
သတ္တုရောင်ထွက်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းသည် အလင်းပိတ်တတ်သည်
သတ္တုရောင်မဲ့သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းသည် အလင်းပေါက်တတ်ပြီး များသောအားဖြင့် ဖန်နှင့်ဆင်တူသည်
သတ္တုရောင်ထွက်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းတို့သည် များသောအားဖြင့် လေး၍ ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံ၊ သံဖြူနှင့် သွပ်တို့ကို ထိုပစ္စည်းမျိုးမှ ရရှိသည်
သတ္တုရောင်မဲ့သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ပေါ့၍ ကျောက်သလင်း၊ ကယ်လဆိုက်နှင့် ဖဲစပါးတို့ ပါဝင်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းအားလုံးတို့သည် ရှေးဦးအခါက ရေတွင် ပျော်ဝင်နေသော ပျော်ရည်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပူတိုက်၍ အရည်ကျိုထားသကဲ့သို့ ပျော်နေသော အရည်မျိုးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့ကြရာမှ အောက်ပါနည်း သုံးနည်းအနက် တစ်နည်းနည်းဖြင့် အခဲဘဝသို့ ရောက်လာကြသည်ဟု ယူဆရသည်
ပထမနည်းမှာ ဆားပြည့်ဝပျော်ဝင်ရည်မှ ဆားပွင့်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သကဲ့သို့ ရှေးကပင်လယ် သမုဒ္ဒရာ၊ အင်းအိုင်များတွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပျော်ဝင်လျက်ရှိသော ပျော်ဝင်ရည်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း ခန်းခြောက်လာရာမှ ပျော်ဝင်နေသော ပစ္စည်းများသည် တဖြည်းဖြည်း ပုံဆောင်ခဲပွင့်များ ဖြစ်လာကြသည်
တွင်းထွက်ဆိုဒါ၊ လက်ချားနှင့် သိန္ဓောဆားစသည်တို့မှာ ထိုနည်းအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်
သဘာဝအလျောက် ဆားပျော်ရည်များ တည်ရှိရာတို့အနက် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပျော်ဝင်နေသော ရေသည် ရေပူစမ်းရှိရေကဲ့သို့ အလွန်ပူသည်
ကာလကြာညောင်းသော် ထိုရေသည် တဖြည်းဖြည်း အေးလာသောကြောင့်ဖြစ်စေ အငွေ့ပျံသွားသောကြောင့်ဖြစ်စေ ပျော်ဝင်နေသော ပစ္စည်းတို့သည် အနည်ထိုင်၍ အခဲအဖြစ်ဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာကြသည်
ဤနည်းဖြင့် မြေအောက်တွင် ကျောက်သလင်း၊ ကယ်လဆိုက်၊ ဂျပ်ပဆမ်နှင့် ရွှေစသည်တို့ ပါဝင်သော အကြောများ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့ကြသည်
ဒုတိယနည်းမှာ အငွေ့ဘဝမှ အခဲဘဝသို့ ပေါင်းစုဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်းအချို့သည် မြေအောက်၌ ရှေးအခါက ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ကြဟန် တူသည်
ထိုနောက် အဆိုပါဓာတ်ငွေ့တို့သည် တစ်နည်းနည်း အားဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်သို့ လွတ်မြောက်ထွက်လာကြရာမှ အေးလာ၍ စုခဲသွားကြသည်
ကန့်မှာ ဤကဲ့သို့ စုခဲဖြစ်ပေါ်လာသော တွင်းထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်
အချို့တွင်းထွက်ပစ္စည်းများသည် အလွန်ကြီးမားသော အပူရှိန်ကြောင့် အရည်ပျော်နေရာမှ ပုံဆောင်ခဲများ ဖြစ်လာကြသည်
ဤအရည်မျိုးသည် ရုတ်တရက်အေး၍ ခဲသွားလျှင် ချော်တုံးချော်ခဲကဲ့သို့ အစိုင်အခဲ ဖြစ်သွားသည်
သို့သော် တဖြည်းဖြည်းအေး၍ ခဲသွားပါမူ ဆားပျော်ဝင်ရည်မှ ဆားပွင့်များ ပေါ်ထွက်လာသကဲ့သို့ ပျော်ဝင်နေသော ပစ္စည်းများသည် ပုံဆောင်ခဲများအဖြစ် သီးခြား ဖြစ်ထွန်းလာကြသည်
ကျောက်သလင်းနှင့် ဖဲလစပါးတို့မှာ ဤတတိယနည်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းတို့၏ သာဓကပင်ဖြစ်သည်
ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံသည် အထက်က ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း စင်စစ်အားဖြင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ မဟုတ်ကြသော်လည်း သာမန်အားဖြင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းဟု ယူဆထားကြသည်
ဤပစ္စည်းနှစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးအကြီးဆုံး လောင်စာများဖြစ်သည်
လူတို့သည် ရေ၏ လှုပ်ရှားမှုမှ လျှပ်စစ်ဓာတ် စွမ်းအင်ကို ထုတ်ယူရရှိသည်
ထိုနည်းတူ ယခုခေတ် လုပ်ငန်းများအတွက် မရှိမဖြစ် အသုံးဝင်သော သတ္တုမဟုတ်သည့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကိုလည်း မြေအောက်မှ တူးဖော်ရရှိသည်
တွင်းထွက်ပစ္စည်း အသီးသီး၏ ကျေးဇူးကြောင့် အက်ဆစ်၊ မြေဩဇာ စသည်တို့နှင့်တကွ ဓာတ်ဆား အမျိုးမျိုးကို ဖော်စပ်နိုင်ကြသည်
ဖန်ထည်၊ ကြွေထည်၊ အိုးခွက်နှင့် အုတ်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်
အရောင်ဆေး အမျိုးမျိုးနှင့် ခဲတံ၊ မင်တံ စသော စာရေးကိရိယာ အမျိုးမျိုးကို ဖန်တီးနိုင်ကြသည်
စက်ဘီး၊ မော်တော်ကား၊ သင်္ဘော၊ လေယာဉ်ပျံ၊ ကြေးနန်း၊ ဓာတ်ပုံ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားစက်မှ စ၍ စက်အမျိုးမျိုး၊ ယာဉ်အမျိုးမျိုး၊ အသုံးအဆောင် အမျိုးမျိုးကိုလည်း တည်ဆောက်နိုင်ကြသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများသာ မရှိပါက များပြားလှစွာသော နေ့စဉ် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းကိရိယာများကို ပြုလုပ်ဖန်တီးနိုင်ကြမည် မဟုတ်သဖြင့် လူနေမှုအခြေအနေသည်လည်း ယခုလောက် တိုးတက်နိုင်စရာ အကြောင်းမရှိချေ
ဩဝါဒ မေတ္တာစာ ကို ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်  (မြန်မာ ၈၀၀-၈၇၅) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
ပညာရှိကိုပေါင်း၊ သမားကောင်းကိုဖက်၊ သူပျက်ကိုခွာ၊ ဆရာကိုကပ်၊ အရပ်ကိုမျှ၊ လုံ့လအပင်၊ ဆင်ခြင်အမျက်၊ ရန်ဘက်ကိုမြော်၊ သူတော်ကိုချစ်၊ ခင်ပွန်းပစ်ကိုရှောင်၊ သူလောင်ကိုရွှေ့၊ ဆင်ဝှေ့ကိုချည်၊ ကြံစည်မပျက်၊ အတတ်ရံခါ၊ ပညာကိုရှေး၊ ဥစ္စာကိုနောက်၊ အလျောက်ပေးကမ်း၊ ချီးမွမ်းတန်သည်၊ လူရည်ကိုရှု၊ ပေးမှုအရာကို သိလှစေ
မပေးဘဲကို မလိုနှင့်၊ မမေးဘဲကို မဆိုလင့်၊ မခေါ်ဘဲကို မသွားလင့်၊ မမြိန်ဘဲကို မစားလင့်၊ မမှည့်ဘဲကို မဆွတ်လင့်၊ တိတ်တိတ်နေသော်ထောင် တန်၏၊ လူလိုက နတ်လိုကာ၊ လူကြိုက်က နတ်ကြိုက်ကာ၊ မပေါ့မလေး၊ မဖေးမလျင်၊ ရွှေချိန်ခွင်သို့၊ မတင်မလျော၊ လှေဖောင်ဖော့သို့၊ မလျော့ပညာ၊ တံငါလုလင်၊ မျှားကြီးငင်သို့၊ ပညာရှိမှ ခွင့်သိသည်၊ လိမ္မာမှ စကားတတ်သည်၊ သူ့ကျေးဇူးကိုသိမှ စည်းစိမ်တည်သည်၊ လာမည့်ဘေးကို အဝေးကမြင်မှ အသက်ရှည်ရာသည်
သူမကောင်းကိုခွာ၊ သူကောင်းကိုရှာ၊ သူတော်ဆုံးမနာ၊ သူ့နည်းမကျင့်ရာ၊ သူ့ထက်စောင့်စည်းပါ၊ သူကောင်းဖြစ်စိမ့်ငှာ၊ သူချစ်ရှစ်ချပ်ကြာ
လောဘဟူသည်၊ ဆင်ရိုင်းစွ၊ ပညာဟူသည် ချွန်းထောက်မ၊ သဒ္ဓါဟူသည် ချွန်းရှည်ပြ၊ သတိဟူသည် လွန်ကြိုးတွ၊ ဒိဌိဟူသည် တွင်းတွင်ချ၊ ယဉ်လျှင်နိဗ္ဗာန
ဒေါသမြွေဟောက်၊ ပြင်းဆိပ်တောက်၊ ပညာဟူသည် ဆေးဖြင့်လှောက်၊ မောဟဟူသည် မှောင်အမိုက်၊ အတိုက်နက်စွာလွန်း၊ ပညာဟူသည် ဆီမီးထွန်း
ပျို့လည်းမပါ၊ လင်္ကာမစပ်၊ ပညတ်ပရမတ်၊ အမြတ်မေတ္တစာ၊ ဖတ်ကုန်တစ်နေ့သုံးခါ၊ ရလိမ့်စည်းစိမ်၊ချမ်းသာ၊ သက်တော်အလွန်ရှည်စိမ့်ငှာ
ဒြပ်စင် (အင်္ဂလိပ်: element)ဆိုသည်မှာ တစ်မျိုးတည်းသောအက်တမ်များ စုဖွဲ့၍ ဖြစ်ပေါ်သော ဒြပ်သားစု ဖြစ်သည်
ဓာတုဗေဒ နည်းလမ်းအရမူ ဒြပ်စင်တို့သည် နောက်ထပ် မခွဲစိတ်နိုင်တော့သည့် ဒြပ်သားစုများ ဖြစ်ကာ အသေးငယ်ဆုံးသော အပိုင်းက အက်တမ်ဖြစ်သည်
ဒြပ်စင်တွင် အက်တမ်တမျိုးတည်းသာ ပါဝင်ပြီး ဒြပ်စင်တမျိုး၏ အက်တမ်ရှိ ပရိုတွန် အရေအတွက်ကို အက်တမ်အမှတ်စဉ် (Atomic Number) ဟု ခေါ်သည်
ဥပမာအားဖြင့် အက်တမ်ဗဟိုဆံ၌ ပရိုတွန် ၆ ခုပါဝင်သည့် အက်တမ်များမှာ ကာဗွန်ဒြပ်စင်၏ အက်တမ် ဖြစ်ပြီး ပရိုတွန် ၉၂ ခုပါဝင်သည့် အက်တမ်များမှာ ယူရေနီယမ် ဖြစ်သည်
သို့ဖြင့် ကာဗွန်၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၆၊ ယူရေနီယမ်၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၉၂ အသီးသီး ဖြစ်သည်
လက်ရှိဓာတုဗေဒတွင် ဒြပ်စင် အမျိုးအစားပေါင်း ၁၁၈ မျိုးကို တွေ့ရှိထားပြီး ယင်းတို့အနက် ဒြပ်စင်အမျိုး ၉၈ ကို သဘာဝဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်
အခြားဒြပ်စင်များကိုမူ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဖွဲ့စည်းရယူနိုင်သည်
သိပ္ပံပညာရှင်များ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းယူခဲ့သည့် ဒြပ်စင်မှာ တက္ကနက်တီယမ်ဖြစ်ပြီး လူလုပ်ဒြပ်စင်များသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသတ္တုများဖြစ်ကာ တည်ငြိမ်မှုမရှိပါ
ဒြပ်စင်များကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) တွင် စီစဉ်ထည့်သွင်းထားသည်
ဒြပ်စင်တမျိုး၏ အက်တမ် နျူကလိယအတွင်း နျူထရွန်အရေအတွက် ကွဲပြားပါက ၎င်းတို့အား အိုင်ဆိုတုပ်များဟု ခေါ်သည်
ဒြပ်စင်တမျိုးစီအတွက် ဓာတုသင်္ကေတ တခုစီ သတ်မှတ်ထားသည်
ဤသင်္ကေတများမှာ ယင်းတို့၏ အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် လက်တင် အမည်များ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်
(ဥပမာ ကာဗွန်အတွက် 'C'၊ ဆိုဒီယမ်အတွက် လက်တင်အမည် Natrium ၏ အတိုကောက်'Na' ဟု သတ်မှတ်ထားသည်
ဒြပ်စင်များသည် ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ် ပေါင်းစည်း (ဓာတ်ပြု) နိုင်သည်
(ဥပမာ ရေ၊ ဆား၊ အောက်ဆိုဒ်ဒြပ်ပေါင်းများနှင့် အော်ဂင်းနစ်ဒြပ်ပေါင်းများ)
ယေဘုယျအားဖြင့် ယင်းဒြပ်ပေါင်းများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဓာတ်သတ္တိ၊ ရုပ်သတ္တိများ ရှိကြသည်
ဒြပ်စင်များအား ၎င်းတို့၏ ရုပ်ဖြစ်တည်မှု အခြေအနေကို မူတည်ကာ ပိုင်းခြားနိုင်သည်
သာမန် အခန်းအပူချိန်နှင့် သာမန် လေဖိအားအောက်တွင် ဒြပ်စင်အများစုသည် အစိုင်အခဲများ ဖြစ်ကြသည်
ဒြပ်စင် ၂ မျိုးသာ အရည်ဖြစ်ပြီး အငွေ့အဖြစ် တည်ရှိသည့် ဒြပ်စင်မှာ ၁၁ မျိုးသာရှိသည်
ဒြပ်စင်များကိုလည်း သတ္တုနှင့် သတ္တုမဟုတ်သည့် ဒြပ်စင်ဟု ခွဲခြားနိုင်သေးသည်
သတ္တုမဟုတ်သည့်ဒြပ်စင်ထက် သတ္တုဒြပ်စင်က ပိုများသည်
သို့သော်လည်း အချို့ဒြပ်စင်များသည် သတ္တုဆန်သော သတ္တိ နှင့် သတ္တုမဟုတ်သည့် သတ္တိနှစ်မျိုးစလုံး ပိုင်ဆိုင်တတ်သည်
၎င်းတို့ကို သတ္တုယောင် (en:metalloid) ဟု ခေါ်ကြသည်
ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါလေဆိပ် (သီဟိုဠ်: හිඟුරක්ගොඩ ගුවන්තොටුපළ Hingurakgoda Guwanthotupala, IATA: HIM, ICAO: VCCH)သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ပြည်တွင်းသုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
သီရိလင်္ကာလေတပ် (ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါ) ၏ အခြေစိုက်လေတပ်လည်း  ဖြစ်သည်
လေဆိပ်သည် Polonnaruwa မြို့မှ မြောက်ဘက် 6.4 nautical miles (၁၁.၉ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၆ မီတာ (၁၅၁ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်
လေယာဉ်ပြေးလမ်းတစ်ခုပါရှိကာ 0725 bitumen မျက်နှာပြင်အမျိုးအစားဖြစ်ကာ အတိုင်းအတာအားဖြင့် 2,287 x 46 မီတာ (7,503 ft × 151 ပေ) ရှိသည်
၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၆ အထိ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း လေတပ်စခန်းသည် RAF လေဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်
၎င်းကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် သီရိလင်္ကာလေတပ်သည် ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
SLAF ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် သီရိလင်္ကာရှိ လေးခုမြောက် ပြေးလမ်းအရှည်ဆုံးလေဆိပ်လည်း ဖြစ်သည်
ပြေးလမ်းတွင် ကိုယ်အရွယ်အစားသေးငယ်သည့် လေယာဉ်များဖြစ်ကြသည့် Airbus A320 family, Boeing 737 and Boeing 757 စသည့် လေယာဉ်များ လွယ်ကူစွာ ပျံသန်းနိုင်သည်
ကိုယ်ထည်ကြီးသည့် လေယာဉ်များဖြစ်ကြသည့် Airbus A300, Airbus A330, Boeing 767, Boeing 777  များလည်း ဆင်းသက်ရန် ခက်ခက်ခဲခဲပင် လက်ခံထားနိုင်ပြီး Boeing 747 ကဲ့သို့သော လေယာဉ်များပင်လျင် အရေးပေါ်အခြေအနေ၌ ဆင်းသက်နိုင်သည်
No. 7 Helicopter SquadronNo. 9 Attack Helicopter SquadronSri Lanka Air Force Base Hingurakgoda Archived 12 May 2012 at the Wayback Machine.
ကင်းဇလုပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinzaloke)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ သပြေဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၃ ဦး၊ မ ၆၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်းနုကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinnugyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးကျော်ရွာ၊ ဦးကျော်(ခ)သာဇင်
ရင်းဘိုင်းချောင်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yinbaingchaungwa)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ရင်းဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယာချောင်းရွာ၊ ယာချောင်း
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီ သည် အင်ဒို-ပါသီယန် ရှေးဟောင်းသုတေသန နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ခိုင်ဘာ-ပက်ထွန်ဟွ ခရိုင် မာဒန်မြို့အနီး ၁၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် ရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုနေရာသည် ဂန္ဓာရတိုင်း ခေတ်မှ ရင်သပ်ရှုမော အံ့ဩဖွယ်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အလွန်ပင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ထိုဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို အေဒီ ၁ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး  အေဒီ ၇ ရာစု အထိ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ထို အဆောက်အဦးများသည် ထိုခေတ်အခါက ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၏ ဗိသုကာပညာကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနေသည်ဟု ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက်ခ်တိုင်ဘာဟီအား ယူနက်စကို ကကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီကို ဒေသခံများက စမ်းရေများ၏ ပလ္လင် ဟုလည်းကောင်း၊ ညီအစ်ကိုများ၏ ပလ္လင်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ အနီးအနားရှိ တောင်ကုန်းထိပ်ပေါ်တွင် ရေတွင်းနှစ်တွင်း သို့မဟုတ် စမ်းရေအိုင် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီသည် ရှေးဟောင်း ခံတပ်မြို့ဖြစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ၌ ကြံ၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးခြံများကြောင့်လည်း လူသိများ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီကို ဒေသခံများက စမ်းရေများ၏ ပလ္လင် ဟုလည်းကောင်း၊ ညီအစ်ကိုများ၏ ပလ္လင်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ အနီးအနားရှိ တောင်ကုန်းထိပ်ပေါ်တွင် ရေတွင်းနှစ်တွင်း သို့မဟုတ် စမ်းရေအိုင် ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီသည် ရှေးဟောင်း ခံတပ်မြို့ဖြစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ၌ ကြံ၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးခြံများကြောင့်လည်း လူသိများ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်
တက်ခ်တိုင်ဘာဟီ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် အဓိကနေရာကြီး လေးခုရှိပြီး အလယ်ဗဟို၌ ပင်မစေတီကြီး တည်ရှိကာ ဘေးပတ်လည်တွင် အရန်စေတီငယ်လေးများက ဝိုင်းရံထားသည်
ဘေးပတ်လည် ဝင်းအတွင်း၌ ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ဝတ်ပြုရာခန်းမနှင့် ဆွမ်းစားခန်းတစ်ခု ပါရှိသည်
ထို့ပြင် တရားထိုင်သည့် မှောင်၍ ကျဉ်းသောအခန်းများလည်း ပါရှိသည်
နောင်တွင် နားနေခန်းများ၊ အစည်းအဝေးခန်းများကို ထပ်မံဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်
အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးကို ဒေသထွက်ကျောက်တုံးများကို ထုံးနှင့် ရွှံ့များရောကြိတ်၍ တည်ဆောက်ထားသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များ၏ လေ့လာမှုအရ တက်ခ်တိုင်ဘာဟီ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်းကို အေဒီ ၁- ရာစု ဂွန်ဒိုဖာရက်စ်ဘုရင် (အေဒီ ၂၀-၄၆) လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအရ သိရသည်
ဂွန်ဒိုဖာရက်စ်ဘုရင်နောက် ဆက်ခံသော ကူဂျူလာ ကတ်ဖီဆီးစ်လက်ထက်တွင် မှေးမှိန်ခဲ့ပြီး ကူရှန်ခေတ် အေဒီ ၂ ရာစု ကနီရှာကာဘုရင်လက်ထက်အထိ ဖြစ်သည်
ထို့နောက် အေဒီ ၃ ရာစုနှင့် ၄ ရာစုတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ပြီး တတိယအကြိမ်အဖြစ် အေဒီ ၄ ရာစုနှင့် ၅ ရာစု၌ ကူရှန်မင်းဆက် ကီဒါရာ ကူရှနာဘုရင် လက်ထက်တွင် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်
နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဟွန်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် အေဒီ ၆ ရာစုနှင့် ၇ ရာစုအထိ ဖျက်ဆီးခြင်း မခံရဘဲ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် နိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သို့သော် အေဒီ ၇-ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်မူ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မည့်သူများ မရှိကြတော့သဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးယိုယွင်း လာခဲ့ရသည်
ယမ်းဝန်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် သုံးစွဲရန် ယမ်းမှုန့်များ၊ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကြီးကြပ်ရသူ ဖြစ်သည်
ယမ်းဝန်ရာထူးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ရဖူးသည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလက ယမ်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်တိုက်ဝန်ကသာ ယမ်းဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရဟန် တူသည်
မြေဒူးမင်ဒ ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက်တွင် ယမ်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဘယစက္ကသူ ဖြစ်သည်
ယမ်းဝန်ဘယစက္ကသူသည် ၁၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် လက်ဝဲရံတိုင် ဦးဆောင်သော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယမ်းအမှုထမ်းများကို လက်နက်တိုက်ဝန်က ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသည်
ရတနာပုံခေတ်တွင် ယမ်းအမှုထမ်း ၄၀ ဦးရှိရာ လစဉ် ရိက္ခါစပါး ၅၆၀ တင်းရရှိကြ၏
နှစ်စဉ် ဆောင်းဥတုသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ သေနက်စွဲ အမှုထမ်းများ၊ အမြောက်အမှုထမ်းများသည် မန္တလေးတောင်ခြေ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ပြစ်ကွင်းကတုတ်သို့ သွားရောက်ကာ စစ်ရေးလေ့ကျင့် ကြရသည်
လိုအပ်သော ယမ်းများကို ဗုံးတပ်ဟုခေါ်သည့် အရပ်၌ ဝင်းကြီးကာရံကာ ယမ်းအမှုထမ်းတို့က ထုတ်လုပ်ကြရသည်
ဝင်းကြီးအတွင်း အလယ်ရှိရုံတော်ကြီးမှာ ယမ်းထောင်း၊ ယမ်းဖော် လုပ်ဆောင်ရာ နေရာဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ (Nakhon Ratchasima) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အီဆန်ဒေသ၏ အဓိက မြို့ကြီးလေးမြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
big four of Isanဟု လူသိများကြသည်
ကိုရတ် korat ဟုလည်း အများကခေါ်ကြသည်
နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်နှင့် မောင်နဂရရာဇသီမာခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်၏ အဓိကနေရာလည်းဖြစ်သည်
ကိုရတ် ကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ယခင်က လာအိုတိုင်းပြည်နှင့် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်တို့၏ နယ်နိမိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာ လည်းဖြစ်သည်
လာအိုစကားပြောကြသည့် အီဆန်တို့၏ နေရာလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် မြို့၏ တည်နေရာမှာ 14°58.5′N 102°6′Eတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ မြူနီစီပယ် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၄၂၆၄၅ ဦး ရှိသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် နဂရရာဇသီမာ၏ အနောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန်နိုအမ် ခရိုင်တွင် သီမာ (သိမ်) နှင့် ကိုရတ်ခပူရ ဆိုသော မြို့၂မြို့ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ထိုအမည်များမှ နာမည်ယူထားကြခြင်းများလည်း ဖြစ်သည်
မြို့ကို ခိုရတ် (Thai: โคราช) အဖြစ် လူသိများကြပြီး ရှေးခမာတို့၏ အတိုကောက် နာမည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၄ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီက နဂရရာဇသီမာဒေသများသည် ခမာလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်
ခမာဘာသာစကားအရ Nokor Reach Seyma သို့မဟုတ် Nokor Reach Boreiနှင့်  Koreach.ဟု သိကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယဘုရင် နရီလက်ထက်၌ ထိုဒေသအနီးတွင် မြို့သစ်တည်စေပြီး အယုဒ္ဓယ၏ အရှေ့မြောက် မျက်နှာစာအတွက် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းများ၌ နခွန် ရတ်ချာစီမာကို အယုဒ္ဓယ၏ ဒုတိယ အဆင့်ရှိ မြို့အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အယုဒ္ဓယ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဘိုရိုမကော့ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ပါးမှ ခိုရတ်နှင့် အခြား အရှေ့ဘက်ဒေသများကို စိုးစံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
သို့သော် သွန်ဘူရီ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ဘုရင်သက်ဆင်မှ သူ၏ ဗိုလ် ၂ ဦးဖြစ်သူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သော သွန်ဒေါင်း နှင့် ဘွန်မတို့ကို သွားရောက် သိမ်းပိုက်ခိုင်းလေသည်
မင်းသားကို ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၁၇၆၈ တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သွန်ဒေါင်းမှာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ရာမမင်းဆက်၏ ပထမမြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်လာသည်
ခိုရတ်မြို့မှာ ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကြောင့် လာအိုနှင့် ခမာတို့၏ နယ်မြေများကို စောင့်ကြည့်ရန် တည်ရှိသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းဘုရင် အန်နိုဗောင်က ဆိုင်ယမ်တို့ အင်အားနည်းနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ခိုရတ်မြို့ကို ရာမ ၃ ဘုရင် လက်အတွင်းမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ အမျိုးသမီးဖြစ်သူ လေဒီမို၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရုပ်တုထား၍ ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
မြို့၏ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးဟောင်းကို ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ပုံစံရေးဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုသူမှာ နရီဘုရင်၏ နရီမဟာရာဇာနန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်သွန်အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးတွင်လည်း နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် အရေးပါခဲ့သည်
၁၉၀၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုင်ယမ် တော်ဝင်နိုင်ငံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းများအရ နဂရရာဇသီမာနှင့် ဘန်ကောက်ဆက်သွယ်သော ရထားလိုင်းအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ လမ်းဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၂ ထိုင်းတော်လှန်ရေးအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ ဗီယက်နမ်စစ်အတွင်း ကိုရတ်တော်ဝင်လေကြောင်းလိုင်းဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၊ နယူးဇီလန် တော်ဝင်လေတပ်များ ဆင်းသက်ရာ နေရာဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း လေဆိပ်မှာ အရပ်ဘက်လေဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် နဂရရာဇသီမာလေဆိပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရွားဆုံး ဟိုတယ်မတော်တဆမှုဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပလာဇာ ဟိုတယ် ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၃၇ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီ ၃ ခုရှိသည်
နွေရာသီမှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ၊ ဆောင်းရာသီမှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် ကိုရတ်ဒေသ၏ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ   ၁၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၆၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ၁၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)အထိ ကျဆင်းတတ်သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေးပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်
အီဆန်ဒေသ၏ စပါး၊အုံး (tapioca)နှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာဖြစ်သည်
အီဆန်ဒေသသည် ၎င်းကုန်စည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်အပိုင်းတွင် တစ်ဝက်မျှအထိ ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်
ထိုထုတ်ကုန် ၃ မျိုးသည် အီဆန်ဒေသတွင်း ၇၀၀၀၀၀ မိသားစုကို အလုပ်အကိုင် အခင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်
ထို့အပြင် နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ Seagate Technology၏ disk drives ထုတ်လုပ်ရာ ၂ မြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းသည် နခွန် ရတ်ချာစီမာ၌ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၂၁၀၀ကို အလုပ်အကိုင်ပေးနိုင်သည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ အီဆန်ဒေသ အတွက်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်လာသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၃ ခုလုံးမှာ မြို့၏ ဈေးအကြီးဆုံး ဆိုင်များတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည်
၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းတွင် စတုရန်းမီတာ ၁ သန်းရှိသော လက်လီအရောင်းနေရာကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်
နဂရရာဇသီမာလေဆိပ်သည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ အချိန်တွင် ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်းနှင့် ချင်းမိုင်သို့ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခရာဘီနှင့် ဟတ်ယိုင်သို့ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်၊ ဆိုးလ်-အင်ချွန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြို့ တစ်ခုခုသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမြို့သည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သော ဘန်ကောက်နှင့် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့နှင့် နွိုင်ခိုင်မြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့တွင် အဓိက ဘူတာရုံ နှစ်ရုံရှိသည်
မွတ်ခမွန်ထရီလမ်းပေါတွင် နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံနှင့် ဝက်အာရာစရစ်လမ်းပေါ်တွင် သနွန်ချီရလမ်းဆုံ ဘူတာရုံတို့ တည်ရှိသည်
နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံမှာ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ကပင် ခိုရတ် ဘူတာရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်မှ ဘန်ကောက်မှ နဂရရာဇသီမာ လမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုဘူတာရုံမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့ရှိ သချန် ဘူတာရုံ မဖွင့်မီ အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ မက ရထားလမ်းဆုံး ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ခိုရတ် ဘူတာရုံမှ နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံအဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိမှန်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မူလ သစ်သားဆောင် နေရာတွင် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၆၀ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော ကိုရတ်-ခွန်ခမ် ၂ လမ်းသွား မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမ လေးခုမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုင်းအဝေးပြေးလမ်းမ၂ သည် နဂရရာဇသီမာမြို့ အနီးက ဖြတ်သွားသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နဂရရာဇသီမာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ကားလမ်းမတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်နေပြီး ၂၅၀ ကီလိုမီတာခရီးကို ၂ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ ဧရိယာအတွင်း တက္ကသိုလ် ၄ ခုရှိသည်
ဆူရနရီ နည်းပညာတက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ ရာဂျာဘတ် တက္ကသိုလ်ရာဇမင်္ဂလ အီဆန် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဗွန်ချဗာလစ်ခူ တက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ စိန့်မေရီ ကောလိပ်ဆူရာသမ် ပီတစ်ကျောင်းရတ်ချ်ဆီမာကျောင်းဆူရာနရီ ဝတ်သရကျောင်းအမှတ် (၂) ဆူရနရီ နဂရရာဇသီမာကျောင်းဘွန်ဝပ်သနာကျောင်းစိန့်မေရီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးကောလိပ်နဂရရာဇသီမာ Assumptionကျောင်းမာရီ ဗစ်သရကျောင်း-နဂရရာဇသီမာဆာရာဆတ် ဝီတေ့ နဂရရာဇသီမာကိုရတ်ပစ်တရာခွန် နဂရရာဇသီမာကျောင်းအန်ဂလို စင်ကာပူ နိုင်ငံတကာကျောင်း (ကိုရတ် နယ်မြေ)Fort Suranaree HospitalSaint Mary's HospitalKorat Memorial HospitalBangkok-Ratchasima HospitalPo-Pat HospitalPo-Pat 2 HospitalMaharat Nakhon Ratchasima HospitalThe Golden Gate Hospitalနှစ် (၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်းမှာ  ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော်၈၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစား အဆောက်အဦးများတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ နဂရရာဇသီမာပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ နှစ် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်ဖြစ်သော ထိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နေသည့် နဂရရာဇသီမာ ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်
ထိုကွင်းမှာ ပရိသတ် ၂၄၆၄၁ ဝင်ဆံ့သည်
ထိုင်း ဘောလီဘော လိဂ်၏ လေးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံဖြစ်သော Nakhon Ratchasima the Mall နှင့် ထိုင်း အမျိုးသမီး ဘောလီဘောလိဂ်၏ သုံးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံ Nakhon Ratchasima the Mallတို့မှာ နဂရရာဇသီမာမြို့မှ ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့၏ နေ့စဉ်သတင်းစာမှာ ကိုရတ်နေ့စဉ် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော ကိုရတ်ပို့စ်မှာ တစ်လတစ်ခါ ထုတ်ဝေသည်
ကိုရတ်ပို့စ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဆိုဒ်နှင့် လူမုကွန်ယက် စာမျက်နှာ ရှိပြီး ပွဲများ၊ အစားအသောက်များ၊ အားကစားနှင့် ဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
"Expats in Korat  Nakhon Ratchasima"သည် လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် လွန်စွာ စည်ကားလှသော အဖွဲ့ဖြစ်ကာ နဂရရာဇသီမာ၏ နေ့စဉ်ဘဝများနှင့် ပက်သက်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
ယစ်ဆန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yitsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝချီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wachee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ ကောင်းဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၅ ဦး၊ မ ၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဟတ်ယိုင်မြို့ (Hat Yai) (ထိုင်း: หาดใหญ่, အသံထွက် [hàːt jàj], သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ မလေးရှားနယ်စပ်မှ မြို့ဖြစ်သည်
7°1′N 100°28′Eတွင် တည်ရှိပြီး ဘန်ကောက်မြို့၏တောင်ဘက် ၉၄၆ km (၅၈၈ mi) အကွာတွင်ရှိသည်
၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ် ဧရိယာအတွင်း၌ လူဦးရေ ၁၅၈၂၁၈ရှိသည်
မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ၌ လူဦးရေ ၃၈၅၉၂၇ ရှိကာ ဆုန်ခလာပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၏ အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဖြစ်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံး တတိယမြောက်အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆုန်ခလာပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် အထင်မှားတတ်ကြသည်
အမှန်တွင် ဆုန်ခလာပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဆုန်ခလာမြို့သာဖြစ်ပြီး ဟတ်ယိုင်မြို့မှာ စီးပွားရေးမြို့သာဖြစ်သည်
မူလအမည်မှာ ခို့စမတ်ချွန် (Khok Samet Chun) (โคกเสม็ดชุน, "shore eugenia knoll")ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် တောင်ပိုင်းမီးရထားလမ်းပိုင်း မဖောက်လုပ်မီအထိ ရွာလေးတစ်ရွာဖြစ်ခဲ့သည်
ယခင်က ဆုန်ခလာနှင့်ဆက်သောအပိုင်းမှာ ဥ တပိုတွင်သာဖြစ်ပြီး ဥတပို ရေကြီးမှုများကြောင့် ၁၉၂၂ခုနှစ်တွင် ခို့စမတ်ချွန်သို့ ပြောင်းခဲ့သည်
သန်တရုတ်လူမျိုး ရထားလမ်း ကန်ထရိုက်ဖြစ်သူ Khun Niphat Chinnakor ကြောင့် မြို့ငယ်အဖြစ်သို့ အလျှင်အမြန် တိုးတက်ခဲ့သည်
၁၉၂၈ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင် (sukhaphiban) အဖြစ် ပြောင်းလဲခံခဲ့ရသည်
4.4 km² ကျယ်ဝန်းပြီး ပထမဆုံးမြို့တော်ဝန် Udom Bunlongမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကို ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်
၁၉၄၉ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ရက်နေ့တွင် ဟတ်ယိုင်ကို မြို့အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉၆၁ခုနှစ် မေလ ၁၀ရက်နေ့တွင်မြို့၏ ဧရိယာကို 8 km² အထိ ထပ်ချဲ့ခဲ့သည်
မြို့မှာ ကြီးမားလာသည်နှင့်အမျှ ၁၉၆၈ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၃ရက်နေ့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးအသစ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၇၇ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မြို့၏ ဧရိယာကို 21 km² အထိ ဒုတိယအကြိမ် တိုးချဲ့ခဲ့ပြန်သည်
၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ်မြို့အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်
ဟတ်ယိုင်ဆိုသည့် အမည်မှာ မဟတ်ယိုင်'ဆိုသည့် အမည်၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်
မဟတ်ဆိုသည်မှာ ပိန္နဲပင် ဖြစ်သည်
ဟတ်ယိုင်မြို့မှာ အပူပိုင်း ရာသီဥတုမျိုးရှိသည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ပူ၍ စိုစွတ်သည်
သတ်ယိုင်မြို့တွင် ရာသီဥတု ၂မျိုးသာရှိသည်
စိုစွတ်သော ရာသီနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီတို့ဖြစ်သည်
စိုစွတ်သောရာသီမှာ မေလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိဖြစ်ပြီး မုတ်သုံနှင့် မိုးရွာတတ်သည်
ခြောက်သွေ့သောရာသီမှာ ဇန်နဝါရီမှ ဧပြီအထိဖြစ်သည်
သတ်ယိုင်မြို့တွင် တစ်ခါတစ်ရံ မိုးကြီးတတ်ပြီး ရေမြုပ်တတ်သည်
နိုဝင်ဘာလတွင် ၂၂ရက်ခန့် မိုးရွာသွန်းတတ်ပြီး မိုးရေချိန် 317 mmထက် ရှိတတ်သည်
လူဦးရေအချိုးအစားအရ ဟတ်ယိုင်မြို့မှာ မလေး-မွတ်စလင်လူမျိုးများနှင့် တရုတ်လူမျိုးများမှာ နိုင်ငံအတွင်း အခြားဒေသများနှင့် ယှဉ်လျှင် လွန်စွာ များပြားသည်
သတ်ယိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁၅၇၃၅၉ဦးရှိပြီး ဘန်ကောက်မြို့၊ နွန်တပ်ဘူရီမြို့၊ ပတ်ခရက်မြို့ တို့ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်
ထိုင်းနိုင်င် တောင်ဘက်အပိုင်း၏ စီးပွားရေး အချက်အချာဒေသဖြစ်၍ PULO သောင်းကျန်းသူများနှင့် အလားတူ အဖွဲ့များ၏ အကြမ်းဖက်ရေးရာ ပစ်မှတ် ဖြစ်လာသည်
၂၀၀၅ခုနှစ် ဧပြီ၅ရက်နေ့တွင် ကယ်ရီဖောကုန်တိုက်ကြီးနှင့် ဟတ်ယိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့တွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သေဆုံးသူနှင့် ဒဏ်ရာရသူ ၂ဒါဇင်ကျော် ရှိခဲ့သည်
၂၀၀၆ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၆ရက်နေ့တွင် အဆက်လိုက် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများကြောင့် လူလေးဦး သေဆုံးခဲ့ကာ လူ၇၀ကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
၂၀၁၂ခုနှစ် မတလ၃၁ရက်နေ့တွင် လီဂါဒန်းပလာဇာ ဟိုတယ်တွင် ကားဗုံးပေါက်ကွဲပြီး လူ၅ဦးသေဆုံးကာ ရာနှင့်ချီ၍ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံသားများသာမက မလေးရှားမှ ခရီးသွားများပါ ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုကိစ္စကို BRN အဖွဲ့မှ ပြုလုပ်သည်ဟု ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်မှ ယုံကြည်ကြသည်
၂၀၁၄ခုနှစ် မေလ၆ရက်နေ့တွင် စတိုးဆိုင်တစ်ခုနှင့် ရဲစခန်းတစ်ခုတွင် ဗုံး၂လုံး ပေါက်ကွဲကာ လူ၉ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
ဟတ်ယိုင် လမ်းဆုံ ဘူတာရုံသည် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့စဉ်ကပင် ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
တောင်ပိုင်း၏ အကြီးဆုံးဘူတာရုံတစ်ခုဖြစ် ဟတ်ယိုင်ဘူတာရုံမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘူတာရုံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
နေ့စဉ် ရထား၂၈စီးဆိုက်သည်
၂၆စီးမှာ ထိုင်းနိုင်ငံမှဖြစ်ကာ ၂စီးမှာ မလေးရှားနိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်
ရထားလမ်းနှင့် အပြိုင်တွင် အာရှ အဝေးပြေးလမ်းမ ၂ တည်ရှိသည်
အာရှ အဝေးပြေးလမ်းမ ၁၈မှာ ဟတ်ယိုင်မြို့တွင် စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ဆက်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်အတိုင်း ဆက်သွားသည်
ဟတ်ယိုင်ကားဂိတ်မှာ တောင်ပိုင်း၏ အရေးပါသော ကားဂိတ်ဖြစ်သည်
ထိုကားဂိတ်မှာ အနီးရှိ မြို့အားလုံးကို ဘတ်စ်ကားရှိသည်
ထို့အပြင် ဘန်ကောက်၊နခွန်ရတ်ချစီမာ စသည့်ဒေသများသို့လည်း ရှိသည်
နိုင်ငံတွင်း ဒေသအချို့သာမက မလေးရှား၊ စင်ကာပူတို့မှ ကျွန်းများသို့လည်း မီနီဘတ်စ်များရှိသည်
ဟတ်ယိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် သည် မြို့လယ်ခေါင်မှ 9 km အကွာတွင် တည်ရှိကာ ကွာလာလမ်ပူနှင့် စင်ကာပူသို့ လေကြောင်းခရီးများရှိသည်
မက္ကာမြို့သို့ ဝတ်ပြုသ့ားမည့် မွတ်စလင်များအတွက် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပဉ္စမမြောက် အလုပ်အရှုပ်ဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ကာ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၁၈၆၉၁၁၃ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်
ဆုန်ခလာမင်းသား တက္ကသိုလ်သည် တောင်ပိုင်းထိုင်းပြည်တွင် အကြီးဆုံးနှင့် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်
ပင်မနယ်မြေမှာ ဟတ်ယိုင် မြို့လယ်ခေါင်တွင် တည်ရှိကာ တက္ကသိုလ် အဆောက်အဦးများမှာ ဟတ်ယိုင်နှင့် ခိုဟွန်မြို့တို့တွင်ဖြစ်သည်
ဤတက္ကသိုလ်မှာ ထိုင်းအမျိုးသားတက္ကသိုလ်များတွင် ထိပ်တန်းဝင်ဖြစ်သည်
ဟတ်ယိုင်တွင် နာမည်ကြီး အထက်တန်းကျောင်းများစွာရှိသည်
ဟတ်ယိုင်မြို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းများအတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာကျသည်
ကုန်တိုက်ကြီးများ၊ ဈေးဝယ်စင်တာများ၊ ဈေးကြီးများမာ မြို့အနှံ့ တည်ရှိသည်
ဆန်တီဆုတ်ဈေးမှာ ထင်ရှားလှသည်
အစားအစာ၊အထည်နင့် လျပ်စစ်ပစ္စည်းများကို အဓိက ရောင်းချသည်
ကင်ယုန်းဈေးသည် ဟတ်ယိုင်မြို့လယ်ခေါင်မှ ကျော်ကြားလှသော ဈေးဖြစ်သည်
ထိုဈေးကို ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် တရုတ်လူမျိုး Xi Gim Yong (徐金榮) စီးပွားရေးသမားမှ တည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုဈေးကို အပိုင်း၂ပိုင်းခွဲနိုင်သည်
ပထမပိုင်းမှာ အထပ်၂ထပ်ရှိ အဆောက်အဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယအပိုင်းမှာ ဈေးအပြင်အပိုင်း လမ်းတစ်လျောက်ဖြစ်သည်
ဈေးအတွင်းတွင် ပစ္စည်းများ စုံလင်လှသည်
ပထမထပ်တွင် အသီးအနှံများ၊အသားများ၊ ပင်လယ်စာများ၊ စားသောက်ဆိုင်များ စသည်တို့ရှိသည်
ဟတ်ယိုင်မြို့တွင် စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ၂ရက်ဈေးကြီး ၂ခုရှိသည်
အရေးပါသော ဗုဒ္ဓဘုရားမှာ ဟတ်ယိုင်နမ်ဘုရား သို့မဟုတ် ဝပ် ဟတ်ယိုင်နမ်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တတိယအကြီးဆုံး လျောင်းတော်မှု ရုပ်ပွားတော်ရှိသည်
ထိုင်းနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းလုံးမှ လူများသည် ဤဘုရားသို့ လာရောက်လေ့ရှိကြသည်
အောက်တိုဘာ ၁ရက်နေ့ညတွင်ကျင်းပသော ချက်ဖရာဘုရားပွဲမှာ ထိုင်းတောင်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားလှသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်း၊ အနောက်ဘက် ပုဇွန်တောင်ချောင်းတလျှောက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးမြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းတို့ တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၆)ခုနှင့် ကျေးရွာစု (၃)စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ဤမြို့နယ်သည် (၁၉၈၉)ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်အစိုးရ တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့သစ်များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၃) ကျောင်းရှိသည်
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ဤမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ကင်မရာဆိုသည်မှာ ရုပ်ပုံများကို ရုပ်သေဓာတ်ပုံ အနေနှင့် ဖြစ်စေ ရုပ်ရှင်၊ ဗွီဒီယိုတို့ကဲ့သို့သော ပြောင်းလဲနေသော ရုပ်ပုံများအနေနှင့် ဖြစ်စေ ဖမ်းယူရိုက်ကူးသော ကိရိယာဖြစ်သည်
ကင်မရာဆိုသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးမှာ လက်တင်ဘာသာ camera obscura မှဆင်းသက်လာပြီး မှောင်နေသောအခန်း ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်
ထိုသို့အမည်မှည့်ခေါ်ရခြင်းမှာ ရှေးခေတ်ကာလများက ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရာတွင် အခန်းတစ်ခုလုံးကို ပြင်ပ၌လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်ပုံများကို ဖမ်းယူရိုက်ကူးရန်အတွက် အသုံးချသောစနစ် ကြောင့်ဖြစ်သည်
ခေတ်သစ်ကင်မရာများသည် ထိုစနစ်မှ တိုးတက်ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
ကင်မရာများသည် မြင်နိုင်သော ဖြာထွက်ရောင်ခြည် အပိုင်းအခြား (visible spectrum) မှ အလင်းရောင်ကို အသုံးပြု၍ ရိုက်ကူးနိုင်သကဲ့သို့ အခြားလျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ရောင်ခြည် အပိုင်းအခြား(electromagnetic spectrum)များကို အသုံးပြု၍လည်း ရိုက်ကူးနိုင်သည်
ကင်မရာတွင် အစွန်းတစ်ဖက်တွင် အလင်းရောင်ဝင်ရောက်နိုင်သည့် အဖွင့် (အပါချာ)တစ်ခု ပါဝင်သည့် အလုံပိတ်ထားသော အခေါင်းပေါက်တစ်ခု၊ အခြားတစ်ဖက်စွန်းတွင် အလင်းရောင်ကို ဖမ်းယူ၍ ရိုက်ကူးရန်နှင့် ကြည့်ရှုရန်အတွက် မျက်နှာပြင်တစ်ခုတို့ ယေဘူယျအားဖြင့် ပါဝင်သည်
ကင်မရာအများစုတို့၌ ကင်မရာ၏အရှေ့ဘက် အဖွင့်ပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်လာသော အလင်းတန်းများကို စုစည်းရန်နှင့် ရုပ်ပုံ၏ အားလုံး သို့မဟုတ် တစိတ်တဒေသကို တစ်နေရာတည်းသို့စုရုံး(focus) ရန် မှန်ဘီလူးတစ်ခုပါရှိသည်
အပါချာ၏ အချင်းကို ကျဉ်းနိုင်ချဲ့နိုင်သော ဒိုင်ယာဖရမ်စနစ်ဖြင့် များသောအားဖြင့် ထိန်းချုပ်၍ရနိုင်သော်လည်း အချို့ ကင်မရာများတွင်မူ အသေတပ်ဆင်ထားသော အပါချာသာ ပါရှိသည်
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၇၉၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဦးဆုံးသော ကင်မရာ တစ်လုံးရောက်ရှိလာခဲ့ဖူးသည်
ထိုစဉ်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဓာတ်ပုံပညာ ကို လေ့လာဆဲဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပုံကင်မရာများ စမ်းသပ်နေဆဲကာလ ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဓာတ်ပုံကင်မရာ ပေါ်ပေါက် ခဲ့သောနှစ်မှာ ၁၈၃၉ ခုနှစ်က ဖြစ်သည်
ထိုကြောင့်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကင်မရာ ရောက်လာသော ခုနှစ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလှမ်းဝေးလှသေးသည်
တနည်းဆိုသော် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကင်မရာဟူ၍ သိသိမှတ်မှတ် မပေါ်ပေါက်မီကပင် မြန်မာနိုင်ငံ သို့ ကင်မရာတစ်လုံး ရောက်ရှိလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ယင်းကင်မရာကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သူမှာ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီကိုယ်စားလှယ် ကပ္ပတိန် ဟီရမ်ကော့ (Hiram Cox) ဆိုသူဖြစ်သည်
ယင်းကင်မရာမှာ ကနဦး ရိုးရိုးကင်မရာဖြစ်သည့် ကင်မရာ အော့ဘ်စကူးရား (Camera Obscura) သေတ္တာကင်မရာ အမျိုးအစားပင်ဖြစ်သည်
မစ္စတာကော့စ် သည် ယင်းကင်မရာဖြင့် နေကြက်ခြင်း ဓာတ်ပုံများ ရှုခင်းများ ရိုက်ယူရန် ယူဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်တွင် နန်းစံသော ဘိုးတော်ဘုရားထံတော်သို့ ယင်းကင်မရာကို ဆက်သလိုက်သောအခါ မင်းကြီးသည် လွန်စွာအံဩသဘောတွေ့သွား၍ မစ္စကော့စ် အားဆုတော်ငွေများ ချီးမြှင့် ခဲ့ကြောင်းလေ့လာ သိရှိရသည်
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ အရည်အချင်း ၁၀-ပါးတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်
ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ကမ္ဘာ့အရှေ့ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် အလွန်ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သော အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးဖြစ်သည်
မက် အာသာသည် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အာကင်ဆောပြည်နယ်ရှိ လစ်တဲ ရော့မြို့ စစ်တန်းလျားတွင် မွေးဖွားသူဖြစ်သည်
သူ၏ ဖခင်မှာ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ၊ စပိန်-အမေရိကန်စစ်ပွဲတို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အသာသာ မက်အာသာဖြစ်၏
ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာမှာ ငယ်စဉ်မှစ၍ စစ်သားများနှင့် လက်ပွန်းတတီး နေခဲ့ရသူဖြစ်သည်
ဝက်စပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ် သို့ ဝင်ခွင့်ရပြီးနောက် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာ ဘွဲ့ထူး ဆွတ်ခူးခဲ့လေသည်
စစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုတွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် သမ္မတကြီး သီယိုဒိုရူးဇဗဲ့၏ သက်တော်စောင့်အဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက် ခဲ့ရ၏
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် စတင်ပါဝင်လိုက်သော အချိန်၌ မက်အာသာမှာ ဗိုလ်မှူးဖြစ်နေ လေပြီ
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စစ်မျက်နှာသို့ ချီတက်ခဲ့ရ သော နာမည်ကျော် သက်တံတပ်မ (အမှတ် ၈၄ တပ်မ) တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လိုက်ပါသွားခဲ့ရလေရာ သူ၏စွမ်းရည်နှင့် သူရသတ္တိများကို ဖော်ပြခွင့် ရခဲ့လေသည်
တိုက်ပွဲများတွင် ၂ ကြိမ်ဒဏ်ရာရခဲ့၍ တစ်ကြိမ်အဆိပ်ငွေ့သင့်ခဲ့သည်
သူရဲကောင်း တံဆိပ်အများအပြားနှင့် အထူးတလည်ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခြင်း ခံရ သည်
ထို့နောက် တပ်မဟာကိုအုပ်ချုပ်ရသော ဗိုလ်မှူးချုပ် အ ဖြစ်တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ၏
စစ်ပြီးသောအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လာရပြီးနောက် ဝက်စပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ် တွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရလေသည်
၁၉၂၂ ခုနှစ် မှစ၍ ၃ နှစ်တိုင်တိုင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရခဲ့ရာ အမေရိကန်စစ်သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ထိုရာထူးမျိုးကို ထမ်းရွက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပေ သည်
၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းရှိ အမေရိကန်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် နို ဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဆင့်အတန်းဖြင့် အမေရိကန်စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်
ထို ရာထူးခန့်ထားခြင်း ခံရသောသူများတွင်လည်း မက်အာသာမှာ အသက်အငယ်ဆုံးပင် ဖြစ်ခဲ့၏
အမေရိကန်တပ်မတော် စစ်ဦး စီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့စဉ် နိုင်ငံကာကွယ်ရေးအတွက် အင် အားဖြည့်တင်းရန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့ ၏
အမေရိကန်တပ်မတော်ကိုလည်း လျင်မြန်နိုင် သမျှလျင်မြန် စွာ ခေတ်မီလာအောင် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်
၁၉၃၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး နောက် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ၏ တောင်းဆိုချက်အရ ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရ၏ စစ်မှုရေးရာ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မ တော်၏ စစ်သူကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
မက်အာသာ သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့၌ စစ်တပ်မှ အငြိမ်းစားယူလိုက်သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတက သူ့အား ဖိလစ်ပိုင်တပ်ပေါင်းစု၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ ၏
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်စစ်တပ် အားလုံးကို အမေရိကန်တပ်မတော်ထဲသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သော အခါ၊ သမ္မတ ဖရန်ကလင်ရူးဇဗဲ့က မက်အာသာအား ဗိုလ်ချုပ် ကြီး အဆင့်အတန်းဖြင့် အရှေ့ဖျားရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ စစ်တပ်များကိုအုပ်ချုပ်ရန် တာဝန်လွှဲအပ်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုကို ဂျပန်တို့က တိုက်ခိုက်သည့်အချိန်၌ မက်အာသာအား ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဖြစ် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့က ပြန်လည်ခန့်အပ်လေသည်
မက်အာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အမေရိကန်တပ်ပေါင်းစုတို့ကိုပေါင်းကာ ဂျပန်တပ် များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့၏
သို့သော် အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် နောက်သို့တဆုတ်တည်း ဆုတ်ခဲ့ရလေသည်
ပထမ၌ ဗာတန်း ကျွန်းဆွယ်သို့ ဆုတ်ခဲ့ပြီးနောက် ကော်ရက်ဂျီဒေါ် ခံတပ်ကျွန်း သို့ဆုတ်ခဲ့ရ၏
ထိုသို့ ဆုတ်ခဲ့ယင်း ၃ လကြာမျှ ဂျပန်တို့ မနီလာပင်လယ်အော်ကို အသုံးမပြုနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့ သည်
ထို့ပြင် ထိုသို့အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာနိုင်ခဲ့သဖြင့် မက် အာသာမှာ ကွန်ဂရက် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ် အပ်နှင်းခြင်းခံရ ၏
လူ အမြောက်အမြား အဆုံးအရှုံးခံကာ အမေရိကန်တို့ကို ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများမှ မောင်းထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ဂျပန် ဗိုလ်ချုပ်မှာကား အကြံမအောင်သဖြင့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေ ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်
၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့ ၏အမိန့်အရ မက်အာသာသည် သူ၏ဇနီးသည်နှင့် သားငယ်ကို ခေါ်ဆောင်ကာ ကောက်ရက်ဂျီဒေါ်ကျွန်းမှ တိုပီဒိုသင်္ဘောဖြင့် တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာခဲ့ပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းတစ်နေ ရာသို့အရောက်တွင် လေယာဉ်ပျံဖြင့် ဩစတြေးလီးယားသို့ထွက် ခွာခဲ့ရလေသည်
မက်အာသာမှာ ပစိဖိတ်တောင်ပိုင်း မဟာမိတ် တပ်များ၏ သေနာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရန် ထွက်ခွာခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပေသည်
သို့သော် မက်အာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်မှ မခွာလို လှချေ
သူ၏လူများကို ကျွန်ုပ်ပြန်လာခဲ့မည် ဟု ကတိပြု ထားခဲ့၏
ထို့နောက် အစစအရာရာ အသင့်ဖြစ်အောင် ပြင် ဆင်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးမှစ၍ ဂျပန်တို့ကို စတင် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့လေသည်
ထိုအခါ နယူးဂင်နီဖက်မှ ဝင်လာသော ရန်သူများ တန့်သွားပြီနောက် အမေရိကန်တပ်များသည် ဆော် လမွန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်
၁၉၄၃ ခု နှစ်အကုန်တွင် မက်အာသာ အုပ်ချုပ်သောတပ်များသည် နယူး ဂင်းနီအရှေ့ပိုင်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်ပြင် ဆော်လ မွန်ကျွန်းများနှင့် နယူးဗြိတိန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဂျပန်တပ်များကိုလည်း အခြေယိုင်အောင် ပြုနိုင်ခဲ့လေသည်
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင်ကား မက်အာသာသည် ဂျပန်များကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းများမှတဖြည်းဖြည်း ရှင်းလင်းပစ်ခဲ့လေသည်
ထို့ပြင် ဖိ လစ်ပိုင်ကျွန်းစုတွင် ယခင်က မက်အာသာ သင်ကြားလေ့ကျင့် ပေးခဲ့သော ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းသားများသည် ပြောက်ကျားစနစ်ဖြင့် ဂျပန်တို့ကိုတော်လှန်ခဲ့ရာ ထိုပြောက်ကျားတို့အား မက်အာသာ ကလက်နက်များပေး၍ ကူညီခဲ့သည်
သို့ဖြင့် ထိုနှစ်အကုန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုသည် ဂျပန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရ လေသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် နွေဦးပေါက်တွင် မက်အာသာသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့်အတန်းဖြင့် ပစိဖိတ်အနောက်ပိုင်းရှိ အမေရိ ကန်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရလေ သည်
ထို့ပြင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဖြစ် သူဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန် မှာ ဂျပန်ကျွန်းစုကို တိုက်စစ်ဆင်ရန် ဖြစ်သည်
ထိုသို့ တိုက်စစ်ဆင်ရန် အစီအစဉ်များပြုလုပ်နေဆဲ တွင် သမ္မတသစ် ထရူးမင်းက ဂျပန်တို့သည် မဟာမိတ်တို့၏ လက်နက်ချရေးစည်းကမ်းများကို လက်ခံကြောင်းနှင့် မက်အာ သာအား ဂျပန်တို့လက်နက်ချသည်ကို ခံယူရန်နှင့် ဂျပန်ပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားကြောင်း ကြေညာလိုက်လေသည်
သို့ဖြစ်၍ ၁၉၄၅ ခု နှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တိုကျိုပင်လယ်ကွေ့၌ ကျောက်ချနေသော မိဘူးရီ စစ်သင်္ဘောကြီးပေါ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး မက်အာသာသည် ဂျပန်တို့ချွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချသည်ကို ခံ ယူလေသည်
ထို့နောက် တိုကျိုမြို့တွင် ဌာနချုပ်ထားရှိ၍ ဂျပန်နိုင်ငံ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို တာဝန်ခံကာ ကြိုးကိုင်ခဲ့၏
မက်အာသာ သည် ဂျပန်စစ်အင်အားကို လျှော့ရန်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဒီမို ကရေစီနိုင်ငံဖြစ်လာစေရန် စတင်လုံးပန်းခဲ့လေသည်
သူ၏ အမိန့်အရ အမျိုးသမီးများ မဲဆန္ဒပေးနိုင်ရေး၊ မြေပိုင်စနစ်ပြုပြင် ရေး စသည့်လူမှုရေးရာ ပြုပြင်မှုများကို ဂျပန်တို့သည် လက်ခံ ခဲ့ရသည်
မက်အာသာ၏ တည်ကြည်သော အမူအရာ၊ မျှတ သောအပြုအမူတို့ကြောင့် ဂျပန်တို့သည် သူ့အားလေးစား ကြည် ညိုသည်ဟု ဆိုလေသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် လောက်တွင် မက်အာသာသည် အမေရိ ကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားလာပြီး လျှင် သူ့အား သမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ရီပတ်ဗလစ်ကင် ပါတီမှ တင်မြောက်ကြရန်ပင် စိုင်းပြင်ခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် မက်အာသာကမူ မိမိသည် မည်သည့်ရာထူးကိုမျှ မရည်ရွယ် ကြောင်း၊ သို့သော် တိုင်းပြည်ကလိုလားသည်ဆိုလျှင် မည်သည့် တာဝန်ကိုမဆို ထမ်းဆောင်ရန် ငြင်းဆိုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြန်ကြားပြောဆိုခဲ့လေသည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုရီးယား စစ်ရေးကိစ္စတွင် မက်အာသာ၏အမည်သည် ထင်ရှားသည်ထက် ထင်ရှားလာသည်
မက်အာသာသည် ကုလသမဂ္ဂတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်
သို့ရာတွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တရုတ်နီတို့ စစ်ထဲသို့ဝင်လာသည့် အခါ မက်အာသာသည် စစ်ဆင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန် အစိုးရနှင့်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂစစ်တပ်နှင့်လည်းကောင်း သဘောမညီမညွတ် ဖြစ်လာသည်
မက်အာသာ၏ ဝါဒမှာ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့ကို ချေမှုန်းနိုင်ရန် တရုတ်နီပြည်မကို ဦးစွာ တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရမည် ဟူ၍တည်း
ထို့ကြောင့် တရုတ် နီပြည်မကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်မျက်နှာဖွင့်သင့်ကြောင်းကို ဖွင့်ဆို ကြေညာ၏
အမေရိကန်အစိုးရကမူ တတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ် ပေါ်ရေးကို အားပေးရာရောက်မည်ဟု ယူဆလျက် သဘောမတူ ဘဲရှိ၏
သို့ဖြစ်၍ သမ္မတထရူးမင်းက မက်အာသာကို ပြည် ထောင်စု၏ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ သေနာပတိချုပ် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချပြီးလျှင် သူ၏နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ရစ်ဂျဝေး ကို ခန့်ထားခဲ့သည်
မက်အာသာမှာ မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိချုပ်၊ အရှေ့ဖျား အမေရိကန်တပ်မှူးကြီး စသည့် ရာထူးများမှ ဖြုတ်ချခြင်းခံရသော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့် အတန်းနှင့် လစာများကား တစ်သက်ပန် ရမြဲရရှိခဲ့၏
ထို့ နောက် ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာသည် နယူးယော့မြို့တွင် နေ ထိုင်ခဲ့ရာမှ နာမကျန်းဖြစ်လာ၍ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက် နေ့တွင် ဝေါ်လတာရိဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ခွဲစိပ်ကုသခဲ့ရသည်
သို့သော် သက်သာခွင့်မရဘဲ၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ် လွန်သည်
ဟင်းအိုးကြီးရွာ၊ သကန်ဝ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ထားဝယ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၉၀.၈ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
၁၉၈၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ တွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
Civil Engineering DepartmentMechanical  Engineering DepartmentElectrical Power Engineering DepartmentElectronic and Communication Engineering DepartmentEngineering Physics DepartmentEngineering Chemistry DepartmentEngineering Mathematics DepartmentEnglish  DepartmentBiotechnology Department
ခ်စ္တယ္ကို ဘယ္လိုေျပာသက် ခေါ်  အစာက်တ် ( ရခိုင်ပြည်နယ် )ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ ရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ၂၈ လူမျိုး နွယ်စု ဆင်းသက်ပုံအရ အာသမ် မြန်မာ သက် မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းဘွား လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သော သက်လူမျိုးသည် တိဗက်·မြန်မာအုပ်စု ကြီး၏ ရခိုင်အုပ်စုခွဲတွင်ပါဝင်သည်
ရခိုင်တိုင်း၏ တောင်ရိုးနယ်များဖြစ်ကြသောမေယုခရိုင်၊ မောင်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်
အနီးအ နားရှိခမီ၊ ရခိုင်၊ ဒိုင်းနက်၊ မရမာကြီး၊ ဟိန္ဒူစသည့်လူမျိုးများနှင့်ရောနှော နေထိုင်ကြသော်လည်းများ သောအားဖြင့်သက်လူမျိုးချည်းသက်သက် သီးခြားရွာတည်၍ လည်း နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်
သက်လူမျိုးတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ မြန်မာတို့နှင့် ဆင်ဆင်တူ၍ မျက်လုံးမျက်ခုံး၊ နှာတံတို့သည်ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခြင်းမရှိလှချေ
ဆံပင်နက်၍ အသားလတ်သည်
အရပ်အမောင်းငါးပေနီးပါးရှိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအဆက် ကြည့်ကောင်းရုံမျှဖြစ်လေသည်
အမျိုးသားများသည် ဆံပင်ရှည်ထား၍ နားပေါက် ဖောက်လေ့ရှိသည်
တဘက်ပုဝါပေါင်းလေ့ရှိသည်
အခြား ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမှာ မြန်မာအမျိုးသားတို့နည်းတူဖြစ်လေသည်
အမျိုးသမီးများသည် အင်္ကျီရင်စေ့ဝတ်လေ့ရှိသည်မှအပ မြန်မာအမျိုးသမီးများကဲ့သို့ပင် ဝတ်စားဆင်ယင်၍ မြန်မာအမျိုး သမီးများကဲ့သို့ပင်ပုတီး၊ လည်ဆွဲ၊ နာတောင်း၊ လက်ကောက် စသော လက်ဝတ်တန်ဆာများကိုဆင်ယင်ကြသည်
အင်္ဂလိပ်တို့မသိမ်းပိုက်မီအခါက ရခိုင်ဘုရင်စိုး မင်းများ၏ အအုပ်အချုပ်ကိုခံယူခဲ့သောလူ မျိုးဖြစ်လေသည်
သက်တို့နေထိုင်ရာဒေသသည် တောတောင်ထူထပ်၍ မိုးများသည်
မြေညီလွင်ပြင်နည်းပါးသဖြင့် တောင်ယာ စံနစ်ဖြင့်သာစိုက်ပျိုးသော အသီးအနှံများမှာ စပါးအပြင်ငရုတ်၊ ခရမ်းစသော ဟင်းသီး ဟင်းရွက်များဖြစ်ကြ၍ စားလောက်ရုံ မျှသာ စိုက်ပျိုးကြသည်
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲလျှင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း ကိုလုပ်ကိုင်ကြသည်
သက်တို့ဒေသမှာ ပြောပလောက်အောင်ထွက်ကုန်ပစ္စည်းမရရှိချေ
သက်လူမျိုးတွင် သက်ဘာသာစကားရှိသော်လည်း သက်စာပေဟူ၍ကားမရှိချေ
ယခုအခါ ဗြာမ္မီအက္ခရာပွားတစ်မျိုးကို တီထွင်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်
မြန်မာစာပေကို အသုံးပြုကြ၍ မြန်မာစကားကိုနားလည်ပြောဆိုနိုင်သူများသည်
အများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသည်
သက်လူမျိုးတူရိယာဟူ၍လည်း သီးခြားမရှိ၍ မြန်မာတူရိယာတို့ကိုပင်အသုံးပြုကြလေသည်
လက်နက်အဖြစ် ဓား၊လှံ၊ လေးမြားတို့ကိုသုံးသည်
သက်တို့၏အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် ဝါးခြင်းတောင်း၊ ဗန်းစသည်တို့အပြင် သစ်သားခွက် မြေအိုးစသည်တို့လည်း ပါဝင်ပေသည်
သက်တို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများအနက် အမည်ပေးပုံမှာ မြန်မာနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်
လူကြီးမိဘများကအမည် ပေးလေ့ရှိ၍ ဗေဒင်တွက်ချက်ပြီးလျှင် မြန်မာရက်နှင့်အက္ခရာစဉ် အတိုင်းစနေသားဖြစ်လျှင်မောင်တင်၊ မောင်နိုးစသည်ဖြင့် နာမည်မှည့်ကြလေသည်
မိန်းခလေးများကို ယော်၊ ပေ၊ မို၊ မေး ဟူသည့် အမည်တစ်ခုခုပေးတတ်သည်
သက်လူမျိုးတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စု အုပ်စု ၂ စုရှိသည်
ဆမာက်အုပ်စု နှင့် ဘောက်အုပ်စုဖြစ်သည်
ယင်းတို့၏အောက်တွင် အစဉ်ငယ်များ ၉ မျိုးခန့်ရှိသည်
တစ်လင်တစ်မယား စံနစ်ကိုလိုက်နာကျင့်သုံးကြ၍ အမျိုးအုပ်စု မတူသူအချင်းချင်းသာ လက်ထပ်လေ့ရှိကြသည်
မောင်၏သမီးနှင့် အစ်မ၏သား လက်ထပ်သည်ကို အားပေးသည်
သမီးမျောက်သားတော်စပ်မှ လက်ထပ်နိုင်သည်
လက်ထပ်သည့်အခါလူကြီး မိဘများရှေ့တွင် ကြက်သားဟင်းနှင့် ထမင်းပွဲတည်ခင်းပြီးလျှင် သတို့သားက သတို့သမီးအား လက်ထပ်ခြင်းကို သဘောတူပါ၏လောဟုမေးသည်
သတို့သမီးကသဘောတူပါကြောင်းပြောလျှင် အရက်တစ်ခွက်စီ သောက်ကြ၍ ထမင်းဟင်းကိုနှိုက်စားပြခြင်းဖြင့် လက်ထပ် မင်္ဂလာကိစ္စကိုပြီးမြောက်စေသည်
လက်ထပ်ပွဲကို နံနက်၊ ညနေနှစ်သက်ရာအချိန်၌ သတို့သားအိမ်၌သာလျှင် ကျင်းပကြ ရ၍ လက်ထပ်ပြီးသည်နှင့် မိန်းကလေးသည် ယောက်ျားကလေးအိမ်၌ နေရစ်ရလေသည်
လူသေလျှင် မြေမြုပ်သင်္ဂြိုဟ်လေ့ရှိရာ မြေမြုပ်သည့်အခါ သေသူအသက်ထွက်ချိန်တွင်ဝတ် ဆင်ထားသော အဝတ်အစား ကိုပင်အလောင်း၌ ဝတ်ဆင်ပေးသည့်အပြင် အပိုတစ်စုံကိုပါ အလောင်းနှင့်အတူထည့်သွင်းမြုပ်နှံလိုက်ကြသည်
အမွေပစ္စည်းခန်း၌ အမျိုးသမီးများသည် အမျိုးသားများနှင့် တန်းတူအခွင့်အရေး မရရှိချေ
အိမ်ထောင်ရှင် ယောက်ျားသေဆုံးခဲ့သော်သားယောက်ျားသာလျှင် အမွေကို ဆက်ခံရ၍ ဇနီးမိန်းမသည် လည်းကောင်း၊ သမီးသည် လည်းကောင်း အမွေကိုမခံစားကြရချေ
သားယောက်ျားမရှိလျှင် သေသူ၏ မိဘများက အမွေပစ္စည်းကို သိမ်းပိုက်လိုက် ကြလေသည်
သက်လူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ဆန်ထမင်းနှင့်အသားဟင်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုစားသောက်သည်
တစ်နေ့ထမင်းသုံးကြိမ် (နံနက်စောစော၊ နေ့လယ်၊ညနေ)စားလေ့ရှိကြသည်
ယင်းတို့၏ မုန့်ပဲသွားရည်စာ တို့မှာလည်းမြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ကောက်ညှင်းထုပ်၊ မုန့်ဆီကြော်၊ စသည်တို့ဖြစ်လေသည်
သက်အမျိုးသားများသည် ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်မထိုးကြ သော်လည်း ကြက်ရုပ်၊ ငှက်ရုပ်များကို လက်မောင်းတွင်ထိုး လေ့ရှိကြသည်
သက်လူမျိုးများသည်မြန်မာနိုင်ငံကေတုမတီ၊ ဟံသာဝတီစသည်တို့မှ စစ်မက်ရေးကြောင့် တိမ်းရှောင်လာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်
နက (သစ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Naka (New))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်၊ နောင်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဦးပေရွာ၊ နောက်မီး
ဇယိန်(ကယန်းလထာ)ကယန်းလူမျိုးသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပင်လောင်းမြို့နယ်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ နေပြည်တော် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တောင်ပေါ်ဒေသ၊ ကယားပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးစုတစ်စုဖြစ်သည်
ထိုဒေသများရှိ ကျေးရွာပေါင်း ၆၅ ရွာတွင်နေထိုင်လျက်ရှိပြီး လူဦးရေအားဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်စာရင်းအရ ၁၅,၂၄၅ ဦးရှိသည်
ကယန်းလူမျိုးစုများဖြစ်သော ကယန်းလဟွီ၊ ကယန်းလထာ၊ ကယန်းကငန်နှင့် ကယန်းဂေခိုတို့ထဲတွင် လူဦးရေပိုနည်းသော အစုဖြစ်သည်
ဤအစုသည် ရှေးအခါက လွယ်လုံပြည်ခေါ် ယခု ပင်လောင်းနယ်ကို ကြီးစိုးနိုင်ခဲ့ဖူး၏
ပင်လောင်းမြို့ကို ခရစ်နှစ် ၁၇၉၄ (မြန်မာနှစ် ၁၁၅၆) ခုနှစ်တွင် ဘန့်ဘာရွာတွင်အခြေစိုက်ခဲ့သော ဇယိန်စော်ဘွား လတိန်၏ညွန်ကြားချက်ဖြင့် လလွီ (Lalui) ဆိုသူအရာရှိတစ်ဦးက ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း ပင်လောင်းမြို့၊ မွေတော်ဘုရားသမိုင်းအရ သိရသည်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၇၈၂ မှစ၍ လွယ်လုံနယ်အတွင်း စတင်ဝင်ရောက်နေထိုင်လာကြသော အောက်သထုံပြည်နေ ပအိုဝ်းများနှင့် ဒေသတွင်းနေရှမ်းများကို ပင်လောင်းမြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခွင့်ပြုပြီး ပင်လောင်းမြို့ကို စည်ကားအောင်ပြုခဲ့၏
လနော အမည်ရ စော်ဘွားလက်ထက်တွင် လွယ်လုံနယ်စားဖြစ်ကြောင်း ဗမာဘုရင်က လနောကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်
နယ်စား လနော၏သားတော်များထဲမှ ရွှေနီအမည်ရှိသားတော်မှာ ဒေသခံရှမ်းအမျိုးသမီးနှင့် အကြောင်းပါပြီး ငပိုခေါ် သားတော်တစ်ပါးထွန်းကား၏
ပင်လောင်းမြို့တောင်ဘက်ရှိ ရင်းမှီး (တဝီးမွူး) အရပ်၌တည်ထားသော စေတီသမိုင်းမှတ်တမ်းအရ ငပိုနောက်ပိုင်းတွင် မင်းပါရမီဆိုသူက ပင်လောင်းမြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖွယ်ရှိကြောင်း သိရသည်
အစ ပထမတွင် ရှမ်းနှင့် ပအိုဝ်းတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ဆွေမျိုးနီးချင်းဖြင့်သာ အိမ်ထောင်ပြုသည့်အလေ့အထကြောင့် လူဦးရေတိုးပွားနုန်းနှေးကွေးလှပေရာ နောက်ပိုင်းတွင် ဇယိန်တို့လွှမ်းမိုးမှုလျှော့ပါးလာပြီး ရှမ်းနှင့် ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့၏ လူနေမှုပုံစံအောက် ရောက်မှန်းမသိရောက်လာခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၁ တွင်ပြုလုပ်ခဲ့သော ပဒေသရာဇ်အာဏာရှင် စော်ဘွားများကို တော်လှန်သည့်ဖြစ်စဉ် ပင်လောင်းနယ်တွင်လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ယခုအခါ ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ဇယိန်တိုင်းရင်းသားတို့အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ရာရွာအများအပြား ပအိုဝ်းရွာဖြစ်ကုန်ပြီး ဒေသအခေါ် ပအိုဝ်း-ဇယိန်မှသည် ပအိုဝ်းစကားသာပြောတတ်သော ဇယိန်သွေးပါ ပအိုဝ်းများဖြစ်လာကြသည်
ဝေးလံခေါင်ဖျား၊ တောင်ထူထပ်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမကောင်းသော ငှက်ဖျားထူထပ်ရာအရပ်များတွင်သာ ဇယိန်ကျေးရွာအချို့ သီးသန့်တည်ရှိတော့သည်
ဇယိန်တို့နေထိုင်ရာဒေသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပြီး ပညာရေးတွင်လည်း နောက်ကျကျန်နေရဆဲဖြစ်သည်
ပေါင်းလောင်းဘက်စုံရေလှောင်တမံတည်ဆောက်မှုဧရိယာအတွင်း ဇယိန်ကျေးရွာအချို့ ရေမြုပ်သည့်အထဲ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်းသိရသည်
ပုဂံခေတ်ကတည်းက ဤလွယ်လုံ (ပင်လောင်း) နယ်ကို သထုံမြို့အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ကျိုက္ခမီခရိုင်နေ ဆောင်းတွမ်းကရင်တို့ စတင်ရွေ့ပြောင်း နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်
၎င်းတို့သည် ပင်လောင်းမြို့အနောက်ဘက်၊ ဘီလူးချောင်းစတင်ရာဒေသ၊ ငွေတောင်ရွာနှင့် နောင်ပုလဲရွာတို့၏ အနောက်တောင်ဘက်အရပ်ရှိ တောင်ကုန်းများတွင်ရွာတည်ကာ နေထိုင်ကြသည်
ရွာအမည်ကို ဆောင်းတွမ်းဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ၏
နှစ်အတန်ကြာသော် ၎င်းတို့ထဲမှအများစုသည် လွယ်လုံနယ်တကြော တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး အသစ်အသစ်သော ရွာများတည်ထောင်နေထိုင်ရင်း မိမိတို့နေထိုင်ရာရွာ၏ နယ်နိမိတ်ကို အမှတ်အသားပြုပိုင်းခြားစပြုကြသည်
အခါတစ်ပါး၌ လဆာအမည်ရှိ လုံကျယ်ရွာ၏အကြီးအကဲက ပဆွပ်ပနီကောင်များစွာအုံဖွဲ့နေသော သစ်ပင်တန်းကို သူ့ရွာ၏နယ်နိမိတ်ပြုခဲ့သည်
ထိုသို့ရွာနယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ပြီးမကြာမီ လနိန် အုပ်စိုးသော ဘန့်ဖြာရွာမှကလေးတစ်ဦး ပဆွပ်ပနီကောင်များ အကိုက်ခံရသည်
လနိန်က နယ်နိမိတ်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော ပဆွပ်ပနီအုံများနှင့် သစ်ပင်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးလိုက်သည်
ထိုအကြောင်းကို လဆာ ကြားသိသော် အလွန်စိတ်ဆိုးသွားပြီး ဘန့်ဖြာရွာကိုထိုးစစ်ဆင် သိမ်းယူရန်ကြံ၏
မဟာမိတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် လတိန် အမည်ရှိ သူ၏သားအား ဆောင်းဆီးရွာအကြီးအကဲ၏ သမီးနှင့်လက်ဆက်စေကာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသောမင်္ဂလာပွဲ စီစဉ်ပေးခဲ့သည်
ထို့နောက် ပိုမိုသာလွန်သောစစ်အင်အားဖြင့် ဘန့်ဖြာရွာကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့၏
တိုက်ပွဲကာလအတွင်း ဘန့်ဖြာရွာသားအများအပြားအသတ်ခံခဲ့ရသည်
လဆာသည်လည်း ဘန့်ဖြာရွာသို့ရွေ့ပြောင်း အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့သည်
လဆာလွန်သော် သူ၏သား လတိန်က အကြီးအကဲတာဝန်ကို ရယူပြီး အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာအများကိုသိမ်းသွင်း၏
စုစည်းထားသောရွာအများကို တိုက်နယ်၁၂ ခုခွဲပြီး အနွယ်တော်များကို အုပ်ချုပ်စေသည်
လွယ်လုံနယ်တွင် လူစည်ကားစေရန် သူ၏အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သူ လလွီအား ယခုပင်လောင်းမြို့ကို တည်ထောင်စေခဲ့သည်
ရင်သားသည်ပရိုင်းမိတ် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ကိုယ်ထည်အထက် ဝမ်းဗိုက်တွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုနှစ်ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်
မိန်းမများတွင် နို့စို့ကလေးများကို နို့တိုက်ကျွေးရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပေးသော နို့အကျိတ်ဖြစ်သည်
အမျိုးသမီးနှင့်အမျိုးသားနှစ်ဦးစလုံးသည် တူညီသော သန္ဓေသားလောင်း တစ်သျှူးများမှရင်သားကို ဖွံ့ဖြိုးလာသည်
အပျိုဖော်ဝင်ချိန်တွင် အက်စထရိုဂျင်သည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ အမျိုးသမီးလူသားများတွင်ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စေသည်
ယေဘုယျအားဖြင့် အခြားပရိုင်းမိတ်မိန်းမများတွင် ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုသည်ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှသာ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်
အရေပြားအောက်ဆုံးအဆီသည် နို့သီးခေါင်းပေါ်ရှိ စီးဆင်းသော ပြွန်များ၏ကွန်ယက်ကို ဖုံးအုပ်ထားသည်
ဤတစ်ရှူးများသည် ရင်သားအရွယ်အစားနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်စေသည်
ဟော်မုန်းအချက်အလက်များကိုတုံ့ပြန်ရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပြီး သိုလှောင်ထားသောအစိုင်အခဲများ သို့မဟုတ် အယ်လ်အိုလီယိုအစုအဝေးများဖြစ်သည်
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် ရင်သားသည် နို့တိုက်ခြင်းနှင့်နို့တိုက်ခြင်းအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည့် lobuloalveolar ရင့်ကျက်ခြင်းဖြစ်သည့် အက်စထရိုဂျင်, progesterone နှင့် prolactin အပါအဝင်ဟော်မုန်းများ၏ ရှုပ်ထွေးသောအပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုကို တုံ့ပြန်သည်
နို့စို့ကလေးများကို အဟာရဖြည့်ဆည်းပေးသည့် သူတို့၏အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်နှင့်အတူ အမျိုးသမီးရင်သားများသည် လူမှုရေးနှင့်လိင်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ ရှိသည်
ရင်သားများကို ရှေးခေတ်နှင့်ခေတ်သစ်ပန်းပု၊ အနုပညာနှင့်ဓာတ်ပုံတို့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်
၎င်းတို့သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ၏ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာဆွဲဆောင်မှုကို သိမြင်နိုင်သည်
ယဉ်ကျေးမှုအတော်များများသည် ရင်သားများကို လိင်မှုကိစ္စနှင့်ဆက်စပ်မှုရှိသည်
ရင်သား - အထူးသဖြင့်နို့သီးခေါင်းသည် လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု သိနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်
ဓာတုဗေဒတွင် ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာဆိုသည်မှာ အက်တမ်တခုတွင် ပါဝင်သော ဓာတုဒြပ်ပေါင်း၊ မော်လီကျူးများ၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အချိုးအစားများကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုသည်
ယင်းကဲ့သို့ ဖော်ပြရာတွင် သင်္ကေတများ၊ အပေါင်းလက္ခဏာများ၊ အနှုတ်လက္ခဏာများ၊ ကွင်းစကွင်းပိတ်များ စသည်တို့ကို အသုံးပြုသည်
တခါတရံတွင် subscript နှင့် superscript စသည်တို့ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်
ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာသည် ဓာတုဗေဒ နာမည်မဟုတ်ပေ၊ ယင်းအပြင် စကားလုံးလည်း မပါဝင်ပေ
ဣသဒ္ဓရဿေသည် ငွေယား တမျိုး ဖြစ်သည်
ကျောဝယ် လ ၃ လုံး ပါပြီး၊ အလေးအချိန် အတိအကျမရှိ
ကိုင်တွယ် ယူငင်ရုံနှင့် မယား
သုံးစွဲသော အခါမှ ယားသည်
သင့်သောအခါ ၆ ယူဇနာ ယူ၍ ပါသည်
ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများတိုးတက်ရေးပါတီကို ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာအေးမောင် ဦးဆောင်၍ မေလ ၄ ရက်နေ့က နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်သို့ ပါတီတည်ထောင်ခွင့် စတင်လျှောက်ထားခဲ့သည်
ပါတီ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုချက်ကို ယခုလ ၁ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် ၂၈ ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်
ပါတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ တဦး၊ ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၄ ဦး (ဦးအုန်းတင်၊ ဦးတင်ဝင်း၊ ဦးစောဖြူ၊ ဦးအောင်ဘန်းသာ)၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဦးဦးလှစော၊ တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး ၄ ဦး (ဦးထွန်းအောင်ကျော်၊ ဦးခင်မောင်လတ်၊ ဦသာထွန်းလှ၊ ခိုင်ပြည်စိုးတို့ အပါအဝင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ၁၈ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ပါတီရုံးချုပ်ကို ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့တွင် ထားရှိကာ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာအားဖြင့် ဝင်ပြိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ရခိုင်လူမျိုး အများစုရှိသော ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ နှင့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် တို့သည် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ အမည်ဖြင့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
၂၀၁၃ မေလမှ စတင်ခဲ့သည့် ပါတီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းရေးသည် ရှစ်လကျော်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁ ရာစုနှစ် သည် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန်အရ အေဒီ ၁ မှ အေဒီ ၁၀၀ ထိ ကာလဖြစ်သည်
ဤရာစုနှစ်ကာလအတွင်း ဥရောပ၊ မြောက်အာဖရိကနှင့် အရှေ့အာဖရိကတို့သည် ရောမအင်ပါယာလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်
ပထမရာစုနှစ်သည် အင်ပါယာသခင်တို့၏ ရွှေရောင်လွှမ်းသောခေတ်ဖြစ်သည်
၁ ရာစုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ထွန်းကားခဲ့သည်
တရုတ်တွင် ဟန်မင်းဆက်က အုပ်စိုးခဲ့သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ငြင်းခုံခြင်း၊ ခိုက်ရန် ဖြစ်ခြင်း၊ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုခြင်း၊ နှုတ်လှံထိုး၍နေကြကုန်သော ရဟန်းတို့သည် မိစ္ဆာဝိတက်သုံးပါးကို ပွားများနေကြပြီး သမ္မာဝိတက်သုံးပါးကို စွန့်နေကြပုံ
စိတ်တူကိုယ်မျှ ညီညွတ်ကြကုန်လျက် အချင်းချင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောဆိုကြကုန်လျက် နို့နှင့်ရောသော ရေပမာ ချစ်ခင်သောမျက်လုံးတို့ဖြင့် အချင်းချင်း ကြည့်ရှုနေနိုင်သောရဟန်းတို့သည် မိစ္ဆာဝိတက်သုံးပါးကို စွန့်လွှတ်ကြပြီး သမ္မာဝိတက် တရားသုံးပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာပွားများ၍နေကြပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရာအရပ်မှ ဖဲခွာ(ပြန်လာ)ကြကုန်ပြီး စည်းဝေးညီမူရာ တန်ဆောင်းဝန်း၌ စည်းဝေးကြပြီး ငြင်းခုံကြ၊ ရန်ဖြစ်ကြ၊ အချင်းချင်းဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုကြ၊ နှုတ်လှံ ထိုးကြလျက် နေကြကုန်သောရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ လူ့ဘောင်မှခွာရှောင်၍ ရဟန်းပြုလာကြသော ရဟန်းတို့အား ဤကဲ့သို့သော နေထိုင်ခြင်းသည် မသင့်လျော်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူ၍ သက်ဆုံးတိုင် အောက်မေ့အပ်၊ ချစ်ခင်ခြင်းကိုပြုတတ်၊ လေးစားရိုသေထိုက်၊ ချီးမြှောက်ခြင်း၊ ငြင်းခုံခြင်း၊ တပေါင်းတည်းဖြစ်နိုင်သော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
နတ်ချောင်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တွီဆီးဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွီဆီးဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၅ ဦး၊ မ ၅၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဂဏန်းတောင်ရွာ၊ ဂဏန်းတောင်
မကျည်းတန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyitan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၉ ဦး၊ မ ၃၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
အရေးအသားအားဖြင့် သက်ငယ် ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းသော်လည်း အခေါ်အဝေါ် အားဖြင့် သက်ကယ် ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
"ရှေးရှေးတုန်းက၊ ရွှေယုံနဲ့ရွှေကျား သက်ကယ်ရိတ်သွားသတဲ့" အစချီသော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ကို မြန်မာ ကလေးသူငယ်တိုင်းလိုပင် ကြားဖူးကြ ပေသည်
သက်ကယ်ရိတ် သွားသည်ဟူသည်နှင့်အညီ သက်ကယ်(သက်ငယ်)သည် ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိကြရသည်
ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိရသဖြင့် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်၊ မြက်ပင်တို့ကဲ့သို့ ရှိမည်ဟု တစ်ဆင့်မှန်းဆနိုင်ကြပေမည်
သက်ကယ်သည် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်တို့ကဲ့သို့ မြက်တစ်မျိုးဖြစ်ရာ ဂရင်မီနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်၏အမည်မှာ ယခင်က အင်ပါရေတာ အရွန်ဒီနေစီး (Imperata arundinacea) ဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိခေတ်သစ်ကာလတွင် အင်ပါရေတာ စလင်ဒရီကာ (Imperata cylindrica) ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ထားသည်
နေရာဒေသအနှံ့အပြား၌ ပေါက်ရောက်တတ်သော်လည်း အထူးသဖြင့် စိုစွတ်သောဒေသများတွင် ပိုမိုပေါက်ရောက် တတ်လေသည်
နှစ်ကြာခံ မြက်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အပေါ်သို့ ထောင်လျက် တည့်မတ်စွာ ပေါက်ရောက်သည်
မြေလျှောက်အမြစ်မျိုးရှိရာ အဆစ်များတွင် အမြစ်ပွားများ ရှိသည်လည်း ရှိသည်၊ မရှိသည်လည်းရှိသည်
ပင်စည်သည် တစ်ပေမှသုံးပေခန့်အထိရှိ၍ အရွက်များသည် ခြောက်လက်မမှ ၁၈ လက်မအထိရှည်ပြီးလျှင် ၁၁ဝ လက်မမှ တစ်လက်မခန့်သာပြက်ကျယ်သည်
ရှည်မျောမျောရှိသော ထိုအရွက်များ၏ ထိပ်သည်ချွန်၍ အရွက်၏အပေါ်ဘက်သည် ချောမွတ်သော်လည်း အရွက်အောက်ဘက်နှင့် အရွက်အနားတို့သည် ကြမ်းပြီးလျှင်ရှတတနေသည်
အကိုင်းအခက်များသည်တို၍ ပင်စည်နှင့်ပူးကပ်နေပြီးလျှင် ကျပ်ကျပ်ညပ်ညပ် ထွက်ကြလေသည်
ပွင့်ခိုင်သည် ဖျော့တော့တော့ငွေရောင်မျိုးရှိ၍ ဂျုံစပါးနှံ ကဲ့သို့ရှည်ရှည်လုံလုံးနှင့်အဖျားချွန်သော (စပိုက်) ပွင့်ညှာမဲ့ ပွင့်ခိုင်မျိုးဖြစ်သည်
အနှံတံကိုခြံရံလျက် ဝ့၁၂၅ လက်မရှည်၍ လှံစွပ်ပုံရှိသော အနှံငယ်များထွက်ကြသည်
အစေ့များသည် သေးငယ်၍ ရှည်မျောမျောဖြစ်ကြလေသည်
မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးသောဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ သက်ငယ်များ ကိုအိမ်မိုးရန် အတွက်အသုံးပြုကြသည်
မြို့ကြီးပြကြီးများရှိ အဆောက်အအုံများကို အုတ်ကြွပ်၊ သွပ်၊ အင်္ဂတေပြား စသည်တို့ဖြင့် အမိုးမိုးကြသော်လည်း ကျေးလက်များတွင် သက်ငယ်ကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြပေ
ကြာရှည်ခံသော အိမ်မိုးအဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်သော်လည်းကာလဒေသအလိုက် သုံးစွဲလုပ်ကိုင်နေကြရပေသည်
အိမ်မိုးရန်သက်ငယ်များကိုရင့်၍ ဝါလာသောအခါ ရိတ်ဖြတ်ကြသည်
ရိတ်ဖြတ်ပြီးသော သက်ငယ်များကို ထိုအတိုင်းအိမ်မိုးမိုးကြရသည်မဟုတ်ပေ
အိမ်မိုးမိုးနိုင်အောင် သက်ငယ်အပျစ်များ ပြုလုပ်ကြရသည်
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၌ ဓနိများကိုဓနိပျစ်ပြုလုပ်၍အိမ်မိုးကြ ရသကဲ့သို့ဖြစ်ပေသည်
သက်ငယ်များကို အပျစ်ဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကို သက်ငယ်ပျစ်သည်ဟုခေါ်သည်
သက်ငယ် ပျစ်ပုံမှာ တုတ်တံရှည်တစ်ခုကိုခံ၍ သက်ငယ်ရွက်ကို ခေါက်ချိုးချလိုက်ရသည်
ခေါက်ချိုးချလိုက် သောသက်ငယ် ရွက်ကို တုတ်တံ၌မြဲနေစေရန် တဲစပ်ဟုခေါ်သော တုတ်ချောင်းများဖြင့် တွယ်ပေးရသည်
တစ်ရွက်ပြီးတစ်ရွက် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဤသို့တွယ်သွားပေးခြင်းဖြင့် သက်ငယ်တစ်ပျစ် ရရှိလေသည်
သက်ငယ်ပျစ်သည့်လုပ်ငန်းသည် ကျေးလက်များ၌ အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ် လေသည်
အိမ်မိုးသောအခါ သက်ငယ်ပျစ်များကို အောက်မှဝါးလုံးတန်းများခံကာ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အစိတ် အကျဲ ညီညာစွာဖြင့် တုတ်ချည်ကြရလေသည်
ထိုနောက်မှ အပေါ်မှ ဝါးများဖြင့်ဖိထားပေးရသည်
သို့မဟုတ်က လေပြင်းသည့်အခါ အမိုးများလန်သွားနိုင်ပေသည်
သက်ငယ်ရွက်များသည် ဓနိရွက် များလောက် အသားမထူခြင်း၊ အရွက်မရှည်ခြင်း၊ ဗြက် မကျယ်လှခြင်းတို့ကြောင့် မိုးများများရွာသည့် ဒေသများ၌ကား သက်ငယ်ကို အသုံးပြု၍ မဖြစ်ချေ
ဗန္ဓုလရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bandula)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ဗန္ဓုလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကျီးကန်ရွာ၊ ကံဆိပ်
ဘစ်ကွိုင် (Bitcoin) ဆိုသည်မှာ Satoshi Nakamoto ဆိုသူမှ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ပြီး ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် open-source အဖြစ် ထုတ်ပေးခဲ့သောဒယ်ဂျစ်တယ် ငွေကြေးပေးချေစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်
စနစ်သည် peer-to-peer ဖြစ်သောကြောင့် အသုံးပြုသူများအနေဖြင့် တိုက်ရိုက်အလွှဲအပြောင်းလုပ်နိုင်သည်
ငွေကြေးအလွှဲအပြောင်းများအား block chain ဟုခေါ်သည့် နက်ဝက်အစွန်းများဖြင့် အတည်ပြုသည်
စနစ်သည် ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်သည်
ယခင် စနစ်များရှိသော်လည်း ဘစ်ကွိုင်အား တခါတရံတွင် ခရိုက်တိုငွေကြေးဟု ခေါ်ကြသည်
ဘစ်ကွိုင်အား ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုကင်းသော virtual ငွေကြေးဟု ပိုမိုမှန်ကန်စွာ ဖော်ပြကြသည်
ယင်းသည် ဈေးကွက်တန်ဖိုးအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးအမျိုးအစားလည်း ဖြစ်သည်
ဘစ်ကွိုင်များအား ကွန်ပျူတာ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများအား အသုံးချကာ တန်ကြေးအနေဖြင့် ဖန်တီးယူကြသည်
ယင်းဖြစ်ရပ်အား မိုင်းတူးခြင်း (mining) ဟုခေါ်ပြီးလွှဲပြောင်းခနှင့် ဘစ်ကွိုင် အသစ်များအား ရရှိကြသည်
မိုင်းတူးခြင်းဖြင့် ရရှိသော်လည်း ဘစ်ကွိုင်များအား အခြားငွေကြေး၊ ပစ္စည်း၊ ဝန်ဆောင်မှုများဖြင့် ကုန်သွယ်ဖလှယ်နိုင်သည်
အသုံးပြုသူများသည် အလွှဲအပြောင်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်
ဘစ်ကွိုင်အား ပေးချေမှုစနစ်အဖြစ် အသုံးပြုလာသည်မှာ တိုးပွားလာခဲ့သည်
ကုန်သည်များသည်လည်း လက်ခံကုန်သွယ်ရန် လိုလားကြသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်ခရစ်ဒစ်ကဒ်ဖြင့် အသုံးပြုမှုထက် ဝန်ဆောင်ခမှာ ၂-၃ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ခရစ်ဒစ်ကဒ်နှင့် မတူသည်မှာ ဝန်ဆောင်ခသည်ပေးချေသူများမှပေးရပြီး ရောင်းဝယ်သူများမှ မပေးရပေ
ဘစ်ကွိုင်အား ပြစ်မှုဆိုင်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းသည် မီဒီယာများ၊ အာဏာပိုင်များအား သတိထားမိစေသည်
ဘစ်ကွိုင်အား အမေရိကန် အမတ် Rand Paul ကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ထောက်ခံသည်
သူသည် ဘစ်ကွိုင်ဖြင့် လှူဒါန်းခြင်းကို လက်ခံသူဖြစ်သည်
ဘစ်ကွိုင်စနစ်၏ ယူနစ်မှာ bitcoin ဖြစ်သည်
ငွေကြေးအဖြစ် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ အသေး bitcoin ဟုသုံးပြီး ကွန်ပျူတာနှင့်ဆိုင်သော ဝေါဟာရအတွက် အက္ခရာအကြီး Bitcoin ကိုသုံးသည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်အရ သင်္ကေတမှာ BTC၊ XBT၊  ဖြစ်ကြသည်
ပမာဏနည်းသော ဘစ်ကွိုင်အတွက် millibitcoin (mBTC) microbitcoin (µBTC) အစရှိသည်ဖြင့် အသုံးပြုသည်
ဘစ်ကွိုင်ငွေကြေးတွင် ၁ satoshi သည် အနည်းဆုံးပမာဏဖြစ်ပြီး ၁ BTC ၏ ၀.၀၀၀၀၀၀၀၁ ဖြစ်သည်
millibitcoin သည် ၀.၀၀၁ bitcoin နှင့်ညီမျှပြီး ၁ BTC ၏ တစ်ထောင်ပုံတစ်ပုံ ဖြစ်သည်
satoshi ဆိုသည်မှာ စနစ်အားဖန်တီးသူ ဂျပန်လူမျိုးအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
ဘစ်ကွိုင်များအား စုထားရန် သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ပိုက်ဆံအိတ် (wallet) ကို အသုံးပြုရသည်
ဆော့ဝဲလ်အား အခြေခံသည့် ပိုက်ဆံအိတ် အွန်လိုင်းဝဘ်ဆိုဒ်အားအခြေခံသည့် ပိုက်ဆံအိတ် ဟာဒ်ဝဲလ်ပိုက်ဆံအိတ် အစရှိသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်
ဆော့ဝဲလ် ပိုက်ဆံအိတ်တွင်လည်း full client နှင့် lightweight client ဟူ၍ ထပ်မံကွဲပြားသည်
full client များသည် block chain မှအချက်အလက်များကို အပြည့်အဝ လိုက်ရှာသည်
၂၀၁၆ တွင် ၆၀ ဂစ်ဂါဘစ် ပမာဏကျော်ကာ အချို့သော အသုံးပြုသူများအတွက် အဆင်ပြေမည်မဟုတ်ပေ
အခြားသော ပိုက်ဆံအိတ်အမျိုးအစားမှာ အွန်လိုင်းအခြေစိုက်ဖြစ်ကြသည်
ဥပမာဆိုရသော် blockchain.info Coinbase စသည်တို့ဖြစ်သည်
ယင်းအမျိုးအစားတွင် အသုံးပြုသူအနေဖြင့် အခြေစိုက်ဆာဗာပေါ်တွင် လုံးဝဥသုံ ယုံကြည်ရပေမည်
အွန်လိုင်းပိတ်ဆံအိတ်များသည် အသုံးပြုသူများ၏ ဟာဒ်ဝဲလ်များထက် ပိုက်ဆံအိတ်နှင့်ပတ်သက်သောအချက်အလက်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ဆာဗာ၌သာ သိမ်းထားသည်
အသုံးပြုသူများအတွက်မူ လွယ်ကူနိုင်ကောင်းသည်
၂ဝ၁၄ ခုနှစ် Mark T. Williams ၏အဆိုအရ ဘစ်ကွိုင်သည် ရွှေထက် ခုနှစ်ဆ၊ အမေရိကန်ဒေါ်လာထက် ၁၈ ဆ တန်ဖိုးရှိသည်
တန်ဖိုးမြင့်နေခြင်းကို ထိန်းညှိပေးမည့်စနစ်မရှိဟု ဂျပန်လူမျိုး ကျောင်းသားများက ရှင်းပြသည်
Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဂျာနယ်လစ်တစ်ယောက်မှပြောကြားသည်မှာ ဘစ်ကွိုင်သည် ရေရှည်တွင် တန်ဖိုးရှိရန်မသေချာဟုဆိုသည်
ကနဦးငွေကြေးတန်ဖိုး မြင့်တက်ခြင်းမှာ ယုတ္တိရှိသည်
"ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ လူတွေဟာ အဲဒီဘစ်ကွိုင် ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲဆိုတာ အတွေ့အကြုံရချင်လို့ပါပဲ"
၂ဝ၁၁ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ဝ.၃ မှ ၃၂ အထိမြင့်တက်ခဲ့သည်
၂ဝ၁၂ ခုနှစ်တွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် စတင်ကာမြင့်တက်လာခဲ့သည်
၂ဝ၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ဝဝ အောက်တွင် တည်ရှိသည်
၂ဝ၁၃ နိုဝင်ဘာလတွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုး အမြင့်ဆုံး ၁၂၄၂ အထိ မြင့်တက်ခဲ့သည်
ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အနည်းဆုံးတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၄ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်
၂၀၁၇ မတ်လ ၃ ရက်နေ့အရ ဘစ်ကွိုင်တန်ဖိုးသည် ရွှေဈေးထက် ကျော်လွန်ကာ ယင်း၏တန်ဖိုးသည် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ၂၀၁၇ နှစ်စမှစတင်ကာ တစ်ဖြည်းဖြည်းပြန်လည်မြှင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒေါ်လာ ၂၀၀၀၀ ထိ အဆ ၂၀ ဆ ထိုးတက်သွားခဲ့သည်
ဘစ်ကွိုင်သည် ဈေအတက်အကျအလွန်ကြမ်းပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်မူ ၃၂၀၀ ဒေါ်လာသာ ကျန်ရှိတော့သည်
လက်ရှိအချိန်တွင်မူ ဒေါ်လာ ၁၁,၀၀၀ ခန့်ပေါက်ဈေးရှိနေပြီး ရွှေထက် ၈ဆ ခန့် တန်ဖိုးရှိနေသည်
ဂန့်ကော်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gantgawpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ နန်းတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၄၈ ဦး၊ မ ၃၂၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဆင်ခုံတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkhontaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၂ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဧကကနိပါတ် - ၁၁
ပရောသတဝဂ် -၁၀၆ - ဥဒဉ္စနိဇာတ်
မိန်းမ၏ လောဘအလိုသည် မပြည့်သော ရေလောင်းအိုးနှင့် တူလှသည်ဟု ကဲ့ရဲ့ကာ ဖခင်ရသေ့ထံ ပြန်လာသော ရသေ့ငယ် အကြောင်း
[ဤဇာတ်တော်၌ ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု၊ အတိတ်ဝတ္ထုတို့သည် တေရသနိပါတ် စူဠနာရဒကဿပဇာတ်၌ ထင်စွာ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အပျိုကြီး ဖြားယောင်းသဖြင့် သာသနာတော်မှ လူထွက်လိုသော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံ ယူဆောင်၍ သွားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် “ချစ်သားရဟန်း ... ဤအပျိုကြီးသည် ယခုအခါ၌သာ သင်၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပြုဖူးပြီ၊ ထိုမိန်းမကို မှီ၍ သီလပျက်သောအခါ ပညာရှိတို့ကို မှီ၍ ချမ်းသာရာရဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်း သားအဖ နှစ်ယောက်တို့သည် ရသေ့ ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာတော်၌ နေကြကုန်၏
တစ်နေ့သ၌ အဖ ရသေ့ကြီးသည် တောသို့သွား၍ သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို ရှာဖွေပြီးလျှင် ညဉ့်အခါ ကျောင်းသို့ပြန်ရောက်သည်ရှိသော် သားရသေ့ငယ်အား “ချစ်သား ... သင်သည် တခြားနေ့တို့၌ ထင်းကိုသယ်၍ထားသည်၊ ယနေ့မှုကား ဘာတစ်ခုမျှ မပြုနှင့်၊ အဘယ်ကြောင့် မျက်နှာမသာ မှိုင်တွေချလျက် အိပ်ဘိသနည်း” ဟု မေးလေ၏
ထိုအခါ ရသေ့ငယ်သည် “ဖခင် ... သင်တို့ သစ်သီးကြီးငယ် ရှာဖွေသွားစဉ် မိန်းမတစ်ယောက်လာ၍ အကျွန်ုပ်ကို ခေါ်ယူသွားရန် ပြင်ဆင်အားထုတ်နေပါသည်၊ အကျွန်ုပ်ကား ဖခင် လွှတ်မှသွားမည်၊ မလိုက်လိုသေးဟု ပြောဆိုကာ အနီးတစ်နေရာမှာထားပြီး ပြန်ခဲ့ပါသည်၊ ဖခင် ... အကျွန်ုပ် သွားလိုပါသည်၊ ခွင့်ပြုတော်မူပါ” ဟု တောင်းပန်လေ၏
အဘရသေ့ကြီးလည်း ဤရသေ့ငယ်ကား မလိုက်ရန်တားမြစ်၍ ရတော့မည် မဟုတ်ဟု သိသဖြင့်“ချစ်သား ... ထိုသို့ဖြင့်လျှင် လိုက်သွားပါ၊ မိန်းမတို့မည်သည်ကား သင့်ကို ခေါ်ယူသွားပြီးလျှင် သူတို့လိုရာ ဝတ္ထုပစ္စည်းကို ရအောင် ရှာဖွေလုပ်ကိုင်ရန် အဖန်ဖန်ခိုင်း၍ ပင်ပန်းစေလိမ့်မည်၊ ပင်ပန်းလှ၍ မနေလိုသောအခါ အဖထံသို့သာ ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ပြန်ခဲ့လော့” ဟု မှာထား၍ လွှတ်လိုက်၏
ရသေ့ငယ်လည်း ရသေ့ကြီးထံမှ ထွက်ခွာ၍ ထိုမိန်းမနှင့်အတူ လူတို့နေရာသို့သွားကာ ပေါင်းသင်းနေထိုင်လေ၏
ထိုအခါ မိန်းမသည် ရသေ့လူထွက်အား ဆန်ယူချေ၊ ဆီယူချေ၊ ငါးယူချေ၊ အမဲယူချေ စသည်ဖြင့် မိမိအလိုရှိရာ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ရှာဖွေလုပ်ကိုင်၍ပေးရန် အဖန်ဖန် စေခိုင်းလေ၏
ထိုအခါ ရသေ့လူထွက်သည် “ဤမိန်းမကား ငါ့ကို ကျွန်အမှုလုပ်ကဲ့သို့ စေခိုင်းဘိသည်၊ နှိပ်စက်ဘိသည်” ဟု အဖ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို သတိရကာ အဘရသေ့ကြီးထံ သွား၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် -“ဖခင် ... ဖခင်ထံမှာ ချမ်းသာစွာ အသက်မွေးနေသော ကျွန်ုပ်တို့ကို ရေလောင်းအိုးနှင့်တူသော သူခိုးမသည် ဖြားယောင်း သွေးဆောင်၍ယူကာ ဆန်ပေးပါ၊ ဆီပေးပါ၊ ဆားပေးပါ စသည်ဖြင့် တောင်းဘိ၏” –ဟု အဘရသေ့ကြီးအား ပြန်ကြားလျှောက်ထားလေ၏
အဘရသေ့ကြီးလည်း သားငယ်ကို နှစ်သိမ့်စေ၍ “ချစ်သား ... ဗြဟ္မဝိဟာရတရား လေးပါးကို ပွားစေလော့၊ ကသိုဏ်းပရိကံကို ပြုလော့” ဟု ညွှန်ကြားစေခိုင်းလေ၏
ရသေ့ငယ်လည်း မကြာမီ အဘိညာဉ်ငါးပါး၊ သမာပတ် ရှစ်ပါးတို့ကို ဖြစ်စေ၍ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားကို ပွားများကာ အဘရသေ့ကြီးနှင့်အတူ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရ၏
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ သာသနာတော်မှ လူထွက်လိုသော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ အပျိုကြီးသည် - ယခုအခါ ယခုအခါ အပျိုကြီး
ရသေ့ငယ်သည် - လူထွက်လိုသော ရဟန်း
အဘရသေ့ကြီးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကာမဂုဏ်ငါး၊ လိုလိုက်စား၊ မမှားပျက်စီးမည်
(၂) လူသော, ရှင်သော၊ ရဟန်းသော၊ ဂုဏ်လျောကျတတ်သည်
ဥဒဉ္စနိဇာတ် ပြီး၏
ဘန်​ကောက်မိုးပျံရထား(အင်္ဂလိပ်: Bangkok Mass Transit System(BTS or the Skytrain) ထိုင်း: รถไฟฟ้า) သည်ဘန်​ကောက်မြို့၏မြင့်မား​သော သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေးစနစ်ဖြစ်သည်
​မြောက်ဘက်နှင့် အ​ရှေ့ဘက်သို့​ပြေးဆွဲရာ ဆူခူဗစ်လိုင်းနှင့် ဘန်​ကောက်၏စီးပွား​ရေးဇုန်ဖြစ်​သော ဆိုင်မွန်နှင့် ဆသန်ဘက်သို့​ပြေးဆွဲရာ ဆိုင်မွန်လိုင်းတို့ဖြစ်သည်
ဆူခူဗစ်လိုင်းသည် မိုချစ်နှင့်ဆယ်မရွန်၊ဆိုင်မွန်လိုင်းသည် အမျိုးသားအားကစားရုံနှင့် ဘန်ဝတို့တွင် အစ~အဆုံးဖြစ်သည်
မိုချစ်ဘူတာရုံသည် ဒွန်​မောင်း​လေဆိပ်မှထွက်လာ​သောဧည့်သည်များ၏ ရထားစီးရန်​နေရာအစဖြစ်သည်
​လေဆိပ်မှ အထူးဘတ်စ်ကားစီး၍ဤဘူတာ၌ရထားစီးကာလိုရာသို့သွားနိုင်သည်
လိုင်း၂လိုင်းသည် အမျိုးသားအားကစားရုံအနီးရှိ "ဆိုင်ရမ်"ဘူတာတွင် လိုင်း​ပြောင်းကာစီးနင်းနိုင်သည်
ထို့အပြင် ဘန်​ကောက်မြို့သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေးတွင် ​​​မြေ​အောက်ရထား(MRT)နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ​လေဆိပ်ရထားလိုင်း(SARL)တို့လည်းပါဝင်သည်
အမြန်သယ်ယူပို့​ဆောင်​ရေးစနစ်(Mass Transit System)ကို ဘန်​ကောက်မြို့၌၁၉၈၀အ​စောပိုင်းတွင်စတင်ခဲ့သည်
ဘူတာအားလုံးကိုမြင့်မား၍အများအားဖြင့်၂ထပ်အဖြစ်​ဆောက်လုပ်ထားသည်
လမ်းမကြီးများ၏လမ်းလယ်ကျွန်းများတွင်​ဖောင်​ဒေးရှင်းချထားသည်
ပလတ်​ဖောင်းများ​ပေါမှ​​နေ၍​​လှေကားဖြင့်လည်း​ကောင်း၊စက်​ကှေားဖြင့်လည်း​ကောင်းတက်နိုင်သည်
အချို့ရုံများတွင်ဓာတ်​​လှေကားများပါရှိသည်
ပထမထပ်တွင် လက်မှတ်စက်၊စား​သောက်ဆိုင်များဆိုင်​သေး​သေး​လေးများနှင့်လက်မှတ်စစ်ဂိတ်များရှိသည်
ဒုတိယထပ်(ဆိုင်ရမ်တွင်တတိယထပ်ပါ)ဘူတာစကြ်န်နှင့် ရထားလမ်းများရှိသည်
ဆိုင်ရမ်ရုံတွင်လိုင်း​ပြောင်းရန်မှာ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရထား​ပေါသို့တက်ရန်သာဖြစ်သည်
ဆလာဒန်၊အဆုတ်နှင့်မိုချစ်တို့တွင် ​မြေ​အောက်ရထားနှင့်ကူး​ပြောင်းစီးနိုင်သည်
ရထားလက်မှတ်ဝယ်ရန်အင်မတန်လွယ်ကူသည်
၂၀၀၇တွင် "ဘီတီအက်စ် စမတ်ပတ်စ် ကတ်များ "ထုတ်​ပေးခဲ့ပြီး​မေလ၂၀၁၂တွင် "ရတ်ဘစ်ကတ်(Rabbit card)"များဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်
ရတ်ဘစ်ကတ်မှာ မိုးပျံရထားနှင့် BRTဘတ်စ်ကားများတွင်သုံးနိုင်​သောအီလတ်ထ​ရောနစ်ကတ်ဖြစ်သည်
ထို့အပြင် BTSနှင့်မိတ်ဖက်ဖြစ်​သောMcDonald's, Burger King, Starbucks တို့တွင်လည်းသုံးနိုင်သည်
ဘူတာရုံပထမထပ်ရှိလက်မှတ်စက်တွင်လက်မှတ်ဝယ်ယူနိုင်သည်
စက်​ဘေးရှိ​မြေပုံတွင်မိမိသွားလို​သောဘူတာ၏ကုန်ကျ​​ငွေကိုကြည့်ကာ စက်ထဲ၌နှိပ်၍ကျသ​လောက်​ငွေထည့်ရသည်
ထိုအခါစက်မှ လက်မှတ်ထွက်လာမည်
ထိုလက်မှတ်ကို အချိန်၂နာရီအွင်းသာအသုံးပြုနိုင်သည်
ထိုလက်မှတ်ကိုလက်မှတ်စစ်ဂိတ်ရှိ စက်ထဲသို့ထည့်လိုက်လျှင်​မောင်းတံပွင့်ကာလက်မှတ်ပြန်ထွက်လာမည်
ထို့​နောက်လက်မှတ်ကိုယူကာဒုတိယထပ်ရှိ စကြ်န်တွင်ရထားစီးကာဆင်းမည့်ဘူတာရှိလက်မှတ်ဂိတ်တွင် လက်မှတ်ကိုပြန်ထည့်လိုက်ရသည်
လက်မှတ်မှန်ကန်မှသာ ​မောင်းတံပွင့်​ပေမည်
အကူအညီလိုပါက သတင်းအချက်အလက်ဂိတ်များတွင်အကူအညီ​တောင်းနိုင်သည်
ဘင်္ဂလားကြီးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
အမှု—သံဃာကနှင်ထုတ်ထားသောရဟန်း၏နောက်လိုက်လုပ်မှု
အမှုသည်—ထုလ္လနန္ဒာ
[ဘိက္ခုပါစိတ်, သပ္ပါဏကဝဂ်၌ အရိဋ္ဌသိက္ခာပုဒ်ဟု ပါရှိခဲ့၏၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်၌လာသော အရိဋ္ဌရဟန်းကို သံဃာက အပေါင်းအသင်း မလုပ်ဖို့ရန် ဝိနည်းထုံးစံအတိုင်း နှင်ထုတ်ထား၏
ထုလ္လနန္ဒာသည် ထိုအရိဋ္ဌရဟန်း၏ အယူဝါဒကို သဘောတူသောအားဖြင့် နောက်လိုက်လုပ်နေ၏၊ ထိုကြောင့်ဤသိက္ခာပုဒ်ကိုပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ သမဂ္ဂေန သံဃေန ဥက္ခိတ္တံ ဘိက္ခုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန အနာဒရံ အပ္ပဋိကာရံ အကတသဟာယံ တမနုဝတ္တေယျ, သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ဧဝမဿ ဝစနီယာ ‘‘ဧသော ခေါ, အယျေ, ဘိက္ခု သမဂ္ဂေန သံဃေန ဥက္ခိတ္တော, ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန အနာဒရော အပ္ပဋိကာရော အကတသဟာယော, မာယျေ, ဧတံ ဘိက္ခုံ အနုဝတ္တီ’’တိ, ဧဝဉ္စ သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ဝုစ္စမာနာ တထေဝ ပဂ္ဂဏှေယျ, သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ယာဝတတိယံ သမနုဘာသိတဗ္ဗာ တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ, ယာဝတတိယံ စေ သမနုဘာသိယမာနာ တံ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ, နော စေ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, အယမ္ပိ ပါရာဇိကာ ဟောတိ အသံဝါသာ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ
ညီညွတ်သော သံဃာတော်သည် သဘောအားဖြင့် မှန်ကန်၍, စစ်ဆေး မေးမြန်းမှု သူ့ အပြစ်ကို အမှတ်ရစေမှု ဟူသော ဝိနည်းထုံးတမ်းအတိုင်း စစ်ဆေး-သတိပေး၍ ဉတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ကျကျနန နှင်ထုတ်ထားသော, နှင်ထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဉ တ်ကမ္မဝါစာကိုလည်း အရေးမစိုက်သော, ထိုနှင်ထုတ်ကံ ငြိမ်းအောင် (ရုပ်သိမ်းအောင်) ကုစားခြင်းလည်း မရှိသော, ကံကြီး ကံငယ်ကိစ္စ သူ့ကို အပေါင်းအဖေါ်မရှိသော (အရိဋ္ဌကဲ့သို့သော) ရဟန်းကို အကြင် ဘိက္ခုနီသည် နောက်လိုက်လုပ်၏
ထိုဘိက္ခုနီကို “ထိုရဟန်းသည် ဝိနည်းထုံးတမ်းအတိုင်း နှင်ထုတ်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောပြ၍ သူ့ အယူဝါဒသို့ မလိုက် ဖို့ရန်” ပြောပြရမည်၊ ထိုသို့ပြောပါလျက် နဂိုအတိုင်း မလျှော့ဘဲ သူ့ဝါဒကိုပင် အကောင်းအနေမျိုးဖြင့် ချီးမြှောက် နေသေးလျှင် ထိုဘိက္ခုနီကို ထိုအယူဝါဒစွန့်ဖို့ရာ ဉတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ၃-ကြိမ် တိုင်တိုင် ဆုံးမရမည်၊ ထိုသို့ဆုံးမ၍ သူ့ အယူစွန့်လျှင် ကောင်း၏၊ (ပါရာဇိက အာပတ်မသင့်သေး၊) မစွန့်လျှင်ကား ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာ မည်သော ပါရာဇိကသို့ ရောက်တော့၏၊ ဘိက္ခုနီကောင်းတို့နှင့် အပေါင်းအသင်း မရှိရတော့
ပက်ကျဲ(ကိုရီးယား: 백제၊ 百濟) သို့မဟုတ် ‌တောင်ဘူယော(ကိုရီးယား: 남부여၊ 南扶餘)သည် ဘီစီ  မှ အေဒီ 660 မှ 660 ကိုရီးယား အနောက်တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသောကိုရီးယားနိုင်ငံဖြစ်သည်
ကိုကူလျောနှင့် ရှီလာတို့နှင့်အတူ ကိုရီးယား သုံးပြည်‌ထောင် ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
ပက္ကော်လုံးကြိန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petkawlongkyein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်
ညုပန်း (အောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyupang (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပတ် (အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပတ် (အောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၈ ဦး၊ မ ၁၂၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးမှုံရွာ၊ ညီနောင်ဝ
ယမ်းခေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဟောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၁ ဦး၊ မ ၁၀၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဒင်းတဲဆွတ် − ခုရိုဘဲဘူတာ  (電鉄黒部駅 ဒင်းတဲဆွတ် − ခုရိုဘဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုယာမခရိုင်၊ ခုရိုဘဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
မကျိုင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makengkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ မခေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မခေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၁ ဦး၊ မ ၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒန်းညာ ဂျုံးဇ် (အင်္ဂလိပ်: Daniel Jones) သည် ဗြိတိသျှသား သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဆောဘောန် (ပဲရစ်တက္ကသိုလ်) ရှိ École des Hautes Études  တွင် သဒ္ဒဗေဒ ပါမောက္ခ "ပေါလ် ပါစီ"၏ လက်အောက်တွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်
လန်ဒန်ရှိ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်း (University College, London]) ၏ သဒ္ဒဗေဒဌာနမှ ဌာနမှူးလည်းဖြစ်သည်
၁၉၀၀ တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဝီလျံ တစ်လီ မားဘာ့ဂ် ဘာသာစကားတက္ကသိုလ်တွင် ခေတ္တမျှ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ထို၌ သဒ္ဒဗေဒ (phonetics) ပညာရပ်ကို စတင်ထိတွေ့ခဲ့သည်
၁၉၀၃ တွင် ကိမ်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်
၁၉၀၇ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
၁၉၀၅ မှ ၁၉၀၆ အထိ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်းတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ပေါလ် ပါစီထံ၌ လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၁၁ ၌ ပါစီ၏ တူမ Cyrille Motte နှင့်ဘအိန်ထောင်ပြု၏
ထို့နောက် ဗြိတိသျှ ဟန်နရီ ဆွိ ထံတွင် သီးသန့်သင်ခန်းစားများကို သင်ယူခဲ့သည်
လန်ဒန် တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် အချိန်ပိုင်း ကထိကအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်း၌ အချိန်ပြည့် ရာထူးဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၁၂ ၌ သဒ္ဒဗေဒဌာန၏ ဌာနမှူးဖြစ်လာကာ ၁၉၂၁ တွင် ပါမောက္ခရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ပါမောက္ခရာထူးကို ၁၉၄၉ အငြိမ်းစားယူသည်အထိ ထမ်းဆောင်းခဲ့သည်
၁၉၀၆ မှစတင်ကာ ဂျုံးဇ်သည် နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်း၏ တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်သော အသင်းဝင်ဖြစ်၍ ၁၉၀၇ မှ ၁၉၂၇ အထိ လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၇ မှ ၁၉၄၉ အထိ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၅၀ မှ ၁၉၆၇ အထိ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်စသဖြင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၀၉ တွင် ဂျုံးဇ်သည် အင်္ဂလိပ်စကား အသံထွက် (Pronunciation of English) ဟူသော စာအုပ်အသေးတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုစာအုပ်ကို အသေးစိတ်ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
ဤသို့ရလဒ်အနေဖြင့် "အင်္ဂလိပ် သဒ္ဒဗေဒ အကျဉ်းချုပ်" (An Outline of English Phonetics) စာအုပ် ၁၉၁၈ ၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ်သည် ဗြိတိသျှတို့၏ အများအသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားသော အသံထွက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရေးသားဖော်ပြထားသည့် ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်လေသည်
ထို့အပြင် ဘာသာစကားများအားလုံးအနက်မှ စံစနစ်ကျကျ အသံထွက်ကို ရေးသားထားသည့် ပထမဆုံး စာအုပ်လည်း ဖြစ်၏
၁၉၁၇ သည် ဂျုံးဇ်အတွက် များစွာသောပုံစံဖြင့် အရေးပါသည့် ကာလဖြစ်ခဲ့သည်
အနောက်ကမ္ဘာ၌ လက်ရှိသိရှိနေသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် phoneme (သံရင်း) ကို ပထမဆုံး စတင်သုံးစွဲသည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့၍ ထိုဝေါဟာရကို ၎င်း၏ စာအုပ် "The phonetic structure of the Sechuana Language" (ဆတ်ရွှားနာ ဘာသာစကား သဒ္ဒဗေဒ တည်ဆောက်ပုံ) တွင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်
အသံထွက် အဘိဓာန်တစ်ခုကို ပြုစုရန် ယခင်က သိသိသာသာ ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်
သို့သော် ၁၉၁၇ ၌ပင် ၎င်း၏ နာမည်ကြီး "English Pronouncing Dictionary" (အင်္ဂလိပ်အသံထွက် အဘိဓာန်) ကို ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်
ထိုစာအုပ်သည် ယခုအထိတိုင် ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်သည့်မူဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေနေဆဲဖြစ်သည်
ယင်းအဘိဓာန်တွင် "အခြေခံအကျဆုံး သရ ပုံကားချပ်" စတင်ပါဝင်လာခဲ့သည်
သရများကို သဒ္ဒဗေဒနည်းလမ်းဖြင့် ဖော်ပြမှုများ၏ ပြဿနာသည် ရှည်လျားစွာတည်ရှိခဲ့ပြီး ရှေးခေတ် အိန္ဒိယဘာသာဗေဒပညာရှင် ခေတ်ကတည်းကဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်
၁၉ရာစု ဗြိတိသျှအသံထွက်ပညာရှင်သုံးဦးတို့က ဤပညာရပ်အပေါ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
အလက်ဇန္ဒား မဲလ်ဗစ်လ် ဘဲလ် (ဂရေဟမ်ဘဲလ် ၏ ဖခင်) က "လျော်ကန်သော သင်္ကေတ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ" ကို တီထွင်ခဲ့ကာ ယင်း၌ သရများအတွက် အသေးစိတ်စနစ်ပါဝင်လေသည်
အလက်ဇန္ဒားအဲလစ်သည်လည်း ၎င်း၏ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများအတွက် သရသင်္ကေတ များက်ု အကြံဉာဏ်များပေခဲ့၏
ဟန်နရီဆွိ သည် သင်္ကေတများစွာပါဝင်သော အသေးစိတ်ပြုထားသည့် သရစနစ်တစ်ခု တီထွင်လျှက် သရနှင့်ပတ်သက်၍ စနစ်ကျသော ဖော်ပြမှုများတွင် အတော်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဂျုံးတစ်ဦးတည်းသာ ၎င်း၏ Cardinal Vowels (အခြေခံအကျဆုံး သရ) ပုံစံဖြင့် လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းမှုမှတဆင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းကို ဂုဏ်ပြချီးကျူးရမည်ဖြစ်သည်
အခြေခံအကျဆုံး သရပုံစံအစီအစဉ်မှာ ဗြိတိသျှ ရိုးရာစဉ်ဆက်သဘောနယ်ပယ်အတွင်း နှစ်ကာလများစွာ စနစ်တကျသင်ကြားခဲ့ရသည့် ရည်ညွှန်းမည့် သရများအတွက် ရိုးရှင်းသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဤသရအစီအစဉ်အတွက် စေ့ဆော်မှု အများအပြားကို ပေါလ် ပါစီ၏ အစောပိုင်းထုတ်ဝေမှုများတွင် တွေ့ရှိနိုင်၏
အခြေခံအကျဆုံး သရသံများ၏ မူလပုံစံတွင် ဂျုံးဇ်သည် နှုတ်ခမ်းပုံစံနှင့်အတူ လျှာ(အပေါ်မျက်နှာပြင်)အခုံး၏ အမြင့်အနေအထားဆိုသည်ကို အခြေခံ၍ သင်္ကေတနှစ်ခုပါသော ဖော်ပြချက်တစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်
သရတစ်ခု (အသံထွက်ရန်) မည်သို့ ပြုမူလှုပ်ရှားရမည်ဆိုသည်ကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်ကူညီရန်အတွက် ရိုးရှင်းသော လေးထောင့်ပုံစံ ကားချပ်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်အထိ (အဆင့်များ) လျှော့ချလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
လျှာ၏ အမြင့် (နှုတ်ခမ်း အဖွင့် နှင့် အပိတ်) ကို ထောင်လိုက်ဝင်ရိုးဖြင့် ဖော်ပြထားကာ ရေပြင်ညီဝင်ရိုးမှ အရှေ့နှင့် အနောက် (front vs. back) သည် ထိုဝင်ရိုးမှ (အသံထွက်ရန်)ဖြစ်လာသော လျှာ၏ အပိုင်းကို ညွှန်းဆိုသည်
နှုတ်ခမ်းဝိုင်းခြင်း၊ မဝိုင်းခြင်း(ပုံစံ) ကိုလည်း ဤစနစ်အတွင်း ထည့်သွင်းထား၏
ထို့ကြောင့် ရှေ့ပိုင်း သရများဖြစ်သော အီ၊ အေ၊ အာ (i, e, a)  ၌ ဖြန့်ကျက်သော (သို့) ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သော နှုတ်လမ်းအနေအထားကို တွေ့နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်း သရများဖြစ်သည့် အို၊ အူ (o, u) များ၌ သရမြင့်တက်လာလေလေ နှုတ်ခမ်းပုံစံ ဝိုင်းလာလေလေဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဂျုံးဇ်းသည် "မူလအခြေခံအကျဆုံး သရသံ ရှစ်ခု" အစုံလိုက်စနစ်ကို တီထွင်ခဲ့၍ ၁၉၁၇ တွင် HMV လုပ်ငန်းအတွက် ထို(သရသံများကို) ဓာတ်ပြားသွင်းယူခဲ့သည်
နောက်ပိုင်း၌ ၎င်း၏သီအိုရီကို ပြုပြင်မှုများက နောက်ထပ် "ဒုတိယ အခြေခံအကျဆုံး သရသံ" ရှစ်ခု ကိုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့၍ နှုတ်ခမ်းပုံစံမှာ မူလသရများထွက်ရှိပုံနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့်လည်း "ဒုတိယ အခြေခံအကျဆုံး သရသံ" ရှစ်ခု၏ တင်ဆက်ခြင်းပုံစံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည် (အရှေ့ နှုတ်ခမ်းဝိုင်း နှင့် အနောက် နှုတ်ခမ်းမဝိုင်း ပုံစံ)
နောက်ဆုံး၌ ဂျုံးဇ်သည် အဓိကသရများအတွက် သင်္ကေတများကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကာ ထိုပုံကားချပ်၌ ယင်းသရသင်္ကေတများကို နေရာချထားခဲ့နိုင်သည်
နောက်ထပ် အသံသွင်းမှုနှစ်ခုကို လင်ဂွာဖုန်းလုပ်ငန်းအတွက် ၁၉၄၃ နှင့် ၁၉၅၆ တို့တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
နှစ်ကာလကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ သရသံများအပေါ် ဂျုံးဇ်၏ အဆိုများစွာတို့၏ တိကျမှန်ကန်မှုသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်အနေအထားများရှိလာခဲ့သည်
ယခုအခါ၌ ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများစုက ထောင့်လေးထောင့်ပုံစံ သရသံတည်ဆောက်မှုကို ဂျုံးဇ်မျှော်မှန်းသည့် ဘောင်ကျဉ်းသော အသံထွက်ခြင်းဆိုင်ရာအစီအစဉ် ထက်ပို၍ အကြား(သောတ)နယ်ပယ် နည်းလမ်းကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာပုံစံဖြင့် သရုပ်ဖော်နည်းအဖြစ် ယူဆကြသည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်းကြီးက ဂျုံးဇ်တည်ဆောက်ထားသည့်ပုံစံတစ်ခုကို ယခုထိတိုင်အသုံးပြုလျက် ရှိ၍ ထိုအသင်းကထုတ်ဝေသော "နိုင်ငံတာက သဒ္ဒဗေဒအသင်း လက်စွဲ" စာအုပ်၌ ပါဝင်သော ဩဇာသက်ရောက်သော နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒ အက္ခရာ လပ်ကမ်းစာရွက်၌ ဂျုံးဇ်၏ သရသံပုံစံကားချပ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်
များစွာသော သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်စုမှ လေ့ကျင့်ထားသောသူများ) သည် ဂျုံးဇ်ပုံစံမူကို လျင်မြန်လွယ်ကူသော
ကျင်ဆိုသည်မှာ ကျင်ပင်ဖြစ်သည်ဟူ၍ ဆိုရပေမည်
ကျင်ပစ်ချသည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ပင်ဖြစ်သည်
"ကျင်" ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်၍ အမျိုးမျိုးရေးဖွဲ့ကြတတ်သည်ကို တွေ့ရသည်
ဦးရာဇ်တောင်ဘုရားသမိုင်း လင်္ကာ၌လောကီဘက်က၊ ဆောင်ရွက်တခန်း၊ ကျင်လက်ပန်းနှင့်၊မြီဝန်းရုပ်သီး၊ရှုမငြီးအောင်” ဟူ၍ူ ရေးဖွဲ့ထားသည်
ဆယ့်နှစ်လရာသီလင်္ကာတပိုဒ်တွင် “မယ်လျှင်စစ်မှာ၊ စိတ်ကြီးပျက်လို့၊ ကျင်ကိုင်လက်ပန်း၊ အခန်းခန်းကို၊ အိမ်သူအကျွန်၊ မြင်ရပြန်ကေ၊ လွမ်းတော်တာရှည်၊ ပန်းမဉ္စူကို၊ နီပူထိုးကေ၊ ညှိုးလတ်တေလည်း” ဟူ၍ူ ဖွဲ့ဆိုထားပြန်သည်
လမုချောင်းဆရာကျော်မဲရွီးဖွဲ့သော မဟာဝိဟိံကရာဇဝင်လင်္ကာ (အပိုဒ်-၁၁၃) ၌ “ကခြေများဖြင့်၊ တီးကာရစ်မြည်၊ စည်ငါးမည်တည်း၊ သံရှည်ဟစ်ကြွေး၊ စုရုံးဝေးလျှက်၊ လက်ပွဲကျယင်၊ လုံးထွီးကျင်၍” ဟူ၍လည်းကောင်းမန္တလေးဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိ်ုလ်ပါမောက္ခချုပ် ဆရာကြီးဦးကျော်ရင်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှစ်ပတ်လည်မဂ္ဂဇင်း (၁၉၅၈-၅၉)၊ လုပ်သားပြည်သူ့နိစဉ်သတင်းစာ (၂၄-၈-၆၄) တွင် ကျင်နှင့်ပတ်သက် ဆောင်းပါးများကိုရွီးသားခရာ-“ကျင်ဟူသည်မှာ ကျားနှင့်ယင် ဝေါဟာရနှစ်လုံးပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်လာရကြောင်း၊ “ကျားယင်၊ ယင်-ကျား” ကစပ်နည်းကိုအခြီခံ၍ ကျင်ဖြစ်ပေါ်လာရကြောင်းဆိုထားသည်
“ကျားယင်” ကစပ်နည်း၊ ကျားကယင်ကို အုပ်ဖမ်းလိုက်၊ ယင်က ယှောင်ပြီးလိုက်နှင့် ယင်အကောင်နှစ်ဆယ်ကို ကျားနှစ်ကောင်က အနိုင်လိုက်ဖမ်းရန်အကွက် ရွှိကစပ်နည်းကိုအခြီမှီပြီး ကျင်သန်နှစ်ဦး ဖမ်းလိုက်၊ ခံလိုက်၊ ပစ်ချလိုက်နှင့် မြီသို့ကျအောင် ကစပ်ရသော နည်းအတတ်ပညာ” ဟူ၍ ယှင်းပြထားသည်
တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများ (ရခိုင်) (၁၉၇၆) စာအုပ်၌ကား “ကျင်ဟူသည်မှာ ကျားလျှင်မှ ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ကျားသည် သားကောင်ကိုဖမ်းသည့်အခါ လျင်မြန်သည့်အဟုန်ဖြင့် ဖမ်းအောင်းရသကဲ့သို့ ဖြတ်လတ်လျင်မြန်ရသည့်အတွက် “ကျားလျှင်” ဟုခေါ်ရာမှ ကျင်ဖြစ်လာသည်” ဟုဆိုထားသည်
သဇင်နွယ် (မန္တလေးတက်ကသိုလ်) ၏ လက်နှှိပ်စက်မူ ကျင်စာတမ်းငယ်၌ “ကျားကဲ့သို့ ခွန်အားဗလနှင့် ပညာကိုအသုံးချကိုင်ရသည့် အားကစပ်နည်းဖြစ်သည့် “ကျားအင်” လို့ခေါ်ရာမှ “ကျင်” ဖြစ်လာကြောင်းဆိုထားပြန်သည်
ရမ္မာဝတီပညာစာရနှင့် လှအောင်ရွှေရို့ရွီးသားသည့် “ရမ္မာဝတီတေးကဗျာများစာအုပ်” (၁၉၉၀) တွင်းလည်း ရမ်းဗြဲဒေသိယသဘာဝတေးကဗျာတချို့ကို တွိရပြီး ထိုကဗျာများထဲတွင် ကျင်ဝေါဟာရနှင့်ပတ်သက်၍ “ကျအယင်၊ ကျီးယင်၊ ကျယင်၊ ကျအားယင်” စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးအသံထွက်ကာ ဖွဲ့ဆိုရွီးသားထားသည်ကို တွိရသည်
ကဗျာတပိုဒ်ကိုထောက်ပြရလျှင် -“ရွာဘုံကေရာ သောင်းလဲ၊ များဘုံဆင်ကေ၊ ရွာတွင်လူများ၊ ကျအင်တိုက်တေ ထိုပွဲလယ်မှာ၊မျှောကာကြည့်ကေ၊ ဝမ်းနည်းနည်းနှင့်” ဟူ၍ ဒေသိယလီသံဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားသည်ကို တွိရသည်
မြောက်ဦးခေတ်တွင် ဓမ္မရာ (ထမရာ၊ အမရာ) မင်းသား ကျင်အတတ်ပညာသင်ယူပုံနှင့် ပတ်သက်၍ “ထမရာဖွဲ့” ၌ -“ကျောက်တလင်းတွင်၊ ပျော်ပွဲရွှင်သောင်းသဲ၊ ကတူပွဲနှင့်၊ ပျော်ပွဲသဘင်၊ ကျင်ခြင်းသင်၍၊ ကာကောင်းခြင်းနှင့်၊ သိုင်းခြင်းသုံးဆယ်၊ သင်လတ်တေလေး
ဒိုင်းခြင်းသုံးဆယ် သင်လတ်တေလေး
စစ်ဆုတ်စစ်တက်၊ သင်လတ်တေလေး” ဟူ၍ တွိရသည်
မဇ္ဈိမဒေသအရေးတော်ပုံကျမ်းနိဒါန်းရှည် (စာ-ငဲ) တွင်လည်း -“ရခိုင်သားရို့သည် ဗဒုံမင်း၏ခိုင်းစေခြင်းအမျိုးမျိုးကို လုပ်ဆောင်ကတ်ရသည်
၎င်းရို့မှာ အမရပူရနီပြည်တော်တွင်ကျင်းပသော ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် အတီးအမှုတ်၊ အကအခုန်၊ ကျယင်စသော ဖြေဖျော်မှုများ လားရောက်ဆောင်ရွက်ရ၏
” ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း (ဒုတွဲ)(စာ ၂၉၆) (ရခိုင်သားကြီးစာပီထုတ်) တွင်လည်း -“ဒါးပိုင်ကြီးကျော်ပုံလည်း လေးတောင်စားလျှောက်ထားသည်ကိုသိလီလျှင် လျှောက်ထားရာသလောဟု အချက်ဝင်၍ လက်ဝှေ့ကျေးယင်ပွဲဆင်၍ သဘင်ပြုကြရာတွင် အကျူးအလွန်ပြုသည်ဟု လေးတောင်စားခေါ်မဲလွယ်ရို့ ညီအစ်ကိုသုံးယောက်ကို ဖမ်းယူလျှက် ဒါးပိုင်ကြီးကျော်ပုံသည် သတ်လီ၏
” ဟူ၍လည်းတွိရသည်
ကျင်နှင့်ပတ်သက်၍ စကားပုံ၊ ဥပမာတချို့လည်းဟိသည်
“အဘကျင်သန်၊ သားအင်တန်” “ကျင်သန်အို ကြက်နှင်မရ” “ကစပ်ကြီးကေ ကျင်ဖြစ်တေ” စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်
မြန်မာ့အဘိဓာန်ကျမ်း (ပတွဲ) (၁၉၉၁) ၌ ကား -ကျင် (ကြိ)
မြီကြီးနှင့်ရောနီသော ရွှေမှုန့်၊ ငွေမှုန့်များကို ကျင်ခွက်တွင်ထည့်ကာ ရီတွင်သဲ့ယူသည်
“လူ့ပြည်နတ်ပြည်၊ ဘုံသုံးထပ်တွင်၊ နိုင်အံ့မထင်၊ ပညာကျင်သည်၊ ထွတ်တင်မော်ကွန်းထား၏တည်း”ကျင်ကိုင် (ကြိ)(ရခိုင်)
တဦးနှင့်တဦး၊ အနိုင်အယှုံးလုံးသတ်သည်
တောင်ကျော်ကိုင်သည်၊ နပန်းလုံးသည် - ဟူ၍ဖြစ်သည်
သို့ဖြစ်၍ ကျင်ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်ကို နိဂုံးကောက်ချက်ချပါက ကျင်ဆိုသည်မှာ ကျင်ပင်ဖြစ်သည်ဟူ၍ ဆိုရပေမည်
ကျင်ပစ်ချသည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ပင်ဖြစ်သည်
ကျင်သမိုင်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ တောင်ကျောင်းဆရာတော်၏ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းအပါအဝင် ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတချို့၏အလိုအရ လက်ပန်းသည်ရို့ လက်ပန်းသတ်ကြသည်ကို ဝါသုဒေဝ၊ ဗလဒေဝခေတ် (ဘီစီ ၆၀၀ ကျော်လောက်က) ရှိဦးစွာ ဒွါရာတီခေတ်ကပင်ဟိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်
ဝါသုဒေဝ၊ ဗလဒေဝရို့ မင်းညီနောင်တကျိပ်သည် ဦးရီးတော်ကံသမင်းကြီး ထောင်ချောက်ဆင်ကျင်းပသည့် လက်ပန်းသတ်ပွဲ၌ စာရုယလက်ပန်းသည် မုဠိအလက်ပန်းသည်ရို့နှင့် လုံးသတ်အနိုင်ရပြီးနောက် ပြည်သိမ်းပုံများကို ရွီးဖွဲ့ထားသည်
ဦးရာဇ်တောင်ဘုရားသမိုင်းလင်္ကာ “ကျင်လက်ပန်းနှင့်၊ မြီဝန်းရုပ်သီး ရှုမငြီးအောင်” ဟူ၍ရွီးဖွဲ့ထားသည့်အတွက် ကျင်ကိုလက်ပန်းလုံးပွဲဟုလည်းခေါ်သည်
ပါမောက္ခချုပ်ဦးကျော်ရင်၏ “ရခိုင်ရိုးရာအတတ် ကိုယ်ပိုင်ပညာကျင်ပွဲ” (ရခိုင်တန်ဆောင် ၁၉၅၈) ဆောင်ပါးတွင် -“ရှိရခိုင်မင်းဆက်များလက်ထက်တွင် ဘီလူးကို အသီသတ်ခသော ကျင်သမားဟုဟိသည်
ထိုနည်းတူ မွန်မင်းများလက်ထက်တွင်လည်း အသားမင်းသားမှာ ခုနစ်တောင်မြင့်သော ကုလားလန်ဘားနှင့် နပန်းလုံးသတ်ခသည်
မြန်မာရာဇဝင်တွင်လည်း ရန်မန်ထွေးသည် မိကျောင်း၊ ကျား၊ ဆင်ရို့နှင့်နပန်းလုံးကာ သတ်ပုတ်အောင်မြင်၍ အနန္ဒသူရိယဘွဲ့ကိုပင် ရဟိခသည်
အသားမင်းသား ကုလားလန်ဘားနှင့် နပန်းသတ်သည်မှာ ရာဇဝင်အရ နှစ်ပေါင်းထောင်ကျော်ဟိလတ်ပြီ
ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း နပန်းလုံးအတတ်ပေါ်ပေါက် ခေတ်စားသည်မှာ နှစ်ပေါင်းထောင့်ငါးရာကျော်လတ်ပြီ
ဤအကြောင်းနှစ်ရပ်ကိုထောက်၍် ရခိုင်ပြည်တွင်လည်း ကျင်အတတ်ပေါ်ပေါက်ခသည်မှာ နှစ်ပေါင်းတထောင်ထက်မလျော့နိုင်ဟု တွေးမိသည်
” ဟူ၍ သုံးသပ်ပြထားသည်
ဝေသာလီခေတ် စူဠစန္ဒြားမင်းလက်ထက်၌ အမတ်ကြီးဓမ္မဇေယျသည် “ဗျည်း-၃၃ လုံးလှီလှော်သံ” ကိုစပ်ဆိုခသည်
ယင်းလှီလှော်သံကို ကျင်သန်ကြီးများက ပြိုင်တူရွတ်ဆို၍ စည်ကြီးဗြိန်းစောင်းတီးကာ ပြိုင်လောင်းကြီးများကိုလှော်၍ ရခိုင်ရီတပ်မကြီးဖြင့် စစ်ချီထွက်ကြောင်းဆိုထားသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ပဉ္စမတွဲ) (ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ) စာ-၁၈၈ ၌ -“ရှိခေတ်ရီတပ်မတော်များတွင် စစ်ချီထွက်သောခါ သန်မာထွားကျိုင်းသူကျင်သန်ကြီးများက လှီကိုလှော်ခတ်ရသည်
” ဟူ၍ ရွီးထားသည်
၎င်းလှီလှော်သံကိုအကြောင်းပြုလျှက် ပြိုင်လောင်းသံကျပ်များ စပ်ဆိုခသည်
“ကိုးစိတ်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်းကန်၊ ကျင်သန်တိရာတက်ပျာစီးလို့၊ မဟာလောင်းကြီးထွက်လို့လာ” (ရခိုင်ညွန်ဖူး၊ ၁၉၆၈--စာ-၈၃) “ကိုးဆယ့်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်းကန်၊ ကျင်သန်တပြီး၊ စည်တတီး” စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်
မြောက်ဦးခေတ် “ထမရာဖွဲ့” ၌လည်း ကျင်ခြင်း၊ ကာခြင်း၊ သိုင်းခြင်း၊ ဒိုင်းခြင်းအတတ်ပညာများ သင်ယူပုံကိုဖွဲ့ဆိုထားဟိပြီးဖြစ်သည်
အမရပူရနေပြည်တော်၌ ကျင်ဖြေဖျော်မှုပြုလုပ်ပုံကိုလည်း “မဇ္ဈိမဒေသအရေးတော်ပုံကျမ်း” ၌ တွိရသည်
ရုပ်ဝတ္ထုသက်သီအဖြစ် သျှစ်သောင်းဘုရားလှိုဏ်ဂူပတ်တွင်း၌ ကျင်းအားကစပ်နည်းဆိုင်ရာ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများ ထွင်းထုထားသည်ကို ကနိထိ တွိမြင်နိုင်သည်
ဤအကြောင်းအချက်များကိုဆက်စပ်၍ ကျင်အားကစပ်နည်းအတတ်ပညာသည် ရှိခေတ်အဆက်ဆက် ရခိုင်မင်းများလက်ထက်ကပင် ဆင်းသက်လာသည့် နည်းပညာရပ်ဖြစ်သည်ကို တိတိကျကျပြောနိုင်သည်
ရှိရခိုင်မင်းများလက်ထက်ကပင် ရခိုင်ရိုးရာကျင်ပွဲများကို မင်းညီလာခံနန်းတွင်းသဘင်များ၌ ကျင်းပလာမြဲဖြစ်သည်
တိုင်းပြည်အဝှမ်း မြို့ပြကျွန်းရွာဒေသများ၌ စည်စည်ကားကား ထူးထူးခြားခြားကျင်းပသည်
ကျင်ပွဲ၊ ပြိုင်လောင်းပွဲများသည် ရခိုင်ရို့၏တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ အားမာန်တက်ကြွမှု၊ ယုံကြည်မှု၊ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုများအတွက်လည်းကောင်း၊ နန်းတွင်းနန်းပြင်၊ မြို့ပြကျွန်းရွာမကျန် စည်ကားမြိုင်ဆိုင်စွာကျင်းပသည့် ပညာတရပ်ဖြစ်သည်
ကျွန်းပွဲ၊ ရွာပွဲ၊ ဘုရားပွဲ၊ ထီးတင်ပွဲ၊ ဈာပနပွဲ၊ မယ်တော်ပျံပွဲ၊ သင်္ကြန်ပွဲ၊ ပြိုင်လောင်းပွဲ၊ ရထားပွဲစသည့် ပွဲတော်တိုင်း၌ ကျင်ပွဲမပါလျှင်မပြီးဆိုလောက်သည်
ရခိုင်ရိုးရာအက “ကျင်ယိမ်း” ၌ -“ကျယင် ကျင်၊ ဖမ်းလူခံလူ၊ တူတူလုံး၊ ဒုန်းဒုန်းလည်းချ၊ အကျလည်း ယင်၊ ကျယင် ကျင်၊ ရခိုင်သားရို့ကြိုက်တေ ရခိုင်ကျင်၊ ခေါ်တွင်လာကတ်၊ အားကစပ်၊ ပွဲတိုင်းမလွတ် သူပါဝင်” ဟူ၍ စပ်ဆိုထားသည်
ကျင်ခေတ်ဦးက တပွဲလုံး၌ နောက်ဆုံးအနိုင်ရဗိုလ်စွဲသူကို ဘုရင်၊ မိဖုရားရို့ကိုယ်တိုင် “ပန်းစည်းဆု” ချီးမြှင့်ကြောင်းသိရသည်
ထိုသို့ ဆုချီးမြှင့်ပုံစနစ်သည် ရှိဂရိပြည် အိုလံပစ်ပွဲ၌ “လောရယ်” (ခေါ်) သစ်ခွပန်းစည်းဆု ချီးမြှင့်ပုံနှင့်တူကြောင်း သဇင်နွယ်၏စာတမ်းငယ်၌ ရွီးသားထားသည်
ယခုထိကျင်သန်များအား “ပန်းဆု”ဟူ၍ူ ချီးမြှင့်သည်ကို တချို့နီရာများ၌ တွိရသိမ့်သည်
ရှိက ကျင်ပွဲကိ ရွှေမောင်းတန်း၊ ငွေမောင်းတန်းဟူ၍ ခွဲခြားကျင်းပသည်
ပထမတန်း၌ နောက်ဆုံးအနိုင်ရဗိုလ်စွဲသူကို ရွှေမောင်ဆု၊ ဒုတိယတန်း၌ နောက်ဆုံးအနိုင်ရဗိုလ်စွဲသူကို ငွေမောင်းဆုများချီးမြှင့်သည်
ရွှေမောင်း၊ ငွေမောင်းများမှာ တစ်ကျပ်၊ တစ်ကျပ်ခွဲထိ အလီးဟိပြီး တံဆိပ်ခပ်နှိပ်ကာ ပိုးကြိုး၊ သိုးမွှီးကြိုးကျစ်၍ လိုင်ဖင်း၌စွပ်၍ ချီးမြှင့်သည်
အင်္ဂလိပ်စာလက်ထက်က အင်္ဂလိပ် “မယ်လ်ဒေးလ်” တံဆိပ်မျိုးခပ်နှိပ်ကာ ရွှေတံဆိပ်၊ ငွေတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်ခကတ်သည်ဟုဆိုသည်
ကနိခေတ်ထိ ရွှေမောင်း၊ ငွေမောင်းဆုများကို ရှိမူမပျက်ချီးမြှင့်ကျင်းပမြဲဖြစ်သည်
ကျင်တခေတ်ဆန်းသစ်လာသော ကနိကာလ၌ ကားကျင်ပွဲများကို ခေတ်နှင့်အညီ ဆန်းသစ်တီထွင်ကာ ရွှေမောင်းဆုများကျည်း ချီးမြှင့်ကျင်းပလာလတ်သည်
(၁) ကျင်ပညာသည် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိုးကြိတ်၊ သတ်ပုတ်၊ ကန်ကျောက်ပြီး ပြိုင်ဖက်အား အနာတရဖြစ်အောင် ဒေါမာန်ဖြင့်ကြံဆတိုက်ခိုက်သည့် နည်းပညာမဟုတ်
(ဦးက္ခောင်း၊ ဒူး၊ တန်းတောင်၊ ခြီဖနာင့်၊ ခြီစောင်း၊ ခြီဖဝါး၊ လက်စောင်း၊ လက်ဝါး၊ လက်ညှိုး၊ လက်သီးစသည်များကိုသုံးပြီး (ထိုး၊ ရိုက်၊ ကျောက်၊ ကန်) သတ်ပုတ်ခြင်းမျိုး လုံးဝမပါဝင်ချေ
(၂) ကျင်ပညာ အဖမ်းသားအနီဖြင့် လက်နှင့်ခြီကို အသုံးချသည့်အခါ (ထိုး၊ ရိုက်၊ ကျောက်၊ ကန်၊ သတ်ပုတ်) တိုက်ခိုက်ရန်အတွက်မဟုတ်ပဲ (ဆွဲ၊ ဖမ်း၊ ငင်၊ ဖက်၊ တိုး၊ ကန်၊ ပေါက်၊ ချိတ်၊ ကော်၊ ပင့်၊ လိမ်၊ ကျစ်) ရန်အတွက်သာလျှင် အသုံးချရသည်
(၃) အခံကျင်သန်သည်လည်း အဖမ်းကျင်သန်က (ဆွဲ၊ ငင်၊ ပေါက်၊ ချိတ်၊ လိမ်၊ ကျစ်) လာသည့်အခါ စည်းကမ်းနည်းလမ်းတကျ (ယှောင်၊ ထွက်၊ ချွတ်၊ ထုတ်၊ ခါ၊ ပစ်၊ ပြန်ပစ်) ရန်အတွက်သာ မိမိ၏လက်နှင့်ခြီကို အသုံးချရသည်
နာကြင်ကျိုးပဲ့အောင် ကြံစည်တုံ့ပြန်ခွင့်လုံးဝမဟိ
(၄) အဖမ်းသားအခွင့်အရေးအနီဖြင့် အခံသားလက်ကိုဆွဲနည်း၊ မောင်းသတ်၊ မောင်းလိမ်၊ မောင်းကျပ်၊ မောင်းဖွင့်၊ မောင်းပြန်၊ မောင်းလွှဲနည်း၊ ခြီပေါက်နည်း၊ ချိတ်နည်း၊ ကော်နည်း၊ လိမ်နည်း၊ ကျစ်နည်း၊ ပစ်နည်း စသည်ဖြင့် လက်၊ ခြီများကို ကိုင်ပုံ၊ ပေါက်ပုံ၊ ကျစ်ပုံ စနစ်တကျဟိသည်
(၅) အခံသားအခွင့်အရေးအနီဖြင့် ထိမ်းကိုင်၊ ဆီးကိုင်နည်း၊ ရုန်းယှောင်ထွက်နည်း၊ ခြီချွတ်လက်ချွတ်နည်း၊ ခါနည်း၊ ပစ်နည်း၊ ပြန်ပစ်နည်း၊ အပြန်ပစ်နည်းများသီးခြားစီ အပြန်အလှန်စနစ်တကျဟိသည်
(၆) အဖမ်းသားကျင်သန်ကို အခွင့်အရေးပိုပီးထားပြီး ယင်းအခွင့်အရေးကို အခြင်း၊ အကွက်ဖြင့် စနစ်တကျ ကျင်ပညာအသုံးချကိုင်ကာ အခံကျင်သန်အားအနိုင်ရအောင် ပစ်ချရန်ဖြစ်သည်
အခံသားကျင်သန်သည်လည်း အဖမ်းသားကျင်သန် ထိုကဲ့သို့ လုံးဖမ်းကိုင်တွယ်သမျှ ငုံ့ခံနီရုံမဟုတ်ပဲ အခံကျင်သန်၏ခုခံခွင့်အတတ်ပညာကိုပါ တီထွင်ဖန်တီးထားသည်
အဖမ်းသား၏လုံးဖမ်းကိုင်တွယ်ခွင့်နှင့် အခံသား၏ခုခံကာကွယ်ခွင့် ပညာနှစ်ရပ်ကို သူတလှည့်ကိုယ်တလှည့်၊ သူတပြန်ကိုယ်တပြန် ကိုင်ခွင့်ပြုလျှက် ပညာစွမ်းပြရသည့် အားကစပ်နည်းပညာရပ်ဖြစ်သည်
(၇) ကျင်ကွင်းနည်းအမျိုးမျိုး ပုံစံတကျဟိသည်
(၈) ကျင်ခြင်း၊ ကျင်ကွက်၊ ကျင်ဖမ်းနည်း၊ ကျင်ခံနည်းများ စနစ်တကျ ကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်း ဟိသည်
ကျင်ပညာသည် လူငယ်ရို့၏ တကိုယ်ရည်စွမ်းရည်ပြည့်ဝမှု၊ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုအတွက် အရေးပါသည့် နည်းပညာရပ်ဖြစ်သည်
ဇွဲ၊ သက္တိကိုခိုင်မာစီသည်
အခက်အခဲကို တဦးတည်း ကြံ့ကြံ့ခိုင်ခိုင် ရင်ဆိုင်ဖြတ်ကျော်ရဲသည်ု့စိတ်ကို ရဟိစီသည်
တက်ကြွမှုအားမာန်ကို ရစီသည်
ယုံကြည်ချက်ပြည့်ဝစီပြီး ပြတ်သားခိုင်မာစီသည်
ယုတ်ညံ့သိမ်ဖျင်းစိတ်၊ အားငယ်ကြောက်ရွံ့စိတ်များကို ကင်းပျောက်စီသည်
မိမိကိုယ်မိမိ အားကိုးယုံကြည်စိတ် မြင့်မားစီသည်
ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်ကို မှန်မှန်ကန်ကန်၊ ခိုင်ခိုင်မာမာချမှတ်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လိုစိတ်ခိုင်မြဲစီသည်
ကျန်းမာကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းမှု၊ လျင်မြန်ဖျတ်လတ်မှုဖြစ်စီသည်
လူ့ဘောင်ဝန်းကျင်နှင့် ေပေါင်သင်းဆက်ဆံရေးကိုတိုးတက်စီသည်
အများအကျိုး၊ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြု ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကာယ၊ ဉာဏ်စွမ်းရည်များကိုပြည့်ဝစီသည်
သို့ဖြစ်၍ ဤအမျိုးသားရေးလက္ခဏာ၊ အမျိုးဂုဏ်ပေါ်လွင်စီသည့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုအစစ်အမှန်ဖြစ်သည့် ကျင်အားကစပ်နည်းပညာရပ်ကို ရခိုင်လူငယ်တိုင်း နားလည်ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်အောင်ကြိုးစားပြီး လက်ဆင့်ကမ်းထိန်းသိ်မ်းရမည်
သို့မှသာ ကျင်ပညာ၏ဂုဏ်ရည်၊ အမျိုးသားဂုဏ်ရည် ပိုမိုတိုးတက်တောက်ပြောင်လာမည်ဖြစ်သည်
ကျင်အတတ်ပညာတတ်ကျွမ်းပြီး ခန္ဓာကိုယ် သန်မာထွားကျိုင်းသူအားလုံးကိုပေါင်းရုံး၍ ကျင်သန်ဟုခေါ်သည်
(၂) ကျင်သန်ချေ
ကျင်ပညာသင်စ၊ ကျင်ကိုင်စ၊ အသက်အရွယ်ငယ်နုသော သူလူငယ်များ၊ ငွေမောင်းတန်း (အငယ်တန်း) ၌ ဝင်ကိုင်စလူငယ်များကို ကျင်သန်ချေ (ကျင်သန်ငယ်) ဟုခေါ်သည်
(၃) ကျင်သန်ကြီး
ကျင်ပညာရည်ပြည့်ဝပြီး ကျင်ပွဲများစွာကိုင်ဖူးပြီး ပွဲအတွိအကြုံရင့်ကျက်သည့် အားခွန်ဗလပြည့်စုံသည့် ကျင်သန်၊ ရွှေမောင်း၊ ငွေမောင်း အကြိမ်ကြိမ်ရဖူးသည့်ကျင်သန်မျိုးကို ကျင်သန်ကြီးဟု ခေါ်သည်
အထူးသဖြင့် ရွှေမောင်းတန်း (အကြီးတန်း) မှ ရွှေမောင်းရကျင်သန်ကြီးများကို ခေါ်သည်
(၄) ပြည်ကျင်သန်ကြီး
ပြည်ကျင်သန်ကြီးဆိုသည်မှာ ကျင်လောက၏ အထွတ်အထိတ်ဂုဏ်ပုဒ်ပင်ဖြစ်သည်
ရခိုင်ပြည်ဒေသအနှံ့က ပွဲတိုင်းလိုလို၌ ရွှေမောင်းမြောက်မြားစွာရဟိထားပြီး၊ ပရိသတ်ကြိုက်နှစ်သက်သော ကျင်သန်ကြီး၊ အင်အားနှင့်ပညာရပ်၌ အံ့မခန်းလောက်အောင် ထူးချွန်ပြည့်စုံပြီး လေးစားချီးကျူးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ပြည်ကျင်သန်ကြီးအဖြစ် ပြည်သူရို့နှုတ်ဖျားမှ ကင်းပွန်းတပ်ပီးသည့် ဘွဲ့ဖြစ်သည်
အဆင့်မြင့်ဆုံး ပြိုင်စံယှား ကျင်ပညာသျှင်များဖြစ်သည်
(၁) ရှိအစဉ်အလာ ကျင်အတန်းအစားခွဲခြားပုံရှိအစဉ်အလာအရ ကျင်ပွဲကို ရွှေမောင်းတန်း၊ ငွေမောင်းတန်း အတန်းနှစ်မျိုးခွဲခြားကျင်းပသည်
ရွှေမောင်းတန်းမှာ ရွှေမောင်းဆု၊ ငွေမောင်းတန်းမှာ ငွေမောင်းဆု ချီးမြှင့်သည်
ရွှေမောင်းတန်း၌ နိုင်မောင်း (ပထမဆု)၊ ကျမောင်း (ဒုတိယ) ပီးသကဲ့သို့ ငွေမောင်းတန်း၌ ထိုသို့ချီးမြှင့်သည်
ငွေမောင်းတန်း၌ ပွဲမြောက်မြားစွာကိုင်ဖူးပြီး ငွေမောင်း (ပထမဆု) အကြိမ်ကြိမ်ရဖူးကာ ကျင်အတွိအကြုံရင့်ကျက်သူ၊ အားအင်လည်းပြည့်စုံသူကို ရွှေမောင်းကျင်သန်အဖြစ် တန်းတင်၍တိုက်တတ်သည်
ရွှေမောင်းတန်းကျင်သန်မှာ ငွေမောင်းတန်း၌ဆင်းကိုင်ခွင့်မဟိ
ငွေမောင်းတန်း၌ တက်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကိုင်နိုင်ခွင့်ဟိသည်
(၂) ခေတ်သစ်ကျင်အတန်းအစား ခွဲခြားပုံကနိ ရခိုင်ပြည်၏ အထင်ကရကျင်ပွဲကြီးတချို့ ၌ ကျင်ကိုခေတ်နှင့်အညီတိုးတက်အောင် တီထွင်ကြံဆကျင်းပလာပြီးဖြစ်သည်
မိမိအသက်အရွယ်အလိုက် ကြီးငယ်မရွီး ကျင်သန်တိုင်း ကျင်ကိုင်ခွင့်ရစီရန်စီစဉ်ပြီး ကျင်အတန်းအစားများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားကျင်းပလာသည်
သက်ကြီးတန်း (ကျင်အိုတန်း)အကြီးတန်း (ပထမတန်း)အလတ်တန်း (ဒုတိယတန်း)အငယ်တန်း (တတိယတန်း)တန်းသစ်မမျှော်လင့်ပဲ မတန်တတန် ယှုံးနိမ့်လားရသည့်ကျင်သန်များ၊ မပြတ်သားအယှုံးပီးလားရသည့် ကျင်သန်များ၊ ပရိသတ်အကြိုက် (သို့မဟုတ်) ကျင်ကော်မတီများအကြိုက် ကျန်သန်များကိုလည်း (မောင်းမရပဲ ယှုံးလားရသည့်ကျင်သန်ထဲမှ) ရွီးထုတ်ပြီး တိုက်ပီးသည့် စိန်ခေါ်မောင်း (စိန်ခေါ်ပွဲ) သို့မဟုတ် (ကြည့်ချင်ပွဲ) ဟူ၍လည်း စီစဉ်ကျင်းပပီးတတ်သည်
အခြေခံသဘော မိတ်ဆက်ကျင်ကိုင်သည်ကို ကျင်လုံးသည်ဟုလည်းဆိုသည်
ကျင်ကိုင်၊ ကျင်လုံးရန်အတွက် ကျင်သန်နှစ်ဦး ဟိရမည်
ကျင်သန်နှစ်ဦး ကျင်ကိုင်သည်ကို ကျင်တပူး (သို့) ကျင်တည်းတတည်း (သို့) ကျင်တွဲတတွဲအဖြစ် သတ်မှတ်သည်
ကျင်တည်း ကျင်ကိုင်ရန်အတွက် (အဖမ်း) နှင့် (အခံ) ကို ရွီးချယ်ပီးရသည်
ကျင်သန်တဦးကဖမ်းပြီး ကျန်တဦးက ခံပီးရသည်
ကျင်ဖမ်းသူကို အဖမ်းသား (သို့) အဖမ်းကျင်သန်(သို့) အဖမ်းလူဟုခေါ်ပြီး ကျင်ခံပီးသည့်သူကို အခံသား(သို့) အခံကျင်သန် (သို့) အဖမ်းလူဟုခေါ်သည်
ဖမ်းလှည့်ကိုရသော ကျင်သန်က လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကိုမြှောက်ကားကာ စဖမ်းရပြီး၊ အခံလှည့်ကျသည့်ကျင်သန်က လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကို နံဘေးမှာကပ်၍ လက်ဖျားပိုင်းကို ရှိသို့တောင့်တောင့်ပီးထားကာ ကိုယ်ကိုကိုင်းညွတ်ဦးတည့်ပြီး သတိဖြင့်ခံပီးရသည်
အခံသားခြီနှစ်ဖက်ကိုလည်း ပြိုင်မရပ်ဘဲ ရှိနောက်ဟန်ချက်ညီညီ ထားပြီးခံရသည်
အဖမ်းသားကစပြီး လှန်၊ ဖက်၊ ဆွဲ၊ ဖမ်း၊ ပေါက်၊ ချိတ်၊ လိမ်၊ ကျစ်နိုင်သည်
ကျင်ခြင်း၊ ကျင်ကွက်ဖြင့်ပစ်ချနိုင်သည်
ထိုသို့ အဖမ်းသားက ဆွဲ၊ ဖမ်း၊ လှန်၊ ဖမ်း၊ ပေါက်၊ ချိတ်၊ လိမ်၊ ကျစ်ရန် ကြိုးစားလာသည့်အခါ ပစ်ချလာသည့်အခါ တချိန်တည်းတပြိုင်တည်းမှာ အခံကျင်သန်ကလည်း ဖြုတ်၊ ဆီး၊ ကာ၊ ချွတ်၊ တိုး၊ ကန်၊ ရုန်း၊ ထွက်၊ ကာခွင့်ဟိသည်
ပြန်လည်ပစ်ချခွင့်ဟိသည်
ကျင်သန်နှစ်ဦး ကျင်တတည်းစီးတွဲပြီးနောက် “ကျင်တလင်း” (သို့) “ကျင်ကွင်း” ထဲ၌ကျင်တိုက်ရသည်
“ကျင်တည်း” များကို “ကျင်တည်းအဖွဲ့” (ကျင်စာရင်းထိန်းကော်မတီ) ကတည်းပီးပြီး၊ ၎င်းကျင်တည်းများကို ကျင်ကွင်းထဲသို့ ကျင်ကိုင်ဖို့လာရောက်ပါရန် “ပြန်ကြားရေးကော်မတီ” ကဖိတ်ခေါ်ပီးရသည်
ကျင်သန်နှစ်ဦးစလုံးရောက်ဟိက ၎င်းကျင်တည်းကို “ကျင်ဒိုင်အဖွဲ့” ထဲမှ ကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးတာဝန်ယူကြီးကြပ်ပြီး ကျင်တိုက်ရသည်
တာဝန်ယူကြီးကြပ်မည့် ကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးစီကို ကျင်တွဲနှင့်တွဲဖက်၍ “ကျင်တည်းအဖွဲ့က” နာမည်ကြော်ငြာပီးရသည်
ကျင်တလင်းအကျယ်အဝန်း၊ ကြီးကြပ်ကျင်ဒိုင် အရွီအတွက်အပေါ်မူတည်၍ ကျင်တည်းများကို တတည်းကနီ၊ လေး၊ ငါးတည်းထိ တပြိုင်တည်းတိုက်နိုင်သည်
ကျင်တလင်း၌ ကျင်ဒိုင်အဖွဲ့က ကြီးကြပ်သည်
တချို့ပွဲ၌ “ကျင်ဒိုင်ချုပ်” ဟူ၍ သီးသန့်ထားပီးသည်
သက်ဆိုင်ရာကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးက ကျင်တည်းကို အဖမ်းအခံသတ်မှတ်ပီးရသည်
ကျင်တတည်း၏အယှုံးအနိုင်ကို ကြီးကြပ်ကွင်း ကျင်ဒိုင်များ၏အဆုံးအဖြတ်ဖြင ့်မကြေနပ်ပါက “ကျင်ခုံသမာဓိအဖွဲ့” (ကျင်အကဲဖြတ်လူကြီးအဖွဲ့) ထံ စောဒကဝင်တင်ပြနိုင်သည်
ကျင်ခုံသမာဓိအဖွဲ့၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည် နောက်ဆုံးအပြီးအပြတ်အတည်ဖြစ်သည်
ကျင်တတည်း၏ကျင်ကိုင်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို အနှစ်ချုပ်သာဖော်ပြပါမည်
အဖမ်းသားက အခံသားကို ခြီတကြိမ် ပေါက်၊ ချိတ်၊ လိမ်၊ ကျစ်၍ အခံသားမကျပဲ ရုန်းလွတ်လားပါက အဖမ်းတခေါက်ပြီးလားပြီးနောက် တကြိမ်ထပ်ဖမ်းရသည်
နောက်တကြိမ်လည်း အဖမ်းသားက ခြီတင်၊ ပေါက်ချိတ်၊ လိမ်ကျစ်ပစ်၍ အခံသားမြီပေါ်မကျပဲ လွတ်လားပါက အဖမ်းနှစ်ခေါက် ပြီးလားပြီဖြစ်သည်
နှစ်ခေါက်ရာ ခြီတင်ပစ်ခွင့်ဟိပြီး အခံသားက ပြန်ဖမ်းရမည်ဖြစ်သည်
ကျင်တည်းတတည်း၏အယှုံးအနိုင်သတ်မှတ်ပုံကို အောက်တွင် ဇယားဖြင်ဖော်ပြထားသည်
စဉ်....... မောင်ဖြူ........... မောင်နီ............ ကျသူ................... အနိုင်ရသူ(က)…….....အဖမ်း ...............အခံ ................မောင်နီကျ............. မောင်ဖြူနိုင်..........အခံ ..................အဖမ်း .............မောင်နီကျ..............(ခ).….... အဖမ်း ..............အခံ ...............မောင်ဖြူကျ............. မောင်နီနိုင်..........အခံ .................အဖမ်း .............မောင်ဖြူကျ(ဂ).…....အဖမ်း ..............အခံ................ မောင်နီကျ................. မောင်ဖြူနိုင်........အခံ................ အဖမ်း................ မောင်နီဖမ်းမရ(ဃ)……....အဖမ်း ............အခံ ..................မောင်နီကျ..........အခံ ...............အဖမ်း ................မောင်ဖြူကျ..........အဖမ်း ............အခံ ...................မောင်ဖြူကျ.........အခံ ................အဖမ်း ................မောင်နီကျ.........အဖမ်း .............အခံ ...................မောင်ဖြူဖမ်းမရ..........အခံ ...............အဖမ်း .................မောင်နီဖမ်းမရအဖမ်းတခေါက်၊ အခံတခေါက်စီ သူတလှည့်ကျနီပြီး အယှုံးအနိုင်မရဖြစ်နီပါက “အဖမ်း၊ အခံ” ကိုပြန်၍ “အသစ်တဖန် မျောက်ပန်းလှန်ပီး၍ ဖမ်းသူမှာ ခြီတခေါက်ရာ ပေါက်ချိတ်၊ လိမ်ဖမ်းခွင့်ပြုရသည်
ကျသူကို အယှုံးပီးရသည်
လုံးဝအယှုံး၊ အနိုင်မရပါက အယှုံးအနိုင်ကို မျောက်ပန်းလှန်၍ ဖြစ်စီ၊ မဲဖြင့်ဖြစ်စီ ဆုံဖြတ်နိုင်သည်
ကျင်ပွဲကျင်းပရေးကော်မတီအသီးသီးသည် မိမိရို့၏လုပ်ငန်းတာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆုံးဖြတ်လုပ်ပိုင်ခွင့်ဘောင်အတွင်းမှနီ၍ ပြည့်ပြည့်ဝဝကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရသည်
ကျင်ပွဲ၌ ဖွဲ့စည်းရမည့် လုပ်ငန်းကောမတီများမှာ --ကျင်ခုံသမာဓိအဖွဲ့ (ကျင်အကဲဖြတ်လူကြီးအဖွဲ့)ကျင်ဒိုင်အဖွဲ့ကျင်တည်းအဖွဲ့ (ကျင်စာရင်းထိန်းအဖွဲ့)ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ကျင်ဇေပြား ရောင်းချရေးအဖွဲ့ကျင်ဇေပြားကို (ဆုငွေ) ပြန်ပီးရောင်းချရေးအဖွဲ့ကြိုဆိုနီရာချထားရေးအဖွဲ့ကျင်တလင်း၊ ကျင်မဏ္ဍပ်ပျင်ဆင်ရေးအဖွဲ့ကျင်ပွဲအခမ်းအနားပျင်ဆင်ရေးအဖွဲ့ကျင်သန်များဆုခံစဉ် လိုက်ပါကူညီရေးအဖွဲ့လျှပ်စစ်မီးတပ်ဆင်ရေးအဖွဲ့စာရင်းထိန်း၊ စာရင်းစစ်အဖွဲ့….စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်
ကျင်ဒိုင်များသည် မိမိနှင့်သက်ဆိုင်ရာကျင်တည်းများကို ကျင်တလင်းသို့ ခေါ်ယူပြီး ခါးစည်းကြိုးကို မှန်ကန်စနစ်တကျနှောင်စီးရမည်
ဘောင်းဘီဖြင့်ကျင်ကိုင်းခြင်းကို တားမြစ်ရမည်
အန္တရာယ်ဖြစ်စီနိုင်သည့် လက်ဝတ်ထည်များကို ဝတ်ဆင်ထားသည့်ကျင်သန်ကို ယင်းလက်ဝတ်ထည်အား ချွတ်ထားဖို့ပြောရမည်
လက်သည်းရှည်ကျင်သန်များကို ချက်ချင်းလှီးဖြတ် စေရမည်
ကျင်သန်နှစ်ဦးအတူ ပရိသတ်ကို ရှိခိုးအရိုအသေပြုပြီးမှ ကျင်ကွင်းထဲသို့ဝင်စီရမည်
ကျင်သန်နှစ်ဦးကို ဒေါသမပါဘဲ၊ ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာဖြင့် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ပြီးမှ စည်းကမ်းနှင့်အညီ ကျင်ကိုင်စေရမည်
ကျင်သန်နှစ်ဦး ဖမ်းလှည့်၊ ခံလှည့်ကို စည်းကမ်းအတိုင်း စီစဉ်ဆုံးဖြတ်ပေးရမည်
ကြီးကြပ်ကျင်ကိုင်ဒိုင်နှစ်ဦးသည် မိမိတို့ နှင့်သက်ဆိုင်ရာကျင်တည်းကို မျက်ခြေမပြတ် စိစပ်သေချာစောင့်ကြည့်နိုင်ရမည်
တနေရာတည်း၌ ရပ်မနေရ
ကျင်းတည်းနှင့်အတူ လိုက်ပါလှုပ်လျှားနေရသည်
ကျင်သန်နှစ်ဦး အဖမ်းအခံကို အငြင်းပွားပါက သက်ဆိုင်ရာကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးက ဆုံးဖြတ်ပေးရမည်၊ တွန်းပစ်ချမှုမျိုးမဖြစ်ရအောင် သက်ဆိုင်ရာကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးက ကြီးကြပ်နိုင်သည်
ကျင်သန်နှစ်ဦး သတ်မှတ်ကျင်တလင်းနေရာ၌သာ ကျင်ကိုင်နိုင်စေရန်နှင့် လူထုထဲ (သို့) စည်းအပြင်သို့ တွန်းချမှုမျိုးမဖြစ်စေရအောင် သက်ဆိုင်ရာကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးက ကြီးကြပ်နိုင်ရမည်
ကျင်တလင်းသည် စည်းအပြင်ဘက် လူထုထဲသို့ပစ်ချခြင်း
ကြိုးဝိုင်းစည်းပေါ်၌ ပစ်ချခြင်းမျိုးကြောင့် ကျင်သန်တဦး လဲကျလာပါက အရှုံး၊ အနိုင်၊ မပေးပဲ ပြန်ကိုင်စေရမည်
ကျင်သန်တဦးဦး ကျင်ကိုင်၍ တကြိမ်ပြီးသဖြင့် အနားယူခွင့်တောင်းပါက ပေးသင့်က ပေးရမည်
တကြိမ်မှာ (၁၅) မနစ်ထက် ပိုအနားယူခွင့်မပေးရ
ကျင်သန်တဦးဦး ကျင်ကိုင်နေစဉ် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုဟိပါက သတိပီးတားမြစ်ရမည်၊ ထုတ်ပယ်သင့်သည်ထင်မြင်က ကျင်သမာဓိထံ တင်ပြအတည်ပြုချက်ယူရမည်
ကျင်ဒိုင်သည် ကျင်တတည်းတိုက်ပြီးတိုင်း အယှုံးအနိုင်ကို ကျင်တည်းအဖွဲ့သို့ ပြန်လည်တင်ပြပေးရမည်
ကျင်တွဲများကို ကျင်ကွင်းအနီအထားကိုကြည့်ပြီး ထုတ်တိုက်ရမည်
ကျင်တည်းမများစေရ
ကျင်ကွင်း၌ ကျင်တည်းမပြတ်စေရန်လည်း ဂရုစိုက်ရမည်
ကျင်သန်များ ကျင်ကွင်းပြလိုက စီစဉ်ပေးရမည်
ကျင်သန်များသည် ကျင်ပွဲမစမီကပင် ကျင်တလင်း၌ အဆင်သင့်ရှိနေရမည်
ကျင်ဒိုင်များသည် ကျင်တည်းတတည်း၏အယှုံးအနိုင်ကို ချက်ချင်းမှန်ကန်တိကျ ပြတ်သားစွာ ဆုံးဖြတ်ပီးနိုင်ရမည်
ကျင်ဒိုင်နှစ်ဦးစလုံး ဆုံဖြတ်ချက်မှန်ရပါမည်
ကျင်သန်များ ကျင်ကိုင်နီစဉ်ဖြစ်စီ
အနားယူနီစဉ်ဖြစ်စီ တဦးတဖက်ကိုမျှ အားပီးအမြှောက်ပြောခြင်း၊ အကြံပီးခြင်း လုံးဝမလုပ်သင့်
ကျင်သန်တဦးဦး ကျင်နိုင်သည့်အခါ ဝမ်းသာအားရလက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ထပြီးကျင်ကွင်းခြင်းများ လုံးဝမလုပ်သင့်
အဖမ်းကျင်သန်က အခံကျင်သန်၏ခါးကို ကိုင်ဖက်ထမ်းထားလျှင် အဖမ်းသားကို လွှဲပစ်မချစီရန် ချက်ချင်းတားပြီး အခံသားကိုအကျပီးရမည်
အခံသားအကျမခံလိုက ပစ်ချခွင့်ပြုရမည်
ကျင်ဒိုင်များသည် ကျင်ကိုင်နည်းပညာ၊ ကျင်ကိုင်းခြင်းစုံစုံလင်လင်ကို နှံ့စပ်အောင်သိထားရမည်
ကျင်ဒိုင်အတွိအကြုံရင့်ကျက်အောင် ကြိုးစားရမည်
ကျင်စည်းကမ်းများကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံသိထားရမည်
ဘက်လိုက်မှု လုံးဝကင်းယှင်းပြီး သမာသမတ်ကျရမည်
ကျင်သန်များနှင့် ကျင်ပွဲကာလ၌ ရောရောနှောနှောမနီသင့်
လာဘ်ပီးလာဘ်ယူ လုံးဝကင်းယှင်းရမည်
ကျင်ဒိုင်များ ဆီးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်း လုံးဝယှောင်ကြည်ရမည်
ကျင်ဒိုင်များ သက်လုံကောင်စီရန် လေ့ကျင့်ခန်းများလုပ်သင့်သည်
ကျင်သန်းများအပေါ်၌ ကြောသားရင်သားမခွဲခြားဘဲ စိတ်ထားစေတနာမှန်ရမည်
ကျင်တိုက်နီချိန် ကျင်ဒိုင်အချင်းချင်းဖြစ်စီ၊ တခြားသူများနှင့်ဖြစ်စီ စကားပြောမနီသင့်
ကျင်ဒိုင်ဝတ်စုံစနစ်တကျ၍ ဝတ်ဆင်ကြီးကြပ်သင့်သည်
ကျင်ပွဲကို ကွင်းအဖွင့်ရတုဆို၍ မင်္ဂလာစည်တော်များတီးခတ်ကာဖွင့်လှစ်သည်
ကျင်းကွင်းကို နံ့သာရည်များပက်ဖြန်းရသည်
ကျင်တည်း (ကျင်တွဲ) များကို စမတင်မှီ မင်္ဂလာကျင်တည်းများကို စ၍တိုက်လေ့ဟိသည်
ကျင်တိုက်ရာ၌ ကျင်စည်တီးပီးရသည်
ကျင်စမတိုက်မှီ စာရင်းဝင်ကျင်သန်များ ကျင်ကွင်းထဲ၌ ကျင်ကွင်းပြရသည်
ကျင်ကိုင်၍ ကျင်တတည်းနိုင်သူကို “နှစ်ခေါက်နိုင်” ဟု သတ်မှတ်သည်
နှစ်တည်းနိုင်ပါက လေးခေါက်နိုင်
သုံတည်းနိုင်ပါက ခြောက်ခေါက်နိုင်စသည်ဖြင့် မောင်းလုပွဲ၊ ဗိုလ်လုပွဲရောက်အောင်ထိ ဆက်နိုင်လားရသည်
ကျင်တတည်း အယှုံးအနိုင်ပြီးတိုင်း ပရိသတ်ထံ ယှုံးသူရော၊ နိုင်သူပါ ဆုခံယူရသည်
ခုံသမာဓိလူကြီးအဖွဲ့က စတင်ပြီး “ပန်းဆုငွေ” ချီးမြှင့်ပီးရသည်
ကျင်ပွဲကျင်းပပြီးခါနီး၌ ကျင်ဒိုင်အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရေးကျင်ကိုင်ရသည်
ကျင်သန်များကျင်နိုင်သည့်အခါ ကျင်ကွင်းပြရသည်
ကျင်သန်များ နောက်ဆုံးဗိုလ်ဆွဲမောင်းရသည့်အခါလည်း ကွင်းထဲပတ်၍ ကျင်ကွင်းပြ၍ ကျင်ပွဲကြည့်ပရိသတ်များသည် ကျင်ဇေပြားများဝယ်ယူပြီး ကျင်သန်များဆုခံစဉ် ကျင်းကွင်းပြစဉ်၌ ဆုချီးမြှင့်ပီးရသည်
ငွေသားလည်း ဆုချီးမြှင့်ပီးနိုင်သည်
ကျင်သန်များက မဏ္ဍပ်တွင်းပရိသတ်ထံမှ ဆုချီးမြှင့်မှုခံယူပြီး ရလာသည့်ကျင်ဇေပြားများကို ကျင်ဇေပြားဖိုး ဆုငွေပြန်ပီးချေရေးအဖွဲ့ထံ၌ ဇေပြားနှင့်ငွေ ဖလှှယ်ယူရသည်
“ကျင်ခုံသမာဓိအဖွဲ့” က ကျင်ဒိုင်များထံမှတင်ပြလာသည့် ကျင်သန်များနှင့်ပတ်သက်သည့် တင်ပြချက်များကို ဆုံးဖြတ်ပီးရသည်
ကျင်းပွဲကျင်းပရာ အငယ်တန်း၊ အလတ်တန်းစသည့် အောင်တန်းမှ ကျင်သန်များကို စတင်တိုက်ရပြီး ရွှေမောင်းတန်း (ပထမတန်းအကြီးတန်း) ကျင်သန်များကို ပွဲတော်နောက်ဆုံးရက်များ၌ရာ တိုက်လေ့ဟိသည်
ကျင်တည်းများကို ယှုံးဖြုတ်စနစ်ဖြင့် ကျင်းပသော်လည်း ယခုအခါ တချို့ပွဲများ၌ ကျင်သန်ဦးရေနည်းသော ရွှေမောင်းတန်း (ပထမတန်းအကြီးတန်း) ကျင်သန်ကြီးများကို ပရိသတ်က အားရပါးရကြည့်ရှုနိုင်စီရန် ပတ်လည်စနစ်ဖြင့် ကျင်းပသည်လည်းဟိသည်
ကျင်သန်များသည် ကျင်းကွင်းထဲ ကျင်ကွင်းပြရာတွင် ကျင်ပွဲအသီးသီးမှ မိမိရဟိထားသော ရွှေ၊ ငွေ ဆုတံဆိပ်များကို လိုင်တွင်ဆွဲ၍ ကျင်ကွင်းပြရသည်
ရှိဦးစွာ မိမိ၏ကျင်ကွင်းနည်းပြဆရာများကို ကန်တော့ရသည်
ကျင်ခုံသမာဓိ လူကြီးအဖွဲ့ကို ဂါရဝပြုရသည်
နောက်ပရိသတ်ဘက်သို့လှည့်၍ ဂါရဝပြုရသည်
ပြီးမှ ကွင်းတပတ
စကု ရုပ်စုံကျောင်း သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စကုမြို့နယ် မင်းဘူး-ဆင်ဖြူကျွန်း  ကားလမ်းအနီးတွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်း မှန်ကင်းရုပ်စုံကျောင်းဖြစ်သည်
ရှေးဟောင်း မှန်ကင်းရုပ်စုံကျောင်းသည် နှစ်ပေါင်း ၁၃၉-နှစ်ခန့် ရှိပြီ ဖြစ်သည်
မှန်ကင်းရုပ်စုံကျောင်းကို စလင်းသူကောင်းမျိုးများ ဖြစ်ကြသော မြို့ဝန်မင်း ဦးဆိုင် နှင့် ဒေါ်ငွေတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၂-ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ပြီး တိုင်အလုံးပေါင်း ၁၃၆ လုံး ရှိ၍ မြန်မာမှုဗိသုကာ သစ်သားပန်းပု လက်ရာများကို တွေ့ရသည်
အုတ်လှေကား သုံးစင်း တပ်ဆင်ထားကာ ပြဿဒ်ဆောင်၊ စနုဆောင်နှင့် ဆောင်မကြီးတို့ ပါရှိသည်
ရှေးခေတ် စကုမြို့ဝန်၊ မြို့သူကြီးတို့ တည်ဆောက် ကိုးကွယ်ခဲ့သော လေးထပ်ကျောင်း၊ သုံးထပ်ကျောင်း၊ မှန်ကင်းကျောင်း၊ ကန်ဦးကျောင်းစသည့် ကျောင်းကြီးများတွင် ဇာတ်နိပါတ်တော်များ ကို သရုပ်ဖော်ပြသထားသော ရှေးမြန်မာပန်းပုလက်ရာများ ရှိသည်
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ရဟန်းတို့ ... ရဟန်းသည် အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံတို့၌ ဝိညာဉ်သည် မပျံ့လွင့် မရွေ့ရှား၊ အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံတို့၌ မတည်, မစွဲလမ်း မတပ်မက်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်ရမည်၊ ရဟန်းတို့ ... အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံတို့၌ ဝိညာဏ်သည် မပျံ့လွင့် မရွေ့ရှား၊ အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံ၌လည်း မတည်, မစွဲလမ်း, မတပ်မက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း, ဆင်းရဲအပေါင်းတို့၏ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ”ဟု အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး နေရာမှထကာ ကျောင်းတော်သို့ ဝင်ကြွတော်မူပါသည်
ရဟန်းတော်များသည် အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ ဂုဏ်တော်များကို ဆင်ခြင် ပြောဆိုကြပြီး ထိုအကျဉ်းဥဒ္ဒသဒေသနာတော်၏ အကျယ်ဝိတ္တာရဒေသနာတော်ကို အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်အား မေးမြန်းလျှောက်ထားကြပါသည်၊ အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်သည် အနှစ်ကိုရှာသော ဥပမာစကားဖြင့် ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်များကို ချီးကျူးတော်မူပြီး ဘုရားရှင်ကိုသာ မေးမြန်းလျှောက်ထားကြရန် မိန့်ကြားပါသည်
ရဟန်းတော်များ၏ တောင်းပန်လျှောက်ထားမှုကြောင့် --အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံ၌ ဝိညာဏ်၏ ပျံ့လွင့် ရွေ့ရှားပုံနှင့် ရွေ့ရှားမှုမရှိပုံ၊-အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံ၌ နှစ်သက်ခြင်း၏အစွမ်းအားဖြင့် စိတ်တည်နေပုံနှင့် စိတ် မတည်နေပုံ၊-နိစ္စ, ဓုဝ, အတ္တ, အတ္တနိယ-အားဖြင့် မယူမူ၍ တပ်မက်နှစ်သက်ပုံ၊-နိစ္စ, ဓုဝ, အတ္တ, အတ္တနိယ-အားဖြင့် မယူမူ၍ တပ်မက်နှစ်သက်ခြင်း မဖြစ်ပုံတို့ကို အဇ္ဈတ္တာယတန၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန, ဝိညာဏ, ရူပဈာန်လေးပါး, ခန္ဓာငါးပါးတို့ဖြင့် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပုံ၊ ရဟန်းတော်များက အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ အကျယ်ဒေသနာကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြရာ ဘုရားရှင်က အရှင်မဟာ ကစ္စာနထေရ်ကို ချီးကျူးတော်မူပြီး အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ အကျယ်ဝေဖန်ဟောကြားတော်မူသည့် ဒေသနာတော်ကို အတည်ပြုတော်မူပုံ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ကမ်းနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ်းနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၀ ဦး၊ မ ၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဘစီဘင့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Basibint)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီးရိုးဘောတထာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်း (သစ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone(Thit))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကျီးချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyichaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ကဘဲ့မကျီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဘဲ့မကျီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၇ ဦး၊ မ ၉၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဂန့်ဂေါ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gantgaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၆ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
သင်္သကရိုက်ဘာသာ (ပါဠိ: သက္ကတ; အင်္ဂလိပ်: Sanskrit ) ဆိုသည်မှာ သမိုင်းဝင် အင်ဒို-အာရိယန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ ကျမ်းစာများတွင် သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်
ယနေ့ခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တရားဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး အူထရာခန်ပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်
အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်ဘာသာဗေဒတွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည်ဂရိဘာသာနှင့်လက်တင်ဘာသာတို့ကဲ့သို့သော အနေအထားမျိုးရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် "သက္ကတ"ဘာသာစကားဟူ၌ ပိုမိုသုံးကြသည်
သက္ကတဘာသာဟူသော ပုဒ်၌ သက္ကတသဒ္ဒါသည် သံသဒ္ဒါနှင့် ကတသဒ္ဒါတွဲစပ်၍ ဖြစ်လာသော သဒ္ဒါတစ်ခုဟုယူဆကြသည်
ထိုကြောင့် ကောင်းစွာပြုလုပ်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ပုဒ်မှန်မှာ သက္ကတမဟုတ်၊ သင်္ခတသာ ဖြစ်သင့်သည်ဟု အချို့ပညာရှိများက ဆိုကြလေသည်
တစ်နည်း·သန္တ+ကတမှ သက္ကတပုဒ် ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်
ထိုသို့ယူဆရာ၌ သူတော်စင် ပညာရှိများ တီထွင်ထားအပ်သည်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်
ဆန်းစကရစ်ဟုလည်းခေါ်သော ထိုသက္ကတ ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတို့ အမြတ်နိုးဆုံး ဖြစ် သောဘာသာဖြစ်သည်
ယင်းဘာသာကို နတ်တို့ပြောဆို သုံးစွဲသည့် ဘာသာဟုအမွှန်းတင်ကာဒေဝဘာသာဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်
ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးတို့သည် ပါဠိဘာသာတတ်ကျွမ်းသူကို လေးစားကြည်ညိုကြသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့သည်လည်း သက္ကတဘာသာတတ်ကျွမ်းသူ ပဏ္ဍိတ်များကို အထူးကြည်ညိုဆည်းကပ်လေ့ရှိကြ၏
ဤသက္ကတဘာသာကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီ ရှေးကျသောအချိန်ကပင် ပုဏ္ဏားပညာရှိ၊ ရသေ့ ပညာရှိတို့သည် သဒ္ဒါနည်းတို့ဖြင့်ကောင်းစွာပြုပြင်၍ထားကြ ကုန်၏
ထိုသဒ္ဒါနည်းတို့ကိုပြဆိုသော ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရှိသည့်အနက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆုံးဖြစ်သော ကျမ်းကား ပါဏိနိမည်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်
ထိုကျမ်းကိုပါဏိနိ၊ ကာတျာယန၊ ပတဉ္စလိဟူသောပညာရှိ ရသေ့သုံးဦးတို့ပေါင်း စပ်ပြုစုသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ တိမုနိဗျာကရဏဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေသည်
ပေါင်းစပ်ပြုစုပုံမှာ ပါဏိနိရသေ့သည် ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သောသုတ်ကိုစီရင်ရေးသားသည်
ကာတျာယန ရသေ့သည်သုတ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်အောင် ဖွင့်ပြသည့်ဝုတ္တိကိုပြုစု၏
ပတဉ္စလိရသေ့သည်ကား ထိုသုတ်ဝုတ္တိ တို့နှင့်ဆီလျော်လိုက်လျောသည့် ပြယုဂ် ဥဒါဟရုဏ် ပုံစံသာဓက ပုဒ်တို့ကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြရေးသားလေသည်
ဤပါဏိနိကျမ်းကြီး သည် သက္ကတဘာသာ သဒ္ဒါနည်းနာနယတို့ကို စုံစုံလင်လင် ပြဆိုထားသောကျမ်းဖြစ်သဖြင့် သက္ကတလိုက်စားသူတို့အဖို့ အထူးအားထား မီခိုလောက်သော သဒ္ဒါကျမ်းကြီး'ဖြစ်ပေသည်
ထို့ပြင်ကပ္ပဒ္ဒုမ၊ သဒ္ဒတ္ထောမ မဟာနိဓိစသော ကျမ်းများသည် သက္ကတဘာသာသုံးအမည်နာမ ဝေါဟာရတို့ကို ပြဆိုသော အဘိဓာန်ကျမ်းမျိုးဖြစ်ကုန်၏
ရာမသမ္မစသော ကျမ်းတို့ကား ဝါကျပဗန္ဓတို့၏ ဂုဏ်အပြစ်တို့ကို စိစစ် ဝေဖန်ပြသော အလင်္ကာကျမ်းမျိုးတို့တည်း
ဂါထာဗန္ဓ ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးရာ၌ဂိုဏ်း ဂရုလဟုအနေအထားကို ခွဲခြားပြသော ဆန်းကျမ်းတို့ကား ပိင်္ဂလ၊ဝုတ္တရတနာကရစသော ကျမ်းများ ဖြစ်လေကြလေသည်
ဤသို့သဒ္ဒါနည်း၊ အလင်္ကာနည်း၊ ဆန်းနည်းတို့ဖြင့် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ မားမားမတ်မတ် တည်နေသော ဘာသာကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိနေသည့်နှင့်အညီ ရှေးရှေးပညာရှိကြီး များသည် ယင်းဘာသာနှင့်ပင် ဆေးဝါးဘက်ဆိုင်ရာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဘက်ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစသော အဖိုးတန် ပညာရပ်များကိုရေးသားပြုစုထားခဲ့ကြပေသည်
ထိုကြောင့် သူငါကစ ကြားဖူးနေကြသော ဝိဇ္ဇာခေါ် နှုတ်မှုပညာ ၁၈မျိုးကို ဗသဏုပုရာဏ်စသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံခေါ်လက်မှုပညာ ၃၂မျိုး၊ ၆၄မျိုးတို့ကို သုကြနီတိစသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း အပြည့်အစုံတွေ့ရှိ နိုင်လေသည်
ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားကျော်စောလျက် ရှိနေသော ဗြို့ဟပ်၊ ရာဇမတ္တဏ်စသောဗေဒင်ကျမ်း၊ သုဿုတ၊ သာရကောမုဒိ စသောဆေးကျမ်းများမှာလည်း သက္ကတဘာသာ ကျမ်းများပင် ဖြစ်လေသည်
များစွာသောဗေဒင်ကျမ်း ဆေးကျမ်းတို့မှာ မြန်မာပြန်ထားသည်တို့ကို တွေ့ရလေသည်
ယင်းသို့မြန်မာတို့၏ ဆေးပညာဗေဒင်ပညာတို့သည်လည်း သက္ကတကိုများသောအားဖြင့် မှီငြမ်းပြုရကြောင်းထင်ရှား လေသည်
ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
မိန်းမတို့၏ ဥစ္စာသည် ရုပ်အဆင်း ဖြစ်သည်
( ဣတ္ထိနံ  မိန်းမတို့၏၊ ဓနံ  ဥစ္စာကား၊ ရူပံ အဆင်းတည်း
ခင်တန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Khintan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ သဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၃၉ ဦး၊ မ ၄၀၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၀၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း (အင်္ဂလိပ်: Wunna Theikdi Stadium) သည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်ရှိ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားပြိုင်ဝင်းအတွင်းတည်ရှိသော ဘက်စုံသုံး ခေတ်မီ အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
ပရိသတ် (၃၀,၀၀၀) ကျော် ဝင်ဆံ့ပြီး ဘောလုံးအားကစားနည်းနှင့် ပြေးခုန်ပစ် အားကစားနည်များကို အများဆုံး ကျင်းပလျက်ရှိသည်
၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၁၄ အာဆီယံမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲများ၏ အဓိကအားကစားကွင်းလည်းဖြစ်သည်
ထို့အပြင် ၂၀၁၅ အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၁၈ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ စသည့် အားကစားပြိုင်ပွဲများကိုလည်း လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အားကစားပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပလျက်ရှိသည်
အားကစားကွင်းအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်ကော်မတီ ရုံးခန်း၊ လူငယ်ရေးရာဦးစီးဌာန၏ ရုံးခန်းများ တည်ရှိသည်
၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို ပြန်လည်လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိခဲ့သည်
ပြိုင်ပွဲကို မြို့တော်အသစ်ဖြစ်သော နေပြည်တော်မြို့တွင် အဓိက ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်
ပြိုင်ပွဲအတွက်လိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အဦးအသစ်များကို နေပြည်တော်၌ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် ပညာသိဒ္ဓိရပ်ကွက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဇေယျာသီရိမြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့၌ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်
ပညာသိဒ္ဓိရပ်ကွက်ရှိ (၁၅၀)ဧကအကျယ်ရှိ ​မြေ​ပေါ်တွင် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း၊ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ၊ ရေကူးကန်၊ မြားပစ်ကွင်း၊ တင်းနစ်ကွင်း၊ ဖူဆယ်ဘောလုံးကွင်း၊ လေ့ကျင့်ရေးကွင်း စသည်တို့ပါဝင်သော အားကစားပြိုင်ဝင်းကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုအားကစားပြိုင်ဝင်း၏ ပင်မအားကစားကွင်းဖြစ်သော ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းကို ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
မူလက ဇမ္ဗူသီရိ အားကစားကွင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သည်
ဤအားကစားကွင်းနှင့် ပုံစံတူမှာ မန္တလေးမြို့ရှိ မန္တလာသီရိအားကစားကွင်းနှင့် ဇေယျာသီရိမြို့နယ်ရှိ ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
ဤကွင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမိုးအပြည့်မိုးထားသည့် အားကစားကွင်းကြီးများဖြစ်ကြသည်
အားကစားကွင်းကို မက်စ်မြန်မာကုမ္ပဏီမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးနှင့် နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းညွန့်၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်မြင့်၊ စီမံကိန်း အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးကံချွန်၊ မက်စ်မြန်မာကုမ္ပဏီဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော်တို့က ပန္နက်တင်ပေးခဲ့ကြသည်
အားကစားကွင်းကို (၂၅)ဧက အကျယ်ရှိ​သော ​မြေ​ပေါ်တွင် တည်​ဆောက်ထားသည်
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းသည် ဘဲဥပုံစံရှိကာ (၂၆၃)မီတာ ရှည်လျားပြီး (၂၃၁)မီတာ ကျယ်ဝန်းကာ (၂၅) မီတာ မြင့်သည်
ပွဲကြည့်စင်မှာ အဆင့် (၃) ဆင့်ဖြစ်သည်
မြက်ခင်းပြင်နှင့် ပွဲကြည့်စင်အကြားတွင် ပြေးလမ်းများ ပါရှိသည်
မြောက်ဘက် နှင့် တောင်ဘက် ပွဲကြည့်စင်များတွင် LEDဘုတ်များ တပ်ဆင်ထားသည်
အနောက်ဘက်ပွဲကြည့်စင်တွင် အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်နေရာများ၊ အရေကြီးပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် အထူးပွဲကြည့်ခန်း၊ မီဒီယာစင်တာ စသည်တို့ပါဝင်သည်
ကွင်းအတွင်း အလင်းရောင်ကောင်းမွန်စွာ ရရှိရန်အတွက် ခေတ်မီမီးစနစ်များကိုလည်း တပ်ဆင်ထားသည်
အစည်းအဝေးခန်းမများ၊ နားနေခန်းများလည်း ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်
ကားရပ်နားရန်နေရာအတွက် (၁၅) ဧကကျယ်ဝန်းသည့် ရပ်နားကွင်း ပါဝင်သည်
အားကစားကွင်း တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီးနောက် ၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ မစတင်မီ ၂၀၁၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၄) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်နှင့် နေပြည်တော် ဘောလုံးအသင်းတို့၏ ဘောလုံးပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်
ပွဲချိန်အတွင်း နှစ်ဖက်ကစားသမားများ ခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုးကြိတ်၊ ကန်ကျောက်မှုများပါ  ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် အိမ်ရှင် နေပြည်တော်ပရိသတ်များက ခုံများရိုက်ချိုးခြင်း၊ ကွင်းအတွင်းဆင်းလာပြီး ဒိုင်နှင့် တစ်ဖက်အသင်းကစားသမားများအား ရန်မူခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ပထမပိုင်းမပြီးမီအချိန်တွင်  ပြိုင်ပွဲအား ရပ်နားခဲ့ရသည်
ဤသည်မှာ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်သမိုင်းကြောင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုအကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် အားကစားကွင်းအသစ်ကြီး၏ ထိုင်ခုံ​​ပေါင်း (၁၅၀) ကျော် ရိုက်ချိုး ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်
၂၀၁၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၁) ရက်နေ့နှင့် (၂၂) ရက်နေ့များတွင် (၂၇)ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပခဲ့သည်
ထို့အပြင် ထိုအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ပြေးခုန်ပစ်အားကစားပွဲစဉ်များကိုလည်း လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်
ထို့အပြင် ၂၀၁၄ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်လည်း (၇)ကြိမ်မြောက် အာဆီယံမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်
၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် (၁၉)ကြိမ်မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဘောလုံးပွဲစဉ်များကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်
ဒက်ဘ်စတပ် သည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အီလက်ထရောနစ် တီးလုံးအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်
အစောဆုံး ဒက်ဘ်စတပ်ကဲ့သို့ သီချင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ဝန်းကျင်က ဖြစ်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သော တီးလုံးမျိုးဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၎င်းနှင့် အခြားမျိုးတူ တီးလုံးများကို လန်ဒန်မြို့၏ နိုက်ကလပ်များတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်
"ဒက်ဘ်စတပ်"ဆိုသည့် စကားစု သည် ၂၀၀၂ ခန့်က စတင် အသုံးပြုတီးလုံးအမျိုးအစားကို မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းအား ဘစ်ဂ်အက်ပဲလ်၊ တမ်ပါ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒက်ဘ်စတပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်
ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ (differential geometry) ဘာသာရပ်သည် Riemannian manifolds ခေါ် ရီးမန်မျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများကို လေ့လာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်
ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်တွင် အဆိုပါ ရီးမန်မျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများ၏ (အကွာအဝေး) အတိုင်းအတာ မက်ထရစ် (metric) များနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာ၍ ဒစ်ဖရန်ရှယ်တိုပေါ်လော်ဂျီ (differential topology) ဘာသာရပ်တွင် ၎င်းမျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများ၏ အတိုင်းအတာ မက်ထရစ်များနှင့် မပတ်သက်သည့် (ဥပမာ၊ ၎င်းမျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်းများ၏ ခြုံငုံတည်ဆောက်ပုံ စသည့်) ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာသည်
ဒစ်ဖရန်ရှယ်ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်တွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ၊ အဓိကအားဖြင့် မျဉ်းကွေးများ၊ မျက်နှာပြင်များကို တစ်ခုလုံးလွှမ်းခြုံလေ့လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ ၎င်းအရာဝတ္ထုများ၏ အသေးစိတ် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုချင်းစီကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာသုံး၍ လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်
ဦး ဌေးမြိုင် (၁၉၁၉−၂၀၁၃) သည် မြန်မာလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမား၊ စာတည်းနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
ဒဂုန်တာရာကို  မွေးသက္ကရာဇ် ၁ဝ၊ ၅၊ ၁၉၁၉  အမည်ရင်း ဦးဌေးမြိုင်  မိဘအမည် ဦးဘအုန်း + ဒေါ်ဖွားရှင်  မွေးဖွား ဒေသ ထိုင်ကူ မြစ်တန်းရွာ (မွန်ရွာ)၌ မွေးဖွားသည်
ငယ်စဉ်က ပန်းချီ ဂီတ ကဗျာလင်္ကာ တို့၌ ဝါသနာပါသည်
၁၄နှစ်သားအရွယ်က ရတု လူးတား ဧချင်း တေးထပ် စသော ရှေးရေးကဗျာများကို ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ စတင် ရေးသားသည်
ဒဂုန်တာရာသည် ရန်ကုန်မြို့ (၇) လမ်းရှိ အောင်ဇေယျ မင်္ဂလာ မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားသည်
ထို့နောက် ကျိုက်လတ် အမျိုးသားကျောင်း (၁၉၂၇ - ၃၆) တွင် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန် ရေကျော် မက်သဒစ်ကျောင်း (၁၉၃၆ - ၃၇) တွင် လည်းကောင်း ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်
(၁၉၃၇ - ၄ဝ) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ဒဂုန်တာရာသည် ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ  ရေနံမြေ စည်းရုံးရေးကိုယ်စားလှယ်၊ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ  အမှုဆောင်၊ အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေး ဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာက သူ၏ ‘ရုပ်ပုံလွှာ’ အဖွဲ့အနွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ‘အောင်ဆန်း (သို့မဟုတ်) အရိုင်း’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
ဆရာဒဂုန်တာရာက သူ၏ ရုပ်ပုံလွှာအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်သည် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး အကြောင်းကိုသာ အစဉ်အမြဲ တွေးတောနေပြီး ကျန်သည့်အရာများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ နေတတ်ပုံ၊ လူရိုင်းတစ်ဦးနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တူကာ ဆက်ဆံရခက်ပြီး ဂွတီးဂွကျ နိုင်လှပုံ၊ သူ ယုံကြည်ရာကို စိုက်လိုက်မတ်တတ်နှင့် တဇွတ်ထိုး လုပ်တတ်ပုံ၊ သို့သော် သူ့တွင် အနုပညာဓာတ်ခံရှိပုံ စသည်တို့ကို ရသဟန်နှင့် လှလှပပ ခြယ်မှုန်းခဲ့လေသည်
ထိုရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွဲ့ကိုဖတ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ‘ဌေးမြိုင်ကတော့ ကိုယ့်ကို အရိုင်းလို့ရေးတယ် ကိုယ်ဒီလောက်လည်း မရိုင်းသေးပါဘူးကွာ’ ဟု သူ၏ ကိုယ်ရံတော် ဗိုလ်ထွန်းလှကို ရယ်မောကာ ပြောခဲ့ဖူးသည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊  ဦးနု၊ ဗိုလ်မှူးဖိုးကွန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်) တို့နှင့် ရင်းနှီးသည်
ထို့အပြင် ဆရာကြီး ဒဂုန် တာရာသည် တရုတ် - မြန်မာ မိတ်ဆွေဖြစ် အသင်းချုပ် အမှုဆောင်၊ မြန်မာ - ဆိုဗီယက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ် အသင်းချုပ် အမှုဆောင်၊ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) အမြဲတမ်း ကော်မတီ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်၊ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကဗျာဆရာ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ လထုတ် တက္ကသိုလ် သိပ္ပံ မဂ္ဂဇင်းတွင် မြိုင်သဇင် ကလောင် အမည်ဖြင့် မှုံပြာရီ ဝတ္ထုကို စတင် ရေးသား ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒဂုန်တာရာ အမည် ခံယူသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ လတွင် တာရာ မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေသည်
ထို့အပြင် စာပေသစ် မဂ္ဂဇင်း ကိုလည်း စတင် ထုတ်ဝေပြီး ယင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
တချိန်တည်းတွင် ဂန္ထဝင် ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ အလုပ် ကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် ​မေ ဝတ္ထုကို ထုတ်ဝေသည်
ကလောင် အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် စာပေဝေဖန်ရေး၊ လူကိုလေ့လာခြင်း၊ အကဲခတ်စာတမ်းများလည်း ရေးခဲ့သည်
စံပယ်ဦးဝတ္ထုတိုများဖြင့် စာပေဗိမာန် ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် ဆုကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်
ထို့ပြင် ၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အတွက် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာ စာပေဆု ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
စာရေးဆရာ-ကဗျာဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာ သည် ကလောမြို့တွင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ရင်း စာပေများကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
ရန်သူမရှိ မိတ်ဆွေသာရှိ အယူအဆဖြင့် လွတ်လပ်သော အတွေးအခေါ် ကိုင်စွဲသူ မြန်မာ စာပေလောကမှာ ကဗျာခေတ်တခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သူ စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာသည် (၁၉-၈-၂ဝ၁၃ ခုနှစ်)  တနင်္လာနေ့ နေ့လယ်တွင် အောင်ပန်းမြို့ နေအိမ်တွင် လူကြီးရောဂါနှင့်  ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ကလည်း ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ (a personal letter of sympathy condolence  ) နှင့်  နာရေးကူညီငွေ ၂ဝဝ,ဝဝဝ ကျပ် ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သည်လည်း လွမ်းသူ့ပန်းခြင်းပေးပို့ခဲ့သည်
ရှမ်းပြည်နယ်  ဝန်ကြီးချုပ် က နာရေးကူညီငွေ ၁ဝဝ,ဝဝဝ ကျပ် ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် မြန်မာ ကဗျာလောကမှာ ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သလို နိုင်ငံရေးဆိုတာ ရန်သူကို မိတ်ဆွေ ဖြစ်အောင် လုပ်တဲ့နည်းဆိုပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစဉ် ကိုင်စွဲသူအဖြစ် စာပေ လောကမှာရော နိုင်ငံရေး လောကမှာပါ ဩဇာကြီးမားတဲ့ အကန်တော့ခံ ပညာရှင်ကြီးလည်းဖြစ်သည်
ကျိုက်လတ် မြိုင်သဇင်ခင်စန်းအောင်ခင်မေဆက်ဂီတအယ်ဒီတာစာပေအကဲခတ်သမားစောတင့်မူစောထွတ်စောရန်နောင်ဌေးမြိုင်တာရာဒဂုန် မြိုင်သဇင်နိုင်ငံခြားအယ်ဒီတာနိုင်ငံရေးသတင်းထောက်တစ်ဦးနိုင်ငံရေးအကဲခတ်သမားပန်းချီအယ်ဒီတာဗညားနွဲ့ဗညားသီဟဘိုးဒဂုန်မောင် ကြာညွန့်မောင်ချုံမောင်ဂီတမောင်ဂန္ထဝင်မောင်စမောင်စောထိုက်မောင်စန်းအောင်မောင်စိမ်းမြမောင်ဌေးမြိုင်မောင်ဌေးမြိုင် (တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်)မောင်နန်းနွယ်မောင်ဘတင့်မောင်မျိုးသန့်မောင်ရန်နောင်မောင်လင်းထက်မောင်သစ္စာမောင်သန္တမောင်အံ့ဘွယ်မြိုင်မြိုင်သဇင်မြိုင်သဇင် (တိုင်းရင်းသားတန်းမြင့်ကျောင်း ကျိုက်လတ်မြို့)ရောဘတ်ဗေလုဝရိုးမရှုမဝရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးရွှေဟင်္သာသတင်းထောက်တစ်ဦးသပိတ်မှောက်ကျောင်းသားတစ်ဦးသမဂ္ဂအမှုဆောင်တစ်ဦးသူမ၏မိတ်ဆွေ
ဥတိုရွာ၊ ငပိချောင်း
ဦးတိုရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
ဂနက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganet)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဇီဝဗေဒ ပညာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် အီဗော်လူးရှင်း ဆိုသည်မှာ သက်ရှိအစုအဝေးများတွင် တွေ့ရသော မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများတွင် ခန္ဓာဗေဒ ဆိုင်ရာ၊ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်ပြီး ထို လက္ခဏာများသည် မျိုးရိုး တစ်ခုမှ အခြားမျိုးရိုးတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲချိန်တွင် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လေ့ရှိသည်
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသည် အစုအဖွဲ့အတွင်းတွင် မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်
ထိုသို့ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းမှာ မျူတေးရှင်း (mutation) ခေါ် ဂျီနုမ်း အစီအစဉ်များ ပြောင်းလဲခြင်း၊ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြန်လည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ဇီဝမျိုးစေ့ စီးဆင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်
အီဗော်လူးရှင်းကြောင့် ဘိုးဘွားမိဘတူသော သက်ရှိများမှ တစုနှင့် တစု မတူညီဘဲ ကွဲပြားခြားနားသော သက်ရှိမျိုးကွဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချားလ်စ်ဒါဝင် က ထိုအဖြစ်အပျက်ကို "အဆုံးမရှိအောင် လှပသော ပုံစံများ နှင့် အံဩဘနန်း ထူးဆန်းသော ပုံစံများ" ဟု ဆိုခဲ့သည်
ယခုဆိုလျင်အမျိုးအနွယ်တစ်ခုကို တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်မျိုးမျိုးသည် မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်း ကို အီဗော်လျူရှင်းဟုခေါ်သည်
ထိုသို့ အမျိုးအနွယ်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ရှေးကရှိခဲ့ဘူး သော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်နှင့် ယခုအခါ ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သည် မတူနိုင်တော့ချေ
သိပ္ပံပညာရှင်အများရှိရာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ရာ၌ ဖြစ်သည့်နည်းများတွင် အယူအဆချင်း ကွဲပြားကြသော်လည်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုရာတွင်မူ အငြင်းမပွားကြချေ
အလွန်ရှေးကျသောအခါကပင် လူသည် တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို အလှအပအတွက် ဖြစ်စေ၊ ဝါသနာပါ၍ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့လေသည်
ရှေးလူများကမူ သဘာဝကိုယ်တိုင်က တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ လေသည်
ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အတွင်းက နေထိုင်သွားခဲ့သော ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အယ်ရစ္စတိုတယ်က တန်းမြင့်သက်ရှိများသည် တန်းနိမ့် သက်ရှိများမှ အီဗော်လျူရှင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ဘူးကြောင်း ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းများ အရ သိရလေသည်
အီဗော်လျူရှင်းသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည် ဟု မမျှော်လင့်နိုင်ချေ
လူက တိရစ္ဆာန်ရိုင်း များကို ခိုင်းစေနိုင်မည့် တိရစ္ဆာန်များ အဖြစ်သို့ဖြစ်စေ၊ အပင်ရိုင်းများကို ဥယျာဉ်၊ သို့မဟုတ် ခြံစိုက် အပင်မျိုးအဖြစ်သို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့သည်မှာ မှန်၏
သို့သော် ထိုသို့ ပြောင်းလဲယူခြင်းမှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာညောင်းလေသည်
ယေဘုယျ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာခြင်းမှာမူ နှစ်ပေါင်းသန်းပေါင်း များစွာပင် ကြာညောင်းလေသည်
ထိုသို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကြာအောင် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ် လာကြရာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသော အခြေအနေများသည် ယခင်ကရှိခဲ့ဘူးသည့် အခြေအနေများထက် အဆင့်အတန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှုပ်ထွေးရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပိုမို၍မြင့်မားလာခဲ့လေသည်
သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြရာတွင် - မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာ ကြရာ၌ အသစ်ဖြစ်လာသော မျိုးဆက်များတွင် ဝိသေသဂုဏ် အသစ်များ ပါရှိလာခြင်း၊အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာသည်မှာ အချိန်ကြာညောင်းလှပြီဖြစ်၍ ယခုအခါတွင် အသက်ရှင်၍ နေကြသော သက်ရှိများ ရှိကြသကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် မရှိကြတော့သော သက်ရှိများလည်း ရှိကြခြင်းနှင့်၊မျိုးကွဲသက်ရှိများ၌ အဆက်အသွယ်များ ရှိကြသကဲ့သို့ သက်ဆိုင်ရာ မျိုးရင်းများ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက် ကျယ်ပြန့်သော အဆက်အနွယ်များ၌လည်း အဆက်အသွယ်များ ရှိကြလေသည်
ကမ္ဘာ့ ကျောက်လွှာများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာကြည့်ခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည့် အထောက်အထားများကို ရရှိနိုင်လေသည်
ရှေးကျသော ကျောက်လွှာများမှ တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကိုသာ တွေ့ရ၍ တန်းမြင့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရချေ
တွေ့ရသော တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏ အမျိုးအစားများမှာ များပြား၍ အရေအတွက်မှာလည်း များပြားလေသည်
ထိုအချိန်က ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရသေးချေ
နောက် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင်မှ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့နိုင်လေသည်
ပထမစ၍ တွေ့ရသော ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများသည် ရှေးငါးများဖြစ်ကြသည်
နောက်နှစ်သန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ကြာသောအခါတွင် ဖားနှင့် ယင်း၏အနွယ်ကဲ့သို့သော ရေနေကုန်းသတ္တဝါများကို တွေ့ရသည်
ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ရှေးကျသော ငှက်များနှင့် ရှေးကျသော နို့တိုက်သတ္တဝါများကို တွေ့ရလေသည်
ထိုရှေးနို့တိုက် သတ္တဝါများမှ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ တွေ့နေကြရသောအမွေးရှိ သတ္တဝါများ အဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲကြလေသည်
အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် သက်ရှိ အမြောက်အမြား ဖြစ်လာကြရာမှ နောင်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသော သက်ရှိများကို လည်း တွေ့ရလေသည်
ထိုအချက်သည် တွားသွားသတ္တဝါတွင် ထင်ရှား၏
ထိုတွားသွားသတ္တဝါများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြလေသည်
တချိန်တွင် တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစဉ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ထက်ပိုသော တွားသွားသတ္တဝါများကိုပင် တွေ့နိုင်လေသည်
နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာသော တွားသွားသတ္တဝါခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်အတွင်းက ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော ဒိုင်နိုဆောကောင်များ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရလေသည်
နောင်နှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသော အခါတွင် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ရေးကို အားပေးသော ရာသီဥတု ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးများ နည်းပါးလာခဲ့သဖြင့် ယခုအခါတွင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစဉ်ပေါင်း ငါးခုသာ ကျန်ရှိတော့လေသည်
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အချို့အမျိုးအစားများ၏ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထိုအချက်သည် မြင်း၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင် ထင်ရှား၏
ပထမစ၍ တွေ့ရရာတွင် မြေခွေးအရွယ်မျှသာရှိသော မြင်းနှင့်တူသည့် တိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရသည်
ယင်းတို့၌ ခြေချောင်းကလေးများ ငါးချောင်းရှိသည်
ထိုနောက် အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် အလယ်ခြေချောင်းသာ ကျန်ရစ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ခြင်းဖြင့် ခွာဖြစ်လာသည်
ထိုအခြေအနေရောက်ရန် ဆင့်ပေါင်း ၁၂ ဆင့် ပြောင်းလာခဲ့ ရပြီးလျှင် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ မြင်ရသော မြင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်
သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏အထောက်အထားများမှာ မပြည့်စုံဟု ဝန်ခံကြသည်
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ မကျန်ရစ်သည့် သက်ရှိများ အမြောက်အမြား ရှိသေးကြောင်းယုံကြည်ကြ၏
သို့သော် ထိုသို့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း အချို့ကို မတွေ့ကြရသော်လည်း ယေဘုယျမှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သက်ရှိများ၏ သမိုင်းစဉ်တလျှောက်၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်မှာ ထင်ရှားသည် ဟုဆိုကြသည်
ရှေးကျသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီကြသဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ် ရှိကြသည်မှာလည်း ထင်ရှားသည်ဟု ဆိုကြသည်
တိရစ္ဆာန်များ၏ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အနာတမီကို (ခန္ဓာဗေဒ) လေ့လာခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသည့် အထောက်အထားများကို ပြသနိုင်ပေသည်
တန်းနိမ့်ငါးများမှ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များအထိ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါမှန်သမျှတွင် ဦးနှောက်၏ အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် ဦးနှောက်နာဗ်ကြောများသည်လည်း ဦးနှောက်၏အလားတူ အစိတ်အပိုင်းများနှင့်သာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်
နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ သို့မဟုတ် အမွေးရှိသတ္တဝါများ၏ ခြေလက်အင်္ဂါများကို ကြည့်လျှင်လည်း အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ လေသည်
လင်းနို့၏အတောင်နှင့် ဝေလငါး၏ ရှေ့ရေယက်တို့၏ အဓိကအရိုးများမှာ လူ၏လက်မောင်းနှင့် လက်တို့၏ အဓိကအရိုးများနှင့် အတူတူဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်
သို့သော် အပင်၌ မြင်ရရာတွင်မူ လွန်စွာကွာခြားလှပေသည်
ထိုနည်းအတိုင်း တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်လောကတို့မှ သာဓကများကိုလည်း တွေ့ရလေသည်
နို့တိုက်သတ္တဝါတို့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသော သွားနှစ်စုံရှိ၏
လူ၌လည်း ထိုနည်းအတူ ရှိလေသည်
ဝှေးဗုန်း ဝေလငါးတွင်လည်း အလားတူ သွားနှစ်စုံရှိသည်
သို့သော် ထိုသွားများလည်း ဝေလငါးငယ်ကလေး မမွေးဖွားမီတွင် တိုးပွားလာပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်
ထိုသွားများကို မည်သည့် အခါတွင်မျှလည်း အသုံးပြုလေ့ မရှိချေ
တဖန် လူ၏အစာလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အူအတက်သည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်ကလေး ဖြစ်လေသည်
ထိုကိုယ်တွင်းအင်္ဂါသည် အခြား နို့တိုက်သတ္တဝါ အမြောက်အမြားတွင် အသုံးဝင်ကြလေသည်
အလားတူ အခြေခံဖြစ်သည့် ပစ္စည်းအမြောက်အမြားသည် ရှေးလူများမှ ဆက်ခံရရှိပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းများသည် ရှေးလူများတွင် အသုံးဝင်ခဲ့ကြလေသည်
တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုး၏ ဇီဝကိစ္စဗေဒကို လေ့လာသောအခါတွင်လည်း ထူးခြားသော တူညီမှုများကို တွေ့ရ လေသည်
တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များကို ကြည့်လျှင် ယင်းတို့အားလုံးသည် အသက်ရှူခြင်း၊ အိပ်ခြင်းနှင့်ရွေ့လျားသွားလာခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်
အစာစားရာတွင်လည်း တူညီသောယေဘူယျ အစာစုများကို စားကြပြီးလျှင် တူညီသည့် အညစ်အကြေးများကို ဖြစ်စေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရပေမည်
ဗီတာမင် အမျိုးမျိုးသည် လူ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် လိုသကဲ့သို့ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း လိုလေသည်
ထိုဆေးများ၏ စွမ်းပကားများကို သိနိုင်ကြခြင်းမှာ သိပ္ပံပညာရှင်များကထိုဆေးများကို တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များတွင် စမ်းသပ်ကြည့်ကြရာမှ သိရှိကြသဖြင့် လူများက အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် လူက စိုက်ပျိုးယူသော အပင်များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်လည်း လူက ကြံဖန်ရွေးချယ်သည့်နည်း၊ သို့မဟုတ် မျိုးဖောက်ခြင်းဖြင့် ယင်းတို့အား မည်မျှအထိပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထင်းရှားစေရန် သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှရရှိသည့် ကြက်တစ်ကောင်မှ ၁ဝ ပေါင် လေးသော ကြက်နှင့် တစ်ပေါင်သာလေးသည့် ကြက်များဖြစ်လာစေသည်အထိ လူက မျိုးဖောက်၍ ယူနိုင်သည်ကို တွေ့ရလေသည်
ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင်လည်း အလားတူပင် လူက အပင်ရိုင်းများမှ ကြံဖန် ရွေးချယ်သည့်နည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးယူလေသည်
အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် အခြေခံအကြောင်းများကို စဉ်းစားကြရပေမည်
လူတွင်ဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန် တွင်ဖြစ်စေ မတူညီမှုကလေးများကို အမြဲတစေ တွေ့ရလေသည်
အပင် နှစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် လူနှစ်ယောက်သည် မည်သည့်အခါတွင်မျှ အတိအကျ မတူသည်ကို လူတိုင်းသိသည်
မွေးဖွားသော အရေအတွက်ထက် ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အရွယ်ရောက်သည်အထိ ကြီးထွားလာသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်အရေအတွက်က နည်းပါးလေသည်
တိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်မျိုးစိတ်အမြောက်အမြား တွင် မိဘနှစ်ဦးမှ အရေအတွက်များစွာသော တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို ဖြစ်ထွန်းလေသည်
ဖားပြုပ်အမ တစ်ကောင်သည် တစ်နှစ်လျှင် ဥပေါင်း ၂ဝ,ဝဝဝ မျှကို အုပေး၏
သို့သော် ထိုဥများသည် ဥလိုက် ဖြစ်စေ၊ အကောင်ဖြစ်မှဖြစ်စေ သေကြေပျက်စီးကုန်သော အရေအတွက်မှာ အလွန် များပြားသဖြင့် မူမှန်အခြေအနေအတွင်း၌ ဖားပြုပ်နှစ်ကောင်မျှသာ မိဘ၏နေရာကို ယူရန် ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်
ထိုအခါ သဘာဝ ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဖြစ်လာလေသည်
အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီသော အခြေအနေ မကောင်းမွန်လှသည့် ဖားပြုပ်များ သေကြေကုန်ကြလေသည်
တာရှည်တွင် မွေးဖွားသည့် သားသမီးများအနက် အခြေအနေ အကောင်းမွန်ဆုံး သားသမီးများသာ ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်
အခြေအနေ ယာယီအားဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဖားပြုပ်များပို၍ အသက်ရှင်က ကျန်ရစ်ပြန်လျှင်လည်း ဖားပြုပ် အရေအတွက် မြောက်မြားလာခြင်း ကြောင့် ရောဂါကပ်ဆိုက်ရောက် လာပြီးလျှင် သေကြေကုန်လေ့ရှိသည်
ထိုနည်းအားဖြင့် ဖားပြုပ်၏ အရေအတွက်သည် သူအခြေအနေနှင့်သူ ကိုက်ညီလျက် ရှိလေ့ရှိသည်
အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာလျှင် ထိုပြောင်းလဲလာသည့် အခြေအနေနှင့် အလွန်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောခြင်း ရှိနိုင်သော ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်၍ ကျန်ဖားပြုပ်အားလုံးသည် သေကြေကုန်ကြရပေမည်
အခြားနေရာများရှိ ဖားပြုပ်များသည်လည်း ထိုနေရာမျိုးရှိ အခြေအနေများနှင့်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောမှုများရှိသည့် ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်လေပေလိမ့်မည်
ထိုနည်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသော ဖားပြုပ်များကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထိုဖားပြုပ်များသည် ပထမပေါက်ဖွားပေးခဲ့သော ဖားပြုပ်များနှင့် တူနိုင်ကြတော့မည် မဟုတ်ချေ
သိပ္ပံပညာရှင်များ အချင်းချင်း အငြင်းပွားရဆုံး အချက်များအနက် တစ်ချက်မှာ ပေါက်ဖွားလာသည့် တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များတွင် ကွဲလွဲရသည့်အကြောင်းများနှင့် ထိုအကြောင်းများကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသို့ မည်ကဲ့သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိလာသည်ဆိုသော အချက် ဖြစ်သည်
ဒါဝင် ချမှတ်ထားသော စနစ်အရဆိုလျှင် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ကွဲလွဲချက်များသည် များသောအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိပြီးလျှင်၊ ထိုကွဲလွဲချက်များသည်လည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရှိလာသည်ဟုမပြောနိုင်ချေ
ထိုနည်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်ပင်သည် အခြား တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကံအားလျော်စွာ ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ပါလာခြင်း ကြောင့် ကျန်တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များထက် ပို၍ အသက်ရှည်နိုင်လေသည်
ထိုပြောင်းလဲချက် ကလေးများကိုသာ သားသမီးများက အမွေဆက်ခံနိုင်ကြလျှင် ထိုအမွေဆက်ခံကြသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသည် အသက်ရှည်နိုင်ရန် ပို၍ အလားအလာ ရှိကြလေသည်
သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးကမူ လေ့လာရရှိသောသွင်ပြင် လက္ခဏာကို အမွေဆက်ခံခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုပညာရှင်၏ အယူအဆမှာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်က ယင်း အသက်ရှင်နေစဉ်အတွင်း လေ့လာရရှိခဲ့ခြင်းကို သားသမီးများအား တဆင့် အမွေပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်မှာ အားကစား လိုက်စားသော မိဘက ကိုယ်အင်္ဂါတွင် အခြားကလေးများထက် သန်စွမ်းသောကလေးများကို မွေးဖွားစေနိုင်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော မိဘက အခြားကလေးများထက် ပို၍ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသော ကလေးများကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်
အခြားပညာရှင်တစ်ဦးကမူ ထိုအဆိုပြုချက်ကို လက်မခံနိုင်ဟု ဆိုပြီးလျှင် အထက်ဖော်ပြပါ ပညာရှင် ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည် ဆိုသည်မှာ အထောက်အထား မရှိဟု ဆိုသည်
ဒုတိယပညာရှင်ပေးသော ဆင်ခြေကို ထင်ရှားစေရန် တရုတ်မများ၏ ခြေထောက်များကို သာဓက အဖြစ် ဖော်ပြလေသည်
ထိုသို့ဖော်ပြရာတွင် တရုတ်မက ခြေထောက်များကိုသာ မပြုပြင်ဘဲထားလျှင် ထိုခြေထောက်များသည် မူမှန်အရွယ်အထိ ကြီးထွားလာနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်
ထိုသို့ မူမှန်အရွယ်ထိ ကြီးထွားလာနိုင်သော ခြေထောက်များရှိသည့် တရုတ်မလေးကို နှစ်ရာပေါင်းများစွာက သေးငယ်အောင် တရုတ်မက မွေးဖွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
အခြားအမှန်အရေးကြီးသော သီအိုရီတစ်ခုကို အခြားသိပ္ပံပညာတစ်ဦးက တင်ပြပြန်သည်
သူ၏ တင်ပြချက်မှာ ပြောင်းလဲချက်များကို သဘာဝက အခွင့်ကောင်း ယူတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုပြောင်း လဲချက်သည် အခြား အတူမွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာခြင်းကို သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်
ထိုသာဓကမှာ တခါတရံတွင် တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသည်
တခါတရံတွင် လက်ချောင်းများ၌ ရှိနေကျ အဆစ်သုံးဆစ်အစား နှစ်ဆစ်သာ ပါလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်
သို့မဟုတ် လက်ချောင်း၊ သို့မဟုတ်ခြေချောင်း ငါးချောင်းအစား ခြေချောင်း ခြောက်ချောင်းပါလေ့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသည်
ထိုသို့ပြောင်းလဲချက်က ပြောင်းလဲလာသည့်တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သစ်အဖို့ အဓိကအချက် ဖြစ်လာနိုင်ကောင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်
ထိုပြောင်းလဲချက်က ပိုင်ဆိုင်သစ်အား အကျိုးပြုနိုင်လျှင်၊ ကျန်ကလေးများ ပျက်စီးကုန်သည့်တိုင်အောင် ထိုပြောင်းလဲချက် ရှိနေသော ကလေးသည် ကျန်ရစ်နိုင်ပေလိမ့်မည်
ထိုကလေးမှတစ်ဆင့် အလားတူ အကျိုးပြုနိုင်သော အချက်ကို အမွေဆက်၍ ပေးနိုင်လျှင် မျိုးစိတ်သစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်ဟုဆိုသည်
ထိုပြောင်းလဲချက်ကသာ ပိုင်ရှင်အား အကျိုးမပြုနိုင်လျှင် ပိုင်ရှင်သည် သေကြေ ပျက်စီး သွားနိုင်သည်ဟုဆိုသည်
အီဗော်လျူရှင်းကို ဖြစ်စေသည်ဆိုသော အခြား အလားတူ သီအိုရီ အမြောက်အမြားလည်း ရှိသေးသည်
သို့သော် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော အချက်အလက်များနှင့်ပင် သိပ္ပံပညာရှင် အချင်းချင်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းပြချက်များတွင် ကွဲလွဲကြကြောင်းမှာ ထင်ရှားပေပြီ
ထိုကြောင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အချက်ကိုပင် တဖန်ပြန်၍ ဖော်ပြရလျှင် သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ကို ဆိုရာတွင်မူ သဘောတူညီကြလေသည်
ဂမုန်းကတိုးရွက်ကဲ့သို့ အတွင်းအနားလက်မတစ်လုံးခန့် ရေးရေးနီသည်
မြေတွင် ခပ်ပြားပြားပေါက်သည်
ဆင်ခိုက် (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinhkaik (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်းပွဲလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်းပွဲလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၇ ဦး၊ မ ၁၂၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ကိန်းသီအိုရီတွင် ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental theorem of arithmetic) ဆိုသည့် ဂဏန်းသင်္ချာတွင် အခြေခံအုတ်မြစ်ဟု ဆိုနိုင်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (factorization) နှင့် သက်ဆိုင်သည့် နိယာမတစ်ခုရှိသည်
ဤသီအိုရမ်၏ မူရင်းမှာ နေ့စဉ်သုံး ကိန်းဂဏန်းများ၊ (ပို၍ တိတိကျကျဆိုရလျှင် ကိန်းပြည့်များအစု                               Z                      {\displaystyle \mathbb {Z} }  ၊) နှင့်သာ ပတ်သက်၏
သို့သော် သင်္ချာပညာ ထွန်းကားကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုထားသည့် သင်္ချာသဘောတရားများလည်း ထွန်းကားလာရာ၊ နေ့စဉ်သုံး ကိန်းပြည့်များအပြင် အခြားအက္ခရာသင်္ချာတည်ဆောက်ပုံ အမြောက်အမြား တွင်လည်း ဤသီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ ကျေးဇူးကြောင့် ယခုအခါ သိလာရသည်
ဤနိယာမ၏ မူရင်းအဆိုကို အကြမ်းရေးရလျှင် ဤသို့ဖြစ်သည်
တစ်ထက်ကြီးသည့် မည်သည့် ကိန်းပြည့် (integer) ကိုမဆိုသုဒ္ဓကိန်းအချို့၏ မြောက်လဒ်အဖြစ် ဆခွဲကိန်း ခွဲနိုင်သည်၊ဆခွဲကိန်းခွဲရာတွင် မည်သို့ပင်ခွဲစေကာမူ၊ အခါခါခွဲစေကာမူ ရရှိသည့် ဆခွဲကိန်းများမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်လျှင်) အတူတူပင်ဖြစ်သည်
သာဓကအားဖြင့် ၁၉၆၀ ကိုကြည့်ပါ
ဤကိန်း ၁၉၆၀ မှာ တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်ဖြစ်သောကြောင့် နိယာမ၏ ပထမအဆိုအရ ၁၉၆၀ ကို သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း ခွဲ၍ ရကို ရရမည်ဖြစ်သည်
အောက်ပါအတိုင်း ဆခွဲကိန်း ခွဲသည် ဆိုပါစို့
၁၉၆၀  ၂ x ၂ x ၂ x ၅ x ၇ x ၇ဆခွဲကိန်းများအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်ပြီး၊ ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကြောင်း သတိပြုပါ
၎င်း ကိန်း ၁၉၆၀ ကိုပင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးနိုင်သည်
၁၉၆၀  ၅ x ၂ x ၂ x ၇ x ၂ x ၇ဆခွဲကိန်းများအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကိန်းများကို ပထမအကြိမ် ဆခွဲကိန်းခွဲစဉ်အခါကဲ့သို့ ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီမထားသော်လည်း ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓကိန်းများကို ရေတွက်ပါက၊ ပထမအကြိမ်မှာကဲ့သို့ပင် ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ နှင့် ၇ နှစ်ခါပင် ဖြစ်သည်
(ယခုဖော်ပြထားသော ဆခွဲကိန်း စီစဉ်ပုံနှစ်မျိုးမှာ ဖြစ်နိုင်သမျှ အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀ ထဲမှ နှစ်ခုသာသည်ဖြစ်သည်
၎င်း အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀ ထဲမှ မည်သည့် အစီအစဉ်တွင်မဆို ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကို ပါရမည်ပင်
ဤသို့ ဆခွဲကိန်းများ အစီအစဉ် မတူညီစေကာမူ ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (၂၊ ၅ နှင့် ၇) တူညီခြင်းနှင့် ၎င်းသုဒ္ဓဆခွဲကိန်း တစ်ခုချင်းစီ၏ မြောက်လဒ်တွင် ပါဝင်မှု အကြိမ်အရေအတွက် (၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ) တူညီခြင်းကို ဆခွဲကိန်းများမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်လျှင်) အတူတူပင်ဖြစ်သည်၊ အင်္ဂလိပ်ဖြင့် "prime factors are unique up to the order" ဟု ခေါ်သည်
ပင့်သီလာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintthilar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ မိချောင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိချောင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၄ ဦး၊ မ ၁၆၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ဘန်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဧကပုပ္ဖိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကပုပ္ဖိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဓနုတိုင်းရင်းသားများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်
ဓနုလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-မြန်မာအစုဝင် မြန်မာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြား၌ နေထိုင်ကြ၏
မန္တလေးခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် ရွာငံဒေသ၊ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်
မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်
အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်
လူဦးရေမှာ ၁၀၀၀၀၀ ကျော်ဖြစ်၏
ပါးစပ်သမိုင်းတစ်ခုမှာ ပုဂံပြည်၊အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ရှမ်းတောင်တန်းသို့တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာစဉ် လေးသည်တော်တို့သည် ၎င်းအရပ်၌ နေထိုင်ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်
အခြားတစ်ခုမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာစဉ် ယောက်ဖဖြစ်သူလည်း ပါလာခဲ့သည်
ထိုသူသည် အပျော်ကြူးခြင်း ဝါသနာပါရကား ဒုံးလွှတ်ကစားလေ့ရှိသည်
တစ်နေ့တွင်ဒုံးမှန်၍ သေလေရာ မင်းကြီးက ထိုနေရာတွင် မြို့တည်၍ မိမိအခြွအရံအချို့ကို နေရာချထားခဲ့ရာမှ ဓနုလူမျိုးများ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား လာကြသည်ဟု ဆိုသည်
ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားမရှိပေ
ဓနုလူမျိုးများကို ယင်းတို့ပြောဆိုသော စကားအလိုက်၊ ရှမ်းစကားကို ပြောသူများအား ရှမ်းဓနုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားကို ပြောသူ များအား မြန်မာဓနုဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏
ယင်းတို့ပြောသော မြန်မာစကားမှာမူ အသံဝဲ၏
အဝတ်အစား ဝတ်ရာတွင်လည်း ရှမ်းတို့နှင့် နီးစပ်သူများက ရှမ်းအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍၊ မြန်မာတို့နှင့် နီးစပ်သူများမှာ မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်သည်
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ အတီးအမှုတ်ဂီတ၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့ဖက်တွင် ရှမ်းဖက်နွယ်သည်
များသောအားဖြင့် ရှမ်းတို့ကဲ့သို့ ခေါင်းတွင် အဝတ်ပတ်လေ့ရှိ၏
ဗုဒ္ဓွအယူဝါဒ၊နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်
ဓနုလူမျိုးတို့၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ဝိဝါဒ ကွဲပြားလျက်ရှိ၏
မစ္စတာ အက်(ဖ)၊ အိပ်ချ၊ ဂျိုင်းဆိုသူက ဓနုတို့သည် ဟံသာဝတီတောင်ဘက်မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသော မြန်မာအုပ်စု တစ်စုမှ ပေါက်ဖွားလာကြသူများဟု ယူဆ၏
မစ္စတာ စီ၊ အီး၊ ဗရောင်းကမူ ဓနုတို့သည် ကရင်တောင်သူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်
အချို့နေရာများ၌ ရှမ်းမျိုး ၃ဝ တွင် ဓနုလူမျိုးသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏ဟု ဆိုကြ၏
သို့သော် ဓနုလူများစုသည် ရှမ်းစကားကို မပြောကြသဖြင့် ယင်းယူဆချက်မှာ မမှန်နိုင်ဟု မစ္စတာ ဂျေ၊ ဂျီ စကော့ဆို၏
ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏
ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏
မြန်မာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်
ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်
ဆက်စပ် လေ့လာရန်  ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ [၁]
ဇင့်ကာ (ရှမ်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zintkar(Shan))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဇင့်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၃၃ (၁) ရက်
တက်လက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetlet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၁၃ ဦး၊ မ ၂၇၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဒဇူလောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dazulawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ အလီအောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလီအောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃ ဦး၊ မ ၇၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၆ ဦး နေထိုင်သည်
မင်းဘူး ဦးဩဘာသသည် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့မှ ၈-ဘွဲ့ကို စကားပြေဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး ကျန်နှစ်စောင်ကို မပြုစုနိုင်ပဲ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သော ဆရာတော်ဖြစ်သည်
ဦးဩဘာသသည် မင်းဘူးမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်
ဖွားသက္ကရာဇ်ကို သေချာမသိရပေ
သက္ကရာဇ် ၁၀၁၄-၁၁၂၄ အတွင်း ဖွားမြင်သည်ဟု ထင်သည်
ဇာတ်တော်နိဂုံးများတွင် ရေးသားချက်အရ စကု အပိုင်၊ ရပ်သာမြို့ မင်းပူးရွာ အသည်ကြီး၏ သားဖြစ်ကြောင်း သိရသည်
ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြု၍ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာဆည်းပူးဟန် တူသည်
ဦးဩဘာသ၏ ဆရာတော်ကား မင်းဘူးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ လေသာကျောင်း ဆရာတော်ဖြစ်သည်
မဟာဇနက္က ဇာတ်တော်ကြီး နိဂုံးအရ မောင်ထောက် တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဇာတ်တော်ကြီး ဆယ်စောင်လုံးကို ရေးသားမည်ဟု အကြံပြုသော်လည်း အကြံမမြောက်
ဇာတ်တော်ကြီး ၈-စောင်ကိုသာ ရေးသားခဲ့ပြီး ကျန်နှစ်စောင်ကို မပြုစုနိုင်ပဲ ပျံလွန်တော် မူခဲ့လေသည်
ဇာတ်တော်ကြီး ဆယ်စောင်ရှိသည့်အနက် ကျန်နှစ်စောင်ကို အခြားပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များက ရေးသားပြုစုကြသည်
ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးပြီး ဝိဓူရဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်
ကျန်ဇာတ်တော်များကိုလည်း ခုနှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်
ဇာတ်တော်ကြီး ဝတ္တုများ ရေးသားရာတွင် ကျော်ဇောသဖြင့် မင်းဘူးဆရာတော်ဟု ခေါ်သည်
ဦးဩဘာသ မရေးဖြစ်သော ဇာတ်တော်မှာ ဘူရိဒတ္တဇာတ်နှင့် သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တို့ ဖြစ်သည်
ဇာတ်တော်ဘွဲ့တို့၏ အမည်အပြည့်အစုံနှင့် ရေးသားသူနှင့် ပြီးစီးခုနှစ်မှာ-စန္ဒကုမာရဇာတ်တော် (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလ၊နာရဒဇာတ်တော် (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၄-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလ၊ဝိဓူရဇာတ်တော် (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၅-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လ၊ဝေဿန္တရာဇာတ်တော် (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၅-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလ၊မဟောသဓဇာတ်(ပ၊ဒု) (မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၆-ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၊မဟာဇနက္ကဇာတ်တော်(မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၇-ခုနှစ်၊ နယုန်လ၊နေမိဇာတ်တော်(မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ)ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလ၊ဘူရိဒတ္တဇာတ်တော်(ရှင်နန္ဒမေဓာ)ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လ၊တေမိယဇာတ်တော်(မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသ) ကောဇာ-၁၁၄၈-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ၊သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်(ဦးပညာတိက္ခ) ကောဇာ-၁၁၈၈-ခုနှစ်၊ နယုန်လ၊ ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးပြီး ဝိဓူရဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်
ကျန်ဇာတ်တော်များကိုလည်း ခုနှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်
စကားပြေအရေးအသား၌ နှုတ်မရ၊ သွင်းမရ၊ မတုပြိုင်နိုင် အောင် ကျွမ်းကျင်တော်မူသော ဦးဩဘာသဆရာတော်သည် စကုပိုင်ရပ်သာ မြို့မင်းပူးရွာ အသည်ကြီး၏သားဖြစ်၍ ငယ်စဉ် ကပင်သာမဏေပြုကာ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာဆည်းပူးဟန် တူလေသည်
ဖွားသက္ကရာဇ်ကိုကား သေချာစွာမသိရချေ
သို့ရာတွင် သူရေးသားသော နာရဒဇာတ်တော်ကြီးနိဂုံးတွင် ပါသော အချက်အလက်တို့ကို ထောက်ရှုခြင်းဖြင့် ဦးဩဘာသ သည် ၁၁၂ဝ ပြည့် နှစ်ခန့်တွင် ဖွားမြင်သူဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်း ရလေသည်
ဦးဩဘာသ၏ဆရာတော်ကား မင်းပူးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ လေသာကျောင်းဆရာတော်ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ဦးဩဘာသသည် ကျောင်းဒါယိကာ ဦးဝ၏ သား မောင်ထောက် တောင်းပန်လျှောက်ထားသဖြင့် ဇာတ်တော် ကြီးဆယ်စောင်ကို မြန်မာစကားပြေဖြင့် ရေးသားမည်ဟုကြံ၏
သို့ရာတွင် ဆယ်စောင်လုံးကို မရေးဖြစ်ခဲ့ပေ
ရှစ်စောင်သာ ရေးသားသည်ကိုတွေ့ရသည်
ဆရာတော်ဦးဩဘာသ ပျံလွန် တော်မူသည့်ခုနှစ်ကိုလည်း အသေအချာမသိရပေ
အချို့က ဝါတော် ၂ဝ ပြည့်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟုဆိုကာ သက္ကရာဇ် ၁၁၆ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်
ထိုဇာတ်တော်ကြီး ရှစ်စောင်နှင့်ပင် မင်းဘူးဆရာတော်၏အမည်မှာ စာပေသမိုင်း တွင် မော်ကွန်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်
ဦးဩဘာသဆရာ တော် ရေးသားသော အောက်ဖော်ပြပါ ဇာတ်တော်ကြီးရှစ်စောင် နှင့် ပြီးသော ခုနှစ်သက္ကရာဇ်စာရင်းတို့ကို ထောက်ရှုခြင်းဖြင့် ဦးဩဘာသ၏ အရည်အချင်းဉာဏ်စွမ်းဉာဏ်စကို အကဲခတ်နိုင် ပေသည်
စန္ဒကုမာရ ၁၁၄၄ ခုနှစ် ပြာသိုလ
နာရဒ ၁၁၄၄ ခုနှစ် တပေါင်းလ၊၃
ဝိဓုရ ၁၁၄၅ ခုနှစ် ဝါခေါင်လ၊၄
ဝေဿန္တရာ ၁၁၄၅ ခုနှစ် တပေါင်းလ၊၅
မဟောသဓ ပ၊ဒု ၁၁၄၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလ၊၆
မဟာဇနက ၁၁၄၇ ခုနှစ် နယုန်လ၊၇
နေမိ ၁၁၄၈ ခုနှစ် ဝါဆိုလ၊၈
တေမိယ ၁၁၄၈ ခုနှစ် တပို့တွဲလ၊အထက်ပါစာရင်းကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော်ကို နှစ်လနှင့်အပြီးရေး၍ ဝိဓုရဇာတ်ကို ငါးလနှင့်ရေးပြီးလျှင် အခြားဇာတ်တော်များကို အကြာဆုံး ခုနှစ်လအတွင်း ပြီးစီးအောင် ရေးသည်
ဤမျှတိုတောင်းသော အချိန်ကာလအတွင်း စကားပြေအရေးအသားတွင် အလွန် ကောင်းမွန်၍ စံတင်လောက်သော ဇာတ်တော်ကြီးများကို ပြီးစီးအောင်မြင်စွာရေးသားနိုင်သည့် ဆရာတော်၏အရည်အချင်း ကို မချီးကျူးဘဲ အသူနေနိုင်ပါအံ့နည်း
ဦးဩဘာသ၏အရေးအသားမှာ ပြေပြစ်ပေါ်လွင်၍ စေ့စပ်၏
စကားပို စကားကြွင်းမရှိ
စကားပြေအရေးအသားတွင် တစ်ခါတစ်ရံ လင်္ကာသဘော ရောနှောထည့်သွင်းထားသဖြင့် ကာလပေါ်ဝတ္ထုများကဲ့သို့ အပျော်သက်သက်ဖတ်ရန် လည်း သင့်လျော်လေသည်
ဦးဩဘာသစီရင်သော ဇာတ်တော်ကြီးများမှာ တရားသဘောနွယ်သော ဗုဒ္ဓမုခပါဌ် မဟာနိပါတ်လာ ဇာတ်ကြောင်းများဖြစ်၏
ထို့ကြောင့် တရားသဘောဖြင့် ဖတ်ရှုနိုင်၏
ဝါကျတိုကလေးများဖြင့် တိုတိုတုတ်တုတ်လိုရင်း အကြောင်းအရာများကို ထိမိအောင်ရေးသားနိုင်သော ရဟန်း စာဆိုကျော်ကြီးပေ
ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကြီးမှာ ဦးဩဘာသ ဆရာတော်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်လေသည်၊၊
နတ်ကြီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မန္တံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်
မုံရွာခရိုင် ချောင်းဦးမြို့နယ် အမြင့်မြို့ သောတာပန်ရွာ၌ အဖ မင်းတိုင်ပင်အမတ် တီပီအက်စ်ဘွဲ့ရ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးသာဇံ၊ အမိ ဒေါ်အံ့ (ဒေါ်ရွှေအံ့) တို့က ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်း ဦးသိန်းတင် ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် ညိုမြ သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်
ငရဲခွေးကြီး လွတ်လာပြီ စာဖြင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်
ရွှေကူရွာ ဆရာလှိုင်၏ မူလတန်းကျောင်း၊ ကြက်သွန်ဈေးရွာ ဆရာတော် ဦးဉာဏကျောင်းတို့တွင် စတင်ပညာသင်ခဲ့၏
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း (အထက - ၁)၌ မူလတန်းပညာကို တတိယတန်းအောင်သည်အထိ ဆည်းပူးသည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ကယ်လီ ကျောင်းသို့ ပြောင်းသည်
ထိုကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်ထိ နေခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း၌ အဋ္ဌမတန်းမှ ဒသမတန်းထိ ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့ရာ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (အင်္ဂလိပ်စာ ဂုဏ်ထူးတန်း) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ သတင်းစာပညာအတွက် ပညာတော်သင် သွားရောက်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အင်္ဂလန်တက္ကသိုလ်များ ပိတ်ထားသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အီဗာစတင်မြို့ရှိ နော့သ်oက်စတင်း တက္ကသိုလ်တွင် သတင်းစာပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မဟာသိပ္ပံ (သတင်းစာပညာ) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၃၅ - ၃၈ ခုနှစ်များတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာလုပ်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ယေးလ်တက္ကသိုလ် အရှေ့ပိုင်းဌာန မြန်မာစာနည်းပြဆရာ၊ စစ်သတင်း မြန်မာလို ထုတ်လွှင့်သူ
မြန်မာ သတင်းစဉ် ထုတ်ဝေသူ (၁၉၄၂ - ၄၃)၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီ မြန်မာ့ရေးရာ အကြံရေးပုဂ္ဂိုလ် (၁၉၄၃ - ၄၄)၊ အိန္ဒိယပြည် အာသံပြည်နယ် လီဒိုမြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ (၁၉၄၄ - ၄၅) အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး အမှုထမ်းလောကမှ အပြီးအပိုင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
မြန်မာပြည် ပြန်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုးဝေသတင်းစာ ထူထောင် ခဲ့သည်
၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်သန်းနွယ်နှင့် လက်ထပ်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ယူဂိုစလားဗီးယား၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂရိ၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် စင်ကာပူ၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မာလာယု၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ယိုးဒယား၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကိုးရီးယား နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၇ - ၅၈)၊ မုံရွာမြို့နယ် ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၆ဝ) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ - ၇၄ ခုနှစ် များတွင် အိုးဝေ ဂျာနယ်ကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့် ခံရသည်
၁၉၃၃ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်သည့်အချိန်မှ စ၍ "ညိုမြ" ကလောင်အမည် ခံယူကာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် မဂ္ဂဇင်း၊ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္ဓလောကမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ အက်ဆေးများ ရေးခဲ့သည်
၁၉၃၅ - ၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသည့် "ငရဲခွေးကြီး လွတ်လာပြီ" ဟု အနက်ရသော Hell Hound at Large အင်္ဂလိပ်လို ရေးသည့် ဆောင်းပါးသည် ညိုမြသည် ယမမင်းဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် အပြောင်မြောက်ဆုံး သမိုင်းဝင် သရော်စာတပုဒ်အဖြစ် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြင့် ပိုမိုထင်ရှားသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုးဝေ သတင်းစာ ထူထောင်သော အခါ "ဘုန်းကြီးကျောင်းသား မောင်သုမန" ကလောင် အမည်ခံ၍ သတင်းဆောင်းပါး မြောက်မြားစွာ ရေးသားခဲ့သည်
ထင်ရှားသည့် စာပေလက်ရာ အချို့မှာ နန်းကြာညို (၁၉၃၈)၊ညိုမြစာစု (၁၉၃၉)၊တရုတ်နှင့် ရုရှား အကွဲတော်ပုံ ()၊တကိုယ်တော် [ဘာသာပြန်] (၁၉၆၃)၊ဘိန်းဋီကာ [သုံးစောင်တွဲ] (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၄)၊ရွှေလမ်း ငွေလမ်း - မြန်မာ အမေရိကန် ဆက်ဆံမှု မှတ်တမ်း (၁၉၈ဝ)၊ကုန်းဘောင်ရှာပုံတော် (မေ ၁၉၈၂)၊ဤမိုး ဤမြေ (ဧပြီ ၂ဝဝ၂)၊ဤမိုး ဤမြေ [၂] (၂ဝဝ၄) တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ ၃ဝ မိနစ်တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၂)
စာ ၂၂၇ - ၂၂၈
မနုနုအောင် (ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ - သမိုင်း)
ဆရာညိုမြ စာစုစာရင်း (အောက်တိုဘာ ၁၉၉၅)
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၆)
စာ ၁၇၆ - ၁၇၇
ရုပ်ပုံလွှာ (၁၉၅၅)
စာ ၁၈၉ - ၂ဝ၁
ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ (၁၉၉၇)
စာ ၁၄၉ - ၁၅၇
လွမ်းသူ့စာ (၂ဝဝ၃)
စာ ၁၇၅ - ၁၉၉
အနောက်သွား ညိုမြ နှုတ်ဆက် စာတမ်း (၁၉၃၉)
ကိုပညာ (အမရပူရ)
ဦးညိုမြ၏ တောင်သမန် နောက်ဆုံး ခရီး၊ စံပယ်ဖြူ (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၁၅၇ - ၁၅၉
ညိုမြတဲ့ ..... ချိုမြစေ၊ ရှုမဝ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၁၄၃ - ၁၄၈
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း (နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅)
စာ ၅၃ - ၅၅၊ ၁၁၆ - ၁၁၇၊ ၁၂၅ - ၁၃၃
ဩရောဖရွာ  သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ် ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ဝကောက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vakauk)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဝကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂ ဦး၊ မ ၂၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၁ ဦး နေထိုင်သည်
သတင်းစာဆရာ သခင်အုန်းမြင့် ကွယ်လွန်
ဖန်ရှင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanshin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နာဝီးမြို့နယ်၊ နာဝီး (နာဝီ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တကောင်း နေပြည်တော်သည် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ပထမဆုံး မြန်မာ့သက်ဦးဆံပိုင် မင်းနေပြည်တော် တည်ရှိခဲ့မှုကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် မှန်နန်း ရာဇဝင် တွင် စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်
မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်သော အဘိရာဇာသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမှီ နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်က အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာကာ တကောင်းမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
သမိုင်းကြောင်းတကောင်းကို အဘိရာဇာမင်းက စတင်တည်ထောင်ပြီး မင်း ( ၃၃ ) ဆက်မြောက် ဘိန္နက မင်းလက်ထက်တွင် ပထမ တကောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်
တကောင်းကို ဒုတိယ အကြိမ် ပြန်လည်ထူထောင်သူကား ဓဇရာဇာမင်း ဖြစ်သည်
ဓဇရာဇာမင်းသည် ဘိန္နက ၏ မိဖုရား နာကဆိန်နှင့် စုံဖက်၍ ဆက်လက် စိုးစံသည်
ထိုမင်းမှ စ၍ မင်းပေါင်း ( ၁၇ ) ဆက် စိုးစံခဲ့သည် ဟု ဆိုသည်
ထို့ကြောင့် တကောင်းတွင် မင်းပေါင်း ( ၅၀ ) စိုးစံခဲ့ဖူးလေသည်
သာကီဝင်မင်း အဘိရာဇာ၌ သားတော်နှစ်ပါးရှိသည်
သားငယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာငယ်သည် တကောင်းထီးနန်းကို ဆက်ခံလာသောအခါ၊ သားကြီးကံရာဇာကြီးမှာ အလုံးအရင်းနှင့် တကောင်းမှ ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ခဲ့၍၊ ချင်းတွင်းမြစ်ကို ဆန်တက်ကာ၊ ကလေးကျေးတောင်ညိုအရပ်၌ ရာဇဂြိုဟ် အမည်ပေး၍ ခြောက်လ ဗိုလ်ဝင်ခံသည်
ထိုနောက် ကစ္ပနဒီမြစ် အရှေ့ဘက်၌ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို တည်ထောင်စိုးစံသည်
ထိုကမှ ရခိုင်ပြည်တွင် မင်းဆက်ပြတ်နေသော ဓညဝတီမြို့ဟောင်းကို သိမ်းယူ၍ အုပ်ချုပ်သည်
အဘိရာဇာမင်းမှစ၍ ရေတွက်သော်၊ ၃၃ ပါးမြောက် ဘိန္နကမင်းလက်ထက်တွင် တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်သဖြင့် တကောင်းပြည်ပျက်သည်
ဘန္နိကမင်းနတ်ရွာစံသောအခါ၊ မိဖုရားနာဂဆိန်သည် နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါတို့နှင့် ကျန်ရစ်၏
တကောင်းကို ဒုတိယအကြိမ် တည်ထောင်သူကား အိန္ဒိယပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဓဇရာဇာဆိုသူ သာကီဝင်မင်းဖြစ်၍၊ ထိုမင်းသည် ဘန္နမင်း၏မိဖုရား နာဂဆိန်နှင့်ဆုံဖက်၍ စိုးစံသည်
ထိုမင်းမှစ၍ မင်းပေါင်း ၁၇ ပါး တကောင်းတွင် စိုးစံကြသည်
ထိုသို့ဖြင့် တကောင်းတွင် မင်းပေါင်း ၅ဝ စိုးစံခဲ့ဘူးလေသည်
တကောင်းပြည်ကို သင်းတွဲပြည်ဟုလည်းခေါ်ကြသေး၏
တကောင်းကို စတင်တည်ထောင်သည့်အချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ ပျူလူမျိုး၊ အနောက်ဘက်၌ ကမ်းယံလူမျိုး၊ မြောက်ဘက်၌ သက်လူမျိုး၊ ဧရာဝတီ၊သံလွင်၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတို့၌ မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ဟု သမိုင်းဆရာတို့က ယူဆသည်
ထိုအခါက ပြည်မြို့သည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်
တကောင်းပြည်ကြီး၌ အဘိရာဇာ- သကျသာကီဝင်မင်းကြီးမှစ၍-သားတော် - ကံရာဇာငယ်သားတော် - ဇမ္ဗူဒီပရာဇာသားတော် - သင်္ဃသရာဇာသားတော် - ဝိပ္ပန္နရာဇာသားတော် - ဒေဝတရာဇာသားတော် - မုနိကရာဇာသားတော် - နာဂရာဇာသားတော် - ဣန္ဒရာဇာသားတော် - သမုတိရာဇာသားတော် - ဒေဝရာဇာသားတော် - မဟိန္ဒရာဇာသားတော် - ဝိမလိရာဇာသားတော် - သီဟနုရာဇာသားတော် - မင်္ဂနရာဇာသားတော် - ကလိင်္ဂရာဇာသားတော် - သင်းတွဲရာဇာသားတော် - သီဟဠရာဇာသားတော် - ဟံသရာဇာသားတော် - ဝရရာဇာသားတော် - အလောင်းရာဇာသားတော် - ကောလကရာဇာသားတော် - သူရိယရာဇာသားတော် - သင်ကြီးရာဇာသားတော် - တိုင်းချစ်ရာဇာသားတော် - မဓုရာဇာသားတော် - မင်းလှကြီးရာဇာသားတော် - သံသုသီဟရာဇာသားတော် - ဓနင်္ဂရာဇာသားတော် - ဟိန္ဒရာဇာသားတော် - မောရိယရာဇာသားတော် - ဘိန္နကရာဇာ၃၃-ယောက်သောမင်းတို့ တကောင်းပြည်၌ အစဥ◌်အတိုင်း မင်းပြုခဲ့ကြသည်
ဒုတိယအကြိမ် တကောင်းကို ပြန်လည်ထူထောင်သော မင်း ( ၁၇ )ဆက်မှာ-၁
သတိုးဇမ္ဗုဒီပဓဇရာဇာမင်း၂
သတိုးတိုင်းရမင်း၃
သတိုးရထားရမင်း၄
သတိုးတံခွန်ရမင်း၅
သတိုးလှံပျံရမင်း၆
သတိုးဂဠုန်ရမင်း၈
သတိုးနဂါးရမင်း၉
သတိုးနဂါးနိုင်မင်း၁၀
သတိုးရဟောလာမင်း၁၁
သတိုးပေါင်ရှည်မင်း၁၂
သတိုးကျောက်ရှည်မင်း၁၃
သတိုးဆင်လောက်မင်း၁၄
သတိုးဆင်ထိန်းမင်း၁၅
သတိုးတိုင်းချစ်မင်း၁၆
သတိုးမင်းကြီးမင်း၁၇
သတိုးမဟာရာဇာမင်း
ပင်ခါး (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhkar (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
(ထီးပေါင်းကားစာအုပ်တိုက်ကထုတ်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ဂံ-ဂိုး-၀" စာအုပ်၊ ၂၀၀၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ပထမအကြိမ်မှ)ရှင်းလင်းပြောပြစရာ အများကြီးနော်
အချိန်ကာလတိုတိုမှာ နောင်အကြာကြီး အကျိုး အပြစ်ခံရမယ့် အကြောင်းအရာတွေကတော့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် တိုးနေတယ်
မြန်မာအများ က ဗုဒ္ဓသာသနာဟာ အနှစ်ငါးထောင်တည်မယ်လို့ ယုံတယ်
ဒါပေမယ့် စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ
သာသနာ အဓွန့်ရှည်အောင်လုပ်ဖို့ လူအား ငွေအား အများကြီးလိုတယ်
ဒါပေမယ့် ဘာပဲပြောပြော တခုခုကို တကယ်ယုံကြည်ပြီး လုပ်ချင်ကြပြီဆိုရင် ဟိုလိုတမျိုးလုပ်၊ ဒီလိုတမျိုး လုပ်နဲ့ ပန်းတိုင်ကို ဆိုက်သွားတာပါပဲ
အဲဒီအားကို ငါက အသုံးချရမှာလို့ ငါယူဆပြီးသား၊ လူစွမ်းကောင်းဆိုရင် အပြောမပိုင်ဘူး
ဒါပေမယ့် သူက အစွမ်းထက်တဲ့ ဧရာမပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်
ငါ့ကိုယ်ငါ သီရိပရဝမမဟာရာဇာဓိရာဇ (ဘုန်းကျက်သရေကြီးတဲ့ တရားစောင့်တဲ့ မင်းတကာ့မင်း) လို့ ဆိုတယ်
အခု ငါ ဘယ်လို မင်းတကာ့မင်း ဖြစ်လာတယ် ဆိုတာ ပြောမယ်
ငါ့ ပတ်လည်မှာ မင်းသေးမင်းမြှောင်တွေ အများကြီး ရှိနေတယ်
သူတို့ကို တဦးချင်းခွဲပြီး ဖြိုလှဲဖို့ လွယ်ပါတယ်
သာသနာ ၂၀၉၄၊ သက္ကရာဇ် ၉၁၂၊ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၀ အဲဒီတုန်းက ငါ ကေတုမတီ (တောင်ငူ) ကို သွားပြီးတိုက်တယ်
၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၁ မှာ တောင်ငူကို ငါရတယ်
မြို့သိမ်းတယ်ဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်မလဲ မင်းတို့ တွေးကြည့်စမ်း
ငါပြောပါမယ်ကွာ၊ ဘုရားအို၊ ကျောင်းအိုကို ပြင်တယ်ကွာ၊ အသစ်လည်း ထပ်ဆောက်တယ်၊ ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဘုရားတရားတော်ကို ပြန့်ပွားအောင် ပြောမယ် ဟောမယ်၊ ဒေသအလိုက် ဘယ်ရောက်ရောက် အဲဒီမှာ သူ့နေရာနဲ့သူ ခေါင်းဆောင်ဆိုတဲ့ လူတွေရှိတယ်
ဒီလူတွေက လူပါး လူနပ်တွေ၊ ငါ့ဆီဝင်လာပြီး အသက်မသေ စည်းစိမ်မပျက် ဆက်လက်အမှုထမ်းလိုပါ သတဲ့၊ ငါ ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ သူတို့က လာပြောတာလေ
မြို့ဝန်ကို မြို့ဝန်ဆက်ခန့်၊ စော်ဘွားကို စော်ဘွားပဲ ဆက်နေပါစေ၊ ငါ့ကို ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးတဲ့၊ ဒါ သူတို့ ခေါ်တာ၊ ကဲ မလွယ်ဘူးလား
နောက် ပြည်မြို့ကို ၃၀ ဩဂုတ် ၁၅၅၁ မှာ ငါတိုက်ယူပြန်တယ်
ငါ့ နာမည်နဲ့ အဲဒီမြို့မှာ ကောင်းမှုတွေ အထပ်ထပ် သူတို့က လုပ်ပေးကြတယ်
ငါကတော့ လူအင်အားနဲ့ လက်နက်အင်အားထပ်ဖြည့်ပြီး ဟံသာဝတီ (ဗဂိုး) ကို ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ မှာ သွားတိုက်တယ်
တဘက်ရန်သူ မင်းဆိုတဲ့လူက ဆင်စီးပြီး ထွက်လာတယ်
သူနဲ့ ဆင်စီးချင်း တယောက်ချင်း စစ်ထိုးဝံ့မလားတဲ့
ငါ့ဆင် ဥပေါသထက သူ့ဆင်ရဲ့ အစွယ်တွေကို ချိုးပစ်နိုင်တယ်
အဲဒါ ပြီးတော့ ပင်လယ်ဝမှာ ဒီရေတက်တာ မင်းမြင်ဖူးတယ် မဟုတ်လား၊ ငါ့ စစ်သားတွေက သူ့မြို့တွင်းကို ဒီရေတက်သလို ရောက်သွားကြပါတယ်
ဒါနဲ့ ဆက်တိုက် ကောင်းမှုတွေ အများကြီး လုပ်ဖြစ်တယ်
နန်းမရှေ့မှာ ခေါင်းလောင်းဆွဲထားပြီး နစ်နာချက် တခုခုရှိသူတိုင်း အတားအဆီးမရှိ ဒီ ခေါင်းလောင်း ထိုးခွင့်ပေးထားတယ်
(ခေါင်းလောင်းသံကြားရင် ဘာဒုက္ခ လဲလို့ မေးပြီး မဖြစ်ဖြစ်အောင် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးပါတယ်
တိုက်ရေး ခိုက်ရေးတွေ ခေတ္တဖြစ်ဖြစ် အားလုံးရပ်ခိုင်းလိုက်တယ်
ပြီးတော့ မိဖုရားကြီး လက်ဆွဲပြီး ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ မှာ ငါတို့ ဘိသိက်ခံတယ်
ငါလည်း သာသနာ့ဒါယကာကြီး ဖြစ်ပြီပေါ့
ဗုဒ္ဓကို ယုံကြည်တဲ့ ဒေသအများကြီးမှာ အုပ်ချုပ်တဲ့မင်းက ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို မနာယူကြဘူးတဲ့
ဒီကိစ္စကို ငါ ဘယ်လိုဖြေရှင်းသလဲဆိုတော့ ငါ့မှာ ရှိသမျှ ရေအား ကြည်းအား အကုန်စုရုံးပြီး မြောက်အရပ်နဲ့ အရှေ့မြောက်အရပ်ကို ချီတက်ခဲ့တယ်
အဝကို ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ မှာ သိမ်းလိုက်နိုင်တယ်
ငါ့ကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အသတ်အဖြတ်ပဲ လုံ့လပြုနေတယ်လို့ အားလုံးက ထင်နေကြပြီ မဟုတ်လား
အသေ အပျောက်က နည်းနိုင်သမျှ နည်းအောင် စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်
ငါတို့ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ထက်မြက် တာကို လူသိများလာတော့ မြို့တမြို့ကို ငါတို့ ချဉ်းကပ်တာနဲ့ နည်းနည်းလောက် ဟန်ရေးပြ တိုက်ခိုက်လိုက်ရုံနဲ့ (ဒါမှမဟုတ်) လုံးဝမတိုက်ရဘဲနဲ့ လက်နက်ချ အညံ့ခံကြတယ်
ရှင်းရှင်းပြောတော့ ငါတို့ကလည်း သိပ်ပြီး ကြောက်စရာ ကောင်းလောက်အောင် အားကြီးတယ်၊ အားသာတယ် မဆိုနိုင်သလို သူတို့ကလည်း သိပ်ညံ့တယ်၊ သိပ်ဖျင်းတယ်
တို့ စေ့စေ့ကြည့်တာကိုပဲ မခံရဲဘူးဆိုတာမျိုး မဟုတ်ပါ
ငါက စစ်ခေါင်းဆောင်အနေနဲ့ အောင်မြင်တယ်ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သတင်းတော့ ရှိပါရဲ့၊ သတ္တိရော၊ ဇွဲလုံ့လရော မခေဘူးလေ၊ မြို့တွေ ဝန်းကျင်က စိုက်ခင်းပျိုးခင်းတွေ ဖျက်တယ်၊ စစ်မကြာခဏ တိုက်နေရတဲ့ပေါ့
စစ်အမြဲတိုက် နေကြရင် ငတ်သထက် ငတ်ကြမယ်၊ ဘယ်မြို့မှ တို့က အပြင်က အကြာကြီး ဝိုင်းပိတ်ဆို့ထား တာကို မခံနိုင်ပါ
မြန်မြန် စစ်အေးစကားပြောပြီး အသနားခံလိုက်ကြတယ်
စောစောက ပြောသလို ငါ့ကို သခင်အဖြစ် လက်ခံလိုက်ကြတယ်
အရင်က ရတဲ့ ရာထူးဂုဏ်ထူး ဥစ္စာစီးပွား မဆုတ်ယုတ်ရင် ပြီးစတမ်းပေါ့
ငါကလည်း ပေးတဲ့ကတိသစ္စာတည်အောင် ထိန်းပါတယ်
စစ်အောင်သူတွေဟာ လောဘမသတ်နိုင်ဘဲ ရသမျှ နိုင်သမျှ နှိပ်စက်လုပ်ကြတဲ့ အထဲမှာ ငါမပါဘူး
တခါက သူပုန် ရာနဲ့ထောင်နဲ့ ရှိသမျှကို ကပ်နဲ့လှောင်ပြီး အစာရေစာ မပေးဘဲ မီးတိုက်သတ်ဖို့ ထားတယ်
ဆရာတော် သံဃာတော်တွေ ကြွလာပြီး သူတို့ ဒကာတွေကို ရွေးနှုတ်ပြီး ခေါ်သွားခွင့်လည်းပြုရော တကယ့်အကြီးအကဲ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တွေပဲ ကျန်တော့တယ်
အဲဒီတော့ တို့မှာလည်း သတ်ရတဲ့လူ လျော့သွားတာ ကောင်းတာပေါ့
အဝမင်း၊ အမတ်နဲ့ နောက်လိုက်တွေက ငါတို့ဆီမှာ သစ္စာရေ လာသောက်ပြီး ငါတို့ တပ်သားဖြစ်လာတော့ ငါတို့အဖို့လည်း ဆက်လက် နယ်ပယ်သိမ်းသွင်းဖို့ ခွန်အားပြည့်သွားပြန် တယ်
ဒီလိုပဲ ပဒေသရာဇ်တိုင်းနိုင်ငံတွေမှာ လုပ်မြဲပါ
ကုလား (ဥရောပ) ကြေးစားတပ်ကို တော့ ဒီလိုမထင်နဲ့လေ
သူတို့ကိုလည်း သာသနာမြေကလွဲရင် ကြိုက်တာကို ကြိုက်သ လောက်ယူလို့ ခွင့်ပေးထားပါတယ်
ငါကလည်း နေရာသစ်ကို သိမ်းပြီးရင် ကျောင်းဘုရား ပြုပြင်မယ်၊ စေတီကို ရွေးချယ်လို့ စီစဉ်မြဲ ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီလိုနဲ့ တစတစ မွန်ဒေသ မြန်မာဒေသတွေက စေတီတွေမှာ ရွှေတဝင်းဝင်းနဲ့ ရွှေနိုင်ငံ ဖြစ်လာပါတယ်
ရဟန်းတွေ ကလည်း ဝိနည်းတော်ကို လေးလေးစားစား လိုက်နာကျင့်သုံးတာကို တွေ့ရတယ်
လူတွေကလည်း ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်တွေလို့ ဆိုရလောက်အောင် အနေအထိုင် နူးညံ့သိမ်မွေ့ လာတယ်
သူသူငါငါ စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ချမ်းသာ ရှိကြပါတယ်
သီရိင်္လကာမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာ မှေးမှိန်နေတယ်လို့ ငါကြားရတော့ ရုတ်တရက် သိပ်စိတ်ထိခိုက် သွားတယ်
ပိဋိကတ်တစုံနဲ့ ကျမ်းတတ်ဆရာတော်တချို့ကို စေလွှတ်ပါတယ်
ဒီလို ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေအပြင် လက်သမားဆရာ ပန်းချီဆရာတွေလည်း ထည့်လိုက်သေး တယ်
ဟိုမှာ ကျောင်းဆောက်ပြီး လှပတင့်တယ်အောင် ဆေးရေးရွှေချ လုပ်ခိုင်းလိုက်ပါတယ်
လိုသမျှ ပစ္စည်းကိရိယာတွေလည်း သယ်ဆောင်သွားခိုင်းပါတယ်
တကယ့်ကို ငါက သူတို့အပေါ်မှာ စိတ်ကောင်း စေတနာကောင်းထားကို သိအောင်၊ သူတို့ အခြေအနေကောင်း လာအောင် ဆန္ဒရှိတာကို ထင်ရှားအောင် ငါ့ဆံတော်နဲ့ မိဖုရားကြီးဆံတော်ကို ဖြတ်ပြီး တံမြက်လုပ်ပြီး စွယ်တော်တိုက်မှာ ဖုန်လှည်းဖို့ ပေးလိုက်ပါတယ်
ငါစေလွှတ်တဲ့အဖွဲ့ဟာ အောင်ပွဲရလို့ ပြန်လာပြီး ဟိုက စွယ်တော်တုတဆူလည်း လက်ဆောင်ပေးဆက် လိုက်ပါသေး တယ်
နေ့စဉ် ငါ့ဘာသာ ငါမေးတဲ့ မေးခွန်းကတော့ ငါဘယ်ကိုသွားပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ပြုခွင့်ရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်
ရှမ်းများဟာ ဟိုအခါက သာသနာကို လေးစားရကောင်း မှန်း မသိသေးတာ အမှန်ပါ
မိဖုရားကြီးကိုပါ ခေါ်ခဲ့ပြီး ငါတို့ ဖောင်တော်နဲ့ အညာကို ဆန်တယ်
ခမ်းကြီးနားကြီး သွားတာပေါ့
စစ်အင်္ဂါခင်းကျင်းပြီး စစ်တိုက်ဖို့လည်း ပါတယ်
အဝကို ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၅၆ မှာ ရောက်တယ်၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ခရီးဆက်တယ်၊ ပတ္တမြားမြေဖြစ်တဲ့ မိုးမိတ်နဲ့ သီပေါက ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံတယ်
မိုးမိတ်ရဲ့ အနောက်မြောက်မှာ စေတီတဆူတည်ဖို့ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ဘုရား အုတ်မြစ်ချတယ်
၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ဌာပနာတိုက်ပိတ်တယ်
လယ်ထွက်စပါး တနှစ်တင်း ၆၀၀ ကို သာသနာ့အထောက် အပ့ံဖြစ်ဖို့ လှူတယ်
ဘုရားတည်တယ်ဆိုတာ ကူဘုရားပါ၊ အထွက်အဝင်အတွက် ကူ လေးမျက်နှာစလုံး အသုံးပြုလို့ ရပါတယ်
ရတနာစေတီလို့ သမုတ်ပါတယ်
စေတီကိုရံပြီး ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းလေးကျောင်း ဆောက်တယ်
သီပေါမှာ စေတီတဆူ ထပ်ဆောက်ပါတယ်
စော်ဘွား ကြီးရဲ့ မြေးတော်ကို ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ အခမ်းအနားနဲ့ သီပေါစော်ဘွားအသစ် ခန့်တယ်
အုပ်ချုပ်ရေးမှာ လိုအပ်သမျှကို ညွှန်ကြားမှာထားပြီး ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ မိုးမိတ်က ပြန်ခဲ့တယ်
ဧရာဝတီကို ထီးချိုင့်က ဖောင်တော်နဲ့ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ကူးပါတယ်
၂၈ မတ် ၁၅၅၇ မှာ ကြည်းကြောင်း မြောက်ဘက်ကို ဆက်လက်ချီတက်လို့ မိုးညှင်းက ၂၈ မတ် ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံတယ်
မိုးကောင်းက ၂၆ မတ် ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံပါတယ်
ပဒေသရာဇ်တွေနဲ့ တွေ့တဲ့အခါ ငါလုပ်နေကျ ထုံးစံအတိုင်း သူတို့မူလနေရာ မှာပဲ စော်ဘွားပြန်ခန့်တယ်
ဒီတော့ မိုးကောင်းစော်ဘွားလည်း ဆက်ပြီး မိုးကောင်းစော်ဘွား ဖြစ်တယ်
အဲဒီလိုလုပ်ရတာ စွန့်လုပ်ရတာ ဖြစ်လို့ ကြားရသူတိုင်း အံ့ဩကြတယ်
မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေး စော်ဘွားတွေကို ဘယ်လိုအုပ်ချုပ်မှ အောင်မြင်တယ်ဆိုတာကို လမ်းညွှန် သင်ကြားပြီး ရှမ်းနယ်တွေဖြစ်တဲ့ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်း နဲ့ မိုးမိတ်၊ သီပေါနယ်တွေမှာ အကြီးအကဲ သေရင် အရှင်သခင်နဲ့အတူ ကျွန် ကျားမတွေ သတ်ပြီး သင်္ဂြိုဟ်တဲ့ အစဉ်အလာတခုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့တယ်
လုံးလုံးရပ်စဲစေပါတယ်
အပြန်ခရီးကို ၉ ဧပြီ ၁၅၅၇ မှာ စတင်ထွက်ခဲ့တယ်
ပုဂံမှာ ဝင်ပြီး ရွှေစည်းခုံကို ရွှေချတယ်
အချိန်ပိဿာ ၂၁၀၀၀ (၇၆၆၅၀ ပေါင်) ရှိတဲ့ ကြေးခေါင်းလောင်းကို ၂၃ မေ ၁၅၅၇ မှာ သွန်းလောင်းစေတယ်
ဧကရာဇ်ပိုင်နက်မရခင် ဧကရာဇ်ဖြစ်တဲ့ ငါဟာ အခုလို စွမ်းဆောင်ခဲ့ ပုံ ခေါင်းလောင်းမှာ ရေးသားမှတ်တမ်းတင်စေတယ်
မွန်ဘာသာနဲ့ ရေးထိုးထားတဲ့ ရွှေစည်းခုံခေါင်းလောင်းစာ
(မွန်ကျောက်စာညွန့်ပေါင်း၊ ချစ်သိန်း ၁၉၆၅၊ စာ ၁၀၅-၁၀၈)
ယဉ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ နများကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ကျွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ဆင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၀ ဦး၊ မ ၆၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် တဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သူ စာရေး ဆရာ တက္ကသိုလ်ဝင်း (အေဒီ ၁၉၂၉) အကြောင်းကို ‘မန္တလေး ဒိုင်ယာရီ’ စာအုပ်ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်
မန္တလေး မှ ထင်ရှားခဲ့သော စာရေးဆရာ တဦး
အမည်ရင်း - ဦးဝင်းမောင်
၁၉၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၅ တွင် အဖ ဦးလှဖေ၊ အမိ ဒေါ်မြသင်း တို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့
၁၉၃၈ - ၄၂ တွင် မန္တလေး စိန်ပီတာ ကျောင်းတွင် တတိယတန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၄၉ - ၅ဝ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်ခဲ့
၁၉၅ဝ တွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ မှ စ၍ မန္တလေး ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့
ကျောင်းသား ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးနှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင်၊ မန္တလေး ခရိုင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ယူခဲ့
၁၉၅၃ - ၅၄ အောက်တိုဘာ ကျောင်းတလ တိုက်ပွဲ၌ ရာသက်ပန် ကျောင်းထုတ်ခံရ
၁၉၅၅ - ၅၆ တွင် အထက်ဗမာ (မြန်မာ) နိုင်ငံ ကလောင်သစ် လူငယ်များ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင်အသင်း အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၅၆ - ၅၈ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ
၁၉၅၆ - ၅၇ တွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း စာတည်း
၁၉၅၄ - ၆၅ တွင် အထက်ဗမာ (မြန်မာ) နိုင်ငံ စာရေး ဆရာအသင်း အမှုဆောင် တာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့
စာနယ်ဇင်းများ၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါးများရေးခဲ့
အမက (၁၆) တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့
၁၉၅၆ တွင် “ရှေ့သို့” စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့
သက်ကယ်ကျင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
စံတော်မီဝိသေသလက္ခဏာ         ပေါလု၏လက်ရာတစ်မျိုးဖြစ်သည်
နှုတ်ဆက်ခြင်း၊ ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်းပုံ၊ ယုံကြည်ပုံ၊ ကျေးဇူးတင်ပုံများသည် နမူနာယူစရာဖြစ်သည်
ဧဖက်သားများသို့ လိပ်မူရေးသားသောစာဖြစ်သော်လည်း တရားဒေသနာ ဆုတောင်းမေတ္တာပို့သ ခြင်း၊ ဘိသိက်ပေးခြင်းများဖြင့် မွှမ်းထုံနေပါသည်
ဤဩဝါဒစာနှင့် ပတ်သက်၍ Moorehead  က ”ကျွန်ုပ်တို့ကို အစင်ကြယ်ဆုံးနေရာ၊ တိတ်ဆိတ်သောနေရာသို့ ပို့ဆောင်သည်
အာရုံပြုဆုတောင်းခြင်း၊ တိတ်ဆိတ်စွာ ပဋ္ဌနာပြုခြင်း လုပ်ခိုင်းသည်၁”ဟုဆိုသည်
Robinson  အပါအဝင် ကျမ်းစာသုတေသီများက အထက်ပါစကားကို ထောက်ခံကြသည်
(၁၈)ရာစုနှစ်၊ (၁၉) ရာစုနှစ် ကျမ်းစာသင်တန်းသားအချို့ထံမှ ပေါလု၏လက်ရာ မဖြစ်နိုင်ဟု ပြောသံထွက်လာသော်လည်း အကျိုးအကြောင်း၊ အချက်အလက် ခိုင်မာစွာမတင်ပြနိုင်ကြ
ကျမ်းရေးသူ         ပြင်ပလက္ခဏာ အချက်အလက်အားဖြင့် ဧဖက်သားများသို့ရေးသော ပေါလုလက်ရာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်
ထိုကာလတွင် ပေါလုလက်ရာကဲ့သို့သော အရေးအသားမျိုးထင်မှားစရာမရှိဟု ဆိုကြသည်
Clement of Rome, Ignatius, Polycrap, Hermas  မှစ၍ Clement of Alexandria, Irenaeus  နှင့် Hippolytus, Macion  တို့၏ ”canon”, ”Laodiceans”  များ၌လည်း ထည့်သွင်းထားသည်
Muratorian Canon  ကလည်း ပေါလု၏လက်ရာအဖြစ် စာရင်းသွင်း ထားသည်
အတွင်းသရုပ်တွင်လည်း ၁:၁ နှင့် ၃:၁ တွင် ပေါလုနာမည် ထည့်သွင်းရေးသားထားသည်
ကောလောသဲဩဝါဒစာ နှင့် စာသွားစာလာလေသံ ဆင်တူရိုးမားဖြစ်၍ တချိန်တည်းနီးပါးတွင် ရေးသားခြင်းဖြစ်မည်
စာသွားပေဟန်ရေးဖွဲ့ပုံသည် ပေါလု၏လေသံဖြစ်သည်
ဤကျမ်းတွင် ပေါလု၏ အကြံသစ်အတွေးသစ်များကို တွေ့ရသည်
အကယ်၍ ထိုအချက်ကို ထောက်ပြီး ပေါလုလက်ရာမဟုတ်ဘဲ သံသယဖြစ်လျှင်လည်း အထောက်အထားအကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံမှဖြစ်ပေမည်
ပထမဦးဆုံးဝေဖန်သူမှာ ဂျာမန်အမျိုးသား Schleiermacher  ဖြစ်သည်
သူ့နောက်မှ Moffatt, Goodspeed  တို့ပေါ်လာသည်
ဝေါဟာရအသုံးနှုန်းဟန်ပန်၊ အယူဝါဒနှင့် တိုက်တွန်းချက်ပုံစံများကို ထောက်ပြကြသည်
မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ ထိုဝေဖန်ချက်များ အဖြေရှိသည်
ကျမ်းစာသုတေသီများက ပေါလု၏လက်ရာဖြစ်ကြောင်း သံသယရှိကြစေကာမူ Coleridge  ၏ ”ဝိညာဉ်တော်ဖြင့် ရေးသားသည့်စာ ဖြစ်သည်” ဆိုစကားဖြင့် အဖြေလုံလောက်ပါသည်
အချိန်ကာလ         ကောလောသဲ၊ ဖိလိပ္ပိ၊ ဖိလေမုန်၊ ဧဖက်ဩဝါဒစာများသည် ထောင်ထဲမှပေးစာများဖြစ်ကြောင်း (၃:၁၊၄:၁)တွင် ပါရှိသောကျမ်းပိုဒ်အားဖြင့် ခိုင်လုံသည်
အချို့က ကဲသရိတွင် (၂)နှစ်နေထိုင်သည့်ကာလဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က ဧဖက်တွင် မထင်မရှား ထောင်ကျသည့်ကာလဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က ရောမတွင် ပထမထောင်ကျသည့်ကာလ (အေဒီ ၆ဝ နောက်ပိုင်း)ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုးဆိုကြသည်
ကော ၄:၇-၉ အရ ဤစာသည် တုခိတ်က အာရှဒေသသို့ ယူဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်
ဤအချက်အားဖြင့် အတွေးသစ်အမြင်သစ်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်
နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်         ဤဩဝါဒစာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ပေါလုစကားအရဆိုလျှင် ”နက်နဲသောအရာ” ဖြစ်သည်
သို့သော် မရှင်းပြနိုင်သောအရာ မဟုတ်
အံ့ဖွယ်သမ္မာတရားဖြစ်သည်
သို့သော် ယခုထုတ်ဖော်ရှင်းပြနေလေပြီ
ယုံကြည်သူ ယုဒများနှင့် ယုံကြည်သူတပါးအမျိုးသားတို့သည် ယေရှုခရစ်တော်၌ တလုံးတဝတည်း ဖြစ်ကြောင်း ကိုလည်း ရှင်းပြသည်
ယေရှုခရစ်တော်၏ ခန္ဓာကိုယ်တည်းဟူသော အသင်းတော်၌ အတူတကွပါဝင်ကြသည်
ခရစ်တော်၏ ကောင်းကင်နိုင်ငံဆိုင်ရာအရပ်ဒေသ၌ ရှိနေကြသူများဖြစ်သည်
နောင်သောအခါ ခရစ်တော်၏ဘုန်းတန်ခိုး မျှဝေခံစား ကြရမည်
ထိုလျှို့ဝှက်နက်နဲချက်များကို ဤဩဝါဒစာစောင်တွင် အခန်း(၆)ခန်းဖြင့် ခွဲခန့်ဖော်ပြထားသည်
အခန်း(၁)သည် အလိုတော်၏လျှို့ဝှက်နက်နဲမှု၊ ကောင်းကင်နှင့်မြေကြီးအရာအားလုံး ခရစ်တော်သို့ ဦးတည်ကြရမည့် အချိန်အခါ (ငယ် ၉:၁ဝ)၊ ယုံကြည်သူယုဒများ (ငယ် ၁၃)၊ အသီးသီး ဘုန်းတန်ခိုးရရှိကြမည့်အကြောင်း ရေးပြထားသည်
ခရစ်တော်နှင့်အတူ စကြဝဋာတစ်ခုလုံး အုပ်စိုးကြရမည် (ငယ် ၂၂:၂၃)အခန်း(၂)တွင် ယုဒလူမျိုးနှင့် တပါးအမျိုးသားအားလုံးကို ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ကယ်တင်ထားကြောင်း ရေးပြထားသည်
ထိုလူမျိုးများ ဘုရားသခင်နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်းသော်လည်းကောင်း ပြန်လည်သင့်မြတ်ကြပုံ၊ လူသစ်ဖြစ်လာကြပုံ၊ ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော် ကိန်းဝပ်ရာ သန့်ရှင်းသော ဗိမာန်တော် ဖြစ်ကြပုံတို့ကို ရှင်းပြထားသည်
အခန်း(၃)တွင် လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုကို အပြည့်အစုံဖော်ပြထားသည်
”ခရစ်တော်၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲမှု”ဟုလည်း ခေါ်သည် (ငယ် ၄ JND )
ခရစ်တော်၊ ဦးခေါင်း၊ ယုံကြည်သူများ၊ ခန္ဓာကိုယ် အစရှိသဖြင့် ရှင်းပြထားသည်
ခန္ဓာကိုယ်တွင် ယုံကြည်သူ တပါးအမျိုးသားများသည်လည်း အမွေတော်ခံ ဖြစ်ကြသည်
ကတိတော်နှင့် သက်ဆိုင်သူများဖြစ်သည် (ငယ် ၆) ဟုရှင်းပြ ထားသည်
အခန်း(၄)တွင် ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ဘုရားသခင်၏ အစီအမံတော် ဆက်စပ်ပုံ၊ ရင့်ကျက်ခြင်း အသက်တာကြီးပြင်းကြဖို့ လိုအပ်ပုံ ရှင်းပြထားသည်
အခန်း(၅)တွင် ခရစ်တော်နှင့် အသင်းတော်၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုကို ရှင်းပြထားသည် (ငယ် ၃၂)
ခရစ်တော်နှင့် အသင်းတော်၏ ဆက်ဆံမှုကို အကြင်လင်မယားဆက်ဆံခြင်းနှင့် ပုံဥပမာပေးထားသည်
နောက်ဆုံးအခန်း(၆)တွင် ဧဝံဂေလိတရား၏ နက်နဲမှုကို ရှင်းပြထားသည်
သူသည် ဘုရားသခင်သံတမန်၊ ကွင်းဆက်ဖြစ်ကြောင်း (ငယ် ၁၉၊ ၂ဝ)တွင် ရှင်းပြထားသည်
ပေါလုသည် တပါးအမျိုးသားများထံသို့ ဧဝံဂေလိသတင်းကောင်း ဆောင်ယူသူဖြစ်သည်
ကယ်တင်ခြင်း ရရှိရုံသာ မဟုတ်ပါ
ယုဒလူမျိုးများနှင့်လည်း တန်းတူရည်တူဘဝတူဖြစ်စေသည်
တပါးအမျိုးသားများသည် ဘုရားသခင်၏ရှေ့တော် မှောက်တွင် သိမ်ငယ်စရာမရှိ
ယုဒများနှင့် အခွင့်အရေးတန်းတူရှိကြသည်
ခရစ်တော်၏ကိုယ်ခန္ဓာ၊ သတို့သမီးဖြစ်သည်
ခရစ်တော်ဘုရားထံမှ ဘုန်းတန်ခိုးမျှဝေရရှိကြ၍ ခရစ်တော်နှင့်အတူ စကြာဝဋာကြီးအား အုပ်စိုးကြမည့်သူများဖြစ်သည်
ဧဖက်ဩဝါဒစာ၏ အရေးကြီးသောသင်ခန်းစာမှာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ (ဂရိ၊ အကာပေမေတ္တာ) ဖြစ်သည်
ကျမ်းစာအဖွင့် နှင့် အပိတ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကိုဖော်ပြထားသည် (၁:၄၊ ၆:၂၄)
ချစ်ကြပါဟူ၍လည်းကောင်း၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဟူ၍လည်းကောင်း ထည်လဲသုံးနှုန်းထားသည်
အဘယ်ကြောင့် ထိုသို့ထပ်ခါတလဲလဲပြောသနည်းဆိုသော် ဧဖက်သားများ၏ အနာဂတ်ကို ကြိုသိသည်
မှားယွင်းသောဆရာများအား မဝင်ရောက်နိုင်အောင် ခုခံတွန်းလှန်ရန် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် စည်းလုံးခြင်းခွန်အား ရရှိဖို့ သတိပေးသည်
(ဗျာ ၂:၄)တွင် ကနဦးမေတ္တာကို မလျှော့ကျစေဖို့ သတိပေးထားသည်
ပါဝင်သည့်အချက်များ၁
ခရစ်တော်၌ ယုံကြည်သူများ၏ အခန်းကဏ္ဍ (အခန်း ၁–၃)(က)     နှုတ်ခွန်းဆက်သခြင်း (၁:၁-၂)(ခ)       ကျေးဇူးတော်မင်္ဂလာအား ချီးမွမ်းခြင်း (၁:၃-၁၄)(ဂ)       သန့်ရှင်းသူများအတွက် ဆုတောင်းခြင်းနှင့် ကျေးဇူးတော်ချီးမွမ်းခြင်း (တရား ၁:၁၅-၂၃)(ဃ)     တပါးအမျိုးသားများနှင့် ယုဒများအတွက် ကယ်တင်ခြင်း (၂:၁-၁ဝ)(င)       ယုံကြည်သူယုဒများနှင့် တပါးအမျိုးသားများ ခရစ်တော်၌ စည်းလုံးရေး (၂:၁၁-၂၂)(စ)       လျှို့ဝှက်နက်နဲချက်အတွက် စကားချပ် (၃:၁-၁၃)(ဆ)     သန့်ရှင်းသူများအတွက် ပေါလု၏ ဆုတောင်း (၃:၁၄-၁၉)(ဇ)       ကောင်းကြီးပေးခြင်း (၃:၂ဝ-၂၁)၂
ဘုရားသခင်၌ ယုံကြည်သူများ၏ ဘဝအသက်တာ  (အခန်း ၄–၆)(က)     ခရစ်ယာန်မိဿဟာယ၌ တလုံးတဝတည်းဖြစ်ခြင်း (၄:၁-၆)(ခ)       ခန္ဓာကိုယ်၌ အစိတ်အပိုင်းဝင်များဖြစ်ခြင်း (၄:၇-၁၆)(ဂ)       အကျင့်လက္ခဏာသစ် (၄:၁၇-၅:၂၁)(ဃ)     ခရစ်ယာန်အိမ်ထောင်စု၌ ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်းခြင်း (၅:၂၂-၆:၉)(င)       ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းအား စစ်မက်ရေးရာပုံစံကဲ့သို့ ပြင်ဆင်ခြင်း (၆:၁ဝ-၂ဝ)(စ)       ပေါလု၏ နှုတ်ဆက်စကား (၆:၂၁-၂၄)TAGS: ဧဖက်ဩဝါဒစာ
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင် (ခရစ် ၁၈၉၂ – ၁၉၅၂) သည် ဗြိတိသျှခေတ်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံခေတ် နှစ်ခေတ်စလုံးတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသူ ဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှခေတ်က အစိုးရပိုင် သူကြီးဂေဇက်သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူးသောကြောင့်၊ သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်ဟု ပိုမို၍ လူသိများသည်
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်သည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ကြံခင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
အဘ အမည်မှာ ဦးစိုးဖေ(ပညာအုပ်) ဖြစ်ပြီး၊ အမိ နာမည်ကို မှတ်တမ်းတွင် မတွေ့ ရှိသေးပေ
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာတွဲ ၂ တွင် ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ် မှ ဘီအေ အောင်မြင် ခဲ့သည်
ငယ်စဉ်က မည်သည့် ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည် ဟုလည်း အမှတ်အသား မရရှိ ခဲ့သေး
ဘီအေ အောင်ပြီးနောက် ဆရာဖြစ် လက်မှတ်ရပြီး သထုံမြို့တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှ ထွက်ပြီးလျှင် မြန်မာများ ထုတ်ဝေသော 'ဘားမား အော့(ဖ်)ဇားဗား' ခေါ် အင်္ဂလိပ် ဘာသာနှင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ထို သတင်းစာတိုက်တွင် သတင်းစာတိုက် ပိတ်လိုက်သည်အထိ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် 'ဘားမား အော့ (ဖ်) ဇားဗား' သတင်းစာ ပိတ်လိုက်သော အခါ သူရိယသတင်းစာတွင် ဘကြီး ဘဖေ တို့နှင့် အတူ တွဲဖက်၍ အယ်တီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုခေတ်တွင် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ရာ ဂျီစီဘီအေ (ခေါ်) မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီးနှင့် 'ဘားမား ရီဖောင်းလိ' တို့၌ အကျိုးဆောင် လက်ထောက် (ဒု- အတွင်းရေးမှူး) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယင်းအပြင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ (ခေါ်) ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းကြီး တွင်လည်း အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
သူရိယသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ခဲ့စဉ်က အိန္ဒိယ ဥပဒေပြု လွှတ်တော် မင်းတိုင်ပင် အမတ် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဦးခင်မောင်သည် အစိုးရ အလုပ်တွင်ဝင်၍ သူကြီးဂေဇက် သတင်းစာ၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှခေတ်က အစိုးရပိုင် သူကြီး ဂေဇက် သတင်းစာတွင် အယ်တီတာအဖြစ် နှစ်အတော် ကြာအောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသောကြောင့် သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်ဟုဆိုလျှင် လူသိများခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်သည် 'တောသား' ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ် သတင်းစာ များတွင် ရေးလေ့ ရှိသည်
သူ၏ ရေးသားချက် များကို မြန်မာ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများ သာမက နိုင်ငံခြား သားများ ကပင် အထူး နှစ်သက် ကြသည်
အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ ရေးရာတွင် ထူးချွန်သည်
အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ၂ ဘာသာတွင် နှံ့စပ်သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
သဘောထား သိမ်မွေ့၍ ကြင်နာ တတ်သည်
ဦးခင်မောင်သည် သူကြီး ဂေဇက် အယ်ဒီတာ အဖြစ်မှ ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ဂျပန်များ မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်သည် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်
စစ်ပြီး၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ပြန်ကြားရေး ဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရပြန်သည်
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
မကျန်းမာ၍ အလုပ်မှ နုတ်ထွက် ခဲ့ရသည်
ဂျပန်ခေတ် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ လက်ထက် ပညာ စွယ်စုံကျမ်း ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်ရာတွင် ဦးခင်မောင်မှာ တာဝန်ခံ တဦး ဖြစ်သည်
အဘိဓာန် ဌာန အဖွဲ့ငယ်တွင် လည်းကောင်း၊ အတိုင်ပင်ခံ စာတည်း အဖွဲ့တွင် လည်းကောင်း ပါဝင် ခဲ့ရသည်
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၅၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်၊ ၁၃၁၄ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၇)ရက်၊ သောကြာနေ့၊ အသက် ၆ဝ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ မြောင်းဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောင်းဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၉ ဦး၊ မ ၅၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁၃၈၁ (၁) ရက်
ပင်နီဆီလင် (Penicillin) သည် ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါများကို ကုသသည့် ပဋိဇီဝ ဆေး တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ပင်နီဆီလင်ကို စကော့တစ်ရှ် လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် အလက်ဇန္ဒား ဖလင်းမင်း က ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းမှသာ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်လာသည်
ပင်နီဆီလင်ကို ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ၊ အာသီးရောင်ရောဂါ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ နမိုးနီးယားခေါ် အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကာလအတွင်း အသုံးများခဲ့သည်
Alexander Fleming က ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးယား မွှေးမြူသည့် petri dish ထဲတွင် မှိုတက်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်
မှိုတက်သည့်နေရာတွင် ဘက်တီးရီးယားများ ကြီးထွားခြင်း မရှိကြောင်းတွေ့ရှိရာမှ ထိုဖမ်းဂတ်စ်မှို (Fungus) များသည် ပိုးမွှားများကို သေစေကြောင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့သည်
ဩစတြေးလျသား သိပ္ပံပညာရှင် Howard Walter Florey က ပင်နီဆီလင်မှိုများကို ဆေးဝါးအဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
အချို့လူများမှာ ပင်နီဆီလင်နှင့် မတည့်ကြပေ
ထိုလူများ ပင်နီဆီလင်ထိုးမိလျှင် အရေပြား၌ မိတ်ကဲ့သို့ အနီကွက်များ ထခြင်း၊ အော့ချင်အန်ချင်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်
ပိုဆိုးလျှင် ကိုယ်ပူခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း ယားယံခြင်းတို့ ဖြစ်လေ့ရှိသည်
ပင်နီဆီလင်မှာ အာနိသင်ထက်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပင်နီဆီလင်ကို လက်လွတ်စပယ် အသုံးပြုလာသောကြောင့် ရောဂါအချို့မှာ ဆေးမတိုးသည့် လက္ခာများ ရှိလာသည်
ခင်မောင်ကြီး (မြန်မာ ၁၃၀၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်
သက္ကရာဇ် ၁၃၀၂ ခုတွင် ဦး လှမောင်၊ ဒေါ် ခင်အေးမြင့် တို့က ချောက်မြို့တွင် မွေးသည်
၁၉၅၅ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ စရောက်သည်
ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်ကာ တေးနံ့သာမြိုင် အဖွဲ့နှင့် သီဆိုသည်
မုဒုံသူ တဦးချစ်သူရှိသော နယ်မြေရွှေမြိုင် သခင်မလေးသည်တေးသည်တွင် ဆုံးမည်မထင်ချစ်သူသာ လှစေချင်သည်တက္ကသိုလ်မှာ ဝေတဲ့နှင်းပန်းတမာလား ချစ်သူလားအဖြူသက်သက်မေတ္တာ
အလုံး အဖု အမြစ် ရှိသည်
အပင်အရွက် တစ်နှစ်တစ်ခါ လဲသည်
ဇင်းကျန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinkyan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ဇင်းကျန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇင်းကျန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၃ ဦး၊ မ ၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
တဂ္ဂလော့ ဘာသာစကား (အင်္ဂလိပ်: Tagalog language; , tə-GAH-log; Tagalog pronunciation: [tɐˈɡaːloɡ]) သည် ဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာစကားများအနက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံလူဦးရေ လေးပုံတပုံခန့်ရှိသော တဂ္ဂလော့တိုင်းရင်းသားတို့၏ ပြောစကားဖြစ်သည်
နိုင်ငံ၌ ဒုတိယ လူသုံးအများဆုံးဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်
စံပြုပြီးသော တဂ္ဂလော့စကားကို ဖိလစ်ပိုင်စကားအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနည်းတူ ရုံးသုံးအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်သည်
ဘီကိုး၊ အီလိုကာနို၊ ဝိစာရန်၊ ကပံပန်ဂန်၊ ပန်ဂါစီနန် စသော ဖိလစ်ပိုင်၌သုံးသည့် အခြားဘာသာစကားများနှင့်လည်း အတော်နီးစပ်သည်
သို့သော် ထိုင်ဝမ်ရှိ ဖော်မိုဆာ၊ မလေးရှားနှင့်အင်ဒိုနီးရှားတွင်ပြောသော မလေး၊ ဟာဝိုင်အီယန်၊ မာအိုရီနှင့် မလဂ္ဂဆီစကားများကဲ့သို့ အခြားဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာများနှင့်မူ အင်မတန်ကွဲလေသည်
တဂ္ဂလော့သည် ဩစထြိုနေးရှန်းဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ပြည်မ၏ လူသုံးများဘာသာစကားဖြစ်သည်
မလဂ္ဂဆီ၊ ဂျာဗားနိ၊ မလေး၊ (တီမော၌ပြောသော) တီတံ၊ (ထိုင်ဝမ်၌ပြောသော) ယာမီစကားတို့နှင့် ဆက်စပ်သည်
ဘီကိုးနှင့် ဝိစာရကျွန်းစုများ၌သုံးသော ဘီကိုးနှင့် ဝိစာရန်စကားအပြင် ဝရေဝရေ၊ ဟီလီဂေနွန်နှင့် ဆီဘွာနိုစကားတို့နှင့်မူ အလွန်နီးစပ်သည်
တဂ္ဂလော့ဟူသော ဝေါဟာရမှာ တဂ္ဂ-အီလော့ (မြစ်တွင်းနေ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
တဂ္ဂမှာ နေသူ၊ အီလော့မှာ မြစ်ဖြစ်သည်
ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေးဗစ်ဇော့နှင့် ရောဘတ်ဘလတ်တို့က တဂ္ဂလော့နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်မရှိ အခြားတိုင်းရင်းသားစကားတို့မှာ အရှေ့မြောက်ဘက် မင်းဒနောင် သို့တည်းမဟုတ် အရှေ့ဘက် ဝိစာရကျွန်းများ၌ အခြေတည်ကြောင်း သုံးသပ်သည်
အစောဆုံးတွေ့ရသော တဂ္ဂလော့စကားကို ၁၀ ရာစုမှ လဂူနာကြေးစာလွှာတွင် တွေ့ရသည်
ရှေးဟောင်းမလေးအက္ခရာများဖြင့် ရေးထားသော တဂ္ဂလော့စကားဖြစ်သည်
တဂ္ဂလော့စကားဖြင့်ထုတ်သော ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာအုပ်မှာ ၁၅၉၃ ခုထုတ် "ခရစ်ယာန်ကြေညာစာတမ်း" ဖြစ်သည်
စပိန်ဘာသာဖြင့်ရေးသောစာအုပ်ကို ခေတ်ဟောင်းတဂ္ဂလော့နှင့်ရော ယခုအထိ စံအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည့် ဘိုင်ဘျင်အက္ခရာနှင့်ပါ ပြန်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်တင်အက္ခရာကိုအခြေခံကာ အရေးအက္ခရာရအောင် စပိန်တို့က ဖန်တီးကြိုးပမ်းပေးသည်
စပိန်လက်အောက်ခံအဖြစ်နေသည့် နှစ်ပေါင်း ၃၃၃ ခုအတွင်း စပိန်တရားဟောဆရာတို့က သဒ္ဒါနှင့်အဘိဓာန်အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ဝေသည်
၁၆၁၀ ပြည့်တွင် ဒိုမီနီကန်ဘုန်းတော်ကြီး ဖရန်စစ္စကိုဘလန်းကက်ဒီဆန်ဂျို့က "တဂ္ဂလော့ဘာသာစကား၏အနုအလှတရားနှင့်စည်းမျဉ်းများ" (Arte reglas de la lengua tagala) ကို ဘတန်းမြို့၌ ထုတ်ဝေသည်
နောက်ထပ် တည်းဖြတ်သောစာအုပ်များကို ၁၇၅၂ တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၈၃၂ တွင်လည်းကောင်း ထုတ်သေးသည်
၁၆၁၃ ခု၌ ဖရန်စစ္စကန်ဘုန်းတော်ကြီး ပီဒရိုဒီဆန်ဘွယ်နဗန်တူရာက တဂ္ဂလော့အဘိဓာန်ဖြစ်သော "တဂ္ဂလော့ဘာသာ ဝေါဟာရာအဖြာဖြာ" (Vocabulario de la lengua tagala) ကို လဂူနာပြည်နယ်၊ ပီလာမြို့၌ ထုတ်သည်
ဖက်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpettaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဆည်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၅ ဦး၊ မ ၂၄၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
သက္ကယ်ရွာ၊ သက္ကယ်
ခေတ်ပြောင်းလဲနေသည်ကိုလိုက်၍ လုပ်ငန်းဌာနအသီးသီး တို့သည် ခေတ်ပေါ်စက် ကရိယာများကို အသုံးပြုလာကြသည်
ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ်၌ရှိကြသော ဈေးဆိုင်ကန္နားအစားစားတို့တွင် အရောင်းအဝယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထူးအသုံးဝင်ကာ ဈေးရောင်း စက်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်
ထိုစက်သည် ကုန်သည်တို့ ၏လုပ်ငန်းကို စီမံအုပ်ချုပ်ရာတွင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည့် နည်းတူ ဆိုင်ထိုင်ရောင်းသမားအားလည်း ဝယ်သူဖောက်သည် များ ကျေနပ်အောင်ဆောင်ရွက်ပေးရာ၌ များစွာအကူအညီဖြစ်စေ သည်
ဤမျှမကသေး ထိုစက်သည် လက်ခံရရှိသော ငွေနှင့် တစ်နေ့တာ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် စာရင်းအင်းများကို မှားယွင်းချွတ်ချော်ခြင်းမရှိဘဲ မှတ်သားပေးလေသည်
အစအဦး အသုံးပြုသောဈေးရောင်းစက်မှာ အရောင်း အဝယ်ပြုလုပ်မှုတစ်ခုခု၏ ကျသင့်သောငွေပေါင်းကို စက်၏ ဒိုင်ခွက်ပေါ်၌ လက်တံများဖြင့် ပြသရုံသာပြသသော စက်ဖြစ် လေသည်
ထိုစက်ကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု၊ ဒေတန်မြို့နေ ဂျိမ်း ရစ်တီးဆိုသူ တီထွင်ပြုလုပ်ခဲ့၏
ထိုစက်ကိုတီထွင်ရန် စိတ်ကူး ပေါ်ပေါက်လာပုံမှာ စိတ်ဝင်စား ဖွယ်ဖြစ်ပေသည်
ဂျိမ်း ရစ်တီးသည် မီးသင်္ဘောဖြင့် ခရီးသွား နေစဉ် သင်္ဘောရဟတ်ဝင်ရိုးလည်သော အပတ်ပေါင်းကိုမှတ် သားသည့် ကရိယာကလေးကို အာရုံစိုက်မိလေသည်
ထိုသို့ အာရုံစိုက်မိရာမှ အလားတူစက်ကရိယာမျိုးကို အရောင်းအဝယ် စာရင်းမှတ်သားရာတွင် အသုံးပြုနိုင်မှုအတွက် ဆက်လက်ကာ စိတ်ကူးမိပြန်သည်
ထိုစိတ်ကူးဖြင့် တီထွက်လိုက်သောအခါ ငွေစာရင်းကို မှတ်တမ်းတင်ပေးနိုင် သောစက်တစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ် လာသည်
ကနဦး၌ ထိုစက်သည် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရောင်းဝယ် ရာတွင် ကျသင့်သောငွေကို စက်၏ဒိုင်ခွက်၌ ပြရုံသာပြခဲ့သည်
နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်ပြုပြင်လာကာ မျက်မှောက် ခေတ်၌ အသုံးပြုနေကြသော ချီးမွမ်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက် အောင် ရှုပ်ထွေးသိမ်မွေ့သည့် စက်တို့၏အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာ လေသည်
ခေတ်မှီဈေးရောင်းစက်သည် ရောင်းဝယ်မှုတိုင်းကို မှတ် တမ်းတင်ပေးခြင်း၊ ကျသင့်သောငွေများကို ပေါင်းပေးခြင်း၊ သင့်ငွေမည်မျှ လက်ခံရရှိငွေမည်မျှ၊ ပြန်အမ်းငွေမည်မျှ စသည် တို့ကိုပါ မှတ်သားပုံနှိပ်ပေးခြင်းစသော အလုပ်များကို ပြုလုပ် ပေးသည်
ဖြတ်ပိုင်းအမှတ်စဉ်၊ နေ့စွဲ၊ ရောင်းသမား၏ လက် မှတ်အပြင် ကျသင့်သောငွေ၊ ပေးသောငွေ၊ ပြန်အမ်းသောငွေများ ကိုပါ ဖော်ပြထားသော ပြေစာဖြတ်ပိုင်းများကို တခဏခြင်း၌ပင် နှိပ်ထုတ်ပေးသဖြင့် ဝယ်သူဖေါက်သည်များမှာ ကျေနပ်ကြ သည်
လုပ်ငန်းရှင်မှာလည်း မည်သည့်အရောင်းအဝယ်မျိုး ဖြစ် မြောက်သည်၊ ရောင်းရာ၌ ငွေမည်မျှရသည်၊ ရောင်းသမားတို့ သည် မည်မျှအလုပ်လုပ်ကြ၍၊ မည်သည့်နေရာ၌ ချွတ်ယွင်းနေ ကြသေးသည် စသောအချက်များကို တစ်ခုမကျန် သိရှိရလေ သည်
လုပ်ငန်းရှင်ကုန်သည်အဖို့ဆိုသော်၊ ထိုစက်သည် စာရင်း ကိုင်လည်းမည်၏
သို့အားလျော်စွာ ဈေးရောင်းစက်သည် ခေတ်မီသည့်လုပ်ငန်းဆောင်တာတို့၌ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အထောက်အပံ့တစ်ခု ဖြစ်လာပေသည်
ညောင်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉ ဦး၊ မ ၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
တကောင်းနက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takaungnet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ တကောင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တကောင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၄ ဦး၊ မ ၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ဖက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၉ ဦး၊ မ ၈၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးညီပု (၁၉၁၅ - ၁၉၉၆) သည် မြန်မာသရုပ်ဆောင်နှင့်  ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာဖြစ်သည်
သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်လည်းဖြစ်သည်
သူ၏ညီအငယ်ဆုံး တင်မောင်သည် အအောင်မြင်ဆုံး ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူသည် ၁၉၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့၌ အဖဦးဘညွန့် အမိ ဒေါ်ညိမ်းရှင်တို့မှ ဒုတိယမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဦးမောင်မောင်နှင့် ပူးပေါင်းမိရာမှ မြန့်မာရုပ်ရှင်ကို တီထွင် ကြံဆရိုက်ကူးရန် ကြိုးစားနေသော ဦးအုန်းမောင်အားလူအား၊ ငွေအား၊ ဉာဏ်အားဖြင့် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်
၁၉၂၀ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
မေတ္တာနှင့် သူရာ မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပထမဆုံး မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်
မေတ္တာ နှင့် သူရာ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၀ကျေးတောသူမနု  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၁တောမြိုင်စွန်းကလွမ်းအောင်ဖန် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၂၃တစ်ခိုင်လုံးရွှေ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)   ၁၉၂၄မှိုင်းဝေဝေ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၂၅သမိုင်းညွှန့်ပေါင်း  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)  ၁၉၃၃ဆုထူးပန်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ )  ၁၉၂၉ရွှေနှင်းဆီ  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ )  ၁၉၃၁ဂျပန့်ရင်သွေး  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၃၅ကျားသစ်မယ်   ၁၉၂၃ပလုပ်တုတ်တုတ်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)  ၁၉၂၅စင်္ကြာရှင်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၅ရွှေမင်းဝံ   (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၆မြသဘက်   (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၂၇မြအေးရင်   ၁၉၂၇မြိုင်နန်းစံ    ၁၉၂၆ချစ်သွေးညီညီ   ၁၉၃၁ချစ်ရေစင်  (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဒါရိုက်တာ)   ၁၉၃၅ပန်သစ္စာ   ၁၉၅၄သံခမောက်  ၁၉၃၅စမ်းရေယဉ်  ၁၉၃၆ချစ်လူယုံ    ၁၉၃၈  (အသံထွက်ရုပ်ရှင်)ကိုယ့်ရင်သွေး   ၁၉၅၅ချစ်သံသရာ   ၁၉၅၇၅၂၈   ၊      ၁၉၅၈နန်းထက်ကပန်းတစ်ခက်   ၁၉၆၃မမှောင်သောအလင်း    ၁၉၆၅သမန်းကျား    ၁၉၇၀
ဧဠကလောမသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏
ရဟန်းတစ်ပါးသည် ကောသလဖနပုဒ်သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွားစဉ် လမ်းခရီးတွင် သိုးမွေးတို့ ရရှိ ဖြစ်ပေါ်၏
ထိုနောက် ရဟန်းသည် သိုးမွေးတို့ကို ဧကသီဖြင့် အထုပ်ဖွဲ့ကာ ယူသွား၏
ထိုသို့ ယူသည်ကို လူတို့သည် မြင်၏
လူတို့သည် ထိုရဟန်းအား “အဘယ်လောက်သော အဖိုးဖြင့် ဝယ်ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှလောက်သော အမြတ်ကို ရပါသနည်း” ဟု လှောင်ပြောင်ကြ၏
ထိုရဟန်းသည် လှောင်ပြောင်ခံရသဖြင့် မျက်နှာမလှဖြစ်လေ၏
ထိုရဟန်းသည် သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွား၍ သိုးမွေးတို့ကို ရပ်လျက်ပင် ပစ်ချ၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် သိုးမွေးတို့ကို ရပ်လျက်ပင် ပစ်ချသနည်း” ဟု မေး၏
ထိုအခါ ရဟန်းသည် ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြောပြကာ “ဤသိုးမွေးတို့ကြောင့်ပင် ငါ့အား လူတို့သည် လှောင်ပြောင်သည် မဟုတ်လော” ဟု ဆို၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်မျှ ဝေးသော အရပ်မှ ယူခဲ့ပါသနည်း” ဟု မေးရာ “သုံးယူဇနာထက် လွန်ခဲ့သည်” ဟု ဆို၏
ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် အဘယ်အတွက်ကြောင့် “သုံးယူဇနာထက်အလွန် သိုးမွေးတို့ကို ယူခဲ့သနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “သိုးမွေးတို့ကို သုံးယူဇနာထက်အလွန် ယူဆောင်ခဲ့သည်မှာ ဟုတ်ပါသလား” ဟု မေး၏
ရဟန်းလည်း “ဟုတ်မှန်ကြောင်း” ဖြေ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏
“ရှည်သော ခရီးသို့ သွားသော ရဟန်းအား သိုးမွေးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ငြားအံ့၊ အလိုရှိသော ရဟန်းသည် ခံယူရာသည်၊ ခံယူပြီးနောက် ဆောင်ယူမည့်သူ မရှိခဲ့သော် သုံးယူဇနာတိုင်တိုင် မိမိလက်ဖြင့် ဆောင်ယူနိုင်သည်
အကယ်၍ ထိုသုံးယူဇနာထက်အလွန် ဆောင်ယူငြားအံ့၊ ဆောင်ယူမည့်သူ မရှိသော်လည်း (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ဇန်ငွေးထန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zanngwayhtan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဖီဇောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖီဇောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇ ဦး၊ မ ၂၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၃ ဦး နေထိုင်သည်
ပက္ကော်မဏ္ဍပ်ခင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petkawmandathkin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက်ဒရယ် အက်ဖ်အမ်ကို ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး ၂ လ အကြာ၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင် ထုတ်လွှင့်သည်
ဖက်ဒရယ်မူဝါဒ ဖြန့်ချိရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် သတင်းစဉ်တို့ကို တင်ပြနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်
ထုတ်လွှင့်စတွင် စစ်ကောင်စီ၏ နှောင့်ယှက်ဟန့်တားမှုများကြောင့် ၂၄ နာရီ မလွှင့်နိုင်ခဲ့ပေ
ရန်ကုန်မြို့အတွင်းရှိ မြို့နယ်အချို့၌သာ 90.2 MHz တွင် ဖမ်းယူနားဆင်နိုင်သေးသည်
mixlr ဝဘ်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် အင်တာနက်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးနားထောင်နိုင်သည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ၊ လက်ပံကုန်း
ဦးခင်မောင်သိန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မှ ရွေးကောက်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်
၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၅,၃၅၇ မဲ (၆၈%) ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒ အထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုတရားရုံး ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၁၂၂ ဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်ဝင်း (၈ ဧပြီ ၁၉၅၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၇ ကိုယ်စားပြု၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်ဖြစ်သည်
ဦးခင်မောင်ဝင်းကို ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ပိန္နဲကုန်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
သူသည် ရွှေဘိုကောလိပ် မှ သိပ္ပံဘွဲ့နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ မွေးမြူရေးအတတ်ပညာဒီပလိုမာကို ရရှိခဲ့သည်
သူသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် NLD မြို့နယ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ခရိုင်ညီလာခံကျင်းပရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်
သူသည် တိုင်းအလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းသဘာဝထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်
သူသည်ယခင်က ကျူရှင်ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၇ မှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဈေးကုန်းရွာ၊ ချင်းကုန်း
မကောဝိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makawwaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းကိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀၈ ဦး၊ မ ၉၇၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်တိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wettoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ပုညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုညိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၉ ဦး၊ မ ၆၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ထနိပါတ်ရွာ၊ မှော်ဘီစု
လက်ပန်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ လက်ပန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၀ ဦး၊ မ ၅၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်နရီဗန်ထီးယူ (အင်္ဂလိပ်: Henry Van Thio; ၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ (၂) အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ချင်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၃ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကာ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်
ချင်းလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ်များက ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူအား ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ၁၄၈ မဲဖြင့် ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် အဆိုပြုခံခဲ့ရသည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် မဲအရေအတွက် ၃၅၂ မဲအနက် ၇၉ မဲရရှိကာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ (၂) ဖြစ်လာခဲ့သည်
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀ တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီကိုယ်စားပြုပြီး ချင်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁၀) အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ပြိုင်သည်
ပြိုင်ဘက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးရှန်လျန်မှုန်း နှင့် ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးဗန်မွန်လျန် တို့အား အနိုင်ရကာ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
ရရှိ ခိုင်လုံမဲအရေအတွက်မှာ ၁၅၄၉၂မဲ ဖြစ်သည်
မဲစုစုပေါင်း၏ ၅၇ဒသမ ၉၁ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိသည်ဟု ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၂၁ခုနှစ် တပ်မတော် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ ပုဒ်မ (၄၂၄)အရ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်
ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်
ဒုတိယသမ္မတ (၂) ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ အဖမ်းမခံရဘဲ ဒုတိယသမ္မတ အိမ်တော်မှာပဲ ရှိနေပြီး “အကျယ်ချုပ်”ဖြင့် မချုပ်ထားဟု ဘီဘီစီက ဖော်ပြသည်
၎င်းသည်  ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော  ကာလုံအစည်းအဝေးသို့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအကြောင်းပြချက်ဖြင့်တက်ရောက်ခြင်းမရှိဘဲ ခွင့်ပန်ကြားခဲ့သည်
ယင်းအပြင် ၂၀၂၂ခုနှစ်  ဇူလိုင်  ၃၁ ရက်က ကျင်းပသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး(၂၂၀၂၂) သို့လည်း ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့်ပင် ခွင့်ပန်ကြားခဲ့ကာ တက်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ရက်တွင် နေပြည်တော်အချုပ်ရှိ အထူးသီးသန့် တရားရုံးတရားခွင်သို့ ခံပြသက်သေတစ်ဦးအဖြစ်  ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ တက်ရောက်သည်
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်က ဦးဝင်းမြင့် နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တို့အပေါ်  စွဲဆိုထားသော ရဟတ်ယာဉ်နှင့်ပတ်သတ်သည့်  အမှုများနှင့်ပတ်သတ်ပြီး  ၎င်းတို့အနေဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအား လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း  ခုခံ ထွက်ဆိုသည်
၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်တွင် ကျင်းပသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁၂၀၂၃) သို့လည်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ အစည်းအဝေးမတက်ရောက်နိုင်ကြောင်း ၎င်း ခွင့်ပန်ကြားပြန်သည်
ထိုနေ့တွင် ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ ချော်လဲ ခေါင်းပေါက်၍ နေပြည်တော်ဆေးရုံသို့ တက်ရောက်နေသည်ဟု RFA ကဖော်ပြသည်
သူသည်  ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၃၁ရက် တွင် ကျင်းပသည့် ကာလုံအစည်းအဝေး(၂၂၀၂၃)ကို  တက်ရောက်ခြင်းဖြင့် လူမြင်ကွင်းရှေ့ ပြန်ထွက်သည်
ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူသည်  ယင်းအစည်းအဝေးအတွင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၏ တင်ပြချက်အား ထောက်ခံခဲ့သည်ဟု စစ်တပ်ပိုင်မီဒီယာက ဖော်ပြသည်
ထိုအစည်းအဝေးတက်ရောက်ခဲ့ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်ကော်မတီက ၎င်းအား ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၉ ရက်တွင်  ပါတီမှ ထုတ်ပယ်သည်
သူသည် ဒေါ်ရွှေလွှမ်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ သားသမီး သုံးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
သူသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မဟုတ်သည့် ပထမဆုံးသော ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်သည်
ဆင်ခိုက် (ဈေး)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinhkaik (Zay))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်းပွဲလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်းပွဲလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၇ ဦး၊ မ ၁၂၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းသည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်းဖြစ်သည်
မဂ္ဂဇင်းပါ ဝတ္ထုဆောင်းပါးများကို ပန်းချီသရုပ်ဖော်ထည့်သွင်းသည့် ပထမဆုံးမဂ္ဂဇင်း ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီ ပိုင်ရှင် ဦး ဘညွန့် က ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ကာ စတင်ထုတ်ဝေသည်
ပထမဆုံး အယ်ဒီတာချုပ်မှာ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဖြစ်သည်
အယ်ဒီတာအဖြစ် ဦး ဘိုးသစ် က တာဝန်ယူသည်
နောင်သော် ဇေယျ က အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်လွှဲယူသည်
မင်းသား မောင်မောင်လေးက တိုက်မန်နေဂျာအဖြစ် ဦးစီးသည်
ပန်းချီတာဝန်ခံများမှာ ဦး ဘအုန်း၊ ဦး ဘကလေး (ရွှေရိုး) နှင့် ဦး ထွန်းကြွယ် တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ထုတ်ဝေမှု ရပ်နားကာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်ထုတ်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စာပေနယ်မှ အပြီးတိုင် စွန့်ခွာသွားသည်
ဒဂုန်တာရာ၊ ဒဂုန်နတ်ရှင်၊ ဒဂုန် ဆရာတင်၊ ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၊ ဒဂုန် ဦးစန်းငွေ၊ ဒဂုန် ဦးထွန်းမြင့်၊ ဒဂုန် ဦးလှဘေ၊ ခင်မျိုးချစ် စသည့် နာမည်ကျော်စာရေးဆရာများကို စင်တင်ပေးခဲ့သည်
ဥပဒေပြုရေးယွမ် (တရုတ်: 立法院) သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော် တစ်ရပ်သာ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြုဌာနဖြစ်သည်
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် အစိုးရမဏ္ဍိုင် ၅ ရပ်အနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ုနှစ်နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား အကြိမ်ကြိမ် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှင့် ဒုသမ္မတ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသား ညီလာခံကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်
တဆက်တည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ဥပဒေပြု လွှတ်တော်ထံ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်
အမတ်ဦးရေကို ၂၂၅ ဦးမှ ၁၁၃ ဦးသို့ လျှော့ချလိုက်ပြီး ရာထူးသက်တမ်းကိုမူ ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်သို့ တိုးမြှင့်လိုက်သည်
လက်ရှိ ဥပဒေပြု လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဦးရေ ၁၁၃ ဦးရှိသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ အမတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် အမတ်လောင်းအတွက် တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေး ပါတီအတွက် တစ်မဲ နှစ်မဲပေးရသည်
ဥပဒေပြုအမတ် ၁၁၃ ဦးအနက် ၇၃ ဦးမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၇၃ ခုမှ ရွေးကောက်ခံ အမတ်များဖြစ်သည်
၃၄ ဦးမှာ နိုင်ငံရေးပါတီများ ရရှိသည့် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ ခွဲဝေခြင်းဖြစ်သည်
ကျန် ၆ ဦးမှာ တိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို တိုင်းရင်းသား မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၂ ခုမှ ၃ ဦးစီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အား နန်ကျင်းမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်၌ အမတ် ၄၉ ဦးရှိသည်
ယင်းအမတ်များအား အမျိုးသား အစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်
စတုတ္ထအကြိမ် လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၁၉၄ အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်အခါက ဂျပန်တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေသည့်အတွက် ယင်းအမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမတ် ၇၅၉ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာ ကွန်မင်တန်ပါတီ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည်လည်း တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရနှင့်အတူ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်က အမတ် ၃၈၀ ခန့် ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ထိုင်ပေမြို့ရှိ ဆွန်ယက်ဆင် ခန်းမအား ယာယီရုံးခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်
(ထိုစဉ်က ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ကွန်မြူနစ်လက်ထဲမှ တရုတ်ပြည်မအား သိမ်းယူရန် ရည်ရွယ်ထားဆဲ ကာလဖြစ်သည်
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်အရ အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်၍ ပထမအကြိမ် တင်မြောက်ခံရသည့် အမတ်များသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းပြည့်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း တရားရေးရုံးချုပ်မှ ဂရင်းတရားသူကြီးများ၏ ဥပဒေရှင်းလင်းချက်အရ သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်မတိုင်မီ ကွန်မင်တန်အစိုးရက ဆုံးရှုံးနယ်မြေ တရုတ်ပြည်မတွင် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သေးဟု အကြောင်းပြကာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပခဲ့ပေ
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ၁၁ နေရာကိုသာ အစားထိုးခဲ့သည်
ယင်းကဲ့သို့ အစားထိုးသည့် အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်သည်
ထိုနောက်တွင် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၌ ၅၁ နေရာ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၌ ၅၂ နေရာ၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ ၉၇ နေရာ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်၌ ၉၈ နေရာ၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀ နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ၁၃၀ နေရာ အသီးသီး အစာထိုးခဲ့သည်
ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်ခံ အမတ်အားလုံးသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရာထူးဆင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်ကျင်းပပြီး အမတ် ၁၆၁ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ထိုနောက်တွင် ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်အရ ၃ နှစ်တစ်ကြိမ် ပုံမှန် ရွေးကောက်လာသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အမတ်နေရာ ၂၂၅ နေရာအထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ရရှိသည့်မဲ ၅ % အထက်ရှိသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ အတွက် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ အမတ်နေရာ ခွဲဝေသော မဲဆန္ဒနယ်မြေမခွဲခြားသည့် အမတ်များကို စတင်ထားရှိသည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သတ္တမအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော် (၂၀၀၈ ခုနှစ်) မှစ၍ အမတ်နေရာ ၁၁၃ နေရာအထိ လျော့ချကာ သက်တမ်းကို ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ပြီး နှစ်မဲပေးစနစ် ကျင့်သုံးရန် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
နှစ်မဲပေး စနစ်မှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ တစ်ခုမှ မဲအများဆုံးရသည့် အမတ်လောင်းတစ်ဦးသာ ရွေးကောက်ရန်နှင့် မဲပေးရာတွင် အမတ်လောင်းအား တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေးပါတီအား တစ်မဲပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်
အဓိက ကွဲပြားချက်မှာ စနစ်ဟောင်းတွင် အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲကို ယင်းအမတ်လောင်း၏ ပါတီရရှိသောမဲဟု ရေတွက်သဖြင့် ပါတီရရှိသည့် မဲအရေအတွက်သည် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲစုစုပေါင်း ဖြစ်သည်
စနစ်သစ်တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက် သီးခြားမဲပေးသောကြောင့် ပါတီရရှိသည့်မဲ အရေအတွက်နှင့် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲအရေအတွက် စုစုပေါင်း မတူညီသည့် အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေ မခွဲခြားသော အမတ်ဦးရေကို ထိခိုက်နိုင်သည်
ပငရွာ(အင်္ဂလိပ်: Panga)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ပငကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပငကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၄၅ ဦး၊ မ ၈၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၃၁၇ ဦး နေထိုင်သည်
သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် သို့မဟုတ် ဘုရင့်အစိုးရစနစ်သည် ရှေးအကျဆုံး အစိုးရစံနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းစံနစ်အရ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် အုပ်ချုပ်သူဘုရင့်လက်၌ တည်ရှိလေသည်
ဘုရင်တစ်ဦးတည်း လက်ထဲ၌သာ အချုပ်အခြာအာဏာတည်သော အုပ်ချုပ်ရေးမျိုး ဖြစ်သည်
ထိုဘုရင်စနစ်တွင် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် (constitutional monarchy) နှင့် ပကတိဘုရင်စနစ် (absolute monarchy) ဟူ၍ရှိသည်
စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်တွင် ဘုရင်၏အာဏာကို ဥပဒေကကန့်သတ်ထားပြီး ပကတိဘုရင်စနစ်တွင် ဘုရင်၏အာဏာမှာ ကန့်သတ်ထားခြင်းမရှိကာ စိတ်တိုင်းကျအုပ်ချုပ်နိုင်သည်
မိရိုးဖလာ ဘုရင့်အစိုးရစံနစ်မှာ မိဘ၏ အရိုက်အရာကို သားသမီးဖြစ်သူများက ဆက်ခံ၍ တိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သောစနစ်ဖြစ်သည်
ရှေးအခါက ခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲ သို့မဟုတ် ရှင်ဘုရင်လုပ်၍ အုပ်ချုပ်သူများသည် ကျွမ်းကျင် လိမ္မာစွာအုပ်စိုးသောအခါသူတို့၏ သားသမီးများသည်လည်း သူတို့ကဲ့သို့ပင် အုပ်ချုပ်မှု၌ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာမည်ဟူသော အယူအဆဖြင့် သားစဉ်မြေးဆက် ဆက်ခံအုပ်ချုပ်စေရာမှ မိဖအရိုက်အရာ ဆက်ခံရသော အစဉ်အလာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ထိုစံနစ်သည် ယခုထက်တိုင် ကမ္ဘာပေါ်၌ တည်မြဲနေသေးသည်
ဂရိတ်ဗြိတိန် အစရှိသော ခေတ်မီနိုင်ငံများတွင် မိရိုးဖလာ ဘုရင့်အစိုးရစနစ်ကို လက်ခံထားသော်လည်း၊ ထီးနန်းဆက်ခံရေးကို ဥပဒေစည်းမျဉ်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားလေသည်
ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသော ဘုရင့်အစိုးရစနစ်မျိုးသည် မိရိုးဖလာ ဆက်ခံသော ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်မှုတွင် မကျွမ်းကျင် မနိုင်နင်း၍ အမှားမှား အယွင်းယွင်း ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆရန် အကြောင်းရှိသည်
ရှေးရောမတို့ကောင်းစားစဉ်က ရှင်ဘုရင်များကို ထိုကဲ့သို့အများသဘောတူ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်
ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် ဧကရာဇ်မင်းကိုလည်း ရွေးကောက်၍ တင်‌မြှောက်ခဲ့လေသည်
ပိုလန်နိုင်ငံတွင်လည်း ဘုရင်ကို ရွေးကောက်တင်‌မြှောက်သည့် စနစ်ကို တစ်ခါက အသုံးပြုခဲ့သည်
ကမ္ဘာဦးက လူများသည် ခွန်အားကြီးမားဆုံးနှင့် လက်နက် အကောင်းဆုံးရှိသူတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ခံလိုသဖြင့် ထိုသူတို့ကို ခေါင်းဆောင်အကြီးအကဲအဖြစ်ဖြင့် တင်‌မြှောက်ခဲ့ကြသည်
ထိုခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲများမှာ ဘုရင်များ၏ ရှေ့တော်ပြေးများဖြစ်၍ အစတွင် ဘုရင်များကိုလည်း ထိုသူတို့ကဲ့သို့ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြမည်မှာ ယုံမှားဖွယ် မရှိချေ
သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အစိုးရ စနစ်တွင် အုပ်စိုးသူ ဘုရင်၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်မသည် လက်အောက်ခံ နိုင်ငံသားများ၏ အသက်ဦးဆံကို ပိုင်သည်ဟု နားလည်ကြသည်
ဥပဒေများ ပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေအရ ဆောင်ရွက်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ ဥပဒေအရ တရားစီရင်ရာတွင်လည်းကောင်း ဘုရင်သည် အချုပ်အချာပင် ဖြစ်တော့သည်
ဘုရင့်ဆန္ဒသည် နိုင်ငံ၏ ဆန္ဒဖြစ်ပေ၏
ကမ္ဘာ့သမိုင်း တစ်လျှောက်လုံးတွင် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များကို အတော်ပင် တွေ့ရှိခဲ့ရလေသည်
ရှေးခေတ် မြန်မာဘုရင်များသည်လည်းကောင်း၊ ရုရှ၊ တူရကီ ဘုရင်များသည် လည်းကောင်း သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များဖြစ်ကြသည်
သက်ဦးဆံပိုင် စနစ်သည် ယခုထက်တိုင် အာရှနှင့် အာဖရိကတိုက်များရှိ အချို့နိုင်ငံများတွင် အမြစ်တွယ်လျက် ရှိနေသေးသော်လည်း လူတို့၏ အသိဉာဏ် တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလျက် ရှိနေလေပြီ
သက်ဦးဆံပိုင် စနစ်သည် တစ်ခါတစ်ရံ ရဟန်းမင်းအစိုးရစံနစ်နှင့် ရောထွေးနေတတ်သည်
ရဟန်းမင်း အစိုးရစံနစ်တွင် အုပ်ချုပ်သူသည် ဘုရားသခင်၏ ဆန္ဒ သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်သူဟု ယူဆလေသည်
ထိုကဲ့သို့သော အစိုးရစံနစ် မျိုးမှာ သက်ဦးဆံပိုင် အစိုးရစံနစ်နှင့် မည်သို့မျှ မခြားနားတော့ချေ
စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်အစိုးရစံနစ်အရ ဘုရင်၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်မသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အကြီးအကဲပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ အချုပ်အခြာ အာဏာကို မိမိထင်သလို သုံးစွဲပိုင်ခွင့် မရှိချေ
နိုင်ငံကို ဘုရင့်ဆန္ဒအရ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်သည်
ဘုရင်၏ အာဏာကို ကန့်သတ်၍ စည်းကမ်းချထားသော အစိုးရစံနစ်မျိုး ဖြစ်သည်
စည်းမျဉ်းခံဘုရင့် အစိုးရဖြစ်ပေါ်လာစေရန် တစ်ခါတစ်ရံ လူထု သည် မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ခေါင်းမာသော ဘုရင်များထံမှ တိုက်ယူရသည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်ကား ဘုရင်များကိုယ်တိုင်ကပင် အလိုအလျောက် အခွင့်အရေးများကို ပေးအပ်လေသည်
အမှန်အားဖြင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရသည် အခြေခံ၊ ဥပဒေအရ တည်ထောင်ထားသော အစိုးရတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ သမ္မတအစိုးရနှင့် မူအားဖြင့် အတူတူဖြစ်လေသည်
သို့ရာတွင် သမ္မတအစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သော သမ္မတမှာ မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသူဖြစ်၍၊ ဘုရင်မှာမူကား မိဘရိုးရာအလိုက် ဆက်ခံရသူဖြစ်လေသည်
စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရစနစ်၏ နှစ်လိုဖွယ် အချက်တစ်ရပ်မှာ အစိုးရအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် ဘုရင်များ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ဆက်ခံစိုးစံရာတွင် အဆက်မပြတ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်
အဓိက ချွတ်ယွင်းချက်မှာကား သဘာဝမကျသော မိရိုးဖလာဆက်ခံရေးစနစ်ကို လက်ခံထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်
စင်စစ်အားဖြင့် ခေတ်သစ်စည်းမျဉ်ခံ ဘုရင့်အစိုးရများတွင် ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်မများသည်သာလျှင် ဖြစ်နေပေသည်
တကယ့်အချုပ်အခြာ အာဏာများကိုမူ လူထုကတင်မြှောက်ထားသော ကက်ဗိနက်ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကသာ ပိုင်ဆိုင်အသုံးပြုပိုင်ခွင့် ရှိလေသည်
ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငငံ အစိုးရသည် အထင်ရှား ဆုံးသော စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်အစိုးရ ဖြစ်သည်
ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ယိုးဒယား၊ လာအို၊ နယ်သာလန် စသော နိုင်ငံများတွင်လည်း အလားတူ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရများ ထွန်းကားလျက် ရှိလေသည်
ဓမ္မိကာရာမမြန်မာကျောင်းတိုက် (Dhammikarama Burmese Temple )သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ပီနန်မြို့နယ်၊ ဂျော့မြို့၏  Pulau Tikus ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် ဘာမတ်လမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ဝက်ချယမန့်ကလာရန်နှင့် အနီးတွင် တည်ရှိသည်
ဤကျောင်းတော်သည် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး မြန်မာ - မလေး ကျောင်းတော်ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်၊ သင်္ကြန်၊ စွန့်ကရန်၊ ဆောင်းဦးရာသီလယ်ပွဲတော် သည့်ပွဲတော်များကို ကျင်းပရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဓနုအမျိုးသားများအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Danu National Organization Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်
ဗောဓိအလောင်းအလျာ အာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့သည် မိမိတို့ရည်သန် ပန်ဆင်အပ်သည့် ဗောဓိဉာဏ်အလိုက် ထိုက်သည် အားလျော်စွာ ပါရမီဖြည့်ကျင့်တော်မူကြပြီးလျှင် နောက်ဆုံးပစ္ဆိမဘဝ၌ ဝိသုဒ္ဓိ ၇-ပါး ယာဉ်ရထားဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်ကာအထွတ် အထိပ်ဖြစ်သည့် ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူကြသည်၊ နောက်ဆုံးပစ္ဆိမဘဝဝယ် ဗောဓိအလျာ ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်ကြီးတို့သည် သူ့အသက် သတ်မှုမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းစသော ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ,ဣန္ဒြေ ၆-ပါး တံခါး ၆ ပေါက်တို့၌ အကုသိုလ်တရားတို့ မဝင်လာရအောင် စောင့်စည်းပိတ်ဆို့ခြင်း, ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ,အသက်မွေးမှု၏ စင်ကြယ်ခြင်းအာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ, ဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး ပစ္စည်း ၄-ပါးတို့ကို ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်ကာ ဆင်ခြင်သုံးစွဲခြင်း ပစ္စယသန္နိဿိတသီလ ဟူသော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလကို ခရုသင်းပွတ်သစ် ပုလဲနှစ်အသွင် စင်ကြယ်အောင် ကျင့်သုံးတော်မူကြသည်
ယင်းသို့ ကျင့်သုံး၍ သီလဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်ပြီးနောက် သမထကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်တော်မူကြပြီးလျှင် မဟဂ္ဂုတ် အပ္ပနာဈာန်သို့သော်လည်းကောင်း အပ္ပနာဈာန်၏အနီး ဥပစာရသို့သော်လည်းကောင်း ရောက်စေကာ သမာဓိကို ထူထောင်တော်မူကြသည်၊ ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိကိုရ၍ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပြီးသောအခါ လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန်အားဖြင့် နာမ် ရုပ်တရားတို့ကို ဤကားရုပ် ဤကားနာမ်ဟု အဖန်ဖန် သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်တော်မူကြသည်
ယင်းသို့ သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်သော နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို အတ္တဒိဋ္ဌိမှ စင်ကြယ်သောကြောင့် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ ဟု ခေါ်သည်
ထို့နောက်တဖန် ဆက်လက်၍ ဤနာမ် ရုပ်တရားတို့သည် ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ဥပါဒါန် ကံဟူသော အတိတ်အကြောင်းများကြောင့်ဖြစ်၍ ပဝတ္တိအခါဝယ် ရုပ်သည် ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ ဟူသော အကြောင်း ၄-ပါး ကြောင့်၎င်း နာမ်သည် စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံစသော အကြောင်းများကြောင့်၎င်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဤသို့ နာမ်ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းကို သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်တော်မူကြသည်
ယင်းသို့ သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို ၁၆-ပါးသော ယုံမှားခြင်းမှ လွန်မြောက်၍ စင်ကြယ်သောကြောင့် ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဟု ခေါ်သည်၊ ဤကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိတိုင်အောင် ဝိပဿနာဉာဏ် အမြင် မပါဝင်သေးပေ
ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိစခန်းသို့ တက်လှမ်းပြီးနောက် ဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည့် နာမ်ရုပ်တရားတို့၌ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟု ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အဖန်ဖန် သုံးသပ်ဆင်ခြင်တော်မူကြသည်
ထိုသို့ သုံးသပ်ဆင်ခြင်သောဉာဏ်ကို သမ္မသနဉာဏ် ဟု ခေါ်သည်
(ဤသို့ ဝိပဿနာရှုကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ဈာန်အဘိညာဉ် မရသည့် သုက္ခဝိပဿကပုဂ္ဂိုလ်, ဈာန်အဘိညာဉ်ရသည့် ပကတိသာဝက, မဟာသာဝက, အဂ္ဂသာဝက, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားအလောင်းဟု ၆-မျိုးရှိရာ သုက္ခဝိပဿကပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မိမိတို့ လိုလားအပ်တိုင်းသော နာမ်ရုပ်တရားကို ဝိပဿနာရှုခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကြပေ၊ နာမ်ရုပ် အများတွင် နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်, ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်အပ်ပြီး နာမ်ရုပ်တရား တပါးပါးကိုသာ ဝိပဿနာရှုစွမ်းနိုင်ကြသည်
ဈာန်အဘိညာဉ်ရပြီး ပကတိသာဝကပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းဆင်ခြင်အပ်ပြီး နာမ်ရုပ်တရားမှတပါး အခြားနာမ်ရုပ်တရားကိုလည်း တိုးချဲ့ကာ ဝိပဿနာရှုနိုင်ကြသည်၊ မဟာသာဝက, အဂ္ဂသာဝက, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအလောင်းအလျာတို့ကား ဆုတောင်းခြင်း အဘိနီဟာရ အားလျော်စွာ အဆင့်ဆင့် သာလွန်ကာ အထူးပင် ဝိပဿနာရှုမြင်တော်မူနိုင်ကြသည်
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားအလောင်းတော်တို့ကား မဖောက်မပြန် ကောင်းမွန်စွာ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးအပ်သည့် ပညာပါရမီတော်ဖြင့် ထုံမွှမ်းအပ်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရယူဖို့ရန် လျော်ကန်သောအားဖြင့် အလွန်အကြူးအထူးပင် ရှုမြင်တော်မူနိုင်ကြပါပေသည်
ဘုရားအလောင်းတော်တို့သည် သမ္မသနဉာဏ်ဖြင့် နာမ်ရုပ်တရားတို့ကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်တော်မူကြသောအခါ အာဏာခေတ်ဟုခေါ်သည့် စကြဝဠာကုဋေတသိန်းအတွင်းရှိ နာမ် ရုပ် တရားတို့ကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်တော်မူကြသည်
စကြဝဠာတစ်ခုအတွင်းဝယ် သတ္တဝါတွေ မည်မျှပင် များပြားစေကာမူ ပရမတ္ထသဘာဝ အစစ် တရားအနှစ်ကို ညှစ်ထုတ်လိုက်သော် အဝိဇ္ဇာအစ ဇရာ-မရဏအဆုံးရှိသည့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါ ၁၂-ပါး တရားသားတို့သာ ရှိကြပေသည်
ဤသို့ စကြဝဠာတစ်ခုလျှင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါ ၁၂-ပါးစီအားဖြင့် စကြဝဠာ ကုဋေတသိန်းအတွင်းဝယ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါတသန်းနှစ်သိန်း တွေ့မြင်တော်မူကြရာ ယင်းအင်္ဂါတို့ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟု သုံးသပ်ဆင်ခြင်တော်မူကြသည်၊ ထိုကြောင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါတသန်းနှစ်သိန်းကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟု ရှုမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ၃-ပါးဖြင့် မြှောက်ပွား၍ အလောင်းဘုရားတို့ သန္တာန်ဝယ် ကုဋေသုံးသန်း ခြောက်သိန်းမျှသော သမ္မသနဉာဏ်တို့ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်ကို ကြည်ညိုသိရှိရပေသည်၊ ဤသမ္မသနဉာဏ်ကို မဟာဝဇိရဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
ယင်း မဟာဝဇိရဉာဏ်ကို ကျမ်းဂန်တို့၌ အမျိုးမျိုးမိန့်ဆိုလျက်ရှိရာ- တို့၌ ကြည့်
အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ဥပါဒါန် ကံဟူသော အတိတ်အကြောင်းများနှင့် စိတ် ဥတု အာဟာရစသော ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းများကြောင့် နာမ် ရုပ်တရားတို့ ဖြစ်ပွားနေကြသည်၊ ယင်းအကြောင်းများ ချုပ်ငြိမ်းသွားလျှင် နာမ် ရုပ်တရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းသွားကြပေမည်၊ ဤသို့ အကြောင်းနှင့်စပ်၍ အဖြစ်အပျက်ကို ရှုသော အလောင်းတော်တို့အား၎င်း အကြောင်းတရားမဖက် နာမ်ရုပ်တရားတို့၏ အဖြစ်အပျက်သဘော လက္ခဏာသက်သက်ကိုသာ ရှုသော အလောင်းတော်တို့အား၎င်း ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ရင့်သန်တိုးတက်လာပေသည်၊ ထိုဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ဖြင့် နာမ်ရုပ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပျက်ဟန်ကို သန်သန်ကြီး ရှုတော်မူကြစဉ် အလောင်းတော်တို့၏ သန္တာန်ဝယ် ဩဘာသ ( ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ) စသော ဝိပဿနာညစ်ညူးကြောင်း ဘေးရန်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်
ထိုအခါ “ဩဘာသစသည်တို့သည် တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့၏ အကြောင်းဖြစ်၍ အရိယမဂ်သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းကောင်း လမ်းမှန်မဟုတ်ကြပေ၊ စင်စစ်သော်ကား ဝိပဿနာ၏ ညစ်ညူးကြောင်း ဘေးရန်တို့သာ ဖြစ်ချေသည်၊ ထိုညစ်ညူးကြောင်း ဘေးရန်တို့မှ လွတ်သည့် ဝိပဿနာဉာဏ်သည်သာ အရိယမဂ်သို့ရောက်ကြောင်း လမ်းကောင်းလမ်းမှန်ဖြစ်ပေသည်” ဟု ပိုင်းခြားဆင်ခြင်တော်မူကြသည်၊ ယင်းသို့ မဂ်ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို ပိုင်းခြားဆင် ခြင်မှုကို မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဟု ခေါ်သည်
မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုစခန်းသို့ တက်လှန်းပြီးနောက် ဆက်လက်တဖန် အားထုတ် ပြန်သော အလောင်းတော်တို့အား ၉-ပါးသော ဝိပဿနာဉာဏ်တို အဆင့်ဆင့် တက် ကာ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေသည်၊ ယင်းကား--(၁) အဖြစ်အပျက်ကို ရှုမြင်သော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၊ (၂) အဖြစ်ကိုလွှတ်၍ အပျက်ကိုသာ ရှုမြင်သော ဘင်္ဂဉာဏ်၊ (၃) နာမ်ရုပ် တရားတို့ကို ခြင်္သေ့ သစ် ကျားပမာ ကြောက် မက်ဖွယ်ရာ ဘေးကြီးအဖြစ်ဖြင့် ရှုမြင်သော ဘယဉာဏ်၊ (၄) ယင်းသို့ ရှုမြင်အပ်သော နာမ်ရုပ်တရားတို့ကို အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်နေသော အိမ်ကြီးပမာ အပြစ်အစုသာဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်သော အာဒီနဝဉာဏ်၊ (၅) အပြစ်မြင်အပ်ပြီး နာမ်ရုပ်တရားတို့၌ ငြီးငွေ့သည်၏အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်သော နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်၊ (၆) နာမ် ရုပ် ၂-ပါး သင်္ခါရတရားတို့ကို စွန့်လွှတ်ပယ်ရှားလိုသော မုစ္စိတုကမျတာဉာဏ်၊ (၇) တဖန် နာမ်ရုပ်တရားတို့ကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော ပဋိသင်္ခါဉာဏ်၊ (၈) စွန့်လွှတ်အပ်ပြီးမယား၌ အပြစ်မပြု လျစ်လျူရှုသော ယောက်ျားကဲ့သို့ အပြစ်မြင်အပ်ပြီးသော နာမ်ရုပ်တရားတို့၌ လျစ်လျူရှု သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်၊ (၉) မဂ္ဂဝီထိတွင်ပါဝင်သည့် ပရိကံ ဥပစာ အနုလုံ၌ယှဉ်သော အနုလောမဉာဏ်တို့ဖြစ်သည်၊ ဤဝိပဿနာဉာဏ် ၉-ပါးကို ပဋိပဒါ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဟု ခေါ်သည်
သမ္မသနဉာဏ်မှ စ၍ အနုလောမဉာဏ် တိုင်အောင် ဖော်ပြပြီး ဉာဏ်၁၀-ပါးကို ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ် ၁၀-ပါးဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်
ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ် ၁၀-ပါးတွင် ၉-ခု မြောက် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် ရင့်သန်လာသောအခါ နာမ်ရုပ်တရား အများတွင် တပါးပါးသော နာမ် ရုပ်တရားသည် အလောင်းတော်တို့၏ မနောဒွါရဝယ် ရှေးရှုထင်လာသည်
ယင်းသို့ "ထင်လာမှုကြောင့် ဘဝင်္ဂစလန ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ-ဟု ဘဝင် ၂-ကြိမ် ဖြစ်၍ ချုပ်ကာ ဘဝင်အယဉ် ပြတ်သွားလေသည်
ထိုအခါ ထင်လာသော နာမ်ရုပ်တရား တပါးပါးကို အာရုံပြု၍ ပရိကံ, ဥပစာ, အနုလုံ ဟူသော ဝိပဿနာဇောတို့ တစ်ကြိမ်စီ စောကြသည်၊ ထို့နောက် ဆက်လက်၍ သန္တိသုခနိဗ္ဗာနဓာတ်ကို အာရုံပြုသော ဂေါတြဘူတစ်ကြိမ် မဂ်ဇောတစ်ကြိမ် ဖိုလ်ဇော ၂-ကြိမ်စော၍ ဘဝင်ကျလေတော့သည်၊ ဤစိတ်အစဉ်ကို မဂ်ကျသော စိတ်အစဉ်ဖြစ်သောကြောင့် မဂ္ဂဝီထိ ဟု ခေါ်သည်၊ ယင်းမဂ္ဂဝီထိတွင် ပါဝင်သော ပရိကံ ဥပစာ အနုလုံ၌ယှဉ်သော ဉာဏ်ကို အနုလောမဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်၊ ဤသို့ မဂ္ဂဝီထိ ကျပြီးနောက် မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်, ပယ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာ, မပယ်ရသေးပဲ ကြွင်းကျန် နေသော ကိလေသာတို့ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိတို့ ဖြစ်ကြပြန်သည်
ယင်း ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ၌ယှဉ်သော ဉာဏ်ကို ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်၊ ပြဆိုခဲ့ပြီးအတိုင်းသောတာပတ္တိမဂ်, သကဒါဂါမ်မဂ်, အနာဂါမိမဂ်တိုင်အောင် ၃-ကြိမ် ၃ ဆင့်တက်ပြီးနောက် ၄-ဆင့်မြောက် အရဟတ္တမဂ်သို့ ရောက်သောအခါ ဆည်းပူးအပ်ပြီးသော ပါရမီတော်အလျောက် ဗောဓိဉာဏ် ပေါက်တော်မူကြလေသည်
ဤသို့ သီလဝိသုဒ္ဓိမှစ၍ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိတိုင်အောင် ဝိသုဒ္ဓိ ၆-ပါးဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်ကာ ရရှိအပ်သော မဂ်ဉာဏ် ၄-ပါးကို စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ဖြစ်သောကြောင့် ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
ဝိပဿနာဗောဓိဉာဏ်ဉာဏ်ပညာဝိပဿနာဉာဏ်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ပန်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ငလှရွာ၊ မင်းကူးလမ်း
အကရိ ကိတိုအု (鬼頭 明里, Kitō Akari, အောက်တိုဘာလ ၁၆၊ ၁၉၉၄ မွေးဖွားခဲ့သည်) သည် Pro-Fit နှင့် ပေါင်းစည်းထားသည့် အအိချိစီရင်စုမှ အဆိုတော်နှင့် အသံသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပွဲဦးထွက်ခဲ့ပြီး Time Bokan 24 (၂၀၁၆) တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၌ Pony Canyon ၏လက်အောက်တွင် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်
ပင်ပေါရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၀၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၀ ဦးနေထိုင်သည်
၁၂၄၈ (၁) ရက်
ကင်မွန်းအင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmuninn)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၄ ဦး၊ မ ၂၅၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၄၆ ဦးနေထိုင်သည်
စက္ကန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkant)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ စက္ကန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒေသအခေါ်မှာ မြို့လှ ဖြစ်သည်
ဖန်ရိတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanyaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ထပ်ထိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၆၂ (၁) ရက်
အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ, တစ်ပါးစီ၏ နိဗ္ဗိဒါ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓအကျိုးငှာ ဓမ္မကိုဟောပြောသောရဟန်းကို “ဓမ္မကထိကရဟန်း၊ ယင်းတို့၏ နိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ အကျိုးငှာ ကျင့်သုံးသောရဟန်းကို “ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နရဟန်း၊ ယင်းတို့၏ နိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓမှ အနုပါဒါဝိမုတ္တရဟန်းကို “ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပတ္တရဟန်း ဟုခေါ် ဆိုသင့်ပုံကို အညတရရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဓာဥလီ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩရိဿပြည်နယ်၊ Bhubaneswar မြို့၏ တောင်ဘက် ရှစ်မိုင်အကွာ ဒါယာ (Daya) မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ဓာဥလီတောင်ကုန်းသည် ကာလိင်္ဂစစ်ပွဲ (Kalinga War ) ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်
လက်ဆောင်ကောက်ရွာ၊ လက်ဆောင်ကောက်
ဆင်ချည်တိုင်စေတီတော်သည် သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်းရှိ ရှေးဟောင်းစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ထနောင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၆ ဦး၊ မ ၁၆၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
မကျည်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ သဲကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၄ ဦး၊ မ ၁၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဖက္ကလိပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpetkaleik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ ဖက္တလိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက္တလိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၇၀ ဦး၊ မ ၄၀၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၁၄ ဦး နေထိုင်သည်
ဒဘတ်ယန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dabatyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဒဘတ်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒဘတ်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈ ဦး၊ မ ၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉ ဦး နေထိုင်သည်
လက်ထပ်ခြင်း သည် လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ အယူစွဲမှု သို့မဟုတ် တရားဥပဒေ အတိုင်း လူပုဂ္ဂိုလ်များ အတူတကွ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ရန် ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းပေါင်းစပ်မှုကို ထိမ်းမြားခြင်း ဟုလည်းခေါ်ပြီး အစပိုင်းကို မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ များဖြင့် အသိအမှတ်ပြုလေ့ရှိသည်
လက်ထပ်ထားသူကို အိမ်ထောင်ကျပြီးသူ ဟု လူမှုရေး အဆင့်တစ်ရပ် တိုးမြှင့်သည်
လက်ထပ်ခြင်းသည် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အသီးသီး အပေါ်တွင် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ကွဲပြားခြားနားလေ့ ရှိသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် လူသားတို့ အကြား နီးစပ်စွာ ပေါင်းသင်းခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်
ထိုသို့ ပေါင်းစည်းခြင်းကို လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ ကျင်းပခြင်းဖြင့် တရားဝင် ကြေညာလေ့ ရှိကြသည်
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အများစုတွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း အတွက် လူနှစ်ဦးကိုသာလျှင် ခွင့်ပြုသော်လည်း အချို့သော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများတွင် အိမ်ထောင်ဖက် အများအပြား ရှိခြင်းကို ခွင့်ပြုကြပြီး အချို့သော ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် လိင်တူခြင်း ပေါင်းသင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုကြသည်
ရှေးရိုးစွဲလွန်း သော (ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်သော) ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် လက်ထပ်ခြင်းသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု မပြုခင် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် ဝတ္တရားတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်
လက်ထပ်ခြင်းသည် လူပုဂ္ဂိုလ် ဆက်ဆံမှု ပေါင်းစည်းခြင်းဖြစ်ပြီး အစိုးရ သို့ ဘာသာရေး မှ အသိအမှတ်ပြုကာ အများအားဖြင့် အနေနီးစပ်ပြီး လိင်ဆက်ဆံခြင်း ပြုနိုင်သည်
လက်ထပ်ခြင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် လက်ထပ်ခြင်း ဥပဒေအရ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများမှ တရားဝင်ဖြစ်သည်
ထိုသူတို့၏ ဘာသာရေးအရ သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် လူမှုရေး အရ လက်ထပ်ခြင်းကို အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုလျှင် ထိုသူတို့၏ လူမှုရေး အဆင့်အတန်း မှာ တိုးမြှင့်သွားသည်
လူတို့သည် အကြောင်းကြောင်းများကြောင့် လက်ထပ်ကြသော်လည်း များသောအားဖြင့် တရားဝင်ရန်၊ လူမှုရေး ဂုဏ်၊ မိသားစု တည်ထောင်ခြင်းကြောင့် စီးပွားရေး တည်ငြမ်းမှု၊ သားမွေးခြင်း၊ တရားဝင် လိင်ဆက်ဆံလိုခြင်း၊ အချစ်ကို လူပုံအလည် ချပြလိုခြင်း နှင့် နိုင်ငံသား ရယူလိုခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့်ဖြစ်သည်
လက်ထပ်ခြင်း သည် ပုံစံများ စွာ ရှိသည်
ဥပမာ ယောက်ျား တစ်ယောက် နှင့် မိန်းမ တစ်ယောက်တို့ ပေါင်းစည်းသော လိင်ကွဲ တစ်လင်တစ်မယား လက်ထပ်ခြင်း၊ တစ်ယောက်သောသူက အိမ်ထောင်ဖက် တစ်ယောက် ထက်ပို၍ အိမ်ထောင်ပို (polygamy) လက်ထပ်ခြင်း နှင့် လိင်တူ လက်ထပ်ခြင်း တို့ဟူ၍ ရှိသည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း အပိုဒ် ၁၆ တွင် အရွယ်ရောက် ပြီးသော ယောက်ျား နှင့် မိန်းမတို့တွင် လူမျိုးကို သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံသားအဖြစ်ကို သော်လည်းကောင်း ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာကို သော်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းပြု၍ ချုပ်ချယ် ကန့်သတ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ထိမ်းမြားနိုင်ခွင့် နှင့် မိသားစု ထူထောင်နိုင်ခွင့်ရှိသည်
အဆိုပါ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမ တို့သည် လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းနေစဉ် အချိန် အတွင်း၌ သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်ထောင်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ကွာရှင်းကြသည့် အခါ၌လည်းကောင်း၊ လက်ထပ် ပေါင်းသင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော တူညီသည့် အခွင့်အရေးများကို ရရှိထိုက်သည်
အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ခြင်းတွင် အတွဲသည် ပိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် အတွဲ၏ မိဘများ သို့ တာဝန်ရှိသူများ က ပေးစားခြင်း တို့ ပါဝင်သည်
လူတို့သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားလေ့ ရှိကြသည်
ဥပဒေကြောင်းအရ၊ လူမှုရေးအရ၊ လိင်ပိုင်ဆိုင်းရာ လိုအပ်ချက်အရ၊ စိတ်ခံစားမှုအရ၊ စီးပွားရေးအရ၊ စိတ်ဝိဉာဉ်ဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်အရ၊ ဘာသာရေး အရ စသည်ဖြင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် လက်ထပ်လေ့ ရှိကြသည်
ထို့အတွက်ကြောင့် လူကြီးမိဘများမှ စီစဉ်ပေးသော လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ မိသားစု၏ လိုအပ်ချက်အရ လက်ထပ် ထိမ်းမြားခြင်း၊ ဥပဒေကြောင်းအရ မိသားစု အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကလေးသူငယ်များကို ဥပဒေကြောင်းအရ အကာအကွယ်ပေးရန် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သစ္စာထားမှုကို လူသိရှင်ကြား ကြေညာရန် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းအချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်
လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက်နေသော သူများအား ဥပဒေအကြောင်းအရ ဖြစ်စေ လူ့ကျင့်ဝတ်အရ ဖြစ်စေ ဝတ္တရားများ ရှိလာစေသည်
အချို့သော ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း အားဖြင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ပျက်ပြယ်စေနိုင်သည်
ထုံးစံအားဖြင့် ပေးစားခြင်း ပင်လျှင် အတွဲကိုယ်၌က နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ကြသော်လည်း မိဘများသည် မိရိုးဖလာကြောင့်ဖြစ်စေ တစ်ခါတစ်ရံ အထူးအကြောင်း အချက် (ဥပမာ အတင်အသ ကောင်း၍) တို့ကြောင့်ဖြစ်စေ မိဘများက ဇွတ်ပေးစားတတ်ကြသည်
တစ်ခါတစ်ရံ မိဘပေးစားခြင်းသည် အလွန် လူသက်သာသောကြောင့် မိဘစကား နားမထောင်ချင်စေကာမူ ပေးစားခြင်းကို လိုလိုလားလား လက်ခံကြသည်
ဇွတ်ပေးစားခြင်း သည် အနည်းငယ်သော လူအဖွဲ့အစည်းများတွင်သာ တွေ့ရတတ်ပြီး ပေးစားခြင်း ကိုလက်ခံသောသူကပင် ဇွတ်ပေးစားခြင်း ကိုပြစ်တင် ဝေဖန်သည်
လက်ထပ်ခြင်းသည် အများအားဖြင့် မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ သို့မဟုတ် လက်ထပ်ခြင်း အခမ်းအနား ဖြင့် အရေးတယူ ပြုကြသည်
အခမ်းအနားကို ဘာသာရေး ဆရာများကဖြစ်စေ အစိုးရ အသိအမှတ်ပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကဖြစ်စေ၊ ဒေသ အသိအမှတ်ပြု ပွဲဆရာ ကဖြစ်စေ ဘောင်ဝင်အောင် ကျင်းပသည်
ဥရောပ နှင့် လက်တင် အမေရိက နိုင်ငံများတွင် မည်သည့် ဘာသာရေး ပွဲမဆို လူမှုရေးပွဲ နှင့် ခွဲခြား၍ ကျင်းပရမည်ဟု ဆိုသည်
အချို့နိုင်ငံများတွင် - ဥပမာ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဘူလ်ဂေးရီးယား၊ နယ်သာလန် နှင့် တူရကီ - တို့တွင် ဘာသာရေး ပွဲများကို လူမှုရေးပွဲ ကျင်ပပြီးမှသာ ကျင်းပခွင့်ရှိသည်
မြန်မာ့ ဓလေ့ ထုံးတမ်းအရ ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ (၁၀)ပါး ရှိသည်
အာဝါဟ၊ ဝိဝါဟ ဆိုသည်မှာ မင်္ဂလာအခမ်းအနား ကျင်းပရာ နေရာကို လိုက်ပြီး ခေါ်ဝေါ်တာဖြစ်သည်
အာဝါဟ - ယောက်ျားလေးအိမ်တွင် မင်္ဂလာဆောင်ခြင်း၊ဝိဝါဟ - မိန်းကလေးအိမ်တွင် မင်္ဂလာဆောင်ခြင်း လို့အဓိပ္ပာယ်ရသည်
စုလျှားရစ်ပတ် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဆိုသော စကားလုံးမှာ စုလျှား ပုဝါနဲ့ရစ်ပတ် ထိမ်းမြားခြင်း၊ သတို့သမီးသတို့သား ညာလက်နှစ်ဖက်ကို ထပ်ပြီး လက်ထပ်ထိမ်းခြားခြင်းကို ပေါင်းစပ်ပြီးတော့ ခေါ်တာဖြစ်သည်
ပန်းကုံးစွပ်ခြင်း၊ မင်္ဂလာလက်စွပ်လဲခြင်းများသည်  မြန်မာမှု ထိမ်းမြားခြင်းပုံစံကို ခေတ်မှီအောင်ဖြည့်စွက်ထားသော သဘောရှိသည်
ပန်းကုံးစွပ်ခြင်းမှာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဆိုသည်ထက် အိန္ဒိယဆန်သော ယဉ်ကျေးမှုဟု သတ်မှတ်လိုက သတ်မှတ်နိုင်ပေသည်
ခုခေတ်တွင် မင်္ဂလာဧည့်ခံပွဲ အခမ်းအနားမပြုလုပ်ခင် ကြိုတင်ပြီး နှစ်ဦးသဘောတူ မင်္ဂလာလက်ထပ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုထားတတ်ကြသည်
ထို့ကြောင့် ဥပဒေအရ တရားဝင် လင်ခန်းမယားခန်းမြောက်နေပေသည်
မင်္ဂလာမောင်နှံလောင်း လက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ စာချုပ်ကို မော်ကွန်းမှတ်တမ်း တင်ပေးထားတတ်ကြသည်
မော်ကွန်းတင်နိုင်သော တရားရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ-ဒုတိယမြို့နယ်တရားသူကြီး နှင့်အထက်တရားသူကြီးများ၊ဒုတိယမြို့နယ်ဥပဒေအရာရှိနှင့်အထက် ဥပဒေအရာရှိကြီးများ၊ရှေ့နေချုပ်ရုံး ဒုတိယ ဦးစီးမှူးနှင့် အထက်အရာရှိကြီးများ ဖြစ်သည်
သတိုးသား၏ အသက်သတိုးသမီး၏ အသက်လွတ်လပ်သော သဘောတူညီချက်နှစ်ဦးစလုံးသည် စိတ်ပေါ့သွပ်သူများမဖြစ်စေရ
သတိုးသမီးမှာ မပြတ်ဆဲသော တရားဝင်လင်ယောက်ျားမရှိစေရ
ပေါင်းသင်းစပ်ယှက်မှု ရှိရန်မလို
လက်ထပ်ထိမ်းမြားရာတွင် သတို့သား၏ အသက်ကို အတိအကျ ကန့်သတ်ထားတာ မရှိပါ
ကျန်းမားရေးအရ အရွယ်ရောက်ပြည့်စုံလျှင် မိဘသဘောတူညီချက်မလိုပဲ မိမိ၏ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ဖြင့်လက်ထပ်ထိမ်းမြားခွင့် ရှိသည်
သတို့သမီးအတွက်တွင်မူ  ကန့်သတ်ချက်ရှိသည်
အသက် ၁၅ နှစ်ထက် မငယ်ရပါ
သတို့သမီး ၁၅ နှစ်နဲ့ ၂၀ နှစ်ကြားမှာ မိဘအုပ်ထိန်းသူ၏ ခွင့်ပြုချက်ရှိမှ၊ လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှု အထမြောက်သည်
မိဘကန့်ကွက်ရင် မရပါ
တချို့က ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီးတာနှင့် မိဘခွင့်ပြုချက်မလိုတော့ဘူးလို့ ထင်ကြသည်၊ ဥပဒေကြောင်းအရ အသက် ၂၀ ပြည့်မှ မလိုအပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
(တစ်ခုလပ်တစ်လင်ကွာနှင့် မုဆိုးမများမှလွဲလျင် အသက် (၂၀) မပြည့်သေးသော မိန်းကလေးတစ်ယောက်ဖြစ်ပါမူ မိဘအုပ်ထိန်းသူ၏ သဘောတူညီချက် ရယူရပေမည်
မိဘအုပ်ထိန်းသူ၏ သဘောတူညီချက်ကို မရလျှင် ၏ထိမ်းမြား ခြင်းမမြောက်
သို့သော် မိဘအုပ်ထိန်းသူ၏ သဘောတူညီချက်ကို နောက်မှရရှိလျှင် ရရှိသည့်နေ့ရက်မှစ၍ ထိမ်းမြားခြင်းမြောက်သည်
မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေအရ မြန်မာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ထိမ်းမြား လက်ထပ်ခြင်း တစ်မျိုးမျိုးပြုလုပ်ခြင်း၊ ဧည့်ခံအခမ်းအနားပြုလုပ်ခြင်းကို လူမှုရေးအရ ပြုလုပ်တယ်လို့ပဲ သဘောထားသည်
လင်မယားအရာမြောက်ဖို့ တရားဝင်မလိုအပ်ပါ
စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်း အခမ်းအနား မပြုလုပ်ဘူးဆိုလျှင် တရားဝင်လင်မယားဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ရမယ်လို့ ဆိုသည်
တောနယ်များနှင့် ရှေးလူကြီးများအတွက် လက်ထပ်စာချုပ် လုပ်လေ့လုပ်ထမရှိပါ
ခေတ်မီလူငယ်တွေအတွက် လက်ထပ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုမှုသည် အလွယ်အကူဆုံးနှင့် အသေချာဆုံးဖြစ်သည်
ယောက်ျားကဖြစ်စေ၊ မိန်းမကဖြစ်စေ ၂ဦးစလုံးက ဖြစ်စေ ၎င်းတို့သည် လင်မယားဟု ဖွင့်ဟပြောဆိုဖူးသလား
၎င်းတို့အတူနေသလား
တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးသော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူများနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ သာမန်လင်မယားတို့ကဲ့သို့ ပြုမူဆက်ဆံသလား
၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးများ၊ မိတ်ဆွေများထံသို့ အတူတကွသွားလာ လည်ပတ်သလား
၎င်းတို့သည် ဇရပ်၊ ကျောင်းကန် ဘုရားများသို့ အတူတကွသွားလား၊ အလှူဒါန အတူပြုသလား
ယောက်ျားအားလည်းကောင်း၊ မိန်းမအားလည်းကောင်း တစ်ဖက်မှဆွေမျိုးများက မည်ကဲ့သို့ ဆက်ဆံသနည်း
မိန်းမနှင့် ၎င်း၏မိဘများ အဆင့်အတန်း အကျင့်စာရိတ္တ
၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံပုံမှာ တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး တိတ်တိတ်ပုန်း ဆက်ဆံသည်ဟု မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးများက ထင်မှတ်စရာ အကြောင်းရှိပါသလား
ပစ္စည်းခန်းတွင် နှစ်ဦးပူးတွဲ ဆက်ဆံသလား
တစ်ယောက်သေဆုံးပြီး အသုဘကိစ္စ၌ ကျန်တစ်ယောက်၏ အပြုအမူ (ဥပမာ၊ သတင်းစာများတွင် ကြေညာခြင်း၊ အသုဘကိစ္စ၌ အပြုအမူများ)
အထက်ပါအချက်များနှင့် အခြားပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများ (အားလုံး မလိုသော်လည်း) ကို ထောက်ထား၍၊ ယောက်ျားတစ်ယောက်နှင့် မိန်းမတစ်ယောက်သည် လင်မယားဖြစ်သည် မဖြစ်သည်ကို ဆိုသည့်ပြဿနာကို ဆုံးဖြတ်ရပေမည်
ထင်းရူးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinyukone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ရေချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၉၀ ဦး၊ မ ၂၃၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဗနွားတူနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဗနွားတူသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ထိုကျွန်းစုသည် ယခင်က မီးတောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ ရှေ့ဘက် ၁၀၉၀ မိုင် (၁,၇၅၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ နယူးကယ်လီဒိုးနား မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၁၀ မိုင် ( ၅၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ ဖီဂျီနိုင်ငံ ၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဆော်လမွန်ကျွန်းစု ၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ နယူးဂီနီ နိုင်ငံ အနီးတွင် တည်ရှိသည်
ဆကာကြီး (၄)ရွာ၊ ဆကာကြီး
ယန်းလှရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆေးဘက်လည်းဝင်၊ ပေါပေါများများလည်း ရနိုင်၍ ချိုမြိန်သော ဟင်းတမယ်လည်း ဖြစ်နိုင်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တမျိုးမှာ ဟင်းနုနယ်ဖြစ်သည်
မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းစသော အပူပိုင်းဒေသ များ၌ ထိုအပင်တို့ကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ပင်ပင်ပန်းပန်း စိုက်ပျိုးရန် မလိုပေ
အလေ့ကျ ပေါက်နိုင်ကြသည်
ဟင်းနုနယ် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ-Amaranth) သည် မျိုးစိတ် မျိုးပြား အများအပြားရှိသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်
အမ်မရန်သေစီအမျိုးရင်း (Amaranthaceae)၌ ပါဝင်၍ မျိုးခွဲ၏အမည်သည် အမ်မရန်တတ်ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါက် ရောက်ကြသော ဟင်းကနွယ်၊ ဟင်းနုနယ်ကြီး၊ ဟင်းနုနယ်ဆူးပေါက်(ဟင်းနုနယ်ဆူးကြီး)၊ ကြက်မောက်ပန်းပင်တို့သည် ထိုမျိုးရင်း မျိုးခွဲ၌ ပါဝင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဟင်းနုနယ်ဟု သိမ်းရုံးခေါ်ဝေါ်နေကြသော အပင်သုံးမျိုးလေးမျိုးခန့်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် မျိုးစိတ် ကွဲပြားကြသည်
ဟင်းနုနယ်မျိုးတို့တွင် လယ်မြေခြံ မြေတို့၌ အလေ့ကျပေါက်၍ ပေါင်းပင်များအဖြစ် သုတ်သင်ရှင်းလင်းပစ်ရသော အပင်ရိုင်းများရှိသည့်နည်းတူ အပင့်နှင့်ရွက်လှပင်တို့ကဲ့သို့ အရွက်အရောင် လှသဖြင့် ပန်းခြံဥယျာဉ်များ၌ အလှစိုက်ပျိုးကြသော ကြက်မောက်ပန်းပင်ကဲ့သို့ အယဉ်ပင် မျိုးလည်း ရှိပေသေးသည်
ဟင်းနုနယ်မျိုးတို့သည် တနှစ်ခံ ပင်နုပင်ပျော့မျိုးဖြစ်၍ ချောမွတ်သော ပင်စည်နှင့် အကိုင်းအခက်များ ရှိသည်
ယေဘုယျအားဖြင့် အမြင့်တပေမှ ငါးပေအထိ ရှိတတ်သော်လည်း မြေဩဇာကောင်း၍ ကောင်းစွာ ပြုစုစိုက်ပျိုးလျှင် ခုနစ်ပေ ရှစ်ပေခန့်ပင် မြင့်နိုင်ပေသည်
အရွက်များလည်း ရွက်လွဲဲထွက်၍ အနားညီသည် လည်း ရှိသည်
အဟိုက်ပါသည်လည်း ရှိသည်
ထိပ်အနည်းငယ်ချွန်၍ ရွက်ညှာဖက်သို့ ကျဉ်းသွားသည်
အပွင့်များသည် သေးငယ်လှ၍ အဖို၊ အမ နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်သည်
ပင်တံနှင့် အရွက်ညှာရင်းမှ အစုအခဲလိုက်လည်း ထွက်၍ ပွင့်သည်
ပင်တံနှင့် အကိုင်းအခက်များ၏ ထိပ်ဖျားမှလည်း ပွင့်ညှာမဲပွင့်တံများဖြင့်လည်း ထွက်၍ ပွင့်သည်
အသီးများသည် လုံးသယောင်ယောင်ရှိ၍ မအက်ကွဲချေ
ထိပ်လုံးသည်လည်း ရှိသည်
အချို့ နှစ်ခုသုံးခု ပါသည်လည်း ရှိသည်
အစေ့များသည် ပဲစေ့ကလေးများနှင့် တူလေသည်
ဟင်းနုနယ်ဆူးပေါက် (ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အမ်မရန်တတ် စပိုင်နိုးဆတ် Amaranthus spinosus)သည် တပေမှာ ငါးပေအထိ မြင့်သည်
လုံးဝန်းသော ပင်စည်နှင့် အကိုင်းအခက်များသည် အရည်ရွှမ်း သည်
လွင်သော အစိမ်းရောင်ရှိသည့် အရွက်များသည် အလျား တလက်မခွဲခန့်မှ လေးလက်မခန့်ရှိ သည်
အရင်းပိုင်းကား၍ အဖျားသွယ်ပြီးလျှင် ရွက်ညှာသည် ရွက်ချပ်နီးပါး ရှည်သည်
အပွင့်ကလေးများသည် သေးငယ်၍ ရွက်ညှာနှင့် ပင်စည်ခွကြားမှ အစုအခဲလိုက်သော်လည်းကောင်း၊ ပင်တံနှင့်အကိုင်းများ အဖျားမှ ပွင့်တံများဖြင့် သော်လည်းကောင်း ထွက်၍ပွင့်သည်
ဇူလိုင်လမှ ဧပြီလအတွင်း အပွင့်ပွင့် သည်
အစေ့များသည် မည်းနက်သည်
လယ်မြေ ယာမြေများ၌ အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်တတ်လေသည်
ဟင်းနုနယ်နီ(ရုက္ခဗေဒ အမည်အားဖြင့် အမ်မရန်တတ်ဂန်ဂျီတီကတ် Amaranthus gangeticus)သည် ပင်စည် တုတ်ခိုင်၍ နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိ မြင့်သည်
အရွက်များသည် အစိမ်းရောင် အနီရောင်များ ရှိ၍ ရွက်လှကဲ့သို့ အရောင်စုံ အရွက်မျိုးလည်း ရှိသည်
အရွက်များသည် နှစ်လက်မမှ ငါးလက်မအထိ ရှည်သည်
ယင်းသည်လည်း ဇူလိုင်လမှ ဧပြီလအတွင်း အပွင့်များပွင့်၍ လယ်မြေ ယာမြေနှင့် လူနေအိမ်ခြေရှိရာ အရပ်များ၌ အလေ့ကျပေါက်ရောက်သည်
ရုက္ခဗေဒ အမည်ဖြင့် အမ်မရန်တတ် မန်ဂိုစတေးနပ်(Amaranthus mangostanus ၊ ယခုအခါတွင် A. tricolor)၊ အမ်မရန်တတ် ဗီရီဒီ(Amaranthus viridis)၊ အမ်မရန်တတ် ဗလီတွမ်(Amaranthus blitum)ဟု အသီးအသီး ခေါ်တွင်သော အပင်တို့ကို မြန်မာတို့ အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ဟင်းနုနယ်ဟူ၍ သိမ်းရုံးခေါ်ထားသော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားကြသည်
အပင်၏အမြင့်၊ အရွက်၊ အပွင့်တို့၌ ခြားနားမှု မတိမ်းမယိမ်းမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း ပထမမျိုးစိတ်သည် အကိုင်းအခက် အထွက်များသည်
ဒုတိယမျိုးစိတ်သည် တည့်တည့် မတ်မတ် ပေါက်သည်
တတိယမျိုးစိတ်၏ ပင်စည်တို့သည် ယိမ်းယိုင်၍ မြေပေါ်၌ ပြားဝပ်ပေါက်တတ်သည်
ပထမမျိုးစိတ်သည် ဇူလိုင်လမှ ဧပြီလအတွင်း အပွင့်ပွင့်၍ ဒုတိယမျိုးစိတ်သည် ဇူလိုင်လမှ ဇန္နဝါရီလ အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ တတိယမျိုးစိတ်သည် ဇွန်လမှ ဇန္နဝါရီလအတွင်း၌ လည်းကောင်း အပွင့်ပွင့်ကြလေသည်
ဟင်းနုနယ်၏ အရိုးအရွက်တို့၌ အရသာတစ်မျိုးထူးသော အချိုဓာတ် တမျိုးပါရှိသဖြင့် ကြော်ချက်၍ စားသည့်အခါ ချိုဆိမ့်ဆိမ့်နှင့် ခံတွင်းတွေ့စေသည်
ပုဇွန်၊ ပုဇွန်ခြောက်၊ အမဲ၊ ကြက်၊ ဝက် စသော နှစ်သက်ရာ အသားတစ်မျိုးမျိုးဖြင့်လည်း ရောချက်စားကြသည်
ကျေးရွာများတွင် ဟင်းနုနယ်ကို ငပိစိမ်းစား နည်းနည်းဖြင့် ကြော်ချက်စားကြသည်
ဟင်းနုနယ်တွင် ဗီတာမင်အေ၊ ဗီတာမင်ဘီ(၁)၊ ဗီတာမင်စီ၊ ထုံးဓာတ်၊ သံဓာတ်တို့ ပါဝင်သဖြင့် လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်မှု၊ ပြင်ပရောဂါများကို တွန်းလှန်ကာကွယ်မှု၊ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုတို့ကို အားပေးနိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျိုးပေတည်း
မြန်မာဆေးကျမ်းများ၏ အလိုမှာ ဟင်းနုနယ်ရွက်သည် ချို၏
သွေး၊ သည်းခြေကို နိုင်၏
ဆီးဝမ်းကို ရွှင်စေတတ်၏
အဆိပ်သင့်နာ၊ နှုတ်မမြိန်နာတို့နှင့် သင့်၏ဟု ဆို၏
ဝမ်းမီးတောက်ခြင်း၊ အသားမာ ပေါက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တေဇောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အပူကိုလည်းကောင်း၊ အောက်သို့ သက်သောလေကိုလည်းကောင်း၊ အထက်သို့ ဆန်သော၊ လေကိုလည်းကောင်း မီးယပ်၏ မြွေဆိပ်နှင့်တူသော သွေးကိုလည်းကောင်း၊ ကြေစေတတ်၏ဟုလည်း ဆိုလေသည်
ဟင်းနုနယ် ဆူးပေါက်သည် ကြေလွယ်၏
ငန်ချိုရသာရှိ၏
သလိပ်သည်းခြေတို့ကို နိုင်၏
ထို့ပြင် ဟင်းနုနယ်ဆူးပေါက်သည် စားရာ၌ ပို၍ အရသာလေး ပြီးလျှင် ပို၍ ဆေးဘက်ဝင်သည်ဟု လူပြောများလေးသည်
ဆူးမရှိသော ဟင်းနုနယ်သည် အအေးများ၏
အတန်ငယ်ဖွဲ့၏ဟု ဆိုကြလေသည်
ဟင်းကနွယ်သည် ဟင်းနုနယ်ဆူးပေါက်နှင့် ဆင်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်
ဟင်းနုနယ်ရွက်ကို ချက်ပြုတ် စားသုံးနည်းအတိုင်း အသုံးပြုနိုင်သည်
အိန္ဒိယနှင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံတို့တွင် ဟင်းကနွယ်မျိုးပြား အမျိုးမျိုးကို စားသုံးရန် ဟင်းသီးဟင်းရွက် အနေဖြင့်သာမက၊ အစေ့အလို့ငှာလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
ယင်းအစေ့တို့သည် အညိုရောင်လည်း ရှိသည်
အဝါရောင်လည်း ရှိသည်
သေးငယ်ချောမွတ်သော အစေ့မျာ ဖြစ်ကြသည်
ထိုအစေ့တို့ကို အမှုန့်ပြု၍ တောင်သူ လယ်သမားများ စားသုံးကြသည်
အိန္ဒိယ ဆေးကျမ်းအလိုမှာ ဟင်းနုနယ်သည် သွေးသားကို သန့်ရှင်းစေသည်
လိပ်ခေါင်းရောဂါ၊ ဆီးရောဂါတို့အတွက် သင့်သည်ဟု ဆိုလေသည်
ဟင်းနုနယ်မျိုးဝင် ကြက်မောက်ပင်မျိုးတို့ကား အပွင့် အလို့ငှာ ပန်းခြံ၊ ပန်းဥယျာဉ်တို့တွင် အလှစိုက်ပျိုးကြသည်
အချို့ကြက်မောက်မျိုးတို့၏ အပွင့်တို့သည် အပင်မှခူးထား၍ အပွင့်နွမ်းခြောက်သွားသည်တိုင်အောင် အရောင်အဆင်း မပျက်သဖြင့် အနောက်တိုင်းသားအချို့စာဆိုတို့သည် သေခြင်းကင်းသည့်တရားကို ကြက်မောက်ပန်းနှင့် ခိုင်းနှိုင်းကြသည်
အိမ်သုံးဟင်းခတ်အတွက်လည်းကောင်း၊ ရောင်းစားရန် အတွက်လည်းကောင်း ဟင်းနုနယ်ကို စိုက်ပျိုးလိုလျှင် အစေ့ကိုပျိုး၍ စိုက်ရသည်
ဧပြီလမှ ဇူလိုင်လကုန်အထိ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
၁ဝ ပေ စတုရန်းရှိသော စိုက်ခင်းအတွက် ဟင်းနုနယ်စေ့ လေးအောင်စခန့်ကို ပျိုးရသည်
ပျိုးခင်းမှ ပြုပြင်ထားသော စိုက်ခင်းသို့ ပြောင်းသည့်အခါ အပင်ငယ်ကလေးများကို တပင်နှင့်တပင် တပေခန့်စီခွာ၍ စိုက်ရသည်
ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သည့် ရာသီတွင် ငါးရက်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ရက်တကြိမ်ကျ ရေမြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းပေးရသည်
မိုးဥတုတွင်မူ ပေါင်းသင်ရန်မှတပါး ဟင်းနုနယ်ပင်များကို ဂရုစိုက်ရန် မလိုချေ
ဟင်းနုနယ်ပင်များ ကြီးထွားရန် တလမှ တလခွဲခန့်အထိ ကြာလေသည်
မျိုးစေ့ယူလိုလျှင် အသန်စွမ်းဆုံး အပင်မှ အစေ့များကို မှည့်ခြောက်လာသည့် တိုင်အောင် ထား၍ နေသာသည့်နေ့တွင် အစေ့များကို ဆွတ်ခူးရလေသည်
ဒန့်ဒလွန်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dantdalunpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဒန့်ဒလွန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒန့်ဒလွန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၀ ဦး၊ မ ၁၇၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
သကျ(သင်္သကရိုက်: शाक्य)(ပါဠိ: 𑀲𑀓𑁆𑀬) သို့မဟုတ် သက္ကမျိုး(釋迦族)သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (ယနေ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် နီပေါနိုင်ငံ) ရှိ ရှေးမျိုးနွယ် ဖြစ်သည်
သက္ကတိုင်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ တည်ထောင်သူ ဖြစ်သော ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဖြစ်သော သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားနှင့် ယှဉ်တွဲ သိကြသည်
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား သည် သက္ကတိုင်း၊ ကပိလဝတ်ပြည် ဘုရင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ သားတော် ဖြစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ကြက်ဟင်းခါးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်ဟင်းခါးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင် (အင်္ဂလိပ်: Dagon Myothit District)သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ လက်အောက်တွင် ပါဝင်သည်
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှ အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်
ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် မူလခရိုင် (၇၅)ခရိုင်အပြင် ခရိုင်အသစ် (၄၆)ခရိုင်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ယခင်က ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် ရှိ မြို့နယ်များဖြစ်သော ဒဂုံမြို့သစ် အရှေ့ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း၊ ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဟတ်စဒင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hatsadin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ အော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ဆင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၅ ဦး၊ မ ၃၆၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
၁၉၃၂ တွင် မန္တလေးဥပစာကောလိပ်မှ အိုင်စီအက်စ် (ICS) တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
အမေရိကန် ဝါရှင်တန် ပန်းချီကျောင်းမှ လက်မှတ်ရ ဆရာ ဦးလှ (မိတ္ထီလာ) ထံမှ စာပေးစာယူဖြင့် ပန်းချီပညာ သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၃၄ တွင် အင်္ဂလန် ပန်းချီ စာပေးစာယူ သင်တန်းသို့ ဆက်သွယ်၍ ပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၄၆ တွင် ဘီဘီအိုအေ ဘဏ်၌ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၂ တွင် ဘဏ် မန်နေဂျာ အဖြစ် ၁၉၆၄ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ဦးခင်မောင် (ဘဏ်) ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်
၁၉၅၉ တွင် ပန်းချီကဏ္ဍသစ် စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့၍ ၁၉၇၉ - ၁၉၈၅အထိ ပန်းရိုးမ ပြက္ခဒိန်တွင် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
၁၉၈၃ ဒီဇင်ဘာ ၂ဝ တွင် မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းယာဉ်ပုံရပ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကန်နှစ်ဆင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နှစ်ဆင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဒရိန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Darein)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ ဒရိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒရိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၅ ဦး၊ မ ၇၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဆင်ခေါင်း ခွေးမချီနိုင် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဆင်ဦးခေါင်းကို ခွေးသည် ချီလိုသော်လည်း မချီနိုင်သကဲ့သို့ မိမိအားနှင့် မမျှသော ဝန်ကို ရွက်ဆောင်လိုသော်လည်း မရွက်ဆောင်နိုင်ဖြစ်သည်
"တကယ်လုပ်သောအခါ မင်းသားမှာ တစ်ညတည်းတွင် ငိုချင်းခုနှစ်ပုဒ် ငိုရတော့သည်
... ဆင်ခေါင်း ခွေးမချီနိုင်သကဲ့သို့ပင်
" [၁၃၃၀] အနုပညာ
ငရန့်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngaryantkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါးလွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပါးလွင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ယနေ့တိုးတက်နေတဲ့ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှာ မတားဆီးနိုင်သေးပါ
တဖက်က စက်မှုဖွံ့ဖြိုးမှု ရှိလာတာနဲ့အမျှ အခြားတဖက်တွင် ကမ္ဘာ့အပူချိန်၊ ကမ္ဘာ့လေထုနဲ့ ကမ္ဘာ့ရေထု သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သဟဇာတဖြစ်မှုတွေကိုလည်း ဆိုးဆိုးရွားရွား ထိခိုက်လာပါတယ်
လေထုညစ်ညမ်းမှုအကြောင်း စပြောရလျှင် လွန်ခဲ့သော ၁၈၅၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၊ လန်ဒန်မြို့မှာ "pea soup fog" လို့ခေါ်တဲ့ ကျောက်မီးသွေး လောင်ကျွမ်းမှုကနေ ထွက်ပေါ်လာသော အငွေ့နှင့် မြူမှုန်တို့ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ အငွေ့အဆိုင်အခဲတွေက လန်ဒန်မြို့တစ်ခုလုံးကို ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် အုပ်ဆောင်းထားခဲ့တဲ့ ဖြစ်ရပ်ကို သတိရတတ်ကြပါတယ်
၁၈၈၀ ခုနှစ်အထိ နှစ် ၃၀ လောက် အဲဒီ အငွေ့အဆိုင်အခဲတွေ ရှိနေခဲ့တဲ့အတွက် လူပေါင်း ၂၂၀၀ ကျော် လန်ဒန်မှာ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှာလည်းပဲ ၅ ရက်လောက် ကြာမြင့်စွာရှိနေတဲ့ အဝါရောင်မြူမှုန် မြူဆိုင်အခဲတွေကြောင့် လန်ဒန်သား ၄၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်
အဲဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ အင်္ဂလန် ပါလီမန်ထဲမှာ လေထုသန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေတရပ်ကို သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဒါဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ပထမဆုံး လေထု ညစ်ညမ်းမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ဖြစ်ပါတယ်
အောက်တိုဘာလ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဒိုနိုရာမြို့ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်မှာရှိတဲ့ မိုနွန်ဂါဟီလာမြစ် ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းပိုင်း တောင်ဘက် Pittsburgh မှာ ညစ်ညမ်းတဲ့ အငွေ့တွေ ပါတဲ့ သိပ်သည်းလွန်းတဲ့ မြူဆိုင်အမှုန်အခဲတွေဟာ ၅ ရက်လောက်ကြာအောင် ပိတ်မိနေခဲ့ပါတယ်
၁၄,၀၀၀ ကျော်ရှိတဲ့ လူဦးရေထဲက ၇၀၀၀ ကျော်လောက်ဟာ အဲဒီညစ်ညမ်းလွန်းတဲ့ သိပ်သည်းစွာရှိနေတဲ့ မြူမှုန်တွေကြောင့် ဖျားနာခဲ့ရပါတယ်
လူ ၂၂ ယောက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ပါတယ်
၁၉၆၃ ခုနှစ် နယူးယောက်မြို့မှာလည်း လေထုညစ်ညမ်းလွန်းလှတဲ့ အတွက်ကြောင့် လူပေါင်း ၃၀၀ ကျော်လောက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြန်ပါတယ်
ဒီဖြစ်ရပ်တွေကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံဟာ လေထု သန့်ရှင်းရေး အက်ဥပဒေကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ထဲမှာ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဥပဒေက အကျိုးသက်ရောက်မှု သိပ်မရှိတာကြောင့် အဲဒါထက် ပိုမိုပြင်းထန်တဲ့ ဥပဒေတစ်ခုကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်မှာ ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ခဲ့ရပြန်ပါတယ်
ဒီနေရာမှာ သတိပြုရမှာက လေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာ တခြားနိုင်ငံမှာဖြစ်နေလို့ ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့ မဆိုင်ဘူးဆိုပြီး အရေးမစိုက်ဘဲ နေလို့မရတာပါ
ပတ်ဝန်းကျင်လေထုဆိုတာ တကမ္ဘာလုံးနဲ့ လူတိုင်းနဲ့ သက်ဆိုင်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်
လေထုညစ်ညမ်းမှု အကျိုးဆက်ကြောင့်ပဲ အိုဇုန်းလွှာရဲ့ အပေါက်ဟာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးမားကျယ်ပြန့်မှု ဖြစ်လာနေပါတယ်
လူတွေ ဖန်တီးထုတ်ယူခဲ့တဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေကြောင့် အိုဇုန်းလွှာ အပေါက် ကျယ်နေရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်
ကမ္ဘာမှာ လေထု အလွှာဟာ လေးခုရှိပါတယ်
ကမ္ဘာရဲ့ အက်မိုစဖီးယား (Atmosphere) လေထု အလွှာထဲမှာ ပထမအလွှာက ထရိုပိုစဖီးယား (Troposphere)၊ ဒုတိယအလွှာ စထွာတိုစဖီးယား (Stratosphere)၊ တတိယအလွှာ မီဆိုစဖီးယား (Mesophere)၊ နဲ့ စတုတ္ထအလွှာ သာမိုစဖီးယား (Thermosphere) တို့ ရှိပါတယ်
လူတွေအားလုံး နေ့စဉ်ရှူရှိုက်နေတဲ့ လေထုအလွှာဟာ ထရိုပိုစဖီးယား လေထုအလွှာ ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီအလွှာထဲမှာ နိုက်ထရိုဂျင်က ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ပြီး၊ အောက်ဆီဂျင်က ၂၁ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ပါတယ်
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဒ်ဆိုဒ်ဓာတ်ငွေ့၊ အာဂွန်ဓာတ်ငွေ့နဲ့ ရေငွေ့ စုပေါင်းပါဝင်နှုန်းတို့ဟာ ၁ ရာခိုင်နှုန်းစီ ရှိကြပါတယ်
ဒုတိယအလွှာဖြစ်တဲ့ စထွာတိုစဖီးယား ထဲမှာ အိုဇုန်းလွှာရှိပါတယ်
O3 လို့ခေါ်တဲ့ အိုဇုန်းပါဝင်နှုန်းဟာ ရေငွေ့ပါဝင်နှုန်းထက် ပိုများပါတယ်
အိုဇုန်းလွွှာဟာ နေရောင်ခြည်က လာတဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အာထရာဗွိုင်းအိုလက်စ် ရောင်ခြည် (ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် Ultra Violets Radiation) ကို လူတွေ ထိစပ်နေတဲ့ လေထုအလွှာထဲအထိ မရောက်အောင် ကမ္ဘာ့ UV နေရောင်ခြည်ကာကွယ်နိုင်သော မျက်မှန်အဖြစ်နဲ့ ဒိုင်းသဖွယ် (Global Sunscreen) ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်
အဲဒီရောင်ခြည်ဟာ လူသားများ၏ ရောဂါခုခံနိုင်စွမ်း ဗီဇစနစ် (Immune System) ကို ပျက်စီးစေနိုင်ပါတယ်
ဒါ့ပြင် လူသားတွေရဲ့ အရေပြားနဲ့ မျက်စိတို့ကို အဲဒီရောင်ခြည်က ကင်ဆင်ရောဂါဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
အိုဇုန်းလွှာပါးလာပြီး အပေါက်ဖြစ်လာခြင်းဟာ ကလိုရိုဖလူရိုကာဗွန် (Chlorofluorocarbon, CFCs)၊ ဖရီယွန်စ် (Freons) နှင့် ဟေလုံစ် (Halons) ဒြပ်ပေါင်းများကြောင့်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်
လူလုပ် ဓာတ်ငွေ့တွေက အိုဇုန်းကို ဆင့်ကဲဖြိုခွဲဓာတ်ပြုနေတာကြောင့် အိုဇုန်းလွှာ ပါးလွှာလာပြီး၊ အိုဇုန်းအပေါက်ဖြစ်လာရခြင်း အဓိက အကြောင်းရင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်
လေထုညစ်ညမ်းမှုတွေကို အဓိကဖြစ်စေတဲ့ စက်ရုံတွေက ထွက်ရှိလာတဲ့ ညစ်ညမ်းစေတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေကတော့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ်၊ ဆာဖာအောက်ဆိုက်ဒ်၊ နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုက်ဒ်၊ ငွေ့ပျံလွယ် အော်ဂန်းနစ်ဒြပ်ပေါင်း (Volatile Organic Compounds, VOCs)၊ လေထုထဲမှာ သီးခြားတွဲခိုနေသောဒြပ်များ (Suspended Particulate Matter)၊ အောက်ဆီဂျင်ပါ ဓာတုပုံဆောင်အငွေ့များ (Photochemical Oxidants)၊ ရေဒီယိုသတ္တုကြွပစ္စည်းများ၊ ကင်ဆာရောဂါနဲ့ ကျန်းမာရေး ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်တဲ့ လေထုညစ်ညမ်းဓာတ်ငွေ့များ (Hazardous Air Pollutants) ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာ တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ Inter-governmental Panel on Climate Change (IPCC) အဖွဲ့က ကမ္ဘာမြေကြီးရဲ့ အပူချိန်မြင့်တက်လာမှာ အဓိက အကြောင်းရင်းက အစိမ်းရောင် ဖန်လုံအိမ် အာနိသင်ရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေ (Green House Gases) ကြောင့်ဆိုတာ ဖော်ပြထားပါတယ်
အဲဒီ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့တွေထဲမှာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (Carbon Dioxide)၊ မီးသိန်း (Methane)၊ နိုက်စ်ထရိုက်စ်အောက်ဆိုဒ် (Nitrous Oxide) နဲ့ ကာဗွန်မိုနော့ပ်ဆိုဒ် (Carbon Monoxide) တို့ ပါဝင်ပါတယ်
ဒီဓတ်ငွေ့တွေဟာ စက်ရုံတွေ၊ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးယာဉ်တွေကနေ အများဆုံးလာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်
ဒါ့အပြင် ကမ္ဘာ့အပူချိန်ပြောင်းလဲလာမှုက ဖန်လုံအိမ်ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ထုတ်လွှတ်မှုကို ထိန်းညှိလျှော့ချပေးနိုင်တဲ့ သစ်တောတွေ ပြုန်းတီးလာခြင်းတို့နဲ့လည်း သက်ဆိုင်နေ ပါတယ်
ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့တွေကြောင့် လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်ကထက် ကမ္ဘာမြေ ယေဘုယျ အပူချိန်ဟာ ပိုမြင့်သထက် မြင့်လာရပါတယ်
အခုအခါ သဘာဝအရင်းအမြစ်ပေါကြွယ်၀တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ညစ်ညမ်းစေနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတကာ စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးတွေဟာ နိုင်ငံရေးစနစ်ပြောင်းလဲလာနေချိန်နဲ့အမှီ စတင်ဝင်ရောက် ရင်းနှီးမြုပ်နှံနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အခွန်များကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ အခြား ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေမှာ အသုံးပြုနေတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများနဲ့ နိုင်ငံတကာ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို သတ်မှတ်ကျင့်သုံးနိုင်ဖို့ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီး ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်ဖို့ အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်သင့်နေပါတယ်
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေနဲ့ အချို့ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေမှာတော့ စက်ရုံတွေက ပြင်ပလေထဲကို ထုတ်လွှတ်လိုက်တဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေထဲမှာ ဖန်လုံအိမ်အာနိသင် ဖြစ်စေတဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နဲ့ လေထုညစ်ညမ်းစေတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေအတွက် စာချူပ်စာတမ်းရေးဆွဲပြီး အခွန်ပေးဆောင်စေခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ကြပါတယ်
ဓာတ်ဆီ၊ လောင်ဆာဆီ အမျိုးအစားမှ လောင်ကျွမ်းမှုထဲမှာ အတိုအရှည် ပမာဏရှိတဲ့ ဟိုက်ဒ်ရိုကာဗွန်ဓာတ်ငွေ့အတွဲများ (Hydrocarbons) ပါရှိပါတယ်
စွမ်းအင်ရဖို့အတွက် အဲဒီ လောင်စာတွေရဲ့ လောင်ကျွမ်းမှုဟာ ကာဗွန်လောင်ကျွမ်းမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်
အဲဒီကတဆင့် ကမ္ဘာကြီးကို ပူနွေးလာမှုကို ပိုမိုအားပေးတဲ့ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့အမျိုးစားထဲက တမျိုးဖြစ်တဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဒ်ဆိုဒ်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးတယ်
ဒီဓာတ်ငွေ့ဟာ ကမ္ဘာ့လေထုဖြစ်တဲ့ အက်မိုစဖီယားအလွှာထဲမှာ ကြာရှည်စွာရှိနေတဲ့အတွက် နေမှ အပူကို ဖမ်းယူထားနိုင်တာကြောင့် (Heat trapped) ကမ္ဘာ့အပူချိန်ဟာ ပြောင်းလဲလာရတော့တယ်
နှစ်စဉ် ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ရှိတဲ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်လွှတ်မှုပမာဏဟာ ၂၇ ဘီလီယံ တန် ရှိပါတယ်
ဒါကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေဟာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်လွှတ်မှုပမာဏကို လျှော့ချဖို့ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ စက်ရုံတွေကထုတ်တဲ့ လေထုညစ်ညမ်းစေတဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွေကြောင့် အဲဒီ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသမှာ နေထိုင်တဲ့ လူတွေ ကျန်းမာရေးမထိခိုက်အောင် စည်းကမ်းနဲ့ နည်းဥပဒေများနဲ့ ထိမ်းသိမ်းကာကွယ်ပေးဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်
ညစ်ညမ်းစေတဲ့ဓာတ်ငွေ့တွေဟာ အတည်တကျ တနေရာထဲမှာ တည်ရှိနေတဲ့ စက်ရုံများနဲ့ ရွေ့လျားနေတဲ့ ပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ယာဉ်များဆီမှ အများဆုံးလာကြတာ ဖြစ်ပါတယ်
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး နိုင်ငံတွေမှာတော့ ကာဗွန်အခွန် သို့မဟုတ် စွမ်းအင်အခွန် စသဖြင့် သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းထားကြပါတယ်
သို့ပေမဲ့ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုပမာဏကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံနဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတို့က ကာဗွန်အခွန်ကို သိပ်မထောက်ခံချင်ကြပါဘူး
သူတို့အနေနဲ့ လျှော့ချရမယ့် ပမာဏများပြားခြင်းနဲ့ လက်ရှိ စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုကြီးမားခြင်းတို့ကြောင့် ပေးဆောင်ရမယ့် အခွန်ဟာလည်း များပြားလှတဲ့အတွက် နှစ်နှစ်ကာကာ ထိထိရောက်ရောက် မထောက်ခံနိုင် ဖြစ်နေကြပါတယ်
ဖန်လုံအိမ်အာနိသင်ရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့များ လျှော့ချနိုင်ရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ စာချူပ်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်တဲ့ ကျိုတို နိုင်ငံတကာသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ရာသီဥတု နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာချုပ် (Kyoto Protocol) ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက် ကျိုတိုမြို့မှာ စတင်အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ကြပါတယ်
အဲဒီ ကျိုတိုစာချူပ်ဟာ UNFCCC (United Nations Framework Convention on Climate Change) အောက်မှာရှိတဲ့ နိုင်ငံတကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သက်ဆိုင်သော ရာသီဥတုဆိုင်ရာ စာချုပ်ပဲဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီစာချုပ်မှာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူထားတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၁ နိုင်ငံ ရှိပါတယ်
သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပမာဏကို လျှော့ချဖို့ရန် သဘောတူလက်မှတ်ထိုးထားတဲ့ နိုင်ငံပေါင်းဟာ ၈၃ နိုင်ငံရှိပါတယ်
မြန်မာနိုင်ငံကတော့ ဖန်လုံအိမ် GHGs ဓာတ်ငွေ့တွေကို သဘောတူလက်မှတ်ထိုး လျှော့ချတဲ့ အုပ်စု ၈၃ နိုင်ငံထဲမှာ မပါဝင်သေးပါဘူး
မြန်မာနိုင်ငံဟာ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်က သဘောတူ ထောက်ခံသော ၁၉၁ နိုင်ငံအုပ်စုထဲမှာတော့ ပါဝင်ပါတယ်
အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်တဲ့ အမေရိကန်ကတော့ စာချုပ်ကို လက်ခံသဘောတူတဲ့ Ratification အုပ်စု (၁၉၁) နိင်ငံထဲမှာ မပါဝင်သေးပါ
သို့ပေမဲ့ ၁၉၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ကစပြီး ဖန်လုံအိမ် အာနိသင်ဓာတ်ငွေ့များ လျှော့ချရေး အတွက် သီးခြား လက်မှတ်ထိုးထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ အတွင်း ၇ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချနိုင်ဖို့ လျာထားသတ်မှတ်ထားပါတယ်
ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုအများဆုံး ထိပ်ဆုံး ဆယ်နိုင်ငံကတော့ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အိန္ဒိယ၊ ရုရှား၊ ဘရာဇီး၊ ဂျပန်၊ ကနေဒါ၊ မက်ဆီကို နိုင်ငံတို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ပထမ ထုတ်လွှတ်မှုအများဆုံး တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ ဒုတိယထုတ်လွှတ်မှု အများဆုံး အမေရိကန် တို့ဟာ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ လျှော့ချမှု ပမာဏကို ဦးဆောင်တာဝန်ယူသင့်တဲ့ နိုင်င်ငံကြီးတွေ ဖြစ်သင့်ပါတယ်
UNFCCC ရဲ့ ကျိုတိုစာချူပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံကတော့ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့်မတူဘဲ သဘောတူ လက်ခံတဲ့ ၁၉၁ နိုင်ငံ အုပ်စုနဲ့ လျှော့ချမှုကို တာဝန်ယူဖို့ လက်မှတ်ထိုးတဲ့ ၈၃ နိုင်ငံထဲမှာ ပါဝင်နေပါတယ်
UNFCCC ကျိုတိုစာချူပ်ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့တွေကို လျှော့ချဖို့နဲ့ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုကို မပြောင်းလဲစေဘဲ လူသားများအတွက် အန္တရာယ် မဖြစ်အောင် တတ်နိုင်သလောက် ကာကွယ်တားဆီးဖို့ပဲဖြစ်ပါတယ်
UNFCCC မှာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ဖန်လုံအိမ် ညစ်ညမ်း ဓာတ်ငွေ့ပမာလျှော့ချဖို့ တာဝန်ယူမှုရှိတဲ့ အမျိုးအစား သုံးအုပ်စု ခွဲခြားထားပါတယ်
ပထမအုပ်စုဖြစ်တဲ့ (Annex I) ထဲမှာ နိုင်ငံပေါင်း ၄၁ နိုင်ငံ ပါဝင်တယ်
အဲဒီ ပထမအုပ်စုထဲမှာ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများက အဖွဲ့ဝင် အုပ်စုအနေနဲ့ ပါဝင်တယ်
ဒုတိယ အုပ်စုဖြစ်တဲ့ (Annex II) ထဲမှာ နိုင်ငံပေါင်း ၂၃ နိုင်ငံပါဝင်တယ်
ဒီဒုတိယ အုပ်စုမှာလည်းပဲ ဥရောပ သမဂ္ဂနိုင်ငံတွေက အဖွဲ့ဝင်အနေနဲ့ ပါဝင်ပြန်တယ်
ဒီ ဒုတိယအုပ်စုကတော့ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ အုပ်စုပဲ ဖြစ်ပါတယ်
UNFCCC က ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ အဓိက ခြောက်မျိုးဖြစ်တဲ့ (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် CO2 ဓာတ်ငွေ့၊ မီးသိန်း CH4 ဓာတ်ငွေ့၊ နိုက်ထရပ်စ်အောက်ဆိုက်ဒ် N2O ဓာတ်ငွေ့၊ ဟိုက်ဒရိုဖလူရိုကာဗွန် HFCs ဓာတ်ငွေ့၊ ပါဖလူရိုကာဗွန် PFCs ဓာတ်ငွေ့၊ ဆာဖဟက်ဇာဖလူရိုက်ဒ် SF6 ဓာ တ်ငွေ့) တွေကို လျှော့ချမှု ပမာဏမှာ တာဝန်မယူနိုင်သေးတဲ့ (Non Annex I) အုပ်စုဟာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုငံများအုပ်စုပဲ ဖြစ်ပါတယ်
၎င်းဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဟာ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့လျှင် ပထမအုပ်စုထဲကို ရောက်ရှိလာမှာဖြစ်ပါတယ်
ဒီ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဟာ မိမိဘာသာ တာဝန်ယူပြီး သတ်မှတ်ထားသော ဓာတ်ငွေ့ပမာဏကို လျှော့ချနိုင်င်ခဲ့ရင် UNFCCC ရဲ့ ကျိုတိုစာချူပ်၏ credits များ ရရှိမှာဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီလို ရလာတဲ့ credits ကို လိုအပ်နေတဲ့ ပမာဏကို လျှော့ချနိုင်င်မှုမရှိတဲ့ ဖွံ့ဖြိုးပြီး ဒုတိယ အုပ်စုကို ဓာတ်ငွေ့လျှော့ချတဲ့ ကုန်သွယ်မှုစည်းမျဉ်းများ (emission trading)နဲ့ အညီ အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်
အဲဒီလို ကုန်သွယ်မှုလုပ်တဲ့အခါမှာ အားနည်းချက်များနှင့် အားသာချက်များဆိုပြီး အကျိုးအပြစ်တွေလည်း ရှိနေပါတယ်
GHGs emission နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကျိုတို စာချုပ်ရဲ့ အနှစ်သာရဖြစ်တဲ့ ဖန်လုံအာနိသင်ရှိတဲ့ ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်မှု ပမာဏတွေကို လျှော့ချနိုင်ရမယ်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေကို အုပ်စု အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတွေ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထိန်းကြောင်းဖလှယ်ရင်းနဲ့ ခက်ခက်ခဲခဲ လုပ်ဆောင်နေရဆဲပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ဒါကြောင့် အဲဒီ သဘောတူလက်ခံတဲ့ စာချုပ်အုပ်စုမှာ ပါဝင်သည်ဖြစ်စေ (သို့) မပါဝင်သည်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံတိုင်းအနေနဲ့ ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များ (GHGs)ကို တတ်နိုင်တဲ့ဘက်ကနေ မိမိနိုင်ငံတွင်း လေထု၊ ရေထု၊ မြေထု သန့်ရှင်းရေး အက်ဥပဒေတွေကို လက်တွေ့ကျင့်သုံး ပြဋ္ဌာန်း သင့်ပါတယ်
နခံတောရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nakhantaw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ နခံတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နင်းညန်းဦးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ninnyanu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဆင်နင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်နင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၆၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဧကရာဇ်ခန်းရှီ  ( ၁၆၅၄၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်) - ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက် ၁၇၂၂ တွင် Xuanye ဟုခေါ် တွင်သည် Qing မင်းဆက် ၏စတုတ္ထမြောက်,ကရာဇ်ဖြစ်ပြီးတရုတ်ကိုသင့်လျော်သောအုပ်စိုးရန်ဒုတိယ ချင်ကရာဇ်ဖြစ်သည်
၁၆၅၀ခုနှစ်တွင် ချင်အင်ပါယာသည် ရုရှားဇာဘုရင်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ပဋိပက္ခတွေရှိခဲ့ပြီးနောက် အာမာမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိAlbazin ၏ Siegeဒေသကိုထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်ခဲ့သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ သစ်ပုတ်ကုန်း
ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေပြရှင်းတမ်း (Statement of Financial Position) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေများဖြစ်သည့် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု၊ အကြွေးကျန် အစရှိသည်တို့ကိုဖော်ပြသည့် ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းဖြစ်သည်
ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေပြရှင်းတမ်းသည် စာရင်းကိုင်ပညာညီမျှခြင်းတစ်ခုဖြစ်သော ရပိုင်ခွင့်  ပိုင်ဆိုင်ခွင့် + ပေးရန်တာဝန်များ အပေါ်အခြေခံကာ ဘဏ္ဍာအခြေအနေပြရှင်းတမ်းကို စာရင်းစံနှုန်းများနှင့်အညီပြင်ဆင်ရေးဆွဲရပြီး နိုင်ငံတကာစာရင်းစံနှုန်းများအပိုဒ်-၁ (IAS-1) အရ အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်ထားသည်
ရပိုင်ခွင့် (အင်္ဂလိပ်: Assets) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခုသည် ၎င်းအနေဖြင့် စာရင်းကိုင်ပညာရှုထောင့်အရ အကျိုးအမြတ်ရရှိစေခြင်းဖြစ်သည်
ပုံသေရပိုင်ခွင့် (အင်္ဂလိပ်: Non-current Assets) ဆိုသည်မှာ စာရင်းကာလတစ်ခု(ယျေဘုယျအားဖြင့် ၁ နှစ်)ကိုကျော်လွန်သွားသည့်တိုင်အောင် လုပ်ငန်းအပေါ် စာရင်းကိုင်ပညာရှုထောင့်အရ အကျိုးအမြတ်ရရှိစေသည့် ရပိုင်ခွင့်များဖြစ်သည်
ပုံသေရပိုင်ခွင့်ကို ဒြပ်ရှိပုံသေရပိုင်ခွင့်နှင့် ဒြပ်မဲ့ပုံသေရပိုင်ခွင့်ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်
ဒြပ်ရှိပုံသေရပိုင်ခွင့် (အင်္ဂလိပ်: Tangilble Non-current Assets) တွင် ယျေဘုယျအားဖြင့် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ၊ တိုက်တာအဆောက်အအုံကဲ့သို့ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်းများ၊ လုပ်ငန်းအတွက် အသုံးပြုနေသည့် စက်ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ မော်တော်ယာဉ်များ အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်
ဒြပ်မဲ့ပုံသေရပိုင်ခွင့်တွင် (အင်္ဂလိပ်: Intangible Non-current Assets) ဆိုသည်မှာ ပုံသဏ္ဍာန်အားဖြင့် မတည်ရှိသော်လည်း စာရင်းကိုင်ပညာရှုထောင့်အရ လုပ်ငန်း၏ အကျိုးအမြတ်ရရှိမှုအပေါ် အထောက်အပံ့ပေးသည့် ပုံသေရပိုင်ခွင့်များဖြစ်ကြသည်
ဥပမာ - ဂုဏ်သိက္ခာ၊ နာမည်ကောင်း၊ အမှတ်တံဆိပ်၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု၊ မူပိုင်ခွင့်
လက်ငင်းရပိုင်ခွင့် (အင်္ဂလိပ်: Current Assets) ဆိုသည်မှာ စာရင်းကာလတစ်ခု(ယျေဘုယျအားဖြင့် ၁ နှစ်)အတွင်း၌ လုပ်ငန်းအပေါ် စာရင်းကိုင်ပညာရှုထောင့်အရ အကျိုးအမြတ်ရရှိစေသည့် ရပိုင်ခွင့်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှာ လုပ်ငန်း၏ ပုံမှန်စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ချက်များတွင် အသုံးခံများဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့မှာ ကုန်စည်များ၊ ငွေသားများ၊ အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်
ကုန်စည်လက်ကျန် (အင်္ဂလိပ်: Inventory) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်း၏ စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ချက်မှ အကျိုးအမြတ်ရရှိစေရန် အသုံးပြုသော အဓိကကုန်စည်များဖြစ်ကြသည်
၎င်းတို့တွင် အရောင်းအဝယ်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ထုတ်ကုန်များ၊ ဝန်ဆောင်မှုများ အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်
ရရန်ရှိသောအကြွေးများ (အင်္ဂလိပ်: Trade Receivables) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်း၏ ပင်မစီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ချက်များတွင် လုပ်ငန်းအနေဖြင့် ငွေကြေးရရန်ရှိသည့် စာရင်းလက်ကျန်များဖြစ်ကြသည်
အခြားရရန်ရှိသောအကျိုးအမြတ်များ (အင်္ဂလိပ်: Other Receivables) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းအနေဖြင့် ငွေကြေးအဖြစ်သော်လည်းကောင်း (သို့မဟုတ်) ငွေကြေးမဟုတ်သည့်အကျိုးအမြတ်အဖြစ်သော်လည်း ရရန်ရှိသည့်လက်ကျန်များ ဖြစ်သည်
ဥပမာဆိုရလျှင် မိမိလုပ်ငန်းသည် အင်တာနက်ကုမ္ပဏီသို့ ဝန်ဆောင်ခ ၃ လစာကြိုတင်ပေးသွင်းထားသည်ဆိုပါက မိမိအနေဖြင့် နောင်သုံးလတွင် ဝန်ဆောင်ခပေးရမည်မဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်
စာရင်းကိုင်ပညာ၏ သဘောတရားအရ ၎င်းကြိုတင်ပေးသွင်းထားသောလ ၃ လသည် ယခုစာရင်းကာလ၌ မပါဝင်ခဲ့လျှင် ယင်း ၃ လစာအတွက် ကြိုတင်ပေးသွင်းထားသည့် စရိတ်မှာ အခြားရရန်ရှိသောအကျိုးအမြတ်များပင် ဖြစ်သည်
ငွေသားနှင့်ငွေကြေးဆိုင်ရာလက်ကျန် (အင်္ဂလိပ်: Cash and Cash Equivalents) ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်း၌ လက်ရှိထိန်းသိမ်းထားသော ငွေစက္ကူ(ငွေသားလက်ကျန်)များ၊ ဒြပ်မရှိသော ဘဏ်ကဲ့သို့ ငွေကြေးစနစ်တစ်ခုခု၌ စာရင်းလက်ကျန်များ၊ လက်တလောတွင် ဒြပ်မရှိသည့် ကာလတိုရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်
ထ သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်ခုနစ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ထ - ထဘီ၊ ထမနဲ၊ ထမင်းကြမ်း ၊ထမင်းချိုး၊ ထမင်းဆုပ်ပင်၊ ထမင်းရည်၊ ထမင်းလုတ်၊ ထမင်းဦးပေါင်း၊ ထမုန်၊ ထရံအကာထာ - ထာဝစဉ်၊ ထာဝရထား - ထားဝယ်ဆောင်၊ ထားဝယ်မှိုင်းပင်ထိ - ထိကရုံးပင်ထီ - ထီပေါက်စဉ်ထီး - ထီး၊ ထီးချက်စောင့်နတ်သမီး၊ ထီးချက်တော်၊ ထီးတည်း(တစ်ယောက်...)၊ ထီးထီးကြီး၊ ထီးရံနန်းရံ(စော်ဘွားစော်ကန်)၊ ထီးရန်နန်းရန်(အိမ်ရှေ့မင်း)၊ ထီးအုံထု - ထုချေလွှာ၊ ထုထည်၊ ထုပိကာ(ပြာသာဒ်အထွတ်)၊ ထုပိတ်(လှေကား အစိတ်အပိုင်း)၊ ထုသားပေသားရထူ - ထူထပ်၊ ထူပါရုံစေတီ၊ ထူပိန်းပိန်း၊ ထူပြော-(ရောဂါ...-)၊ ထူလပိန်း၊ ထူလပျစ်၊ ထူလအန်းထူး - ထူးခတ်၊ ထူးခြား၊ ထူးချွန်၊ ထူးဆန်း၊ ထူးပြား၊ ထူးပွတ်(ဆင်...)၊ ထူးမြတ်ထဲ - ထဲ(အ...မှာ)ထော - ထောပေးထောပတ်၊ ထောမနာ၊ ထောလပတ်ပင်ထော် - ထော်ပည်ပင်၊ ထော်ပန်၊ ထော်မိုင်းထော်ကန်၊ ထော်လော်ကန့်လန့်ထံ - ထံတျာ၊ ထံဒျန့်၊ ထံသို့ထို - ထိုရွေ့ထိုမျှထိုး - ထိုးကျင့်၊ ထိုးကြိတ်၊ ထိုးခုတ်၊ ထိုးဆွပ်၊ ထိုးထိုးထုတ်ထုတ်အသံ၊ ထိုးမုန့်၊ ထိုးသုတ်ထက် - ထက်ကြပ်မကွာ၊ ထက်ခြမ်းခွဲ၊ ထက်မြက်၊ ထက်ဝက်ခွဲ၊ ထက်ဝန်းကျင်၊ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ၊ ထက်သန်ထောက် - ထောက်ကြံ့ပင်၊ ထောက်ခံ၊ ထောက်ချင့်၊ ထောက်ပံ့၊ ထောက်ရှာပင်၊ ထောက်လှမ်းထိုက် - ထိုက်တန်ထင် - ထင်ကြေးပေး၊ ထင်မြင်ချက်၊ ထင်မှတ်၊ ထင်ယောင်ထင်မှား၊ ထင်ရှား၊ ထင်ရှားပင်၊ ထင်ဟပ်ထင်း - ထင်းရှူးပင်ထောင် - ထောင်ကြီးချုပ်၊ ထောင်ချောက်၊ ထောင်တန်းအချုပ်၊ ထောင်ဒဏ်၊ ထောင်ပုံရာပုံ၊ ထောင်မတ်၊ ထောင်လှန့်ထောင့် - ထောင့်ကြီးအုပ်(လယ်ထွန်နည်း)၊ ထောင့်တန်းဆွဲ၊ ထောင့်ဖြတ်၊ ထောင့်မကျိုး၊ ထောင့်မှန်၊ ထောင့်သန်းနာ၊ ထောင့်အရပ်ထောင်း - ထောင်းထောင်းကြေ၊ ထောင်းဖွပ်ထိုင် - ထိုင်ခုံ၊ ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီထိုင်း - ထိုင်းမျဉ်း၊ ထိုင်းမှိုင်းထစ် - ထစ်(လှေကား...)၊ ထစ်ကြူးမြည်၊ ထစ်ကြိုး၊ ထစ်ခုံ၊ ထစ်ချုန်း၊ ထစ်ခြိမ်း၊ ထစ်အုန်းထည် - ထည်ကြီးပျက်၊ ထည်ချင်းလဲ၊ ထည်စွပ်ထည်လဲ၊ ထည်ထည်ဝါဝါ၊ ထည်လဲဝတ်ထည့် - ထည့်သွင်းထတ် - ထတ်ထတ်ပျောင်းပျောင်းထိတ် - ထိတ်ခတ်၊ ထိတ်တုံး၊ ထိတ်ထိတ်ကြဲ၊ ထိတ်ထိတ်ပျာပျာ၊ ထိတ်လန့်ထုတ် - ထုတ်-(အပြင်...-)၊ ထုတ်ချောက်၊ ထုတ်ချင်းခပ်၊ ထုတ်ဆောင်ပြ၊ ထုတ်ထုတ်(မြည်သံ)၊ ထုတ်နုတ်၊ ထုတ်ပယ်၊ ထုတ်ပြန်ကြေညာ၊ ထုတ်ဖော်၊ ထုတ်လုပ်ထန် - ထန်-(ခက်...-)၊ ထန်ထန်မာမာ၊ ထန်ပြင်းထန့် - ထန့်ထန့်ထန်း - ထန်းကျင့်နွယ်ပင်၊ ထန်းကြောဖျာ၊ ထန်းခေါက်ဖာ၊ ထန်းစေ့မှုတ်၊ ထန်းစေ့မှုတ်ငှက်၊ ထန်းစေ့မှုတ်ပျား၊ ထန်းစစ်၊ ထန်းဆင့်ပင်၊ ထန်းတစ်ရင်းတက်၊ ထန်းပလပ်ပြား၊ ထန်းပင်၊ ထန်းပပ်၊ ထန်းရည်၊ ထန်းလျက်ထိန် - ထိန်ညီး၊ ထိန်ထိန်တောက်၊ ထိန်လျှပ်၊ ထိန်ဝင်းထိန့် - ထိန့်ထိန့်ကျော်၊ ထိန့်ထိန့်ရိုက်ထိန်း - ထိန်းကျောင်း၊ ထိန်းကြပ်၊ ထိန်းကွပ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ထိန်းထိန်း(မြည်သံ)၊ ထိန်းသိမ်း၊ ထိန်းအုပ်ထပ် - ထပ်ကျော့၊ ထပ်ချောဖွပ်၊ ထပ်ဆင့်၊ ထပ်တလဲလဲ၊ ထပ်တူထပ်မျှ၊ ထပ်တစ်ရာပင်၊ ထပ်တစ်ရာမုန့်၊ ထပ်တွန့်၊ ထပ်မံထိပ် - ထိပ်(ဦး...)၊ ထိပ်ကပ်နာ၊ ထိပ်ခေါင်၊ ထိပ်ချာ၊ ထိပ်စွန်၊ ထိပ်ဆံကြိုး၊ ထိပ်တန်း၊ ထိပ်ပေါက်သရက်ပင်၊ ထိပ်ဖျား၊ ထိပ်သီးထုပ် - ထုပ်-(ဖက်ဖြင့်...-)၊ ထုပ်စွပ်လျောက်စွပ်၊ ထုပ်ဆီးတိုး၊ ထုပ်ဆီးတမ်းကစား၊ ထုပ်တိုး၊ ထုပ်ပိုး၊ ထုပ်ပြန်လျောက်ပြန်၊ ထုပ်လျောက်ဒိုင်းမြားထမ်း - ထမ်းစင်၊ ထမ်းပိုး၊ ထမ်းပိုးကျည်း၊ ထမ်းပိုးတက်၊ ထမ်းပိုးထမ်းညီမျှ၊ ထမ်းပိုးလှင်ကန်၊ ထမ်းရွက်ထိမ် - ထိမ်-(အမှုကို...-)၊ ထိမ်ချန်၊ ထိမ်ပင်၊ ထိမ်မြူး၊ ထိမ်မြှုပ်၊ ထိမ်ဝှက် -ထိမ်း - ထိမ်းမြား-ထုံ - ထုံ-(ဝါသနာ...-)၊ ထုံကျဉ်၊ ထုံကြိုင်၊ ထုံဆေး၊ ထုံတေတေ၊ ထုံထိုင်း၊ ထုံနာနာ၊ ထုံပေပေ၊ ထုံမွမ်း၊ ထုံမွှေး၊ ထုံသင်းထုံ့ - ထုံ့ပိုင်းကြိုးကြားထုံး - ထုံး(ကွမ်းစား...)၊ ထုံးကြက်တက်ရည်၊ ထုံးခြောက်ရောင်၊ ထုံးစံ၊ ထုံးတမ်း၊ ထုံးနည်း၊ ထုံးပုံ၊ ထုံးဖွဲ့၊ ထုံးဘူး၊ ထုံးမီစံကျ၊ ထုံးမြိတ်၊ ထုံးအိုင်ထယ် - ထယ်ဒူး(လယ်ယာသုံး)၊ ထယ်ရေးညက်ထေရ် - ထေရ်ကြီးဝါကြီးထွာ - ထွာဆိုင်ထွား - ထွားကျိုင်း၊ ထွားညံ့၊ ထွားမွတ်ထွေ - ထွေဆန်း၊ ထွေထွေလည်လည်၊ ထွေပစ်၊ ထွေပြား၊ ထွေလီကာလီထွေး - ထွေးခံ၊ ထွေးယှက်၊ ထွေးရောယှက်တင်၊ ထွေးလေး၊ ထွေးလုံးရစ်ပတ်ထွက် - ထွက်စံ၊ ထွက်မြောက်၊ ထွက်ရပ်လမ်းထွင် - ထွင်ခုတ်၊ ထွင်နုတ်ထွတ် - ထွတ်ထွတ်နုနု၊ ထွတ်မြင်းနာ၊ ထွတ်မြတ်၊ ထွတ်ရရွတ်၊ ထွတ်အိုင်းနာထွန် - ထွန်-(လယ်...-)၊  ထွန်ကျစ်စာ၊ ထွန်ချေးခဲ၊ ထွန်ခြစ်၊ ထွန်စိပ်တုံး၊ ထွန်ညှင်းကွင်း၊ ထွန်တုံးပိတ်၊ ထွန်သန်လှည်းသန်ထွန့် - ထွန့်ထွန့်လူး-ထွန်း - ထွန်း-(ဖြစ်...-)၊ ထွန်းကား၊ ထွန်းညှိ-(မီး...-)၊ ထွန်းထိန်၊ ထွန်းပေါက်၊ ထွန်းပြောင်
ဝက်တောပြင်ရွာမရွာ၊ ဇင်ချောင်း
လက်ပန်ခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးဝမြို့နယ်၊ ဘလက်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ကြာဂရက်
အလ်ဟာဂျ် ဦးခင်မောင်လတ် (ခ) Abdul Latif Khan (၁၉၁၃-၁၉၇၇) သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေပညာ ဘီအေဘီအယ်လ် (B.A., B.L.) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးရာဇာတ် လုပ်ကြံမခံရမီ အချိန်ထိ ဆရာကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် တက်တက်ကြွကြွ  လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး သမိုင်းဝင် ၁၉၃၆ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ တွင်ကျင်းပသော တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် (မြောင်းမြခရိုင် ကျေးလက်တောင်ပိုင်း) မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်
ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏ ဖဆပလ အစိုးရလက်ထက်တွင် ကက်ဘိနက် အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး တရားရေးဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် တိုင်းပြည် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈တွင် သန့်ရှင်းဖဆပလနှင့် တည်မြဲဖဆပလ ဟူ၍ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသောအခါ ဦးခင်မောင်လတ်သည် တည်မြဲဖဆပလ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
(ထိုအချိန်တွင် ဦးရာရှစ်သည် ဦးနုနှင့်အတူ သန့်ရှင်းဖဆပလတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်လတ်သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မွတ်စလင်မ်လူထုကို မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုအတွက် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးတွင် တပ်ပေါင်းစုအဖြစ် ပါဝင်ရန် (ဆရာကြီး ဦးရာဇာတ်နှင့်အတူ) အောင်မြင်စွာ စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဤသို့ဖြင့် ဗ-မ-က (ဗမာမွတ်စလင်မ် ကွန်ဂရက်) အဖွဲ့ကြီးသည် (၁၉၄၆)ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရွှေတိဂုံ အလယ်ပစ္စယံတွင် ကျင်းပသည့် (ဖ-ဆ-ပ-လ) ညီလာခံ၌စတင်ကာ လူမျိုးရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် အဖြစ် (ဖ-ဆ-ပ-လ) အဖွဲ့ကြီးတွင် ထပ်ပေါင်းစုပါဝင်၍ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်လတ် သည်  ၁၉၄၁ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဗ-မ-က  အဖွဲ့ကြီး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း (၁၉၅၄)ခုနစ်ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမူဆောင် အဖွဲ့ ၁၁၊ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ် သာသနာရေးရာ ကောင်စီဌာနချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်ကောင်း  ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၁၉၇၇ တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်တွင် မြောင်းမြခရိုင် (ကျေးလက်တောင်ပိုင်း) ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်အမတ်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏ ဖဆပလ အစိုးရလက်ထက် အစိုးရအဖွဲ့တွင် တရားရေးဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၁၉၄၁ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဗ-မ-က (ဗမာမွတ်စလင်မ် ကွန်ဂရက်)  အဖွဲ့ကြီး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး(၁၉၅၄)ခုနစ်ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမူဆောင်အဖွဲ့ ၁၁၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ်သာသနာရေးရာကောင်စီဌာနချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ
ပင်လယ်ကျေးသံဃရာဇာ ကား အင်းဝခေတ်တွင် ထင်ရှား၏၊ပိဋကတ်ဗေဒင် တတ်မြောက်လိမ်မာ၏
မင်းကြီးစွာစော်ကဲသည် အသက်ကိုးနှစ်ရှိ မင်းဆွေနှင့်အသက်ခုနှစ်နှစ်ရှိ မင်းသိဒ္ဓတ်သား တော်နှစ်ပါးကို ပင်လယ်ကျေးသံဃရာဇာအားအပ်နှင်းတော်မူ၏
သံဃရာဇာလည်းမင်းသားငယ်တို့ဇာတာကိုမြင်လျှင် မင်းဖြစ်မည်ဟု သိသဖြင့်အလျင်အမြန် မင်းဖြစ်စေလိုသောကြောင့် (သိဒ္ဓံ နမော ဗုဒ္ဓာယ အအာ ဣဤ ဥဦ ဧဩ)မှ စ၍ ပညာသင်ကြားတော် မူသည်
မင်းဆွေသည် အသက်တဆဲ့နှစ်နှစ်ရှိသောအခါ တစ်ညဉ့် တွင် မိမိကိုယ်မှအူထွက်၍ အင်းဝမြို့အလုံးကို ပတ်မိသည်ဟု အိပ်မက်မြင်မက်သဖြင့် သန်းခေါင်ကျော်ုအချိန် ဆရာတော်ကိုနှိုး၍ လျှောက်ထားသည်
ဆရာတော်လည်း အိပ်မက်ကိုကြားလျှင်ကြား ခြင်းထ၍ မင်းသားကို ခြေဖြင့်ကန်ရာတုံးလုံးလည်းသွား၏
ထိုအခါ မင်းသားက သို့စဉ်တိုင်အောင်ပြုဘိသည်ဟုလျှောက်ထားရာ ဆရာတော်က ငါပဉ္စင်းပျိုငါးဝါရက တောင်ဘီလူးပရက္ကမ မှာ စာသင်နေစဉ် လေလာရာ ငါ့ဦးထုပ်ကျသည်ကို ခြေနှင့်နင်းမိသဖြင့် မချွတ်မင်းဆရာဖြစ်မည်
မင်းဆရာဖြစ်လျှင် တန်တားဦးကို ယက်မ လျှိုအမိုးနှင့်တန်တားလုပ်မည်ဟုအဓိဋ္ဌာန်ရှိသည်
မင်းသားမြင်မက် သောအိ်ပ်မက်အလိုမကြာ မတင်မင်းဖြစ်မည်
မင်းဖြစ်သောအခါ ငါ့ကို မေ့မည်စိုး၍ခြေဖြင့်ကန်သည်
မင်းဖြစ်သောအခါ ငါ့အဓိဋ္ဌာန် အတိုင်း လုပ်ပါဟုမိန့်ကြား သည်
ထိုအခါ မင်းသားကစိုးရိမ် တော်မမူနှင့်အလိုတော်အတိုင်း ပြီးစိမ့်မည်ဟုလျှောက်ထားသည်
မင်းသားသည် မင်းဖြစ်သောအခါဆရာတော်အမိန့်အတိုင်းတန် တားဦးကို ယက်မလျှိုအမိုးနှင့်တန်တားလုပ်တော်မူသည်
ဘင်းဂန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bingan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ မြို့တင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့တင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၉ ဦး၊ မ ၁၂၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ရှိခဲ့ဖူးသည့် များပြားလှသော မင်းရဲကျော်စွာများအနက် အထင်ရှားဆုံးသောသူဖြစ်သည်
အင်းဝဘုရင် ပထမမင်းခေါင်၏သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း၊ လက်ရုံးတစ်ဆူသဖွယ်အားကိုးရသူ အဖြစ် ကျော်ကြားပါသည်
မိခင်မှာ မောဝ်မင်းသမီးရှင်မိနှောက်ဖြစ်သည်
ရှေ့ဘဝက ဟံသာဝတီဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ်၏ သား ဗောလောအဲကျန်းထော(ဗောလောကျန်းဒေါ) ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
ထိုစဉ်က အရွယ်မရောက်ခင်ပင် ဆင်မြင်းလေ့ကျင့်သည်ကို ရာဇာဓိရာဇ်သိလျှင် "အရွယ်မရောက်မှီကပင် ဆင်မြင်းလေ့ကျင့်နေပေပြီ၊ အရွယ်ရောက်လျှင် ငါ့နန်းစည်းစိမ်လုလိမ့်မည်
"ဟုတွေးကာ သတ်စေသည်
ဗောလောကျန်းဒေါလည်း သတ်ရန်စေလာသူတို့ကို တောင်းပန်ကာ လက်ဝတ်တန်ဆာတို့ကိုချွတ်ပြီး ရွှေမော်ဓောစေတီသို့လှုကာ နောင်ဘဝတွင် အင်းဝမင်းသားတော်ဖြစ်ကာ ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် စီးချင်းထိုးစစ်ခင်းလိုကြောင်း ဆုပန်ခဲ့သည်
ထိုမှလွန်လျှင် အင်းဝမင်း မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ ဒုတိယသားတော် မင်းဆွေ၏ မိဖုရား ရှင်မိနှောက်ထံတွင် ဝင်စားလေသည်
ကိုယ်ဝန်ရှိစဉ်ကပင် မိဖုရားသည် ဟံသာဝတီမှ မြေသင်းခဲ၊ မုတ္တမမှ သရက်သီးနှင့် ပြင်စလိုင်ကျွန်းမှ ရေအေးတို့ကို သောက်သုံးရန် ချဉ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်
သို့ဖြင့် မင်းဆွေလည်း သံတမန်တို့ကို လက်ဆောင်နှင့်တကွ ဟံသာဝတီသို့ စေလွှတ်ကာ တောင်းခံစေသည်
ထိုအခါ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟူးရားပညာရှိတို့က အရှည်ကိုမြင်သဖြင့် ရေအိမ်ရခုတို့မှ ရေပုပ်ကို အမွှေးနံ့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သရက်သီးတို့ကို မသန့်သည့် အဝတ်ဖြင့်ထုတ်၍ လည်းကောင်း၊ အိမ်ခြေ(၇)ခုမှ မသန့်သည့် မြေပုပ်တို့ကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစီရင်ကာ ပေးစေသည်
အချိန်တန်၍ မွေးဖွားလျှင် မင်းဖြူဟု အမည်ပေးလေသည်
မွေးစကာ ငိုလျှင် မည်သို့ချော့မော့သည်ဖြစ်စေ အငိုရပ်သည်မရှိဘဲ "လူကလေးကြီးလျှင် စစ်တပ်ကြီးစီရင်၍ ဟံသာဝတီကို တိုက်ခိုက်မင်းပြုစေမည်" ဟုချော့မှ တိတ်တော့သည်ဟုလည်းဆိုသည်
နောင်တွင် ခမည်းတော်မင်းဆွေက မင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့်နန်းတက်လျှင် မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ဖြင့် အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်လာလေသည်
အရွယ်မရောက်ခင်ပင် ဟံသာဝတီနှင့် စစ်ခင်းသည့်ဖခင်စစ်ရှုံးသဖြင့် မိခင်ရှင်မိနှောက်ကို ရာဇာဓိရာဇ် ဖမ်းဆီးရရှိသဖြင့် မိဖုရားအဖြစ် သိမ်းပိုက်လေသည်
အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဖခင်ထံမှ ဟံသာဝတီကိုတိုက်မည်ဟု ခွင့်တောင်းကာ စစ်တပ်ကြီးဖြင့် တောင်ဘက်သို့ချီလေသည်
ဟံသာဝတီကို တိုက်ရန်ခက်ခဲနေသေးသဖြင့် အနောက်ဘက်သို့လှည့်ကာ ရခိုင်ကို သိမ်းလေသည်
ရခိုင်မှ ပြန်လျှင် ရှမ်းပြည်သို့တက်ကာ သိနီကို တိုက်သည်
ထိုမှတဖန် အင်းဝသို့ပြန်လာပြီး ဟံသာဝတီနှင့် စစ်ခင်းနေသည့် ဖခင်အား စစ်ကူရန် လှေတပ်ကြီးဖွဲ့၍ စုန်လေသည်
နှစ်ဖက်စစ်ဆိုင်ထားချိန်တွင် ပရိယယ်ဖြင့် နှစ်ဖက်သူရဲကောင်းများ စီးချင်းထိုးစေမည်ဟု ဆိုပြီး မွန်ဖက်မှ လဂွန်းအိန်၏လှေတစ်စီးကို လှေလေးစီးဖြင့် တိုက်ရာ လဂွန်းအိန် ပေါင်တွင် လှံချက်မိသဖြင့် အဖမ်းခံရပြီး ထိုဒဏ်ရာဖြင့်ပင် သေလေသည်
ထို့နောက် အသက် ၂၅နှစ်ရှိ မင်းရဲကျော်စွာသည် ဟံသာဝတီနယ်အတွင်းသို့ စုန်ဆင်းတပ်ချကာ ထားလေသည်
ရာဇာဓိရာဇ်လည်း ဇာတာမသန့်ဟု ဟူးရား၊ ပုဏ္ဏားတို့က ဟောကြားသောကြောင့် သားတော်ကြီး ဗညာကျန်းကို ထီးနန်းယာယီ လွှဲအပ်ကာ မုတ္တမသို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်
မင်းရဲကျော်စွာလည်း ထိုသတင်းကိုကြားရာ ပေါရိသာတ် ဘွဲ့သစ်ခံပြီးဟံသာဝတီထိချီတက်ဝိုင်းရံထားသည်
(မြန်မာမူတွင် ဒလအထိ ချီတက်တပ်စွဲသည်ဟု ဆိုသည်
နောက်ရာဇာဓိရာဇ်လည်း ဇာတာသန့်ချိန်ရောက်သော် ဗညားသစ်တသုံ ဘွဲ့သစ်ကိုခံကာ ဟံသာဝတီသို့ကိုယ်တော်တိုင်ချီတက် လာပြီး မင်းရဲကျော်စွာနှင့် ဆင်စီးထိုးရန်ချိန်းဆိုသည်
မင်းရဲကျော်စွာ၏ပုဏ္ဏားများက ဇာတာမသန့်၍စစ်မထွက်ရန်၊ (၇) ရက်လွန်မှထွက်ရန် လျှောက်ကြသော်လည်း မွန်တပ်မှူး သမိန်အဝနံနိုင်မှ ပရိယာရ်ဖြင့် လာရောက်စိန်ခေါ်သည်ကို သီးမခံနိုင်ဖြစ်ကာ သေရည် အလွန်ရစ်မူးနေသည့်ကြားမှ ထွက်ကာစီးခြင်းထိုးလေသည်
စီးချင်းထိုးရာ ဆင်တော်ရဲမြတ်စွာပေါ်မှ မြေသို့ကျကာခါးကျိုးပြီး အနားရှိဥသျှစ်ပင်ခြေရင်းသို့တွားသွားကာ နေလေရာ အင်းဝတပ်ပျက်၍စစ်ပွဲပြီးချိန်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်ကရှာဖွေခေါ်ယူလာခဲ့ပြီး သမီးတော်နှင့်လက်ဆက်စေကာအိမ်ရှေ့အရာပေးမည်ဟုဆိုကာကုသစေသော်လည်း လက်မခံပဲငြင်းပယ်သည်
ဤသို့ဖြင့် ညရောက်သော် အနာသည်းလွန်းလှသဖြင့် သေဆုံးလေသည်
(မြန်မာမူတွင် ဒလမြို့တိုက်ပွဲတွင် ကျသည်ဟုဆိုသည်
သေလွန်ပြီးနောက် မြန်မာတို့ရိုးရာအရကိုးကွယ်သည့် အပြင် ၃၇ မင်းအနက်မှ ဒလဆုံးကိုကြီးကျော် (မောင်မင်းဖြူ)အဖြစ်ဘဝကူးသွားသည်ဟု အယူရှိကြလေသည်
စကော့တ် ဂျွန် မော်ရစ်ဆင်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ၃၀ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဩစတြေးလျနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်
လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရာထူးတာဝန်ရယူခဲ့သည်
သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အကြီးတန်း ဝန်ကြီးရာထူးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင် ဝန်ကြီးချုပ် တန်းဘူး၏ အစိုးရ (၂၀၁၅-၂၀၁၈) တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မော်ရစ်ဆင်သည် ဆစ်ဒနီမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နယူးဆောက်သ်ဝေး တက္ကသိုလ်တွင် စီးပွားရေး ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်
သူသည် ၁၉၉၈ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဇီလန် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစားရုံး၏ ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၏ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဖြစ်ခဲ့သည်
မောရစ်ဆန် သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဆောက်သ်ဝေးပြည်နယ် လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ပြည်နယ်ဒါရိုက်တာ အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်ရှိ ကွတ်ခ်မြို့နယ် ကို ကိုယ်စားပြု၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော် တွင်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
ထို့နောက် ၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ညွန့်ပေါင်းပါတီတို့ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ် အဘော့၏ အစိုးရတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ထိုစဉ်က အချုပ်အခြာအာဏာ နယ်စပ် စစ်ဆင်ရေး ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်
နောက်တစ်နှစ် အပြောင်းအလဲတွင် သူသည် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်
မဲလ်ကွန် တန်းဘူး အား အဘော့၏ နေရာတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုးပြီးနောက်သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ပီတာ ဒတ်တွန် သည် တန်းဘူးအား လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် စိမ်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ
ခေါင်းဆောင်များကြားတွင် တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီသည် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် ဆန္ဒမဲ ပေးခဲ့ပြီး တန်းဘူးက ဝင်ရောက် မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ
ထိုဆန္ဒမဲပေးရာတွင် မောရစ်ဆန်သည် ဒတ်တွန်နှင့် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျူလီဘစ်ရှော့ ကို အနိုင်ယူပြီးလစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထို့နေ့တွင် သူသည် ဘုရင်ခံချုပ် ရှေ့မှောက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်
မောရစ်ဆန်သည် ၂၀၁၉ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ပြီး အနိုင်ရရန် ခက်ခဲသော ရွေးကောက်ပွဲကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
ဖတ်ချင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဥတိုရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ယန့်ကျက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yantkyat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ မာတဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရင်းတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yintaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ အင်္ဂမော်ကျေးရွာအုပ်စု (In Ga Maw)၌ တည်ရှိသည်
အင်္ဂမော်ကျေးရွာအုပ်စု တစုလုံးတွင် ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ခြေ ၁၅၉၈ ရှိပြီး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၇၉ ဦး၊ မ ၄၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
စိန်ဂျွန်းအထက်တန်းကျောင်း (St. John's  High School) သည် ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်အဖြစ် တည်ရှိနေလျက်ရှိသည်
စိန်ဂျွန်းကောလိပ် (ယခုလမ်းမတော် အထက ၁)ကို  ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီး ဒေါက်တာမတ်ခ်စ် (Dr. J.E Marks) (ခ) ဆရာမှတ်ကြီးက စတင်တည်ထောင်ပြီး ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိကျောင်းနေရာသို့ ပြောင်းလာသည်
မင်းညီမင်းသားများ၊ ပဒေသရာဇ် စော်ဘွားသားများ စိန်ဂျွန်းကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်
အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားသည် စိန်ဂျွန်းကျောင်းထွက် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
စိန်ဂျွန်းကျောင်းကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် စထောင်သည့် ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေးကျောင်းနှင့် ပေါင်းကာ နောင်တွင် စိန်ဂျွန်း ဒိုင်အိုကျောင်းဟု ခေါ်ကြသည်
၁၂၉၁ (၁) ရက်
ပဲခူးတိုင်း ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့ ကင်မွန်းခြံ (ကင်းပွန်းချုံ) လမ်း၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဘစိန်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက် [၁၉၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက် (၁၂၇၉ ခု ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက် သောကြာ) ဟု ရှုမဝတွင် ဖော်ပြသည်] နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
တစ်ဦးတည်းသော သား၊ ငယ်မည် မောင်သန်း၊ အမည်ရင်း ဦးဝင်းစိန် ဖြစ်သည်
တင့်တယ်သည် ‌ရွှေ‌တောင်မြို့ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၊ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းနှင့် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၄-ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ဆယ်တန်း‌အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာသိပ္ပံ သင်တန်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်သည်
ဥပစာသိပ္ပံတန်းကို အောင်မြင်ပြီး‌နောက် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်ကို ဆက်လက်‌လေ့လာရာ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
ထို့‌နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ပန်းတ‌နော်မြို့ အမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်း၌ ‌ကျောင်းဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဥပ‌ဒေသင်တန်းသို့ တက်‌ရောက်၍ ပညာ ဆက်လက်သင်ယူသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ကုန်သည်လုပ်ပြီး‌နောက် ပညာ‌ရေးဌာန လက်‌အောက်ရှိ စာ‌ပေနှင့် စာကြည့်တိုက်ဌာနတွင် စာပြုအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ရာ ဥပ‌ဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရသည်
ထိုကာလက အင်္ဂလိပ်စစ်အုပ်ချုပ်‌ရေးလက်‌အောက်ရှိ ပြည်သူ့ဆက်ဆံ‌ရေးဌာနတွင် ဆက်လက် အမှုထမ်းသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈-ခုနှစ်အထိ ပြန်ကြား‌ရေးဌာနတွင် ဘာသာပြန်အရာရှိအဖြစ် ဆက်လက် အမှုထမ်းသည်
၁၉၄၈-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂-ခုနှစ် အတွင်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘီ⁠ဘီစီ အသံလွှင့်ဌာန မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်၌ ဘာသာပြန်နှင့်သတင်းလွှင့်ထုတ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် ၁၉၃၆-ခုနှစ် တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားဘဝကပင် စာ‌ပေနယ်သို့ စတင်ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ ပထမဆုံးလက်ရာမှာ ၁၉၃၆-ခုနှစ်က ရွှင်‌ပျော်‌ပျော် စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်‌ဝေ‌သော "'မရှက်လို့လား"' ဝတ္ထုဖြစ်သည်
သို့‌သော် ထိုစဉ်က က‌လောင်နာမည် မပါပဲ ရွှင်‌ပျော်⁠‌ပျော်တိုက်ထုတ်စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်‌ဝေခဲ့ရသည်
၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေသည့် "'တ‌နေဝင်"' အမည်ရှိ ဝတ္ထု၌ ‌အောင်‌ကျော်ဟူ‌သော က‌လောင် အမည်ကို ယူခဲ့သည်
၁၉၄၆-ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စာပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းကို ဦး‌ဆောင်ထုတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် ရှုမဝရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းကို ရှုမဝဦး‌ကျော်နှင့် တွဲဖက်တာဝန်ယူထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းထုတ်‌ဝေသူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅-ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းကို အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုထုတ် ရီးဒါးဒိုင်ဂျက် မဂ္ဂဇင်းပုံစံဖြင့် ဦးစီးထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
၁၉၆၉-ခုနှစ်မှစ၍ စန္ဒာရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း စာတည်း တာဝန်ကို ကွယ်လွန်သည့်အချိန်အထိ ထမ်းရွက်သွားသည်
တင့်တယ်သည် ၁၉၄၆-ခုနှစ်ထုတ် စာပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းတွင် တင့်တယ် က‌လောင်အမည်ကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ယင်းက‌လောင် အမည်ဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ‌ရွှေချစ် ‌ငွေချစ် ဝတ္ထုကို ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
တင့်တယ်က‌လောင်အမည်ဖြင့် ထုတ်‌ဝေခဲ့‌သော ဝတ္ထုများအနက် ချစ်နိုင်ငံ (၁၉၄၇)၊ ‌ဖြေ‌လျော့‌ခွေ (၁၉၄၇)၊ ချစ်သက်လက်‌ဆောင် (၁၉၅၀)၊ ကမ္မဖလ (၁၉၅၁)၊ ထား(၁၉၅၇) စသည်တို့သည် ထင်ရှား‌သော ဝတ္ထုအချို့ ဖြစ်သည်
တင့်တယ် က‌လောင်အမည်ဖြင့်ပင် ချစ်လင် (၁၉၄၇)၊ ပျိုတို့အချစ်‌တော် (၁၉၅၇)၊ အဏ္ဏဝါနှင့် အဖိုးအို (၁၉၆၄)၊ ချာလီနှင့် ယာယီ (၁၉၆၄)၊ လစန္ဒာနှင့် ခြူးပိုက်ဆံ (၁၉၆၄)၊ ‌ရောမကို အာခံသူ (၁၉၆၅)တို့ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် အများအားဖြင့် အချစ်ဝတ္ထုများကို ‌ရေးခဲ့သည့်ပြင် ဘကြီးမွှန်းကို အဓိကဇာတ်‌ဆောင်ထား၍ အဆင့်နိမ့်လူလတ်တန်းစား ဘဝသရုပ်‌ဖော် ဝတ္ထုတိုများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
ဝတ္ထု‌ရေးနည်း အ‌ခြေပြ (၁၉၇၄)ကျမ်းတ‌စောင်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့သည်
တင့်တယ်ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်အပြင် အမည်ရင်း ဦးဝင်းစိန် အမည်ဖြင့်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက စာ‌ပေနှင့် စာကြည့်တိုက်ဌာနတွင် အမှုထမ်းစဉ် အ‌ခြေပြကမ္ဘာ့သမိုင်း ဒုတိယတွဲကို ပြုစုခဲ့သည်
အ‌ရှေ့ဖျားကမ္ဘာ့သမိုင်း စာအုပ်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ အခြားထင်ရှား‌သော က‌လောင်အမည်ပွား တစ်ခုမှာ ‌အောင်မြင် ဖြစ်သည်
‌အောင်မြင် က‌လောင်အမည်ဖြင့် အေးစိမ့်ဟူ‌သော အဓိကဇာတ်‌ဆောင်တစ်‌ယောက်ကို ဖန်တီးကာ ဝတ္ထုတိုများ ‌ရေးခဲ့သည့်အပြင် အိုဘယ့်ကံ၊ သည်မိုးသည်‌မြေ စ‌သော ဝတ္ထုများကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် ‌ကျော်‌ဇော၊ စိန်တပွင့်၊ ထွန်းအံ့ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်များဖြင့်လည်း ဝတ္ထုများနှင့် သုတစာအုပ်များကို ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
လှပဟူ‌သော က‌လောင်အမည်ကို သုံး၍ ပန်းချီအနုပညာ ဆိုင်ရာ ‌ဆောင်းပါးများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
ယဉ်မင်းလှ၊ ဦးထွဋ်‌ခေါင်၊ ဦးအသင်္ချေ၊ ဆရာဩဘာက‌လောင်အမည်များကို သုံး၍လည်း ‌ဆောင်းပါးများကို ‌ရေးခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် သူ၏သက်တမ်းတစ်‌လျှောက်တွင် စာမျိုးစုံ ‌ရေးနိုင်‌သော စာ‌ရေးဆရာတစ်‌ယောက်အဖြစ် ထင်ရှားသည်
တင့်တယ်သည် စာ‌ပေ‌လောကတွင်သာမက ရုပ်ရှင်‌လောကတွင်လည်း ထင်ရှားသည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လာလုလု‌ငေး၊ ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ကျမအနုပညာသည်၊ ထား စသည်တို့ကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ပြင် ‌ဖြေ‌လျော့‌ခွေ၊ အ‌ကျော်အ‌မော်၊ ဖိုးပြုံးချို ဇာတ်ကားတို့အတွက် ဇာတ်ညွှန်းများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ တင့်တယ် အမည်ရှိ ကိုယ်‌ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်‌စောင်ကိုလည်း ‌သွေး‌သောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၆၅-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှစ၍ ၁၉၇၁-ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ‌ရေးသားခဲ့‌လေသည်
၁၉၈၀- ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၄)ရက်နေ့ နေ့လယ် ၃း၄၆ နာရီတွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်စိန်နှင့်အတူ သားသမီး (၆)ယောက်၊ မြေး (၁၀)ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ကမ္မဖလပန်းရောင်မြမန်းမေမျိုးမြတ်ရွှေချစ်ငွေချစ်ဖိုးပြုံးချိုဖြေလျော့ခွေလာလုလုငေးဖဲမွေ့ယာပေါ်ဝယ်ထားရောမကိုအာခံသူလေရဟတ်နီပျိုတို့အချစ်တော် (ဘာသာပြန်ဆုရ)လစန္ဒာနှင့်ခြူးပိုက်ဆံအဏ္ဏဝါနှင့်အဖိုးအိုအိုက်ဆင်ဟောင်ဝါမိုဗီဒစ်လိုက်တော်မူသင့်ပါငဲ့မာနနှင့် အာယာတအိုဘယ့် ကံ (The Scarlet Letter)ကမ္ဘာ့သမိုင်းအခြေပြကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ ခေတ်သစ်သမိုင်းအခြေပြကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ မေးခွန်းငါးဆယ် အဖြေလွယ်လျှပ်စစ်ရာဇဝင်မွေအဏ္ဏဝါ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များမြစ်တို့၏ သဘာဝသမိုင်းဒဂုန် ရွှေမျှား
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ
စာ ရ၁ - ရ၂
မြန်မာ ဝတ္ထု အညွှန်း (၂)
စာ ၂၁ဝ - ၂၂၅
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)
စာ ၄၂ - ၄၄
တစေ့တစောင်း စာရေးဆရာ တို့၏ အကြောင်း
တင့်တယ် သို့မဟုတ် နှုတ်ခမ်းနီ ကလေး တို့၏ အသည်းစွဲ၊ ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ
စာ ၂၁၄ - ၂၂၃
ပြန်ဆက် စာတည်း အဖွဲ့
နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစု စာရင်း
စာ ၉၇ - ၁ဝ၁
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၁)
စာ ၁၆၅ - ၁၆၇
ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈ဝ)
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ
ရခိုင်တောင်လိပ် (Heosemys depressa) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ရှိ ရခိုင်တောင်တန်းများနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသများ၏ ဒေသရင်းလိပ်မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး အန္တရာယ်ရှိနေသည့် လိပ်မျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်
ရခိုင်တောင်လိပ်သည် ရေထဲတွင်သာမက ကုန်းပေါ်တွင်ပါ ရှင်သန်နိုင်သော်လည်း အရွယ်ရောက်ပြီးသော လိပ်ကြီးများသည် ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ဖမ်းမိသော ရခိုင်တောင်လိပ်များကို တရုတ်နိုင်ငံရှိ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန် ကုန်သည်များက ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားလျက်ရှိသည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် သုတေသီများသည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံသို့ တင်သွင်းလာခဲ့သည့် ရခိုင်တောင်လိပ်ကိုးကောင်အား သုတေသနအတွက် နမူနာများကို ကောက်ယူကာ သီးသန့်စုဆောင်းထားသည်
လိပ်အနည်းစုကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ အတ္တလန္တာ တိရစ္ဆာန်ရုံမှသာလျှင် ၎င်းထိန်းသိမ်းထားသော လိပ်များကို အောင်မြင်စွာ သားဖောက်မွေးမြူနိုင်ခဲ့သည်
ညာပေါ်ခီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyarpawkhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၆၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၂၀ ဦး နေထိုင်သည်
အမရပူရမြို့နယ်အတွင်းရှိ တောင်သမန်အင်းကို ဖြတ်ကျော်ကာ အမရပူရမြို့ဟောင်းနှင့် ရတနာပုံတက္ကသိုလ်ကို ဆက်သွယ် တည်ဆောက်ထားသည့် ဦးပိန်တံတားသည် မြန်မာနှင့် ကမ္ဘာကျော် ရှုခင်းကောင်းတစ်ခု၊ အပန်းဖြေလေ့လာရန်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ကျော်ကြားပေသည်
ဦးပိန်တံတားသည် ၁.၂-ကီလိုမီတာ (၀.၇၅-မိုင်) ရှည်လျား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး ကျွန်းသား တံတားဖြစ်သည်
ဦးပိန်တံတားခေါ် တောင်သမန် တံတားကိုကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ပုဂံမင်းလက်ထက်သက္ကရာဇ် ၁၂၀၉ ခုနှစ်မှာ အမရပူရမြို့ ဝန် ဦးဘိုင်ဆပ်နှင့် မြို့စာရေး မောင်ပိန်တို့ ဦးဆောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ပုဂံမင်းမှာ ကြက်၊ ငှက် အစရှိသည်သာမက အခြားသော တိရစ္ဆာန်များကိုပါ ဖမ်းဆီး၍ တိုက်ပွဲကစားသည်ကို အထူးဝါသနာပါပြီး နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ကစားပွဲကျင်းပလေ့ရှိသည်
တိုင်းရေးပြည်ရာများကို ညီတော်နှစ်ပါးဖြစ်သည့် မင်းတုန်းနှင့် ကနောင်မင်းသားနှစ်ပါး ဦးဆောင်သည့် လွှတ်တော်ကသာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေခဲ့ရသည်
ပုဂံမင်း၏ တိရစ္ဆာန်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူမှာ ဘိုင်ဆပ် ဟုခေါ်သည့် ဗမာနိုင်ငံသား (မွတ်ဆလင်) တစ်ဦးဖြစ်သည်
ထိုသူကို ပုဂံမင်းက ကြိုက်နှစ်သက်လှသဖြင့် အမရပူရတွင် မြို့ဝန်အဖြစ်ပင် ချီးမြှောက်ခဲ့သည်
ထိုဘိုင်ဆပ်နှင့် အတူချီးမြှောက်ခြင်းခံရသူမှာ ၎င်း၏တပည့်မြို့စာရေး မောင်ပိန်ဆိုသူဖြစ်သည်
ထိုသူတို့နှစ်ဦး သောင်းကျန်းလှသဖြင့် အမရပူရတစ်မြို့လုံးသည် ချောက်ချားရသည်
ထိုသူနှစ်ဦးစကားမှာ မင်းနားပေါက်သဖြင့် ကြောက်ကြရသည်
လှန်ဝံ့သူမရှိခဲ့ပေ
သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့၏ အပြစ်များကို ပုဂံမင်းသိသဖြင့် ဖမ်းဆီးကာ အပေါင်းအပါများနှင့်တကွ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်
ထို မြို့စာရေးမောင်ပိန်သည် အသက်ရှိစဉ်၊ အာဏာရှိစဉ်အတွင်းက အမရပူရမြို့တော်မှ တောင်တမန်အင်းကို ဖြတ်၍ အခြားဖက်ကမ်းသို့ တံတားကြီးတစ်ခုကို တည်ဆောက်လေသည်
တံတားတိုင်များမှာကား အခြားမဟုတ်
အင်းဝ နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့ဟောင်းများမှ နန်းတော်တိုင်များဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်
ဦးပိန်တံတားသည် ယနေ့အခါတွင် တောင်သမန်အင်း၏ အထင်ကရပြယုဂ်အနေဖြင့် ထင်ရှားလျက်ရှိပေသည်
ဦးပိန်တံတား၏ သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၁၆၀ ကျော် ရှိလာသည့်အတွက် ဆွေးမြေ့မှုများရှိလာရာ  ၂၀ဝ၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အကြီးစား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်း ငါးကြိမ် အထိ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်
မူလတည်ဆောက်စဉ်က တံတားသည် အရှည်အားဖြင့် ၃၉၈၇ ပေ၊ တိုင်ပေါင်း ၁၀၈၆ တိုင်၊ အခန်းပေါင်း ၄၈၂ ခန်း ရှိသည်
လက်ရှိတွင် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် များကြောင့် ယခုအခါ အခန်းပေါင်း ၄၄၇ ခန်းသာ ရှိတော့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက် မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၁၀ မိနစ်ခန့် တွင် တံတား၏ တောင်သမန် ဘက်ခြမ်း၊ တိုင်အမှတ် ၃၃၉ နှင့် ၃၄၀ ကြား အခန်း ၂ခန်း ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားသည်
တံတားပေါ်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူများပြား၍ တံတားခံနိုင်ဝန် မမျှဖြစ်ကာ ကျိုးကျခဲ့မှုတွင် ၂၃ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
အသက် (၇၇) နှစ်၊ သင်္ဃန်းကျွန်းပညာရေး ကောလိပ် ဂီတဌာန အငြိမ်းစားဌာနမှူး(၂၉-၁၂-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်
ယလာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yalar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
သက်သာပန်းတောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thettharpantaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ လယ်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၅၄ ဦး၊ မ ၂၃၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်မောင်ဖြူ (၁၉၀၅-၁၉၈၄) သည် အငြိမ်းစား လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီး ဖြစ်သည့်အပြင်၊  မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ အတွင်းဝန်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးနှင့်ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၀၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ အဖဦးဖြူနှင့် အမိ ဒေါ်ပေါ်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်
တောင်ကြီးမြို့ အေဘီအမ် ကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအက်(စ်)စီဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက် ကော်မရှင်နာ မင်းကြီးအဖြစ် ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် သာယာဝတီမြို့ များတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ လက်ထောက် တောင်တန်း မင်းကြီးအဖြစ်နှင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၌ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက် ၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အတွင်းဝန်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
ထို့နောက် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု ဗဟိုကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် သရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ သမ္မတကြီး မာရှယ်တီးတိုးက အပ်နှင်းသော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယတန်းကြယ်တံဆိပ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်၏ ဆင်ဖြူတော် (ဒုတိယတန်းစား) ဘွဲ့တံဆိပ်ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ (ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့) အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အနားယူ သည်
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည်
ဦးခင်မောင်ဖြူသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်တင်နှင့် သားသမီး သုံးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင် Augustus Edward Hough Love ကို မွေးဖွားခဲ့ပါသည်
သူသည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဝက်ကျိန်းရွာ၊ ဝက်ကျိန်း
ငပြီကျွန်းရွာ၊ ငပြီကျွန်း
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပအလယ်ပိုင်းမှ လူဦးရေ ၈.၃သန်းခန့်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်
တရားဝင်အမည်မှာ ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Austria) ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီ နှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် အီတလီနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် လက်ချင်စတိန်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်
ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၈၃၈၇၂ ရှိပြီး သမမျှတသောအပူချိန် နှင့် အယ်လ်ပိုင်းရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်
အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ကြောင့် တောတောင်ထူထပ်သည်
တိုင်းပြည်အကျယ်အဝန်း၏ ၃၂%မျှသာ မီတာ ၅၀၀ အောက်အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ အမြင့် (၃၇၉၇)မီတာ ရှိသည်
လူဦးရေအများစုက ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်
ဂျာမန်ဘာသာစကားသည် ဩစတြီးယား၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်
အခြား ရုံးသုံးဘာသာစကားများမှာ ခရိုအေးရှန်း၊ ဟန်ဂေရီ နှင့် ဆလိုဗင်း တို့ဖြစ်သည်
ဩစတြီးယား၏ သမိုင်းအစမှာ ရောမအင်ပါယာ ၏ နော်ရီကန်ဒေသ ဆဲလ်တစ်ဘုရင့်နိုင်ငံ (Celtic Kingdom) မှ အစပြုသည်
ဘီစီ ၁၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအင်ပါယာနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာပေါင်းစည်းခဲ့သည်
ခရစ်နှစ် (၁) ရာစုတွင် အနောက်ပိုင်းဒေသက ရေးရှားပရိုင်မာ (Raetia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ပိုင်းဒေသက ပန်နိုနီးယားပရိုင်မာ (Pannonia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း ရောမအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံပြည်နယ်များဖြစ်ခဲ့သည်
အေဒီ (၇၈၈) တွင် ဖရန့်ဘုရင် (Frankish king)ရှာလမိန်း (Charlemagne) က ယင်းဒေသကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို သွတ်သွင်းခဲ့သည်
၁၄ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဟပ်စ်ဘာ့မင်းဆက် (Habsburg dynasty) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဩစတြီးယားသည် ဥရောပတွင် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၈၆၇ တွင် ဩစတြီးယားအင်ပါယာ (Austrian Empire) ကို ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ (Austria-Hungary) အင်ပါယာအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်
၁၉၁၈-၁၉၁၉ ပထမကမ္ဘာစစ် ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီး သီးခြားနိုင်ငံများဖြစ်လာကြသည်
၁၉၃၈ မှ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီး ပြီးသည့်အထိ နာဇီ ဂျာမနီ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်
၁၉၄၅ တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရပြန်သည်
၁၉၅၅ တွင် လုံးဝအချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်ရခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် ပါလီမန်မှ လုံးဝကြားနေရေးနိုင်ငံအဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၅၅ တွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) ၏ တည်ထောင်သူနိုင်ငံတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်
၁၉၉၅ တွင် ရှင်ဂန် စာချုပ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ တွင် ယူရိုငွေကြေးကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်
ယနေ့အချိန်တွင် ဩစတြီးယားသည် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် (၉)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်
မြို့တော်မှာ ဗီယင်နာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁.၆ သန်းကျော်ရှိကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) ခုနှစ်မတိုင်မီက ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့ သည် နှစ်ပြည့်တစ်ပြည်ပူးပေါင်း၍ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်
( ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံနှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့ ချုပ်ဆိုသော ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အရဩစတြီးယားနိုင်ငံကို သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထုတ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်
မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့်ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ အသီးသီးတည်ရှိကြသည်
သို့ဖြစ်သောကြောင့် ဩစတြီးယား နိုင်ငံသည်လေးဘက်လေးတန်တွင် အခြားသောနိုင်ငံများ ဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏
နိုင်ငံအကျယ်အဝန်းမှာ ၃၂၃၉၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်
အဲ့လပတောင်တန်းများသည် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်သန်းလျက်ရှိ၍ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်ဒန်းညုမြစ်ဝှမ်းနှင့် ဗီယင်းနားလွင်ပြင်တို့ တည်ရှိလေသည်
ဩစတြီးယား ပြည်နယ်များအနက် ဗိုရားလဗတ်ပြည်နယ်၊ တိုင်ရိုပြည်နယ်၊ ကေရင်းသီးယားပြည်နယ်၊ စတိုင်းရီးယားပြည်နယ်တို့သည် တောင်ထူထပ်သော ပြည်နယ်များဖြစ်ကြသည်
တိုင်ရိုပြည်နယ်ရှိ နာမည်ကျော် ဗရင်းနားတောင်ကြားလမ်းသည်အီတလီနိုင်ငံသို့ သွားရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်ဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသောတောင်ကြားလမ်းများမှာ အားလဗတ်တောင်ကြားလမ်း၊ ဆမ္မာရင်းတောင်ကြားလမ်းနှင့် ရှိုးဗားတောင်ကြားလမ်းတို့ဖြစ်သည်
ပေ ၁၂၄၇ဝ မြင့်သော ဂရော့ဂလော့ကနားတောင်ထိပ်သည် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်
တောင်တန်းတို့သည် သစ်တောများ၊ မြက်ခင်းစားကျက်များဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိကြသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် တောင်ထိပ်၌ နှင်းအမြဲဖုံးလျက်ရှိသော အဲ့လပတောင်များ၊ အိုင်များ၊ စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ ရှိခြင်းကြောင့် ရှုခင်းအလွန်သာယာပေသည်
ဒန်းညုမြစ်တစ်လျှောက်နှင့် အဲ့လပတောင်ခြေရှိ ဒေသတို့တွင် ပျမ်းမျှအပူရှိန် ဖာရင်ဟိုက် ၄၇ ဒီဂရီရှိသည်
အချို့အရပ်များတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် လက်မ ဂဝ အထိ ရရှိကြသည်
ပေ ၉ဝဝဝ အထက် မြင့်သော တောင်များသည် နှင်းအမြဲဖုံးအုပ်လျက်ရှိလေသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် သံနှင့်ရေနံစိမ်း အမြောက်အမြားထွက်သည်
ဆား၊ ခဲ၊ ကန့်ကူဆံ၊ ဂရပ်ဖိုက်၊ ဂျစ်ပဆမ်တို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်
ကျောက်မီးသွေးကို တူးဖော်ရရှိသော်လည်း ကျောက်မီးသွေးနုဖြစ်၍ အမျိုးအစားညံ့သည်
နိုင်ငံငါးပုံနှစ်ပုံခန့်သည် သစ်တောများဖြစ်ရာ သစ်နှင့် သစ်ပျော့ဖတ်တို့မှာ ထင်ရှားသောထွက်ကုန်များဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် ရေအားသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို မြောက်မြားစွာထုတ်ယူရရှိသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံသားတို့သည် ဂျာမန်အနွယ်ဝင်လူမျိုးများဖြစ်၍ ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည်
လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသူများဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် အသီးအနှံစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေယာသည် နိုင်ငံလေးပုံသုံးပုံနီးပါးမျှသာရှိသောကြောင့် ရိက္ခာဖူလုံမှုအတွက် နိုင်ငံခြားမှ အစားအစာ ဝယ်ယူတင်သွင်းကြရသည်
နွားမွေးမြူခြင်းနှင့် နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းတို့ကို လည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်
နိုင်ငံစီးပွားရေးသည် စက်မှုလုပ်ငန်းပေါ်တွင် တည်လျက်ရှိသည်
သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ စက်ကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ရက်ထည်လုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်
ဗီယင်းနားမြို့တော်သည် ရက်ထည်လုပ်ငန်း၊ဖန်ချက်လုပ်ငန်း၊ သားရေပစ္စည်းလုပ်ငန်း စသည့်စက်မှုလုပ်ငန်းတို့အတွက် အချက်အချာဌာနဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သောကုန်ကြမ်းပစ္စည်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးကိုနိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းရသည်
ထုတ်ကုန်များမှာ သစ်၊ စက္ကူ၊ စက်ကရိယာနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ သံစိမ်းနှင့် သံမဏိ၊ရက်ထည်၊ ပရိဘောဂတို့ဖြစ်သည်
ဩစတီးယားနိုင်ငံတွင်ဆောင်းရာသီဆိုင်ရာ ကစားပွဲများနှင့် နွေရာသီဆိုင်ရာ ဂီတပွဲများကျင်းပမြဲဖြစ်သောကြောင့် နှစ်စဉ်နိုင်ငံခြားမှ ဧည့်သည်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ လာရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ဧည့်ကြိုဧည့်ခံလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံအတွက် အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပေသည်
ဒန်းညုမြစ်သည် ဩစတီးယားနိုင်ငံမှ တစ်ခုတည်းသော ရေကြောင်းထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတွင်းရှိ မီးရထားလမ်းများသည် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတို့မှ မီးရထားလမ်းများနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိပြီးလျှင် ဗီယင်းနားမြို့သည်လည်း လေကြောင်းခရီးလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်
ဩစတီးယားနိုင်ငံသည် ရှေးအခါမှစ၍ အနုပညာနှင့်စာပေထွန်းကားရာ ဒေသအဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်
ကမ္ဘာကျော်ဂီတပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဘီသိုဗင်(Beethoven)၊ မိုဇတ်၊ ရောဗတ်ရှူးမန်း၊ ယိုဟန်းစထရောက်၊ ဟိုင်းဒင်၊ ဗရပ်ကနာ၊ ဗရမ်း၊ မာလာ၊ခရိုက်စလာ၊ ဟျူးဂိုးဝုတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ထွက်လာသူများဖြစ်ကြသည်
ဩစတြီးယားတေးသံစုံဇာတ်နှင့် ဂီတပွဲတော်များသည်လည်း ထင်ရှားသည်
အထူးသဖြင့် ဆောလဇဗတ်မြို့ ဂီတပွဲတော်သို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှဧည့်သည်များ နှစ်စဉ်လာရောက်လေ့ရှိကြသည်
ဗီယန်းနားမြို့တော်၌ ကျင်းပသော ဂီတပွဲတော်သည်လည်း ထင်ရှားသည်
စာပေအရာ၌လည်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာများ ပေါ် ထွက်ရာနိုင်ငံဖြစ်သည်
အာသာရှနစ်ဇလာ၊ ဂျေးကော့ဝါဇာမန်း၊ ဟားမန်းဗား၊ ဟျူးဂိုး ဖွန်ဟော့ဖမန်းစသော၊ အားနက်လိုလာ၊ ဖရန့်ဝါဖယ်နှင့် ကားရှိုအင်ဟားတို့သည် ထင်ရှားသော စာဆို အချို့ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် အသက်အရွယ် ခြောက်နှစ်မှ၁၅ နှစ်အတွင်းရှိ ကလေးသူငယ်များအတွက် မူလတန်းပညာကိုအခမဲ့ မသင်မနေရ ပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်
ဂရပ်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့၊ ဗီယင်းနားမြို့တို့တွင်ရှိသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းများသည် အထက်တန်းပညာဆည်းပူးရန်အတွက် ထင်ရှားသောတက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဆေးသိပ္ပံဘက်၌ အထူးကျော်ကြားပေသည်
ဗီယင်းနားမြို့သားများဖြစ်ကြသော ဇိဂမွန့် ဖရွိုက်နှင့် ဂျိုးဇက် ဗရွိုင်ယာ တို့သည်ကား စိတ်သရုပ်ခွဲပညာ(Psychoanalysis)ကိုစတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများဖြစ်သည်
( ဖရွိုက်၊ ဇိဂမွန့်-
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ ပြိုပျက်ပြီးနောက် ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသီးခြားတည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကိုရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့ကြသည်
ထိုအခြေခံဥပဒေအရအရွယ်ရောက်သူတိုင်း မဲဆန္ဒပေးခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့်အစရှိသောအခွင့်အရေးများ ရရှိကြသော်လည်း နိုင်ငံစီးပွားရေးမဖွံ့ဖြိုးသဖြင့် အစိုးရသည် ပြည်တွင်းဆူပူမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေသည်
ထိုကဲ့သို့နိုင်ငံရေး အခြေအနေ မငြိမ်မသက်ရှိသည့်အတွင်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမနီနှင့်ပူးပေါင်းလိုသော ဩစတြီးယန်း နာဇီအဖွဲ့ဟူ၍ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာလေသည်
အီတလီနိုင်ငံအာဏာရှင် မူဆိုလီနီကလည်း ထိုနိုင်ငံနှစ်ခု ပေါင်းစည်းမိမည်ကို စိုးရိမ်လျက်ရှိရာ၊ ပြည်တွင်းရေးမှာ ပို၍ရှုပ်ထွေးလာလေသည်
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အင်ဂယ်ဗတ် ဒေါလဖတ်ဆိုသူသည်ခရစ်ယာန် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့နှင့် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် အဓိပတိရာထူးကို ရရှိလေသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဓိပတိဒေါလဖတ်သည် မိမိနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက် အဖွဲ့ဝင်များကို လေးရက်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ကြေညာ၍ ပါလီမန်လွှတ်တော်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့လေသည်
ထို့နောက် နိုင်ငံကို အာဏာရှင်ဆန်ဆန် အုပ်ချုပ်လေသည်
သို့ရာတွင် ဇူလိုင်လအတွင်း နာဇီတို့က ဒေါလဖတ်ကို လုပ်ကြံသတ်ပစ်ခဲ့ကြရာ၊ ဒေါက်တာ ကက်ဖွန်ရှူးစနစ်က အဓိပတိရာထူးကို ဆက်ခံရရှိလေသည်
ဂျာမန်အစိုးရက ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဂျာမန်ပိုင်နယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့လေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမန်တို့လက်မှပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်
စစ်ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ရုရှတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို လေးပိုင်းပိုင်း၍ ခွဲဝေသိမ်းထားကြသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဒေါက်တာကားလားရင်နာကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မဟာမိတ်တို့နှင့် စာချုပ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည်၁၉၃၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့က ရှိရင်းစွဲ နယ်မြေအနေအထားကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်
ထိုစာချုပ်အရ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်စီးပွားရေးအရဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးအရဖြစ်စေ ပူးပေါင်းမှုကို ပိတ်ပင်ထား၍ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများကို ထောက်ခံအားပေးရန်လိုအပ်လေသည်
ထိုစာချုပ်ကို ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်တရားဝင်အတည်ပြုပြီးနောက်၌ ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် အချုပ်အခြာအာဏာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်
ထာဝရကြားနေနိုင်ငံအဖြစ်လည်း ကြေညာခဲ့လေသည်
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို လျှို့ဝှက်မဲဖြင့်ခြောက်နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်
သမ္မတက ဝန်ကြီးချုပ်ကိုခန့်ထား၍ ဝန်ကြီးများခန့်ထားခြင်းကိုအတည်ပြုပေးရသည်
ဥပဒေပြုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၆၅ ဦး ပါဝင်လေသည်
ထို ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်လေးနိုင်ငံမှ စစ်တပ်များကိုဩစတီးယားနိုင်ငံမှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်
ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်ကိုးနယ် ပါဝင်၍ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈,၄၈၄,၆၃၈ ယောက် ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
ဗီယင်းနားမြို့သည် ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်
ဒန်းညုမြစ်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်
ဗီယင်းနား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏
လူဦးရေ၁.၇သန်း(ဆင်ခြေဖုံးဒေသပါ ၂.၂သန်း)ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံ နေထိုင်သည်
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ ဂရပ်ဇမြို့၊ လင့်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့နှင့် ဆောလဇဗတ်မြို့များ ဖြစ်လေသည်
ဩစတြီးယား (Austria)ကို ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် Österreichဟုခေါ်သည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ အရှေ့ပိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) အင်ပါယာ (Eastern Kingdom or Eastern Empire) ဖြစ်သည်
သက္ကရာဇ် ၉၉၆ခုနှစ် ဩစတာရစ်ခီ ကြေညာစာတမ်း (Ostarrîchi document)ပါ Ostarrîchiဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်
ဂျာမန်အမည်ကို လက်တင်ဖြင့် ရေးသောအခါ ၁၂ရာစုမှစ၍ Austria ဖြစ်လာသည်
လူဦးရေ၂၀၁၅ ခန့်မှန်း၈၆၆၂၅၈၈သိပ်သည်းဆ ၁၀၁.၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ၂၆၂.၆  စတုရန်း မိုင်တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ (၂၀၁၂)၈၁.၁ % ဩစတြီးယာ၊၂.၇ % ဂျာမန်၊၂.၂ % ဆာ့၊၂.၂ % တူရကီ၊၁၁.၅ % အခြားသူများ၊
ဘဇော်၊ ဦး ( ခရစ် ၁၈၉၁-၁၉၄၃ )
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားသော ပန်းချီကျော်ကြီးများ အနက် ဦးဘဇော်သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်
ဦးဘဇော်သည် အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ်ဖြင့် ရေးဆွဲရာ၌ ကျော်ကြားသူဖြစ်၍ ရေဆေးရေးရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ပြီးလျှင် အက်ချင်း ( ကြေးပြားတွင် ဖယောင်း သုတ်၍ ကညစ်ဖြင့် ပုံရေးပြီး ပုံနှိပ်ခြင်း ) ပညာရပ်တွင် လက်ရာထူးခြား နုနယ်သပ်ရပ်လှသော အနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏
အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ်ကို ဗိလတ်၌ သွားရောက် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့၍၊ မြန်မာပန်းချီလောကတွင် အနောက်တိုင်း စံနစ်ကို မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သော ပန်းချီကျော်ကြီးလည်း ဖြစ်ပေသည်
ဦးဘဇော်သည် သရက်မြို့၌ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍၊ မန္တလေးမြို့၌ ကြီးပြင်းခဲ့သည်
ငွေပန်းထိမ် ဆရာကြီး ဦးကြင် ဒေါ်စိန်မြတို့၏ သားဖြစ်သည်
ဖခင်ဖြစ်သူသည် ရုပ်လုံး၊ ရုပ်တုနှင့် ပန်းထိမ်ပညာတွင် ကျွမ်းကျင်လက်မြောက်လှသဖြင့် ထိုစဉ်က မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံများ၏ ဆုတံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်
ဘမျိုးဘိုးတူသော မောင်ဘဇော်သည် ဖခင်ကဲ့သို့ပင် အနုပညာဘက်တွင် ဝါသနာပြင်းထန်ခဲ့သည်
သို့သော် မောင်ဘဇော် ဝါသနာပါသော အနုပညာမှာ ပန်းချီဖြစ်သည်
မန္တလေးမြို့အက် (စ်)၊ ပီ၊ ဂျီ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် မောင်ဘဇော်သည် ပန်းချီ လက်စလက်နများကို ပြလာသည်
သို့သော် စာပေပညာဘက်၌လည်း ထက်မြက်သူ ဖြစ်သဖြင့် ခုနစ်တန်း စာမေးပွဲကို အက် (စ)၊ ပီ၊ ဂျီ ကျောင်းမှအောင်၍ စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုကို ရခဲ့ သည်
ဆယ်တန်း စာမေးပွဲကို စိန်ပီတာကျောင်းမှ အောင်၍ ထိုအခါတွင်လည်း စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုရခဲ့ပြန်သည်
ဆယ်တန်းစာမေးပွဲအတွက် ပုံဆွဲပညာကို ဖြေဆိုနေစဉ် မောင်ဘဇော်၏ ပန်းချီ လက်စွမ်းကို ပညာဝန်က တွေ့မြင်သွားရာ၊ ပုံဆွဲဆရာအလုပ်ကိုပင် ပေးအပ်သည်
သို့သော် စာပေပညာကို ပို၍ လိုလားနေချိန် ဖြစ်သဖြင့် စာပေပညာဆက်သင်နိုင်ရန် လိုအလုပ်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်
မောင်ဘဇော်သည် စိန်ပီတာကျောင်းတွင် ပညာသင် နေစဉ်အတွင်း၊ ရန်ကုန်မြို့လက်မှုအနုပညာ ပြပွဲများသို့ပန်းချီကားများရေးဆွဲတင်ပို့လေ့ရှိရာ၊ လူအများ၏ ချီးမွမ်းထောပနာပြုခြင်းကို ခံရသည်
ဆုတံဆိပ်များလည်း ရရှိခဲ့လေသည်
ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက်၊ ရန်ကုန် ကောလိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ရာ၊ အိုင်အေအထက်တန်းကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်သည်
၁၉၁၂ ခုနှစ်၌ ကောလိပ်တွင် ပညာဆက်သင်နေစဉ်၊ အင်းစိန် အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းအုပ်ကြီး အေ၊ အာ၊ မောရစ်က မောင်ဘဇော်၏ ပန်းချီလက်စလက်နကို မြင်သဖြင့် ဘုံဘိုင်မြို့ပန်းချီ ကျောင်းသို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးသည်
သို့သော် မောင်ဘဇော်က ဘီအေအောင်ပြီးမှ ပညာတော်သင် သွားလိုသဖြင့် ဆိုင်းငံ့ထားလိုက်သည်
ယင်းသည့်နောက်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်လာ၍ ပညာတော်သင် လွှတ်ရန်ကိစ္စသည်လည်း မေ့မေ့ပျောက်ပျောက် ဖြစ်သွားသည်
ကိုဘဇော်သည်လည်း မကျန်းမမာ ဖြစ်လာသဖြင့် ကျောင်းမှထွက်လိုက်ရပြီးနောက်၊ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ်၊ ဆရာဘဇော်၏ ရေအေး ဆီဆေး ပန်းချီကားများသည် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံများ၏ ရွှေတံဆိပ်၊ ငွေတံဆိပ်ဆုများ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်ခန့်က ဆရာဘဇော်သည် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ၏ပုံကို ရေးဆွဲပြီးနောက် စိတ်တိုင်းမကျသဖြင့် လွှင့်ပစ်ထားလိုက်သည်
သို့သော် ဇာတိမာန် တက်ကြွဖွယ်ရာကောင်းသော ထိုပန်းချီကားကို သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သူ ဦးစံလင်းက ကောက်ယူတွေ့ရှိသဖြင့် ဂျာမနီသို့ပို့၍ ပုံတူကား မြောက်မြားစွာ ကူးယူပုံနှိပ်ရောင်းချခဲ့ရာ၊ မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်သူ မြန်မာလူမျိုး အများအပြားတို့၏ နေအိမ်၌ ထိုပုံကို တွေ့ကြရသည်
ဆရာဘဇော် သည် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်းများတွင် တစ်ကြောင်းဆွဲပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့လေသည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်မူ၊ ဆရာဘဇော်အား ပန်းချီပညာတော်သင်အဖြစ် အစိုးရက ဗိလတ်သို့စေလွှတ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှ ခေတ်တွင် ပညာတော်သင် သွားရခြင်းသည် ရတောင့်ရခဲလှသော အခွင့်အရေးကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်သည်
လန်ဒန်မြို့ရွိုင်ယယ်ကောလိပ် အော့အတ်ခေါ် တော်ဝင်ပန်းချီကျောင်းကြီးတွင် ပညာဆည်းပူးခွင့် ရနိုင်ရန်လည်း မလွယ်ကူပေ
ဦးဘဇော်သည် ယင်းသို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်ခွင့် ရခြင်းမှာ ထိုစဉ်က မီးရထားဌာန လက်ထောက်မင်းကြီ မစ္စတာ မာတင်ဂျုန်း၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
မာတင်ဂျုန်းသည်ကိုယ် တိုင်ကလည်း ပန်းချီပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်၍ အလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ် ပန်းချီပညာရှင်များကိုလည်း မြေ တောင်မြှောက်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်က ဘားမားအတ်ကလပ်ခေါ် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် အလားအလာ အစွမ်းအစရှိသော ဆရာဘဇော်အား ဗိလတ်သို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးလေသည်
ဆရာဘဇော်သည် လန်ဒန်မြို့တော်ဝင် ပန်းချီကျောင်းကြီးတွင် ၂ နှစ်မျှ ပညာဆည်းပူးပြီးနောက် ထိုကျောင်း၌ပင် နောက်ထပ် ၂ နှစ် ဆက်လက် သင်ကြားခွင့် ပြုသော်လည်း ဆရာဘဇော်အတွက် အကြောင်း မညီညွတ်၍ တစ်နှစ်မျှသာ ဆက်လက်သင်ယူပြီးနောက်၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာပြည်သို့ပြန်လာသည်
မြန်မာပြည်သို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ်၌ အထက်တန်း ပန်းချီနည်းပြ ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ယင်းသို့ဆောင်ရွက်နေဆဲ ၁၉၃၃ ခုနှစ်ခန့်က လေငန်း ရောဂါစွဲကပ်လာသဖြင့် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်အနားယူလိုက်ရသည်
ထိုရောဂါဆိုးကြောင့် မိမိထွန်းထွန်းပေါက်ပေါက် ဖြစ်ခဲ့သော ပညာရပ်ကို ကောင်းစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုနိုင်တော့ပေ
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်တွင်မူ ပန်းချီပညာကို အပြီးအပိုင် လက်လွှတ်ကာ လေငန်းရောဂါဖြင့်ပင် ရန်ကုန်မြို့၌ အနိစ္စရောက်သွားလေသည်
ဦးဘဇော်သည် လူပျိုကြီး ဖြစ်သဖြင့် ဇနီး သားသမီး မကျန်ခဲ့ပေ
ဦးဘဇော်သည် ပင်ကိုအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပုံရေးရာ၌လည်းကောင်း အလွန်စိတ်ရှည်သည်
စကား ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ပြောတတ်သည်
မိမိအား စော်ကားသည်ဟု ထင်လျှင်မူ အလွန်စိတ်ကြီး၍ အထက်လူကြီးကိုပင် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဟု ဆိုကြသည်
ယာလက်ကောင်းစွာ မစွမ်းသန်သဖြင့် အပေါ်အင်္ကျီအောက်တွင် အမြဲတမ်း ဖုံးထားပြီးလျှင် ဝဲလက်ဖြင့်ပင် ပုံဆွဲခြင်း၊ ခေါင်းပေါင်းပေါင်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်လေသည်
ဆရာ ဦးဘဇော်သည် လေငန်းရောဂါ မဖြစ်မီကပင် ပန်းချီကားများကို အမြောက်အမြား ရေးဆွဲလေ့ မရှိပေ
လေငန်းရောဂါ ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ဂျပန်ခေတ် ကလေးသူငယ်များ၏ လက်ရာကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်ကို ရင်နင့်ဖွယ်ရာတွေ့ရသည်
ထို့ကြောင့် ဆရာ ဦးဘဇော်၏ လက်ရာကောင်း ပန်းချီကားများကို ယခုအခါ တွေ့နိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှပေသည်
ဦးဘဇော်သည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဒုတိယမြောက်အနေဖြင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရက နိုင်ငံခြားသို့ ပန်းချီပညာသင်အဖြစ် စေလွှတ်ခံခဲ့ရသူဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ စိန်ပေါလ်ကျောင်းမှ ပုံဆွဲဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ တော်ဝင်ပန်းချီသိပ္ပံတွင် ၂ နှစ် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ပန်းချီထူးချွန်မှုကြောင့် နောက်ထပ် ၂ နှစ် ပညာသင်ကြားခွင့်ရခဲ့သော်လည်း အကြောင်းမညီညွတ်သောကြောင့် ၁ နှစ်သာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ဦးဘဇော်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ တော်ဝင်ပန်းချီ သိပ္ပံရောင်းရင်း ဘွဲ့ကို မြန်မာလူမျိုးများထဲမှ ရှေးဦးစွာ ရခဲ့သူဖြစ်သည်
ရေဆေးပန်းချီ၊ အက်ချင်းပန်းချီ၊ လူပုံတူပန်းချီ၊ မင်ဆွဲပန်းချီနှင့် ကာတွန်းပန်းချီများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်
ဦးဘဇော်ကို သရက်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်
မန္တလေးစိန်ပီတာကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
စိန်ပီတာကျောင်းတွင် ပညာသင်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ လက်မှုအနုပညာပြပွဲသို့ ပန်းချီကားများရေးဆွဲတင်ပို့ခဲ့ရာ ဆုတံဆိပ်များရခဲ့သည်
ရန်ကုန်ကော်လိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့ရာ အိုင်အေအထက်တန်းကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင်အောင်မြင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်ကော်လိပ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် အင်းစိန် အင်ဂျင်နီယာကျောင်းအုပ်ကြီး အေအာမောရစ်က ဘုံဘိုင်မြို့ရှိ ပန်းချီကျောင်းသို့ ပန်းချီပညာသင်ရန် စီစဉ်ပေးခဲ့သည်
ဦးဘဇော်သည် ဘီအေအောင်ပြီးမှ ပညာသင်သွားလိုသော်ကြောင့် ဆိုင်းငံထားခဲ့သည်
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံခြားပညာသင်လွှတ်ရေးကို အစိုးရအနေဖြင့် ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်သည်
ဦးဘဇော်မှာ မကျန်းမမားဖြစ်ခဲ့ပြီး ကော်လိပ်မှ ထွက်ခါ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာဝင်လုပ်သည်
ပုံဆွဲဆရာလုပ်နေစဉ် ဆီဆေးကားများရေးဆွဲခဲ့ရာ မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်ဆုများ ရခဲ့သည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဇော်သည် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလပုံကို ရေးဆွဲခဲ့သည်
ယင်းပုံကို စိတ်တိုင်းမကျခြင်းကြောင့် သိမ်းဆည်းထားလိုက်သည်
သို့သော် သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးစံလင်းက တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဂျာမဏီနိုင်ငံသို့ ပို့ပြီး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဦးဘဇော်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ ရန်ကုန်ဆရာအတတ်သင်ကော်လိပ်တွင် အထက်တန်းပန်းချီနည်းပြအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဇော်သည် ရွှေတိဂုံကုန်းတော်ပေါ်တွင် တစ်ယောက်တည်း ပန်းချီရေးဆွဲနေစဉ် ရုတ်တရက် လေဖြတ်ပြီး သတိမေ့သွားသည်
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူပြီးနောက် သတိမမှန်သော ဝေဒနာဖြစ်လာသည်
သတိမမှန်သော်လည်း ပန်းချီကိုဆက်လက်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဂျန်းနီ ဗာဆာချေ (အင်္ဂလိပ်: Gianni Versace S.r.l.; အီတလီအသံထွက်: [ˈdʒanni verˈsaːtʃe]) သည် Gianni Versace မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော အီတလီ ဇိမ်ခံပစ္စည်းနှင့် ဖက်ရှင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗာဆာချေ (အင်္ဂလိပ်: Versace, , vər-SAH-chay) ဟူသော အမည်ဖြင့် ပို၍ လူသိများသည်
၎င်း၏ တောက်ပဆန်းပြားသော အရောင်များ အသုံးပြုထားသည့် ဆေးဆိုးပန်းရိုက်အထည်များကြောင့် လူသိများကျော်ကြားသည်
ကုမ္ပဏီသည် ၎င်း၏ Atelier Versace အမှတ်တံဆိပ်အောက်တွင် အီတလီလုပ် ရယ်ဒီမိတ် အဝတ်အထည်များ၊ ဖက်ရှင်အသုံးအဆောင်များနှင့် ဝတ်စုံများကို ထုတ်လုပ်ပြီး Luxottica မျက်မှန်ကုမ္ပဏီသို့ ၎င်း၏အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် မျက်မှန် ထုတ်လုပ်ခွင့်လိုင်စင်အား ပေးအပ်ထားသည်
ကုမ္ပဏီ၏ လိုဂိုအမှတ်တံဆိပ်ပုံသည် ဂရိဒဏ္ဍာရီ၏ မက်ဒူဆာ နတ်သမီးအား စိတ်ကူးပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဂျန်းနီ ဗာဆာချေသည် သူ၏ ပထမဆုံး collection များကို Callaghan၊ Genny နှင့် Complice တို့အတွက် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီအား "ဂျန်းနီ ဗာဆာချေ ဒွန်နာ (Gianni Versace Donna)" ဟူသော အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မီလန်မြို့တွင် ၎င်း၏ပထမဆုံးဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဂျန်းနီသည် ဒီဇိုင်းထုတ်ခြင်းမှ လက်လီရောင်းချခြင်းအထိ အမှတ်တံဆိပ်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအား သီးခြားစီ ထိန်းချုပ်ထားသည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် ဖက်ရှင် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ အိမ်သုံးပရိဘောဂများ ထုတ်လုပ်ခြင်းအထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် Donatella Versace သည် Young Versace နှင့် Versus ထုတ်လုပ်ရေးလိုင်းများကို ထပ်မံထည့်သွင်းခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အမှတ်တံဆိပ်သည် မီဒီယာများတွင် ရည်ညွှန်းဖော်ပြခြင်းခံရသော အဲလိဇဘက် ဟာလေ၏ အနက်ရောင် ဗာဆာချေ ဝတ်စုံမှတဆင့် နိုင်ငံတကာ အောင်မြင်မှုများကို ရရှိခဲ့သည်
ဗာဆာချေသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်တန် ဂျွန်အတွက် စင်မြင့်နှင့် အယ်လ်ဘမ်ကာဗာ ဝတ်စုံများနှင့် မိုက်ကယ် ဂျက်ဆင်အတွက် ဝတ်စုံများ အပါအဝင် ဂီတအနုပညာရှင် အမျိုးမျိုးအတွက် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲပေးခဲ့သည်
ထို့အပြင် ဗာဆာချေသည်  ဝေလ တော်ဝင်မင်းသမီး ဒိုင်ယာနာ နှင့် မိုနာကို တော်ဝင်မင်းသမီး ကာရိုလိုင်းတို့အတွက် အဝတ်အစားများကိုလည်း ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဂျန်းနီ ဗာဆာချေ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ယခင် ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော သူ၏ညီမဖြစ်သူ ဒိုနေတဲလာ ဗာဆာချေသည် ဖန်တီးမှု ဒါရိုက်တာအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီးသူ၏အစ်ကို ဆန်တို ဗာဆာချေ (Santo Versace) သည် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒိုနေတဲလာ၏ သမီးဖြစ်သူ အယ်လီဂရာ ဗာဆာချေ (Allegra Versace) အတွက် ကုမ္ပဏီတွင် အစုရှယ်ယာ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ချန်ထားခဲ့ပြီး သူမ၏ ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်မွေးနေ့တွင် စတင်ထိန်းချုပ်ခွင့်ရခဲ့သည်
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဂရမ်မီဆုပေးပွဲ၌ ဂျနီဖာ လိုပက်ဇ် ဝတ်ဆင်ခဲ့သော အစိမ်းရောင် ဗာဆာချေ ဝတ်စုံသည် မီဒီယာများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်
အဆိုပါ ဝတ်စုံသည် သမိုင်းတလျောက် ပဉ္စမမြောက် အထင်ရှားဆုံး ဝတ်စုံအဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး အဲလိဇဘက် ဟာလေ ၏ အနက်ရောင် Versace ဝတ်စုံသည် သမိုင်းတလျောက် အထင်ရှားဆုံး ဝတ်စုံအဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခံခဲ့ရကြောင်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒေးလီး တယ်လီဂရပ်ဖ် ၏ စစ်တမ်းတစ်ခုအရ သိရသည်
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ တွင် The Blackstone Group သည် Versace ၏ ရှယ်ယာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ယူရို € သန်း ၂၁၀ ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဗာဆာချေသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် ဆိုင်ပေါင်း ၁၅၀၀ ကျော်ဖြင့် လည်ပတ်နေပြီး အီတလီနိုင်ငံ၏ ပြင်ပတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးဆိုင်မှာ စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဂလပ်စဂိုးမြို့၌ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဆိုင်ဖြစ်သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Michael Kors သည် ဗာဆာချေအား ယူရို ၂ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်
ဗာဆာချေသည် Blackstone နှင့် မိသားစုဝင်များ၏ ရှယ်ယာများ အားလုံးကို Michael Kors Limited သို့ ရောင်းချခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဝယ်ယူမှုပြီးစီးခဲ့ပြီး ဒိုနေတဲလာ ဗာဆာချေသည် ဖန်တီးမှု ဒီဇိုင်းနာ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် Gianni Versace Srl သည် Michael Kors ၊ Jimmy Choo တို့နှင့်အတူ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖက်ရှင်ဇိမ်ခံအသုံးအဆောင် လုပ်ငန်းစုအဖြစ် ကပ္ပရီ ဦးပိုင်လီမိတက် (Capri Holdings Limited) သို့ ပူးပေါင်းခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗာဆာချေသည် ၎င်း၏ထုတ်ကုန်များတွင် သားမွေးများအသုံးပြုခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ တွင် သားပိုက်ကောင်၏ သားရေကို အသုံးပြုခြင်းအား ရပ်ဆိုင်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဗာဆာချေသည် ၎င်း၏ ပထမဆုံး နယူးယောက်မြို့၏ အရောင်းဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗာဆာချေသည် ကမ္ဘာကျော်ပြိုင်ကားထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော လမ်ဘော်ဂီနီ (Lamborghini) နှင့်ပူးပေါင်း၍ "Lamborghini Murciélago LP640 Versace" အမျိုးအစား မော်တော်ကားကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
ကားတွင် ဗာဆာချေမှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲထုတ်လုပ်ထားသည့် အဖြူရောင် ဖဲသားဖြင့် အလှဆင်ထားသော အတွင်းခန်းပါဝင်ပြီး ထိုင်ခုံများတွင်လည်း Versace လိုဂိုတံဆိပ်အား ချယ်သထားသည်
၎င်းကားသည် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်ဖြင့် သာ ရရှိနိုင်ပြီး ခရီးဆောင်အိတ်၊ ယာဉ်မောင်းဖိနပ်နှင့် ယာဉ်မောင်းလက်အိတ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းပေးထားသည်
အစီးရေ စုစုပေါင်း ၁၀ စီးသာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဗာဆာချေသည် AgustaWestland ရဟတ်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဗာဆာချေ သားရေ အသုံးပြုထားသော အတွင်းခန်းနှင့် ဗာဆာချေမှ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် အပြင်ပိုင်း ဒီဇိုင်း ပါဝင်သည့် AgustaWestland AW109 Grand Versace VIP ဇိမ်ခံရဟတ်ယာဉ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Versace နှင့် H&M သည် ခေါင်းအုံးနှင့် စောင်များကဲ့သို့သော အိမ်သုံးပစ္စည်းများအပါအဝင် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးအဝတ်အစားများပါဝင်သော H&M ၏စတိုးဆိုင်များအတွက် ထုတ်ကုန် လမ်းကြောင်းအသစ်တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဗာဆာချေ သည် Lil Buck နှင့် ပူးပေါင်း၍ စနီကာ ဖိနပ်တစ်ရံကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Versace သည် Mind Group နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်
ကုမ္ပဏီများသည် Versace Residencies ဟုခေါ်သော တရုတ်နိုင်ငံရှိ အထပ်မြင့် ဇိမ်ခံအိမ်ရာများကို ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်
ဖန်တီးသူများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ Versace ၏ ဇိမ်ခံပစ္စည်း ဒီဇိုင်းများကို တရုတ်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ရန်ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ တွင်လည်း Versace သည် မွမ်ဘိုင်းမြို့ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော အခြားဇိမ်ခံလူနေအိမ်ပရောဂျက်တစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ရန်အတွက် အိန္ဒိယရှိ ABIL လုပ်ငန်းစုနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒိုနေတဲလာ ဗာဆာချေသည် Riccardo Tisci ၏ Givenchy လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Ronnie Fieg နှင့် Donatella Versace တို့သည် မျက်လုံးများပေါ်တွင် "KITH" စာသားဖြင့် မက်ဒူဆာ လိုဂိုတစ်ခုပါရှိသော ၎င်းတို့၏ Kith x Versace collection ကို ပွဲထုတ်ခဲ့သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Versace သည် ခရီးဝေးလေကြောင်းခရီးတွင် Business class ခရီးသည်များအတွက် အဆင်တန်ဆာပစ္စည်းများကို ပံ့ပိုးပေးရန် တူရကီ လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်
ပစ္စည်းများတွင် အမျိုးသားများအတွက် သီးခြားစတိုင်လ်အိတ်များပါရှိလာပြီး အမျိုးသားများအတွက် Versace Eros ထုတ်ကုန်လိုင်းနှင့် Versace Eros သည် အမျိုးသမီးများအတွက် Femme ထုတ်ကုန်များကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်
Versace Men's Fall 2019 collection တွင် ဖို့ဒ် မော်တော်ယာဉ် ကုမ္ပဏီ၏ လိုဂိုပါသည့် ပစ္စည်းအများအပြားကို ပြသခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် Versace "The Swap" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခြား ဇိမ်ခံဖက်ရှင်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သော Fendi နှင့် ပူးတွဲဖက်ရှင်ရှိုးတစ်ခုကို တင်ဆက်ခဲ့သည်
ယင်းကဲ့သို့သော မတူညီသည့် ဖက်ရှင်အဖွဲ့များမှ အမှတ်တံဆိပ်များ၏ အနုပညာ ဒါရိုက်တာနှစ်ဦးမှ  စုစည်းမှုဒီဇိုင်းထုတ်မှုပြုလုပ်ခြင်းသည် ပထမဆုံးဖြစ်သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် Versace သည် Born This Way ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဆယ်နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် Born This Way ဖောင်ဒေးရှင်းကို အကျိုးပြုသော ဆေးတောင့်စုဆောင်းမှုကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် လေဒီဂါဂါနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် Versace နှင့် Dua Lipa တို့သည် ကမ်းခြေဝတ်စုံဒီဇိုင်းများပါဝင်သည့် 'La Vacanza' ဟုခေါ်သော အမျိုးသမီးဝတ်စုံများ စုစည်းမှုတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ရန် အတူတကွပူးပေါင်းခဲ့သည်
Sunland လုပ်ငန်းစုမှ Soheil Abedian သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် Versace အမှတ်တံဆိပ်အတွက် ဇိမ်ခံဟိုတယ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် ဗာဆာချေသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်
ပထမဆုံး Palazzo Versace ဟိုတယ်ကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဂိုးလ်ကို့စ်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
အဆိုပါဟိုတယ်အား ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်လုပ်ငန်းစုတစ်ခုထံ ရောင်းချခဲ့သည်
ဒုတိယ ဟိုတယ်ဖြစ်သည့် Palazzo Versace Dubai သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး Dubai Creek ၏ ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်
တတိယမြောက် ဟိုတယ်ဖြစ်သည့် Palazzo Versace Macau သည် မကာအို၏ အကြီးဆုံး ကာစီနိုလုပ်ငန်းစု SJM Holdings နှင့် ပူးပေါင်းမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အဖြစ် တည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်သည်
Palazzo Versace ဟိုတယ်များသည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဖက်ရှင်အမှတ်တံဆိပ်ဟိုတယ်များဖြစ်လာခဲ့သည်
ဆခုဟိုမြို့  (佐久穂町 ဆခုဟို − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၁၀၉၁ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၅၈.၉ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၈၈.၁၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
သကွဲပလိုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thakwepalo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကစောပလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သကွဲပလိုကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်
သကွဲပလိုတွင် လျှိုပိတ် ရှိ၍၊ ၇၉ အိမ်ခြေအတွက် သောက်သုံးရေ ရရှိသည်
ဟတ်ချေားနဝတဲဘူတာ  (八丁畷駅 ဟတ်ချေားနဝတဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ခဝဆခိမြို့၊ ခဝဆခိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ခင်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ခင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နက်ဗျူလာ (အင်္ဂလိပ်: Nebula) ဆိုသည်မှာ ကြယ်တို့၏ ကြားတွင် ရှိနေသော တိမ်တိုက်သဏ္ဌန် ရှိနေသည့် အမှုန်အမွှားများ၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ ဟီလီယမ်နှင့် အခြား ဓာတ်ငွေ့တို့၏ အစု အဝေးကြီး ဖြစ်သည်
နက်ဗျူလာ ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ လက်တင်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး တိမ်တိုက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကြယ်တို့၏ ကြားရှိ တိမ်တိုက်ဆိုသည်မှာ ဂယ်လက်ဆီ အတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားများ၊ ပလာစမာများနှင့် ဓာတ်ငွေ့တို့ အစုအဝေးပင် ဖြစ်သည်
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီထက်ဝေးကွာသော မည်သည့် ကြယ်တာရာပစ္စည်းကိုမဆို နက်ဗျူလာဟု သတ်မှတ်သည်
ဥပမာ အင်ဒရိုမီဒါ နက်ဗျူလာဖြစ်သည်
ပါရှန်းလူမျိုး နက္ခတ္တ ပညာရှင် အဘ် အယ်လ် ရာမန် အယ်လ် စူဖီ (Abd al-Rahman al-Sufi) က သူ၏ စာအုပ် "မရွေ့မပြောင်းသော ကြယ်များ စာအုပ်" တွင်  နက်ဗျူလာများ အကြောင်း ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်
သူက အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီအနီးတွင် တိမ်တိုက် တစ်ခု ရှိနေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်
နက်ဗျူလာ အများစုသည် ကျယ်ပြောလှပြီး အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ရာချီကာ ကြီးမားလှသည်
နက်ဗျူလာများသည် ကြီးမားကျယ်ပြောလှသော်လည်း ယင်းတို့၏သိပ်သည်းမှုသည် များစွာပါးလွှာသည်
ကမ္ဘာမြေအရွယ်အစားရှိသော နက်ဗျူလာတစ်ခုသည် ကီလိုဂရမ်အချို့သာ သိပ်သည်းပါလိမ့်မည်
ပခန်းတန်းရွာ၊ ရဲကွင်း
နတ်ကြီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natgyikone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၃ ဦး၊ မ ၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အလံဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်ကပင် အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၏ အခြေခံအမှတ်အသားကို မူတည်ခဲ့ကြသည်၊၊ အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်က အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၊ ကောင်းရှည်ရေအတွက်နှင့် အခုခေတ်ကိုက်ညီအောင် အသုံးပြုနိုင်ရန် မူလအတိုင်းအတာကိုမှီပြီး အချိုးအစားအလိုက် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်
မူလအတိုင်းအတာ အချိုးအစားမှာ အလျား ကိုးတောင် အနံ ခြောက်တောင် ဖြစ်သည်
အောင်လံ၏ အရောင်အဆင်းကို မူလရောင်စုံအတိုင်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည်
မူလရောင်စဉ် အဆင်းမှာ ဖြူရောင်ထက်ဝက်နှင့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်သည်
အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်းအဖြူရောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏ ဖြူစင်ရေးစိတ်ဓာတ်ရှိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်ရေး စိတ်ရှိခြင်းနှင့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်ရေး ကိုယ်ကျင့်တရားရှိခြင်းများ ဖြစ်သည်
အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်ရေး သတ္တိနှင့် ခိုင်ခံ့တည်ကြည်ရေး ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် ရှိခြင်းများကို ဖော်ဆောင်ပါသည်
ထန်းတပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htantapin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ အင်ဒိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ရေတွင်းဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟင်းနုနယ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်သော အယ်မရဲန်သာ့စ် ဘလိုက်တမ် (Amaranthus blitum) ကို ခရမ်းရောင်အယ်မရဲန် (purple amaranth) သို့မဟုတ် Guernsey pigweedဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ခေါ်ကြသည်
၎င်းသည် စီးပွားရေးအရအရေးကြီးသော အယ်မရဲန်သေးစီးအီး (Amaranthaceae) မျိုးရင်းဝင် တွင် တစ်ရာသီခံပင် (annual plant) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ဟင်းနုနယ် အရွက်ထဲ၌ ဗီတာမင်ဘီဓာတ်လည်း အတော်အတန် ပါရှိပေသည်
မျက်စိအားကောင်းစေခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းမှကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ညဘက်အိပ်ပျော်စေခြင်း၊ ခုခံအားမြင့်စေခြင်း စသောအကျိုးကျေးဇူးများလည်း ရရှိနိုင်သည်
တခိမြို့  (多気町 တခိ − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၄၈၄၆ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၄၄ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၀၃.၀၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
နတ်ခရိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkhayaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ နတ်ခရိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗဟုန်တောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Bahontaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်
လကင်ချောင်းရွာ၊ ဖန်ခါးကွင်း
ဌာနသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သမဏဖြစ်စေ ဗြာဟ္မဏဖြစ်စေ နတ်ဖြစ်စေ မာရ်ဖြစ်စေ လောက၌ မည်သူမဆို တောင့်တ၍ မရကောင်းသော အရာငါးမျိုးအကြောင်းကို  ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံဖွား မော်တော်ယဉ် ဒီဇိုင်းပညာရှင် Arthur Chevrolet ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ကားမောင်းသူလည်းဖြစ်သည်
သူသည် "Chevrolet Brothers Aircraft" ကုမ္ပဏီကိုတည်ထောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
ပြိုင်ကားများကိုလည်း ဒီဇိုင်းထုတ် တီထွင်ခဲ့သည်
သူ့ကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ကျွန်းကလေး
၁၂၅၉ (၁) ရက်
ပင်ထောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhtaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ပင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၄ ဦး၊ မ ၅၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးထွန်းကျော်အစုရွာ၊ သာတီကွင်း
ဈ (အသံထွက် စမျဥ်းဆွဲ)သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နဝမမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ရခိုင်ချောင် (တောင်)
ထနောင်းကုန်းရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htahnaungkoneywarma)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ မင်းရင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းရင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၉ ဦး၊ မ ၂၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဗလာဒီမီယာ အလက်ဇန်းဒရိုးဗစ်ချ် ဗီဗော့ဒ်စကီး (ရုရှား: Влади́мир Алекса́ндрович Воево́дский; အင်္ဂလိပ်: Vladimir Alexandrovich Voevodsky) ((1966-06-04)ဇွန် ၄၊ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ရုရှ-အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ အက္ခရာသင်္ချာ ဗရိုင်ရတီများ (algebraic varieties) အတွက် ဟိုမိုတော်ပီ သီအိုရီ (homotopy theory) ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိုးတစ်များ ဆိုင်ရာ ကိုဟိုမော်လော်ဂျီ (motivic cohomology) ကို တွက်ထုတ်နိုင်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်
မကျင်မြိုင်ရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
လက်ဆည်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsekan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညိုခွမ်း (ညံခွမ်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyohkum (Nyanhkum))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်၊ မန်လော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်လော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၉၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကျော့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinkyawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ ဆင်ကျော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကျော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၅ ဦး၊ မ ၁၂၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ခုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinkhoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ နန့်ချောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၃၆ (၁) ရက်
Allergy ဆိုတာ ဓာတ်မတည့်မှုပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ခုခံအားစနစ် (Immune System) ရဲ့ ချို့ယွင်း မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်
ဓာတ်မတည့်မှုတွေဟာ အထူးသဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်က အန္တရာယ်မရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စေတဲ့အရာတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ဟာ အလွန်ကိုပဲ လျင်မြန်ပြီး ကြိုတင် လည်းခန့်မှန်းလို့ရပါတယ်
Allergy ဟာ Hypersensitivity လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စဉ်တွေထဲက နံပါတ် တစ် Type I ဖြစ်ပါတယ်
ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ mast cells နဲ့ basophils လို့ခေါ်တဲ့ အချို့သော သွေးဖြူဥဆဲလ်တွေကို IgE လို့ခေါ်တဲ့ Antibody တစ်မျိုးကနေပြီး အလွန်အမင်းလှုံ့ဆော်ပေးမှုကြောင့် အကျိုးဆက်အနေနဲ့ လွန်စွာ ရောင်ရမ်းခြင်း (Inflammatory Response) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်
အဖြစ်များတဲ့ ဓာတ်မ တည့်မှုဖြစ်စဉ်တွေကတော့ နှင်းခူနာ ၊ ဝတ်မှုံတွေကြောင့် ဖြစ်တဲ့ hay fever ၊ ပန်းနာရင်ကြပ်ရောဂါ ၊ အစား အစာ ဓာတ်မတည့်မှုများနဲ့ အချို့သော အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခဲခံရမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ reaction များပဲ ဖြစ်ပါတယ်
Hay Fever လို့ခေါ်တဲ့ သိပ်မပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုမျိုးကတော့ လူထုထဲမှာ အဖြစ်များပြီး မျက်စိနာခြင်း ၊ ယားယံခြင်းနဲ့ နှာရည်ယိုခြင်းစတဲ့ လက္ခဏာတွေဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်
Allergy တွေဟာ ပန်းနာရင်ကျပ်ရော ဂါမှာ လည်း အဓိက အစိတ်အပိုင်းကနေပါဝင်ပါတယ်
အချို့သောလူတွေမှာတော့ ပတ်ဝန်းကျင် (သို့မဟုတ်) အစား အသောက်မှာပါတဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့အရာတွေကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးဖြစ်စေနိုင်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ Anaphylactic reaction တွေဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်
ဓာတ်မတည့်ခြင်းအခြေအနေကို သိရှိနိုင်ဖို့ ယခုအချိန်မှာ စမ်းသပ်နိုင်မှု (Test) တွေ အများကြီးပေါ်ပေါက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီအထဲမှာမှ အရေပြားကို ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေတဲ့အရာတစ်ခုခုကို ထိတွေ့စေပြီး သွေးထဲ မှာပါရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ (Allergen-specific IgE) အဆင့်ကို တိုင်းတာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်
Allergy ကို ကုသမှုတွေကတော့ ဓာတ်မတည့်မှုကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အရာတွေကို ရှောင်ရှားခြင်း ၊ Anti-histamines ၊ steroid နဲ့ အခြား ဆေးတွေကို သုံးစွဲခြင်း ၊ Allergen တွေနဲ့ ထိတွေ့တဲ့အခါ ဓာတ်မ တည့် မှုဖြစ်စဉ်ကိုနည်းပါးအောင်ပြုလုပ်ခြင်း (Desensitize) နဲ့ Immunotherapy ပေးခြင်းစသည်တို့ ပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ဓာတ်မတည့်မှုကို ဖြစ်စေတဲ့အရာတွေကတော့ ဖုန်မှုန့် ၊ ပန်းဝတ်မှုံ စသဖြင့်အမျိုးမျိုးရှိပြီး အဲဒါတွေကိုတော့ Airborne particles တွေလို့ခေါ်ပါတယ်
အဲဒီလိုအခါမှာတော့ လေနဲ့ ထိတွေ့တာနဲ့တင် ဓာတ်မ တည့်မှု တွေဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
( ဥပမာ မျက်စိ ၊ နှာခေါင်း နှင့် အဆုတ်စသည် ) ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့်ဇြစ်တဲ့ နှာမွှန်ခြင်း (Allergic Rhinitis) ကို hay fever လို့ အသိများပြီး နှာခေါင်းအတွင်းမအီမသာဖြစ်ခြင်း ၊ နှာချေခြင်း ၊ ယား ယံခြင်းနဲ့ မျက်လုံးနီရဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
ရှူသွင်းလိုက်တဲ့ ဓာတ်မတဲ့စေတဲ့အရာတွေကြောင့် လေပြွန်ပေါက်တွေကျဉ်းမြောင်းပြီး အသက်ရှူကျပ်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်
အဲဒီအချိန်မှာ အဆုတ်ထဲမှာ Mucus (အချွဲရည်) တွေ ထုတ်လုပ်မှုကို များစေပြီး မောပန်းခြင်း ၊ အသက်ရှုမဝခြင်း ချောင်းဆိုးခြင်းနဲ့ အသက်ရှူစဉ် တရွှီရွှီမြည်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်ပါတယ်
အစားအသောက်တွေ ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခဲခံရမှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးကိုတော့ Aspirin (သို့မဟုတ်) Penicillin ကဲ့သို့ ပဋိဇီဝပိုးသတ်ဆေးတွေနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ်
အစားအ သောက် ကြောင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးမှာ ဗိုက်အောင့်ဗိုက်နာခြင်း ၊ ဗိုက်ဖောခြင်း ၊ အန်ခြင်း ၊ဝမ်းသွားခြင်း ၊ အ ရေပြားယားယံခြင်းနဲ့ အရေပြားယောင်ရမ်းခြင်းမျိုး ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
အစားအသောက်ကြောင့် ဓာတ်မ တည့် ခြင်းမျိုးမှာ အသက် ရှူလမ်းကြောင့်ဆိုင်ရာ (ဥပမာ ရင်ကျပ်ခြင်းနဲ့ နှာမွှန်ခြင်း) မျိုးဖြစ်ခြင်းဟာ ရှားပါးပါတယ်
အင်ဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခဲခံရခြင်း ၊ ပိုးသတ်ဆေးများနဲ့ အချို့သော ဆေးများကြောင့် စနစ်အလိုက် ဓာတ်မ တည့်ခြင်းမျိုး (Systemic allergic response) များဖြစ်စေနိုင်ပြီး ဒါကို Anaphylaxis လို့ ခေါ်ပါတယ်
ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အတွင်းအဂါင်္များ ထိခိုက်ခံရနိုင်ပြီး အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်း ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ၊ သွေး လည်ပတ်မှုလမ်းကြောင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်
ပြင်းထန်မှုနှုန်းအပေါ်မှုတည်ပြီး အရေပြားယောင်ရမ်းခြင်း ၊ လေပြွှန် ကျဉ်းမြောင်းခြင်း ၊ ခြေလက်ရောင်ခြင်း ၊ သွေးပေါင်ချိန်ကျခြင်း ၊ သတိလစ်မေ့မျောခြင်း နဲ့ နောက်ဆုံး အသက် ဆုံးရှုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
ဒီလိုဓာတ်မတည့်မှုမျိုးကတော့ ရုတ်တ ရက်ချက်ချင်း ဇြစ်ပေါ်စေ နိုင်သလို အချိန်ကြာပြီးတော့မှလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ်
တခါတရံ ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ allergic response တွေဟာ epinephrine ပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်
ရာဘာစေးကဲ့သို့ ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေတဲ့အရာနဲ့ အရေပြားကို ထိတွေ့မိရင်တော့ ဖြစ်ပေါ်တတ်တဲ့ ဓာတ်မ တည့် ခြင်းမျိုးမှာ အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း နဲ့ နှင်းခူနာတွေဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်
အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းမျိုးမှာ အနီ ကွက်ထွက်ခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း စသဖြင့်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး Wheal and flare reaction လို့လည်း အသိ များပါတယ်
ဓာတ်မတည့်ခြင်းဖြစ်စေတဲ့အရောင်းအရင်းကို ခေါင်းစဉ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် Host နဲ့ Environmental factors ဆိုပြီး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်
Host Factor ထဲမှာဆိုရင် မျိုးရိုးဗီဇ ၊ လိင်အမျိုးအစား ၊ လူမျိုး နဲ့ အသက် အရွယ်စ သဖြင့် ပါရှိပါတယ်
ဒါပေမယ့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic Factors ) တစ်ခုထဲနဲ့ ဖြေရှင်းလို့မရနိုင်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးတွေဟာ များပြားလို့လာပါတယ်
အဓိက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အဖြစ်များ စေတဲ့အ ကြောင်း အရင်း လေးခုကတော့-ငယ်ရွယ်စဉ်မှာ ပိုးမွှားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေ (Infectious diseases) တွေ ထိတွေ့ခံရခြင်း-ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုများ-ဓာတ်မတည့်စေသောအရာ (Allergen Levels)-အစားအသောက် ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း စသည်တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်
-မြေပဲ-pecan ဟုခေါ်သော ပန်းညိုရောင်အခွံရှိသော စားရသည့်သစ်စေ့-pistachio ဟုခေါ်သော အစိမ်းရောင်စိမ့်သော အခွံမာသီးတစ်မျိုး-သစ်ကြားသီး-နှမ်း-ဘိန်းပန်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်
ကြက်ဥ ၊ ဘဲဥ စသည်တို့မှ ဓာတ်မတည့်ခြင်းတွေကတော့ ကလေးငယ်များ အသက် ငါးနှစ်အရွယ်မှာ အယောက် ငါးဆယ်မှာ တစ်ယောက်တွေ့ရလေ့ ရှိပါတယ်
အဓိက ဓာတ်မတည့်ခြင်းဖြစ်စေတာကတော့ ကြက်ဥ ၊ ဘဲဥမှ အနှစ်များမဟုတ်ပဲ အဖြူရောင် ပရိုတိန်းအလွှာပဲဖြစ်ပါတယ်
နွားနို့ ၊ ဆိတ်နို့ နှင့် သိုးမှရသော နို့ ၊ ဒိန်ခဲစ သည်တို့ကလည်း Food allergens များပဲ ဖြစ်ပါတယ်
အခြား အစားအသောက်မှ ဓာတ်မတည့် မှုဖြစ်စေတဲ့အရာတွေကတော့ ပဲပိစပ် ၊ ဂျုံစေ့ ၊ ငါး ၊ shellfish ငါး (အခွံမာရှိ၍စားကောင်းသောငါး ) ၊ သစ်သီး သစ်ရွက်များ နဲ့ အခြား သဘာဝမဟုတ်တဲ့ အရောင်အနံ့အရသာ နဲ့ပြုလုပ်ထားတဲ့ စားသောက် ဖွယ် ရာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်
ကြက်ပေါင်စေး ၊ ရာဘာစေးကီဝီသီးထောပတ်သီးသစ်အယ်သီးငှက်ပျောသီး စသည်တို့ ဖြစ်ပါတယ်
http:en.wikipedia.orgwikiAllergyhttp:health.ngoinmyanmar.org201009allergy.html Archived 27 September 2010 at the Wayback Machine.
ခင်ကန့်လန့်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinkantlantywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၈ ဦး၊ မ ၁၀၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးခင်မောင်ရီ (၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၅ဖွား) သည် လက်ရှိ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်
သူ့ကို စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်သည်
အဆိုပါရာထူးတွင် ခန့်အပ်မခံရမီက ဦးခင်မောင်ရီသည် ယင်းဝန်ကြီးဌာန တွင် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်(ပါတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သစ်တောရေးရာ) အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဦးခင်မောင်ရီသည် ၁၉၈၆ တွင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ  ၂၀ဝ၃ ခုနှစ် မတိုင်ခင်အထိ စစ်မှုထမ်းသည်
ယင်းနောက်  သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန သို့ အရပ်သား အရာရှိဘဝ ဖြင့် ကူးပြောင်းလာသည်
ထိုမှ တဆင့် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့ လက်ထက် တွင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း ၏ အကြီးအကဲ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်လာသည်
သူသည် သမ္မတဦးထင်ကျော် လက်ထက်၊သမ္မတဦးဝင်းမြင့် လက်ထက် တို့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
သူ့ကို စစ်ကောင်စီက  စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၁ရက်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရာထူးမှ နေ၍ ယင်းဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်ခန့်အပ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆစ်ဒနီမြို့တွင် နေထိုင်နေသည့် ယွန်းနဒီ မှာ ဦးခင်မောင်ရီ ၏ သမီးဖြစ်သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံခြားသားပိုင် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ဦးခင်မောင်ရီကို စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံ လူပုဂ္ဂိုလ် အထူးစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းသည်
အလားတူ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန် ၂၁ရက်နေ့တွင် ဦးခင်မောင်ရီ ကို အရေးယူပိတ်ဆို့ ကြောင်း ကြေညာသည်
ထို့အပြင်  ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက်နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန် အစိုးရက ဒဏ်ခတ်အရေးယူသည်
သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ မတ်လ  ၂၇  ရက် တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ အပ်နှင်းသည်
မကုန်းချောင်ရွာ၊ မကူကျွန်း
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု (အင်္ဂလိပ်: Milky Way Galaxy) ဆိုသည်မှာ ကြယ်ပေါင်း ၁၀၀ မှ ၄၀၀ ဘီလီယံကျော် ပါဝင်သော ဂယ်လက်ဆီ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂြိုဟ်ပေါင်း အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဘီလီယံ ပါဝင်ကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် (MilKy Way Galaxy) ဟု ခေါ်ကြသည်
ကမ္ဘာ၊ နေနှင့် မိမိတို့၏ နေအဖွဲ့အစည်းတို့မှာ နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုတွင် ပါဝင်သည်
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု၏ အချင်းမှာ အလင်းနှစ် ၁ သိန်း ရှိသည်
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိမှုမှာ ရှေးခေတ်ဂရိ တွေးခေါ်ပညာရှင် ဒီမိုကရိတပ်မှ အစပြုခဲ့သည်
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုသည် ဝက်အူရစ်သဏ္ဌန် ဂယ်လက်ဆီ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်
ကြယ်စင်စုအဖွဲ့(Local Group) အတွင်းတွင် ဂယ်လက်ဆီကြီး ၃ ခုနှင့် ပို၍သေးငယ်သော ဂယ်လက်ဆီအသေးစား ၃၀ ခု တို့ပါဝင်သည်
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် အနီးဆုံးဂယ်လက်ဆီမှာ အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စင်စု ဖြစ်သည်
ယင်း အင်ဒရိုမီဒါသည် Local Group ထဲတွင် အကြီးဆုံး ကြယ်စင်စုဖြစ်၍ နဂါးငွေ့တန်းမှာမူ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
ဂလက်ဆီတစ်ခုတွင် အကြမ်းအားဖြင့်ကြယ်ပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းခန့်ရှိ ပြီး ဓာတ်ငွေ့များနှင့်ပြီးသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်
ဂလက်ဆီပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းရှိသော အဖွဲ့အစည်းကို စကြဝဠာဟုခေါ်သည်
ရူပဗေဒ၏ဝေါဟာရအရ စကြဝဠာမှာ ရုပ်လောကအတွက် အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်းဟုမှတ်ယူရ မည်
ဂလက်ဆီများ၏ အချင်းဝက် (အတိုင်းအတာ) ကို အလင်းလှိုင်း ဖြတ်သန်းရာတွင် ကြာရှိမည့် အချိန်တာနှင့်မှန်းဆ နိုင်သည်
ဂလက်ဆီတစ်ဘက်စွန်းမှ ကျန်တစ်ဘက်စွန်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အလင်းလှိုင်းသည် နှစ်ပေါင်း တစ်သန်းမျှ ကြာမည်ဖြစ်သည်
စကြဝဠာတစ်ဘက်စွန်းမှ အခြားတစ်ဖက်စွန်း သို့ရောက်ရှိရန်အတွက်မူ အလင်းလှိုင်း အတွက် နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင် ကြာရှိမည်ဖြစ်သည်
အလင်းလှိုင်းသည် တစ်စက္ကန့်တွင် ကီလိုမီတာပေါင်း တစ်သိန်းခန့် သွားနိုင်ပြီး အလင်းထက်မြန်သောလှိုင်း သို့မဟုတ် အမှုန်မှာရုပ်လောကတွင် မတွေ့ရှိရသေးပေ
(တစ်မိုင်မှာ တစ်ဒသမ ခြောက်ကီလို မီတာ ရှိသည်
ကျွန်ုပ်တို့ နေအဖွဲ့အစည်းပါဝင်သော ဂလက်ဆီမှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ ဟု ခေါ်သည်
ကျွန်ုပ်တို့  နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် မီလကီဝေး ဂလက်ဆီကို ပြင်ပမှနေ၍ လေ့လာ၍ မရသော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် လေ့လာပြီးပုံဖော်ကြည်ရာ အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီပုံစံမျိုးဟု ယူဆကြသည်
ဘေးတိုက်ကြည့်လျှင် ပန်းကန်ပြားပျံ ပုံစံမျိုးဖြစ်၍အထက်မှစီးကြည့်လျှင် စကြာပုံစံနှင့်တူသည်
နေအဖွဲ့အစည်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ဂလက်ဆီ၏ဗဟိုမှ တိုင်းတာမည်ဆိုပါလျှင် ဂလက်ဆီ၏ အချင်းဝက် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်အကွာအဝေးလောက်တွင် ရှိမည်ဖြစ်သည်
ဂလက်ဆီ၏အချင်းဝက်ကို မိုင်အားဖြင့်ဖော်ပြရလျှင် ကုဋေ့ကဋေပေါင်းသောင်း ပေါင်းများစွာရှိမည်ဖြစ်သည်
ဂဏန်းအားဖြင့် တစ်နောက်တွင် သုညအရေအတွက်ပေါင်း ၁၈ လုံးမျှရှိမည်ဖြစ်၏
ဤမျှလောက်ကျယ်ပြောသော အတိုင်းအတာရှိ ဂလက်ဆီများအတွင်းနှင့် ဝန်းကျင်ရှိကြယ်များသည် တည်ငြိမ်မနေပဲ ရွေ့လျားလှည့်လည်နေကြသည်
ဂယ်လက်ဆီ၏ ဗဟိုတွင်ကြယ်အများဆုံး စုစည်းသိပ်သည်း လျက်နေကြသည်
အချို့ကြယ်များ၏ အလျင်မှာမြင့်မားပြီး အချို့မှာပမာဏအားဖြင့် သိပ်မကြီးလှသောနှုန်းများဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းများအတိုင်း ရွေ့လျားနေသည်ဟု ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်
ဂလက်ဆီများမှာလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပြန့်ကားသော သဘာဝကိုဆောင်ပြီး ရွေ့လျားနေကြသည်
ဂလက်ဆီများ ရွေ့လျားပုံသည် ပူဖောင်းတစ်လုံးပေါ်ရှိ အစက်များသည် ပူဖောင်းလေသွင်း မှုတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပို၍ပို၍ ဝေးသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်
ဂလက်ဆီများသည် ကြီးမားလွန်း၍ အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဟပ်ဗဲလ်က ကျွန်းစကြဝဠာများဟု ခေါ်ခဲ့သည်
ဥပဒေပညာသင်ပြီး ရှေ့နေလုပ်စားနေရာမှ နက္ခတ္တဗေဒပညာကို တက္ကသိုလ်တွင် ပြန်လည်ဆည်းပူးပြီး ပါရဂူဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးသူ ဟပ်ဗဲလသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဂလက်ဆီများကို အထူးပြုပြီး လေ့လာခဲ့လေသည်
ဟပ်ဗဲလ်၏ လေ့လာမှုသည် အခြေခံကျလှပြီး ဂယ်လက်ဆီများ သဘာဝ သာမက စကြဝဠာ၏ ပြန့်ကားနေကြောင်းကိုပါ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်
အမေရိကန်ပြည် ဝီလဆင်တောင်ထိပ်၌ တည်ရှိသော လက်မတစ်ရာရှိ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် ပလိုမာတောင်ထိပ်ပေါ်၌ရှိသော လက်မနှစ်ရာရှိ အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်
ဂလက်ဆီများကို အီလစ်ပုံစံသို့မဟုတ် စက်လုံးပုံစံဟူ၍ ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်
စက်လုံးပုံစံမှ တဖြည်းဖြည်းပြားသွားသည့် ပုံစံများကို ဘဲဥပုံစံဟူ၍ သတ်မှတ်ကြသည်
ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂလက်ဆီမှာမှု စကြာသဏ္ဌာန် ဂလက်ဆီမျိုး ဖြစ်သည်
စကြဝဠာ အတွင်းရှိ ဂလက်ဆီအချို့မှာ ကြီးလွန်းလှ၍ မဟာဂလက်ဆီဟူ၍ပင် ခေါ် ကြသည်
ဂလက်ဆီအချို့မှာ ပြင်းအားမြင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများ ထုတ်လွှတ်ကြ၍ ရေဒီယိုဂယ်လက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
စကြဝဠာအကြောင်း လေ့လာသည့်အခါ ဂလက်ဆီမှစ၍ ဂလက်ဆီမှာပဲ ဆုံးသည်ဟု နက္ခတ္တ ရူပဗေဒပညာရှင်မျာက ပြောစမှတ် ပြုကြသည်
ဤမျှလောက် အရေးကြီးလှသော နက္ခတ္တ အဖွဲ့အစည်းများမည်သို့ ပေါက်ဖွားလာသည်ကိုကား တိကျစွာမသိရှိရသေးပေ
စကြဝဠာအစနှင့် ပြန့်ကားပုံစံမှာ ဂလက်ဆီ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ် လျက်ရှိသည်
စကြဝဠာအစကို ရူပဗေဒနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်များက ဤသို့ လတ်တလော လက်ခံယူဆကြသည်
စကြဝဠာအစတွင် သိပ်သည်းမှုအနန္တတန်ဖိုးဆောင် အဖွဲ့အစည်းတခုရှိပြီး ယင်းအဖွဲ့အစည်း၏ ပေါက်ကွဲမှုမှ စကြဝဠာပေါက်ဖွားလာသည်
ပေါက်ကွဲမှုမှာ ကြီးမားလွန်းလှ၍ မဟာပေါက်ကွဲမှု ဟုခေါ်သည်
မဟာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားပြီး ပထမစက္ကန့် တစ်ရာလောက်တွင် အခြေခံအမှုန်အချို့နှင့် ရောင်ခြည်သာရှိပြီး အပူချိန်မှာ ပကတိ အပူချိန်ဒီဂရီ ကုဋေတစ်သန်းခန့်ရှိပြီး စက္ကန့်တစ်ရာမှ တစ်ထောင်အတွင်း လောက်တွင် နယူကလိယိုဆင်သစစ်ခေါ်  နယူကလိယ ပေါင်းစပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အက်တမ်နံပါတ်ငယ် ဒြပ်စင်﻿အချို့၏ နယူကလိများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်
ထိုအခါ အပူချိန်မှာ ပကတိအပူချိန် ကုဋေတစ်ထောင်လောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်
ဒြပ်သား များနှင့်ရောင်ခြည်သည် မဟာပေါက်ကွဲမှုစသည်မှ အနှစ်တစ်သိန်းခန့် တွဲနေခဲ့ပြီးမှ အပူချိန်ဒီဂရီတစ်သောင်း လောက်တွင်စ၍ ကွဲထွက်သွားသည်
ယင်းအချိန်မှစ၍ ရောင်ခြည်မှာပျံ့လွင့်လာရာ ယခုစကြဝဠာသက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင်ရှိသည့်အခါတွင် ပကတိအပူချိန် ၄ ဒီဂရီသို့ ကျဆင်းလျက် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်
ယင်းရောင်ခြည်လှိုင်း (မိုက်ခရိုလှိုင်း)ကို အမေရိကန် ရူပဗေဒပညာရှင် ပင်းဇီးယပ်နှင့် ဗီလဆင်တို့က၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သည်
ယင်းသို့ မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ စတင်သည့် ပြန့်ကားမှုကြောင့် စကြဝဠာ၏ အချို့ဒေသတွင် ဒြပ်သားများသည် ကျွန်းများသဖွယ် စုစည်းလျက်ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်
ယင်းကျွန်းများကို ယခုအခါဂလက်ဆီများဟု လေ့လာတွေ့ရှိရသည်
ဂလက်ဆီများတွင် ကြယ်များအပြင် ကောစမစ်မြူမှုန်များ၊ ဓာတ်ငွေ့များရှိကြသည်
ကောစမစ်မြူမှုန့်များမှာ ကာဗွန်အက်တမ်များနှင့် ရေခဲများပါဝင်ကြောင်း သိရှိကြရသည်
ဖြူဖွေးသော ဓာတ်ငွေ့များမှာ ပေါ်လွင်လှ၍လည်း နဂါးငွေ့လမ်းကြောင်း၊ နို့ရည်ဆမ်းလမ်းကြောင်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်
သို့ရာတွင် ဂလက်ဆီ ဟူ၍ တိကျသောဝေါဟာရကိုသာ အသုံးပြုရန် သင့်လျော်ပေသည်
ကြယ်များတွင်သာ ကာဗွန် (ဂရာဖိုက်)နှင့် အောက်ဆီဂျင် တို့ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်
ကောစမစ်မှုန်တို့တွင်ပါဝင်သော ရေနှင့် ကာဗွန်တို့မှာ ကြယ်မဖြစ်ပေါ်ခင် ရှိဖွယ်ရာဖြစ်၍ ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိပဲ အခက်အခဲနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်
ကွေဆာ၊ ပါလာဆာနှင့် တွင်းနက်တို့အား ၁၉၆၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းလောက်တွင် စကြဝဠာ၏ ဝေးလံသောဒေသများ၌ တည်ရှိပြီး စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ပြင်းထန်လှသော ကွေဆာခေါ် အလွန်တောက်ပသော ဂလက်ဆီများကို အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာ ရှင် ရှမစ်(ခ)နှင့် ဆန့်ဒေဂျတို့၏ လုပ်ငန်းများမှ ပီပီပြင်ပြင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်
ယင်း ဂလက်ဆီများမှ စွမ်းအင် ဖြာထွက်မှုများ၏ ပင်မမှာ ဒြပ်ဆွဲပြိုဖျက်မှု ရရှိသည်ဟု နက္ခတ္တရူပဗေဒ ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်
နျူကလီးယားပင်မမှ ယင်းမျှလောက်စွမ်းအင်ကို မထုတ်ပေးနိုင်ပေ
အချို့ပညာရှင်များကမူ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်ပုံစံမှာ ကွေဆာများ၏ဗဟိုတွင် ပါလာဆာ သို့မဟုတ် တွင်းနက်များရှိပြီး ယင်းပါလာဆာခေါ် နယူထရွန်ကြယ်များ လည်ပတ်ရွေ့လျားမှုကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှန်သမျှစုပ်ယူနိုင်သော တွင်းနက်ကြီးများထဲသို့ ဒြပ်သားများကျဆင်းသွား၍ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း၏ ညီမျှခြင်းအရစွမ်းအင်များ ရရှိသည်ဟူ၍လည်းကောင်းဟောကိန်းထုတ်ကြသည်
ယင်း ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရစဉ်ပင် ၁၉၇၈ ခု၊ နှောင်းပိုင်းအထိ မြောက်မြားစွာသောဂလက်ဆီနှင့် ဆင်တူအဖွဲ့အစည်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြရ၍ ပညာရှင်များ အခက်ကြုံနေကြရသည်
အခိုင်အမာသိရှိပြီးသောအချက်များမှာ ပလာဆာများသည် လည်ပတ်နေသော နျူထရွန်ကြယ်များဖြစ်ကြောင်း၊ကွေဆာများမှာ တကယ်ပင်စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှုမြင့်မားပြီး စကြဝဠာအစွန်း၌ရှိသော ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် နက္ခတ္တဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြောင်း၊ဂလက်ဆီများမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးသထက်ဝေးသွားစေသော ရွေ့လျားမှုမျိုး အမှန်တကယ် ရှိကြောင်းတို့ဖြစ်သည်
စောဒကတက်နေကြဆဲ ပြဿနာမှာလက်တွေ့အားဖြင့် တိကျစွာ မတွေ့ရှိရသော်လည်းအထောက်အထားများကို တွေ့ရှိထားသော တွင်းနက် ပြဿနာဖြစ်လေသည်
ယခုအခါ ဂယ်လက်ဆီတိုင်းရဲ့အလယ်ဗဟိုတွင် အင်အားကြီး တွင်းနက် (Supermassive blackhole) တစ်ခုစီရှိကြောင်း အတည်ပြုပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်
ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီအင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ
ဦးထုပ်ကွင်းရွာ၊ ကညင်ကုန်း
အရှင်ဧကစမ္ပကပုပ္ဖိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကစမ္ပကပုပ္ဖိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ခန္ဓာငါးပါးသည် ဥပါဒါနိယတရား၊ ယင်း၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန တရားဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးသည် ဥပါဒါနိယ၊ ယင်း၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန-အစရှိသည်ဖြင့် အာယတန ၁-ပါးစီ ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
၁၂၉၉ (၁) ရက်
ဦးတင်ထွန်းနိုင်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ဆိပ်ကြီး ခနောင်တို မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ရွေးကောက်ခံ အမတ်ဖြစ်သည်
မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံမြို့နယ် ဆီမီးခုံ ရွာ၌ ၁၉၇၁ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်
မန္တလေးစက်မှုတက္ကသိုလ်မှ အီလက်ထရွန်းနစ် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်မှ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စသည့်ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ခေတ္တပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ဖက်တောရေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpettawyae)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဖက်တောရေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်တောရေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၀ ဦး၊ မ ၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန်ကောက်မြို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်
ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်သော မဲနမ်မြစ်(ကျောက်ဖယားမြစ်) ၏ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ကွေ့မှ ၁၅ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်
မဲနမ်မြစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်စီးပွားရေးအတွက် ပင်မသွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်ပေရာ နိုင်ငံ၏အလယ်ပိုင်းဒေသများနှင့် ထိုမြစ်ကြောင်းတလျှောက်မှ ရောက်လာကြသော ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သစ်စေ့၊  ငြုပ်ကောင်းစသည့် နိုင်ငံ၏ ထွက်ကုန်များကို ဘန်ကောက်မြို့၏ တဖက်ကမ်းရှိ ပင်လယ်သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမှတဆင့် နိုင်ငံခြားသို့ ပို့ရသည်
ပိုး၊ ခြည်ထည်၊ စက်ကိရိယာ၊ ကုန်မာပစ္စည်းစသော သွင်းကုန်များကိုလည်း ဘန်ကောက်မြို့မှတဆင့် နိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ဖြူးရသည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှု ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အတွက် ဘန်ကောက်မြို့မှတဆင့် ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်
ဘန်ကောက်မြို့ကို အနောက်ဘက်မှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော မဲနမ်မြစ်၏ တဖက်တချက်မှနေ၍ သွယ်တန်းဖောက်လုပ်ထားသော တူးမြောင်းများစွာတို့သည် မြို့ကိုဖြတ်သန်း စီးဆင်းလျက် ရှိကြရာ၊ ထိုတူးမြောင်းများကို မြို့တွင်း ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်
မြို့တွင်း၌ ယင်းသို့သော တူးမြောင်းများ ရှိကြသဖြင့်လည်း ဘန်ကောက်မြို့ကို “အရှေ့တိုင်း၏ ဗင်းနစ်မြို့” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုတူးမြောင်းများထဲတွင် ဆင်းရဲသားများ နေထိုင်ကြသော လှေအိမ်များနှင့် ရေပေါ်ဆိုင်များလည်း ရှိကြသည်
အမည်တွင် ထိုင်းသာသာအရ "ကရုင်ဒေဝမဟာနဂိုရ် အမရရတနကောသိန္ဒြ မဟိန္ဒြာယုဓျာ မဟာတိလောကဘဝ နဝရတနရာဇဓာနီပူရီရမျ ဥတ္တမရာဇနိဝေသမဟာဌာန အမရဗိမာနဝတာရသ္ထိတ သက္ကတတ္တိယ ဝိၑ္ဏုကမ္မပြသိဒ္ဓိ" ဖြစ်သည်
အများအားဖြင့် ကရုင်‌ဒေဝ (ဝါ) ကရုင်ထပ် ဟုခေါ်လေ့ရှိသည်
ဘန်ကောက်မြို့၏ ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းဇုန် ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်၍ ပူပြင်းစိုစွတ် ထိုင်းမှိုင်းသည်
မိုးရာသီသည် ဇူလိုင်လမှ အောက်တိုဘာလအထိ ဖြစ်၍ ဆောင်းရာသီသည် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်ပြီးလျှင် နွေရာသီသည် မတ်လမှ ဇွန်လအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီအခါ၌ပင် ချမ်းအေးလွန်းလှသည်ဟူ၍ မရှိပေ
ဘန်ကောက်မြို့သည် ၁၀ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ( ၁၉၅၈ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ) ၁.၇ သန်းခန့် ရှိသည်
ထိုင်းဘုရင်မင်းမြတ် စံမြန်းရာ နန်းတော်ကြီးရှိသော နန်းမြို့သည် စတုရန်း ၁ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ မြို့ရိုးပတ်လည် ဝိုင်းရံထားသည်
ဘန်ကောက်မြို့သည် မူလက ခံတပ်မြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်၍ ၁၇၈၂ ခုတွင်မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိပြီးလျှင် တိုးချဲ့ဆောက်လုပ် စည်ကားလာလေသည်
၁၇၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက နန်းမြို့နေရာတွင် တရုတ်ကုန်သည်များ နေထိုင်ခဲ့သည်
ပထမရာမဘုရင်မင်းမြတ်လက်ထက်တွင် ထိုနေရာ၌ နန်းတော်ဆောင်များ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ နန်းတော် ၂ ဆောင်သာ ရှိတော့သည်
နန်းမြို့အတွင်း မြောက်ဘက်၌ ယိုးဒယားမင်း အဆက်ဆက်တို့ ကိုးကွယ်သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မြသားဆင်းတုတော် တည်ရှိရာ မြဘုရားတန်ဆောင်း ရှိသည်
မြဘုရား၏ တန်ဆောင်းနံရံတို့တွင် နိပါတ်တော်လာ ပန်းချီများနှင့် ရာမဇာတ်တော်လာ ပန်းချီခန်းများကို ယိုးဒယား အနုပညာဖြင့် ရှုမငြီးစရာ သရုပ်ဖော်ထားသည်
ထိုနန်းမြို့တွင်း၌ပင် အမျိုးသားပြတိုက်၊ အမျိုးသားပိဋကတ်တိုက်၊ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားတို့ နေထိုင်ရာအဆောက်အဦးများ ရှိလေသည်
ဘန်ကောက်မြို့ပေါ်တွင် ဘုရားတန်ဆောင်းနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း (၄၀၀) ကျော် ရှိပေရာ၊ ယင်းတို့မှ ပြောင်လက်သော စဉ့်အုတ်ကြွပ်မိုးများနှင့် သေးသွယ်ရှည်လျားပြီးလျှင် ဝင်းဝင်းလက်လက် ရှိနေသော စုလစ်မွန်းချွန်တို့ကို လေယာဉ်ပေါ်မှ မြင်ရလျှင် လှံကိုင်တပ်တတပ် ရပ်တည်နေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်
ယိုးဒယား ဗိသုကာလက်ရာတို့ဖြင့်ပြီးသော ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် နန်တော်အဆောက်အအုံများကား တမျိုးတဖုံ တင်တယ်လှပေကြသည်
မြန်မာဘုရား၊ ကျောင်းတန်ဆောင်းတို့တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်နှင့် မကင်းသကဲ့သို့ ဘန်ကောက်မြို့မှ ဘုရားကျောင်း တန်ဆောင်းတို့၌ ခန့်ညားသော ဘီလူးရုပ်ကြီးများကို တွေ့ရတတ်သည်
နန်းမြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်တွင်ကား ခေတ်မီတိုက်တာ အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းကျယ်ကြီးများ၊ ပန်းဥယျာဉ်များနှင့် ခန်းနားသိုက်မြိုက် သပ်ရပ်လှပေသည်
မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာမှာ နယူးရုဒ်လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်
နယူးရုဒ်လမ်းမကြီးအပြင် ယောဝရတ် လမ်းမကြီးနှင့် တရုတ်လူမျိုးများ အများအပြားနေထိုင်ရာ တရုတ်ရပ်ကွက် ဖြစ်သော ဆမ်ပင်းရပ်ကွက်တို့သည် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးဖြစ်သည်
နိုင်ငံခြားထွက်ပစ္စည်း၊ နိုင်ငံခြားပစ္စည်းမျိုးစုံကို ရရှိနိုင်သည်
တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဥရောပ၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံခြားဆိုင်ကြီး ကန္နားကြီးများလည်း ရှိသည်
ဘန်ကောက်မြို့၏ ခေတ်အမှီဆုံး အလှအပ အသပ်အရပ်ဆုံး လမ်းမကြီးမှာ ရာဇဒမ္မာန်ရိပ်သာဖြစ်၍ ပါရီမြို့မှ လမ်းမကြီး တစ်ခုသဖွယ် ပြုပြင်ဖန်တီးထားသည်
ထိုလမ်းမကြီး၏ အဆုံးတဖက်တွင် မြဘုရားတန်ဆောင်းရှိ၍ အခြားတဖက်ဆုံးတွင် သမကုန်း နန်းတော်ကြီး ရှိသည်
ထိုနန်းတော်ကြီးကို ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင် စတင်ခဲ့၍ ဝဇီရာ ဝုဓ(ဆဌရာမ) မင်းမြတ်က ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်သည်
ကျောက်ဖြူသားဖြင့် အီတာလျံနေဆွန်း ပုံစံအတိုင်း ဆောက်လုပ်ထား၍ ခန့်ညားလှပသည်
ယခုအခါ ပါလီမန် လွှတ်တော်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားသည်
ရာဇဒမ္မာန် ရိပ်သာကို မျက်နှာပြုလျက်ရှိသော အဆောက်အအုံများမှာ အစိုးရရုံးကြီးများ၊ ပထမတန်းစား ဟိုတယ်များနှင့် ရုပ်ရှင်ရုံများသာ ဖြစ်လေသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် ခရိုင်အပေါင်း ၅၀ ခု ပါဝင်သည်
ဘောလုံးနှင့် မွှေထိုင်းလက်ဝှေ့တို့မှာ ဘန်ကောက်မှာ လူကြိုက်အများဆုံး အားကစားများ ဖြစ်ကြသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် ထိုင်းလိဂ်တွင်ကစားလျက်ရှိသောမြောင်ထောင်ယူနိုက်တက်၊ ဘန်ကောက်ယူနိုက်တက်၊ ပေါ့ နှင့် ပုလိတယ်ရို အစရှိသော နာမည်ကြီး ဘောလုံးအသင်းများ အခြေစိုက်သည်
ပိုက်ကျော်ခြင်း ကစားခြင်းကို မြို့အနှံ့ကွင်းပြင်များတွင် ကစားကြသည်ကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်
ဘုရင် ချူလာလောင်ကွန်း လက်ထက်တွင် အနောက်တိုင်းကစားနည်းများ ခေတ်စားလာခဲ့သည်
ဂေါက်သီးကစားနည်း ကို လူကုံထံ အသိုင်းအဝိုင်းများက အဓိက ကစားကြပြီး ဂေါက်ကွင်းများကိုလည်း ဘန်ကောက်မြို့တွင် အများအပြားတွေ့ရသည်
၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် မြင်းပြိုင်ပွဲများ ခေတ်စားခဲ့သည်
အားကစားကွင်းများ အများအပြားရှိသောလည်း အမျိုးသား အားကစားကွင်း နဲ့ ဟွာမက် အားကစားကွန်းပလက်စ် တို့မှာ အဓိကဖြစ်သည်
၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀၊ ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၉၈ အာရှအားကစားပွဲများကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပွဲတော် ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် အလှည့်ကျ လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်
ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြစ်ချောင်းများကို ရှေးယခင်က အဓိကသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ကားလမ်းများကို အသုံးပြုလာကြခြင်းကြောင့် တံတားများတည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်
ချာရွမ်ခရမ်လမ်းရှိ တံတားသည် အနောက်တိုင်းနည်းပညာကို ပထမဆုံးအသုံးပြုပြီးတည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်
ထို့နောက် လမ်းကွန်ယက်ကို တဖြေးဖြေးချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်
အမြန်လမ်းများကြီးများမှ မြို့လည်ခေါင်မှ မြို့ပြင်သို့ ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှုကို ကျော်လွှားပြီး အလွယ်တကူရောက်ရှိနိုင်သည်
မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်အတူ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှုများ စတင်ခဲ့သည်
၁၈၉၃ခုနှစ်တွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်းများ စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်ထိ လမ်းအလယ်ခေါင်သွား ဓာတ်ရထားများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်
၁၉၉၉ ခုနှစ်မှသာ ခေတ်မှီ အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် စတင်နိုင်ခဲ့သည်
ကျောက်ဖယားမြစ်နှင့် ချောင်း ၂ ခုမှ စက်လှေများဖြင့်လည်းကောင်း၊ အငှားကားများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့် တုတ်-တုတ်ဟုခေါ်သော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များမှာ အသုံးပြုသူများပြားသည်
ဘန်ကောက်မြို့ကို အခြားသောမြို့များနှင့် အ‌ဝေးပြေးလမ်းများ၊ မီးရထားလမ်းများနှင့်သာမက လေကြောင်းများနှင့် သွားလာနိုင်သည်
ဘန်ကောက်တွင် နိုင်ငံတကာလေဆိပ် ၂ ခု တည်ရှိသည်
ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ခွန်လုံထုံ ဆိပ်ကမ်းမှာ အရေးပါသည်
ဘန်ကောက်မြို့ပြစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် လမ်းများတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းများအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန် တာဝန်ရှိသည်
အချို့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်များအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် သီးခြားအဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်
ပြည်ထောင်စုအစိုးအရအဖွဲ့ကသာ ရန်ပုံငွေချထားခြင်းနှင့် မူဝါဒချမှတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်
ကားလမ်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၏ အသုံးအများဆုံး ဆက်သွယ်ရေးဖြစ်သည်
မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုကြောင့် မြို့မှာ သမရိုးကျလေးထောင့်စပ် မြို့တည်ဆောက်ပုံမဟုတ်တော့ပေ
အဓိကလမ်းမကြီး ၄၈ လမ်းက မြို့၏ မတူညီသော နေရာများကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသည်
ကျောက်ဖယားမြစ်ကို တံတားများထိုး၍ မြို့ ၂ ဖက်ကို ချိတ်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်ထားသည်
ကားလမ်းကျပ်မှုများကြောင့် အမြန်လမ်းများ တည်ဆောက်ထားပြီး မြို့လယ်ခေါင်နှင့် မြို့ပြင် သွားလာရာတွင် ကားကျပ်တည်းမှုပြဿနာကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးထားသည်
၁၉၈၀ပြည့်နှစ်များတွင် ဘန်ကောက်မြို့ အလျှင်အမြန်တိုးတက်လာပြီး မော်တော်ကားပိုင်ဆိုင်မှု တိုးတက်လာကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ထိ ယာဉ်ကျောပိတ်ဆို့မှု ပိုမိုများပြားခဲ့သည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် ယာဉ်အစီးရေ ၄ သန်းနီးပါး ရှိသည်
အဆိုပါ ယာဉ်ကျော်ကျပ်တည်းမှု ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ခုံးကျော်တံတားများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မိုးပျံ အမြန်လမ်းများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ရေးစနစ် စတင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ယာဉ်ကျောကျပ်တည်းမှု ပြဿနာသည် အခုတိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်
ယာဉ်ကျောကျပ်တည်းမှုကြောင့် ဘန်ကောက်မြို့၏ လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်တက်ခဲ့သည်
၁၉၉၀ပြည့်နှစ်များတွင် စိုးရိမ်ရသောအခြေအနေထိ ရောက်ခဲ့သည်
သို့သော် လောင်စာဆီအရည်အသွေး မြှင့်တင်ခြင်း၊ ကားမီးခိုးထုတ်လွှင့်မှု ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၀၀ခုနှစ်များတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုပြဿနာ အတော်အတန် ပြေလည်ခဲ့ရသည်
ဘတ်စ်ကားများနှင့် အငှားကားများ အောင်နိုင်မှုအထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင် (Victory Monument)သည် ဘန်ကောက်မြို့၏ အဓိကသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခြေစိုက်ရာဖြစ်သည်
အဆိုပါနေရာတွင် ဘတ်စ်ကားများ၊ အငှားကားများ အများအပြားကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် တစ်မြို့လုံးကိုလွှမ်းခြုံနိုင်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ယက်ရှိသည်
ဘန်ကောက်အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (BMTA) သည် ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှုကို တစ်ဦးတည်းလုပ်ကိုင်သည်
ဘတ်စ်ကားလမ်းကြောင်းပေါင်း ၄၇၀ ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့ပြစီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (BMA) သည် သီးသန့်ဘတ်စ်ကားလိုင်းကို စတင်ခဲ့သည်
အဆိုပါလိုင်းသည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျရာ စတွန် မှ မြို့အနောက်ဘက် ရာချာဖရက် အထိ ပြေးဆွဲသည်
အငှားယာဉ်များကို ဘန်ကောက်မြို့၏ နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်
၂၀၁၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လထိ အငှားကား ၁သိန်းကျော်၊ အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ် ၆သောင်းနီးပါးနှင့် တုတ်-တုတ် (ခေါ်) သုံးဘီးဆိုင်ကယ် ၉ ထောင်နီးပါး ရှိသည်
အငှားကားများကို မီတာဖြင့်လည်းကောင်း ညှိနှိုင်းဈေးဖြင့်လည်းကောင်း ငှားရမ်းနိုင်သည်
သို့သော် လမ်းကြောင်းမသင့်လျှင် ကားဆရာမှ ငှားရန်ငြင်းဆန်မှုကြောင့် ရှိနိုင်သည်
အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို ခရီးအကွာအ‌ဝေးအလိုက် ဆိုင်ကယ်သမားနှင့် ညှိနှိုင်းဈေးဖြင့် ငှားနိုင်သည်
သို့သော် အုပ်စုဖွဲ့ရမ်းကားမှုများကြောင့် အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်မှ အငှားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို မှတ်ပုံတင်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ခွင့်ပြုခဲ့သည်
ဘန်ကောက်မြို့သည် မီးရထားလမ်းဆုံမြို့လည်း ဖြစ်သည်
ဘန်ကောက်မြို့သည် အာရှတိုက်၏ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအများဆုံး တည်ရှိနေရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် လေဆိပ် ၂ ခုရှိသည်
ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် နှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ဖြစ်သည်
၂၀၀၆ခုနှစ် သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ် စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ဒွန်မောင်းလေဆိပ်ဟောင်းကို ပိတ်ခဲ့သော်လည်း လေဆိပ်ခရီးသည် များပြားမှုများကြောင့် ဒွန်မောင်းလေဆိပ်ကို ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၂ အောက်တိုဘာလတွင် တန်ဖိုးနည်းလေကြောင်းလိုင်းများအတွက် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များကို သုဝဏ္ဏဘူမိမှ ဒွန်မောင်းသို့ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် သန်း၆၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန်နှင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် သန်း၉၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန် တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်
ဇယ်ခန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zeihkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၄၇ ဦး၊ မ ၅၃၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်
စကိုင်းဝေါ့ကာ မျောက်လွှဲကျော် (Skywalker hoolock gibbon)
ဘန့်ဘွေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၈ ဦး၊ မ ၁၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဈေးဆိုသည်မှာ စားသုံးကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားရာဌာန ဖြစ်သည်
ရှေးအခါက ဈေးကို နေရာ အတည်တကျ သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိချေ
ထိုအခါက လမ်းပန်း ဆက်သွယ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ မလွယ်ကူသေးသည့် အလျောက်၊ တည်ခင်းရောင်းချသော ဈေးဟူ၍လည်း မရှိခဲ့ချေ
ကုန်ရောင်းလိုသူတစ်ဦးအဖို့ မိမိ၏ကုန်စည်များကို တစ် နေရာတည်းတွင်ထား၍ ရောင်းချသောအခါ၊ မိမိအတွက်လည်း သက်သာ၊ ကုန်ဝယ်လိုသူအဖို့လည်း လိုက်လံရှာဖွေ၍ မနေရဘဲ၊ အလွယ်တကူ လာရောက်ဝယ် ယူနိုင်သည်ကိုတွေ့ရ၏
ဤ နည်းနှင်နှင်ပင် အခြားကုန်သည်များကလည်း ထိုသူ၏ အနီး တွင် တည်ခင်းရောင်းချ၏
ဤသို့အားဖြင့် ရောင်းသူဝယ်သူ များပြားလာပြီးလျှင် ထိုနေရာသည် ဈေးဖြစ်လာတော့၏
ဤကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်လာသောဈေးမှာ အမြဲတမ်း မဟုတ်သေး ချေ
ရာသီအလိုက်ပေါ်သော စပါး၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ဆီ၊ ဆေး စသည်တို့မှာ သိုမှီးထားရှိနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ဖြစ်စေ၊ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်စေ အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည့်အားလျော်စွာ ထိုဈေးများမှာ ရောင်း ဝယ်ချိန် လွန်မြောက်ပါက ဈေးအဖြစ် ဆက်လက်၍မတည်ရှိ တော့ချေ
သို့သော် သိုလှောင်သိမ်းဆည်း၍ မထားနိုင်သော နေ့စဉ်သုံး စားနပ်ရိက္ခာများအတွက် နေ့စဉ်ရောင်းချရန် ဈေးလို ၏
လူနေမှုစနစ် တရွေ့ရွေ့ပြောင်းလဲလာသည့်အလျောက်၊ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုစနစ်သည်လည်း ရှေးကနှင့်မတူဘဲ ကွဲပြားလာလေသည်
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေးများမှာလည်း ရှေးကထက် ပိုမိုလျင်မြန် တိုးတက် လာလေရာ၊ ရာသီအခါမရွေး ဖွင့်လှစ်ထားရှိသော ဈေးများ ပေါ်ပေါက်လာရပေသည်
ကူးသန်းသွားလာရေး ခက်ခဲသော အချို့ဒေသများတွင် မူကား၊ ၅ ရက်တစ်ကြိမ်၊ ရက်သတ္တတစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရောင်းချကြသည့် ယာယီဈေးများရှိသေး၏
ရေကြောင်းခရီး လမ်းသာရှိသော တောလက်ကျေးရွာများ၌ မူကား လှေသမ္ဗာန် သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းသည်ပင် ဈေးဖြစ်တော့၏
အချို့သော ရွာကလေးများမှာ အိမ်တွင်ပင် ဆိုင်ဖွင့်ထား၏
အချို့ဈေးများမှာ အမိုးအကာဟူ၍ မရှိဘဲ၊ လမ်းဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်၌ နံနက်ပိုင်းတွင်သာဖြစ်စေ၊ ညနေပိုင်းတွင်သာဖြစ်စေ၊ တည်ခင်းရောင်းချသော ယာယီဈေးမျှဖြစ်ကြသည်
အမြဲတမ်း ဈေးမှာမူ၊ မိုးကာထားသော ဆိုင်တန်းများရှိ၏
ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို ရောထွေး၍မထားဘဲ၊ ကုန်တစ်မျိုးတည်းသာ သီးသန့်ရောင်းချသည့် ဈေးရုံများ ထားရှိ၏
ဈေးသည် မြို့၏အင်္ဂါရပ်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်
မြို့တိုင်းတွင်ဈေးရှိသည်
မြို့အကျယ်အဝန်းကိုလိုက်၍ ဈေး တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခု သုံးခု ရှိတတ်သည်
ဈေးသည်များ သောအားဖြင့် ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ပိုင်ဖြစ်၏
ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဈေးများမှာ အနည်းအကျဉ်းမျှသာရှိပေသည်
ဈေးကို ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်း ဥပဒေများနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်ရသည်
ဈေးအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဈေးခေါင်းတစ်ဦး ထားရှိရသည်
ဈေးအတွင်း သန့်ရှင်းရေး၊ ဈေးဆိုင်များလုံခြုံရေး၊ ဈေးအတွင်းရှိ ဆိုင်များပေါ်တွင် အခွန် အခ များကောက်ခံရေး စသည်တို့ကို ဈေးခေါင်းကတာဝန်ယူ၍ ခန့်ခွဲစီမံရလေသည်
ယင်းသို့ရောင်းဝယ်သူတို့ လွယ်ကူစွာ ရောင်းဝယ်နိုင်မှု အတွက် အတည်တကျ သတ်မှတ်ကာရောင်းဝယ် လာကြသည့် ဈေးများဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက်၊ ကုန်သည်တို့က ဖန်တီးယူသော ဈေးများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏
ထိုကုန်သည်တို့က ဖန်တီး သည့် ဈေးများမှာ ကုန်စည်ပြပွဲကြီးများပင် ဖြစ်သည်
ယင်းသို့ ကုန်စည်ပြပွဲကြီးများကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ် ဒေသ အသီးသီးတို့မှ လူအများသည် ထိုပြပွဲတို့သို့လာရောက်ကြည့်လို စိတ်များပွားများလာခြင်း၊ လာရောက်ကြည့်သူများမှတစ်ဆင့် ကုန်ပစ္စည်းများကို ကြော်ငြာပြီးဖြစ်ခြင်းနှင့် ကုန်အရောင်းရ တွင်ကျယ်ခြင်း စသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှုများရှိခဲ့လေသည်
အထူးသဖြင့် ကုန်စည်ပြပွဲပြုလုပ်သောမြို့၏ ရောင်းဝယ်မှု တိုးတက်ခြင်းကား ယုံမှားဘွယ်မရှိချေ
၁၈၅၁ခုနှစ်၌ အင်္ဂလန် ပြည် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဟိုက်ပတ်တွင် ကုန်စည်ပြပွဲကြီးတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ယင်းကုန်စည်ပြပွဲကို ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး၏ ကြင်ယာတော် အဲလဗတ်မင်းသားကြီး၏ အကြံပေးချက်အရ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်၏
ထိုပြပွဲတွင် ကုန်ကြမ်းများ၊ စက်မှုပစ္စည်း များ၊ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ၊ အနုပညာမြောက်သည့်ပစ္စည်းများ ဟူ၍ အပိုင်းကြီး ၄ ပိုင်းခွဲကာ ပြသထား၏
ယင်းသို့ဖန်တီး လိုက်သော ဈေးသို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လာရောက်ကြည့်ရှုကြလေ သည်
ထိုသူတို့မှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာသို့ကြော်ငြာပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပေသည်
ထိုပြပွဲ အကျိုးကျေးဇူးကြောင့် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ် တွင် ပေါင် ရ၁ သန်း၊ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် ပေါင် ၉၉ သန်း အထိ တိုးတက်လာခဲ့လေသည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ကုန်စည်ပြပွဲ အောင်မြင်အကျိုးများမှုကို သိရှိလာကြသော နိုင်ငံအသီးသီးတို့ကလည်း ထိုပြပွဲများကို ပြုလုပ်ရန် စိတ်ထက်သန်လာကြလေသည်
ထိုကြောင့်ပင်လျှင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ပြပွဲကြီးမှာ ယခုခေတ်ကုန်စည်ပြပွဲကြီးများ ပေါ်ပေါက်လာရာတွင် တစ်ခု သောအဆင့်ဖြစ်သည် ဟုဆိုရပေမည်
ကုန်စည်ပြပွဲကို ဒုတိယ ဖန်တီးသောနိုင်ငံမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံဖြစ်၏
၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့၌ ပြပွဲကြီးတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်
ထိုကုန်စည်ပြပွဲများ၏ အောင်မြင်မှုကြောင့် နောင်အခါတွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ ကုန်စည်ပြပွဲများကိုကျင်းပကာ၊ မိမိတို့ တိုင်းပြည်ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို အရောင်းရတွင်ကျယ်စေရန် ပါဝင်ပြသလာကြလေသည်
အရှေ့တိုင်းပြည်များတွင် ထိုကုန် စည်ပြပွဲများကို ဘာသာရေးပွဲတော်အချိန်များ၌ ကျင်းပလေ့ရှိကြ သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀ ဦး၊ မ ၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်
မကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၇ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဟတ်ကာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ဟူးမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟူးမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၉၁ ဦး၊ မ ၃၄၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
တခွန်တိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takhuntaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ပေပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၃ ဦး၊ မ ၁၅၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ
မက်မန်း-ဟုန်းသာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Metman-Huongthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ခေးနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေးနင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၃၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၁၀ ဦးနေထိုင်သည်
စံတော်မီဝိသေသလက္ခဏာဟေဗြဲကျမ်းမူတွင် ဧဇရမှတ်စာနှင့် နေဟမိမှတ်စာသည် တစ်အုပ်တည်းဖြစ်သည်
သို့သော် ယနေ့ခေတ်ကာ​လတွင် နှစ်အုပ်အဖြစ် ပိုင်းခြားထားကြသည်
ဧဇရမှတ်စာ အခန်း ၂ နှင့် နေဟမိမှတ်စာ အခန်း ၇ တို့မှာ အတူတူဖြစ်နေသည်
ထိုအခန်းနှစ်ခန်းကို တစ်အုပ်တည်းတွင် ထပ်ကျော့မပါသင့်သောကြောင့် နှစ်အုပ်အဖြစ် ပိုင်းခြားလိုက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်
ဧဇရမှတ်စာသည် ဝိညာဉ်ရေးရာ (သို့) ဘာသာရေးအမြင်ဖြစ်သည်
ကျမ်းတတ်ပညာရှင်များက သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ တန်ခိုးမှုတ်သွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထား အများအပြားရှိသည်ဟု ထောက်ပြကြသည်
ဧဇရမှတ်စာတွင် ကျမ်းပိုဒ်ပေါင်း (၂၈၀) ပါရှိသည်
အခြားကျမ်းများကဲ့သို့ အကျိုးအကြောင်း ယှက်နွယ်ရောနှောခြင်းမရှိဘဲ အကန့်လိုက်အလွှာလိုက်ရှိသည်
မှတ်တမ်းတင်ခြင်း                      ၁၁၁ ပိုဒ်ရှင်းပြခြင်း                                 ၁၀၉ ပိုဒ်ရေးစာ                                       ၄၄ ပိုဒ်ဆုတောင်းချက်                          ၁၀ ပိုဒ်ကြေညာချက်                             ၃ ပိုဒ်အခြား                                       ၃ ပိုဒ်စုစုပေါင်း                                   ၂၈၀ ပိုဒ်၂
ကျမ်းရေးသူရေးသားသူ၏နာမည် အတိအကျ မသိရသော်လည်း (၇:၂၇-၉:၁၅) ၌ ( ကျမ်းရေးသားသူ ပထမလူနာမ်စားသုံးထား) ကျမ်းချက်ပါ မျိုးရိုးဗေဒနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအရ ဧဇရဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားသည်
ဧဇရနှင့် နေဟမိလက်ထက်တွင် အသုံးပြုသောတပါး အမျိုးသားတို့၏ ဘာသာစကားတတ်ကျွမ်းမှုကို အသုံးပြုခြင်း၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ဝေါဟာရများ သုံးနှုန်းထားခြင်းကြောင့် ယုတ္တိအဖြေလုံလောက်သည်
ဧဇရမှတ်စာ၏ လေးပုံတပုံခန့်သည် ထိုခေတ်ကာလ ရုံးသုံးဘာသာ အာရမိတ်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်
ဗျည်းနှင့်သရကို လှပစွာ သုံးစွဲတတ်သော ဟေဗြဲဘာသာစကားသည် ဤအာရမိတ်ဘာသာ စကားမှ မျှဝေယူဆောင်ထားသည်
အချိန်ကာလဘီစီ (၅)ရာစုနှစ်တွင် ယုဒလူအဖွဲ့အစည်းသည် အဲဂုတ္တုပြည် နိုင်းလ်မြစ်ဝှမ်းဒေသ Elephantine အရိပ်၌ နေခဲ့ကြ၍ အာရမိတ်ဘာသာစကားနှင့် ဆင်တူယိုးမှားစကား သုံးစွဲခဲ့ကြဟန်ရှိသည်
သို့ကြောင့်  ဘီစီ ၅ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ရေးသားသော စာအုပ်များသည် မဟာအလက်ဇန္ဒား (ဘီစီ ၃၃၀ဝန်းကျင်) ခေတ်ကာလထက် စောကြောင်း ထင်ရှားသည်
ဤဧဇရမှတ်စာ၏ နောက်ဆုံးတွင် နေဟမိ၊ဧသတာကျမ်းများ ပေါ်လာသည်
ဧဇရ၊နေဟမိနှင့် ဧသတာကျမ်းများပေါ်ထွန်းလာပုံ(ခေတ်ကာလမှာ ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်သည်)ဘီစီ  ၅၃၈        ကုရုမင်းက ဗိမာန်တော် ပြန်တည်ဆောက်ခိုင်းသည်
ဘီစီ  ၅၃၈ ၇    ယေရှုဗာဗေလသည် ယေရှုရှလင်သို့သွားသည်
ဘီစီ  ၅၃၆        ဗိမာန်တော် အုတ်မြစ်ပန္နက်ချသည်
ဘီစီ  ၅၃၅        ဗိမာန်တော် စတင်ဆောက်လုပ်သည်
ဘီစီ  ၅၂၀        ပရောဖက် ဟဂ္ဂဲနှင့် ဇာခရိ ပေါ်ထွန်းကြသည်
ဘီစီ  ၅၂၀        ဒါရိမင်းက ဗိမာန်တော် ဆောက်လုပ်ခြင်းပြန်စသည်
ဘီစီ  ၅၁၆        ဗိမာန်တော်ပြီးစီးသည်
ဘီစီ  ၄၈၆        အာရွှေရု(Xerxes)နန်းတက်သည်
ဘီစီ  ၄၈၉ ၈   ဧသတာမိဘုရားမြောက်ခံရသည်
ဘီစီ  ၄၆၄         အာတဇေရဇ် နန်းတက်သည်
ဘီစီ  ၄၅၈         ဧဇရ ယေရုရှလင်သို့သွားသည်
ဘီစီ  ၄၄၄         ယေရုရှလင်သို့ နေဟမိရောက်ရှိသည်
ဘီစီ  ၄၄၄         ယေရုရှလင်မြို့ရိုးပြီးစီးသည်
ဘီစီ  ၄၂၀         ယေရုရှလင်မြို့သို့ နေဟမိ ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ရှိသည်
နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ဧဇရမှတ်စာအုပ်ဖွင့်သည်နှင့် ဗာဗုလုံအင်ပါယာကြီး ပြည်ဖုံးကားချထား၍ ယေရမိပရောဖက်ပြုချက် (ယေ ၂၉:၁၀-၁၄)အတိုင်း ယုဒလူတို့ပြည်တော်ဝင်ရသည်
အခန်း ၁-၆တွင် ပါလက်စတိုင်းဒေသ ယေရုဗာဗေလ လက်အောက်၌ ရှိနေကြကြောင်း တွေ့ရမည်
ပြည်တော်သို့ ပြန်ဝင်ကြ၍ ပထမဦးဆုံး ဦးဆုံးပေးလုပ်ငန်းမှာ မီးရှို့ရာ ယဇ်ပလ္လင် တည်ဆောက်ရေး ဖြစ်သည်
နောက်မှ ဗိမာန်တော်ဆောက်လုပ်ရေး လိုက်သည်
ပရောဖက် ဟဂ္ဂဲနှင့် ဇာခရိတို့က တွန်းအားပေးကြသော်လည်း ဘုရားသခင၏ လူများသည် ဇောက်ထိုးပြောင်းပြန်လုပ်ကြသည်
အခန်း၆နှင့်၇ အကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည်
ထိုခေတ်ကာလတွင် ဧသတာသည် မိဖုရားဖြစ်ခဲ့သည်
Thermopylae, Salamis နှင့် Marthon ဂန္ထဝင်တိုက်ပွဲကြီးများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
၃အခန်း ၇-၁၀၊ ဘီစီ ၄၅၈ ခုနှစ် ၌  Artaxerxes Longimanus ကဧဇရအား ယေရုရှလင်သို့ စေလွှတ်သည်
ဧဇရ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုများကိုလည်း ဤအခန်းတွင် အသေးစိတ် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားသည်
ပါဝင်သောအချက်များ၁
ယေရုရှလင်မြို့ ယေရုဗာဗေလလက်အောက်သို့ ပြည်တော်ပြန်ဝင်ကြခြင်း (အခန်း ၁–၆)(က) ကုရုမင်းအမိန့် (၁:၁-၄)(ခ) ထောက်ပံကူညီကြခြင်း (၁:၅-၁၁)(ဂ) ပြည်တော်ပြန်ဝင်သူများစာရင်း (အခန်း၂)(ဃ) ယဇ်ပလ္လင်တည်ဆောက်ခြင်း၊ဗိမာန်တော်ပန္နက်ချခြင်း(အခန်း၃)(င) ဗိမာန်တော်တည်ဆောက်မှုကို ဆန့်ကျင်ကြခြင်း (အခန်း ၄)၁
ကုရုမင်းလက်ထက် (၄:၁-၅)၂
အာရွှေရုမင်းလက်ထက် (၄:၆)၃
အာတဇေရဇ်မင်းလက်ထက် (၄:၇-၂၃)(စ) ဟဂ္ဂဲနှင့် ဇာခရိတို့က ဗိမာန်တော် ဆောက်လုပ်ရန်တွန်းအားပေးခြင်း (၅:၁-၂)(ဆ) ဒါရိမင်းလက်ထက်၌ ဆန့်ကျင်ကြခြင်း (၅:၃-၇)(ဇ) ဒါရိမင်းအမိန့်ဖြင့် ဗိမာန်တော် ဆောက်လုပ် ပြီးစီးခြင်း (အခန်း ၆)၂
ဧဇရလက်ထက်တွင် ပြည်တော်ပြန်ဝင်လာကြခြင်း (အခန်း ၇–၁၀)(က) အာတဇေ၏ မင်းစေတနာသဒ္ဒါတရား (အခန်း ၇)(ခ) ပြည်တော်ပြန်ဝင်လာကြသူများစာရင်း (၈:၁-၁၄)(ဂ) ယေရုရှလင်ခရီးစဉ် (၈:၁၅-၃၆)(ဃ) သွေးနှောအိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဧဇရ၏ဆုတောင်းချက် (အခန်း ၉)(င) တိုင်းတပါးသား မယားများအား နှင်ထုတ်သည့် ယုဒတရားဓမ္မ (အခန်း ၈)TAGS: ဧဇရမှတ်စာ
စက်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ပေါင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၀ ဦး၊ မ ၈၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
နဂရာရွာ၊ နဂရာ
ငပေါ်နန်းဖော့ရွာ၊ ကကရန်
ဇန်တလန် (ခ)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zaangtlangb)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်၊ ဇန်တလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇန်တလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂ ဦး၊ မ ၃၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၇ ဦး နေထိုင်သည်
ယင်းကောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinkauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉ ဦး၊ မ ၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ယာပြင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yarpyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ အင်းကုန်း (မ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းကုန်း (မ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၆ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၅ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanchaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ သောင်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သောင်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၀ ဦး၊ မ ၇၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ လိပ်ချောင်း
လက်ခုပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhoke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ လက်ခုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ခုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၅ ဦး၊ မ ၁၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆကာကြီး (၂)ရွာ၊ ဆကာကြီး
ဘခုရိုးမြို့ဘူတာ  (博労町駅 ဘခုရိုးမချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တွင် တော့တိုရိခရိုင်၊ ယောနဂိုမြို့တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ် ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာတွင် သတင်းအချက်အလက်များအား သိမ်းဆည်းထားရာ အသုံးပြုသော လျှပ်စစ် သံလိုက်ပြားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ပစ္စည်းတခုဖြစ်သည်
ကွန်ပျူတာ စနစ် တခု လည်ပတ်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်သော ပစ္စည်းတခုဖြစ်သည်
ကွန်ပျူတာစနစ် လည်ပတ် အလုပ် လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အတွက် အချက်အလက်မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ အလုပ်လုပ်ဆောင်မှုတွင် အသုံးပြုပါသည်
ကွန်ပျူတာ မှတ်ဉာဏ် (Memory)အတွက် အဓိက မှတ်ဉာဏ်(primary memory)နှင့်  ဒုတိယ မှတ်ဉာဏ်(secondary memory)ဟုရှိရာ ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ်သည် ဒုတိယမှတ်ဉာဏ်ဖြစ်သည်
ကွန်ပျူတာစနစ်မောင်းနှင်မှု ပရိုဂရမ် အိုအတ်စ်(OS-Operating System) အား သိမ်းဆည်း ထားရာ နေရာဖြစ်သည်
အခြား အသုံးပြုရန် ကွန်ပျူတာတွင် ထည့်သွင်းထားသော ပရိုဂရမ်များသည်လည်း ၎င်းအတွင်းတွင် ထည့်သွင်း သိမ်းဆည်းထားသည်
ပရိုဂရမ်များအပြင် သီချင်းများ၊ စာအုပ်များ၊ ရုပ်ရှင် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားများ နှင့် အခြား သတင်းအချက်အလက်များလည်း ထည့်သွင်းသိမ်းဆည်းထားသည်
အဓိက မှတ်ဉာဏ်(main memory)နှင့် မတူသော အချက်မှာ ၎င်းတွင် လျှပ်စစ် ခလုပ်ပိတ်ထားသည့်အချိန်တွင်လဲ သိမ်းဆည်းထားသော အချက်အလက်များကို မပျောက်သွားပဲ မှတ်သားထားနိုင်သည်
လိုအပ်သည့်အချိန်တွင် ပရိုဂရမ်များမှ ရှာဖွေကာ  ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်သည်
သံလိုက်ကြိုးမှတ်ဉာဏ် (magnetic tape data storage)များနှင့် မတူသော အချက်မှာ အချက်အလက် (data)များအား အစဉ်လိုက်(sequentially) မသိမ်းဆည်းပဲ (random-access)အချက်အလက်များ၏ တစိတ်တစ်ဒေသများအဖြစ် ပိုင်းပြီး သိမ်းဆည်းခြင်းကြောင့် သိမ်းဆည်းမှတ်နိုင်မှု ပမာဏ ပိုမိုကြီးမားကာ အချက်အလက်များ ထည့်ခြင်း ပြန်လည်ထုတ်ယူခြင်း ပိုမိုမြန်ဆန်ပါသည်
ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ်များကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ အချက်အလက်များ သိမ်းဆည်ရန် IBM ကုမ္ပဏီမှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်
၁၉၆၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်
မိန်းဖရိမ်ကွန်ပျူတာ(mainframe computer)တွေမှာ သုံးစွဲခဲ့သည်
ပထမဆုံး IBM မှ စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ဟာ့ဒ်ဒစ်ဒရိုက်ဗ် ကတော့ 350 RAMAC ဖြစ်သည်
၎င်းကတော့ အရွယ်အစားအားဖြင့် ရေခဲသေတ္တာ ၂လုံးစာလောက်ဖြစ်ပြီး၊ အချက်အလက် ဝင်ဆံ့နိုင်မှုမှာ ၃.၇၅ မက်ဂါဘိုက်(3.75MB)မှ သာ ဖြစ်သည်
စာလုံးရေပေါင်း ၅သန်း သိမ်းဆည်းနိုင်သည်
ဒစ်ပြား(disk platters) အပြား ၅၀ ဖြင့် အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းပါသည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်မှာတော့ IBM က  IBM 1311 ကို အောက်တိုဘာ ၁၁ရက်နေ့မှာ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်
၎င်းမှာ အဝတ်လျှော်စက် ၁လုံးစာ အရွယ်အစားဖြစ်ပြီး စာလုံးရေပေါင်း သန်း၂၀၀ ကျော် သိမ်းဆည်းနိုင်သည်
ဒစ်အတွဲ(disk pack)တစ်ခု လျှင် သိမ်းဆည်းနိုင်သော ပမာဏဖြစ်သည်
ထို ဒစ်အတွဲများကို အဖြုတ်အတပ်လုပ်၍ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုနိုင်သည်
ပထမဆုံး ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်(removable disk) ဖြစ်သည်
အသုံးပြုသူများမှ ဒစ်အတွဲများ ထပ်မံဝယ်ယူ ပြောင်းလဲ တပ်ဆင်နိုင်သည်
နောက်မျိုးဆက်များဖြစ်သည့် ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်များ၏ ကနဦး အစ ဖြစ်သည်
၁၉၈၀ခုနှစ် အစောပိုင်းမှာတော့ ၃၀၀ မက်ဂါဘိုက် အထိ သိမ်းဆည်းဝင်ဆန့်နိုင်သော ဟာ့ဒ်ဒစ်များ ပေါ်ထွက်လာသည်
ခခိနိုခိဘူတာ  (柿ノ木駅 ခခိနိုခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ အုအိုနိုမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်ထီးတောင်ရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ဥက္ကံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Okekan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ကြက်ဖနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှင်ဇနကာဘိဝံသသည် မြန်မာနိုင်ငံသာသနာဝင်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့ပြီး ကျမ်းစာများပြုစုကာ သံဃာတော်များအား ဗုဒ္ဓစာပေများ ပို့ချပေးတော်မူခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
“ဘာသာဋီကာ”ကျမ်းများ ပြုစုတော်မူခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀ ရာစု ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသဟု သာသနာတော်နယ်တွင် ကျော်ကြားပြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းက ၂၀ ရာစု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးခြားဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၁၂၆၁ - ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၁၄)ရက် (၁၉၀ဝ-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ-၂၇ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သရိုင်ရွာ၌ အဖ-ဦးဇောတိ၊ အမိ ဒေါ်အုန်းလှိုင်တို့က မွေးဖွားခဲ့
ငယ်မည်မှာ မောင်ဌေးလွင်ဖြစ်သည်
သရိုင်ရွာ ပင်းကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် စတင်၍ပညာဆည်းပူးရာ တစ်နှစ်ခွဲအတွင်း အခြေခံသင်ရိုးကောင်းစွာ ပေါက်မြောက်ခဲ့ပြီး၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် ရှင်သာမဏေပြုသည်
၁၂၇၄ - အသက်(၁၂)နှစ်အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၊ ဇီးပင်ကျောင်းတိုက်၌(မြောင်းမြဆရာတော်လောင်း) စာချဘုန်းကြီး ဥုးဉာနာဘိဝံသထံ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်
၁၂၇၅ တွင် ဒုတိယအကြိမ်ရှင်သာမဏေပြုပြီး နှစ်နှစ်အကြာ အသက်(၁၅)နှစ် အရွယ်၌ ပထမငယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၂၇၈ - အသက်(၁၆)နှစ်သားတွင် ပထမလတ်တန်းအောင်၍ ဥုးဉာနာဘိဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ သာမဏေဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ရှင်ဇနက အမည်ကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၁၂၇၉ - ပထမကြီးတန်းအောင်သည်
၁၂၈၀ - တပေါင်းလပြည့်တွင် ပလိပ်မြို့ ဧကျောင်း ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘဝသို့ရောက်သည်
၁၂၈၁ ခုနှစ် ရဟန်းဘဝတွင် နယုန်လပြည့်နေ့၌ တစ်ကြိမ်၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့၌ တစ်ကြိမ် သိက္ခာထပ်သည်
ပထမကြီးတန်းအောင်ပြီးနောက်၊ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမကျောင်းတိုက်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးသည်
စာဝါတက်ခိုက် ရဟန်း(၃)ဝါအရတွင် ပညာထက်မြက်ထူးချွန်မှုကြောင့် ဂဏဝါစကစာချအဖြစ် ချီးမြှောက်ခံရပြီး စာဝါချပေးသည်
ပခုက္ကူတွင် (၄)ဝါ စာချပြီးနောက် မန္တလေးမဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်သို့ ပြန်ကြွသည်
၁၂၈၃ - ကဆုန်လဆန်း(၁)ရက်နေ့၌ ပခုက္ကူဆရာတော်ကြီးများ၏ ပခုက္ကူစာချ အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်
၁၂၈၇ ပထမကျော်တန်းအောင်မြင်သည်
၁၂၈၉ - ပရိယတ္တိ သာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ရသည်
ထို့နောက် အဘယာရာမဆရာတော် ခေါ်ယူသည့်အတွက် မန္တလေးအနောက်ပြင် အဘယာရာမရွှေဂူတိုက်သစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး စာဝါများပို့ ချပေးခဲ့ရ၏
၁၂၉၀ ခုနှစ် ရဟန်း (၁၀) ဝါအရတွင် မိမိ၏ မွေးနေ့ဖြစ်သော တပို့တွဲလကွယ်နေ့၌ သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာကို စတင် ပြုစုသည်
၁၂၉၃ ခု သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာကို ပြုစုနေစဉ် ဖခင်ဒကာကြီးနှင့် အဘယာရာမ ဒကာကြီးတို့ တောင်းပန်သည့်အတွက် ရတနာ့ဂုဏ်ရည်ကို ပြုစုပြီး ထုတ်ဝေသည်
(ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ကျမ်းစာဖြစ်သည်
ထို့နောက် အခြေပြုသင်္ဂြိုဟ်၊ အခြေပြုသဒ္ဒါ သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ၊ ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ စသည်ဖြင့် ကျမ်းများဆက်ကာဆက်ကာ ပြုစုသည်
သဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာကို စတင်ရေးသားချိန်မှ ပြီးစီးချိန်ထိ(၈)နှစ် အချိန်ယူပြုစုခဲ့ရသည်
အဘယာရာမကျောင်းတိုက်တွင် (၁၂) နှစ်ကျော်သတင်းသုံးစဉ် စာချခြင်း၊ စာရေးခြင်း၊ တရားဟောခြင်း၊ ကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ခြင်းဟူသော တာဝန်များယူရသည့်အပြင် အဘယာရာမဆရာတော်ကြီးကိုလည်း ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရသည်
၁၃၀၃ - ဝါဆိုလ(၁၉၄၁-ခု၊ ဇူလိုင်လ) တွင် အမရပူရတောင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ မဟာဂန္ဓာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းတိုက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ခန်းစာများ အမည်ဖြင့် သူငယ်တန်းမှ ဒဿမတန်းအထိ ရေးသားပြုစုပေးခဲ့သည်
၁၃၀၃ - ဝါဆိုလ(၁၉၄၁-ခု၊ ဇူလိုင်လ) တွင် အမရပူရတောင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ မဟာဂန္ဓာရုံကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးသည်
ဆရာတော်သည် မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်ကို စနစ်တကျတည်ထောင်ပြီး စာဝါများ ပို့ချပေးခဲ့ရာ (၃၇)နှစ်အတွင်း ကျောင်းဆောင်(၁၀ဝ)ကျော်၊ သံဃာ(၅၀ဝ)ကျော်အထိ တိုးပွားလာသည်
ထိုကာလအတွင်း ကျောင်းနေ သံဃာတို့ကို နေ့စဉ်တစ်နေ့လျှင် စာ(၃)ဝါ ပို့ချပေးပြီး စာပေကျမ်းဂန်များလည်း ဆက်လက်ပြုစုသည်
မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်တွင် ငယ်ရွယ်သော သာမဏေများ၊ ရဟန်းများကို ရွေးချယ်လက်ခံပြီး စနစ်တကျ ပြုပြင်သည်
စည်းကမ်းချက်များကို တိတိကျကျ ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်သည်
မိမိကိုယ်တိုင် ဝိနည်းနှင့်အညီ ကျင့်သုံးပြီး ကျောင်းနေသံဃာများကိုလည်း တိတိကျကျ ကျင့်သုံးလိုက်နာတတ်အောင် ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မည်မျှစာတတ်စေ စိတ်ကောင်းမရှိလျှင် သာသနာ့အကျိုး မဆောင်ရွက်နှိုင်ဟု ခံယူကာ စိတ်ကောင်းရှိဖို့က ပထမ၊ ဝိနည်းလေးစားဖို့က ဒုတိယ၊ စာတတ်ဖို့က ဒသမ-စသည်ဖြင့် အရေးပါမှု အတိုင်းအတာအလိုက် မူချ ကြပ်မတ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် စံပြကျောင်းအဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်
မန္တလေးပရိယတ္တိသာသနာ့ဟိတအသင်းကြီးအတွက် သာမဏေစာတော်ပြန်ပွဲ စီမျဉ်းကို ရေးဆွဲ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်
ကျောင်းများတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ခန်းစာများ သင်ကြားပေးရေးအစီအစဉ်အရ (နိုင်ငံတော်အစိုးရက တာဝန်ပေးအပ်သဖြင့်) မူလတန်းများအတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာလက်စွဲသင်္ခန်းစာများ ပြုစုခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း(ဝိုင်အမ်ဘီအေ)က ဖွင့်လှစ်မည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံသင်တန်း ကျောင်းများအတွက်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ခန်းစာများ အမည်ဖြင့် သူငယ်တန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရေးသားပြုစုပေးခဲ့သည်
၁၃၁၂ ခု လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ပထမဆုံးဆက်ကပ်သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ခံယူရရှိသည်
၁၃၁၅ ခု ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲ၌ ဆဋ္ဌသံဂီတိဩဝါဒါစရိယသံဃနာယက၊ ဆဋ္ဌသံဂီတိဘာရနိတ္တာရက၊ ဆဋ္ဌသံဂီတိပါဠိပဋိဝိသောဓက၊ ဆဋ္ဌသံဂီတိဩသာနသောဓေယျပတ္ထပါဌကအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
၁၃၂၆ ခုတွင် မှော်ဘီသာသနာသန့်ရှင်းပြန့်ပွားရေးအစည်းအဝေး၏ ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
၁၃၃၇ ခု ပဲခူးမြို့၌ ကျင်းပသော ရွှေကျင်နိကာယ (၁၁) ကြိမ်မြောက် ဂိုဏ်းလုံးကျွတ် အစည်းအဝေးမှ တွဲဖက်သာသနာပိုင် (ရွှေကျင်နိကာယဥပဥက္ကဋ္ဌ)အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း(၆၃)ကျမ်း ရေးသား ပြုစုခဲ့ရာ သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ၊ ရူပသိဒ္ဓိဘာသာဋီကာ စသည်ဖြင့် ဘာသာဋီကာအမည်တပ်သော ကျမ်းအများအပြားပါဝင် ရတနာ့ဂုဏ်ရည်၊ ကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာ၊ ဘာသာသွေး၊ အနာဂတ်သာသနာရေး၊ နောက်ဆုံးဆယ်လ မြတ်ဗုဒ္ဓ စသည်တို့သည် ထင်ရှား၏
ပျံလွန်တော်မူကာနီး(၂)ရက်အလိုတွင် သုတ်မဟာဝါဘာသာဋီကာကျမ်းကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်
ပျံလွန်တော်မမူမီ (၁၃)ရက်အလိုတွင် မိမိ၏ ထေရုပ္ပတ္တိကို တစ်ဘဝသံသရာအမည်ဖြင့် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
၁၃၃၉ ခု နတ်တော်လပြည့်ကျော်(၂)ရက် (၁၉၇၇-ဒီဇင်ဘာ-၂၇-ရက်) အင်္ဂါနေ့ညနေ ၄ နာရီ ၃၀ နာရီတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ပျံလွန်တော်မူမည့် နေ့လယ်အထိ သုတ်ပါထေယျ အဋ္ဌကထာကို စာချပေးခဲ့၏
အခြေပြုသင်္ဂြိုဟ်အခြေပြုသဒ္ဒါသင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာအနာဂတ်သာသနာရေးကိုယ်ကျင့်အဘိဓမ္မာရတနာ့ဂုဏ်ရည်ဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ခန်းစာများ(၉)တွဲဘာသာသွေးသုတ်မဟာဝါ-ဘာသာဋီကာဘာသာရေး ပြဿနာများရုပ်ပုံရှင်ကျင့်ဝတ်လူချမ်းသာဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာနောက်ဆုံးဆယ်လ မြတ်ဗုဒ္ဓတစ်ဘဝသံသရာ(ကိုယ်တိုင်ရေးထေရုပ္ပတ္တိ)ဓမ္မစကြာနှင့် အနတ္တလက္ခဏသုတ် တရားတော်အခြေပြုပဋ္ဌာန်းသိပ္ပံအမြင်နှင့် ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာအဖြေများဘုရားဥပဒေတော်ကြီးဆရာတော် ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းဂန်စာအုပ်များကို ဓမ္မဒေါင်းလုဒ် Dhammadownload က စုစည်းထားရှိသည်
ဇင်မင်းထွန်း(၁၂ ဇွန်လ ၁၉၉၃ခုနှစ်)သည် ရတနာပုံအသင်းမှ ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ လက်ရွေးစင် အားကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
၃၀ မတ်လ ၂၀၁၅ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားအသင်းနှင့် ကန်သောပွဲ၌ ပထမဆုံး ဝင်ရောက်ကစားခဲ့သည်
လက်ပန်ကိုင်းရွာ၊ သလူချောင်း
စကိုဒါ သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ချက် ကားထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်
ကုမ္ပဏီသည် အရည်အသွေးမြင့် အတန်းစားကားများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ကားအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်
၎င်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်ကတည်းက ဗော့စ်ဝဂ္ဂန် အုပ်စု မှပိုင်ဆိုင်သည်
ဓမ္မပါလရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammaparla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်ဝါကထောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zinwarkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဦးတေဇ (၁၉၆၄- ) သည် စစ်အစိုးရနှင့် နီးစပ်သည်ဟု လူသိများသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး ဖြစ်သည်
အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ထူးအုပ်စု ကုမ္ပဏီနှင့် အဲပုဂံ လေကြောင်းလိုင်းတို့ ဖြစ်သည်
၎င်းသည်  ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီ-အိုင်-အေ)မှ ရှမ်းကြီးမြင့်ဆွေဟု လူသိများသည့် သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင် နှင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)ရ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး သီရိပျံချီ မြင့်ဆွေ ၏ အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်
ဦးတေဇကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (TTC) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
သို့သော် ကြို့ပင်ကောက်မြို့မှ ထူးဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးဇော်ညွန့် နှင့် ဒေါ်ထူးတို့၏ သမီး မသီတာဇော်နှင့် နှစ်ဖက်မိဘများ သဘောမတူသည့်ကြားမှ လက်ထပ်လိုက်သည့်အတွက် စစ်တက္ကသိုလ်မှ ထွက်လိုက်ရသည်
၁၉၈၉ ခုနှစ် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်အချ မခံရမီက သွားရောက်ခဲ့သည့် နယ်ခရီးစဉ်များတွင် ၎င်းပိုင် မော်တော်ကားကို ပေးအပ် အသုံးပြုစေခဲ့ကြောင်းလည်း ဦးတေဇက ပြောသည်
စစ်တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီးနောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြန်လည်နေထိုင်ကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် လူထုအုံကြွမှုတွင် ၎င်းလည်းပါဝင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြောင်း မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည်
အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ထူးအုပ်စု ကုမ္ပဏီနှင့် အဲပုဂံ လေကြောင်းလိုင်းတို့ ဖြစ်သည်
၁၉၉၄ - ၉၅ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်ကြားရပ်ကွက်၌ ထူးကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ကာ ထိုင်း- မြန်မာ နယ်စပ် မြိတ်- ထားဝယ် ဒေသ၌ သစ်ကွက်များကို လေလံဆွဲ၍ သစ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်မူ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင် ပျက်ဆီးမှု များပြားလာသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင်သာ အနေများသည့် ဦးတေဇသည် ထူး ကုမ္ပဏီကို တစ်ဦးတည်းပိုင်အဖြစ်မှ ကုမ္ပဏီအရာရှိကြီးများကိုပါ ရှယ်ယာ ပိုင်ဆိုင်စေသည့် ကော်ပိုရေးရှင်း သဘော ဖွဲ့စည်းကာ လုပ်ငန်းများကို စိတ်ချရသည့် ဝန်ထမ်းများဖြင့် လွှဲအပ်ထားခဲ့သည်
တခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ အခြေခံအဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မိုဘိုင်းတယ်လီဖုန်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတို့ပါဝင်သည်
စစ်အစိုးရအတွက် ရုရှားနိုင်ငံမှ လက်နက်များဝယ်ယူရန် လက်နက်ပွဲစားအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှာ အာရှစိမ်းလန်းမှု ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ထူထောင်ပြီး ဘဏ်လုပ်ငန်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်
ဘဏ်တည်ထောင်ပြီး မကြာမီ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုစာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
သို့သော် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထို ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းမှ ပျယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်
Forbes မဂ္ဂဇင်း သတင်းထောက်က ထူးကုမ္ပဏီ၏ တနှစ်ဝင်ငွေ၊ အကျိုးအမြတ်၊ ရှယ်ယာအများဆုံး ပိုင်ဆိုင်သည့် ဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦး၏ တနှစ်ဝင်ငွေ စသည့် အသေးစိတ်မေးမြန်းချက်များ ကိုမူ ဦးတေဇက ဖြေဆိုရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်
ထိုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီး အများစုသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန် ကြေညာခြင်း မရှိသကဲ့သို့ လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့ မည်မျှ ချမ်းသာကြွယ်သည်ကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလေ့မရှိကြောင်း အဆိုပါ မဂ္ဂဇင်းတွင် ကောက်ချက်ချ ရေးသားထားသည်
ပြီးခဲ့သည့် ဧပြီလအတွင်းက ရန်ကုန်မြို့၌ အီတလီသတင်းထောက် တဦးနှင့် တွေဆုံမေးမြန်းခန်းတွင်မူ ၎င်းပိုင်ဆိုင်သည့် ထူး ကုမ္ပဏီသည် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ ခန့် ဝင်ငွေရှိသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်
မကြာသေးမီက Wall Street ဂျာနယ်၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာတွင်လည်း အရှေ့တောင်အာရှရှိ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၃၀ ဦး၌ ဦးတေဇသည် အဆင့် ၁၂ တွင်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ဦးတေဇ၏ အဲပုဂံ လေကြောင်းသည် မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် ပြိုင်ပွဲဝင် ရန်ကုန်မြို့အခြေစိုက် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အဓိက ထောက်ပံ့ပေးနေသော စပွန်ဆာကုမ္ပဏီလည်း ဖြစ်သည်
သူ၏သားဖြစ်သူ ပြည့်ဖြိုးတေဇမှာ ဘောလုံးအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်
ယခုအခါ ဦးတေဇသည် သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများကို ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်များတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်
သို့သော် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလအတွင်း ပြည်ပမှ စားအုန်းဆီ တင်သွင်းဖြန့်ဖြူးခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ ဦးတေဇ တစ်ဦးတည်းသာ တင်သွင်းခွင့် ပေးထားသည်ကို အစိုးရက ရုပ်သိမ်းခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း ဦးတေဇ၏ ဥစ္စာဓန ကြွယ်၀ ချမ်းသာမှုသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာကြောင်း၊ ထိုအတွက် ၎င်းပိုင်ဆိုင်သည့် ဟိုတယ်များကို ရောင်းချနေကြောင်း ရန်ကုန်စီးပွားရေး အသိုင်းအဝန်းတွင် ပြောဆိုနေသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင် အရေးအခင်းကိစ္စများကြောင့် မြို့ကြီးများ၏ လမ်းမများထက်မှာ ဆန္ဒပြမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သောကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ အစိုးရက ဦးတေဇနှင့် သူ၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ ထူးရောင်းဝယ်ရေး နှင့် အဲပုဂံ အပါအဝင် ကုမ္ပဏီများကို စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မေလ ၁၉ ရက်နေ့မှာတော့ သားဖြစ်သူ ပြည့်ဖြိုးတေဇ ဥရောပသမဂ္ဂက သူ့အပေါ် ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ဥရောပသမဂ္ဂ ကောင်စီနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရာ အမှုရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်
၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လမှာတော့ ပြည့်ဖြိုးတေဇအပေါ် ထားရှိထားတဲ့ ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးတေဇနှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိဟု ယူဆကာ ဥရောပသမဂ္ဂမှ ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည်
ဦးတေဇ၏ ထူးအုပ်စု ကုမ္ပဏီအောက်ရှိ ကုမ္ပဏီအသီးသီးတွင် အလုပ်လုပ်နေသော ဝန်ထမ်း ၄၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည်
ရာဂဏာန်းမျှသော ဝန်ထမ်းများသည် နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ ပညာများဆက်လက်သင်ကြားနေကြသည်
နိုင်ငံရပ်ခြားရောက်နေသူများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး လေယာဉ်မှူးလည်း ပါဝင်သည်
ဦးတေဇ ဦးဆောင်၍ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီများမှ ဆိုင်ဂလုံး နာဂစ်မုန်တိုင်းဒဏ်ခံ ပြည်သူများအတွက် အရေးပေါ်အသက်ကယ် ပစ္စည်းများကို ဘိုကလေးမြို့နယ်တွင် ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်
သူ၏ ထူးအုပ်စု ကုမ္ပဏီမှာ ဘိုကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများ၊ အစိုးရရုံးများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈ သန်းကျော် သုံးစွဲခဲ့သည်
လူမှုရေးဆိုင်ရာများကို ပိုမိုအထောက်အကူပြုစေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထူး ဖောင်ဒေးရှင်းကို ထည်ထောင်ခဲ့သည်
ကာသိနိုင်ငံ၊ ဗာရာဏသီမြို့အနီး ခေမိယမ္ဗဝန၌ သီတင်းသုံးနေသော အရှင်ဥဒေနထေရ်အား အင်္ဂနိုင်ငံသား ဃောဋမုခဗြာဟ္မဏ၏ မေးလျှောက်သော စကားနှင့် ဆက်စပ်၍ “အတ္တန္တပ, အတ္တပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တ”အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် လေးမျိုးကို ဟောတော်မူပြီး ယင်းပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးနှင့် ဆက်စပ်၍ ဃောဋမုခဗြာဟ္မဏ ထင်မြင်ယူဆချက်ကို လျှောက်ထားပြီးသည့်အခါ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုး၏အကျယ်ကို ခွဲခြားပြီးဟောတော်မူပါသည်
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဃောဋမုခဗြာဟ္မဏ သရဏဂုံဆောက်တည်ပုံ၊ အရှင်ဥဒေနထေရ်အား ပူဇော်ပုံ၊ အရှင်ဥဒေနထေရ်၏ ပါဋလိပုတ်မြို့နေ သံဃာတော်၏ ဥပဋ္ဌာနသာလာ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရန် ညွှန်ကြားပုံ၊ ထိုဥပဋ္ဌာန သာလာ၏ “ဃောဋမုခီ”အမည်ရရှိပုံတို့ကို ပြဆိုသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ -ဃောဋမုခဗြာဟ္မဏ၏ မေးခွန်းနှင့်ဆက်စပ်၍ အရှင်ဥဒေနထေရ်၏ အကြံအစီ၊ ဃောဋမုခဗြာဟ္မဏ ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကောင်းမှု ကုသိုလ်ကြောင့် နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရပုံ၊ ပျက်စီးနေသော မိမိကောင်းမှုကျောင်းကို နှမအား ပြင်ဆင် ဆောက်လုပ်စေပုံတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဋီကာ၌-ခေမိယမ္ဗဝနအကြောင်း၊ ပရိဗ္ဗဇပုဒ်အဖွင့်၊ ဓမ္မာယေဝ ပမာဏ အဖွင့်-စသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
မကျီးချောင်း၀ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Magyichaungwa)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ မကျီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၄ ဦး၊ မ ၁၂၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၇ ဦး နေထိုင်သည်
လက်ပန်တဲ (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpante(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၁ ဦး၊ မ ၁၅၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်မွတ် (မန်မိုင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanmut (Manmai))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့ (ဖန်မွတ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ကုမ္ပဏီ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားအခြေစိုက် မီဒီယာထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကျော်ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
ပင်ညွန့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinnyunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ အောင်းစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်းစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၀ ဦး၊ မ ၂၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၈၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးမြို့သည် တောင်ငူခရိုင် ရွှေကျင်မြို့ ညောင်ဝိုင်းရပ်၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် ဖွားမြင်သည်
ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေမြို့ ဖြစ်သည်
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ အတန်းကျောင်းတွင် ၇တန်းအထိ သင်ကြား၍၊ အသက် ၁၈ နှစ်သားအရွယ်တွင် ကြေးတိုင်းရုံး၌ အကူစာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ရွှေကျင်မြို့ အနောက်တိုက်ဟုလည်းခေါ်သော ရွှေတောင်ဦး ဘုရားအဆင်း၊ မန္တလေးကျောင်း ဆရာတော်ကြီး ဦးသာသနထံတွင် ရဟန်းပြုသည်
ဘွဲ့ ဦးဝါယမဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကြီးထံ၌သဒ္ဒါသင်္ဂြိုဟ် အခြေခံစာများ သင်ကြားပြီးနောက် ရဟန်းတဝါအရာတွင် မန္တလေးမြို့ ဘုရားကြီးတိုက် ဆရာတော် ဦးရန်ကုန် ဆရာတော် ဦးပိုင်တို့ထံတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်
ထို့နောက် ညောင်လေးပင်မြို့ တောရကြီးဆရာတော် ဦးသောမထံတွင် ပညာသင်ကြားပြန်သည်
ရဟန်းဝါ ၈ ဝါတွင် ရွှေတောင်ဦးတောင်စောင်း ရှေးယခင် ဘုန်းတော်ကြီး ဦးသီလ သီတင်းသုံးတော်မူဖူးသော ဂူကလေးနေရာ၌ ရွှေဂူကျောင်းတိုက် အမည်သမုတ်၍ စာသင်တိုက်တည်ထောင်သည်
ထိုစဉ်အခါ ၁ဝ ဝါပြည်၍ ဆရာတော် တပည့် ၁ဝ ဝါရ ဦးမေဃကို ဦးစီးပြုစေကာစသင်သားငါးဆယ်ခန့်ကို စာချသည်
ဦးမေဃအား ကျောင်းကိုအုပ်ချုပ်စေ၍ ဦးဝါယမ (ဦးမြို့)သည် တရားဟော ဓမ္မကထိက အဖြစ်ဖြင့် ကျောင်းတိုက်ကို ပြုစုပျိုးထောင်သည်
ဦးဝါယမအသံမှာ အသံဝါကြီးဖြစ်၍ ပြတ်သားခြင်း၊ ခန့်ညားခြင်း၊ အနုသန္ဓေ အဆက်အစပ် ကောင်းခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များလာကာ ဓမ္မကထိက အကျော် ဖြစ်လာသည်
၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် လယ်တီဆရာတော် ဘုရားကြီးသည် နိုင်ငံတွင် နေလပမာ ထွန်းပေါ်လာသည်
တနိုင်ငံလုံးတွင် ပရမတ္တသံခိပ် သာသနာသည် သိသိသာသာသာ အားရှိလာသည်
ဦးဝါယမသည် လယ်တီဆရာတော် ဘုရားကြီးထံသို့ တပည့်အဖြစ်ဖြင့် ဆည်းကပ်ပြီးလျှင် ဆရာတော်ကြီး၏ ဟောနည်းကို နည်းခံသည်
ဆရာတော်ကြီးနှင့် လေသံ တထေဝ တည်းဖြစ်အောင် ဟောပြောသည်
၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဂူကျောင်းတိုက်ကြီးကို ဦးမေဃအားအပ်ခဲ့၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းလာသည်
ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ် ဒေါ်စန္ဒာအရပ်တွင် ခေတ္တနေ၍ ဓမ္မသာဝန ဗုဒ္ဓသာသနာပြုအသင်းကို တည်ထောင်သည်
ဓမ္မသာဝန အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဆာဂျေအေမောင်ကြီး၏ ဖခင် အက်ဒွပ် ဦးခင် (ဘလုပ်တိုက် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ပညာဝန်ထောက်ဦးမုန်း (ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း) ငွေထိန်းလူကြီး သုဓမ္မဝတီ တိုက်ရှင် ့ပွဲစားကြီး ဦးဘာစိုင်၊ အကျိုးဆောင် စက္ကရီထေရီ ဘလုပ်တိုက် ဦးဂျေးကပ်တို့ပြင် မာဖီယားသဌေးကြီးသား ခန်ချောခိုင် တို့ ပါဝင်ကြသည်
တနင်္ဂနွေတစ်ပတ်တွင် သုံးကြိမ် သိမ်ကြီးတန်ဆောင်းနှင့် ဆူလေကုန်းတော်တွင် ဦးဝါယမ တရာဟောသည်
ထိုအချိန်တွင်လယ်တီဦးဝါယမဟူ၍ ဖြစ်လာသည်
၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သိမ်ကြီးနှင့် စစ်ကဲမောင်ထော်လေးလမ်းတွင် မြန်မာပြည် ဗုဒ္ဓသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သည်
ထိုအခါ အမေရိကန် သာသနာပြု ပုံနှိပ်တိုက်က သာသနာပြု (မစ်ရှင်) ဆိုသော စာလုံးကို အသုံးမပြုရန် စာရေးအကြောင်းကြားလာသည်
'ထိုစာလုံးဟာ မင်းတို့ပိုင်တာမဟုတ်ဘူး ' ဆုံးဖြတ်၍ စာမပြန်ဘဲ ထားလိုက်သည်
နောက်ထပ် ထိုအကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မည်သို့မျှ ပြောဆိုလာခြင်းမရှိတော့ချေ
ဓမ္မသာဝန ဗုဒ္ဓသာသနာပြု အသင်းနှင့် မြန်မာပြည်ဗုဒ္ဓသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်မှ လစဉ် ဓမ္မဒေသနာတရား သတင်းစာကို ၁၂၆၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ထုတ်ဝေသည်
အသင်းတံဆိပ်မှာ ခြင်္သေ့အလံကိုင်၊ အလံတွင် ( သန္နိဋ္ဌိကော ဓမ္မော) ထည့်ထားသည်
၁၂၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့တွင် လယ်တီပရမတ္တသံခိပ်၊ သာသနာနှင့် ဓမ္မသာဝနအသင်း၏ တရားသံတို့ လွှမ်းမိုးချိန် ထွန်းလင်းချိန်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်
၁၂၇၂ ခုနှစ်တွင် လယ်တီဦးဝါယမသည် လူဝတ်လဲပြီးလျှင် ဒေါ်စန္ဒာနှင့် အကြောင်းပါသည်
ဓမ္မသဝနအသင်း လူကြီးမင်းများသည် ကြည်ညိုရင်းကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြ၍ လယ်တီဦးဝါယမဘဝမှ ဆရာမြို့အဖြစ်သို့ ရောက်လာသော ဦးမြို့အား  မြန်မာပြည် ဗုဒ္ဓသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်၌ တိုက်အုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်စေသည်
၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ကတိုးရော်ဗာခြံ သဌေးကြီးဦးရွှေလေး၊ ဦးရွှေကြူး၊ ဦးမြို့တို့သည် တွေ့ဆုံကြ၍ ဆရာမျိုးအကြံပေးချက် ဦးရွှေကြူး၏ နိုးဆော်ချက်ကြောင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို မြန်မာပြန်ဆိုမှု ကိစ္စကြီး ပေါ်ထွက်လာလေသည်
ဤပိဋကတ်သုံးပုံ မြန်မာပြန်မှုကို သဘောတူကြပြီးလျှင် 'ပိဋကတ်သုံးပုံ ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီ' ဟု အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ကြေးဆိုင်းဘုတ်ထွင်းကာ အမှတ် ၅၁ ဘားလမ်း  ရွှေကြူးကုမ္ပဏီက ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်လေသည်
ဤအချိန်တွင် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီးသည်လည်း လူ့ဘောင်သို့ ရောက်နှင့်ပြီးဖြစ်၍ ဆရာမြို့၊ ဒေါ်စန္ဒာ ဆရာဦးမောင်ကြီးတို့သည် မော်လမြိုင်ကတိုးရောဗာခြံ သဌေးကြီး ဦးရွှေလေးထံသို့ လိုက်ပါသွားကြသည်
ဦးမောင်ကြီးသည် တနှစ်ခန့်နေ၍ ရွှေကြူးကုမ္ပဏီသို့ ပြန်လာသည်
၁၂၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်ထိ ၁ဝ နှစ်တိုင်တိုင် ဒီဃ၊ မဇ္ဈိမ၊ သံယုတ္တ၊ အင်္ဂုတ္တရဟူသော နိကာယ် ၄ ရပ်ကို မြန်မာပြန်ဆိုပြီးစီးသည်
၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြန်များကို ကတိုး၌ ထားခဲ့၍ ရန်ကုန်သို့ပြန်လာသည်
ရန်ကုန်တွင် ဘိန်ဝှက်ကုမ္ပဏီနှင့် တွဲဖက်၍ ဆန်ပွဲစားလုပ်သည်
သဌေးကြီး ဦးရွှေလေးသည် မြန်မာပြန် ပိဋကတ်စာမူများကို ထိုစဉ်က ဘုရင်ခံ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးလက်သို့ အပ်လိုက်သည်
အပ်သည်ဆိုသော်လည်း စာမူများမှာ ဦးမြို့လက်တွင်းသို့ ပြန်ရောက်လာသည်
ဦးမြို့သည် ဆန်ပွဲစား လုပ်ကိုင်နေရင်း ရန်ကုန်မြို့ ၃၈ လမ်းတွင် မြန်မာပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်၊ မြန်မာပိဋကတ်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်၍ မြန်မာပြန်ပိဋကတ်များအနက် သီလက္ခန် ပါဠိတော်မှ အစပြု၍ ရိုက်နှိပ်သည်
၁၂၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၂၉၂ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာပိဋကတ်အုပ်ရေ ၃ဝ ပြီးစီးသည်
၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အဂ‡လန်ပြည် အိမ်ရှေ့မင်းသား ဆုငွေ ၁ဝဝဝ ကျပ် ကိုရသည်
၁၂၉၂ ခု နှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်
ထိုနှစ်တွင်ပင် ပိဋကတ်မြန်မာပြန် အုပ်ရေ ၃ဝ၊ အစုံ ၂၅ဝ ကို အစိုးရက ဝယ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရုံးများ၌ ထားစေသည်
ဦးမြို့သည် မြန်မာပိဋကတ်အုပ်ရေ ၃ဝ၊ တစ်အုပ်လျှင် ၂ဝဝဝ၊ အုပ်ရေပေါင်း ၆ဝဝဝဝ၊ တစ်အုပ်လျှင် ၁ဝိ တန်ဖိုး၊ ငွေ ၆ သိန်းခန့် လုပ်ငန်းကြီးကို အနည်းငယ်မျှသော ငွေ ၅ဝဝဝ (ငါးထောင် ) ခန့်ဖြင့် လုပ်ကိုင်သွားသည်
ဦးမြို့သည် လောကဓံတရားနှင့် ကြုံသည့်အခါ ကြံကြံခိုင်နိုင်သော သတ္တိရှိသည်
အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချပြီးသည့်အခါ မည်သူဖျက်၍မျှ မရ၊ မဖြစ်မနေလုပ်လေ့ရှိသည်
ဦးမြို့သည် မြန်မာပိဋကတ်ဘာသာပြန်များအပြင် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို အရင်းခံပြု၍ ဝိမောက္ခမဂ္ဂကျမ်းနှင့် လုံ့လဝိရိယကို အရင်းခံသော ဝါယာမဒီပနီ ကျမ်းနှစ်စောင်ကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်
ဤမျှ မိမိအင်အားအလိုက် အမျိုးဘာသာ သာသနာအကျိုးကို သည်ပိုးရင်း ဦးမြို့သည် ၁၂၉၈ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ လွစ္စလမ်း၌ အသက် ၆၂ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်
ဦးမြို့သည် အိမ်ထောင်သုံးဆက်ပြုခဲ့၍ ပဌမဇနီးဒေါ်စန္ဒာ၊ (ဒေါ်မိတ်) မှ သမီး၊ မအမာ၊ ဒုတိယဇနီး ဒေါ်ကြိုင်မှ မခင်စု၊ တတိယဇနီး ဒေါ်ဝါးစိန်မှ  မောင်တင်မြို့၊ မလှလှမြို့တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်
ယာနနာဝါကျောင်းတော် (မြန်မာ: ယာနနာဝါ; ပါဠိ: Yānanāvā) သည် အယုဒ္ဓယခေတ်က တည်ဆောက်ထားခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Charoen Krung လမ်းမပေါ်ရှိ ဘန်ကောက်၏ Sathon အရပ်တွင် တည်ရှိသည်
ကျောင်းတော်တွင် junk ပုံသဏ္ဌာန်စေတီနှင့် ရာမဘုရင်(၃) တည်ခဲ့သည့် viharn တို့ရှိသည်
ဇခုန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zahkung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဆက်ကျွန်းရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
မကျီးချောင်းရွာ၊ ကံချောင် (သရောဘုန်း)
ယာနန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yarnan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ လောက်မော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောက်မော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄ ဦး၊ မ ၂၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
သုဝဏ္ဏဒေဝီစောပြည့်ညိုအမတ်ကြီးဓမ္မဇေယျကဝိကျော်ရခိုင်သူမြတ်ဝိမလအမတ်ကြီးစောယဉ်မိဘဒူမင်းညိုမဟာပညာကျော်ဘွန်စောမှိုင်းမိညိုဥက္ကာပျံရှင်ထွေးနှောင်းနရပတိကြီးမိပန်းရံ
ဖတ်ကုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လဲချားမြို့နယ်၊ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဆန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၉ ဦး၊ မ ၁၈၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့ ရပ်ကွက်ကြီး ၁၇၊ အနီးစခန်းတွင် တည်ရှိပြီး ပြင်ဦးလွင်-မန္တလေး ကားလမ်းမကြားတွင် တည်ရှိသည်
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်သည် အမြင့်ပေ ၁၂၂ မီတာရှိပြီး အနက်မှာ ၉၁ မီတာ ရှိသည်
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်သည် အဆင့်သုံးဆင့်ရှိပြီး အောက်ခြေမှ ရေတံခွန်ထိပ်ထိ လမ်းလျှောက်ချိန် မိနစ်ကိုးဆယ်ခန့် ကြာမြင့်သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန် ဒုတိယ အဆင့်မှစတင်ကာ ရေမကျတော့သဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နှင့် ဒေသခံ အချို့အပါအဝင် ကွင်းဆင်း စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
အကျယ် ၂ ပေခန့်ရှိ ရေယိုပေါက်မှတဆင့် မြေအောက်ကလိုင်ထဲသို့ ရေစီးဝင်သွားသောကြောင့် ရေမကျတော့ဘဲ တစ်ရက်ခန့်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ရေယိုပေါက်ကို ပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ဩဂုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ရေကျလာခဲ့သည်
ပင့်စင်တဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintsinte)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ပင့်စင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒေသအခေါ်မှာ ပင်စင်တဲ ဖြစ်သည်
လက်တီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Lettee)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ လက်တီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥတို (အနောက်စု)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uto(Ahnauksu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ညောင်ဝိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဝိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၀ ဦး၊ မ ၁၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦးနေထိုင်သည်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကုန်း
ပင်လယ်အော် ဟူသည် ချိုင့်နေသော ကမ်းခြေအတွင်းရှိ ရေထုဖြစ်သည်
၎င်းသည် ပင်လယ်နှင့်အိုင်သို့သော ပိုကြီးသည့်ရေထုသို့ ဆက်နေပြီး အခြားပင်လယ်အော်သို့ ဆက်သည်ပင် ရှိ၏
ကြီးသော ပင်လယ်အော်ကို ပင်လယ်ကွေ့၊ ပင်လယ်၊ bight (မသိလို့ ဒီအတိုင်းထားထားတာ
ကျန်တာမဟုတ်)၊ ပင်လယ်ဝ (sound) အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်၏
ရေခွက် (cove) မှာ အဝကျဉ်းသော ပင်လယ်အော်ငယ် ဖြစ်သည်
Fjord မှာ ကမ်းစောက်ရှိသော ပင်လယ်အော်ကို ခေါ်၏
ပင်လယ်အော်သည် မြစ်ဝ၌ ဖြစ်နိုင်သည်
ဥပမာအဖြစ် ဆက်ဆကွေဟန္နာမြစ်၏အဝရှိ ချက်တာပိပင်လယ်အော်ကို ယူ
တခုနှင့်တခုထပ်နေသော ပင်လယ်အော်များလည်း ရှိ၏
နမူနာအဖြစ် ကနေဒါ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဟတ်ဆန်ပင်လယ်အော်အတွင်း ဂျိမ်းပင်လယ်အော်ရှိသည်ကို ကြည့်
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ ဟတ်ဒန်ပင်လယ်အော်သို့သော ပင်လယ်အော်ကြီးတို့မှာ အမည်သာတွင်သော်လည်း ရှိနေသော ပထဝီသွင်ပြင်နှင့် ကွဲတတ်သေး၏
ပင်လယ်အော်နားရှိ ကုန်းမြေသည် လှိုင်းအားလေအားကို လျော့စေသည်
သို့ဖြစ်ရာ လူသားတို့အခြေချနေထိုင်မှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသောကဏ္ဍအဖြစ် ပါ၏
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော လှိုင်းဒဏ်လေဒဏ်နည်း၍ ငါးဖမ်းရာတွင် အန္တရာယ်နည်းခြင်းကြောင့်တည်း
နောက်ပိုင်း ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုတွင်လည်း ကျောက်ချနေနိုင်သည့်အားသာချက် ရှိပြန်သည်
ဆိပ်ကမ်းပြုရန် ရွေးချယ်စရာလည်း ဖြစ်၏
ရစ်မွန့်ရဲတိုက် သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကလုတရမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် အက်ဝါဒီယန်ရဲတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၉၀၀ နှင့် ၁၉၁၀ အကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ဤရဲတိုက်သည် Mudaliyar Don Arthur de Silva Wijesinghe Siriwardena ၏ တည်းခိုရာအိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် အဆောက်အဦကို အများပြည်သူက ပိုင်ဆိုင်လျက် ရှိပြီး ပြည်သူများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်
ကလုတရမြို့မှ ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အကွာရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
၎င်းသည် ပလတိုတာရှိ ကလုဂန်ဂမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်နေသည်
ကလုတရ - ပလတိုတာလမ်းဘေးရှိ ၄၂ ဧက (၁၇ ဟက်တာ) ရှိသည့် မြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်
Department of Public Trustee Archived 13 November 2018 at the Wayback Machine.
တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
အမည်အရင်းမှာ ဦးမောင်မောင်ကြီး ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က ဧကရီဝိတိုရိယ မိန်းကလေးကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ဟိုက်စကူးကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာဂုဏ်ထူးတန်းတက်ပြီး ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် နည်းပြဆရာကလေးအဖြစ် စတင်ဆောင်ရွက်ပြီး ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးမြှင့်ကာ မြန်မာစာပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူသည်
စာပေဆိုင်ရာ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ တာဝန်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီးသည် ဘာသာစာပေ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ ကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်ဆောင်းပါးများ၊ ပင်ကိုရေးဝတ္ထုများ၊ ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများနှင့် ပုံပြင်များ ရေးသားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်မောင်မောင်ကြီး၏ စာပေများတွေ စာမျက်ရှု၊ မြန်မာစာသင်ကြားရေး၊ အုတ်မြစ်တစ်လွှာ၊ အသုံးချမြန်မာစာ၊ မြန်မာစကားပြေသမိုင်းစသည့် ဘာသာစာပေရေးရာ စာအုပ်များ၊ အချစ်အလွမ်း စွန့်စားခန်း၊ ဂျင်ဂျစ်ခန်စသည့် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ ပါဝင်သည်
ဝက်သိုက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetthaik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှမ်းစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၄ ဦး၊ မ ၁၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၅၁ ဦးနေထိုင်သည်
စလင်းမြို့နယ်နှင့် နှစ်မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နှင့် ကိုးမိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်
အိမ်ခြေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိပီး လူဦးရေ ၁၃၀၀ ကျော်ရှိသော ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်ပြီး စလင်းမြို့နှင့် ကားလမ်း ဆိုင်ကယ်လမ်း များကောင်းမွန်စွာသွားလာနိုင်သည်
အဓိကစီးပွားရေးအနေဖြင့် လယ်ယာအလုပ်ဖြင့်အသက် မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြပြီး ရာသီအလိုက် နှမ်း၊ ပဲ နှင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းတို့ဖြင့် အသက်မွေးကြသည်
ဟတ်ကြီးချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hatgyichaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ရွှေဖလားကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရပ်အခေါ်မှာ ဟတဲကြီးချောင်း ဖြစ်သည်
ဆင်ကွင်းရွာ၊ မြသိန်းတန်
ဇင်ဝိုင်းသည် အကယ်ဒမီနှစ်ဆုရ မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်သည့် သံယောဇဉ်ဆိုတာရှိတယ် ရုပ်ရှင်တွင် ပွဲဦးထွက်အဖြစ် မို့မို့မြင့်အောင်နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦးထံတွင် ခုနစ်နှစ်ခန့် ရုပ်ရှင်ပညာကို သင်ယူခဲ့ပြီး၊ မောင်တင်ဦး၏ ၁၉၈၄ ရုပ်ရှင် သင်္ကြန်မိုးတွင် သက်ထွေးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရာမှ လူကြိုက်များလာခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒဏ္ဍာရီရုပ်ရှင်တွင် မေသန်းနုနှင့်တွဲဖက်၍ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် မြင့်မြတ်နှလုံးသားရုပ်ရှင်ဖြင့် ပထမအကြိမ် အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်
ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးကို သီးခြားလွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ရွေးချယ်ရာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သက်တမ်းမပြည့်မီ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်တွင် လေးနှစ်ကြာကျင်းပပြီးမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် အခမ်းအနားကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးသည့် အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် မင်းထင်ကိုကိုကြီး၊ ဝိုင်း၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗို၊ ဒေါက်တာအိအိခိုင်၊ ဇာဂနာ၊ လူမင်းတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြေတီဦး၊ မိုးဟေကို၊ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်တို့နှင့်အတူ နှလုံးသားဖြင့်ပြုလုပ်သည် ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယမြောက် အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရာ ထပ်မံရွေးချယ်ခံရသည်
မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သည်ဟုဆိုကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်၌ ဖမ်းဆီးခံရသည်
ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သော်လည်း အောက်တိုဘာလအတွင်း ပြန်လည်ဖမ်းဆီးခံရသည်
ဇင်ဝိုင်းကို အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်စိန်လွင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ရီရီရှိန်တို့က ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်းငါးယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးဌေးလွင်ဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်နွဲ့နွဲ့ထွန်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ ကြည်သာဌေးလွင်နှင့် ကျော်ကျော်ဌေးလွင်ဟူသော သားနှစ်ယောက်ထွန်းကားသည်
ကျော်ကျော်ဌေးလွင်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မင်းမော်ကွန်းပင် ဖြစ်သည်
ငယ်သူမြစ်တန်းရွာ၊ မဂူ
အခြေခံအဆင့် သင်္ချာ သို့မဟုတ် ရူပဗေဒ တွင် စကေလာ (ခေါ်) ကိန်းထီး (အင်္ဂလိပ်: scalar) က ဗှတ္တာနှင့် မတူစွာဖြင့် ကိန်းတစ်လုံးထီးတည်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော သင်္ချာအားဖြင့် သင်္ချာဇာတ်ကောင် သို့မဟုတ် ရူပဗေဒအားဖြင့် တိုင်းဖွယ် ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် စကေလာသည် ဗှတ္တာအဖို့ မြှောက်ဖော်ကိန်းဖြစ် သက်ရောက်လျက် ဗှတ္တာ၏ အတိုင်းအဆကို ပြောင်းလဲနိုင်သေးသဖြင့် စကေလာကို ဆပြောင်းကိန်း ဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်
ဥပမာအားဖြင့်                     2              {\displaystyle 2}    နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ၂ဆ ဖြစ်စေခြင်း၊ ½ နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ဆဝက် ဖြစ်စေခြင်း၊                     −        1              {\displaystyle -1}   နှင့် မြှောက်လိုက်ခြင်းသည် ပင်ကို တစ်ဆအတိုင်းပင် ဆန့်ကျင်ဘက် လားရာ ရှိစေခြင်း ဖြစ်သည်
အဆင့်မြင့်သင်္ချာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဗေဒတွင်မူ စကေလာ (ဆပြောင်းကိန်း)သည် စက် (field)အတွင်း ပါဝင်သော အရာများ ဖြစ်သည်
အဆင့် 2 နှင့် အထက်ရှိသော တာအုံများကို "တာအုံ" ဟု သာခေါ်ရိုးရှိပြီး ထောင့်စက် ကိန်းအုံ ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်
အဆင့်-1 သာ ရှိသော တာအုံများမှာမူ ဗှတ္တာများ ဖြစ်ပြီး တိုင်ထီးကိန်းအုံ ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်
ဤအခါမျိုးတွင် စကေလာ (ကိန်းထီး) ဟူသည် အဆင့်-0 နှင့် တာအုံ ဖြစ်သဖြင့် ကိန်းတစ်လုံး ထီးတည်း ဖြစ်နေမည်
အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဆရာကြီး ဦးလင်း သည် မြန်မာစာပေ ပညာရှင်၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဆရာကြီးဦးလင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် မန္တလေးမြို့တောင်ပြင် မဟာနွယ်စင်ရပ်၌ အဖဦးစံလှ၊ အမိဒေါ်တုတ်တို့မှ ဖွားမြင်၏
အမိမှာ ရွှေဘိုမင်းအဆက်အနွယ်ဖြစ်သည်
ဆရာကြီးကား ငယ်ရွယ်စဉ် အခါ ကာလမှ စ၍ ဉာဏ်ပညာ အထူး ထက်မြက်သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏
ကျောင်းသားဘဝ၌ပင် မန္တလေးမြို့ သာသနာပိုင် မိုးထားဆရာတော် ဘုရားထံတွင် ပါဠိသင်ရိုးများကို ကုန်သည်
ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးကို စသင်သည်
ဆရာတော်က တစ်ခေါက်တည်းဖြင့် သင်ပြရုံနှင့် အထစ်အငေါ့မရှိ ပြန်ဆိုနိုင်သည်
ဆယ့်နှစ်နှစ်သား ကိုရင်ဘဝ၌ သင်ရိုးစာများကို ထူးချွန်ကျေပွန်စွာ တတ်မြောက်လေသောကြောင့် မိုးထားဆရာတော် ဘုရား၏ အမိန့်အရ လက်ထောက် စာချ အဖြစ်ဖြင့် ဦးပဉ္စင်းများကို စာချပေးရသည်
ထိုစဉ်အတွင်း အသက် တဆယ့်ငါးနှစ်ခန့်ရှိသောအခါ တနေ့တွင် 'သဒ္ဒတ္ထ ဘေဒစိန္တာ' ခေါ် သဒ္ဒါငယ်ကျမ်းကို ကိုရင်ဘဝနှင့်ပင် အခြားကိုရင်အများအား စာတက်ပေးရ ပြန်သည်
ကိုရင် သုံးလေးရာ ရှိသော ဟူ၏
ထိုအခါ စာဆို ကိုရင်လေး၏ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုကြောင့် မန္တလေးမြို့ တစ်မြို့လုံးတွင် 'ဘေဒစိန္တာ ကိုရင်ကလေး'ဟု တခဏချင်းပင် ကျော်ကြားသွားတော့သည်
မိုးထားကျောင်းတိုက်ကြီးသည် စည်းကမ်းအလွန်ကြီးသောကျောင်းဖြစ်ရကား လောကီစာပေဖြစ်သော ပျို့ကဗျာ လင်္ကာတို့ကို လုံးဝမသင်သဖြင့် ဆရာလင်းသည် ဆရာသံဃာများမျက်ကွယ်၌ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ စာနု၊ စာယဉ်တို့ကို အချိန်ရသရွေ့ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့၏
၁၂၅၈ ခုနှစ်တွင် မိုးထားကျောင်းတိုက်ကြီး၌ပင် ရဟန်းဘောင် သို့တက်ခဲ့၏
သို့နှင့် ရဟန်းခံ၍ အသက် ၂ဝ ကျော်သော အခါ မိုးထားဆရာတော် ကပင် ကိုရင် မောင်လင်းအား "နင်တော့ ဆရာ တစ်ဆူ လုပ်နိုင်ပြီ
ဒါပေမဲ့ ဝိနည်းတော် အရ လိုက်ဝါ ၁ ဝါ ထားဦး
ကျန်တဲ့ ဝါတွေသာ စာချ
၅ ဝါပြည့်မှ စာချ ဆရာ သက်သက်လုပ်" ဟု ပညာတိုးတက်ရေးကို မျှော်ကိုး၍ ဆုံးမတော်မူသည်
ထိုစဉ်ကပင် မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိ သာသနာ့ဟိတ အသင်းကြီး၏ အကိုးကွယ်ခံ စာချဆရာအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပေသည်
သံဃာတော် အပါး ၆ဝ ကျော်ကို နေ့စဉ်စာချပေးရ၏
ထို့အပြင် ထိုစဉ်ကပင်လျှင်လည်း သာသနာ့ဟိတ အသင်းကြီးမှ ကြီးမှူး ကျင်းပေသော စာမေးပွဲအတွက် မေးခွန်းများ ထုတ်ရေးရသေးသည်
ဤသို့နေလာခဲ့ရာ မန္တလေးမြို့၌ သာသနာပိုင်အရေးကိစ္စ အရှုပ်အထွေး ဖြစ်လာသောအခါ ရန်ကုန်မြို့သို့ ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်းခဲ့၏
ရဟန်းဝါ ၈ ဝါ ရသော အခါ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းလာ ပြီးလျှင် လူဝတ်လဲ၍ ရှေးဦးစွာ ဟံသာဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်၌ ဝိနည်း၊ အဋ္ဌကထာများကို ကြီးကြပ်ပြင်ဆင် သုတ်သင် ပုံနှိပ်သည်
နောက် ကဝိမျက်မှန် ပုံနှိပ်တိုက်သို့ ကူးပြောင်းပြီးလျှင် အင်္ဂုတ္ထိုရ်  ပါဠိတော်ကို ပထမဆုံး အကြိမ် စတင်ပုံနှိပ်သည်
ဆက်လက်၍လည်း ပိဋကတ်တော် မြောက်မြားစွာကို ကြီးကြပ် ပုံနှိပ်ခဲ့သေးသည်
ဤသို့ ပိဋကတ်တော် များကို ဦးစီးဦးကိုင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း ဖြန့်ဖြူးထုတ်ဝေပြီးသည့်နောက် ပညာမင်းကြီးရုံး အယ်ဒီတာဌာနတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းလေသည်
ထိုအခါမှစ၍ ပထမပြန် ကော်မတီဝင်တစ်ဦး အဖြစ်ဖြင့် စာမေးပွဲများကို ဆရာကြီးကွယ်လွန်သည်အထိ စစ်ဆေး ကျင်းပလာခဲ့ရပေသည်
ဆရာကြီးကား ပါဠိဘာသာဘက်တွင်သာမက မြန်မာစာဘက်တွင်လည်း အထူးတတ်ကျွမ်း စွမ်းဆောင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်ပါ၏
မြန်မာစာဘက်တွင် အခြေခံ ပေးလိုသောကြောင့်လည်း ပညာမင်းကြီးရုံး အယ်ဒီတာ ဌာနတွင် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်းမှာပင် ဦးရွှေကြူးနှင့် ပူးတွဲ၍ သူငယ်တန်းမှအစ ဆဋ္ဌမတန်းအထိ 'ဒေါင်းတံဆိပ်' မြန်မာဖတ်စာများကို ရေးသားခဲ့ပေသည်
ထို့ပြင် ဦးရွှေကြူးနှင့်ပင်တွဲဖက်၍ ခြင်္သေ့တံဆိပ် ဖတ်စာများကိုလည်း ပြုစုခဲ့သေးသည်
သက္ကရာဇ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ နည်းပြဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ထိုဌာနတွင် တပည့်တပန်းများကို သာမက ဆရာ ဆရာမများ ကိုပင် ပျို့အစောင်စောင်၊ မော်ကွန်း အသီးသီး၊ ကဗျာ စကားပြေ အမျိုးမျိုး ပို့ချ ဖြန့်ဖြူးပေးပေသည်
ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင်၏ 'မြန်မာစာပေ သမိုင်း' ထွက်ပေါ်ရေးတွင်လည်း အထူးအကူအညီပေးခဲ့သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ပေသည်
သက္ကရာဇ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်မှ စိန်ဖူးနှင့် ငှက်မြတ်နား စောင်းယိုင်သွားရာ အသစ်တဖန် မွမ်းမံပြင်ဆင်ပြန်၍ တင်သော အခမ်းအနား၌ ဆရာကြီးသည် စိန်ဖူးတင် မော်ကွန်းကြီးကို စီကုံးစပ်ဆို ခဲ့သေး၏
နောက် သက္ကရာဇ် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော အခါ၌လည်း အထက်တန်းကဗျာ ကောက်နုတ်ချက်ကို အဖွင့်ဋီကာ ရေးသားပေးသေးသည်
ဤအတောအတွင်း သက္ကရာဇ် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး၏ ပညာကို ဂုဏ်ပြုချီးကျူးသော အနေနှင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ဆရာကြီးအား အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဘွဲ့ကို နှင်းအပ်သည်
နောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှလည်း ထို့နည်းအတူပင် အမ်အေ (မဟာဝိဇ္ဇာ)ဘွဲ့နှင့် ဒီလစ်(စာပေပါရဂူ)ဘွဲ့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ချီးမြှင့်ပြန်လေသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးပြန်သော အခါ ဆရာကြီး ဦးလင်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ပင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် ဆက်လက် ထမ်းဆောင်သည်
ဤကဲ့သို့ တက္ကသိုလ်၌ စာပေပို့ချနေစဉ် ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်းကြီးပေါ်ထွက်လာရာ အမျိုးဘာသာ သာသနာအခန်းကို တာဝန်ယူ၍ ရေးသားခဲ့လေသည်
ထို့အပြင် သစ္စာဝါဒီသတင်းစာ၌ သာသနာ သတင်းကို ရေးသားပေးပို့ခဲ့လေသည်
၁၃ဝ၁ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းကဗျာ ကောက်နုတ်ချက်ကို အဖွင့်ဋီကာ ရေးသားခဲ့၏
ထိုနှစ်မှာပင် ပညာဝန် ဦးစံရွှေနှင့် တွဲဖက်၍ လင်းယုန်တံဆိပ် မြန်မာဖတ်စာများကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် သက္ကရာဇ် ၁၉၅၁-ခုနှစ်သို့ ရောက်သော် ပိဋကတ် ဘာသာပြန် ဌာနတွင် အယ်ဒီတာချုပ်ကြီး အဖြစ် ဦးစီး၍ ဆဋ္ဌမသင်္ဂါယနာတင်ပွဲအတွက် စိုင်းပြင်းပေးပါရန် နိုင်ငံတော်အစိုးရက တောင်းပန်လေသောကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပြောင်းရွှေ့၍ ပိဋကတ်ဘာသာပြန် ဌာနတွင် ကြိုးပမ်းထမ်းရွက် ရပြန်သည်
သို့နှင့်အထက်တွင် ပြဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း အသက် ၈ဝ ပြည့်ပြီ ဖြစ်သော ဆရာကြီး ဦးလင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ နတ်တော် လဆန်း ၁၁ ရက်နေ့ (၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့) နံနက် ၉ နာရီအချိန်ခန့်တွင် အဆုပ်အအေးမိသော ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်လေသည်
ဆရာကြီး သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ် အခါကပင် နေထိုင်ခဲ့သော ကမာရွတ်ရပ်ကွက်ရှိ လမ်းအား 'ပဏ္ဍိတ'လမ်းဟု ဆရာကြီးကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ် ထားရှိပေသည်
ရန်ကုန်မြို့ ကြံတော သုဿာန် အတွင်းရှိ အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဆရာကြီး ဦးလင်း၏ အုတ်ဂူတွင် -ဆရာကြီး ဦးလင်း (M.A., D.Litt)ပိဋကတ်တော် မြန်မာပြန် ဌာန အယ်ဒီတာချုပ်ဗုဒ္ဓဝင် ဌာနမှူး၊ အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ၊မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ၊ စာပေ ပါရဂူဘွဲ့ရ" ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ရွှေတိဂုံစေတီတော်စိန်ဖူးတော်တင်မော်ကွန်းကြီးအထက်တန်းကဗျာကောက်နုတ်ချက်အဖွင့်ဋီကာဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (သူငယ်တန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (ပထမတန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (ဒုတိယတန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (တတိယတန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (စတုတ္ထတန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (ပဉ္စမတန်း)ဒေါင်းတံဆိပ်မြန်မာဖတ်စာ (ဆဋ္ဌမတန်း) စသည်တို့ဖြစ်သည်
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ရ လာ 'အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဆရာကြီး ဦးလင်း' အတ္ထုပ္ပတ္တိ
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၁၁ လာ ဆရာ မင်းသုဝဏ်၏ 'ဘေဒစိန္တာကိုရင်လေး' ဆောင်းပါး
မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း) (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်သော ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' စာအုပ်၊ "အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ ဆရာကြီး ဦးလင်း (၁၂၃၆ - ၁၃၁၆)"
ဦးဘိုးရင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uboeyinsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ဆာပါခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆာပါခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၅ ဦး၊ မ ၁၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဂဏန်းကွင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kanankwin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ သကျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၉ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာလ(၃၀)ရက် တနင်္သာရီမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၂ဧက ရှိသော အလက ကျောင်း၌ ဆရာဆရာမ ၁၅ဦး ရှိကာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၃၅၀ဦး ကိုပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်
ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသားသူ ၂၃ယောက် နှုန်းအချိုးကျပါသည်
အလက(ခွဲ) မူလတန်းကြိုကျောင်း၌ ဆရာဆရာမ ၁ဦး ရှိကာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၁၃ဦး ကိုပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်
ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသားသူ ၁၃ယောက် နှုန်းအချိုးကျပါသည်
ဖနွမ်းပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ဟက်တာ ၄၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်
ကမ္ဘောဒီးယားမြို့တော် ဖနွမ်းပင်မြို့မှ အနောက်ဘက် ၁၀ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
ဖနွမ်းပင် လေဆိပ်၏ နာမည်အဟောင်းမှာ ပိုချန်တောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ဖြစ်သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇွန်လိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ပြင်သစ်-မလေးရှား ပူးတွဲကုမ္ပဏီဖြစ်သည် SCA တို့အကြား လေဆိပ်တည်ဆောက်ရန် နားလည်မှုစာချုပ် ချုပ်ဆိုကြသည်
လေဆိပ်သည် ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ပေ၄၀ (၁၂ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်
လေယာဉ်ပြေးလမ်းတစ်ခု တည်ဆောက်ထားပြီး ပြေးလမ်းအရှည် မီတာ ၃၀၀၀ (၉၈၄၀ ပေ) နှင့် ပြေးလမ်း အကျယ် ၅၀ မီတာ (ပေ ၁၆၀) ရှိသည်
လေဆိပ် အဆောက်အဦး (၂) ခု တည်ရှိပြီး တစ်ခုမှာ ပြည်ပ လေကြောင်းလိုင်းများအတွက် အသုံးပြုပြီး တစ်ခုမှာ ပြည်တွင်း လေကြောင်းလိုင်း များအတွက် အသုံးပြုသည်
မကြာသေးမှီက အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဝန်ဆောင်မှုကို ထပ်မံထည့်သွင်းခဲ့သည်
ပြည်ပ လေဆိပ်အဆောက်အဦးကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လေယာဉ်ရပ်နားရန်တံတား (၅) ခု ပါဝင်သည်
လေဆိပ်သည် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၂ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန် တည်ဆောက်ထားသည်
ဖနွမ်းပင်လေဆိပ်ကို တိုးတက်လာသော ခရီးသည်များအတွက် တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်
တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၃ သန်းအထိ တိုးတက်ဝင်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ လေဆိပ်အဆောက်အဦးကို တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပြီးစီးရန် မျှော်မှန်းသည်
လေကြောင်းလိုင်း ၂၅ လိုင်းသည် ဖနွမ်းပင်လေဆိပ်မှ အခြားမြို့ ၂၀ ကို ပျံသန်းပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်
ဝန်ဆောင်မှုပမာဏ: ၁ သန်း ခရီးသည်မျက်နှာပြင်: ၂၀ ၀၀၀ စတုရန်းမီတာ (၂၂၀ ၀၀၀ စတုရန်းပေ)စောင့်ဆိုင်း ခန်းမ: ၂ ၀၀၀ စတုရန်းမီတာ (၂၂ ၀၀၀ စတုရန်းပေ)အရေးကြီး ပုဂ္ဂိုလ်ခန်းမ: ၅၀၀ စတုရန်းမီတာ (၅ ၄၀၀ စတုရန်းပေ)စားသောက်ဆိုင်: ၅၀၀ စတုရန်းမီတာ (၅ ၄၀၀ စတုန်ရန်းပေ)အကောက်ခွန်မဲ့ဆိုင်: ၁၀၀၀ စတုရန်းမီတာ (၁၁ ၀၀၀ စတုရန်းပေ) ထိုင်ခုံ အရေအတွက်: ၅၀၀Check-in ကောင်တာ: ၂၀လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး နှင့် အကောက်ခွန် ကောင်တာ : ၂၀ဂိတ်အရေအတွက်: လေယာဉ်ဆိုက်ရောက်တံတား (၅) , ဘတ်ကားဖြင့် (၁၀) လက်ဆွဲအိတ်ရွေးရန် နေရာ: ၅ ကားရပ်နားရန် နေရာ: ၅၀၀ထွက်ခွာ၁နာရီလျှင် ခရီးသည် ၁၀၀၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ကြမ်းခင်း မျက်နှာပြင်ထွက်ခွာ ဂိတ်ဆိုက်ရောက်ကြမ်းခင်း မျက်နှာပြင်Floor surfaceပန်းခြံ၁ နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၁ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်
လက်ကိုင်အိတ်ဆောင် မှန်ဘီလူး (Hand len) သည် ကျောက်မျက် ရတနာတို့၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် အခြေခံကျပြီး အလွန်ပင်ထိရောက်၊ အလွန်ပင်အသုံးဝင်သည့် ကိရိယာဖြစ်သည်
၎င်းကိရိယာကို မှန်ဘီလူး တစ်ချပ် (သို့) တစ်ချပ်ထက်ပိုသော မှန်ဘီလူးတွဲများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်
ဆယ်ဆချဲ့မှန်ဘီလူးကို ရွေးချယ်ဝယ်ယူရာတွင် အဓိကအားဖြင့် စစ်ဆေးသင့်သည်များမှာ-အရောင်သွေဖည်မှု (no chromatic aberration)မှန်ဘီလူးခုံး၏ မျက်နှာပြင်ညီညာမှု (no spherical distortion) တို့ဖြစ်ကြသည်
အရှင်ဉာဏသညိကထေရ်     သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်အခါတွင် အရှင်ဉာဏသညိကထေရ်  သည် ဟိမဝန္တာတောင်ကြား၌ နေထိုင်၏
အရှင်ဉာဏသညိကထေရ်   သည် တင့်တယ်သော သဲကို မြင်ရကာ မြတ်စွာဘုရားအား အစဉ်အောက်မေ့၏
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး ဘုရားဟူသည့် အမှတ်သညာကို ရခဲ့သည့်အချိန်မှစကာ  အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ  ကမ္ဘာခုနစ်ဆယ်ထက်တွင်  “ပုလိပုပ္ဖိယ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ်  ဖြစ်ခဲ့၏
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဉာဏသညိကထေရ်   အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ရေဝေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဝေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၅၉ ဦး၊ မ ၃၀၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၄၇ ဦးနေထိုင်သည်
ရစ်ကြီးတို့၏ မူလနေရပ်မှာ အာဖရိကတိုက်ဖြစ်၍ အနောက်ဘက် ဂီနီကမ်းခြေမှ တောင်ဘက်တစ်လျှောက်တွင် ဂွတ်ဟုတ်အငူအထိ ဤငှက်မျိုးကို အတွေ့ရများသည်
ရှေးနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင် အထက်က ရောမလူမျိုးတို့သည် ရစ်ငှက်အယဉ်တို့ကို ဥရောပတိုက်သို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် ရောမခေတ် ပျက်သုဉ်းသွားပြီးနောက် ဥရောပတိုက်မှ ရစ်ငှက်များလည်း ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်
၁၆ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သည့်အခါ ပေါ်တူဂီလူမျိုးက ရစ်ငှက်များကို ဥရောပတိုက်သို့ တစ်ဖန် ယူဆောင်ခဲ့ကြပြန်သည်ဟု ထင်မှတ်ရလေသည်
ရစ်များသည် အစုအသင်းဖွဲ့ကာ နေတတ်ကြ၍ အနည်းငယ် လန့်ဖျပ်ရုံမျှနှင့် အဆက်မပြတ် တကြော်ကြော် အော်မြည်နေတတ်ကြသည်
ထိုကြောင့် နေအိမ်၏ အနီးအနားတွင် ရစ်ငှက်များကို မွေးမြူထားလျှင် ထိုငှက်တို့၏ အော်သံကြောင့် နားငြီးအောင် ဆူညံနေတတ်သည်
သို့သော် ကြက်ခြံ၊ ဘဲခြံစသည်တို့အတွက် ရစ်များသည် အလွန်စိတ်ချရသော အစောင့်အကြပ်များ ဖြစ်နိုင်ပေသည်
လူတို့ မွေးမြူကြသော ကြက်ငှက်တို့တွင် ရစ်သည် အလှပဆုံးငှက်ဟု မဆိုစေနိုင်ကာမူ ညိုမွဲရောင်ရှိသော အမွှေးအတောင်များ၌ အဖြူစက်ကလေးများ ပြည့်နှက်လျက် ရှိနေသဖြင့် အမြင်ရ တင့်တယ်၏
သာမန်ရစ်ကြီးများတွင် များသောအားဖြင့် အရိုးဆန်ဆန် အမောက်တစ်ခု ရှိသည်
နီမြန်းသည့် အရေပြား၊ နီမြန်းသည့် လည်အောက် အသားတွဲတို့ကြောင့် ဦးခေါင်း၊ မျက်နှာနှင့်လည်ပင်းတစ်စိတ် တစ်ဒေသကို ထူးခြားစေသည်
အမောက်ပါသော ရစ်ကြီးများ၏ အမွှေးရောင်မှာ အမည်းဖြစ်၍ အပြာပျော့ရောင် အစက်များရှိသည်
ထိုရစ်ကြီးမျိုး၏လည်တိုင်မှာ ပြာ၍လည်ချောင်းမှာ နီသည်
ရစ်ကြီးသည် မြေပေါ်တွင် ကျက်စား၍ သစ်ပင်ထက်၌ အိပ်တန်းတက်တတ်သော ငှက်ဖြစ်သည်
၁ဝ လုံးမှ အလုံး ၂ဝ ထိရှိသော ဥများကို မြေပြင်ပေါ်တွင် အုချတတ်သည်
ဥများတွင် အစက်များ ပါရှိသည်
ရစ်၏အသားမှာ အလွန်နူးညံ့၍ အရသာရှိသဖြင့် လူကြိုက်များသည်
ရစ်ဥများမှာမူ သေးငယ်သဖြင့် အသုံးမဝင်လှချေ
ထိုကြောင့် ရစ်ငှက်တို့ကို အသားအတွက် မွေးမြူထားကြသည်
ရစ်ကြီးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၃ မျိုး ရှိသည်
ယင်းတို့သည် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်စေရန် ကြိုးစားရာတွင် ပျံခြင်းထက် ပြေးခြင်းကို ပို၍ နှစ်သက်ကြသည်
ဩရိဿပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ဗင်္ဂလားနှင့် ဗီဟားပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် အန္ဓရ ဒေသပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်
ယခင်က ဩရိဿနယ်သည် ဗီဟားနယ်နှင့်တွဲလျက် ဗီဟားနှင့်ဩရိဿပြည်နယ်တွင်း ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဗီဟားပြည်နယ်နှင့် ဩရိဿပြည်နယ်တို့ကို သီးခြားပြည်နယ် များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်
မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တောင်ဘက်တွင်ပြည်နယ်အကျယ်မှာမိုင် ၂ဝ မျှသာရှိ၍ နယ်နိမိတ်သည် ပင်လယ်ကမ်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ထိုးဝင်လျက် ရှိသည်
ထိုကဲ့သို့နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ အူရီယာ ဘာသာစကားပြောဆိုသူတို့ နေထိုင်ရာဒေသများ ပါဝင်စေရန်ပင်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဩရိဿပြည်နယ်တွင် အူရီယာဘာသာစကားသည် လူအများပြောဆိုသုံးစွဲသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်၊၊ဩရိဿပြည်နယ်တွင် ချိုတာနဂ္ဂပူကုန်းပြင်မြင့်၊ တောင်ပိုင်းမဟာနဒီမြစ်၊ အောက်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတို့ပါဝင်၍ ပြည်နယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆ဝ၁၆၄ ရှိသည်
မဟာနဒီမြစ်သည် ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းသည်
လူဦးရေ ၂၁၉၃၄၈၂၇ ယောက် (၁၉၇၁)ရှိသည့်အနက် ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်သည်
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသော လယ်ယာဧက ငါးသိန်းကျော်ရှိရာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသော လယ်ယာဧကပေါင်းမှာ တစ်သိန်းခွဲနီးပါးရှိသည်၊၊ ဂုံလျှော်ပင်၊ နှံစားပြောင်း၊ ဆေးပင်၊ ကြံ၊ မန်ကျည်းနှင့် ဆီထွက်သီးနှံပင်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်၍ ကာလကတ္တားမြို့သို့ ငါးခြောက်များတင်ပို့ရောင်းချသည်
စက်မှုလုပ်ငန်းဟူ၍ အကြီးအကျယ်မရှိချေ
အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ များသောအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဩရိဿပြည်နယ်မှ နန်းကြိုးခက် ငွေထည်များမှာ ထင်ရှားသည်
ဟိန္ဒူအယူဝါဒီ အများဆုံးနေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်၍ မြို့တိုင်းရွာတိုင်း၌ ဟိန္ဒူဘုရားဝတ်ကျောင်းနှင့် တန်ဆောင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်
အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့ဖြစ်သော ပူရီမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဂျဂနတ် ဘုရားဝတ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏
မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဟောင်း ကတ္တက်မြို့မှ ၁၈ မိုင်ကွာဝေးသော ဘူဗန်နီဆွာမြို့သည် ပြည်နယ်၏ မြို့တော်သစ် ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁၂ဝ၅၅၁၄ ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည်
ဩရိဿပြည်နယ်တွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၈၇၃ မိုင်မျှသာရှိသည်
ကာလကတ္တားမြို့မှ မဒရပ်မြို့သို့သွားသော မီးရထားလမ်းသည် ပင်လယ်ကမ်းတစ်လျှောက်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်
အုပ်ချုပ်မှုအတွက် ပြည်နယ်ကို ခရိုင်ပေါင်း ၁၃ ခရိုင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရှိသည်
အိန္ဒိယအစိုးရက ခန့်အပ် သော ဘုရင်ခံနှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ပြည်နယ်ကိုအုပ်ချုပ်သည်
ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ရပ်တည်းသာရှိသည်
ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဣန္ဒကူဋတောင် ဣန္ဒကဘီလူး၏ဗိမာန်ဝယ် ဘုရားရှင်သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အမိဝမ်းတိုက်၌ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအရိုးစု အသားစိုင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဣန္ဒကဘီလူး၏လျှောက်ထားချက်အရ “ပဌမံ ကလလံ ဟောတိ”အစရှိသော ဂါထာနှစ်ခုခွဲဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ဋီကာတို့၌-ကလလရုပ်ပမာဏနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအဆင့်ဆင့် ရင့်ကျက်လာပုံ၊ ဂဗ္ဘသေယျကသတ္တဝါအား အမိဝမ်းတိုက်ဝယ်အာဟာရဖြစ်ပုံ အစရှိ သည်တို့ကို အကျယ်ဖွင့်ပြထားပါသည်
ပင့်ကူလူသား (Spider-Man) သည် မာဗယ် ရုပ်စုံ မှ ထုတ်ဝေသည့် အမေရိကန်ရုပ်ပြစာအုပ်များတွင် ထင်ရှားသော စူပါဟီးရိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်
စာရေးဆရာ-အယ်ဒီတာ စတန်လီ (အင်္ဂလိပ်: Stan Lee နှင့် အနုပညာရှင် စတီဗ် ဒစ်တ်ကို (အင်္ဂလိပ်: Steve Ditko) တို့က ဖန်တီးခဲ့သည်
ပင့်ပူလူသားသည် ရုပ်ပြစာအုပ် ငွေခေတ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော Amazing Fantasy #15 (သြဂုတ် ၁၉၆၂) ရုပ်ပြစာအုပ်တွင် ပထမဆုံး ပါဝင်လာခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ရုပ်ပြစာအုပ်များ၊ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ၊ ရုပ်ရှင်များ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ပြဇာတ်များတွင်ပါ ပါဝင်လာခဲ့သည်
ဝက်သစ်ချပင်ကို မြန်မာပြည်တွင် တချို့က ခါတော်မီပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချမျိုးပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ အနှံ့အပြားပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်
ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဗော်နီယိုကျွန်းနှင့် အန်ဒီးတောင်တန်းတို့တွင်ကား ဝက်သစ်ချပင်မျိုး အနည်းငယ်လောက်သာရှိသည်
ရှေးအခါများက ဝက်သစ်ချတောများသည် အင်္ဂလန်ပြည်တစ်ပြည်လုံးနှင့် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးတွင် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်
သို့သော် ယခုအခါတွင် လူတို့ တဖြည်းဖြည်းခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းလာကြသောကြောင့် ခုတ်ထွင်ရန်ခက်ခဲလှသည့် အရပ်များမှတစ်ပါး များစွာမပေါက်ရောက်ကြတော့ချေ
သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှလည်းကောင်း အဖိုးတန်ဝက်သစ်ချသစ်များကို ရလျက်ရှိနေပေသေးသည်
ရှေးအခါက ဝက်များကို ဝက်သစ်ချပင်အောက်သို့ ဆောင်းကူးရာသီတွင် မောင်းနှင်ပို့လေ့ရှိကြသည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ဝက်တို့သည် ဝက်သစ်ချသီးများကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ရှဉ့်များသည်လည်း ဝက်သစ်ချသီးကို စုဆောင်းထားတတ်ကြသည်
ထိုသို့ထားကြသော အသီးများမှ အညှောက်ပေါက်လာတတ်သည်
ထို့ပြင် ငှက်များ အထူးသဖြင့် ခိုများကလည်း ဝက်သစ်ချသီးများကိုလွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်
ထိုသို့အသီးများကိုထိုးချကြရာမှ အချို့အသီးများသည် နေရာကျဲကျဲနှင့် ထူးခြားသည့်နေရာများတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြလေသည်
ဝက်သစ်ချပင်အားလုံးမှသီးသော ဝက်သစ်ချသီးသည် အခြားသစ်သီးများနှင့်မတူဘဲ အလွန်ထူးခြားသည်
ဝက်သစ်ချသီးတွင် အစေ့မာရှိ၍ ထိုအစေ့မာ၏ အရင်းပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်သည် အစေ့ရွက်များနှင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်
အညှာသည် ထိုအစေ့ရွက်များ၏ အရင်းတွင်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် အသီး၏ အပေါ်ပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်မှာပေါ်နေသည်
အရွက်များကား အတော်အတန်ကြီး၍ နံဘေးတွင် အဝိုက်အဝိုက်တွန့်နေသည်
ဝက်သစ်ချမျိုးထဲတွင် အကြီးထွားဆုံးမျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ကွားကပ်ရိုဗာခေါ် ဝက်သစ်ချမျိုးဖြစ်သည်
ယင်းမှာ အဖိုးအတန်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်
ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ပေ ၆ဝ မှ ၇ဝ အထိရှိတတ်၍ အမြင့်မှာ ပေ ၁၂ဝ အထိရှိတတ်သည်
အသက်မှာနှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှ ရှိတတ်ကြသည်
သို့ကြောင့်ပင် အင်္ဂလန်ပြည် အင်္ဂလိုဆက္ကဆွန်များ ကြီးစိုးစဉ်ကရှိခဲ့သောအပင်များကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်
ဂလော့စတာနယ်တွင်ပေါက်သော နယူးလန်ဝက်သစ်ချပင်များမှာ မည်မျှကြီးမားသနည်းဟူမူ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၄၈ ပေမျှရှိလေသည်
ဝက်သစ်ချပင်၏ အနှစ်သား မှာ အညိုရင့်မှ ဝါဖျော့ဖျော့အရောင်အထိ ကွဲပြားလျက်ရှိပြီးလျှင် အလွန်မာကြောကျစ်လျစ်လေသည်
ဂရိတ်ဗြိတိန်မှထွက်သော ဝက်သစ်ချသားများကို အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများပြုလုပ်ကြသည်
အခြားအရေးကြီးသော ဥရောပတိုက်မှ ဝက်သစ် ချမျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်စယ်ရစ်ဟု ခေါ်သည်
ယင်းကိုတူရကီဝက်သစ်ချဟူ၍လည်းခေါ်သေးသည်
၁၈ ရာစုနှစ်လောက်က အင်္ဂလန်သို့ အခြားတိုင်းပြည်များမှမျိုးယူ၍ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်
ယခု အင်္ဂလန်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ နယ်ကလေးများတွင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးကြသည်
အမြဲစိမ်းလန်းသော ဝက်သစ်ချမျိုးမှာ ကွားကပ်အိုက်လက်ဖြစ်သည်
အမြင့်ဆုံးအပင်မှာ ပေ ၉ဝ ခန့်မျှသာရှိ၍ များစွာမကြီးထွားလှချေ
မြေထဲပင်လယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သောဝက်သစ်ချကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်ဆူဗာဟုခေါ်သည်
ထိုဝက်သစ်ချပင်၏ အခေါက်မှဖော့များကိုရရှိသည်
စပိန်နိုင်ငံအတွက် အဖိုးတန်သစ်များရ၍ အခေါက်၏အတွင်းသားကို သားရေနယ်ရန် ဖန်ရည်ချက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်
အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ တောင့်တင်းမာကျောလှသောကြောင့် အခြားသစ်များနှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်
ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ စွတ်စိုခြင်း၊ အေးခြင်းစသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်
တောင့်တင်းခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် အရောင်အဆင်းလှပခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား လျှင် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချမှာ အကောင်းဆုံးအမျိုးအစားဟုဆိုထိုက်သည်
သို့ ရာတွင် အမျက်ဆုံးပေါများခြင်းကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများနှင့်တွေ့ရသည်
အိမ်ဆောက်ရန်အတွက် ယက်မများနှင့် အခြင်များပြုလုပ်ရန်ကား အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ အသင့်တော်ဆုံးပင်ဖြစ်သည်
အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများကိုကား ဝက်သစ်ချသားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည်
အမေရိကန်ဝက်သစ်ချများကို ဝက်သစ်ချဖြူ၊ ဝက်သစ်ချနီဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထားသည်
ပထမအမျိုးတွင် အသီးများမှာ ပထမရာသီကုန်လျှင်ကုန်ခြင်းရင့်မှည့်ကြသည်
အသီးရှိအစေ့တွင်အမွေးနုများမရှိ
ဒုတိယ အမျိုးတွင်ကား အသီးများမှာ ဒုတိယရာသီကုန်ဆုံးမှသာရင့်မှည့်၍ အစေ့တွင် အမွေးနုများရှိသည်
ဤအချက်များသည် ယင်းတို့၏ ကွာခြားချက်များဖြစ်သည်
ဗားဝက်သစ်ချပင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အဖိုးတန်သော အမေရိကန်ဝက်သစ်ချပင်မျိုးဖြစ်သည်
သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားလောက်ကား မမာချေ
ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောများတည်ဆောက် ရာ၌အသုံးချသည်
မာကျောသော ပိုးဖုများကို ဝက်သစ်ချကိုင်းများတွင်တွေ့ရသည်
ယင်းတို့သည် သစ်ပင်၏အသားထဲသို့ဝင်၍ အုသောပိုးကောင်ကလေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရပေသည်
ထိုပိုးကောင်ကလေးများကိုက်သော အသားမှာ ပွဖောင်းလာပြီးနောက် သစ်သီးပုံသဏ္ဌာန်လုံး၍လာသည်
ထိုအလုံးထဲတွင် ပိုးကောင်ကလေးများ ကြီးပြင်းလာကြသည်
ဝက်သစ်ချပိုးဖုများတွင် တန်နစ်အက်ဆစ်ခေါ် အဆိပ်ဓာတ်တစ်မျိုးပါရှိ၍ ယင်းကို မင် ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်
ဝက်သစ်ချပင်အိုကြီး၏အသားထဲတွင် ပိုးတောင်မာနှင့် ပိုးလောင်းများခိုအောင်း၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြသည်
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက်သစ်ချပင်သည် ဖဂေးစီအီးမျိုး၌ ပါဝင်လေသည်
ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင် (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၆၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ ဆရာဝန်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ဒဂုံမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့သော လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူမသည် ရွှေငွေကျောက်မျက်ရတနာကုမ္ပဏီများ ပိုင်ဆိုင်သော အမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (People’s Pioneer Party) မှာ ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင် တည်ထောင်သူအဖြစ်ပါဝင်သည့် ပါတီလည်းဖြစ်သည်
သူမသည် ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဝင်း နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်ကို မိုးကုတ်မြို့၌ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် သို့တက်ရောက်ပြီး ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်
ကျောက်မျက်ရတနာ လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သက်သက်ခိုင်သည်  စီးပွားစီမံမဟာဘွဲ့ (Master of Business Administration) ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း နန့်ယန်းတက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ မင်နီဆိုးတားမြို့၌ အခြေစိုက်သည့် အငြင်းပွားဖွယ် အွန်လိုင်းဖြင့်လည်ပတ်သော အကျိုးမြတ်ရယူ၍ဘွဲ့ပေးသော ဝေါ့လ်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ပြည်သူ့စီမံနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုဘာသာရပ် (Public Management and Leadership) ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှတဆင့် နိုင်ငံရေးလောက သို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒဂုံမြို့နယ်မှ အနိုင်ရပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
စတင်ဝင်ရောက်စဉ်ကပင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကိစ္စများ ကို စဉ်ဆက်မပြတ်ဆွေးနွေးခဲ့သည်
အောင်မြင်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စီမံခန့်ခွဲရေးရာများ ကျွမ်းကျင်သောကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် ရာထူးပေးခံရမည်ဟု အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်
သို့သော် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၏ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုများကို လူသိရှင်ကြားဝေဖန်မှုများကြောင့် ပါတီတွင်း တာဝန်များ ရပ်ဆိုင်းခံခဲ့ရသည်
၂၀၁၆ တွင် သက်သက်ခိုင်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့က အဆောက်အဦဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာမှုမရှိသည့် အထပ်မြင့်ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအခု (၂၀၀) ကျော်ကို ရပ်ဆိုင်းသည့်ကြေညာချက်ကို ဝေဖန်ခဲ့၏
သက်သက်ခိုင်ကိုယ်တိုင်သည် ဗဟန်းမြို့နယ်ရှိ အထပ်မြင့်ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးဖြစ်နေသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ထွက်လာပြီးနောက် ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
၂၀၂၀ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
မဲဆန္ဒနယ်၏ ၇.၀၃ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော ၄၉၃၄မဲသာ ရရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဒေါ်မေဝင်းမြင့်အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်
သို့သော် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီမှ ဖွဲ့စည်းသော စစ်အစိုးရအဖွဲ့တွင် လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်
ထိုဝန်ကြီးရာထူးရယူမှုအား အကြီးအကျယ်ဝေဖန်ခံခဲ့ရ၍ စစ်ကောင်စီ၏တောင်းဆိုမှုကို ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် သာကူး (turncoat) တစ်ဦးအဖြစ် ပုံရိပ်ကို ပိုမိုထင်ဟပ်စေခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်တာနက်သုံးစွဲသူများက တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် သူမ၏ ကျောက်မျက်ရတနာလုပ်ငန်းများကို အများပြည်သူက ဝယ်ယူခြင်းမရှိစေရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြ၏
သူမသည် ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ရက်တွင်  ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ် ခံရသည်
သက်သက်ခိုင်သည် ၎င်းတို့၏ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီတွင် အမျိုးသားရေးအစွန်းရောက်အဖွဲ့ဝင်များကို ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရွေးချယ်မှုများအပြင် အမျိုးသားရေးအစွန်းရောက်ဝါဒီ ဝီရသူ (မစိုးရိမ်) ဦးဆောင်သည့် မဘသအဖွဲ့နှင့် ရင်းနှီးသည့်ဆက်ဆံရေးများကြောင့် အငြင်းပွားဖွယ်များဖြစ်ခဲ့ပေသည်
သူမ၏ပါတီတွင် မဘသအဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ဆယ်ဦးခန့်ရှိသည်ဟုဆိုသည်
ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု မရှိကြောင်းကိုလည်း ငြင်းဆိုခဲ့ကာ စစ်တပ်နှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ပြောဆိုမှု၊ စစ်တပ်ကိုထောက်ခံမှု စသည်တို့အပေါ်၌ ဝေဖန်ခြင်းခံရသည်
၂၀၂၀ ဩဂုတ်လ၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော အဆိုတော်ယုန်လေး၏ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လုပ်ကြံရာတွင် စစ်တပ်က ကယ်တင်ရှင်လုပ်သည့် ဂီတဗီဒီယိုအပေါ် အများပြည်သူက ဝေဖန်ရှုတ်ချသော်လည်း သက်သက်ခိုင်က ချီးကျူးထောမနာပြုခဲ့သည့်အတွက် ထပ်မံဝေဖန်ခံရပြန်သည်
ထိုဗီဒီယိုသည် စစ်တပ်ဝါဒဖြန့်ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် အလွန်တရာဝေဖန်ခံခဲ့ရကာ စစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်ဖြစ်သော ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီနှင့် ဆက်စပ်သော ဆိုရှယ်မီဒီယာစာမျက်နှာများက အားပေးအားမြှောက် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်
အဆိုပါဗီဒီယိုနှင့်ပတ်သက်၍ သက်သက်ခိုင်က ယုန်လေး၏ အားထုတ်မှုများကို လေးစားကြောင်းနှင့် ၎င်းကိုကျေးဇူးတင်ကြောင်းလည်း ဆိုခဲ့၏
တက်ခက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetkhat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ နောင်ဖာမူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဖတ်ဟီရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
သခွတ္တောဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ တည်ရှိသည်
စကူးတန် သည် ကြယ်စုတန်းငယ်ဖြစ်ပြီး ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်
လက်တင်ဘာသာဖြင့် ဒိုင်းဟု ဆိုလိုသည်
စကူးတန်အား ၁၆၈၄ ခုနှစ်တွင် ပိုလန် နက္ခတ္တပညာရှင် Johannes Hevelius ဆိုသူမှ အမည်ပေးခဲ့သည်
စကူးတန်၏ တောက်ပသောကြယ်ငါးစင်းမှာ Alpha Scuti, Beta Scuti, Delta Scuti, Epsilon Scuti နှင့်Eta Scuti တို့ဖြစ်ကြသည်
ဆူပါကြယ်နီကြီးဖြစ်သော UY Scuti မှာ မိမိတို့သိရသည့် အကြီးဆုံးကြယ်များထဲတွင် ပါဝင်သည်
ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ အာကာသယာဉ်သည် စကူးတန်ကြယ်စုတန်းဆီသို့ ဦးတည်ကာ မောင်းနှင်နေသော်လည်း နောင်နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီသည့်အထိ ယင်း၏ မည်သည့်ကြယ်အနီးအနားသို့ ချဉ်းကပ်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ
ယမ်းပျံ (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanpyan(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇၅ ဦး၊ မ ၅၈၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ နဂရဝိန္ဒပုဏ္ဏားရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရိုအသေ အလေးအမြတ်မပြုထိုက် မမြတ်နိုးထိုက် မပူဇော်ထိုက်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏနှင့် အရိုအသေ အလေးအမြတ် မပြုထိုက် မမြတ်နိုးထိုက် မပူဇော်ထိုက်ခြင်း အကြောင်း, အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုထိုက် မြတ်နိုးထိုက် ပူဇော်ထိုက်သော သမဏဗြာဟ္မဏနှင့် ယင်းသို့ပြုခြင်း၏အကြောင်းနှင့် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ကင်းပြီးခြင်း, ယင်းသို့ကင်းအောင် ကျင့်သုံးနေသူများဟု သိနိုင်သော အထောက် အထားတို့ကို ဘုရားရှင် က နဂရဝိန္ဒရွာသားသူကြွယ်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်
နက္ခတ္တဗေဒတွင် ဂြိုဟ်များကို ရံသော လပေါင်း ၃၁ လုံးရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ထားလေသည်
ကမ္ဘာ၌ ထွန်းလင်းသော လသည် ကမ္ဘာကို ရံသောလ ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာကြီးအကြောင်းပြောလျှင် လ(ကမ္ဘာရံဂြိုဟ်)၏အကြောင်း မပါလျှင် မပြီးချေ
လအား ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်
အမှန်တကယ်အားဖြင့် လသည် အလွန်ကြီးမားသည်
ကမ္ဘာကြီး၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကြီးမားသော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့သည် အဝေးမှ ကြည့်မြင်ကြရသဖြင့် သေးငယ်သည်ဟု ထင်ရသည်
လသည် ကမ္ဘာနှင့် နီးလွန်းရကား အလွန်အားကောင်း သော မှန်ပြောင်းနှင့်ကြည့်လျှင် လကို ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၅ဝ အကွာလောက်အထိ နီးလာအောင် မြင်ရသည်
ထို့ပြင် လ၏ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ဆွဲအားထက် ၆ဆမျှ နည်းပါးသောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ လပေါ်တွင် နေထိုင်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ထက် ၆ ဆမျှ ပိုမို ပေါ့ပါးနေမည် ဖြစ်သည်
လ၏ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးသည် ဖုန်မှုန်များ၊ ကျောက်တုံးကျောက်ဆောင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်
ကမ္ဘာနှင့် လ၏ အကွာအဝေးသည် ပျမ်းမျှ ၃၈၄,၄၀၂ km (၂၃၈,၈၅၆ mi) ရှိသည်
ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်နေကျဖြစ်သော မိုးပေါ်က လသည် ကမ္ဘာမြေ၏ အရံဂြိုဟ်ဖြစ်သည်
နက္ခတ္တဗေဒတွင် ဂြိုဟ်များကို ရံနေသော လပေါင်း ၃၁ လုံး ရှိသည်ဟု မှတ်သားထားသည်
အင်္ဂါဂြိုဟ်၌ လ ၂ လုံး၊ ဂျူပီတာဂြိုဟ်၌ လ ၁၂ လုံး၊ စနေဂြိုဟ်၌ လ ကိုးလုံး၊ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၌ လနှစ်လုံး အသီးအသီး ရံလျက်ရှိ၏၊ ကျွန်ုပ်တို့ မသိရှိသေးသော လများလည်း ရှိကောင်းရှိပေဦးမည်
ထို ၃၁ လုံးသော လတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရွယ်ထုချင်း မတူကြပေ
စနေဂြိုဟ်ကို ရံထားသော လတစ်လုံး၏ အချင်းသည် ၃၅၅ဝ မိုင်ရှိ၍ ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာကို ရံထားသော လ၏အချင်းမှာ ၂၁၆ဝ မိုင် ရှိလေသည်
အမြင်အားဖြင့် လသည် ကြယ်များ ဂြိုဟ်များထက်ကြီး၍ နေလုံးနီးနီးခန့် ရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ရပေသည်
သို့ရာတွင် အမှန်စင်စစ် လသည် နေစကြဝဠာတွင်ရှိသော ဂြိုဟ်တို့ထက် ငယ်၏
ကမ္ဘာနှင့် နီးလွန်းသဖြင့် ကြီးသည်ဟု ထင်ရခြင်းသာဖြစ်သည်
လသည် ကမ္ဘာမှ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် မိုင်ပေါင်း ၂၄ဝဝဝဝ ခန့် ဝေးကွာသည်
နေမှာ ထိုအကွာအဝေးထက် အဆပေါင်း ၄ဝဝ ပို၍ ကမ္ဘာမှ ဝေးကွာသည်
ကြယ်တို့သည်ကား နေ၏ အကွာအဝေးထက် အဆပေါင်း မြောက်မြားစွာပို၍ပင် ဝေးကွာပေသေးသည်
အလွန်အားကောင်းသော မှန်ပြောင်းများနှင့် ကြည့်လျှင် လကို ကမ္ဘာမှ မိုင် ၅ဝ အကွာလောက်အထိ နီးလာအောင် မြင်ရသည်
ထိုမှန်ပြောင်းမျိုးနှင့် ကြည့်ခြင်းဖြင့် နက္ခတ်ဆရာတို့သည် လ၏မျက်နှာပြင်အကြောင်းနှင့် ဆိုင်သော ဗဟုသုတများကို အတော်စုံစုံလင်လင် သိရှိခဲ့ကြလေသည်
ကမ္ဘာကြီးသည် နေအား သူ၏ နေပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသကဲ့သို့ လသည်လည်း ကမ္ဘာကြီးအား လပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသည်
ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် လပြည့်သည်ကို မြင်တွေ့ရပြီး အခြားအချိန်များတွင် လအား သေးငယ်စွာ သို့မဟုတ် လုံးဝ မြင်တွေ့ရခြင်း မရှိချေ
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် လသည် ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်မရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်
ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့နိုင်သော လသည် နေ၏အလင်းရောင် ပြန်နေသော လ၏အခြမ်းတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်လေသည်
ထိုအချိန်၌ လ၏အခြားဖက်အခြမ်းမှာ မဲမှောင်နေပြီး ၎င်းကို လ၏ပြောင်းလဲခြင်းအဆင့်ဟု ခေါ်သည်
ထိုသို့ ကြီးမားပြီး တောက်ပမှုမှ သေးငယ်ပြီး မဲမှောင်မှုအထိ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် ၂၉.၅၃ ရက်(၂၉ ရက်၊ ၁၂ နာရီ၊ ၄၄ မိနစ်) ကြာမြင့်ပြီး၊ ပြီးမှသာလျှင် အလွန်ကျယ်ဝန်းသော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် လအား မြင်တွေ့ရလေသည်
ထိုကဲ့သို့ ကမ္ဘာနှင့် နေအကြား လ၏ ဖြတ်သန်းမှုကို  နေကြတ်ခြင်းဟု ခေါ်သည်
နေနှင့်လအကြား ကမ္ဘာဖြတ်သန်းခြင်းကို လကြတ်ခြင်းဟုခေါ်ပါသည်
ထို့နောက် လ၏ ပထမ လေးပုံတစ်ပုံအား မြင်ရလျှင် လမျက်ခုံး၊ ထို့နောက် လ၏တစ်ဝက်၊ ပြီးမှသာလျှင် လပြည့်ကို မြင်တွေ့ရလေသည်
လပြည့်ချိန်သည် နေနှင့် ဝေးကွာပြီး ကမ္ဘာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အခြမ်း၌ လရှိမှသာလျှင် ဖြစ်ပွားသည်
လသည် ၎င်း၏ပတ်ကြောင်းအတိုင်း ဆက်လက် ရွေ့လျားသွားရာမှ တတိယ လေးပုံတစ်ပုံကို မြင်တွေ့ရမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် လဆန်းသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိသွားမည်ဖြစ်သည်
လ၏မျက်နှာပြင် သည် ကမ္ဘာမြေပြင်သက်သို့ လှည့်ပြီး တစ်နေရာထဲတွင်သာ တည်ငြိမ်နေပြီး(မျက်နှာပြင်သည် တစ်နေရာတွင်သာအမြဲရှိ) အခြား ဘက်ခြမ်းကိုမူကား ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့မျှ မမြင်ရချေ
ထို့ကြောင့် နေ၏ အလင်းရောင်သည် ထိုအခြမ်းပေါ်သို့ကျရောက်သော်လည်း လ၏ မဲမှောင်သော အခြမ်းဟုသာလျှင် ခေါ်ကြသည်
လူတို့သည် အချိန်တိုင်းတာရန်အတွက် လအား အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး နေ့ရက်များ အစားထိုးကာ လပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် စက်ဝန်းနှင့် ညီမျှမှုရှိစေရန်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
လူတို့သည် လအား မြင်တွေ့ပြီးနောက် စွဲလမ်းနှစ်ခြိုက်ကြသည်
လူအချို့သည် လပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်ပြီး ကမ္ဘာကြီးအား ကြည့်ရှုရန်အတွက်ထိပင် အိပ်မက်မက်၊ စိတ်ကူးယဉ်ကြသေးသည်
ရှေးက လ၌ နေကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ရှိသည်ဟု လူတို့ ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်
နက္ခတ်ပညာ ထွန်းကားလာသောအခါမှ လသည် နေမှအလင်းရောင် ရရှိ၍သာ လင်းရကြောင်းကို သိလာကြသည်
နေမှ လပေါ်သို့ အလင်းရောင် အစဉ်အမြဲ ထိုးလျက်နေခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
လသည် ကမ္ဘာကို အနောက်မှ အရှေ့သို့ လှည့်ပတ်ရာတွင် ၂၇ ၁၃ ရက်ခန့်ဖြင့် တစ်ပတ်ပတ်မိ၏
သို့ရာတွင် ကမ္ဘာကိုယ်တိုင်က အနောက်မှ အရှေ့သို့ လည်နေသည့်အတွက် ကမ္ဘာမှ အမြင်အားဖြင့် ကမ္ဘာကို တပတ်ပတ်မိအောင် ရက် ပေါင်း ၂၉ ၁၂ ရက်မျှ ကြာသွားလေသည်
ထိုအချိန်အတွင်း၌ လသည် မိမိ၏ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် လည်ပတ်နေသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် မြင်နေကျဖြစ်သော လ၏ မျက်နှာကိုသာ အမြဲမြင်တွေ့နေကြရလေသည် လ၌ ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၏
သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် လပြည့်နေ့၌သာလျှင် လ၏ ဝိုင်းစက်နေသော လဝန်းပြည့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို မြင်ရ၍ လဆန်း လဆုတ်ရက်များတွင် လ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော လခြမ်းပုံများကိုသာ မြင်ရသည်
အဘယ်ကြောင့် ထိုသို့ မြင်ရသည်ကို အောက်ပါလက်တွေ့စမ်းသပ်မှုဖြင့် စမ်းသပ်ဆင်ခြင်ကြည့်ပါ
အခန်းတစ်ခန်းတွင် ပတ်လည် လှည့်နိုင်သော ဆုံလည်ကုလားထိုင် တစ်လုံးကို ထားပါ
မှန်အိမ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးလုံးတစ်ခုကို အခန်း၏ တစ်နေရာတွင် ချိတ်ဆွဲထားပါ
သင်သည် ရှေးဦးစွာ ကုလားထိုင်ပေါ်တွင် မီးလုံးကို ကျောပေးထိုင်၍ လက်တစ်ဖက်ကို ရှေ့တည့်တည့်သို့ ဆန့်တန်းထား ပြီးလျှင် ထိုလက်တွင် ဘောလုံးအဖြူတစ်လုံးကို ကိုင်ထားပါ
မီးကို နေအဖြစ်၎င်း၊ဦးခေါင်းကို ကမ္ဘာလုံးအဖြစ်၎င်း၊ ဘောလုံးကို လအဖြစ်၎င်း သဘောထားပါ
ကုလားထိုင်ကို မလှည့်မီ မီးလုံးသည် သင်၏ကျောဘက်တွင် ရှိပါစေ
ဘောလုံးပေါ်သို့ ဦးခေါင်း၏ အရိပ် မထိုးရအောင် ဘောလုံးကို ခပ်မြှောက်မြှောက်ကိုင်ထားပါ
မီးလုံးမှ အလင်းရောင်သည် ထိုအချိန်၌ ဘောလုံးပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျနေသဖြင့် သင့်ဘက်ကို လှည့်နေသော ဘောလုံး၏မျက်နှာသည်အပြည့်လင်းနေလိမ့်မည်
ထိုသို့ အပြည့်လင်းနေသောဘောလုံးမျက်နှာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လပြည့်ဝန်းပုံသဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်၏
ထိုနောက် ကုလားထိုင်ကို လှည့်ပေးသောအခါ ဘောလုံးပေါ်၌ အရိပ်ကျ နေသော အမှောင်ပိုင်းသည် အလင်းပိုင်းထက် တဖြည်းဖြည်း ပို၍များလာလိမ့်မည်
ကုလားထိုင်ကို လေးပုံတစ်ပုံ လှည့်ပေးမိသောအခါ ဘောလုံး၏မျက်နှာပြင်၌ တစ်ခြမ်းလင်း၍ တစ်ခြမ်း မှာ မှောင်နေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်
ထိုသို့လင်းသော ဘောလုံးမျက်နှာတစ်ခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လဆုတ် ၇ ရက် ၈ ရက်၌ ရှိသော လခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးပင် ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ကုလားထိုင်ကို လေးပုံ တစ်ပုံ ထပ်မံလှည့် ပေးလိုက်၍ သင် သည် မီးလုံးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖြစ်နေသောအခါ ဘောလုံးပေါ်မှာရှိသော လင်းနေသောအပိုင်းသည် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး မှောင်ရိပ်ကျနေသော အပိုင်းကိုသာ မြင်ရလိမ့်မည်
ထိုအနေအထားမျိုးကို လကွယ်သည်ဟု ဆိုကြသည်
ထို့နောက် ကုလားထိုင်ကို လေးပုံတစ်ပုံ လှည့်ပေးလိုက်ပြန်သောအခါ ဘောလုံး၏ မျက်နှာတခြမ်း ပြန်လင်းလာ၍ တခြမ်းမှာ မှောင်နေလိမ့်မည်
ထိုသို့ လင်းသောဘောလုံး မျက်နှာတစ်ခြမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လဆန်း ၇ ရက် ၈ ရက်၌ ဖြစ်သော လ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်
ထိုနောက် ကုလားထိုင်ကို မူလနေရာရောက်အောင် တစ်ပတ်အပြည့် လှည့်ပေးလိုက်သောအခါ ဘောလုံး၌ မျက်နှာပြင်အပြည့် ပြန်လည်လင်းလာပုံကို သင်တွေ့ရလိမ့်မည်
လသည် ပြည့်ရာမှ ဆုတ်၊ ဆုတ်ရာမှ ကွယ်၊ ကွယ်ရာမှ ဆန်း၍ ဆန်းရာမှ ပြန်ပြည့်ပုံတို့မှာ ဤအတိုင်းပင် ဖြစ်လေသည်
အရွယ်အစားတွင် သေးငယ်သောကြောင့် လ၏အနည်းဆုံး ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာဆွဲအားထက် ၆ ဆ လျော့နည်းသည်
ထိုကြောင့် အကယ်၍ သင်၏ အလေးချိန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပေါင် ၆၀ ရှိပါက လကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၀ပေါင်မျှသာ လေးလံတော့မည်ဖြစ်သည်
လ၏ ဒြပ်ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာမြေထက် ပေါ့သည်မှန်သော်လည်း ထိုဆွဲအားသည် ထိုနေရာတွင်ပင် တည်ရှိနေနိုင်သည်
အကယ်၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သင်သည် ဘောလုံးတစ်လုံးကို လေထဲတွင် ပစ်မြှောက်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဘောလုံးသည် သင်ထံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာမည် ဖြစ်သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေ၊ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုဘောလုံးအား ပစ်မြှောက်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘောလုံးသည် သင့်ထံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း အလွန် နှေးကွေးစွာပင် ကျလာမည်ဖြစ်သည်
ပြီးနောက် သင်သည် လကမ္ဘာပေါ်၌ အစွမ်းကုန် ခုန်နိုင်သလောက် ခုန်ပါက သင်သည် မြေပြင်သို့ပင် ပြန်လည်ကျရောက်မည်ဖြစ်သည်
လပေါ်တွင်မူကား သင်သည် လေထဲတွင်ခုန်၍ သင့်၏ အလုပ်များကို ပြုလုပ်နိုင်သေးသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လ၏ ဆွဲအားသည် ကမ္ဘာ့ဆွဲအားလောက် ပြင်းထန်ခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ယခင်ဆိုထားသည့်အတိုင်း လပေါ်တွင် လေမရှိ၊ ရေမရှိချေ
ထို့ကြောင့် ခြေရာသည်လည်း သဘာဝအားဖြင့် ပျောက်ပျက်ရန် မလွယ်ကူချေ
လပေါ်၌ လေထုမရှိသောကြောင့် သင်သည် အေးခြင်း၊ ပူခြင်းကိုလည်း ကာကွယ်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ
ထို့ကြောင့် အာကာသယာဉ်မှူးများသည် မိမိတို့အသက်အန္တရာယ်ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန်လေးလံသော အာကာသဝတ်စုံနှင့် အသက်ရှူရန်အတွက် အောက်ဆီဂျင်ဘူးများကိုသယ်ဆောင်သွားကြရလေသည်
လကမ္ဘာသည် မြေကမ္ဘာကဲ့သို့ ဆွဲအား ပြင်းထန်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ထိုဝတ်စုံများသည်လည်း မြေကမ္ဘာပေါ်တွင်ကဲ့သို့ လေးလံခြင်း မရှိတော့ချေ
လပေါ်တွင် မြစ်ချောင်းများနှင့် သဏ္ဌာန်တူသော အစင်းကြောင်းများကိုလည်း တွေ့ရသည်
အကယ်၍ ထိုအစင်းကြောင်းများသည် မြစ်များ ဖြစ်လျှင် ရေမရှိသော မြစ်များသာ ဖြစ်ကြပေမည်
နှစ်ပေါင်းများစွာက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မြစ်များဖြစ်၍ ယခုအခါတွင် ရေလုံးဝမရှိတော့ဘဲ မြစ်ရိုးများသာလျှင် ကျန်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု နက္ခတ်ဆရာတို့ ယူဆကြလေသည်
ဤကဲ့သို့ ရှေးအခါက စ၍ နက္ခတ်ဆရာများသည် လ၏ အကြောင်းကို မှန်ဘီလူး၊ မှန်ပြောင်း စသည်တို့ မပါဘဲနှင့်လည်းကောင်း၊ မှန်ဘီလူး၊ မှန်ပြောင်း စသည်တို့၏အကူအညီဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး၍လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့၏
လ၏မျက်နှာပြင်အကြောင်းကိုလည်း အတော်အတန် သိရှိလာခဲ့ကြ၏
လမျက်နှာပြင်မှ နေရာ အများအပြားကိုလည်း အမည်အမျိုးမျိုး ပေးခဲ့၏
ထို့နောက် ၂၀ ရာစုနှစ် ဒုတိယပိုင်းအစလောက်မှ စ၍ လမျက်နှာပြင် စူးစမ်းရေး အာကာသယာဉ်များ တင်လွှတ်၍ စုံစမ်းလေ့လာခဲ့ကြ၏
လ၌ အရောင်ဖြူနေရခြင်းမှာ နေမှအလင်းရောင်ကြောင့်ဖြစ်၏
အကယ်၍ နေမှအလင်းကို မရရှိပါက လသည် မည်းမှောင်၍ နေလိမ့်မည်
လသည် တစ်လကြာမှ တစ်ပတ်လည်သဖြင့် လပေါ်က တစ်ရက်သည် ကမ္ဘာပေါ်က တစ်လနှင့်ညီမျှသည်
သို့အတွက် လပေါ်က တစ်နေ့တာအချိန်သည် ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ခန့် ကြာ၍ တစ်ညဉ့်တာအချိန်သည်လည်း ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ခန့်ပင် ကြာသည်
လပေါ်တွင် ညဉ့်အချိန် ကျရောက်သောအခါ နေမှ အပူနှင့် အလင်းတို့ကို မရရှိသဖြင့် လသည် မည်းမှောင်၍ အလွန်အေးလျက် ရှိမည်
သုည ဒီဂရီ အောက် ဒီဂရီ ၂ဝဝ၊ သို့မဟုတ် ဒီဂရီ ၄ဝဝ ရောက်အောင်ပင် အေးပေမည်
နေ့အချိန် ကျရောက် သောအခါတွင်မူ ရေဆူလောက်အောင်ပင် ပူလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်
လပေါ်တွင် ရေ၊ လေနှင့် သက်ရှိအရာများ မရှိကြချေ
အသံလည်း မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ
အကယ်၍ ကမ္ဘာမှ လွှတ်လိုက်သော ဒုံးပျံသည် အရှိန်ပြင်းစွာဖြင့် ကျရောက်ထိမှန်သည့် တိုင်အောင် ထိုထိမှန်သည့် အသံကြီးသည် ပေါ်ပေါက်မည် မဟုတ်ပေ
အကြောင်းမှာ လ၏ပတ်လည်တွင် လေထုမရှိဘဲ လေဟာနယ် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်၏
ကောင်းကင်ပြင်ကြီးအား ကမ္ဘာမှကြည့်လျှင် အပြာရောင်ကိုသာမြင်ရပြီး ထိုအခြင်းအရာမှာ နေမှလာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည် ဓာတ်ငွေ့များဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော လေထုအား ဖြတ်သန်းရသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ထိုလေထုသည် ကောင်းကင်မှ အပြာရောင်အလင်းများ လာသကဲ့သို့ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားသည်
သို့သော် လကမ္ဘာပေါ်တွင် လေထုမရှိသောကြောင့် ကောင်းကင်သည် နေ့ဘက်တွင်ပင် အမည်းရောင် ဖြစ်နေသည်
ထိုသို့ လေထု၏ ကာကွယ်ထားမှု မရှိခြင်းကြောင့် အာကာသအပြင်မှ လာသော ကျောက်စိုင်၊ ကျောက်တုံးများသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ တိုက်ရိုက် ကျရောက်ကြပြီး မီးလောင်ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ကြပြီး ကြီးမားသော ကျင်းကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
ထိုသို့ ပေါက်ကွဲခြင်းကို မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်း (crash)ဟု ခေါ်သည်
လကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုကျောက်တုံးများ၏ မီးလောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော ကျင်းကြီးများ အမြောက်အမြား ရှိလေသည်
ထိုတွင်းကြီးများသည် မိုးကျသံတွေခဲများ လပေါ်သို့ ကျရောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု အချို့ နက္ခတ်ဆရာတို့က ဆိုသည်
အချို့နက္ခတ်ဆရာများကလည်း ထိုတွင်းကြီးများသည် မီးတောင်သေများ၏ ထိပ်ဝများဟု ဆိုကြသည်
အချို့တွင်းကြီးများ၏ ထိပ်ဝသည် မိုင် ၁ဝဝ ခန့်ပင် ကျယ်၍ မိုင် ၅ဝ ခန့် နက်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်
လူသားတို့ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြေမချသေးမီ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနိုင်ငံနှစ်ခုဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ (ထိုချိန်က ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ USSR) တို့သည် စက်ရုပ်များစေလွှတ်ပြီး လအား လေ့လာခဲ့ကြသည်
ထိုစက်ရုပ်များသည် လကမ္ဘာအား အနီးကပ်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊ လ ပတ်ပတ်လည် ပျံသန်းခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့်လည်း လူန ၂ ဟုခေါ်သော လကမ္ဘာလေ့လာရေးယဉ်သည် ထိုအပေါ်တွင်ပင် ပျက်ကျခဲ့လေသည်
ထိုစက်ရုပ်များသည် လူသားတို့ပြုလုပ်ထားသည့် ပထမဆုံးသော လပေါ်ခြေချခဲ့သည့် ယာဉ်များပင်ဖြစ်သည်
ဤသို့ လမျက်နှာပြင် စူးစမ်းရေး အာကာသယာဉ်များ တင်လွှတ်ရေးကိစ္စတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတို့သည် ငွေအမြောက်အမြား အကုန် အကျခံကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ကမ္ဘာမြေမှ မမြင်ရသည့် လ၏အစိတ်အပိုင်းများကို ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး ယူနိုင်ခဲ့သည်
လမျက်နှာပြင်အကြောင်း ပိုမိုသိရှိလာပြန်သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရုရှားတို့ သည် လဆီသို့ အရောက် ပစ်လွှတ်လိုက်သော ဒုံးပျံအထက်ပိုင်း (လမျက်နှာပြင် လေ့လာရေးယာဉ်)သည် ကြံရွယ်ထားသည့် ပစ်ကွင်းနှင့် မိုင် ၁၆ဝ အကွာ (မာရီစီရီနီတာတစ်ဒေသ)တွင် လနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်တို့ ပစ်လွှတ်လိုက်သော အက်တလတ် အေဂျီနာဒုံးပျံက တင်ဆောင်သွားသည့် ရိမ်းဂျား ၇ အာကာသ ယာဉ်သည် (ဂအာရစ်ကီချိုင့်ဝှမ်းအနီးတွင်) လမျက်နှာပြင်နှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်
ပါသွားသည့် ကင်မရာများက ဓာတ်ပုံရိုက်ကူး နိုင်ခဲ့၍ အလုံးစုံ အောင်မြင်သည်
လမျက်နှာပြင်အကြောင်းလည်း ယခင်ကထက် ပိုမိုသိရှိလာခဲ့ရပြန်လေသည်
ထို့နောက် လူသားတို့သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ ဆင်းသက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြပြီး ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ခြေချနိုင်ခဲ့သည်
အမေရိကန်လူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးများဖြစ်သည့် အယ်စထောင်းရ်၊ ဘက်ဇ် အယ်ဒရင်းတို့သည် လ၏မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ၎င်းတို့၏ သိန်းငှက်အမည်ရှိ လဆင်းယာဉ်ဖြင့် ဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထက်ဝက်ခန့်သော လူတို့သည် ၎င်းအား ရုပ်မြင်သံကြားမှတဆင့် ကြည့်ရှုနေခဲ့ကြသည်
အမ်းစထရောင်းသည် သိန်းငှက်လှေကားမှတဆင့် အောက်သို့ဆင်းလာပြီး လ၏ မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ပထမဆုံး ထိတွေ့ခဲ့လေသည်
ထို့နောက် သူက “ ဒီဟာက လူတစ်ဦးတွက် သေးငယ်တဲ့ အဆင့်ဖြစ်ပြီး လူလို သတ္တဝါတစ်ဦး၏အတွက် ကြီးမားတဲ့ ခုန်ပေါက်မှုတစ်ခုပါ” ဟုပြောလေသည်
များမကြာမီ ဘက်ဇ်အယ်ဒရင်း သည်လည်း လိုက်ဆင်းလာခဲ့သည်
ထို့နောက် သူတို့နှစ်ဦးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအလံအား ၎င်းတို့ယဉ်ဆင်းသက်သည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးတွင် စိုက်ထူရန်ကြိုးပမ်းကြသည်
သူတို့နှစ်ဦး၏ ခြေရာများသည် လပေါ်တွင် ထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အလွန်ကြာညောင်းသော်လည်း ထိုနေရာတွင်ပင် ရှိနေလေသည်
အကယ်၍ သင်သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် သင်၏ခြေရာအား ချန်ခဲ့မည်ဆိုပါက ထိုခြေရာသည် လေ၊ ရေ၊နှင့် မိုးတို့ကြောင့် ပျက်စီးသွားမည် ဖြစ်သည်
သို့သော် လတွင်မူကား လေမရှိ၊ ရေမရှိ၊ နှင့် ဖြစ်လေသည်
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ခြေရာများသည် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း၊ ပျက်စီးသွားခြင်းမရှိခဲ့ချေ
လူအချို့က သူတို့သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ အမှန်တကယ် မရောက်ခဲ့ချေဟု ပြောဆိုကြသည်
ထို့နောက် လပေါ်ရှိ လူတို့ ဓာတ်ပုံများမှာလည်း အတုများသာလျှင်ဖြစ်ပြီး လပေါ်မှ ယူဆောင်လာသော ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများမှလည်း အတုအယောင်များသာလျှင် ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်
သို့သော် ထိုသို့ပြောဆိုသူများ မှားနေသည်ဟု သက်သေပြရန်အတွက်ကား အလွန်ပင် ရှုပ်ထွေးလှသော အငြင်းအခုံများပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်အကြား အာကာသသင်္ဘောတစ်ခုဖြစ်သော အပိုလို ၁၇ သည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ နောက်ဆုံးလည်ပတ်ခဲ့သည့်အထိ လူအတော်များများသည် လပေါ်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ကြသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်ကတည်းကပင် ဦးဂျန်းနီ ဆာမန်းသည် အပိုလို ၁၇ တွင် ပါဝင်သော သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ နောက်ဆုံးဆင်းသက်ခဲ့သော လူသားပင်ဖြစ်လေသည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးအဖွဲ့(NASA)နာဆာက လကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေအမြောက်အမြား တွေ့ရှိရသည်ဟု ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့လေသည်
မြန်မာကျမ်းဂန်များတွင် လနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဤသို့ ဖော်ပြ ပါရှိ၏
ကမ္ဘာဦးအခါ၌ ဗြဟ္မာပြည်မှ ဗြဟ္မာတို့သည် အသက်ကုန်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ကံကုန်သဖြင့်လည်းကောင်း စုတေ၍ လူ့ပြည်သို့ ဥပပါတ် ကိုယ်ထင် ဖြစ်လာကုန်၏
ထိုသူတို့သည် ကိုယ်ရောင်ဖြင့်သာ ထွန်းပကုန်လျက် ဗြဟ္မာ့ပြည်မှာကဲ့သို့ ပီတိသာလျှင် အာဟာရ ကိစ္စကို ပြီးစေကုန်လျက် ကောင်းကင်၌ ငှက်ကဲ့သို့ ပျံဝဲ၍မွေ့လျော်ကုန်၏
ယောက်ျား မိန်းမ ဟူ၍ အသွင် မရှိကုန်
သတ္တဝါဟူ၍သာ ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏
ထိုသတ္တဝါတို့သည် ရသ ပထဝီကို စားအံ့သောငှာ အားထုတ်ကုန်သည် ရှိသော် မိမိတို့ကိုယ်ရောင်သည် ကွယ်ခဲ့၍ အမိုက်အတိ ဖြစ်ရကား ကြောက်ခြင်း ပြင်းစွာ ဖြစ်ကုန်၏
ထိုသူတို့၏ ဘုန်းကြောင့်၎င်း၊ ဖြစ်မြဲသော ဓမ္မာတာအားဖြင့်၎င်း ဘာနုရာဇာမည်သော ရောင်ခြည်တစ်ထောင် ဆောင်သော နေမင်းသည် တပေါင်းလပြည့် တနင်္ဂနွေနေ့ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၏ အလယ်၌ ဥဒည် ထောင်ထိပ်မှ ထွက်လာ၍ အလင်းကို ဖြစ်စေ၏
ကမ္ဘာဦးသူတို့သည် ကြောက်ခြင်းမှ ကင်းကုန်၍ ရဲရင့်ခြင်း ဖြစ်ကုန်သောကြောင့် 'သူရိယ'ဟူသောအမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏
ထိုသို့ ပေါ်လာသော နေမင်းသည် နာရီ ၃ဝ လှည့်၍ ယုဂန္ဓိုရ်တောင် ကွယ်သည်ရှိသော် အတွင်းကား ပတ္တမြား၊အပကား ငွေအတိပြီသော အချင်း ၄၉ ယူဇနာရှိသော ငြိမ်းသောအရောင်ကိုဆောင်သော လမင်းသည် ၂၇ လုံးသော နက္ခတ်မှစ၍ တာရာကြယ်အပေါင်း ခြံရံလျက် ကန်ရာသီ ၁၃ လုံး ဖြစ်သော ဟဿတနက္ခတ်ကို စီးလျက် အရှေ့မျက်နှာမှ ထွက်လာသည်ရှိသော် ကမ္ဘာဦးသူတို့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ရွှင်မြူးစွာ ဖြစ်ကုန်လျက် ငါတို့အလိုဆန္ဒ အတိုင်း ရပေမည်ဟူ၍ 'စန္ဒ'ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကုန်၏
မြန်မာဘာသာ လခေါ်သည်မှာ အမရကောသ အဘိဓာန်ကျမ်းလာ ဂေါ်လဟူသော မူလဘာသာတွင် ဂေါ်သဒ္ဒါကျေ၍ လ အက္ခရာတစ်လုံးကို မြန်မာဘာသာမှာ 'လမင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ် ထင်ရှားရေးသားကြသည်ဟု ယူရန်ရှိ၏
တစ်ကြောင်းမှာလည်း လလိတသဒ္ဒါ၊ လလသဒ္ဒါနှစ်ပါးသည် တင့်တယ်ခြင်း စံပယ်ခြင်း အနက်ကို ဟော၏
လဗိမာန်မှာ နက္ခတ်ကြယ်အပေါင်းတို့ဖြင့် ခြံရံသည် ဖြစ်၍ တင့်တယ်ထွန်းလင်းသော အရောင်အဝါ ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ လလိတသဒ္ဒါ၊ လလသဒ္ဒါများတွင် လအက္ခရာတစ်လုံးကို မြန်မာဘာသာမှာ 'လ'ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် ထင်ရှားသည် ဆိုရန်ရှိ၏
ထိုလမင်းကို တနင်္လာဂြိုဟ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည့် မြန်မာဘာသာ စကားမှာ ကမ္ဘာ့တန်းဆာ ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းလာ သသလနံ လက္ခဏံ ဟဿာတိ သသလနောဟု ပြုလုပ်ရာ၏
ယဿ၊ အကြင် လမင်းအား
သသလနံ၊ ယုန်ရေးတံဆိပ်ဟူသော
လက္ခဏံ၊ အမှတ်သည်
သသလနော၊ တနင်းလာဂြိုဟ်တည်း
ကမ္ဘာ့တန်ဆာ ရာဇမတ္တဏ်၊ ယောဂယာတြာ နှစ်ကျမ်းတွင် တနင်္လာကား ယဝနတိုင်း ခိရောဒဓိ နို့ရည်သမုဒ္ဒရာမှ တနင်္လာ ဂြိုဟ်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆိုသည်
တခမြို့  (多可町 တခ − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယေားဂိုးခရိုင်၊ တခတိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၀၇၁၃ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၈၅.၁၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်လာလေးရွာ၊ တောင်ကလေး
တခေါခို့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takhawkhoet)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲပလိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရပ်အခေါ်မှာ တခေါခို ဖြစ်သည်
ပက္ကလိုပြင်ဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Petkalopyinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဖတ်ဟာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၈၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဓာတ်တူနံတူ ဆေးကိုယူ၊ နံတူသတ်က အသေရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
သက်ရှိသက်မဲ့တို့၏ နေ့နံ တူညီမှုကို အခြေခံ၍ ရောဂါပျောက်ကင်းအောင်၊ အကျိုးဖြစ်ထွန်းအောင်၊ အကျိုး ပျက်ပြားအောင် ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင် စီမံပြုလုပ်သည်
သက်ခါးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkhar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ အလယ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရင်းတိုက်စိန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaiksein)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ အုတ်ဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုတ်ဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၅ ဦး၊ မ ၂၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
နဂါးနီ စာအုပ်အသင်း သည် စစ်ကြိုခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖွဲ့စည်း ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်အသင်း တခုဖြစ်သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်အတွင်း သခင်လူငယ် ခေတ်ပညာတတ်များက ဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် စတင်တည်ထောင်၍ ကိုနု (သခင်နု) က ငွေ ၅ဝဝ ကျပ်၊ ကိုထွန်းအေး (နဂါးနီ ဦးထွန်းအေး)က ငွေ ၅ဝဝ ကျပ်ဖြင့် မတည်ခဲ့သည်
အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကိုထွန်းအေးက ဆောင်ရွက်သည်
စာအုပ် ရွေးချယ်ရေး တာဝန်ခံအဖြစ် ကိုနု၊ ကိုသန်းထွန်း (သခင်သန်းထွန်း)၊ ကိုစိုး (သခင်စိုး)တို့က တာဝန်ယူခဲ့သည်
သခင်ချစ်၊ ကိုထွန်းရွှေ (နဂါးနီ ဦးထွန်းရွှေ)၊ သခင်ထိန်ဝင်း၊ တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)၊ မြို့မဆရာဟိန်တို့က ဝိုင်းဝန်းကူညီသည်
အသင်း၏ မူလတည်ရာမှာ အမှတ် ၁၅ဝ၊ စကော့ဈေး (ဗိုလ်ချုပ်ဈေး) ဖြစ်သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို အင်္ဂလန်လက်ဝဲစာအုပ်အသင်း (Left Book Club) ကို စံနမူနာယူ၍ ဈေးပေါပေါဖြင့် စာဖတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်
'တစ်လ လျှင် ၁ဝ ပဲတန်သော့နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တိုက်ကြီးကို ဖွင့်လော့'ဟု ကြွေးကြော်ကာ အသင်းသားသစ်ရရန် စည်းရုံးသည်
အသင်းသားများအား ၂ ကျပ်၊ ၂ ကျပ်ခွဲတန် စာအုပ်ကို ၁ဝ ပဲနှုန်းဖြင့် ရောင်းချမည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသား ဖြစ်လိုလျှင် ၆ လ အတွက် ၃ ကျပ် ၁၂ ပဲ၊ တစ်နှစ်အတွက် ၇၈ ပဲ ပေးသွင်းရမည်
အသင်းဝင်များသည် အခါအားလျော်စွာ အခမဲ့ပေးပို့သော စာအုပ်များ ရနိုင်သည်ဟု ကြော်ငြာခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေတိုင်ညွန့်ရေး၍ ခင်မောင်ရင် သီဆိုသော နဂါးနီသီချင်းဖြင့် နဂါးနီစာအုပ်တိုက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ နဂါးနီအသင်းဝင်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို အဓိက အားပေး ကူညီသော အဖွဲ့အစည်းများမှာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည်
နဂါးနီဟူသော အမည်ကို ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုက ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သခင်နု နှင့် ကိုထွန်းအေးတို့မှာ စနေနံဖြစ်၍ ဗေဒင်ကိန်းခန်းအရ စနေနံနဂါးကို စနေနံ 'နီ' တစ်လုံးတိုး၍ နဂါးနီ အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ၁
ဝါဒစစ် ဝါဒမှန်ကို သဘောပေါက်ပြီး စနစ်ကျစေရန်အတွက် အစီအစဉ် ရှိစေရန်၂
လက်ရွေးစင် နိုင်ငံရေး ဗိုလ်မှူး စစ်ကဲများ ပေါ်ပေါက်လာစေရန်၃
နယ်ချဲ့စနစ်ကို အခြားတဖက်မှ တိုက်နေသူတို့၏ ခြေလှမ်းအင်အား စသည်တို့ကို ချင့်ချိန်နိုင်ရန်ဟု ဖော်ပြထားသည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဧပြီလမှ စတင်၍ နဂါးနီသတင်း လစဉ်စာစောင် ထုတ်ဝေသည်
အသင်းသားများကို အခမဲ့ ပေးဝေ၍ အသင်းသား မဟုတ်သူများကို ၃ ပဲနှင့် ရောင်းသည်
အယ်ဒီတာ ဦးထွန်းအေး ဖြစ်သည်
စာစောင်အတွက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက အာမခံငွေ ၅ဝဝ ကျပ် တောင်းခံရာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများက မုန့်ဖိုးထဲမှ ခွဲဝေလှူဒါန်းသဖြင့် အာမခံအခက်အခဲမှ ပြေလည်သွားသည်
၁၉၃၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်လီမိတက် တည်ထောင်၍ ခြေလျင်ဦးအုန်းခင်က စာအုပ်တိုက် မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်း မူလတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဦးထွန်းအေးမှာ နဂါးနီမှ ခွဲထွက်ပြီး မြန်မာပြည် စာအုပ်တိုက်နှင့် ဖြန့်ချိရေး ခွဲထွက် တည်ထောင်သည်
မြန်မာပြည် စာအုပ်တိုက်မှာ နဂါးနီနှင့် စီးပွားရေး သီးခြား ဖြစ်သော်လည်း ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်အမျိုးအစား၊ စာရေးသူများမှာ နဂါးနီတိုက်နှင့် တူညီနေ၍ နဂါးနီထုတ် စာအုပ်များနှင့် ရောနှောနေသည်
သို့သော် နဂါးနီတိုက်ထုတ် စာအုပ်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် စာအုပ်အဖုံး သို့မဟုတ် အတွင်းစာမျက်နှာတွင် ခွေနေသောနဂါးရုပ် ပါလေ့ရှိသည်
အစောပိုင်းထုတ် စာအုပ်များတွင်မူ နဂါးရုပ်ပုံပေါ်၌ 'ဒါ ဒို့မြေ ဒါ ဒို့ပြေ' စာတန်း ပါသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်က စနေ နဂါးနီဂျာနယ်ကို နှစ်ပတ်တစ်ကြိမ် စနေနေ့တိုင်း ထုတ်ဝေသည်
တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ဦးထွန်းရွှေ (နဂါးနီကိုထွန်းရွှေ) ဖြစ်သည်
အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာမှာ သခင်နု၊ သခင်သန်းထွန်းတို့ ဖြစ်သည်
နဂါးနီစာအုပ်တိုက်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည် ကူးစက်လာချိန်ထိ လုံးချင်းစာအုပ် ၇၁ အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းက ပထမဦးဆုံး ထုတ်ဝေ ခဲ့သောစာအုပ်မှာ မောင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)၏ 'ဦးလွန်း၊ မျိုးချစ်အာဇာနည်နှင့် သူပုန်စာရေးဆရာကြီး' ဖြစ်သည်
ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုနှင့် မြို့မ ဆရာဟိန်တို့က နောက်ဆက်တွဲ ဖြည့်စွက်ချက် ရေးသား၍ မြို့မဆရာဟိန် တည်းဖြတ်သည်
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း အမည်ခံ ဆရာလွန်း၏ ဘဝနှင့်ပတ်သက်သော ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်သည်
ထို့ပြင်အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသူ သိန်းဖေ၏ 'ရှေးခေတ် စာရေးဆရာသူပုန်များ' ဟူသော နိဒါန်းသည် နောင်အခါ မြန်မာစာပေ ဝေဖန်ရေးလောကတွင် ဂယက်များစွာထခဲ့သည်
တည်းဖြတ်သူ မြို့မဆရာဟိန်၏ 'ယခု ကိုသိန်းဖေ ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်သော စာဆိုကဝိ မျိုးချစ်ဆရာကြီး ဦးလွန်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိမှာ ဦးလွန်း အသက်သွေးခဲ တည်မြဲလျက် ရှိနေစဉ် ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်သော အကြောင်းအရာများဖြစ်၍ နောင်လာနောင်သားတို့ အမှတ်အသား လွဲမှားဖွယ် အကြောင်းမရှိတော့ချေ' ဟူသော မှတ်ချက်ကို အကြောင်းပြု၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂဠုန် စာအုပ်ကလပ်က သိရိန္ဓရပဏ္ဍိတ သာမဏေ ရေး၍ ဘိက္ခုကောသလ္လ တည်းဖြတ်သော 'သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ အမှားပုံ' ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်
၎င်းစာအုပ် အသင်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်စာပေ ထုတ်ဝေသော စာပေတိုက်များနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရေးစာပေနှင့် တိုးတက်သည့် အယူအဆပါသော နိုင်ငံရေးစာပေများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
မြန်မာ လူငယ်များ နိုင်ငံရေး အသိတရား နိုးကြားရေးနှင့် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအတွက် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်စေသည့် စာအုပ်များကို အများဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့သည်
နဂါးနီဂျာနယ်၊ ကား(လ်)မတ်ဝါဒ၊ ကျောင်းသားအရေးတော်ပုံ၊ ကျွန်ုပ်၏ စွန့်စားခြင်း၊ ကျွန်ုပ်နှင့် မိုက်ကယ်ကောလင်း၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ ဆိုရှစ်လစ်ဝါဒနှင့် နိသျှည်း၊ ဆိုဗီယက် ဒီမိုကရေစီ ကိုယ်တွေ့များ၊ ဓနရှင်ဝါဒ၊ ဒီဗလာရား၊ ဒေါက်တာ ဂျိုးဇေရီဇော်၊ ပြည်သူ့အာဏာ ပထမတွဲနှင့် ပြင်သစ်အရေးတော်ပုံ၊ လူမွဲတို့၏ ထွက်ရပ်လမ်း၊ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ၊ လက်ငင်း တို့တာဝန်၊ အလုပ်သမားလောက၊ အိုင်းရစ် အရေးတော်ပုံ၊ အိုင်းရစ် အာဇာနည်တို့မှာ ထင်ရှားသော နဂါးနီထုတ် စာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာ တိုင်းရင်းသားတို့ နိုင်ငံရေး အသိတရား နိုးကြားစေရန်နှင့် ဆိုရှယ်လစ် သဘောတရားများ ပြည်သူလူထုအတွင်း ပျံ့နှံ့အောင် အများဆုံး ဖြန့်ဖြူးပေးသည့် စာအုပ်အသင်းအဖြစ် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်
ထွန်းအေး၊ ဦး (နဂါးနီ)
ဟတ်တအုရှိဘူတာ  (初 田 牛 駅 ဟတ်တအုရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ နဲမုရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကချင်ပြည်နယ် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက် သည် ကချင်ရိုးရာ ဝတ်စုံများ၊ ရက်ကန်းစင်များနှင့် ယက္ကန်းများ၊ ရတနာနှင့် ငွေထည်များ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ ဂီတတူရိယာများ၊ လက်နက်များနှင့် ကချင်လူမျိုးများ၏ အိမ်ပုံစံများ စသည်တို့ကို ပြသထားသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ အောင်ဆန်းလမ်းနှင့်သခင်နတ်ဖေလမ်းကြား၊ အမှတ် - ၃ တွင် တည်ရှိသည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဝင်ကြေးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒေါ်လာ ကျသင့်သည်
ဖွင့်ချိန်မှာ မနက် ၁၀ နာရီမှ ညနေ ၃နာရီ ၃၀ မိနစ် အထိ (အင်္ဂါနေ့မှ တနင်္ဂနွေနေ့အထိ) ဖြစ်သည်
ဖန်ထဲင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Fanthen)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်၊ ဖန်ထဲင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်ထဲင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၆ ဦး၊ မ ၆၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၈ ဦး နေထိုင်သည်
နခမြို့ (那賀町 နခ − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှီးမားရိုင်၊ နခတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်
မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်အနီး ဣသိဂိလိတောင်၌ ဘုရားရှင်သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝေဘာရ၊ ပဏ္ဍဝ၊ ဝေပုလ္လ၊ ဂိဇ္ဈကူဋ-ဟူသော တောင်လေးလုံး၏ အခြား အမည်ပညတ်ဖြစ်ဘူးပြီး ဤဣသိဂိလိတောင်သည် ဣသိဂိလိ-ဟူသော အမည်ပညတ်သာ ဖြစ်ခဲ့ပုံဣသိဂိလိတောင်၌ ကြာမြင့်စွာသီတင်းသုံးနေဘူးကုန်သော (ပဒုမဒေဝီ၏ သားတော်)ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားရှင်တို့၏ အမည်တော်များကို ဟောတော်မူပြီး အတိုင်း မသိ များကုန်သော ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ကို သင်တို့သည် ရှိခိုးကြကုန်လော့-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာဋီကာတို့၌-ပဒုမဒေဝီနှင့် သားတော်ငါးရာတို့ ဆုတောင်းပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ခင်ခိုးမြို့  (錦江町 ခင်ခိုး − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားခရိုင်၊ ခိမိုဆွတ်ခိတိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၉၃၂၈ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၆၃.၁၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ညီနောင် (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyinaung(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ရကာကြီးရွာ၊ လမူးမော်
မကျီးစောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၇ ဦး၊ မ ၂၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဆ (အသံထွက် ဆလိမ်)သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် သတ္တမမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ပင်စိမ်းခင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinseinkhin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အင်ဆူလင်ခေါ် သကြားဓာတ်များ သွေးထဲသို့ ဝင်ခြင်းကိုထိန်းချုပ်ပေးသည့် ဟော်မုန်းဓာတ်သည် ဆီးချိုကုသရာတွင် ပထမဆုံးသော ဆေးဝါးဖြစ်လာသည်
အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း အမှတ်(၄) ဒဂုံသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ယခင်က စိန့်လုခ်ကျောင်း(St. Luke's High School) ဟုခေါ်ကာ ပြည်သူပိုင်မပြုလုပ်မီ ၁၉၆၀ ခုနှစ်ထိ တောင်ငူအင်ဂလိကန်ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးလက်အောက်၌ ရှိခဲ့သည်
အကျည်းတန် မှန်ကြိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
အကျည်းတန်သူသည် မှန် ခဏခဏ ကြည့်တတ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့ ဖားအောက်‌ကျေးရွာအနီးရှိ မော်လမြိုင်-မုဒုံ ကားလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(မော်လမြိုင်)ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်(မော်လမြိုင်)၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်) အဖြစ် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ကျောင်းဆောင်အသစ်ကြီးကိုလည်း အောင်မြင်စွာပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်
ယခုအခါ ဖူဆယ်အားကစားကွင်း ၊ ဘက်စုံသုံးအားကစားခန်းမ၊ တက္ကသိုလ် Canteen များနှင့်ကျောင်းသား (၁၆၀) ဆံ့အဆောင် (၂) ဆောင်တို့တည်ဆောက်ထားရှိသည်
တက္ကသိုလ်ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်မှာ ဒေါက်တာမင်းဇော်အောင်၊ Ph.D (EP) ဖြစ်ပြီးလက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
Civil Engineering DepartmentElectronic and Communication Engineering DepartmentElectrical Power Engineering DepartmentMechanical Engineering DepartmentInformation Technology Department
မကျီးကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညယ်ဝဲ့ (အောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyeiweit (Auk))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်၊ ယောင် ဆန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကုန်း
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ ကြပ်စင်ချောင်း
ဈေးသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaythit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုင်မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်ပုတ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkinpoke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ မုန်ဒိန်းပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မက်ထရိုပိုလစ်တန် မနီလာ (မက်ထရိုမနီလာ၊ မနီလာမြို့တော်၊Metropolitan Manila) ()သည် အစိုးရအုပ်ချုပ်ရာ မြို့တော်ဒေသကြီးဖြစ်ကာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ၃ခုမှ တစ်ခုဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဒေသ (National Capital Region) (NCR)အဖြစ် တရားဝင်သိကြပြီး မက်ထရိုမနီလာ (သို့) မနီလာဟု ခေါ်ကြသည်
မက်ထရို မနီလာဒေသကြီးတွင် မြို့ပေါင်း ၁၆မြို့ပါဝင်သည်
ဤဒေသကြီးမှာ ၆၁၉.၅၇ km2 (၂၃၉.၂၂ sq mi) ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ 12877253 ရှိသည်
ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးနှင့် ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံး ဒေသကြီးဖြစ်သည်
အာရှတွင် သတ္တမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလန်တစ်ဖြစ်သည်
ဤဒေသမှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတို့၏ ဗဟို အချက်အချာလည်းဖြစ်သည်
Global power city ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကွန်ယက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော် မြို့တော်ဒေသ (NCR)သည် စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ မီဒီယာ၊ အနုပညာ၊ ဖက်ရှင်၊ သုတေသန၊နညွးပညာ၊ ပညာရေးနှင့် ဖျော်ဖြေရေး ကဏ္ဍများတွင် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာမှာပါ သိသိသာသာ တိုးတက်လျက်ရှိသည်
နိုင်ငံတကာ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများ၊ သံရုံးများ အားလုံး တည်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေးရာ၏ ဗဟိုနေရာလည်းဖြစ်သည်
ဤနေရာမှ စီးပွားရေးစွမ်းအားများသည် ၎င်းကို နိုင်ငံ၏ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအတွက် အကောင်းဆုံးနေရာဖြစ်လာစေသည်
သမ္မတအိမ်တော်မှ ဒီဂရီ အမှတ် ၈၂၄ဖြင့် ၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
တိုးတက်လာသော လူဦးရေနှင့် အစိုးရအတွက် နေရာအသစ်နှင့် နိုင်ငံရေးအာဏာအတွက် ဗဟိုနေရာတစ်ခု ဖန်တီးရန်အတွက်ဖြစ်သည်
ယခင်က အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည့် မနီလာပြည်နယ်မှာ ၁၈၉၈ စပိန်တော်လှန်တော်လှန်ရေးပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မူလ ၈ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည်
မနီလာ၏ တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့မှုအတွက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအလံတွင်ပါဝင်သော နေမင်း၏ ရောင်ခြည်၈ခုတွင် တစ်ခုအဖြစ် မနီလာကိုယ်စားပြု ထည့်ထားသည်
မက်ထရို မနီလာသည် လူဇုန်ကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက် အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
မက်ထရို မနီလာ ဒေသကြီးကို အပိုင်းလေးပိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်
ကမ်းရိုးတန်း အနားသတ်၊ဂူဒါလု ကုန်းပြင်မြင့်၊ မာရီကီနာ တောင်ကြားနှင့် လဂူနာ လွင်ပြင်တို့ဖြစ်သည်
ကမ်းရိုးတန်းအနားသတ်မှာ မနီလာ ပင်လယ်အော်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိပြီး ကမ်းလွန် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နေရာဖြစ်သည်
ဂါဒါလု ကုန်းပြင်မြင့်သည် ခိုင်မာသော ပထဝီဝင် အခြေအနေများကြောင့်သာမက လူဇုန်ကျွန်း၏ ကျန်ရှိနေသော ဒေသများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် အခြေခံ အဆောက်အဦးများပါရှိ၍ မြို့ပြ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာများ လုပ်ဆောင်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာဖြစ်သည်
မာရီကီနာ တောင်ကြားသည် မြေဩဇာကောင်းကာ မာရီကီနာမြစ်လည်း တည်ရှိ၍ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ကောင်းမွန်သည်
လဂူနာလွင်ပြင်မှာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးသားဖောက်လုပ်ငန်းသာမက စက်မှုလုပ်ငန်းများ အတွက်ပါ အသုံးဝင်သည်
မက်ထရို မနီလာဒေသသည် အမျိုးမျိုးသော သဘာဝဘေး အန္တရာယ်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်
ဥပမာ- မြေငလျင်၊ ရေကြီးခြင်းနှင့် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်
ရေကြီးခြင်းသည် နှစ်စဉ်ဖြစ်ပေါ်နေသည်
တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ၅ခုမှ ၇ခုခန့်သည် မက်ထရို မနီလာသို့ နှစ်စဉ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်
မက်ထရို မနီလာတွင် ရာသီဥတု ၂မျိုးရှိသည်
ဒေသအများစုမှာ အပူပိုင်း ဆာဗာနာ ရာသီဥတုရှိပြီး အနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ ဆီရာ တောင်တန်း အခြေတွင် တည်ရှိ၍ အပူပိုင်း မုတ်သုန် ရာသီဥတုရှိသည်
အခြား ဒေသများနည်းတူ မနီလာမှာလည်း အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင် စိုစွတ်မှုမှာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မြင့်မားတတ်သည်
ဒီဇင်ဘာမှ မေလအထိမှာ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုရှိသည်
ကျန်အချိန်များတွင် အပူချိန်လျော့ကာ စိုစွတ်တတ်သည်
တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းများသည် ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း ဝင်ရောက်တတ်သည်
အမျိုးသား ဥယျာဉ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်မတီ၏ လက်အောက်ရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ်၂ခုမှာ မက်ထရိုမနီလာရှိ မနီလာမြို့တွင် ရှိသည်
ရီဇယ် ဥယျာဉ်မှာ အာရှ၏ အကြီးမားဆုံး မြို့ပြ ဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး ၁၄၀ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
ပါကို ဥယျာဉ်သည် စပိန်တော်လှန်ရေးအတွင်းက ဒိုမီနီကန်တို့အတွက် အုတ်ဂူများရှိသည်
မနီလာ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် မှာ အာရှ၏ သက်တမ်း အရင့်ဆုံး တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်သည်
မတူညီသော မျိုးကွဲပေါင်း ၉၀ကျော်နှင့် တိရစ္ဆာန် အကောင်ပေါင်း ၁၀၀၀၀ ခင်ကျင်းပြသထားသည်
အပတ်စဉ် လာရောက်လည်ပတ်သူ ၄၀၀၀ရှိပြီး လစဉ် ခန့်မှန်ဦးရေ ၄၀၀၀၀ရှိသည်
မက်ထရိုပိုလစ်တန် မနီလာ တိုးတက်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (MMDA) သည် မက်ထရို မနီလာအတွင်း ပြည်သူ့ရေးရာနှင့်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများ၏ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဖြစ်သည်
ယခင်က မနီလာကို ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော မက်ထရို မနီလာ ကော်မရှင်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှ အုပ်ချုပ်သည်
၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအသစ်ဖြစ်သော မက်ထရိုမနီလာ ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေး (MMRA)ကို တင်သွင်းခဲ့သည်
လက်ရှိ MMDAနှင့်မတူညီသည်မှာ MMDAသည် ညှိနှိုင်း အုပ်ချုပ်ရပြီး MMRAမှာ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ဘအခြား မြူနီစီပယ်ရေးရာမျာူကို ချုပ်ကိုင်နိုင်သည်
နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဒေသဖြစ်သော မက်ထရိုမနီလာသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရုံးစိုက်ရာဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်ရေး ရုံးများအားလုံး မက်ထရိုမနီလာတွင် တည်ရှိသည်
လယ်ယာမြေ ညှိနှိုင်းခွဲဝေရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သယံဇာတ ဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားအိမ်တော်ဌာန၊ ဖိလစ်ပိုင် အုန်းသီး အာဏာပိုင်အဖွဲ့ စသည်တို့သည် ကွီဇုန်မြို့တွင် ရုံးများထားရှိသည်
မနီလာမြို့တွင် မလာကာနေးနန်းတော် တည်ရှိသည်
မလာကာနေးနန်းတော်မှာ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတရုံးလည်းဖြစ်သကဲ့သို့ အိမ်တော်လည်းဖြစ်သည်
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တရားရုံးချုပ်လည်းရှိသည်
အခြားသော အရေးပါသည့် အဖွဲ့အစည်းများလည်း မနီလာတွင် ရုံးစိုက်သည်
အယူခံ တရားရုံး၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာနများဖြစ်သော ဘတ်ဂျက်နှင့် စီမံရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ တရားရေးရာ၊ အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်အကိုင်၊ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် အဝေးပြေးလမ်းမ စသည်တို့လည်းတည်ရှိသည်
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနသည် တယ်ဂီတွင် ရုံးစိုက်ကာ ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် မာကတီတွင် ရုံးစိုက်သည်
ပါစီတွင် လွှတ်တော်ရှိသည်
၂၀၁၀မှ ၂၀၁၆အထိ အုန်းသီးနန်းတော်မှာ ဒုသမ္မတ၏ ရုံးဖြစ်ခဲ့သည်
ယခုအခါတွင် ကွီဇုန်မြို့ ဧည့်ခန်းမဆောင်တွင် ရုံးစိုက်လျက်ရှိသည်
နိုင်ငံတော် မြို့တော်ဒေသ၏ ပိုင်နက်တွင် မြို့ပေါင်း ၁၆မြို့ ပါဝင်သည်
အခြားဒေသများကဲ့သို့ မက်ထရို မနီလာကို ပြည်နယ်များဖြင့် မဖွဲ့စည်းထားပေ
ထိုအစား မက်ထရို မနီလာကို ခရိုင်လေးခု ခွဲခြားထားသည်
မနီလာ (မြို့တော်ခရိုင်)၊ ကွီဇုန် (အရှေ့မနီလာ)၊ ကလူကန် (မြောက်ပိုင်း မနီလာ)၊ ပါစီ (တောင်ပိုင်း မနီလာ) တို့ဖြစ်သည်
စပိန် ကိုလိုနီကာလကပင် မနီလာမှာ ပညာရေး၏ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဆန်တိုတိုမတ်တက္ကသိုလ်(၁၆၁၁)၊Colegio de San Juan de Letran (၁၆၂၀) နှင့် မနီလာ တက္ကသိုလ် (၁၈၅၉)တို့မှာ ကိုလိုနီခေတ်ကပင် တည်ထောင်ခဲ့သော ပညာရေး တက္ကသိုလ်များဖြစ်သည်
ထင်ရှားသော အထက်တန်းကျောင်းများမှာ ဖိလစ်ပိုင် သိပ္ပံ အထက်တန်းကျောင်းအမျိုးသား သိပ္ပံကျောင်း၊ မနီလာ သိပ္ပံအထက်တန်းကျောင်းတို့ဖြစ်သည်
မနီလာကျောင်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိပ္ပံကျောင်းများ၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်သည်
အခြေခံကျောင်းများကို နိုင်ငံတော် မြို့တော်ဒေသ-ပညာရေးဌာန မှ  အုပ်ချုပ်ကာ ကျန်ရှိသော အဆင့်မြင့် ကျောင်းများကို အဆင့်မြင့်ပညာ ကော်မရှင်မှ အုပ်ချုပ်သည်
မက်ထရိုမနီလာရှိ ကျန်းမာရေး အစောင့်အရှောက်များမှာ များသောအားဖြင့် ပုဂ္ဂလိက ကော်ပိုရေးရှင်းဖြစ်သည်
မက်ထရိုမနီလာ၏ ၇၂%သော ဆေးရုံများမှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်သည်
ကွီဇုန်တွင် ဆေးရုံအများဆုံးရှိသည်
ဗလင်ဇွဲယားနှင့် ပထိုဝပ်တို့တွင် မရှိပေ
၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် အစိုးရကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအဖြစ် ဆရာဝန် ၅၉၀၊ သွားဆရာဝန် ၄၉၈၊ သူနာပြု ၄၅၇၆၊ ဝမ်းဆွဲ ၁၇၄၃၇ရှိသည်
မက်ထရို မနီလာတွင် ခုတင် ၂၇၇၇၉ရှိကာ လူ၁၀၀၀တွင် ၂.၄၇ ခုတင်ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော် မြို့တော်ဒေသမှာ ကျန်ဒေသများနှင့်စာလျှင် အဟာရချို့တဲ့မှု အများဆုံးဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)၏ အနောက်ပစိဖိတ်ရုံးချုပ်မှာ မက်ထရိုမနီလာတွင်ရှိသည်
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနသည်လည်း မက်ထရို မနီလာတွင်ရှိသည်
နနွိုင်း အာကွီနို လေဆိပ် (NAIA) သည် မက်ထရိုမနီလာ၏ အဆင့်မြင့်ဝင်ပေါက် ဖြစ်သည်
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး လေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်
ထိုလေဆိပ်တွင် လေဆိပ်အဆောက်အဦး ၄ခုရှိသည်
မက်ထရိုမနီလာတွင် အမြန်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလိုင်း ၃ခုရှိသည်
အယ်အာတီ သည် လိုင်းအမှတ် (၁) (အစိမ်းရောင်)၊ လိုင်းအမှတ်(၂) (အပြာရောင်) တို့ကို ကိုင်တွယ်ကာ  မနီလာ မက်ထရို ရထားပို့ဆောင်ရေးစနစ် က လိုင်းအမှတ်(၃) (အဝါရောင်)ကို ကိုင်တွယ်သည်
လိုင်းအမှတ် (၁)သည် အပတ်စဉ် ခရီးသည် ၅၆၀၀၀၀ရှိသည်
လိုင်းအမှတ် (၂)သည် အပတ်စဉ် ၂၀၀၀၀၀ရှိသည်
လိုင်းအမှတ် (၃)သည် အကြမ်းအားဖြင့် ခရီးသည် ၆၅၀၀၀၀ အပတ်စဉ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်
၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီတွင် လိုင်းအမှတ် (၁)၌ ခရီးသည် ၁၄.၀၆ သန်း၊ လိုင်းအမှတ် (၂)၌ ခရီးသည် ၆.၁၃သန်း အဩံးပြုခဲ့သည်
မက်ထရို မနီလာ၏ ဘတ်စ်ကားစနစ်ကို Land Transportation Franchising and Regulatory Boardက ကိုင်တွယ်သည်
၂၀၁၅ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက်ထရို မနီလာတွင် လူဦးရေ ၁၂၈၇၇၂၅၃ ရှိသည်
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် လူသိပ်သည်းမှု အများဆုံးဒေသဖြစ်သည်
အာရှ၏ သတ္တမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဆုံး မက်ထရိုပိုလန်တစ်ဖြစ်သည်
မက်ထရိုမနီလာ၏ လူဦးရေအများဆုံးမြို့မှာ ကွီဇုန်မြို့ဖြစ်ကာ ၂၉၃၆၁၁၆ရှိသည်
ထို့နောက် မြို့တော်မနီလာက ၁၇၈၀၁၄၁ဖြင့် ဒုတိယမြောက် အများဆုံးဖြစ်သည်
သက္ကယ်ပြင်ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
သက်ခထရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thetkhahta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ တာလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှင်ယညသာမိကထေရ်   သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ယညသာမိကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ငန်းချောင်းရွာ၊ ပန်းမှော်
အနောက်တိုင်းဂန္ထဝင်ဂီတ (အင်္ဂလိပ်: western classical music or classical music) သည် အနောက်တိုင်း ကျေးလက်ရိုးရာဂီတ (သို့) အများကြိုက်ဂီတ၏ ဓလေ့စဉ်လာများကို ပြုပြင်မွမ်းမံပုံစံ (သို့) ထိုသို့မွမ်းမံမှုအပြင် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှု၏ ရိုးရာအစဉ်အလာများ၌ ဇာစ်မြစ်တွယ်၊ ဖန်တီးထုတ်လုပ်ထားသော အနုပညာဂီတပုံစံဖြစ်သည်
၅ ရာစုနှောင်းပိုင်း ရောမအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဥရောပတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယူဆနိုင်သော ဤဂီတပုံစံသည် မျက်မှောက်ခေတ်ကာလအထိပင် ဆက်လက်တည်ရှိလျက်ရှိ၏
အမျိုးအစားအရ ထပ်မံခွဲခြားမည်ဆိုလျှင် အလယ်ခေတ်ဂီတ (medieval) (၅၀၀-၁၄၀၀) ၊ ရီနေဆွန်းခေတ်ဂီတ (Renaissance) (၁၄၀၀-၁၆၀၀) ၊ ဘာရော့ခ်ခေတ်ဂီတ (Baroque) (၁၆၀၀-၁၇၅၀) ၊ ဂန္ထဝင်ခေတ်ဂီတ (Classical) (၁၇၅၀-၁၈၂၀) ၊ ရိုမန့်တစ်ခေတ်ဂီတ (Romantic) (၁၈၀၀-၁၉၁၀) ၊ မော်ဒန်ခေတ်ဂီတ (Modernist) (၁၈၉၀-၁၈၇၅) ၊ ပို့စ်မော်ဒန်ခေတ်ဂီတ (Postmodern) (၁၉၅၀-လက်ရှိ) တို့ဖြစ်ကြသည်
ဤကာလ၊ ဤနေ့စွဲများအားလုံးသည် အနီးစပ်ဆုံး ယေဘုယျဖော်ပြချက်များသာဖြစ်၍ အနောက်ကမ္ဘာတခွင်၌ ဂီတ၏ လေးနက်မှု၊ ထင်ရှားမှု အနေအထားများဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သော အပြောင်းလဲပုံစံကို ညွှန်းဆိုကိုယ်စားပြုခြင်းသာဖြစ်ပေသည်
ယိုဟန်း ဇေဘာစတီးယန် ဘာ့ဂ်ခေတ်မှ  ဘီသိုဗင်ခေတ်အထိ ရွှေခေတ်ဟု ကွဲပြားအောင် ခွဲခြားအားထုတ်မှုအနေဖြင့်သာရှိပြီး "classical music" (ဂန္ထဝင်ဂီတ) ဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းအထိ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းမရှိသေးပေ
အစောဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ ၁၈၂၉ ခန့်က အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်တွင်ဖြစ်သည်
အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်ဂီတ၏ ထူးခြားထင်ရှားသောအင်္ဂါရပ်မှာ စတက်ဖ် ဂီတနုတ်စ်ကို အသုံးပြုမှုဖြစ်၍ ၁၁ ရာစုခန့်ကတည်းကပင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်
ကတ်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးများက ကမ္ဘာအနှံ့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် ခရစ်ယာန်ဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုပုံစံကို စံစနစ်ဖြစ်စေရန် ကြိုးစားရာတွင် ဥရောပ၏ ဂီတနုတ်စ်ရေးမှတ်ခြင်း ပထမပုံစံများကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်
အနောက်တိုင်းစတက်ဖ်ရေးခြင်းကို ဂီတဖန်တီးသူများက အသုံးချကြရာ တီးခတ်ဖျော်ဖြေသူကို ဂီတတေးသွားတစ်ပုဒ်၏ အသံနိမ့်မြင့် (pitch) ၊ ကြာမြင့်ချိန်များကို ညွှန်ကြားပြသရန်ဖြစ်သည်
ထိုအသုံးချမှုတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဂီတ၊ လောကီဂီတ နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်လေသည်
သီချင်းသံပြိုင်ထပ်ကျော့ပုံစံ (strophic) ကို ယူငင်သုံးစွဲကြသော လူကြိုက်များသည့် ဂီတပုံစံများနှင့် ကွဲလွဲစွာဖြင့် ဂန္ထဝင်ဂီတသည် တူရိယာအသားပေးဂီတများဖြစ်သော ဆင်ဖိုနီ၊ ကန်ချေးတိုကန်ချဲတို (concerto) ၊ ဖြူးဂ် (fugue) ၊ ဆိုနာတာ စသည်တို့အပြင် အော်ပရာ၊ ကန်တားတာ (cantata)၊ မာ့စ် (mass) တို့ကဲ့သို့ အသံနှင့် တူရိယာတွဲစပ်ဂီတများကဲ့သို့ အလွန်အဆင့်မြင့် ရှုပ်ထွေးစွာ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်
ဝက်ငင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wetngin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ နောင်းကုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်းကုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၁ ဦး၊ မ ၇၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဉာဏ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyanpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ၄ လုံး၊ ၂ လုံးစီ ခြေဖဝါးနှင့် တူ၏
ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း၊ သို့မဟုတ် အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်းဆိုသည်
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
စက်ခုံ (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkhon(West))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ဇီးပင်ကွေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပင်ကွေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၀ ဦး၊ မ ၁၈၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
အမှတ် (၃၁) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း၊ တာမွေ (အ.မ.က (၃၁) တာမွေ) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်၊ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်ရှိ မူလတန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ခင်ရှည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinshey)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျွန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၅ ဦး၊ မ ၁၄၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်
ဒုကနိပါတ် - ၇
ဗီရဏထမ္ဘဝဂ် -(၂၂၀) ဓမ္မဓဇဇာတ်
တံစိုးလက်ဆောင် စား၍ တရားဆုံးဖြတ်သော ကာလက စစ်သူကြီးကို ပယ်ရှားပြီး တရားမျှတစွာ ဆုံးဖြတ်စီရင်ပေးသဖြင့် မင်းနှင့်တကွ တိုင်းသူပြည်သားတို့ ချီးကျူးခြင်းကို ခံရသော ဓမ္မဓဇ ပညာရှိ အမတ် အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားကိုသတ်ရန် လုံ့လပြုကာ နေလေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ် ငါဘုရားကို သတ်ရန် လုံ့လပြုသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း လုံ့လပြုဖူးပြီ၊ လုံ့လပြုသော်လည်း ထိတ်လန့်ခြင်း ဖြစ်အောင်ပင် မပြုလုပ်နိုင်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုမင်း၏ စစ်သူကြီးကား ကာလက မည်၏
ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားကား ဓမ္မဓဇမည်၏
ဆတ္တာသည်ကား ဆတ္တပါဏိ မည်၏
မင်းကြီးသည် တရားသဖြင့် မင်းပြု၏
ကာလက စစ်သူကြီးကား တရားဆုံးဖြတ်သည်ရှိသော် သူတစ်ပါးတို့ ကျောသားကိုခွာ၍ စားသည့်အလား တံစိုးလက်ဆောင်စားလျက် အဂတိလိုက်စားကာ ဥစ္စာရှင်မဟုတ်သူတို့ကို ဥစ္စာရှင် ပြုလုပ်လေ့ရှိ၏
တစ်နေ့သ၌ တရားရှုံးသူ တစ်ယောက်သည် လက်နှစ်ဖက်တို့ကို မြှောက်လျက် ငိုကြွေးကာ တရားဆုံးဖြတ်ရာမှ ထွက်လာသည်ရှိသော် မင်းကြီးထံ အခစားသွားသော ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားကိုမြင်၍ ခြေက်ရင်း၌ဝပ်လျက် “အရှင် ... မင်းကြီးအား အကျိုးအကြောင်းကိုပြ၍ ဆုံးမတတ်သော အရှင်ကဲ့သို့သော ပညာရှိကြီး ထင်ရှားရှိပါလျက် ကာလက စစ်သူကြီးသည် တံစိုးလက်ဆောင်ယူကာ ဥစ္စာရှင်တို့ကို ဥစ္စာရှင် မဟုတ်အောင် ပြုလုပ်နေပါသည်”ဟု ပြောဆို၍ မိမိရှုံးသောအဖြစ်ကို တိုင်ကြားလေ၏
ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် ထိုအကြောင်းကြားလျှင် သနားကရုဏာ ဖြစ်သဖြင့် “အချင်း .... လာလှည့် သွားမည်၊ သင်တို့တရားကို ငါဆုံးဖြတ်မည်” ဟု ပြောဆိုခေါ်ငင်ကာ တရားဆုံးဖြတ်ရာသို့ သွားလေ၏
လူအများ စည်းဝေးသည်ရှိသော် ပုရောဟိတ်သည် စစ်ဆေးမေးမြန်းကာ ဥစ္စာရှင် ဟုတ်သူကို ဥစ္စာရှင်ပြုလုပ်၍ တရားကို ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်လေ၏
လူအများသည် တစ်ခဲနက် ကောင်းချီးပေးလေ၏
ထိုကောင်းချီးပေးသော အသံသည် သည်းထှန်လှသဖြင့် မင်းကြီး ကြား၍ မေးတော်မူရာ ကာလက စစ်သူကြီး မကောင်းသဖြင့် ဆုံးဖြတ်ထားသောတရားကို ပုရောဟိတ် ဓမ္မဓဇပညာရှိ ကောင်းစွာ ဆုံးဖြတ်အပ်သဖြင့် တရားဆုံးဖြတ်ရာ အရပ်မှ ကောင်းချီးပေးကြသော အသံဖြစ်ကြောင်းကို လျှောက်ထားကြ၏
မင်းကြီးသည် အလွန်အားရ နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် ဓမ္မဓဇ ပညာရှိကိုခေါ်၍ အကျိုးအကြောင်းကို မေးမြန်းပြီးလျှင် “ပညာရှိ ... ဤနေ့မှစ၍ သင်တို့သည် တရားဆုံးဖြတ်ပါကုန်၊ ငါ မင်းမြတ်လည်း နားချမ်းသာပေမည်၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့လည်း အကျိုးစီးပွား များကြပေမည်”ဟု ပြောဆိုကာ အလိုမရှိသော ဓမ္မဓဇ ပညာရှိကိုပင် သတ္တဝါတို့ကို သနားသဖြင့် တရားဆုံးဖြတ်ရန် အပ်နှင်းလေ၏
ဓမ္မဓဇ ပညာရှိလည်း ထိုနေ့မှစ၍ ဟုတ်မှန်သောအတိုင်း တရားဆုံးဖြတ်လေ၏
ကာလက စစ်သူကြီးသည် ထိုနေ့မှစ၍ တံစိုးလက်ဆောင်မရတော့ဘဲ လာဘ်လာဘ ဆုန်ယုတ်သဖြင့် ဓမ္မဓဇပညာရှိကို ရန်ငြိုးဖွဲ့လျက် မင်းကြီးထံ ကပ်ပြီးလျှင် “အရှင်မင်းကြီး .... ဓမ္မဓဇသည် မင်းအဖြစ်ကို အလိုရှိသည်” ဟု ကုန်းတိုက်လေ၏
မင်းကြီးသည် မယုံကြည်သဖြင့် မပြောဆိုရန် တားမြစ်တော်မူ၏
နောက်တစ်ဖန် ကာလက စစ်သူကြိးသည် “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်စကားကို အကယ်၍ မယုံကြည်လျှင် ဓမ္မဓဇ လာသောအခါ လောသာတံခါးကို ဖွင့်၍ ကြည့်တော်မူပါ၊ တစ်မြို့လုံး ဓမ္မဓဇလက်သို့ ရောက်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပါလိမ့်မည်”ဟု လျှောက်ထားပြန်၏
မင်းကြီးလည်း ဓမ္မဓဇပညာရှိ လာသောအခါ လေသာတံခါးဖြင့် ကြည့်လတ်သော် ဓမ္မဓဇထံဝယ် စုဝေးကာ တရားတွေ့နေသော ပရိသတ်ကိုမြင်လျှင် ဓမ္မဓဇ ပရိသတ်ဟု အထင်လွဲကာ ကာလက စစ်သူကြီးစကားကို ယုံကြည်လျက် ဓမ္မဓဇအပေါ်တွင် အချစ်ပျက်လေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ကာလက စစ်သူကြီးအား “စစ်သူကြီး ... အသို့ပြုရအံ့နည်း” ဟု မေး
“မင်းမြတ် ... ဓမ္မဓဇကို သတ်ရန် သင့်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏
“စစ်သူကြီး ... ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ကို မပြနိုင်ဘဲ အသို့သတ်အံ့နည်း”ဟု မေး၏
“မင်းမြတ် .... တစ်ခုသော ဥပါယ်တံမျဉ်ရှိပါသည်၊ ဓမ္မဓဇ မပြုလုပ်နိုင်သော အမှုကိစ္စကို အပြုလုပ်ခိုင်းကာ မပြုလုပ်နိုင်သောအခါ ၎င်းကိုပင် အပြစ်ပြု၍ သတ်ရမည်” ဟု လျှောက်၏
“မင်းမြတ် ... ဥယျာဉ်မည်သည် မြေကောင်းတွင် စိုက်ပျိုးပြုပြင်ပါမှ သုံးနှစ်လေးနှစ်၌ အသီးအပွင့်ကို ပေးနိုင်ပါသည်
ဓမ္မဓဇကိုခေါ်၍ နက်ဖြန် ဥယျာဉ်ကစားလိုသည်၊ ဥယျာဉ်ဖန်ဆင်းလော့ဟု စေခိုင်းတော်မူပါ၊ စွမ်းနိုင်မည် မဟုတ်ပါ၊ မစွမ်းနိုင်သောအခါ ထိုအပြစ်ဖြင့် သတ်ရမည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း စစ်သူကြီး နည်းပေးသောအတိုင်း ဓမ္မဓဇကိုခေါ်၍ “ပညာရှိ ... ငါတို့ ဥယျာဉ်ဟောင်း၌ မကစားလို၊ ဥယျာဉ်သစ်၌ ကစားလိုသည်၊ နက်ဖြန်ကစားမည် ဖန်ဆင်းပေးပါ၊ မဖန်ဆင်းနိုင်လဆင် သင့်ကိုသတ်မည်” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏
ဓမ္မဓဇသည် ကာလက တံစိုးလက်ဆောင်မရခြင်းကြောင့် မင်းကြီး၌ ကုန်းတိုက်၍ အချစ်ပျက်စေသည် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟုသိ၍ “မင်းမြတ် .... ဖန်ဆင်းနိုင်ပါမူ သိရလတ္တံ့” ဟု လျှောက်ထားကာ အိမ်သို့သွား၍ ကောင်းသော ဘောဇဉ်ကိုစားလျက် ကြံစည်လျက် အိမ်လေ၏
ဓမ္မဓဇ၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် သိကြားမင်းနေရာသည် ပူသော အခြင်းအရာကိုပြသဖြင့် သိကြားမင်း သိလေလျှင် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်ကာ ဓမ္မဓဇအိပ်ရာ ကျက်သရေခန်းသို့ဝင်၍ ကောင်းကင်မှာရပ်လျက် ဓမ္မဓဇညာရှိနှင့် ပဋိသန္ဓာရစကားပြောဆိုသောအခါ အကြောင်းစုံကိုသိရလျှင် ပညာရှိညွန်ပြရာအရပ်တွင် နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်၊ စိတ္တလတာဥယျာဉ်နှင့်တူသော ဥယျာဉ်ကို ဖန်ဆင်း၍ပေးပြီးလျှင် နတ်ရွာသို့ ပြန်လေ၏
ဓမ္မဓဇလည်း နက်ဖြန်ဥယျာဉ်ကို မြင်လျှင် မင်းကြီးထံ သွား၍ “မင်းမြတ် ... ဥယျာဉ်ကိုဖန်ဆင်း၍ ပြီးပါပြီ၊ ကစားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း ဥယျာဉ်ကစားရာ တံတိုင်း၊ တံခါး၊ ပစ္စင်နှင့်တကွ အသီးအပွင့်နှင့် ပြည့်စုံသော ဥယျာဉ်ကိုမြင်လျှင် “စစ်သူကြီး ... ဥယျာဉ်ကို ဖန်ဆင်းပေးပေပြီ၊ ယခုအခါ အသို့ပြုရမည်နည်း”ဟု မေး၏
“မင်းမြတ် ... တစ်ညဉ့်တည်းဖြင့် ဥယျာဉ်ဖန်ဆင်းနိုင်သူကား အဘယ်မှာ မင်းအဖြစ်ကို မယူနိုင်ဘဲရှိပါအံ့နည်း” ဟု ထပ်မံ ခြောက်လှန့်ကာ “မင်းမြတ် ... ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရေကန်ကို အဖန်ဆင်းခိုင်းပါ”ဟု လျှောက်ထားပြန်၏
မင်းကြီးလည်း ဓမ္မဓဇကိုခေါ်ကာ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရေကန်ကို အဖန်ဆင်းခိုင်းပြန်ရာ ဓမ္မဓဇပညာရှိ သိကြားမင်းအကူအညီဖြင့် ရေဆိပ်ပေါင်းတစ်ရာ အကောက်ပေါင်း တစ်ထောင်ရှိ၍ ကြာမျိုးငါးပါးဖြင့် တင့်တယ်လျက် ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ခြယ်လှယ်အပ်သော ရေကန်ကို တစ်ညဉ့်တည်းဖြင့် ဖန်ဆင်းပေးပြန်၏
တစ်ဖန် စစ်သူကြီးကို မေးပြန်ရာ ၎င်း၏အကြံပေးချက်ဖြင့် ဆင်စွယ်ဖြင့် ပြီးသော နန်းတော်ကို အဖန်ဆင်းခိုင်းပြန်ရာ သိကြားမင်း အကူအညီဖြင့်ပင် ဖန်ဆင်း၍ပေးပြန်၏
တစဖန် အရောင်အလင်းကို ပေးနိုင်သော ပတ္တမြားကို အဖန်ဆင်းခိုင်းပြန်ရာ ဖန်ဆင်း၍ ပေးပြန်၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် “စစ်သူကြီး ... ငါတို့အဖန်ဆင်းခိုင်းတိုင်း ဖန်ဆင်းပေးနိုင်သည် သတ်ခွင့်မရပေ၊ ယခုအခါ ဘယ်လိုကြံဦးမည်နည်း” ဟု မေး၏
“မင်းမြတ် ... ဓမ္မဓဇမှာ အလိုရှိတိုင်းပေးတတ်သော နတ်ရှိပေလိမ့်မည်၊ သည်တစ်ခါ နတ်လည်း ဖန်ဆင်းမပေးနိုင်အောင် စီမံမည်၊ မင်းမြတ် .... အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဥယျာဉ်စောင့်ကို အဖန်ဆင်းခိုင်းတော်မူပါ၊ ဘယ်နည်းနှင့်မျှ ဖန်ဆင်းနိုင်မည် မဟုတ်ပါ၊ သည်တစ်ခါ သတ်ခွင့်ရတော့မည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း စစ်သူကြီးနည်းကို သဘောကျကာ ဓမ္မဓဇကို ခေါ်ပြန်၍ “ပညာရှိ ... သင်ကား ငါတို့ကို ဥယျာဉ်၊ ရေကန်၊ ဆင်စွယ်၊ နန်းတော်၊ ပတ္တမြားတို့ကို ဖန်ဆင်းပေး၍ ပြည့်စုံပေပြီ၊ ဥယျာဉ်၍ စောင့်ရှောက်ရန် အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဥယျာဉ်စောင့်ကို ဖန်ဆင်းလော့၊ မဖန်ဆင်းနိုင်လျှင် သတ်မည်” ဟု အမိန့်ပေးပြန်၏
ဓမ္မဓဇပညာရှိလည်း မင်းကြီး၏ စကားကိုကြားလျှင် အိမ်သို့သွားကာ ကောင်းသော ဘောဇဉ်ကို စားပြီးလျှင် အိပ်၍ နံနက်မိုးသောက် ထသောအခါ - “သိကြားမင်းလည်း တတ်နိုင်သမျှ ဖန်ဆင်းပေးကာ ကူညီပေပြီ၊ သည်တစ်ခါ ကူညီနိုင်မည်မဟုတ်၊ သူတစ်ပါးတို့လက်၌ သေရခြင်းထက် တောထဲမှာ ကိုးကွယ်ရာမဲ့ဖြစ်၍ သေရခြင်းသည် မွန်မြတ်လှ၏” ဟု ကြံစည် နှလုံးသွင်းလျက် မည်သူကိုမျှ မပြောကြားဘဲ အိမ်မှထွက်ကာ လောကဓိတရားနှင့် တွေ့ကြုံသောအခါ မတုန်မလှုပ်သော သူတော်ကောင်းတို့သဘောကို ဆင်ခြင်ကာ နေလေ၏
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ထိုအကြောင်းကိုသ၍ တောသွား မုဆိုးဟန်ပြုကာ အနီးသို့လာပြီးလျှင် -“ပုဏ္ဏား ... သင်ကား ချမ်းချမ်းသာသာ အသက်မွေးသော လူကုံထံတစ်ယောက်နှင့် တူ၏
လူစည်ကားသော မြို့ရွာမှ လူမရှိသော တောထဲသို့လာပြီး သစ်ပင်ရင်း၌ နေထိုင်လျက်၊ အထီးကျန်သောသူပမာ ဘယ်အရာကို ကြံစည်နေဘိသနည်း” – ဟု မေးလေ၏
ဓမ္မဓဇလည်း သိကြားမင်း စကားကိုကြားလျှင် -“အဆွေ ... အကျွန်ုပ်ကား ချမ်းချမ်းသာသာ အသက်မွေးသော လူကုံထံတစ်ယောက် မှန်ပါ၏
လူစည်ကားသောမြို့ရွာမှ လူမရှိသော တောထဲသို့လာပြီး သစ်ပင်ရင်း၌ထိုင်လျက်၊ အထီးကျန်သောသူပမာ လောကဓံတရားနှင့် တွေ့ကြုံသောအခါ မတုန်လှုပ်သော သူတော်ကောင်းတို့ သဘောကို ကြံစည်ဆင်ခြင်၍ နေပါ၏
” – ဟု ပြောကြားလေ၏
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ဆက်လက်၍ “ပုဏ္ဏားကြီး ... သူတော်ကောင်းတို့ သဘောကို ဆင်ခြင်ပါလျှင် အဘယ်ကြောင့် ဤအရပ်၌ လာနေပါသနည်း”ဟု မေးလေ၏
“အဆွေ ... မင်းကြီးသည် အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဥယျာဉ်စောင့်ကို ဖန်ဆင်းပေးရမည်၊ မဖန်ဆင်းပေးနိုင်လျှင် သတ်မည်အမိန့် ပေးထားရာ မဖန်ဆင်းနိုင်သဖြင့် သူတစ်ပါးတို့လက်၌ သေရခြင်းထက် တောထဲ၌ ကိုးကွယ်ရာမဲ့ဖြစ်၍ သေရခြင်းသည် မွန်မြတ်လှ၏ဟု ကြစည်ကာ ဤအရပ်၌ လာနေပါသည်” ဟု ပြေကြားလေ၏
သိကြားမင်းသည် “ပုဏ္ဏားကြီး ... ငါကား သိကြားမင်းဖြစ်သည်
သင့်အတွက် ဥယျာဉ်စသည်တို့ကို ငါပင် ဖန်ဆင်း၍ ပေးခဲ့ပြီ၊ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဥယျာဉ်စောင့်တို့ကား ငါလည်း ဖန်ဆင်း၍မပေးနိုင်၊ သင်တို့မင်းကြီး၏ ဆတ္တာသည်ဖြစ်သော ဆတ္တပါဏိသည် အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်သည်
ထိုသူကိုပင် ဥယျာဉ်စောင့်ခန့်ရန် လျှောက်ထားပါလော့၊ မကြောက်ပါလင့်” ဟု ပြောဆိုဆုံးမပြီးလျှင် နတ်ရွာသို့ ပြန်လေ၏
ဓမ္မဓဇလည်း အိမ်သို့ပြန်လာ၍ နံနက်စာစားပြီးလျှင် မင်းအိမ်သို့ အခစားသွားရာ တံခါးတွင် ဆတ္တပါဏိကို မြင်၍ လက်ကိုကိုင်ဆွဲကာ “အဆွေ ... ဆတ္တပါဏိ ... သင့်မှာ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသည်ဆိုရာ မှန်ပါသလော” ဟု မေး၏
“အကျွန်ုပ်မှာ အင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံသည်ကို ဘယ်သူ ပြောပါသနည်း” ဟု မေးလေလျှေင်၊ “သိကြားမင်း ပြောပါသည်” ဟု ပြောလေလျှင် ဆတ္တပါဏိကို မင်းကြီးထံ ခေါ်ဆောင်၍ “မင်းမြတ် ... အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥယျာဉ်စောင့်ကို အလိုရှိပါလျှင် ဤဆတ္တပါဏိကိုပင် ဥယျာဉ်စောင့် ခန့်ထားတော်မူပါ၊ ဤဆတ္တပါဏိကား အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးလည်း ထိုအခါ ဆတ္တပါဏိကို “အချင်း ဆတ္တပါဏိ ... သင့်မှာ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသလော” ဟု မေး၏
“မင်းမြတ် ... ပြည့်စုံပါသည်” ဟု ပြောလေ၏
“ဘယ်အင်္ဂါများနှင့် ပြည့်စုံပါသနည်း” ဟု မေးပြန်၏
“မင်းမြတ် ... အကျွန်ုပ်သည် -(၁) ငြူစူခြင်း မရှိပါ
(၂) ယစ်မျိုးသောက်စားခြင်း မရှိပါ
(၃) ချစ်ခြင်း မရှိပါ
(၄) အမျက်ထွက်ခြင်း မရှိပါ
ဤ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးသည် “အချင်း ဆတ္တပါဏိ ... သင့်မှာ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံလာပုံ အဖြစ်အပျက် အကြောင်းအရာကို စုံလင်စွာ လျှောက်ထားပါ” ဟု တောင်းပန်လေ၏
ထိုအခါ ဆတ္တပါဏိသည် “မင်းမြတ် .... နာတော်မူပါ၊ အကြောင်းအရာစုံလင်စွာ လျှောက်ထားပါမည်
ရှေးဦးစွာ ငြူစူခြင်းမရှိသော အကြောင်းကို လျှောက်ထားပါမည်
”“မင်းမြတ် ... အကျွန်ုပ်သည် ရှေးအခါ ဤဗာရာဏသီပြည်၌ပင် မင်းဖြစ်စဉ် မိဖုရားယုတ်သည် ခြေက်ရင်း အလုပ်အကျွေး ခြောက်ကျိပ်လေးယောက်သော အမတ်တို့နှင့် ယုတ်မာသော အကျင့်ကိုကျင့်ပြီးလျှင် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားနှင့် ကျင့်ရန် သွေးဆောင်ဖြားယောင်း၍ မရသည့်အတွက် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် မိမိ၌ပြစ်မှားလေဟန်ဖြင့် မဟုတ်မမှန် ကုန်းတိုက်ပါသည်
ထိုအခါ မဆင်ခြင်မစဉ်းစားဘဲ မိန်းမ၌ ငြူစူခြင်းကြောင့် အကျိုးစီးပွား၌ ညွန်ကြားဆုံးမသော ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားကို နှောင်ဖွဲ့မိပါသည်
ထိုအခါ ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားက အကြောင်းစုံလျှောက်ထားသောအခါမှ မဟုတ်မမှန်ကြောင်း သိရသဖြင့် ငါယခု ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားကို နှောင်ဖွဲ့မိသည်မှာ မိန်းမ၌ ငြူစူခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရသည် ငြူစူခြင်းမရှိပါမူ ဤသို့အလွဲလွဲအမှားမှား နှောင်ဖွဲ့မိမည်မဟုတ်ဟု သတိသံဝေဂရကာ ငြူစူခြင်းအပြစ်ကို မြင်၍ ‘ငါသည် ယနေ့မှစ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မရသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး မိန်းမကိုမှီ၍ ငြူစူခြင်း မဖြစ်ရပါလို’ ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့ ပါသည်
သို့အတွက် အကျွန်ုပ်မှာ ထိုအခါမှစ၍ ငြူစူခြင်းမရှိပါ”ဟု ငြူစူခြင်းမရှိသော အကြောင်းအင်္ဂါကို လျှောက်ထားလေ၏
ယစ်မျိုးကင်းရန် အဓိဋ္ဌာန်“မင်းမြတ် ... အကျွန်ုပ်သည် ရှေးအခါ ဤဗာရာဏသီပြည်မှာပင် မင်းဖြစ်စဉ် ယစ်မျိုးကို မသောက်စားဘဲ မနေနိုင်ပါ၊ အမဲသားနှင့်ကင်း၍ ပွဲတော်မတည်နိုင်ပါ
တစ်နေ့သ၌ ဥပုသ်နေ့ကြုံ၍ အမဲသားမရသဖြင့် စားတော်ချက်သည် အမဲသားမပါဘဲ ပွဲတော်အုပ်ကို ဆက်သလာရာ အမဲသားကို မမြင်၍ မေးသောအခါ မရကြောင်း လျှောက်ထားလျှင်သေရည်ယစ်မူးခိုက်ဖြစ်သဖြင့် သတိမရဘဲ ပေါင်ပေါ်တွင် တင်ထားသော သားငယ်ကို လည်ပင်းလိမ်ချိုးကာ သတ်ပြီးလျှင် စားတော်ချက်ကို အချက်ခိုင်းကာ စားသောက်မိပါသည်
နံနက်မိုးလင်းသောအခါမှ သေရည်အမူးပြေ၍ သားတော်ကို မေးမြန်းရာ သတ်စားကြောင်း လျှောက်ထားကြမှ မျက်ရည်ယိုစီးကာ ငိုကြွေးလျက် အလွန်ပူဆွေး ဒုက္ခရောက်ရပါသည်
ထိုအခါ ငါသည် ယခုပူဆွေးဒုက္ခ ရောက်ရခြင်းမှာ သေရည်ကို သောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသည်
သေရည်ကို မသောက်ပါမူ ဤလိုအလွဲလွဲအမှားမှားဖြစ်ကာ ပူဆွေးဒုက္ခရောက်ရမည်မဟုတ်ဟု သတိသံဝေဂရကာ သေရည်၏ အပြစ်ကို မြင်၍ ‘ငါသည် ယနေ့မှစ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မရသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး ယစ်မျိုးကို မသောက်စားတော့ပါ’ ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့ပါသည်
သို့အတွက် အကျွန်ုပ်မှာ ထိုအခါမှစ၍ ယစ်မျိုး သောက်စားခြင်းမရှိပါ” ဟု ယစ်မျိုးသောက်စားခြင်း မရှိသော အကြောင်းအင်္ဂါကို လျှောက်ထားပြန်လေ၏
ချစ်ခြင်းကင်းရန် အဓိဋ္ဌာန်“မင်းမြတ် ... အကျွန်ုသည် ရှေးအခါ ဤဗာရာဏသီပြည်မှာပင် ကိတဝါသမည်သော မင်းဖြစ်စဉ် အကျွန်ုပ်သားတော်သည် ရှင်ပေစ္စကဗုဒ္ဓ သပိတ်တော်ကို ခွဲမိသောကြောင့် သေလွန်ခဲ့ပါသည်
ထိုအခါ သားတော်၌ အလွန်ချစ်ခင်းသဖြင့် ပြင်းထန်လှသော ပူဆွေးစိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရပါသည်
ထိုအခါ ငါသည် ယခုလိုစိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် အနှိပ်စက်ခံရသည်မှာ သားတော်၌ ချစ်ခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ရသည်
ချစ်ခြင်းမရှိပါမူ ဤလိုစိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် အနှိပ်စက်ခံရမည်မဟုတ်ဟု သတိသံဝေဂရကာ ချစ်ခင်ခြင်း၌ အပြစ်ကိုမြင်၍ ‘ငါသည် ယနေ့မှစ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မရသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး သက်ရှိသက်မဲ့ဝတ္ထုတို့၌ ချစ်ခင်ခြင်း မဖြစ်ရလိုပါ’ ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့ပါသည်
သို့အတွက် အကျွန်ုပ်မှာ ထိုအခါမှစ၍ ချစ်ခင်ခြင်းမရှိပါ” ဟု ချစ်ခင်ခြင်းမရှိသော အကြောင်းအင်္ဂါကို လျှောက်ထားပြန်လေ၏
အမျက်ကင်းရန် အဓိဋ္ဌာန်“မင်းမြတ် ... အကျွန်ုပ်သည် ရှေးအခါ အရကမည်သော ရသေ့ဖြစ်၍ ခုနစ်နှစ်ပတ်လုံး မေတ္တာဘာဝနာနှင့် ယှဉ်သောစိတ်ကို ပွားများအားထုတ်ခဲ့ဖူးသောကြောင့် ခုနစ်ပါးသော သံဝဋ္ဋ၊ ဝိဝဋ္ဋကပ်တို့ပတ်လုံး ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါသည်
သို့အတွက် အကျွန်ုပ်မှာ အမျက်ထွက်ခြင်း မရှိပါ” ဟု အမျက်ထွက်ခြင်းမရှိသော အကြောင်းအင်္ဂါကို လျှောက်ထားပြန်လေ၏
ဤသို့ ဆတ္တပါဏိသည် မိမိမှာ အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံကြောင်းကို အတ္ထုပ္ပတ်နှင့်တကွ လျှောက်ထားသည်ရှိသော် မင်းကြီးသည် စည်းဝေးရောက်လာသော ပရိသတ်အား မျက်စိမှိတ်ခြင်း၊ လည်ညိတ်ခြင်း စသော အမှတ်သညာ ကိုပေးလေ၏
ထိုခဏ၌ပင်လျှင် အမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ် စသောသူတို့သည် တစ်ပြိုက်နက် ထကြကုန်လျက် ကာလက စစ်သူကြီးအား “ဟယ် - တံစိုးလက်ဆောင်စားသော သူခိုးပျက် ... နင်သည် တံစိုးလက်ဆောင်ကို မရသောကြောင့် ဓမ္မဓဇ ပညာရှိကို မဟုတ်မမှန် လုပ်ကြံစွပ်စွဲကာ သတ်စေလိုဘိ၏” ဟု ဆဲဆိုကြိမ်းမောင်းကာ လက်ခြေတို့ကို ကိုင်ပြီးလျှင် မင်းအိမ်မှ အတင်းဆွဲချ၍ ကိုယ်မိတိုင်း ကိုင်မတိုင်းသော ကျောက်ခဲ၊ ဆောက်ပုတ် စသော လက်နက်တို့ဖြင့် ဦးခေါင်းကိုထုခွဲ ရိုက်နှက်လျက် အသက်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်စေပြီးလျှင် ခြေတို့ကို ကိုင်ဆွဲငင်ထုတ်ကာ တံမြက်ချေးစွန့်ရာအရပ်၌ စွန့်ပစ်ကြကုန်၏
ထိုအခါမှစ၍ မင်းကြီးလည်း တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ကာလက စစ်သူကြီးသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
ဆတ္တပါဏိသည် - သာရိပုတ္တရာ
သိကြားမင်းသည် - အနုရုဒ္ဓါ
ဓမ္မဓဇ ပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) မင်းပင်ကောင်းလျက်၊ မင်းမြှောင်ဖျက်၊ ပြည်ပျက်ကျိုးယုတ်စွာ
(၂) ကာလကယုတ်၊ ရာမဟုတ်၊ ပြုလုပ်သတ်စေပါ
(၃) ငြူစူလွတ်ကင်း၊ ယစ်မျိုးကင်း၊ ချစ်ခြင်းမရှိပါ
(၄) အမျက်မထွက်၊ အင်လေးချက်၊ စုံလျက်ဆတ္တပါ
ဓမ္မဓဇဇာတ် ပြီး၏
ဆက္ကနိပါတ် - ၁
အဝါရိယဝဂ် -(၃၈၄) – ဓမ္မဓဇဇာတ်မိမိကိုယ်ကို သီလစောင့်သူ တရားရှိသူဟု ထင်မှတ်ရန် တရားတံခွန် အလံထူ၍ ငှက်ငယ်နှင့် ငှက်များကို စားသောက်သည့် ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ကျီးအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုတတ်သော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ငှက်အပေါင်း ခြံရံလျက် သမုဒ္ဒရာအလယ် ကျွန်းငယ်တစ်ခုတွင်နေ၏
ထိုအခါ ကာသိတိုင်းသား ကုန်သည်တို့သည် ဒိသာကာက ကျီးကို ယူဆောင်ကြလျက် လှေဖြင့် သမုဒ္ဒရာသို့သွားကြရာ သမုဒ္ဒရာအလယ်တွင် လှေပျက်သည်ရှိသော် ထိုကျီးသည် ကျွန်းငယ်သို့ရောက်လျှင် ဤငှက်အပေါင်းကား များလှ၏၊ ငါသည် အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြု၍ ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ကို စားမည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် ခြေတစ်ချောင်းဖြင့် မြေမှာထောက်၍ ရပ်ကာ ခံတွင်းကိုဖွင့်လျက်နေ၏
ငှက်တို့မြင်လျှင် ကျီးထံသို့ ကပ်ကုန်၍ “အရှင် … အဘယ်အမည် ရှိသနည်း” ဟု မေး၏
“အဆွေတို့ … ဓမ္မိက အမည်ရှိ၏” ဟု ပြော၏
“အဘယ်ကြောင့် ခြေတစ်ချောင်းဖြင့် ရပ်သနည်း” ဟု မေးကြ၏
“နှစ်ချောင်းဖြင့်ရပ်လျှင် ဤမြေကြီးသည် ဆောင်နိုင်မည် မဟုတ်” ဟု ပြော၏
“အဘယ်ကြောင့် ခံတွင်းကိုဖွင့်၍ နေသနည်း” ဟု မေးကြပြန်၏
“ငါသည် အခြားသော အစာကို မစား၊ လေကိုသာ စား၏” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ငှက်တို့ကို ခေါ်၍ သင်တို့ကို ငါ ဆုံးမမည်၊ နားထောင်ကုန်လော့” ဟု ပြောဆိုကာ -“အို-ဆွေမျိုး ဖြစ်သော ငှက်တို့ … သင်တို့သည် ကာယသုစရိုက် စသော တရားကို ကျင့်ကြကုန်၊ အဖန်တလဲလဲ ကျင့်ကြကုန်၊ သင်တို့အား ကောင်းခြင်းမင်္ဂလာ ဖြစ်လိမ့်မည်၊ တရားကို ကျင့်သောသူသည် ဤလောကနှင့် တမလွန်လောက၌ ချမ်းသာစွာနေရ၏” –ဟု တရားဟောကာ အဆုံးအမ ပေးလေ၏
ထိုအခါ ငှက်တို့သည် ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်ကို စားလိုသဖြင့် အံ့ဖွယ်သရဲပြုကာ ကျီး၏ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော အကြံကို မသိကြသဖြင့် -“အချင်းတို့ … ဤကျီးငှက်ကား ကောင်းစွတကား၊ မြတ်သောသဘော ရှိစွတကား၊ ခြေတစ်ချောင်းဖြင့် ရပ်လျက် တရားကိုသာ ဟောပြောဆုံးမပေ၏” –ဟု ချီးမွမ်းကြကုန်၏
ထိုအခါမှစ၍ ငှက်တို့သည် သီလမရှိသောကျီးကို ယုံကြည်ကြလျက် အစာရှာသွားသောအခါ ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ရန် အပ်နှင်း၍ သွားကြကုန်၏
ကျီးယုတ်မာသည် ငှက်တို့ သွားသောအခါ ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ကို ဝမ်းပြည့်အောင် စား၍ ငှက်တို့ ပြန်လာသောအခါ ငြိမ်သက်တည်ကြည်လျက် ခြေတစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ထောက်၍ ရပ်ကာ ခံတွင်းကိုဖွင့်လျက် နေပြန်၏
ငှက်တို့ပြန်လာကြသောအခါ ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ကို မမြင်ကြလျှင် ဘယ်သူစားသနည်းဟု ကျယ်လောင်စွာ မြည်တမ်းကြကုန်၏
ကျီးကိုကား တရားစောင့်သည် ဟူသော အမှတ်ဖြင့် တွေးတောခြင်းကိုမျှ မပြုကုန်
တစ်နေ့သ၌ စားဖန် များလတ်သော် ငှက်မင်းသည် ဤအရပ်၌ ရှေးအခါ တစ်စုံတစ်ရာ ဘေးရန်မရှိ၊ ဤကျီးရောက်လာသောအခါ မှစ၍ ဖြစ်၏၊ ဤကျီးကို စုံစမ်းမည်ဟု ကြံစည်လျက် ငှက်တို့ကျက်စားရာသို့ သွားသည်ရှိသော် အတူတကွ သွားဟန်ပြုလျက် ပြန်လည်ကာ ပုန်းကွယ်ရာ အရပ်တွင် နေလေ၏
ကျီးယုတ်မာသည် ငှက်တို့မရှိကုန်ဟု ယုံမှားကင်းလျက် ငှက်ဥနှင့် သားငယ်တို့ကို စားပြီးလျှင် ရှေးနည်းတူ နေမြဲနေပြန်၏
ငှက်မင်းသည် ကိုယ်တိုင်မြင်၍ ငှက်တို့ ပြန်လာသည်ရှိသော် ငှက်အလုံးစုံတို့ကို စည်းဝေးစေ၍ “အချင်တို့ … ငါသည် ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ ရန်သူကို စုံစမ်းလတ်သော် ဤကျီးယုတ် စားသည်ကို ငါကိုယ်တိုင် မြင်၏
ဤကျီးယုတ်ကို မပြေးစေလင့်၊ ဖမ်းကြကုန်” ဟု ပြောဆိုကာ ငှက်အပေါင်းတို့ကို ခြံရံစေလျက် -“အို-ငှက်အပေါင်းတို့ … သင်တို့ကား ထိုကျီး၏ သီလမရှိသည် အဖြစ်ကို မသိကြသဖြင့် ချီးမွမ်းကြကုန်၏၊ ဤကျီးသည် ငှက်ဥနှင့် ငှက်ငယ်တို့ကို စား၍ ပါးစပ်က တရား တရားဟု ပြောဆိုဘိ၏
နှုတ်ဖြင့် တစ်မျိုး ပြောဆို၏၊ ကိုယ်ဖြင့် တစ်မျိုးပြုလုပ်၏၊ နှုတ်ဖြင့် တရားကိုကျင့်၏၊ ကိုယ်ဖြင့် တရားကို မကျင့်၊ တရား၌ လည်း မတည်
နှုတ်ဖြင့် ပြေပြစ်၏၊ စိတ်ဖြင့် သက်ဝင်ရန်ခက်၏၊ ဖုံးလွှမ်းသော တွင်းထဲမှာ တည်ရှိသော မြွေဟောက်ကဲ့သို့၊ တရားကို တံခွန်ပြုသော ကျီးသည် မြို့ရွာနိဂုံး ဇနပုဒ်တို့၌ သူတော်ကောင်းဟု ထင်ရှား၏၊ ဤကျီးယုတ်ကို ပညာနည်းသူသည် သိနိုင်ခဲ၏” –“အို-ငှက်အပေါင်းတို့ … ဤရန်သူ ကျီးယုတ်ကို နှုတ်သီး၊ အတောင်၊ ခြေတို့နှင့် ညှဉ်းဆဲကြကုန်၊ သတ်ဖြတ် ဖျက်ဆီးကြကုန်၊ ဤကျီးယုတ်နှင့် ငါတို့ အတူတကွ မနေထိုက်ကုန်” –ဟု ကြိမ်းမောင်းပြောဆိုကာ ကိုယ်တိုင် ခုန်လွှား၍ ကျီးယုတ် ဦးခေါင်းကို နှုတ်သီးဖြင့် ထိုးဆိတ်လေ၏
ကြွင်းသော ငှက်တို့လည်း ဝိုင်းအုံကာ နှုတ်သီးတို့ဖြင့် ထိုးဆိတ်ကြကုန်၏
အတောင်တို့ဖြင့် ရိုက်ခတ်ကြကုန်၏
ခြေတို့ဖြင့် ကုတ်ဖဲ့ ညှဉ်းဆဲ သတ်ဖြတ်ကြကုန်၏
ကျီးယုတ်သည် ထိုအရပ်တွင် သေလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ကျီးယုတ်သည် - ယခုအခါ အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်သော ရဟန်း
ငှက်မင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) အံ့ဖွယ်သရဲ၊ ပြုသူလည်း၊ မိုက်မဲယုတ်မာသည်
(၂) နှုတ်ဖြင့်တစ်မျိုး၊ ကိုယ်တစ်မျိုး၊ မရိုးစိတ်ကောက်သည်
(၃) နှုတ်ကားပြစ်ပြေ၊ တွင်းအောင်းမြွေ၊ စိတ်နေသိခက်သည်
(၄) ငှက်ဥနှင့်သား၊ စောင့်နှယ်စား၊ ကျီးကားမာယာသည်
ဓမ္မဓဇဇာတ် ပြီး၏
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ ရတနာ ဓာတ်ငွေ့နှင့် ပိုက်လိုင်း လုပ်ငန်းများတွင် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီး ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း Chevronသည် မြန်မာရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းနှင့်တွဲဖက်လုပ်ကိုင်နေသည်
ရှဗရွမ်ကော်ပိုရေးရှင်း Chevron Corporation သည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္တမြောက် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ San Ramon မြို့၌ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖွင့်ထားသည်
နိုင်ငံပေါင်း ၁၈ဝ ကျော်တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေ၊ တူးဖော်၊ ထုတ်လုပ်၊ သန့်စင်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည်
ရှဗရွန်သည် ၂၀ဝ၅ မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်
အမေရိကန် ရေနံကုမ္ပဏီ UNOCAL မှ လုပ်ငန်းများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ PTTEP၊ ပြင်သစ်မှ TOTAL တို့နှင့်အတူ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ရှဗရွန်ကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြန်လည် ထွက်ခွာသွားရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်
သူတို့၏ အကြောင်းပြချက်မှာ အလွန် တုန်လှုပ်ဖွယ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ကျူးလွန်နေသည့် မြန်မာ န.အ.ဖအစိုးရအတွက် သူတို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ဘဏ္ဍာရေး အသက်သွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုသည်
သူတို့ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် နေရာဒေသရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ဘဝနေထိုင်မှု အဆင့်အတန်း တိုးတက်စေရန် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေး အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ထားရှိကြောင်း ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း မှပြောရေးဆိုခွင့်ရှိ သူက ပြောသည်
“ရတနာစီမံကိန်း၏ ပိုက်လိုင်းတလျှောက် ရပ်ရွာနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံရေး အစီအစဉ်တွေရဲ့ အကျိုးရှိမှုကို ရှဗရွန်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ ပြင်ပစာရင်းစစ်အဖွဲ့က အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Jhonstone က ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်
ရှဗရွန် အနေဖြင့် ‘အပေါင်း လက္ခဏာဆောင်သော အင်အားစု’ ဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံများကို ယူဆောင်လာပြီး၊ ရပ်ရွာလူထုနှင့် လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ကော်ပိုရိတ်တာဝန်သိမှု တည်းဟူသော ခိုင်မာသည့် ချဉ်းကပ်မှုမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သူက ပြောသည်
“စီမံကိန်း လုပ်ငန်းနဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ ရှဗရွန်နဲ့ သူ့ရဲ့ လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ဘက်တွေရဲ့ ကောင်းမှုကြောင့် များစွာ တိုးတက်လာကြတယ်” ဟု သူက ပြောသည်
ရှဗရွန်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားသည် ဆိုလျှင်ပင် ‘အခြား များစွာသော ပြိုင်ဘက်များက ရှဗရွန်၏ နေရာတွင် ဝင်ရောက် နေရာယူလာကြမည်သာ ဖြစ်ကြောင်း’၊ ဤသို့ဆိုလျှင် ဤအစီအစဉ်နှင့်အတူ မိမိတို့၏ သန္နိဋ္ဌာန်ဖြစ်သော ရပ်ရွာလူထုနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ရပ်ရွာနှင့် ဆက်ဆံရေး CECR လုပ်ငန်းများ၏ အဆင့်ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း Johnstone က ပြောသည်
၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရတနာ စီမံကိန်းမှ မြန်မာန.အ.ဖအစိုးရမှအမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ဝ ဝင်ငွေ ရရှိခဲ့သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းလေယာဉ်မှူးဘဝမှ နိုင်ငံရေးစင်မြင့် ပေါ်သို့ရောက်ရှိလာသူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းရာဂျစ်ဂန္ဒီကို ဖခင် ဖီးရို့ဇ်ဂန္ဒီနှင့် မိခင်အင်ဒီရာဂန္ဒီတို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုံဘေမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် သားမွေးဖွား၍ မြေးကလေး ရနေပြီဖြစ်ကြောင်းကို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားဖြစ်နေသည့် သူမ၏ဖခင်ဂျဝါဟာလာနေရူးထံ အကြောင်းကြားလိုက်သော အခါ နေရူးကသမီးထံဝမ်းမြောက်ကြောင်း စာပြန်ရေးခဲ့ဖူးသည်
ဂျဝါဟာလာနေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ဖခင်မှာ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီမှာလည်း ဖခင်နေရူးထံမှ နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် အသိပညာများကိုဆက်လက်ခံယူရင်း နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ရာဂျစ်သည်ငယ်စဉ်က နယူးဒေလီမြို့ရှိ အဘိုးဖြစ်သူနေရူး၏ တင်းမာတီအိမ်တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရှစ်နီကီတန်အခြေခံအဆင့် ကျောင်းသို့ရာဂျစ်ကိုအပ်နှံပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် စတင်ပညာသင်ကြားစေသည်
ထို့နောက် ဒီရာဒွန်းမြို့ရှိ ဒွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ကြားစေသည်
ထိုမှတစ်ဖန် ဗြိတိန်နိုင်ငံကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ထရီနီတီကောလိပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ခဲ့သည်
ထရီနီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆည်းပူးစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားငွေကြေးသုံးစွဲမှု ဥပဒေအရတစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၂ဝဝဝ သာရသဖြင့် ပညာသင်စရိတ်ဖူလုံရန် မုန့်ဆိုင် တစ်ဆိုင်တွင် ရေခဲမုန့်ရောင်းသော အလုပ်ကို လုပ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် လန်ဒန်သိပ္ပံနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ အင်ပီရီယယ်ကောလိပ်တွင် ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်
ဗြိတိန်နိုင်ငံလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ်မှူးအဖြစ်လည်း လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သည်
ထရီနီတီကောလိပ်၌ စက်မှုသင်တန်းတက်နေစဉ် အီတလီသူ ဆိုနီယာနှင့်တွေ့ဆုံ၍ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးသားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကား သည်
ထို့နောက် ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပြန်လာပြီး အိန္ဒိယ လေကြောင်းကုမ္ပဏီ၌ လေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
မစ္စတာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလအထိ အိန္ဒိယ လေကြောင်းဌာနတွင် ဖော်ကာ အက်ဗရို လေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဘိုးအင်း ၇၃၇ လေယာဉ်တွဲဖက် လေယာဉ်မှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရာဂျစ်သည်ဆိုနီယာကဲ့သို့ပင် မူလက နိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းကင်းကွာကွာနေခဲ့သူဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ညီဖြစ်သူဆန်ဂျေးဂန္ဒီမှာ လေယာဉ်ပျက်ကျသဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည့်အခါ ထိုစဉ်ကဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ၎င်း၏မိခင် အင်ဒီရာဂန္ဒီက ဆန်ဂျေး၏နေရာတွင်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်သည်
ညီငယ် ဆန်းဂျေး၏ အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ကျင်းပသော ကြားဖြတ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ မစ္စတာရာဂျစ်သည် ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်
ကွယ်လွန်သူ ပါလီမန်အမတ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီ၏ ဥတ္တရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် လစ်လပ်သွားသော အမတ်နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကျင်းပရာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်လာသည်
ထို့နောက် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လမှာပင် ကွန်ဂရက်လူငယ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ သည်
ထို့နောက်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယလူငယ်ကွန်ဂရက် အမျိုးသားအမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တွင်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်
မကြာမီ ပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ် အမ်မရစ်ဆာမြို့ရှိ ဆစ်ခ် ရွှေကျောင်းတော်ကိုအိန္ဒိယဗဟို အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆစ်ခ်ခေါင်းဆောင်နှင့်အကြမ်းဖက် သမားများသေဆုံးကြရာ ဆစ်ခ်လူမျိုးများအကြား မကျေနပ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်
ယင်းပြဿနာကြောင့်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆစ်ခ်အမျိုးသားကိုယ်ရံတော် နှစ်ဦး၏လက်ချက်ဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံလိုက်ရသည်
ကွယ်လွန်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီ၏နေရာတွင် သားဖြစ်သူရာဂျစ်ဂန္ဒီအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်
ယင်းနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီဦးဆောင်သည့် ကွန်ဂရက်ပါတီက အမတ်အင်အား ၅၄၄ နေရာရှိသည့်ပါလီမန်တွင် ၄ဝ၁ နေရာအနိုင်ရရှိပြီး ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးစံချိန်ထူနိုင်ခဲ့သည်
ထိုကြောင့် မစ္စတာရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်
ဤသို့ဖြင့်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုဖာလက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီအရှုပ်တော်ပုံကိစ္စကို ကျေလည်အောင် မဖြေရှင်းနိုင်သဖြင့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီအပေါ် လူထု၏ထောက်ခံမှုမှာ လျော့နည်း လာခဲ့သည်
သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ယခင်ကကဲ့သို့အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခြင်း မရှိတော့ချေ
ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အစိုးရဖွဲ့ရန်မကြိုးပမ်း တော့ဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အတိုက်အခံ ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ နေရာတွင် အမျိုးသားတပ်ဦးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗွီပီဆင်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်
ဝန်ကြီးချုပ်ဗွီပီဆင်းဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည်လည်း ပြည်တွင်းပြဿနာမျိုးစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်
ထို့နောက်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်ဒရာရှက်ကာ ဦးဆောင်သည့် လူနည်းစု အစိုးရတက်လာသည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ညွှန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့တွင်ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ ချန်ဒရာရှက်ကာ၏လူနည်းစု အစိုးရအဖွဲ့ကိုထောက်ခံကာ ကျားကန်ပေးခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ချန်ဒရာရှက်ကာတို့အကြား မသင့်မြတ်မှုများကြောင့် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ထောက်ခံမှု မရရှိတော့သဖြင့် ချန်ဒရာရှက်ကာဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်
ဤသို့ဖြင့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲအသစ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်မေလ ၂ဝ ရက်နေ့မှစ၍ ကျင်းပရန်ကြေညာခဲ့သည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အနိုင်ရရှိပြီး မိမိလက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောနိုင်ငံရေးအာဏာ ပြန်လည်ရယူနိုင်ရေးအတွက် မရပ်မနား မဲဆွယ်စည်းရုံးလှုပ်ရှား ခဲ့သည်
ကွန်ဂရက်ပါတီအောင်ပွဲခံလိမ့်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ထားသည်
ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ တမီလ်နာဒူးပြည်နယ် မြို့တော် မဒရပ်မြို့ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာရှိ ဆရီပါရင်ဘူဒါမြို့၌ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်တရားပွဲပြုလုပ်ရန် စကားပြောစင်မြင့်သို့ဖြတ်လျှောက်အသွားတွင် ပန်းခြင်း တစ်ခုအတွင်းမှ ဗုံးပေါက်ကွဲသဖြင့် နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးကာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံလိုက်ရသည်
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ရုပ်အလောင်းကို မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာများ ကိုလည်းဟိန္ဒူထုံးတမ်းစဉ်လာအရ နောက်ဆုံးခရီးအဖြစ်ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုံနာမြစ်တို့ဆုံသည့်နေရာတွင် မေလ ၂၈ ရက်နေ့ကရေမျှောချခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး သည်ဆိုနီယာဂန္ဒီနှင့်အတူ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ သမီးပရီယန်ကာနှင့်အသက် ၂ဝ အရွယ်ရှိသားရာဟူးတို့ကျန် ရစ်ခဲ့သည်
ဖန်ယောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ရင်ဖန့်မြို့နယ်၊ ယောင် လိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယောင် လိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၀ ဦး၊ မ ၁၄၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဥနဂလဝေဟေရ ရာဇမဟာဝိဟာရ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းသည် ဟင်ဂူရက်ဂိုဒါ၏ တောင်ဘက် ၆ ကီလိုမီတာ (၃.၇ မိုင်) နှင့် ပိုလွန်နရုဝ၏ မြောက်ဘက် ၇ ကီလိုမီတာ (၄.၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်
၎င်းနေရာသည် ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်များစွာနှင့် အပျက်အစီးများစွာ တည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုနေရာသည် အနုရာဒခေတ်ကာလ၏ အစောပိုင်းကာလတွင် တည်ရှိခဲ့ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
ဥနဂလဝေဟေရစေတီတော်သည် ပိုလွန်နရုဝမြို့ပြင်ပရှိ ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး စေတီတော်ဖြစ်သည်
စေတီတော်သည် ၃၀ မီတာ (၉၈ ပေ) မြင့်သည်
သမိုင်းဒဏ္ဍာရီများအရ ထုံးကျောက်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အလွှာများသည် ထူထဲသည်
ထိုအချိန်က ဝိဟာရကို "ဟုနုဂယ်ဝေဟေရ" ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်
နောက်ပိုင်းတွင် "ဥနဂလဝေဟေရ" ဟု သိကြသည်
အခြားသော ရင်းမြစ်များအရ စေတီတော်ကို 'Uunagal Vehera' ဟု သိခဲ့ကြသည်
ဘုရင် ဒုဋ္ဌဂါမဏိလက်ထက်တွင် ထိုဒေသကို Jayabima ဟု သိကြပြီး စေတီတော်ကို Jayabim ဝိဟာရဟု သိခဲ့ကြသည်
ဘုရင် Dappula IV (923-935 AD) လက်ထက်တွင် ဤကျောင်းတော်ကို Puvaram (Purvarama) Rajamaha Viharaya ဟု သိကြသည်
ဤကျောင်းတော်သည် Ritigala ကျောင်းတော်နှင့် ဆက်နွှယ်မှု ရှိခဲ့သည်
ထိုအချိန်က ကျောင်းတော်တည်ရှိသည့် မြေနေရာကို Hinginiwella ဟု သိခဲ့ကြသည်
ကျောင်းတော်တွင် ပန်းအလှူပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်ကျင်းပပြီး ၎င်းပွဲတော်ကို Araliya Mal Poojawa ဟု ခေါ်သည်
ဤပွဲတော်သည် သီရိလင်္ကာ၏ ပထမဆုံးသော ကျောင်းတော်ပန်းလှူပွဲ ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သို့  ပန်းပေါင်းတစ်သန်းလှူဒါန်းမှုကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်
ယအိုဆွတ်မြို့  (八百津町 ယအိုဆွတ် − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ခမိုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၁၂၈၂ ဦး ရှိသည်
အိမ်ထောင်စု ၄၃၂၈ စု ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၈၈ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၂၈.၇၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ညီနောင်လေးရွာ၊ ညီနောင်ဝ
ဘင်နာဇာ ဘူတို(Bhutte, Benazir)သည် ဇာဖလိကာ ဘူတို၏ သမီးဖြစ်သည်
သူမသည် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကရာချိမြို့တွင် မွေးဖွားသည်
ဇာဖလိကာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန် ပြည်သူ့ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၇-ခုနှစ်အထိ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
သူ၏ ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးကို သတ်သည်ဟုဆိုကာ အစိုးရသစ်က သူ့အား ၁၉၇၉-ခုနှစ်တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်
သူမ၏ အဖေသတ်ခံရသောအခါ ဘင်နာဇာ ဘူတိုသည် အကျဉ်းထောင်၌၎င်း၊ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်၎င်း စုစုပေါင်း ခြောက်နှစ်အချိန် ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်
သူမသည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၌ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် တိုက်ပွဲတစ်ရပ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်
၁၉၈၈-ခုနှစ် လေယာဉ်ပျက်ကျမှုတစ်ခုတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးဇီယာ သေဆုံးသွားသဖြင့် ဒီမိုကရေစီကျသော ရွေးကောက်ပွဲများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်
ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘင်နာဇာဘူတို၏ ပါတီက နိုင်သည်
အသက် ၃၅-နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူမသည် မူဆလင်နိုင်ငံတစ်ခု၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်တွင် အတိုက်အခံများက သူမအား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချလိုက်ပြီး လာဘ်စားမှုများဖြင့် တရားစွဲသည်
စွဲချက်အားလုံးကို သူမငြင်းပယ်သည်
ထို့နောက် ဝန်ကြီူချုပ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရအောင် တိုက်ပွဲဝင်သည်
၁၉၉၃-ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမ၏ ပါတီက မဲအနည်းငယ် အသာဖြင့် အနိုင်ရသည်
သူမသည် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်
ဘနာဇီယာဘူတို (Banazir Buhtto) ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီခေတ်အလွန် မူဆလင်နိုင်ငံတည်ထောင်ပြီးခေတ်တွင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးသမားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်
ဘူတိုကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ပြန်လည်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး လပေါင်း ၂၀ အကြာတွင် သမ္မတဂူလန်အီရှက်ခန်း (Ghulam Ishaq Khan) က အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကြောင့် ရာထူးမှဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်
ဘူတိုသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်
အလားတူ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် သမ္မတဖာရွတ်လီဂါရီ (Farooq Leghahi) ကဖြုတ်ချခဲ့ပြန်သည်
ဘူတိုသည် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်ပေးသည့်အနေဖြင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
ထိုနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့ ပါကစ္စတန်သို့ ပြန်မလာမီအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်
ပြန်မလာမီ လက်ရှိ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်နေသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ် (General Musharraf) နှင့် အပြစ်များမှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုရန် သဘောတူခဲ့သောကြောင့် ဌာနေသို့ပြန်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သူ မူရှာရက်ဖ်က နိုင်ငံတော်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ဝေဖန်ခဲ့သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သူမအား အိမ်တွင်းအကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်
အခြေအနေအရ နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆော်မှုများမပြုနိုင်ရန် ထိုသို့တားမြစ်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည် အခြေအနေများ ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သောကြောင့် ထိုသို့ထိန်းသိမ်းရခြင်းဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်
အရေးပေါ် အခြေအနေထုတ်ပြန်စဉ်ကာလတွင် နိုင်ငံရေးအရ လှုပ်ရှားမှုများကို ထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်သော်လည်း အမိန့်ထုတ်ပြီး မကြာမီ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်သည်
သူမသည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူဖီကာအလီဘူတို (Zulfikar Ali Bhutto) နှင့် နူးစရက်ဘူတို (Nusrat Buhtto) တို့၏ သမီးအကြီးဖြစ်သည်
ဘနာဇီယာသည် အောက်စ်ဖို့ဒ် (Oxford) တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးပညာရပ်များ လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဟားဗတ် (Harvard) တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
သူမ၏ အဖိုးဖြစ်သူမှာ ဆာဘွဲ့ရ ဆာရှားနဝပ်ဇ်ဘူတို (Sir Shah Nawaz Buhtto) ဖြစ်သည်
မူလတန်းမှ အထက်တန်းအဆင့်အထိပညာရပ်များကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် သင်ယူခဲ့သည်
A-Levels စာမေးပွဲကို ကရာချိဂရမ်မာ ကျောင်းမှအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ပညာကို ရက်ဒ်ကလစ်ဖ်ကောလိပ်တွင် စတင်သင်ယူခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
ဟားဗတ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်သို့ပြောင်းကာ ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်များကို အောက်စ်ဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားလေ့လာခဲ့သည်
အောက်စ်ဖို့ဒ်တွင် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ဘာသာရပ်များကို လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ဩဇာကြီးမားသည့်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ပထမဦးဆုံးအာရှတိုက်၏ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အာဆစ်ဖ်အလီဇာဒါရီ (Asif Ali Zardari) နှင့် ကရာချိတွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
ဘီလာဝါလ်၊ ဘာခက်ဝါ၊ အာဆီဖာဆိုသည့် သားသမီးသုံးဦးထွန်းကားခဲ့သည်
ဘနာဇီယာဘူတို၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူလ်ဖီကာအလီဘူတိုသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်
ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသည့်အလား သမီးဖြစ်သူမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံနိုင်သော်လည်း ရာထူးဖြုတ်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသူဖြစ်နေသည်
၁၉၇၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အလီဘူတိုသည် အစိုးရဆန့်ကျင်သူနိုင်ငံရေးသမား အာမက်ရာဇာကာစူရီ၏ဖခင်ဖြစ်သူကို သတ်မှုတွင် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုဖြင့် တရားရုံးမှသေဒဏ်ချမှတ် ခြင်းခံရသည်
အလီဘူတိုအပေါ်စွပ်စွဲချက်များသည် ပြည်သူများက မည်မျှသံသယရှိနေသည်ဆိုစေ၊ နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များက တောင်းပန်နေသည့် ကြားမှ အလီဘူတိုအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သမ္မတမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက် ဇီယာအူဟတ်ဖြစ်သည်
ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် သူမမိခင်တို့ကို ကြိုးပေးပြီးသည့် မေလအထိအစိုးရကရဲစခန်းတစ်ခုတွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘနာဇီယာဘူတို၏မောင်ဖြစ်သူ ရှာနာဝပ်ဇ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် အသတ်ခံရသည်
ထိုအမှုမှာလည်း လုပ်ကြံခံရခြင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိကြောင်း သံသယများစွာဖြစ်ခဲ့ရသည်
ဘနာဇီယာ ဒုတိယအကြိမ်သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံပြီး မတည်မငြိမ် ဖြစ်နေချိန်တွင် အခြားမောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မီမူတာဇာလည်း လုပ်ကြံခံရပြန်သည်
ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပညာစုံသော် ပြန်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်ဖခင်ဖြစ်သူသည် ကွပ်မျက်ခံလိုက်ရပြီး သူမလည်း အကျယ်ချုပ်ဖြင့်အိမ်တွင်နေခဲ့ရသည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သို့ပြန်ခွင့်ပြုလိုက်သောကြောင့် ပြည်ပရောက် ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ (PPP) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သွားခဲ့ရသည်
ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် သူ့ဖခင်၏ပါတီဖြစ်ပြီး ဘူတိုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇီယာအူလ်ဟတ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပါကစ္စတန်ပြည်သူတို့၏မျက်မှောက်သို့ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ
မိခင်ဖြစ်သူကို ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ထောက်ခံပေးနေပြီး၊ ဒီမိုကရေစီလိုလားထောက်ခံ၍ ဇီယာအူလ်ဟတ်ကို ဆန့်ကျင်သူ တစ်ဦးအနေဖြင့်သာ နိုင်ငံခြားတွင်သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆယ်စုတစ်စုအကြာ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ လွတ်လပ်သောရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတစ်ခုကို လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သဖြင့် ဘနာဇီယာ၏ ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အမတ်အများဆုံးရရှိသည့်ပါတီတစ်ခု ဖြစ်လာသည်
ဘနာဇီယာဘူတိုကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွင်တာဝန်ပေးအပ်ကြခြင်းကြောင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်
အသက် ၃၅ နှစ်သာရှိသေးသဖြင့် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံးပါကစ္စတန်သမိုင်းတွင် အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်
ခေတ်သစ်တွင် မူစလင်အများဆုံးရှိသည့်နိုင်ငံ၏အစိုးရခေါင်းဆောင် တစ်ဦးသည် အမျိုးသမီးဖြစ်လာသဖြင့် သမိုင်းဆိုင်ရာပြောင်းလဲချက်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အမျိုးသမီးထုကြီးက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်
ထိုနှစ်ထုတ် People Magazine ကြီးကလည်း မစ္စဘူတိုကိုအလှဆုံးအမျိုးသမီး ၅၀ ဦး စာရင်းတွင်တင်သွင်းပြီးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်
ဘူတို၏အစိုးရကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် လွှတ်တော်မှဖယ်ရှား ခြင်းခံလိုက်ရသည်
ဘူတိုကတော့ ထိုကိစ္စများကို မလုပ်ကြောင်းငြင်းဆိုခဲ့သည်
ဇီယာအူဟတ်နောက်ဆက်ခံသည့် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ထိုအချိန်တွင်အာဏာရလာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်
သုံးနှစ်သာခံပြီး အဂတိလိုက်စားသည့်အပုပ်နံ့များထွက်လာပြန်သဖြင့် သမ္မတ ဖာရွတ်လက်ဟာရီက ဖြုတ်ချလိုက်ရပြန်သည်
အစိုးရအနေဖြင့်ကိုယ်တိုင်မလုပ်ဟု မည်မျှငြင်းဆိုနေသည်ဆိုစေ ပတ်သက်ရာပတ်သက်ကြောင်း ကိစ္စများတွင် ခေါင်းရှောင်၍မရနိုင်သဖြင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်သည်အထိဖြစ်ခဲ့ရသည်
ဘူတိုနှင့် သူ့ခင်ပွန်းတို့သည်အပြစ်ရှိကြောင်း လွှတ်တော်တွင် ၆ မဲ ၁ မဲဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခံရပြီး ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Interpol မှ ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ အဘယ်ကြောင့်အထုတ်ပယ်ခံရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ဘူတိုအားဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုများသည် ပန်ချာပီအထက်တန်းလွှာနှင့် မြေရှင်အုပ်စုတို့တွင်ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်
သူတို့က ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်ကိုအမျိုးသားရေးဝါဒီများ၏ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဆီသို့တွန်းပို့နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
ပါကစ္စတန်မြေပိုင်ရှင်တို့ကလည်း ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန်ပြုနေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
၂၀၀၇ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်နှင့် အပေါင်းအပါများကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအား အကျပ်အတည်းဖြစ်အောင်လုပ်နေသည်ဟု ဝေဖန်စွပ်စွဲလိုက်သည်
မူရှာရက်ဖ်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲခွင့် လည်းမပေး၊ အာဏာကိုလည်းခွဲဝေပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ်မှ တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးတို့သည် တင်သွင်းလာ သည့် ပန်ကြားလွှာ ၆ စောင်ကို ကြားနာပေးခဲ့ရသည်
ထိုပန်ကြားလွှာများထဲတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏အစ္စလမ်အုပ်စုကြီး တစ်စုဖြစ်သည့် Jamaat-e-Islami မှတစ်စောင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်
သူတို့အများစုပန်ကြားလွှာတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတရာထူးနှင့် မထိုက်တန်ကြောင်း ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်
ဘူတိုက သူမပါတီသည် အခြားအတိုက်အခံအုပ်စုထဲမှတစ်စုနှင့်ပူးပေါင်းမည်ဟုဆိုလိုက်သည်
နဝပ်ဇ်ရှာရစ်နှင့်ပူးပေါင်းရန် အဖြစ်နိုင်ဆုံးဟုဆိုကြသည်
ရှေ့နေချုပ် မာလစ်မိုဟာမက်ကေယမ်းက သမ္မတသစ် ရွေးချယ်ရေးအတွက် သဘောတူသော်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်ကမူ သဘောမတူခဲ့ပေ
ဘူတို၏ပါတီက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မူရှာရက်ဖ်သည် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မူရှာရက်ဖ်သည် တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် အရည်အချင်းမပြည့်၀ဟုဆိုစေကာမူ လက်ရှိအနေအထားအရ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်အနေအထားတွင်ရှိနေသည်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မည်သို့ဆိုစေ အစိုးရသာဖြစ်နေသောကြောင့် အတိုက်အခံတို့ လုပ်ဆောင်ရခက်ခဲ့သည့် အနေအထားတွင်ဖြစ်နေသည်
ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲအတွက် စည်းရုံးလှုပ်ရှားစဉ်က ဘူတိုသည် အမျိုးသမီးများ၏လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကိစ္စများအပြင် အမျိုးသမီးများ ကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုခံနေရသည့်အရေးများကို အလေးပေးစည်းရုံးနိုင်သဖြင့် အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်
သူမက အမျိုးသမီးရဲတပ်ဖွဲ့၊ တရားရုံး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်စသည်တို့ကို သီးခြားထားခွင့်ရှိရမည်ဟုဆိုခဲ့သည်
အမျိုးမျိုးသောကတိများကိုပေးခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးသမားများ၏ ထုံးစံအတိုင်း အာဏာသာရလာသည် ဘာတစ်ခုမျှဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ
မဲဆွယ်စဉ်က ပြဿနာဖြစ်ကာ အငြင်းပွား နေသည့်ဥပဒေအချို့ကို ဖျက်သိမ်းပစ်မည်ဟု ကတိတွေအမျိုးမျိုးပေးခဲ့သေးသည်
သို့သော် အမျိုးသမီးများအတွက်အခွင့်အရေးကို ထင်သလောက် မစောင့်ရှောက်ပေးနိုင်ခဲ့ပေ
သူမဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ချိန်အထိ ရာထူးရရှိသည့်သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ပြောသလောက် အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ရုံမျှမက၊ အစိုးရကိုအတိုက်အခံလုပ်ခဲ့သမျှ ပြန်ပြီးအတိုက်အခံလုပ်ခြင်းခံနေရမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရင်း မရှူနိုင်မကယ်နိုင်ဖြစ်နေခဲ့ရသည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကာဗူးလ်၌ တာလီဘန်တို့အာဏာရခဲ့သည်
ဘူတိုအာဏာရနေစဉ် အာဖဂန်နစ္စတန်၌ တာလီဘန်တို့ထင်ရှား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သူမအနေဖြင့် တာလီဘန်တို့သည် အာဖဂန်နစ္စတန်ကို တည်ငြိမ်စေမည့်အုပ်စုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ထားသည်
ထို့ပြင်ဗဟိုအာရှ နိုင်ငံများနှင့်ဆက်သွယ်ရာတွင် ကုန်သွယ်မှုအတွက်အထောက်အကူပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟုလည်းခံယူထားသည်
သို့ဖြစ်ရာ တာလီဘန်တို့ကို စစ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးများ အထောက်အကူပေးထားရုံမျှမက ပါကစ္စတန်တပ်အနည်းငယ်ကိုပင် အာဖဂန်နစ္စတန်သို့ စေလွှတ်ပေးထားသေးသည်
လက်ရှိ အနေအထားတွင် သူမသည် တာလီဘန်တို့ကို ဆန့်ကျင်နေရုံမျှမက တာလီဘန်တို့အား အထောက်အပံ့ပေးသူမှန်သမျှကို အကြမ်းဖက်သမားများ ဟုပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်
ဘူတိုကို အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်စားမှုများကြောင့် ရာထူးမှချလိုက်ချိန်တွင် အောက်တိုဘာရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌လည်း သူမပါတီကရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ရသည်
အတိုက်အခံပါတီ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အဖြစ်ရပ်တည်နေရသည်မှလွဲ၍ နောက်သုံးနှစ်အတွင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ် သည် ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ရာထူးကိုဆက်ခံခဲ့သည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲပြန်လည်လုပ်ခဲ့သည်
သူမ၏ PPP ပါတီသည် ယာယီညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခွင့်ရသွားသဖြင့် ဘူတိုလည်းအာဏာပြန်ရသွားသည်
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သူမ၏အစိုးရသည် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရပြန်သည်
ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဖွင့်ဟဖော်ထုတ်ခဲ့သူများတွင် ပြင်သစ်၊ ပိုလန်၊ စပိန်၊ ဆွစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ပါဝင်ပြီး သက်သေအထောက်အထားများ ပြသဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ရင်ဆိုင်ကြရသည့် ပြဿနာများတွင် ဆွစ်ဘဏ်တွင် ငွေမည်းကို ခဝါချသည့် ကိစ္စများလည်းပါဝင်သည်
သူမ၏ခင်ပွန်း အလီဇာဒါရီသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ်ချမှတ်ခံရသည်
ဇာဒါရီသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်လာသည်
သူက ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းခံရစဉ် နှိပ်စက်ခြင်းများကိုခံရသည် ဟုဖော်ထုတ် ရှုတ်ချခဲ့သည်
အခွင့်ကောင်းကိုစောင့်နေသည့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ကလည်း ဇာဒါရီဘက်မှကူညီကာ အသံကောင်းဟစ်ပေးကြသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ် ပါကစ္စတန်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့အစီရင်ခံစာတွင် ဘဏ်စာရင်းများကို ဖော်ထုတ်ပြထားသည်
ထိုစာရင်းများသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ မိသားစုရှေ့နေနှင့် အားလုံးချိတ်ဆက်မှုရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်
ဇာဒါရီသည် ဘဏ်စာရင်းနှင့် ရှယ်ယာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် ပိုင်ရှင်ဖြစ်နေသည်
ပြင်သစ်အာဏာပိုင်များကထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာတွင် ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ်လေယာဉ် ထုတ်လုပ် သည့်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သော Dassault နှင့်ပတ်သက်နေကြောင်းကိုလည်းတွေ့ရသည်
လေကြောင်းဌာနအတွက် ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်များကို လဲလှယ်ရာတွင် ဆွစ်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုက ဇာဒါရီကို ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းပေးရသည်ဟုဆိုသည်
ဇာဒါရီသည် ဒူဘိုင်းကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ရွှေတင်သွင်းခွင့် အထူးလိုင်စင်ရရှိသွားသည်
ထိုလိုင်စင်ရရှိရေးအတွက် ဒူဘိုင်း အခြေစိုက်စီတီးဘဏ်ရှိ ဇာဒါရီငွေစာရင်းအတွင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကျော် ဝင်လာသည်ကိုလည်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်
ရွှေတင်သွင်းခွင့် ရရှိသည့်ကုမ္ပဏီက ဇာဒါရီသို့ငွေပေးရခြင်းမှာ မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်
စာတန်းတစ်ခုတွင် ဇာဒါရီ၏မိဘများသည် ဘူတိုနှင့် သားဖြစ်သူတို့လက်ထပ်စဉ်က သာမန်မျှသာအဆင့်ရှိသော်လည်း ယခုလန်ဒန်တောင်ပိုင်းတွင် မြေ ၃၅၅ ဧကကိုပိုင်ဆိုင်နေပြီဟုဆိုသည်
ထိုခြံကြီးကို တရားရုံးအမိန့်ဖြင့် လေလံတင်ခဲ့သည်
ဘူတိုက သူမနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့သည် ရိုးရိုးသားသား နိုင်ငံရေးလုပ်စားပါသည်ဟု ပြောဆိုကြသည်
နိုင်ငံတကာ အစီရင်ခံစာများသည် လုပ်ကြံစွပ်စွဲချက်များဖြစ်သည်ဟု ဘူတိုကငြင်းဆိုခဲ့သည်
သို့သော် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့်ဘူတို နှစ်ဦးစလုံးသည် အစိုးရကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများနှင့် တင်ဒါများတွင် ကော်မရှင်ရကာ အပွကြီးပွခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်
မည်သို့ဆိုစေ ဘူတို၏ဘဏ်စာရင်းတွင် ပေါင် သန်း ၇၄၀ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ) နှင့် Tudor Surrey တွင် အိပ်ခန်း ၁၀ ခန်းပါအိမ်ကြီးတစ်လုံးရှိနေသည်ကိုတော့ မငြင်းနိုင်ပေ
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဆွစ်အစိုးရသည် ပါကစ္စတန်အစိုးရထံသို့ သက်သေခံအထောက်အထားများလွှဲပေးခဲ့သည်
ထိုသက်သေခံများမှာ ဘူတိုနှင့်သူ့ခင်ပွန်း ဖြစ်သူတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် ဇာဒါရီ ငွေမည်းခဝါ ချထားမှုများဖြစ်သည်
ပါကစ္စတန် အစိုးရသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဘဏ်၌ ဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့ထားခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၁၃.၇ သန်းကို ဆိုင်းငံ့တားမြစ်ထားလိုက်သည်
ထို့ပြင် ပါကစ္စတန်အစိုးရသည် ကုမ္ပဏီများထံမှ လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံအတွက် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်း တို့ကို အရေးယူ ထားခဲ့သည်
ဇာဒါရီထံမှ ခဝါချထားသည့်ငွေဖြင့် ဘူတိုကလည်း ဒေါ်လာ ၁၇၅၀၀၀ တန် စိန်လည်ဆွဲတစ်ခုကိုဝယ်ထားပြန်သည်
ပါတီတစ်ခုအပေါ်တွင် ဘဝများကိုပုံအပ်ထားသည့် အညံ့စားလူတန်းစားတို့များနေသည့်အတွက် PPP ပါတီကလည်း ပြောသမျှမယုံ ငါတို့ခေါင်းဆောင်အကုန်မှန်သည်ဆိုပြီး မျက်စိမှိတ်ထောက်ခံနေကြသည်
ဆွစ်အစိုးရသည် အစ္စလန်မာဘတ်တို့ထံမှရရှိသည့် သတင်းမှားများကို အခြေခံပြီး သူတို့ပါတီနှင့် ခေါင်းဆောင်အပေါ် မတရားစွပ်စွဲထားသည်ဟုဆိုကြသည်
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်း ဆွစ် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးမှ ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းတို့ကို ငွေမည်းခဝါချမှုဖြင့် အပြစ်ရှိသည်ဟုအမိန့်ချလိုက်သည်
သူတို့ကိုဆိုင်းငံ့ထောင်ဒဏ် ၆ လနှင့် ဒဏ်ငွေ တစ်ဦးလျှင် ဒေါ်လာ ၅ သောင်းစီပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့လည်း ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းပြန်လည်ပေးအပ်စေရန် အမိန့်ချလိုက်သည်
၆ နှစ်မျှအမှုကိုစစ်ဆေးခဲ့ရပြီးနောက် ဘနာဇီယာနှင့် ဇာဒါရီတို့ကို ဆွစ်နိုင်ငံစာရင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းအာမခံ ပေးဆောင်ရမည်ဟု အမိန့်ချသည်
ဆွစ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ကန်ထရိုက်စာချုပ်တစ်ခုအတွက် လာဘ်ပေးခဲ့ရစသည်ဆိုမှုဖြင့် ထိုသို့တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်ပြီး လင်မယား နှစ်ဦးစလုံးက အယူခံဝင်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက ဇာဒါရီသည် ဂျနီဗာနိုင်ငံရှိ Citybank စာရင်းတွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ သန်း ၄၀ ဘဏ်စာရင်း ဖွင့်ထားသည်ဟုဆိုသည်
ထိုငွေများသည် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများထံမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ထဲမှဖြစ်သည်
ပိုလန်အစိုးရကလည်း စာမျက်နှာ ၅၀၀ ပါရှိသည့် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့ ပေးပို့ လိုက်သည်
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လယ်ထွန်စက်အစီး ၈၀၀၀ တင်သွင်းမှုနှင့်ပတ်သက်နေသည်
ဒေါ်လာ ၂ သန်းအိပ်ထဲရောက်သွားစေသည့် လာဘ်စားမှု ဖြစ်သည်
ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ် Dassault Aviation ထံမှလည်း ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်တင်သွင်းမှုတွင် ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းရယူလိုက်သေးသည်
ဆွစ်ဇာလန်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုမှ ထိုငွေများကို ရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေချောင်းများတင်သွင်းရာတွင် ကြိုတင်စဘော်ငွေအဖြစ် ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း အစိုးရထံသို့ပေးသွင်းရသည်
ထိုငွေအားလုံးသည် ဒူဘိုင်းလ်ရှိ ဇာဒါရီ၏ Citybank ငွေစာရင်း အတွင်းသို့ရောက်သွားသည်
ဘူတိုခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ၂၈.၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမဲရရှိပြီး အမတ်နေရာ ၂၃.၁၆ ရာခိုင်နှုန်းရရှိခဲ့သည်
PML-N (Pakistan Muslim League-Nawaz) သည် အမတ်နေရာ ၈ နေရာသာရရှိခဲ့သည်
PPP သည်အဖွဲ့ခွဲအနေဖြင့် PPP-Patriots ကိုထူထောင်ပြန်သည်
ဦးဆောင်သူမှာ ဖိုင်ဇယ်ဆာလာဟာရက်ဖြစ်သည်
ဟာရက်သည် ယခင်ဘူတို ခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဟာရက်၏ပါတီသည် မူရှာရက်ဖ်၏ ပါတီ PML-Q နှင့် ပူးပေါင်းသွားသည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည့်ရလဒ်အဖြစ် ခင်ပွန်းဖြစ်သူဇာဒါရီ ထောင်မှလွတ်သွားသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဘူတို၏ထိန်းသိမ်းထားသည့် ငွေများကို ပြန်လည်ထုတ်ယူခွင့်ပြုလိုက်သည်
သို့သော် ဘူတိုအနေဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုအတွက် အမှုရင်ဆိုင်နေရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကနေဒါ အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခုနှင့် ဘူတိုတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခန်းတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲအမီ သူမပြန်ချင်သည်ဟု ပြောလိုက်သည်
မူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် သမ္မတရာထူးဆက်ခံ နေသမျှ သူမသည်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်နေဆဲဆိုသည့် အသံတွေထွက်လာသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဘူတိုက မူရှာရက်ဖ်ကို တပ်မတော်အကြီးအကဲတာဝန်မှ နုတ်ထွက်ပေးရန်တောင်းဆိုလိုက်သည်
စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ တွင် ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်ပြီး မူရှာရက်ဖ်နှင့် အာဏာပြန်လည်ခွဲဝေယူလိုကြောင်း၊ သူမပြန်မလာမီ အဆင်သင့်လွှဲအပ်ပေးရန် ပြင်ဆင်ထားစေလိုကြောင်း ပြောကြားသွားခဲ့သည်
အကဲခတ်လေ့လာသူများက ဘူတို၏တောင်းဆိုမှုများသည် မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုကြသည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသက်တမ်း ၂ နှစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်
ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့၏ အဓိကပြိုင်ဖက် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ၂ နှစ်ဆက်တိုက်ဝန်ကြီး ချုပ်ရာထူးရသွားသည်
မူရှာရက်ဖ်သည် ပါလီမန်နှင့်ပူးပေါင်းပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို တတိယအကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံရရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
သူရည်ရွယ်ခဲ့သူများမှာ ဘူတိုနှင့် ရှရစ်ဖ်တို့ကို ဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် ကာကွယ်ရေးဒုဦးစီးချုပ် ရာထူးကို အရှ်ဖက်ကာရာနီသို့လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်
အကယ်၍ သူသမ္မတရာထူးကို ဆက်လက်ရရှိလျှင်ကာရာနီကို စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လွှဲပြောင်း ပေးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်တွင် ဝန်ကြီးရှိတ်ရာရှစ်အာမက်သည် ဘူတိုအား အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမည်ဟုကြေညာလိုက်သည်
တိုင်းပြည်သို့ပြန်လာချင်လျှင် ပြန်လာနိုင်သည် သို့သော် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများလိုက်နာရမည့် ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာရမည့်အပြင် မူရှာရက်ဖ်အား ယူနီဖောင်းချွတ်ပါဟုဝေဖန်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း တောင်းပန်ရမည်ဟုဆိုသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးအမိန့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ထိုအမိန့်အရ ဘူတိုအပါအဝင် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည်
သို့သော် ထိုလွတ်ငြိမ်းခွင့်စာရင်းတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်တော့မပါဝင်ပေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဂတိ လိုက်စားမှုများတွင် အဓိကတရားခံဖြစ်နေသောကြောင့်ဟု အကြောင်းပြသည်
အတိုက်အခံဘူတို၏ PPP ပါတီနှင့် လက်ရှိအာဏာရ PMLQ ပါတီတို့ ကြိုတင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်
ဘူတိုပြန်ရောက်ရှိလာပါက PPP ပါတီသည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မမှောက်ပါဟု သဘောတူထားခဲ့ကြသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရခဲ့သည်
သို့သော် နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ်က စစ်တပ်၏ဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုယူထားသမျှကာလပတ်လုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတရာထူးကို မကြေညာပေးဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်သည်
ဘူတို၏ PPP ပါတီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်နေသည့် အခြားအတိုက်အခံပါတီများနှင့် မပူးပေါင်းခဲ့ပေ
သို့သော် မဲမပေးဘဲကြားနေအဖြစ်နေခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းဘူတိုက သူမလုံခြုံရေးအတွက် သမ္မတကိုတောင်းဆိုခဲ့ရုံမျှမက သူမကို ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုနှင့် စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်
ဒူဘိုင်းနှင့် လန်ဒန်တို့တွင် ၈ နှစ်ခန့် ပြည်နှင်ခံနေရပြီးနောက် ဘူတိုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်ရွေး ချယ်တင်မြှောက်ပွဲသို့ဝင်ရန် ပြင်ဆင်လာခဲ့သည်
ဘူတို ဂျင်းနားနိုင်ငံတကာ လေဆိပ်မှထွက်ခွာလိုက်သည်နှင့် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခုစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သူမတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ မရှိပေ
နောက်ပိုင်းကျမှု အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်သူကြောင့် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ရကြောင်း သိရှိကြရသည်
လူပေါင်း ၁၃၆ ဦးသေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ၄၅၀ ခန့်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သဖြင့် သွေးလွှမ်းခဲ့သော ပြည်တော်ပြန် ခရီးဟုဆိုနိုင်သည်
သေဆုံး သူများထဲတွင် ၅၀ ခန့်သည် အစောင့်အဖြစ်လိုက်ပါလာကြသည့် သူမ၏ PPP ပါတီမှ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်နေ သည်
သူမစီးလာသည့်ကားကို လက်ချင်းဆက်ပြီး အကာအကွယ်ပြုလာသည့်ကြားမှ ဝင်ရောက်အတိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်
သေဆုံးသူများထဲတွင် ရဲအရာရှိ ၆ ဦးလည်းပါဝင်သည်
အခြားအရာရှိ အတော်များများထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြပြီး ဘူတိုကမူ သက်တော်စောင့်များကြားမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ သည်
နောက်ပိုင်းတွင်ဘူတိုက သူမအနေဖြင့် အသေခံဗုံးခွဲ တိုက်ခိုက်နိုင်သည့်အတွက် အစိုးရသို့သတင်းပေးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ အစိုးရအနေဖြင့် ကြိုတင်စီမံထားရန်ပျက်ကွက်ကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်
ပြောသာပြောသော်လည်း ပြင်းထန်စွာ ပြောဆိုသည့်သဘောမသက်ရောက်စေရန် သတိထား ပြောခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်
"အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ရာထူးအလိုက် မတရားပြုလုပ်သူများ၊ အာဏာကိုအလွဲသုံးသူများရှိနေသည်" ဟု ဘူတိုက အသံကောင်းဟစ်လိုက်ရာ အချို့သောနိုင်ငံခြားအထောက်အပံ့များက အင်တင်တင်ဖြစ်သွားသည်
ဘူတိုသည် အစိုးရအပေါ် စွပ်စွဲပြောဆို တတ်သည်မှာ သမိုင်းနှင့်ချီပြီးရှိသည်ဟုပြောနိုင်သည်
အထူးသဖြင့် စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးမှ သူမနှင့် သူမပါတီအပေါ်တွင် လွတ်လပ်ခွင့် မပေးခြင်း၊ စုဝေးခွင့်၊ အစည်းအဝေးများပြုလုပ်ခွင့်မပေးခြင်းများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်
ဘူတိုအားလုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အနောက်နိုင်ငံ သတင်းစာများနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများ ကွဲလွဲမှုရှိနေသည်
ဘူတို၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူက သူမကိုတိုက်ခိုက်သူများမှာ တာလီဘန်နှင့် အယ်လ်ခိုင်ဒါများဖြစ်သည်ဆိုသည့်အချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်
ဘူတိုအား လုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားစရာတွေကများလှသည်
သူမအနေဖြင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ပြန်မလာမီက ပါကစ္စတန်ပြည်သူများအနေဖြင့် သူမကို အကြွင်းမဲ့ထောက်ခံကြလိမ့်မည်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကြီးကို ကယ်တင်မည်ဟုကြွေးကြော်ကာ ပြည်တော်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
အထင်နှင့် အမြင်လွဲစရာတွေဖြစ်ပြီး သွေးထွက်သံယိုမြင်ကွင်းများ၊ အနိဋ္ဌာရုံများဖြင့် ဆီးကြိုခြင်းခံလိုက်ရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် နိုင်ငံတော်အတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
အရေးပေါ်အခြေအနေများထုတ်ပြန်ကြေညာရခြင်းသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီသဖြင့် နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး မစ္စတာချောင်ဒရီနှင့် အခြားတရားသူကြီး ၈ ဦးတို့က ငြင်းဆိုကြသည်
မူရှာရက်ဖ်က ချောင်ဒရီကို ရာထူးမှဖယ်ရှားလိုက်ပြီး တရား သူကြီးချုပ်အသစ်ကို အစားထိုးခန့်အပ်လိုက်သည်
နိုင်ငံတစ်ဝန်း ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အစိုးရက ထပ်မံဖမ်းဆီးမှုများ၊ ရိုက်နှက်နှိမ်နင်းမှုများပြုပြီး အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်
ထိုအချိန်တွင် ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်အကျပ်အတည်းကို အတိုက်အခံပါတီများနှင့် ညှိနှိုင်းမည်ဟုအကြောင်းပြပြီး အစ္စလမ္မာဘတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်
သူမအနေဖြင့် သမ္မတမူရှာရက်ဖ်နှင့် တွေ့ရန်မလို၊ အတိုက်အခံများနှင့်သာတွေ့လိုသည်ဟု လေသံပြင်းပြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်လာခဲ့သည်
ထို့ပြင်အစိုးရကို ရွေးကောက်ပွဲအမြန်ဆုံး ကျင်းပပေးရန်နှင့် မူလကတိထားခဲ့သည်များကို ချိုးဖောက်ပြီး မူရှာရက်ဖ်အား စစ်ဦးစီးချုပ် ရာထူးမှစွန့်လွှတ်ရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်
ပါကစ္စတန်ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မတိုင်မီ ကျင်းပပေးမည်ဟု ပါကစ္စတန်သမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ်က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်
မစ္စဘူတိုသည် ၂၇.၁၂.၂၀၀၇၊ ကြာသပတေးနေ့ ညနေပိုင်း ၆ နာရီ ၁၆ မိနစ်အချိန်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးရာမှအပြန် ကားအနီးသို့ သေနတ်သမားတစ်ဦးက ချဉ်းကပ်၍ သေနတ်နှင့်ပစ်ခတ်ပြီး အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်
ဥပန်းငှက်သည် တင်ကျီးငှက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်
ဥပန်းငှက်ကို အန်ဟင်ဂါ မြွေငှက်၊ အမေရိကန် ဥပန်းငှက်၊ ရေကြက်ဆင်ဟု ခေါ်ကြပြီး ရေနေပျော်ငှက် တစ်မျိုးဖြစ်ကာ အမေရိကားတိုက် ပူနွေးသောဒေသများတွင် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်
အန်ဟင်ဂါဆိုသော စကားလုံးသည် ဘရာဇီးလူမျိုး၊ တူပီဘာသာစကားမှ လာပြီး မကောင်းဆိုးဝါးငှက် (သို့) မြွေငှက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကိုယ် အလျားမှာ သုံးပေရှိ၍ ရှည်လျား ပြီးလျှင် မြွေကဲ့သို့ တွန့်လိပ်လှုပ်ရှားနိုင်သောလည်တံရှိသည်
နှုတ်သီးမှာ လှံနှင့်တူသည်
ဥပန်းငှက်၏ မေး၊ လည်ချောင်းနှင့် ရင်ပတ်တို့သည် ဖြူနေသဖြင့် အခြားတင်ကြီး ငှက်များ နှင့် မမှားနိုင်ချေ
ဥပန်းငှက်ကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပူနွေးသော ရေတိမ်ပိုင်း ဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသည်
အမေရိကန် ဥပန်းငှက်ကို နေရာဒေသပေါ် မူတည်ပြီး နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်
ပထမတစ်မျိုးကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း အရှေ့ဘက်နှင့် ထရီနီဒတ်ကျွန်း နှင့် တိုဘက်ဂိုကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိရပြီး နောက်တစ်မျိုးကို အမေရိကန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ကျူးဘားနှင့် ဂရင်နာဒါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်
ဥပန်းငှက်၏ အစောဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရှိခဲ့သည်
ဥပန်းငှက်များသည် အပူချိန်နှင့် နေရောင်ခြည် ရရှိမှုအပေါ် မူတည်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ဒေသများကို ပြောင်းရွေ့နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်
ဆောင်းရာသီကာလများတွင် တောင်ဘက်အီကွေတာဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ပြီး နွေကာလများတွင် မြောက်ဘက်အအေးပိုင်း ဒေသများသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ကြပြန်သည်
ဥပန်းငှက်၏ အရွယ်အစားမှာ ခန္ဓာကိုယ်အရှည် သုံးပေခန့်ရှိပြီး တောင်ပံအလျားမှာ ၃.၇' ခန့် ရှိသည်
အလေးချိန်အားဖြင့် ၃-ပေါင်ခန့် ရှိပြီး ဘဲခြေကဲ့သို့ အရေပြားဆက်ထားသော အဝါရောင်ခြေထောက်များ ရှိသည်
အထီးများတွင် တောက်ပြောင်ချောမွေ့သော အမည်းနှင့် အစိမ်းရောင် တောင်ပံများ ပါရှိပြီး အမြီးမှာ အမည်းနှင့် အပြာရောင်ရှိကာ အမြီးထိပ်ဖျားတွင် အဖြူရောင်အမွှေးပါရှိသည်
ဦးခေါင်း၏ ကျောဘက်နှင့် လည်ပင်းတွင် အညိုရောင်နှင့် ခရမ်းဖြူရောင် သန်းနေသည့် ရှည်လျားသည့် အမွှေးများရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ် အပေါ်ဘက်နှင့် တောင်ပံတို့တွင် အဖြူရောင် အစက်အပြောက် နှင့် အစင်းကြောင်းများ ပါရှိသည်
ဥပန်းငှက် အမများသည်လည်း အထီးများနှင့် အများအားဖြင့် ဆင်တူပြီး ဦးခေါင်း လည်ပင်းနှင့် ရင်ဘတ်အထက်ပိုင်းတို့တွင်သာ မီးခိုးရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်များ ပါရှိသည်
ဥပန်းငှက်၏အော်သံမှာ စူးရှ၍ ဖားအော်သံမျိုးဖြစ်သည်
ရေချိုကို ကြိုက်နှစ်သက်သောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ဥပန်းငှက်သည် ရေနက်သည့် မြစ်နှင့်ထုံးအိုင်များသို့ မကြာခဏ သွားလေ့ရှိသည်
မြေကြီးနှင့်လည်းကောင်း၊  ရေပြင်နှင့်လည်းကောင်းး၊ ကပ်နေသောအခါများတွင် ဥပန်းငှက်သည် ကောင်းစွာ မပျံနိုင်ချေ
အမြင့်တွင်မူ အခြား တင်ကျီးငှက် များကဲ့သို့ပင် ကောင်းစွာပျံသန်းနိုင်လေသည်
ဥပန်းငှက်သည် ဆိုခဲ့သော မြစ်နှင့် ထုံးအိုင်မျိုးသို့ ရောက်သွား သောအခါတွင် ရေကူးနေလေ့ရှိသည်
ရေကူး သောအခါ ကိုယ်ကို ရေတွင်နှစ်၍ ဦးခေါင်းနှင့်လည်တံ ကိုသာ ဖော်ထားလေ့ရှိသည်
ရေကူးနေစဉ် လည်တံရှည်ကြီးကို ကောက်ကာကွေးကာ တွန့်လိမ်ကာနှင့် ဟိုဘက်သည်ဘက်လှည့်၍ ကြည့်လေ့ ရှိသည်
ထိုသို့ လည်တံကို လှုပ်ရှားနေ စေသော အခါတွင် မြွေနှင့်လွန်စွာ တူသောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထိုငှက်ကို စနိတ်ဗတ် (Snake Bird) ဟုခေါ်လေ့ရှိကြသည်
ဥပန်းငှက်သည် ရေကူးနေစဉ် ရေတွင် မကြာမဏ ငုပ် လေ့ရှိသည်
နားနေရာမှလည်း ရေထဲသို့ ထိုးချပြီးလျှင် ငုပ်သွားလေ့ရှိသည်
ရေအောက်တွင် အတော်ကြာသည်အထိ နေလေ့ရှိသည်
ငုပ်ရာတွင်လည်း ကိုက် ၁ဝဝ မျှအထိ ငုပ်သွားလေသည်
အစာဖြစ်သော ငါးကို လိုက်ရာတွင် ကိုက်ချီထားသော ငါးကို ဦးခေါင်းဖက်မှစ၍ မျိုနိုင်စေရန် အပေါ်သို့မြှောက်တင်လေ့ရှိသည်
ဥပန်းငှက်သည် အသိုက်များကို သစ်ပင်များပေါ်တွင် ပြုလုပ်သည်
မြစ်ကျိုးစိမ့်အတွင်း၌ ဥပန်းငှက် အမြောက်အမြားကို တွေ့ရလေ့ရှိရာ တစ်ခုသောဩဂုတ်လ အတွင်းက သစ်ပင်ခပ်နိမ့်နိမ့်ပေါ်တွင် အသိုက် ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်
အသိုက်များအတွင်း၌ များသောအားဖြင့် ဥများကို တွေ့ရပြီးလျှင် အချို့ အသိုက်များတွင်မူ ရက် အနည်းငယ်အတွင်းကမှ ပေါက် လာခဲ့ကြသော ငှက်ငယ် ကလေးများကို တွေ့ရသည်
ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းရှိ သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်း ဥပန်းငှက်ကလေးများ ပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်းရှိ ထုံးအိုင်များတွင်လည်း သားပေါက်လျက်ရှိသော ဥပန်းငှက်အုပ်ကို တွေ့ရလေသည်
သို့သော် ငှက်ငယ်ကလေးများမပေါက်မီ လူများက ဥပန်းဥများကို စားသောက်ရန် ယူသွားတတ်ကြလေသည်
အသိုက်များကို သစ်ရွက်များ ရှိနေကြသေးသော သစ်ကိုင်းများဖြင့် အကြမ်းစားမျှသာ ပြုလုပ်ကြလေသည်
ဥပန်းငှက်သည် ပယ်လီကန်နီဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အန်ဟင်ဂီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏ ဗေဒအလိုအရ အန်ဟင်ဂါ အန်ဟင်ဂါ မီလန်နိုဂက်စတား ဟုခေါ်လေသည်
လက်ပန်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpantan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ဇလဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇလဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ညီပုလေး (၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂-၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
အမည်ရင်းမှာ ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို ဖြစ်သည်
မွေးချင်းများတွင် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်
သားသမီးငါးဦးထဲတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ ကလောင်အမည်တွင် `ညီပုလေး´ဟူသောအမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်
ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့ စိန့်ပီတာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
မန္တလေး ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ကို ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၇ အတွင်း မန္တလေးတိုင်း တိုင်းပဏာမ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် တောတွင်း ဗကပသို့ ရောက်ရှိနေသော အကိုဖြစ်သူ ဖိုးသံချောင်းနှင့် စာအဆက်အသွယ် လုပ်သည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့နှင့် အတူ ထိန်းသိမ်း ခံရသည်
မန္တလေးထောင်တွင် ၇ လ အချုပ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်းတွင် လျက်ဆားတတို့ ဝတ္ထုကို စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ထီးပေါင်းကား စာအုပ်တိုက် ကို ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်အရပ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
ပထမဦးဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုတို စာအုပ်မှာ သူထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး (၁၉၈၉ မတ်၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်) ဝတ္ထုကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာ စာစီစာအုပ် ဖြစ်တဲ့ ကလေး လူကြီးကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေး ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉ဝ စက်တင်ဘာ၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်)၊ လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့ လက်ခုပ်သံ၊ တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ၊ လူအ အိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ အပြင် ခရီးသွား ဆောင်းပါး အဖြစ် လီဒို ဟူးကောင်း မင်ခြစ်
ကင်းတောင်ရွာ၊ ကင်းတောင်
ကင်းကောင် သည် မြန်မာ ဟာသသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး တစ်ခေတ်တစ်ခါက မသိသူမရှိသော လူရွှင်တော် သရဲကြီးလေးကောင်တွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊မေလ(၂၁)ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ငယ်အမည်မှာ မျိုးမြင့် ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းလေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ မြန်မာစာကျောင်းသားများ စုစည်း၍ ၁၉၈၅ ခုတွင် ဇာဂနာ (ကိုသူရ) က မြပုဏ္ဏမာအမည်ဖြင့် အငြိမ့်ကရန် စီစဉ်သည်
ထိုအဖွဲ့သို့ အရှည်ကြီး အမည်ဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်
နှစ်နှစ်ခန့် ကျင်လည်ပြီးနောက် မြပုဏ္ဏမာအား မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်လွှင့်ရန်စီစဉ်သည့်အခါ ဇာဂနာ၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် ကင်းကောင် ဟု စင်တက်အမည် ပြောင်းခဲ့တော့သည်
ဇနီး ဒေါ်အေးအေးမွန် နှင့် ရဲမွန်အောင် အမည်ရ သားတစ်ယောက်ရှိသည်
ပြင်ဦးလွင်တွင် ဗီဒီယိုရိုက်ကူးစဉ် ဆိုင်ကယ်မတော်တဆဖြစ်ကာ ဦးနှောက်သွေးကြော ခဲသဖြင့် ၂၀၁၅ ခု၊ မေလ ၆ ရက်တွင် မန္တလေး နန်းတော်ဆေးရုံ၌ ကုသမှု ခံယူရသည်
၂၀၁၆ ခု၊ ဇွန်လတွင် နှလုံးအဆီဖုံးရောဂါဖြင့် ဆေးရုံတက်ကုသရသည်
နာမည်ရသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖန်သားပြင်မှ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ဆေးရုံရောက်သည်ဟူသော သတင်းများကို ဆက်စပ်ကာ တိမ်းပါးလေပြီလောဟု ကောလဟာဟများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် အစာစားရေမျို အခက်အခဲဖြစ်လာရင်း စစ်ဆေးရာ အစာပြွန်ပိတ်နေကြောင်း သိရသည်
ရင်ခေါင်းခွဲစိတ်မှုခံယူရာ အောင်မြင်ပြီးနောက် "ရာသက်ပန်အရက်ဖြတ်ပြီ"ဟု ကြေညာသည်
ပုပ္ပား၌ ဇာတ်လမ်းတွဲ သွားရောက်ရိုက်ကူးစဉ် ၂၀၁၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်၊ နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် တည်းခိုရာ၌ပင် တိမ်းပါးသည်
ရုပ်ကလာပ်ကို ရန်ကုန်သို့ နေ့ချင်း ပြန်သယ်လာပြီး ရေဝေးသုဿာန်၊ ရေခဲတိုက်သို့ ထားရှိသည်
၂၄ ရက်နေ့တွင် ရေဝေးသုဿာန်၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်မည် ဖြစ်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်၌ အသက် ၅၅ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်
ဣဿရ နိမ္မာနဝါဒ ကို အင်္ဂလိပ်လိုအားဖြင့် Concept of God ဟုဆိုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး မြန်မာဘာသာအားဖြင့် ထာဝရဘုရားသခင် အယူအဆဟု ဆိုနိုင်ပေမည်
ဤဖွင့်ဆိုချင်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒအမြင်ရှုထောင့်မှဟု ဆိုနိုင်သည်
ဤသည်ကား နောက်ဆုံးတွင် လူသား၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းနှင့် လူသားဝါဒတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုဖြင့် ဘာသာတရား ပေါ်ပေါက်ဖြစ်ထွန်းလာပုံပင်ဖြစ်သည်
အချို့သော လူပုဂ္ဂိုလ်တို့က ဘာသာတရားကို ထာဝရဘုရားသခင်ဖန်ဆင်းပြုပြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခြင်းမှာ ယုံကြည်လက်ခံနိုင်ရန် ခက်ခဲကြောင်း ပြောကြသည်
လူသားသည် ဘာသာတရားကို ဦးစွာဖန်တီးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရားသခင်အယူအဆကို ဘာသာတရားထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်ဟုသာ ပြောနိုင်ပေလိမ့်မည်
အမေရိကန် ဒဿနပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ပါမောက္ခ ဝှိုက်ဟက် (Prof. Whitehead) က “မူလအစတွင် လူသားက ဘုရားသခင်ကို ဖန်ဆင်းပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရားသခင်က လူသားကို ဖန်ဆင်းတော့သည်”ဟု ဆိုဖူးသည်
သူ့ဆိုလိုချက်အရ ထာဝရဘုရားသခင်ကို လူသားကပင် ပြုလုပ်ပုံဖော်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင်မှ ဖန်ဆင်းရှင်နတ်ဘုရား အယူအဆသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းဖြစ်၏
အခြားတစ်ဖက်တွင် ပြင်သစ်တွေးခေါ်ပညာရှင် အက်နတိုး ဖရန့်စ် (Anatole France) က “ထာဝရဘုရားသခင် အယူအဆသာမရှိခဲ့လျှင်လည်း လူသားသည် တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်း တစ်ပါးပါး ဖန်ဆင်းခဲ့ရလိမ့်မည်
အကြောင်းမူကား ၎င်းသည် စိတ်ဝိညာဉ်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသောကြောင့်ဖြစ်၏”ဟု ပြောခဲ့ဖူးသည်
ကျွန်ုပ်တို့၏ ဗီဇသဘာဝအရ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘေးကြောက်မှုများ၊ သံသယတရားများ၊ စိုးရိမ်သောကများ၊ စိတ်ပျက်ညည်းငြူမှုများ၊ ပူဆွေးငိုကြွေးရမှုများနှင့် အလိုရမ္မက်ကြီးမှုများကို ပြေပျောက်စေရန် ဒေဝတန်ခိုး စွမ်းအင်တစ်မျိုးကား အမှန်ပင်လိုအပ်လှပေသည်
ပြဿနာ အကျပ်အတည်းများကို ရှောင်ရှားရန် ကျွန်ုတို့သည် ပြင်ပစွမ်းအင် တစ်မျိုးမျိုး၏ နှစ်သိမ့်ပေးမှုတို့အပေါ် မှီခိုအားထားလေ့ရှိသည်
ထို့ကြောင့်ပင်လျှင် အက်နတိုး ဖရန့်စ်က ဘုရားသခင်မရှိခဲ့လျှင်လည်း မဖြစ်မနေတစ်ပါးပါး ဖန်ဆင်းရလိမ့်မည်ဟု လူ့စိတ်သဘောသဘာဝကို နားလည်စွာပြောခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဤအတိုင်းသာဆိုလျှင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကလေးသူငယ်များကဲ့သို့ ဖြစ်သွားပေလိမ့်မည်
မအားမလပ်ဖြစ်နေသော မိခင်သည် ပူဆာငိုကြွေးနေသော ကလေးငယ်ကို မချီပိုး မချော့မြှူအားသောကြောင့် ပါးစပ်ထဲသို့ နို့သီးခေါင်းတစ်ခု ထည့်ပေးခြင်းဖြင့် နှစ်သိမ့်မှု ပေးနိုင်ပေလိမ့်မည်
ဤအပြုအမှုသည် ကလေးငယ်ကို အငိုတိတ်စေလိမ့်မည်
ဘုရားသခင်အယူအဆသည် လူသားအပေါင်းတို့အား ဤနည်းအတူပင် ကူညီနှစ်သိမ့်မှု ပေး၏
သူတို့၏ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုများ ပြေပျောက်ရပ်တန့်စေရန်နှင့် ပူဆွေးငိုကြွေးရသော မျက်ရည်များ ခန်းခြောက်စေရန် လူသားတို့သည် ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုများနှင့် ကျင့်စဉ်ပုံစံများအဖြစ် အမျိုးမျိုးသော နှစ်သိမ့်ပေးစရာများ တီထွင်ဖန်တီးကြသည်
ဦးဆော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uhsaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကိန်းဆန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓီရာမိုရ် ဟုအများကသိကြသော ဦးမောင်မောင်ဇော်ထက် (၄ ဇွန် ၁၉၇၄ မွေးဖွား) သည် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) မှ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်​ဟောင်း(သင်ကြား)ဖြစ်ကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ ဂီတပညာရှင်ဖြစ်သည်
ဦးမောင်မောင်ဇော်ထက်၏ အနုပညာအမည် ဓီရာမိုရ် ကို သူ၏ဖခင်နှင့် အကိုအကြီးဆုံးတို့မှ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဓီရာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားလုံးဖြစ်ပြီး ပညာရှိသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
မိုရ် ကား မြင်းမိုရ်တောင် ကို အစွဲပြုခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဓီရာမိုရ် ဟူသော အမည်ကို "မြဲမြံသောပညာရှိသူ၊ သာ၍ပညာရှိသူ" (တနည်း) "မောင်ပညာမြင့်"ဟု ဆိုလိုကြောင်း မှတ်ယူနိုင်သည်
ဓီရာမိုရ်ကို ၁၉၇၄ ဇွန် ၄ ရက်တွင် ဦးထွန်းနိုင်နှင့် ဒေါ်ညွန့်နွယ်တို့မှ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
မွေးချင်း ၇ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
အကိုအကြီးဆုံးကြောင့် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဂီတကိုဝါသနာပါခဲ့သည်
အသက် ၁၂နှစ်အရွယ်တွင် အကိုများဖွဲ့စည်းထားသော တီးဝိုင်း၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာကာ မော်လမြိုင်မြို့၌ကျင်းပသော ပွဲတော်များတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်
၁၉၉၂ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို ရူပဗေဒဂုဏ်ထူးဖြင့် အထက(၄)၊ မော်လမြိုင်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၉၃ တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဓီရာမိုရ်သည် ဂီတဘာသာရပ်ကို အထူးပြုသင်ယူခဲ့သည်
ကျောင်းသားဘဝမှာပင် သူသည် ဂီတဖြင့်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ကနဦးတွင် ဓီရာမိုရ်သည် မြန်မာဂီတအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါးခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာ့ရိုးရာဂီတအကြောင်း သင်ယူရသောအခါမှသာ ရိုးရာဂီတ၏ အလှနှင့် အနှစ်သာရကို သိမြင်နားလည်လာခဲ့သည်
နောင်တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင် နှဲ၊ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ် စသော ရိုးရာတူရိယာတို့ဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး ဆုတံဆိပ်များလည်း ရရှိခဲ့သည်
ထို့ပြင် သူသည် အသံဖမ်းခြင်း၊ အသံထပ်ခြင်း၊ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေး ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာတို့ကို ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဂီတလုလင်ဦးကိုကို၊  စန္ဒယားဦးလှထွတ်၊ တယောဦးတင်ရီ၊ ထရမ်းပက်ဦးဝင်းဦးတို့ထံမှ ရရှိခဲ့သည်
ဓီရာမိုရ်သည် ဝိဇ္ဇာ(ဂီတ) ဘွဲ့ကို ၁၉၉၇ တွင် ရရှိခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဓီရာမိုရ်ကို Monbukagakusho Scholarship Program of Japan မှ ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
သို့ဖြစ်၍ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုအနုပညာတက္ကသိုလ် (ဂဲဒိုင်) တွင် သုတေသနကျောင်းသားအဖြစ် ၂၀၀၄ အထိ တက်ရောက်ကာ ၂၀၀၆ တွင်မူ မဟာဝိဇ္ဇာ(ဂီတဖွဲ့သီမှု) ဘွဲ့ကို ၎င်းတက္ကသိုလ်မှပင် ရရှိခဲ့သည်
မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့အတွက် ဓီရာမိုရ် တင်သွင်းခဲ့သော တေးသွားအမည်မှာ End of This Life ဖြစ်သည်
ထိုတေးသွားမှာ မြန်မာရိုးရာတီးလုံးကွက်တစ်မျိုးဖြစ်သော ဗျိုင်းတောင် (နာရေးတွင်တီးခတ်လေ့ရှိသောတေးသွား) ၏ အငွေ့အသက်ကို ဆင့်ပွားဖန်တီးရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်
End of This Life တေးသွားတွင် လူသားတစ်ယောက်၏ နောက်ဆုံးအချိန်မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သည့်ခံစားမှုများကို အပိုင်းငါးပိုင်းခွဲကာ ဖော်ပြထားသည်
ယင်းတို့မှာ - သတိပြန်လည်ခြင်း၊ အတိတ်ကိုအမှတ်ရခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ သေခြင်းတံခါးဝ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း တို့ ဖြစ်သည်
ဓီရာမိုရ်သည် ဤတေးသွားကို အပြီးသတ်ရန် တစ်နှစ်ခန့် အချိန်ယူခဲ့ရသည်
ထို့အပြင် ဂျပန်တွင် ပညာသင်ယူဆဲကာလအတွင်း  Bunkyo Amateur Orchestra ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တီးခတ်ခဲ့သေးသည်
၁၉၉၇ တွင် ဓီရာမိုရ်သည် ပထမဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
ထို့​နောက် ပညာသင်ဆုကိုရရှိရာ ဒုတိယဘွဲ့အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုအနုပညာတက္ကသိုလ်၌ ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၆ အထိ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်
၂၀၀၇သို့​ရောက်​သောအခါ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာနတွင် လက်​ထောက်ကထိက ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၁ အထိ ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ အနုပညာ ဦးစီးဌာနတွင် လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၁ မှာပင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာနသို့ တွဲဘက်ပါမောက္ခအဖြစ် ​​ပြန်လည်၍တာဝန်​ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်
၂၀၁၃တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာန၏ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်မူ  အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
ဓီရာမိုရ်သည် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ၏ ဒုတိယပါ​မောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
ဂီတပညာရှင်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး စ​သော ကဏ္ဍအသီးသီးကို ​ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
၎င်းအနေဖြင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများဖြင့် တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ထိုပွဲများမှာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုရှိကာ ပရိသတ်အများ စိတ်ဝင်စားကြသည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ မှ ဆက်လက်တာဝန်ယူမည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်အား အသံပိုင်းဆိုင်ရာ တည်းဖြတ်မှုများအား တာဝန်ယူလျက်ရှိသည်
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ဓီရာမိုရ်သည် ဂစ်တာရှိလား အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်အဖြစ် ဂီတ​လောကသို့ စတင်ဝင်​ရောက်ခဲ့သည်
ထို့​နောက် ၂၀၀၈ တွင် ဒုတိယအယ်လ်ဘမ် ကျွန်​တော်နဲ့ဂီတ၊ ၂၀၁၂ တွင် တတိယအယ်လ်ဘမ် လမင်းဖမ်းပွဲ နှင့် ၂၀၁၆ တွင် စတုတ္ထအယ်လ်ဘမ် မြစ်အိုကြီး တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်
အဆို​တော်တစ်​ယောက်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် နိုင်ငံခြားအဆို​တော်အချို့နှင့် ဂီတဖန်တီးမှုများ ပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ တွင် ဂျပန်အဆို​တော် Suwa Junko နှင့်တွဲဖက်၍ "တံခါး Friends" အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို Kumamoto ငလျင်ပြန်လည်ထူ​ထောင်​ရေးရံပုံ​​ငွေအတွက် ဖြန့်ချိခဲ့သည်
၂၀၁၇တွင် အင်္ဂလိပ်အဆို​တော် Joss Stone ၏ ကမ္ဘာလှည့်​ဖျော်​ဖြေ​ရေးခရီးစဉ်အတွင်း သူမနှင့်တွဲဖက်ကာ "ဘုရား​ပေးဆု" အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ပုံစံအသစ်ဖြင့် ဖန်တီးဖြန့်ချိခဲ့ပြန်သည်
ဓီရာမိုရ်သည် "ဂီတကဗျာ"သံစုံတီးဝိုင်း (ယခင် - ​"​အော်ပရာ"သံစုံတီးဝိုင်း) ကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်​ထောင်ကာ ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဓီရာမိုရ်နှင့် ဂီတကဗျာ၏ အ​စောဆုံးတင်ဆက်မှုမှာ ခိုင်သင်းကြည်မင်္ဂလာ​ဆောင်​ခွေ ဟု လူသိများ​သော "ချစ်သူတို့ရဲ့မင်္ဂလာ​တေး"အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သည်
ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ဓီရာမိုရ်၏ ထင်ရှား​​သောလုပ်​ဆောင်ချက်များမှာ - ၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ ၂၀၁၄ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈၊ ၂၀၁၉ တို့တွင် ကျင်းပခဲ့​သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု​ချီးမြှင့်ပွဲ၊ ဂျပန်-မြန်မာပွဲ​​တော်၊ အာဆီယံ-ရုရှားသံစုံတီးဝိုင်းပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု၊ Taipei Civic Orchestra၊ BBC Symphony Orchestra တို့ဖြင့် ပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
၂၀၁၆ တွင် ဓီရာမိုရ်သည် Charles Wallace Burma Trust (UK-registered Charity) အဖွဲ့အစည်း၏ ဆုချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်သို့ ဧည့်ပညာရှင်အဖြစ် ၃လကြာ သွား​ရောက်​ခဲ့ရသည်
ထိုကာလအတွင်း သူသည် BBC Symphony Orchestra နှင့် Orchestra for Myanmar and New Children's Choir တို့အတွက် မြန်မာဂန္ထဝင်သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်​သော "​ရွှေတညာ" သီချင်းကို Orchestral Version အဖြစ် စီစဉ်ဖန်တီး​ပေးရုံသာမကဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်၊ အနုပညာဌာနတွင်လည်း မြန်မာဂန္ထဝင်ဂီတအ​ကြောင်းကို ​ဟော​ပြောပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) မှ ဂီတ​ကျောင်းသား၊ ​ကျောင်းသူများနှင့် NUAC Orchestra ကို စတင်ဖွဲ့စည်းကာ ၂၀၁၈ တိုင်​အောင် ဂီတဖျော်​ဖြေပွဲများ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်
ထိုမျှသာမက ဓီရာမိုရ်သည် ဝေလ၊ လင်းလင်း၊ ဟန်ထူးလွင်၊ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊ နီနီခင်ဇော် စ​သောနာမည်​ကျော်အဆို​တော်များ၏ ​ဖျော်​ဖြေပွဲများတွင်လည်း ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ပူး​ပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူး​သော "ချစ်​သောအရိမဒ္ဒနပူရ၏မဟာ​အောင်ပွဲ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ရုပ်ရှင်​နောက်ခံ​တေးဖန်တီးသူ၊ ဂီတမှူးအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဂီတမှူးအ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(တေးဂီတဆု) ၂ကြိမ် ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်
ပထမအကြိမ်မှာ "​ဇော်က က​နေသည်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မှာ "လူးရတနာသိုက်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
၎င်းအပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ဒါရိုက်တာ ဉာဏ်ကျယ်​စေ ရိုက်ကူး​သော "ကျွန်မ မလိုချင်တဲ့ ကျွန်မဘဝ" animation ဇာတ်လမ်းတိုဖြင့် အ​မေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်​သော Epic Animation, Comic and Game Festival 2016 မှ ချီးမြှင့်သည့် Best Music Score Award ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
ယခုအချိန်ထိဆိုလျှင် သူသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ၅၀​ကျော်အတွက် ​​နောက်ခံ​တေးဂီတ ဖန်တီးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
ဓီရာမိုရ်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများထဲတွင် မြန်မာဂီတကို ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်​ဝေခြင်းတို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်း ပုဒ်​ရေ ၁၀၀ ကို ​လေ့လာစုစည်းကာ ပြန်လည်အသံသွင်းသည့် "Beauty of Tradition" အမည်ရှိ ပ​ရောဂျက်ကို စတင်လုပ်​ဆောင်ခဲ့သည်
ထို့​နောက် ဂျပန်မှ ​တေးထုတ်လုပ်​ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်​သော Airplane Label နှင့် ပူး​ပေါင်း၍ "Beauty of Tradition" ပ​ရောဂျက် အမည်​အောက်၌ မြန်မာရိုးရာဂီတအယ်လ်ဘမ် ၃​ ​ခွေကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဖြန့်ချိဖြစ်ခဲ့သည်
သို့​သော်လည်း မြန်မာ့ဂီတကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀ မျှဖြင့် မလုံ​လောက်နိုင်ဟု ယူဆခဲ့သည်
ထို့​ကြောင့် ပ​ရောဂျက်ကို မြန်မာရိုးရာဂီတ၊သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ စုစည်းမှုအဖြစ် ထပ်မံချဲ့ထွင်ကာ "ဂီတရတနာ" ဟု ပြန်လည်အမည်​ပေးခဲ့သည်
၎င်းပ​ရောဂျက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီး ရှားပါး​နေပြီဖြစ်​သော မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ ကို ​အသံအရည်အ​သွေး​ကောင်း​ကောင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာရှာ​ဖွေနားဆင်နိုင်​​သော ​ဂီတမော်ကွန်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်​ပေါ်လာ​စေရန်ပင်ဖြစ်သည်
ဤပ​ရောဂျက်မှ သီချင်းအသီးသီးကို နိုင်ငံအဝှမ်းမှ ရိုးရာဂီတပညာရှင်ကြီးများ၏ အကူအညီဖြင့် ​လေ့လာစုစည်းကာ ရိုးရာဂီတပညာရှင်များနှင့်အတူ ဂျပန်အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ Hiroshi Iguchi ၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်အသံသွင်းခဲ့သည်
ပ​ရောဂျက်တွင် ကဏ္ဍအားဖြင့် ၇ မျိုး ပါဝင်သည်
ထိုကဏ္ဍများမှာ - မဟာဂီတ၊ ကာလ​ပေါ်၊ သဘင်ဂီတ၊ မြန်မာဆိုင်း၊ ​ကျေးလက်ဂီတ၊ နတ်ချင်း၊ လက်စွမ်းပြ တို့ ဖြစ်ကြသည်
ယင်းပ​ရောဂျက်ကို အတွဲ ၉ တွဲဖြင့် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် "ဂီတရတနာ" ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ Spotify၊ MMN နှင့် JOOX ကဲ့သို့​သော နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်း​တေးဂီတဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် ဖြန့်​ချိခဲ့သည်
၂၀၁၉​​နှောင်းပိုင်းတွင် "ဂီတရတနာ" အတွဲ ၆ အထိ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်
ဆရာတဖြစ်လဲ ဂီတပညာရှင် ဓီရာမိုရ်သည် ဂီတဆိုင်ရာအသိပညာများကို အခွင့်သင့်တိုင်း မျှ​ဝေ​လေ့ရှိသူဖြစ်သည်
အစိုးရဆိုင်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ  ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအလုပ်ရုံ​ဆွေး​နွေးပွဲများ၊ ပညာရပ်နှီး​နှောဖလှယ်ပွဲများတွင် ပါဝင်​ဆွေး​နွေးခြင်း၊ ILBC၊ Yangon Music School၊ MMDC ကဲ့သို့​သော သင်တန်း​ကျောင်းများတွင် သင်ကြားပို့ချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်​လေ့ရှိသည်
ယခုအခါ ဓီရာမိုရ်သည် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)၏ ဒုတိယပါ​မောက္ခချုပ်တာဝန်ကို ထမ်း​ဆောင်​ရင်း တစ်ဖက်တွင်လည်း ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး စ​သော အနုပညာလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်
ဓီရာမိုရ်သည် တစ်ကိုယ်တော်တေးအယ်လ်ဘမ် လေးခွေ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်
ဓီရာမိုရ်သည် မမေထူးချိုနှင့် ၂၀၀၈ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
ယခုအခါတွင် သားသမီး ၃ဦး ထွန်းကားပြီးဖြစ်သည်
မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို ရှေးကစပိန်လူမျိုးများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူး၍ စပိန်လူမျိုးများ မရောက်မီက ထိုပြည်ကို နာဝါအဆက်အနွယ်ဖြစ်သော လူမျိုးများက အုပ်ချုပ်ခဲ့၏
နာဝါဆိုသည့်အမည်မှာ မြောက်ပိုင်းမှ ရောက်လာသူများအားလုံးကို ပေါင်းစပ်ခေါ်ဝေါ်သော အမည် ဖြစ်၍ သူတို့အထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးလူမျိုးမှာ အက်ဇတက် လူမျိုးဖြစ်၏
အက်ဇတက်လူမျိုး၏ အဆက်အနွယ်များကို မက္ကဆီကိုမြို့၌ ယခုတွေ့မြင်နိုင်သေး၏
အက်ဇတက်တို့ ဘာသာ စကားမှာ အယ်ရီဇိုးနားနှင့် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်တို့ရှိ တိုင်း ရင်းသားများ၏ စကားများနှင့် ဆက်သွယ်နေသဖြင့် အက်ဇ တက်တို့သည် ထိုတိုင်းရင်းသားများနှင့် သွေးသားတော်စပ်ဟန် လက္ခဏာရှိ၏
ယင်းတို့သည် ပထမ၌အခြားနာဝါလူမျိုးများနှင့် သင့်မြတ်စွာနေထိုင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ တန်ခိုးကြီးလာ၍ အခြားလူမျိုးများကို နိုင်ထက်စီးနင်း ပြုကျင့်ကြ၏
၁၃၂၅ ခုနှစ်၌ တေနော့တီး တလန်းမြို့ကို တည်ကြ၏
သူတို့၏ နိုင်ငံသည် မက္ကဆီကိုကွေ့မှ အတွင်းပိုင်းရှိ တောင်တန်းများ အထိ၊ တောင်ဘက်တွင် ဂွာတီမားလပြည်ဟု ယခုခေါ်သော ပြည်အထိ ကျယ်ဝန်း၏၊၊အက်ဇတက်လူမျိုးသည် ထိုအခါက ကမ္ဘာသစ်ဟုခေါ် သော မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့၌ အယဉ်ကျေးဆုံးလူမျိုးဖြစ်၏
ထိုလူမျိုး၏နိုင်ငံ၌ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ပြုလုပ်ထားသော တရားဥပဒေများ၊ တရားရုံးများရှိ၏
ကျွန်များကိုပင် မတရား မပြုလုပ်ရချေ
ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများသည် ကြီးလေးသော အပြစ်ဒဏ်ကို ခံကြရ၏
အရက်သေစာ သောက်စားသော လူငယ်များ၊ မိဘပိုက်ဆံကို ဖြုန်းတီးသောလူငယ်များသည် သေဒဏ်ခံကြရ၏
ကလေးသူငယ်များကို ပုခက်တွင်း၌ရှိစဉ်က စ၍ လိမ္မာယဉ်ကျေးအောင် မိဘများကသွန်သင်ဆုံးမကြရ၏
လူကြီးမိဘကို ရိုသေရမည်၊ ဆင်းရဲသားဒုက္ခသည်များကိုကြင်နာ ရမည်၊ စကားပြောလောဘမကြီးနှင့်၊ သူများပြောနေစဉ် ဖြတ် မပြောနှင့်၊ စကားကို ချဲ့ထွင်မပြောနှင့်၊ သူတစ်ပါး၏အပြစ်ကို မရှုနှင့် စသည်ဖြင့် ဩဝါဒပေးထား၏
မိန်းမများသည် အလုပ်အကိုင်များ၌ များသောအားဖြင့် ယောက်ျားများနှင့်တန်းတူ လုပ်ဆောင်ကြရ၏
အချို့အမျိုးသမီး များသည် စာရေးစာဖတ် အဆိုအကပညာကို သင်ကြားကြ၏
ဗေဒင်ပညာ၊ နက္ခတ်ပညာများကိုပင် လေ့လာကြ၏
အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏ နက္ခတ်ပညာသည် အကြမ်းစား မဟုတ်ချေ
သူတို့သည် ရာသီခွင်များကိုညိ|၍ သူတို့၌ ခုနှစ်ရာစုနှစ်မှ စတင်ရေတွက်သော ပြက္ခဒိန်ပင် ရှိလေသည်
ထို ပြက္ခဒိန်ကို ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်တွင် ထွင်း၍ ထားသည်
ကျောက်တုံး ကြီးမှာသုံးပေထူ၍ အချင်းပေ ၂ဝ ရှိပြီးလျှင် အလေးချိန် အားဖြင့် တန် ၂ဝ စီးသည်
ထိုပညာ ကို အက်ဇတက်လူမျိုး သည် တော်လတက်လူမျိုးထံမှ ရယူကောင်းရယူပေမည်
ထို တော်လတက်လူမျိုးသည် အက်ဇတက်လူမျိုး မနေထိုင်မီက နေထိုင်သွားသော လူမျိုးဖြစ်သည်
တစ်ဖန် ထိုတော်လတက် လူမျိုးက ယဉ်ကျေးမှုများကို မာယာလူမျိုးထံမှ အတုယူခြင်းဖြစ်သည်
ထိုမာယာလူမျိုးက ဂွာတီမားလမြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကျောက်တုံးများဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည့် မြို့ကြီးများကို ခရစ် ၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကပင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
၁၅ဝ၂ ခုနှစ်တွင် နန်းစံလျက် ရှိသော အက်ဇတက် လူမျိုးတို့၏ဘုရင်မှာ ဒုတိယမွန်တီဇူမာဖြစ်၏
သူသည်ရရှိသောအခွန်ဘဏ္ဍာဖြင့် တေနော့တီးတလန်းမြို့တော်ကို မကြာ ခဏ မွမ်းမံချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်၏
ထိုတေနော့တီးတလန်း မြို့တော် ကား ယခုမက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မက္ကဆီကိုမြို့ပင် ဖြစ်၏
မြို့ထဲ၌ တူးမြောင်းများကို ဖောက်လုပ်ထား၏
သစ်ကိုင်း သစ်ခက်တို့ဖြင့် ရေပေါ်ကျွန်းကလေးများကို ဖန်တီးပြုလုပ်ပြီး လျှင် ထိုကျွန်းကလေးများပေါ်တွင် လှပဆန်းကြယ်သောသစ်ပင် များနှင့် အဖိုးတန်ဆေးဝါးပင်များကို စိုက်ပျိုးထား၏
ထူးဆန်း ၍ရှားပါးသော တိရစ္ဆာန်များကိုလည်း အလှမွေးမြူထား၏
အက်ဇတက်လူမျိုးသည် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ပန်းတိမ်၊ ပုရန်၊ ကျောက်ဆစ်၊ ဗိသုကာ စသော အတတ်များကိုလည်း တတ်ကျွမ်းကြပြီးလျှင် လှပဆန်းပြားသော အထည်အလိပ်များ ကိုလည်း ရက်လုပ်တတ်ကြ၏
အိုးခွက်အလုပ်တွင်လည်း ကျွမ်းကျင်ကြသည်
မွန်တီဇူမာသည်မှူးမတ်ကျေးကျွန်များခြံရံလျှက်ထယ်ဝါ ခန့်ညားစွာနေထိုင်၏
သူ၏နန်းတော်၌ လှပသော ဥယျာဉ်များ ပြုလုပ်ထား၏
စာပေနှင့်အနုပညာကို အထူးအားပေး၏
ထိုသို့လျှင် အက်ဇတက်လူမျိုးတို့သည် သူတို့ခေတ် အခါက ယဉ်ကျေးမှု၌ အထက်တန်းကျခဲ့သော်လည်း သူတို့ လူမျိုး၏သမိုင်း၌ အရုပ်ဆိုးလှသော အမည်းကွက်ကြီးတစ်ခု စွန်းထင်လျက်ရှိပေသည်
ထိုအမည်းကွက်ကြီးကား သူတို့၌ လူသတ်ပြီးလျှင် ယဇ်ပူဇော်သောအလေ့ရှိခြင်းဖြစ်၏
တေနော့တီး တလန်းမြို့တော်၌ အီဂျစ်ပြည်ရှိ ပိရမစ်ကြီးများနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် တူသော ကျောက်တိုက်ကြီးများကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်၏
ထိုကျောက်တိုက်ကြီးများမှာ လူကိုသတ်၍ ယဇ်ပူဇော်ရာမျှော်စင် ကြီးများဖြစ်၏
အက်ဇတက်တို့သည် စစ်ပွဲ၌ဖမ်းဆီးရမိသော ရန်သူများကို ချက်ချင်းသတ်မပစ်ချေ
သူတို့ပွဲတော်နေ့ကျမှ ထိုစစ်သုံ့ပန်းများကို မျှော်စင်ကြီးသို့ ခေါ်သွားပြီးလျှင် အရှင် လတ်လတ်သတ်၍ သူတို့နတ်ကို ပူဇော်ပသကြ၏
ဟာနန်ဒိုကောတက်ခေါင်းဆောင်သည့် စပိန်တို့သည် အက်ဇတက်ဘုရင်ကို ပုန်ကန်ခြားနားသော တိုင်းရင်းသားများ နှင့် ပူးပေါင်းကာ အက်ဇတက်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရာ အောင်မြင် ၍ ၁၅၂၁ ခုနှစ်၌ အက်ဇတက်နိုင်ငံကြီး ပျက်စီးသွားလေသည်
သက္ကေပြင်ရွာမရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်ကျွန်း
ဦးခင်မောင်သိန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မှ ရွေးကောက်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်
၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၅,၃၅၇ မဲ (၆၈%) ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒ အထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုတရားရုံး ရှေ့နေအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၁၂၂ ဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
ဥဇနာ (ပင်းယ) (၁၂၉၈ – ၁၃၅၆၅၇) သည် ပင်းယမြို့နှင့် ပင်းယမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သူ တစ်စီးရှင် သီဟသူအား ဆက်ခံကာ ၁၃၂၄ တွင် နန်းတက်လာသည့် ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဥဇနာမှာ ပုဂံမင်း ကျော်စွာနှင့် မိဖုရား မိစောဦးတို့မှ ဆင်းသက်သူဖြစ်သည်
ကျော်စွာအား သီဟသူတို့ညီနောင် သုံးဦးနန်းချလုပ်ကြံပြီးနောက်တွင် ဥဇနာအားကွယ်ဝန်လွယ်ထားသည့် မိစောဦးကို သီဟသူသိမ်းပိုက် မိဖုရားမြောက်သဖြင့်သာ သီဟသူ နန်းကို ဆက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်
ဥဇနာအမည်ကို မယ်တော် မိဖုရားကြီး ပေးထားဟန်တူသည်
ဥစ္စနာအမည်ကို တစ်စီးရှင် သီဟသူ မင်းကြီး ကိုယ်တိုင် ပေးထားလေသည်
ဥဇနာမင်းကြီးသည် နန်းတက်ပြီးမကြာသောနှစ်မှာပင် စကား ၇ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်၍ သာသနာတော်၌ ပူဇော်၏
ထိုအကြောင်းကို "ဥစ္စနာထော မဟိမ္ပာလော၊ သာသနုဇ္ဇောတနတ္ထိကော၊ ဝိဟာရေ သတ္တ ကာရေသိ၊ ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ
ရေမြေကို အစိုးရသော သာသနာတော်၏ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသော ဥစ္စနာမင်းကြီးသည် စကား ၇ ကျောင်းတို့ကို ဗောဓိဉာဏ်အတွက်သာလျှင် အကြောင်းကြောင့် ပြုလုပ်လှူဒါန်းလေသည်
" ဟူ၍ သက္ကရာဇ် ၇၀၂-ခုနှစ်၌ ရေးထိုးထားသော ပင်းယကျောက်စာမှ မင်းကြီးကိုယ်တိုင် ဥစ္စနထော ဟူ၍ ရေးထိုးခဲ့လေသည်
နန်းတက်ဘွဲ့မှာ ၐြိတြိဘဝနာဒိတျပဝရဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဒါနပတိနရသိင်္ဃဥဇ္ဇနာ ဖြစ်သည်
မိဖုရားခေါင် အတုလမဟာဓမ္မဒေဝီတွင် -  သားတော် မင်းဦး၊ စည်သူဘွဲ့ခံသည်ညီတော် မင်းထွေး၊ သီဟပတေ့ဘွဲ့ခံကာ ရမည်းသင်းကို စားသည်နန်းသက်ကာလအတွင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်အမြောက်အမြားကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထင်ရှားသည့် ကုသိုလ်တော်မှာ ပင်းယ စကားခုနှစ်ကျောင်း ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် အမိတူအဖကွဲညီတော်ဖြစ်သည့် ပင်လယ်စား ကျော်စွာမှ ဆင်ဖြူငါးစီးရသည့် အကြောင်းကြားသော် "ငါ့ညီ ငါ့စည်းစိမ်ကို ယူပါတော့ ငါမူကား ငါ့ကောင်းမှု စကားခုနှစ်ကျောင်းကို လှူလိုသမျှ လှူ၍ နေတော့မည်" ဟုဆိုကာ ညီတော်အား နန်းအပ်လေသည်
သို့ဖြင့် ဥဇနာမင်း နန်းတော်အနောက်တံခါးမှ ထွက်လျှင် ညီဖြစ်သူ ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ ကအရှေ့တံခါးမှ ဝင်၍ မင်းပြုလေသည်
ဥဇနာလည်း ဆိုသည့်အတိုင်း စကားခုနှစ်ကျောင်းတွင် နေထိုင် ကုသိုလ်ပွားများလျက် နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် မက္ခရာဝန်းကျင်တွင် တောထွက်သွားလေသည်
ပင်းယ စကားခုနစ်ကျောင်းဇမ္ဗူကဝေဠုဝန်အိမ်နိမ့်ဇေတဝန်ကုလားကျောင်းရွှေကျောင်းတောင်စွန်ကျောင်း
ဆင်ကောင်ကြီးတွေ့မှ ဆင်ခြေရာရှာရန်မလို ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဆင်ကောင်ကို တွေ့ရပြီးဖြစ်၍ ဆင်ဟုတ်မဟုတ် ခြေရာရှာဖွေကြည့်ရန် မလိုတော့သကဲ့သို့ လက်ဆုပ်လက်ကိုင်တွေ့ထားပြီးဖြစ်၍ ဟုတ်မဟုတ် သဲလွန်စရှာရန် မလိုတော့ပေ
"ထေရာဂါထာအဋ္ဌကထာ၌ တိုက်ရိုက်လာသည်ဖြစ်၍ ဆင်ကောင်ကိုစင် တွေ့မြင်၍ရှိပါလျက် ပစာမူ၍ ဆင်ဆေရာကို ရှာတော့အံ့နည်း
" [၁၂၁၈] ရာဇသေ
"ဆင်ကောင်တွေ့နေမှဖြင့် ဆင်ခြေရာ ဘာရှာဖို့လိုသေးသလဲ
ရှင် သူဖိုးဉာဏ်နဲ့ လိမ်တာညာတာတွေ လုံးလုံးကြီး ပေါ်နေပေါ့ဟာ
" [၁၂၉၁] ဒဂုန်၊ ၁၀၊ ၁၁၀
ဆင်ချောင်းရွာ၊ မြစ်ပေါက်
ရက်ကွန်းဝံ (Raccoon, ) သည် ဝက်ဝံအမျိုးတွင် ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန် တစ်မျိုး ဖြစ်၏
သို့သော် နောက်ခြေကို မြေပေါ်တွင် ပြားချ၍ လျှောက်ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားအမူအရာ အသွင်အပြင်တို့မှာ မတူချေ
ဝက်ဝံလောက်လည်း မကြီးပေ
ယင်းတို့ကို မြောက် နှင့် အလယ်ပိုင်း အမေရိက တောတောင်များ၌သာ တွေ့ရ သည်
သာမန်ရက်ကွန်းဝံသည် နှာဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ ၃၂ လက်မခန့် ရှည်၍ ပေါင်ချိန်နှစ်ဆယ်မှ နှစ်ဆဲ့ငါးပေါင်အထိ ရှိသည်
သန်မာသည့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးကြမ်းရှည်များရှိသည်
အမွေး၏အရောင်မှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ အဖျားမည်းသည်
အောက်ထပ် အမွေး၏အရောင်မှာ အညိုပျော့ရောင် ဖြစ်သည်
အမြီး တွင် အမွေးထူများ ရှိပြီးလျှင် အမည်းရောင်သည် အရစ်အရစ်နှင့် တည်ရှိ၏
ရက်ကွန်းဝံ၏ မျက်နှာမှာ မြေခွေးမျက်နှာနှင့် တူသည်
မျက်စိတဖက်တချက်စီ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အနက်ကွက်များရှိ၍ ထိုအနက်ကွက်၏ ပတ်လည်တွင် အဖြူရောင်အမွေးများ ရှိသည်
ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ရေအနီးအနား သစ်ပင်ကြိမ်တောတို့၌ အိမ်လုပ်ကာ နေတတ်၏
ရေနှင့်ဝေးသောအရပ်ကို မနှစ်သက်ချေ
ညနေပိုင်းတို့တွင် ရေတိမ်ရာအရပ်တို့၌ ခုန်ပေါက် ပြေးလွှားကာ ဖား၊ ပုစွန်၊ ခရုများကို ဖမ်းယူစားသောက်လေသည်
ထူးဆန်းသောအကျင့်မှာ အစာကို မစားမီ ရှေ့ခြေဖျားများနှင့် ကိုင်၍ ရေတွင် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ဆေးကြောလေ့ရှိခြင်း ဖြစ်၏
စာအုပ်များတွင် ရက်ကွန်းဝံရုပ်ပုံကို လူအများ တွေ့မြင်ဖူးသော်လည်း တကယ့်အကောင်ကို ယင်းနေထိုင်ရာအရပ်၌ တွေ့ရခဲသည်
ရာသီဥတု မှောင်မည်းသောအခါမှအပ နေ့အချိန်ထွက်၍ သွားလာခြင်းမရှိချေ
တစ်နေ့လုံးသစ်ကိုင်းပေါ်တွင် ဆန့်၍ အိပ်နေတတ်သည်
တခါတရံ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားပေါ်သို့ တက်၍ ပင်စည်လုံးကို ရစ်ပတ်ကာ မှိန်းစက်တတ်၏
ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ဝက်ဝံများကဲ့သို့ အစာကို ရွေးသည်မရှိ
တွေ့ရာမြင်ရာကို စားသည်
အသနား အကြင်နာမဲ့သော သတ္တဝါများပေတည်း
ညဉ့်အခါ ကြက်ငှက်တို့ကို အိပ်တန်းတွင် ဖမ်းယူသည်
ရှဉ့်သိုက်ကို ဖွင့်၍ သနားစဖွယ် ရှဉ့်ကလေးတွေကို သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်
အသီးအနှံတို့ကို ခူး၍ လယ်သမားများ မွေးမြူထားသော ကြက်ငှက်တို့ကို ခိုးစားတတ်သည်
လယ်သမားတို့လည်း ယင်းတို့ကို အလွန်မုန်းတီး၍ လသာသာညဉ့်အခါများတွင် အမဲလိုက်ခွေးများနှင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီးတတ်ကြသည်
ရက်ကွန်းဝံသည် အေးသောရာသီကို နှစ်သက်ဟန် မတူချေ
ဆောင်းရာသီ ဝင်ရောက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် လေအေးဆီးနှင်းတို့မှ အကာအကွယ်ရရန် သစ်ခေါင်းများထဲသို့ ဝင်၍ ခိုအောင်းနေသည်
တခါတရံ မိသားစုနှစ်စု သုံးစုပင် သစ်ခေါင်းတစ်ခုထဲတွင် ဝင်၍ ကွေးကွေးကလေး နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်နေတတ်ကြလေသည်
ရက်ကွန်းဝံများတွင် ခြေတံရှည်နှင့် လက်သည်းရှည်များ ရှိသည်
သစ်ပင်တက် ကျွမ်းကျင်သည်
များသောအားဖြင့် ဧပြီလ၊ သို့မဟုတ် မေလတွင် သုံးကောင်မှ ခြောက်ကောင်ထိ ရှိသော သားငယ်များကို မွေးလေ့ရှိသည်
ပထမတွင် ရက်ကွန်း ဝံငယ်များသည် မျက်စိမမြင်သည့်အပြင် ဘာမျှလည်း မလုပ်နိုင်ချေ
အမိအဘများက အနည်းဆုံး ဆောင်းဝင်ချိန်အထိ စောင့် ရှောက်ပေးကြရသည်
ရက်ကွန်းဝံငယ်များ ငိုကြွေးသောအခါ လူကလေးငယ် ဟစ်အော်ငိုကြွေးသည်နှင့် တူသည်
ရက်ကွန်းဝံကို ငယ်ရွယ်စဉ်က ဖမ်းယူ၍ သင်ကြားပေးလျှင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် ချစ်စနိုးတိရစ္ဆာန် ဖြစ်လာနိုင်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ဘက်ပိုင်း ဒေသ များတွင် ရက်ကွန်းဝံကို ကင်၍ စားလေ့ရှိကြသည်
ရက်ကွန်းဝံ၏ သားမွေးများဖြင့် မိန်းမဝတ် အင်္ကျီများကို ချုပ်လေ့ရှိကြသည်
ရက်ကွန်းဝံကလေးများ မွေးပြီး၍ တစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ကြောင်ကလေးများအရွယ် ရှိလာသောအခါ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကွန်းဝံမကြီးက ယင်းတို့၏ ခြေချောင်းငါးချောင်းရှိ ခြေသည်း ရှည်ကြီးများဖြင့် သစ်ပင်၏ အခေါက်ကိုတွယ်ကာ သစ်ပင်အောက်သို့ ဆင်းတတ်အောင် သင်ပေးလေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ရက်ကွန်းဝံ ကလေးများသည်လည်း အရာရာတိုင်းကို သိလိုစိတ်ဖြင့် စုံစမ်းလေတော့သည်
ရက်ကွန်းဝံသည် နေ့အချိန်တွင် အိပ်နေလေ့ ရှိသော်လည်း မိုးသားထူထပ်သည့် နေ့များတွင် သစ်ခေါင်းမှ ထွက်လာကာ ကမ်းနားတလျှောက်တွင် ယင်း၏အမည်းရောင် ခြေဖဝါးဖြင့် နင်း၍ ဝက်ဝံများသဖွယ် လျှောက်သွား ပြေးလွှားတတ်သည်
ရေတိမ်ရာတွင် ဆင်း၍လည်း ကမာနှင့် ယောက်သွားများကို ရှာဖွေ စားသောက်တတ်ကြသည်
သို့မဟုတ် ဖားနှင့် လိပ် များကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်ကြသည်
ရက်ကွန်းဝံသည် ပရိုစိုင်ယိုနီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယွန်လိုတောဟုခေါ်၍ ကနန်းစားရက်ကွန်းဝံကိုမူ ပရိုစိုင်ယွန် ကန်ကရီဗိုးရပ်ဟူ၍ ခေါ်လေသည်
ဆင်ကူးကြီးရွာ၊ ဆင်ကူးကြီး
၂၀၂၃ (MMXXIII) သည်  ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် တနင်္ဂနွေနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် အေဒီ (Anno Domini) ၏ ၂၀၂၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၃ ထောင်စုနှစ်၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၁ ရာစုနှစ်၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက်  ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၄ ကြိမ်မြောက်  ခုနှစ် ဖြစ်သည်
၁၁ ဧပြီ – ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်: ပဇီကြီးရွာတွင် ပြုလုပ်သော ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး ဖွင့်ပွဲတွင် တပ်မတော် (လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်
၉ အောက်တိုဘာ – ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာမြို့အနီး မုန်လိုင်ခက် စစ်ရှောင်စခန်းအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် ကလေးသူငယ် ၁၁ ဦးအပါအဝင် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ၂၉ ဦး သေဆုံးပြီး ၅၇ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
ကင်အီဆွန်း (15 April 1912 – 8 July 1994) သည် မြောက်ကိုရီးယားစတင်တည်ထောင်သူခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် လူသိများသည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကွန်မြူနစ်နှင့် အလုပ်သမား လူတန်းစားလှုပ်ရှားမှုများ၏ ထင်ရှားသောခေါင်းဆောင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ဆွန်းသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပျန်ယန်မြို့ မန်ယုန်ဒယ် ကျေးရွာ၌ လူဆင်းရဲ မိဘနှစ်ပါးမှ ဖွားမြင်ခဲ့၍ အဘ၏ အမည်မှာ မစ္စတာကင်ဟျုံဂျစ် ဖြစ်သည်
အမိမှာ မစ်ကန်ဗန်ဆွတ် ဖြစ်သည်
ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်ကပင် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး၊ ပြည်သူတို့၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံခြား ကျူးကျော်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်လျက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်
ဆွန်းသည် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပုန်ကန်ထကြွမှုကြောင့် ဖခင်အား ဂျပန်နယ်ချဲ့ပုလိပ်တို့က ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖမ်းဆီးမှုကို မြင်တွေ့ရ၍ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ နိုင်ငံရေးဩဇာခံရသူပီပီ ဆန့်ဂျစ် အတွေးအခေါ်များနှင့် တော်လှန်ရေး လူတန်းစား အသိစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းခဲ့လေသည်
ကင်အီဆွန်းသည် သွားလေရာသို့ စာအုပ်များကို သယ်ဆောင်လျက် ကိုရီးယားမျိုးချစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ အကြောင်းတို့ကို လိုလိုချင်ချင် ဖတ်ရှုတတ်သည်
ကင်အီဆွန်းသည် ကျောင်းသားဘဝကပင် သတင်းစာများကို မှန်မှန်ဖတ်သည်
ဆွန်းသည် ၁၄ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင် တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲရာ တရုတ်ပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ သွား၍ ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး မိန့်ခွန်းများ ပေးလျက် လူကြီးလူငယ် မရွေးကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်
၁၉၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဆွန်းသည် စိတ်ဓာတ် အကြီးအကျယ် လှုပ်ရှားကာ တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ၌ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လှူရန် သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်ပြီး လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်အတွက် ကေဒါများ လေ့ကျင့် မွေးထုတ်ရန် အမျိုးသားဝါဒီများက တည်ထောင်ထားခဲ့သော ဝှာဆွန်ယူဆွတ် ကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ကင်အီဆွန်းသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို လျှို့ဝှက်စွာ ဖတ်ရှု၍ မတ်ဝါဒ၊ လီနင်ဝါဒ၏ လမ်းစဉ်သာလျှင် မိမိနိုင်ငံနှင့် ပြည်သူများကို အစစ်အမှန် ကယ်တင်နိုင်မည့် လမ်းစဉ် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လာသည်
သို့ဖြင့် ထိုနှစ် မိုးရာသီ၌ နယ်ချဲ့ဝါဒ တိုက်ဖျက်ရေး သမဂ္ဂ အမည်ရှိ တရားမဝင်သော တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ကို တည်ထောင်လိုက်သည်
ထို့နောက် တော်လှန်သော လူငယ် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ပေါ်လာသည်
ဝှာဆွန်ယူဆွတ်ကျောင်းမှ ထွက်၍ ကလေးသူငယ်များအား ပညာပေးရန် စယ်နာလ် (နေ့သစ်) သတင်းစာကို ပုံနှိပ်ထုတ် ဝေသည်
ထိုမှ တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲသို့ ရှေးရှုမည့် လုပ်ငန်း များကို ဆက်တိုက်လုပ်နေရင်း ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဖမ်းခံရသည်
သို့သော် ထောင်တွင်း၌လည်း မိမိ လမ်းညွှန်ဖွယ်ရာများကို ဆက်လက် လုပ်မြဲလုပ်ကာ ထောင်မှ ထွက်လာချိန်၌ မတ်လီနင်ဝါဒီနှင့် ကိုရီးယား တော်လှန်ရေး၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာတော့သည်
ရဲဘော်များနှင့် လူထု၏ အတိုင်းမသိသော ယုံကြည်လေးစားမှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည့် ကင်အီဆွန်းကို ယခင်ကရဲဘော် ကင်ဆွန်ဂျူဟု ခေါ်ရာမှ လွတ်မြောက်သော အရုဏ်ဦးဆီသို့ ဦးဆောင်သော မိုးသောက်ကြယ် ဖြစ်စေဟန်၊ ရဲဘော်ဟန်ဗြိုလ်ဟု ခေါ်ကြကာ ရဲဘော်အီဆွန်း ရရှိခြင်းဟု ပြောင်းလဲခေါ်ပြီး ရဲဘော်အီဆွန်းဟု တွင်လာသည်
ကင်အီဆွန်းသည် ကိုရီးယားတော်လှန်ရေးကို ကိုရီးယား ကွန်မြူနစ်များနှင့် ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ပိုင် အားထုတ်မှုဖြင့်ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသော ဂျူချေ အတွေးအခေါ်ကို လည်းကောင်း မိမိကိုယ်ကိုမိမိအားကိုးသော တော်လှန်ရေးစိတ် အမြဲ တင်းကြပ်စွာ တည်ရေးကို၎င်း အားပေးအားမြှောက်လုပ်ရင်း သဘောတရားနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ပေါင်းစပ်၍ ပညာပေး စည်းရုံးမှု ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စိုးမိုးမှုမှ အောင်ပွဲဆင်ခဲ့သည်
ဤသို့ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် မေလ ၁ ရက်နေ့ တွင် ကိုရီးယားပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)ကို ထူထောင်သည်
တောင်မြောက် ကိုရီးယားစစ်ပွဲသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာပြန်ရာ ကင်အီဆွန်း၏ ဦးဆောင်မှုများကို တွေ့ကြရပြန်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကင်အီဆွန်းမှာလည်း နိုင်ငံ၏ မာရှယ်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း၊ သူရဲကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
ဆွန်းသည် စာအုပ်နှင့် လမ်းညွှန်စာတမ်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်
ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး (အင်္ဂလိပ်: Vincent Willem van Gogh) သည် အရောင်နှင့် စကားပြောသူဖြစ်သည်
သူ၏စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြသူဖြစ်သည်
အရောင်နှင့် အလုပ်လုပ်သူတစ်ယောက်ဟု ပြောလျှင်လည်း မှားမည်မဟုတ်ပါ
တိုတိုနှင့် လိုရင်းကို ပြောရပါက ဗန်ဂိုးသည် သူ၏ရင်တွင်းခံစားချက်များကို အရောင်များနှင့်စကားပြောသည့် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်
ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုးဖြစ်သည်
သူ့အား ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ယခုလက်ရှိမှ ပြန်ရေတွက်ပါက သူသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်က လူဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးပန်းချီကား တစ်ချပ်ကို ရေးဆွဲပြီးနောက် သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့သည်မှာ ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ဖြစ်သည်
သူကွယ်လွန်စဉ်က သူ့အသက်မှာ ၃၇ နှစ်မျှသာရှိသေးသည်
ယခုဆိုလျှင်သူကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၂ဝ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်
ဤမျှ နှစ်တွေကြာလာသော်လည်း ဗင်ဂိုး၏နာမည်မှာ မသေသေးပါ
သူ၏ အလွန်အမင်း ထက်သန်ပြင်းပြသော စိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ထိတိုင် လူများ၏ စိတ်နှလုံးသားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်
အမှန်တော့ ဗန်ဂိုး၏ ထူးခြားသောပါရမီသည် ယနေ့ခေတ် ပန်းချီလောကအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချပေးနိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟု ပန်းချီပညာရှင်များက ဆိုကြသည်
ယင်းအဆိုကို ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးမှ တည်ရှိလာခဲ့သည် မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများက နားလည်လက်ခံခဲ့ကြသည်
ထိုအသိ ထိုအမြင်များကို ယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကလည်း လက်ခံနေဆဲပင်ဖြစ်သည်
မျိုးဆက်သစ်ပန်းချီဆရာများသည် ဗင်ဂိုးရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြား ( ဗန်ဂိုးသည် ပန်းချီကားပေါင်း ၁၆၀ဝ ကျော်မျှရေးဆွဲသွားခဲ့သည်
နှင့် ဗန်ဂိုး၏ ကြေကွဲစရာဘဝ ဇာတ်ကြောင်းကို အလွန်တအံ့တဩ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်
တတိယမျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာများကတော့ သူ့လက်ရာများသည် ပန်းချီလောကမှ လိုက်မမှီနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခဲ့ယုံမျှသာမက ယင်းလောက၏ အသိအမြင် အယူအဆများကိုပါ တိုးတက် ကျယ်ပြန့်နက်ရှိုင်း သွားသည်အထိ တွန်းအားပေးခဲ့သည်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြလေသည်
“အဲဒီပန်းချီကားတွေကို ဗင်ဂိုးရေးဆွဲချိန်မှာ လူ့လောကကြီးမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ဖူး၊ မရှိခဲ့ဖူးတဲ့ ထိတ်လန့်စရာတွေ၊ စိတ်ချောက်ချားစရာတွေနဲ့ အံ့ဩတုန်လှုပ်စရာတွေ အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာနေတဲ့ အချိန်ကာလတစ်ခုပါ
အဲဒီအခြေအနေဆိုးတွေက လူတွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြောင်းလဲပစ်နေပါတယ်
အဲဒီကာလကြီးမှာ အတိုင်းအဆမသိနိုင်လောက်အောင်ကို ကြီးမားတဲ့ အထီးကျန်မှုကြီးဟာ တည်ရှိခဲ့ပါတယ်
ဗင်ဂိုးဟာ အဲဒီ အထီးကျန်မှုကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ကြိတ်မှိတ်ခံစားရင်း အဲဒီ ပန်းချီကားတွေကို ရေးဆွဲသွားခဲ့တာပါ
ကျတော်တို့ကတော့ အဲဒီပန်းချီကားအားလုံးကို ဗန်ဂိုးရဲ့ ခံစားမှုပန်းချီကားတွေလို့နားလည် သိမြင်ထားကြပါတယ်
နောက်ဆုံးမှာတော့ အဲဒီခံစားမှုပန်းချီတွေဟာ ဒီနေ့ ကျတော်တို့ခေတ်ရဲ့ ကံကြမ္မာတွေကို ဖော်ဆောင်ထားတဲ့ အရာတွေဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ် ” ဟုယနေ့ခေတ်မျိုးဆက်သစ် ပန်းချီဆရာတို့က ဆိုခဲ့ကြလေသည်
ဗန်ဂိုးသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပရိုတက်စတင့် ဘာသာဝင် မိဘများမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်
သူ့အဖေသည် နယ်မြေသင်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ သူတို့မျိုးနွယ်ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးအများအပြားရှိခဲ့သည်
မိသားစုထဲတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သော ဗင်ဂိုးသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ့ဦးကြီးပိုင်သော ပန်းချီအရောင်းပြခန်းတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်
အသက်၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးတွင်းဒေသသို့ သွား၍ တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့လေသည်
သူသည်အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ငတ်ပြတ်မှုများကို ကြည့်ကာ များစွာစိတ်ထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့သည်
အလုပ်သမားများ၏ ဆင်းရဲ ဒုက္ခများကိုကြည့်၍ သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် အယူအဆများသည် သိသိသာသာပင်ပြောင်းလဲသွားခဲ့လေသည်
လက်တွေ့ဘဝတွင် တရားဟောဆရာဖြစ်သောသူကိုယ်တိုင်က အဆင်းရဲခံ အငတ်အပြတ်ခံကာ ကူညီစောင့်ရှောက်မှုပြုမှုကသာလျှင် အမှန်ကန်ဆုံးသော ဘာသာရေးခံယူချက် ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆခဲ့သည်
သို့မှပါလည်း ဘုရားသခင်ကို အမှန်တကယ်ယုံကြည်သက်ဝင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုရာရောက်သည်ဟု ယူဆခဲ့လေသည်
ဤသို့ဖြင့် သူ့အထက်မှ အပေါ်ယံရွှေမှုံကျဲ၍ အထဲကနောက်ချေးခံထားသည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဗန်ဂိုး၏အကြားတွင် အယူအဆကွဲပြားသည့် အမြင်မတူမှုများပေါ်ပေါက်လာလေသည်
သူ့အထက်မှ ဘုန်းကြီးများက သူ့အား အစွန်းရောက်ဘာသာရေးသမား ဟုအမည်တပ်ကာ တရားဟောဆရာအလုပ်မှ ထုတ်ပြစ်သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည်ပန်းချီစဆွဲခဲ့လေသည်
သူပန်းချီစဆွဲချိန်မှာ သူ့အသက်မှာ ၂၇ နှစ်ပင်ရှိနေလေပြီ
ဗင်ဂိုးသည် သူ၏အချစ်ဆုံးနှင့် သူ့အားအချစ်ဆုံးဖြစ်သော ညီငယ်သီအို၏ ထောက်ပံ့ငွေအပေါ် အမှီပြုကာ အစားဆင်းရဲ ခြင်း၊ အဝတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ အနေဆင်းရဲခြင်း စသည့် ဒုက္ခများကို ခါးစည်းခံပြီး သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသမျှကို ကင်းဗတ်စပေါ်၌ အရောင်နှင့် တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်
ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲသောကာလသည် ဆယ်နှစ်မျှသာရှိခဲ့သော်လည်း သူရေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပန်းချီကားများမှာ ၁၆၀ဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်
ဗင်ဂိုးသည်ရေးဆွဲပြီးသမျှ ပန်းချီကားအားလုံးကို သူ့ညီသီအိုထံသာ ပေးပို့ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သူ့ပန်းချီကားများကို ကြိုက်သူမှာ သူ့ညီသီအို တစ်ယောက်တည်းသာရှိခဲ့လေသည်
သူ့ပန်းချီကားများကို ဝယ်မည့်သူလည်း တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့ချေ
သူမကွယ်လွန်မှီ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၈၉ဝ ခုနှစ်ကျခါမှ သူ့မိတ်ဆွေ ပန်းချီဆရာ တစ်ယောက်က သူ့ပန်းချီကားတစ်ကားကို ဒေါ်လာ ၈ဝ ပေး၍ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်
ထိုပန်းချီကားမှာ “ဆိုက်ပရပ်စ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်နေသောသစ်ပင်” ဟုအမည်ပေးထားသည့် ပန်းချီကားဖြစ်သည်
ထိုကားသည် တစ်ယောက်လက်မှ တစ်ယောက်သို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပန်းချီလေလံပွဲတစ်ခုတွင် ပေါ်လာခဲ့သည်
ထိုပွဲ၌ ဒေါ်လာငွေ ၁.၃ သန်းနှင့် ထိုပန်းချီကားကို ဝယ်ယူသွားခဲ့လေသည်
ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများသည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ တန်သော အဖိုးတန်ရတနာများ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
၁၉၇၁ နွေဦးပေါက်တွင် ဘရွတ်ကလင်းပြတိုက်၌ ဗင်းဆင့်ဗင်ဂိုး၏ ပန်းချီကား ၁၁၄ ကားကို သီတင်းရှစ်ပတ်ကြာ ပြသခဲ့သည်
ယခင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမြို့ ၌ ပြသခဲ့ကစဉ်လိုပင် လူအများဆုံး လာရောက် ကြည့်ရှုသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်
ထိုစဉ်က ပြတိုက်မှူး သောမတ်စ် အက်စ် ဘူချ်နာအား ပြပွဲတွင် လူများရသည့်အကြောင်းက ဘာကြောင့်ပါလဲဟု သတင်းထောက်များက မေးမြန်းခဲ့ကြလေသည်
ထိုအခါ သောမတ်စ်က “ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ်က ဒဏ္ဏာရီ ပုံပြင်တစ်ခုလို ဖြစ်နေတဲ့ အတွက်ကြောင့်လို့ ကျတော်ထင်ပါတယ်
နောက်တစ်ကြောင်းကတော့ သူ့ရဲ့လက်ရာပန်းချီကားတွေဟာ ဒီနေ့ဒီအချိန်ထိ ခေတ်မီရှင်သန်နေတုံးမလို့ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟုအဖြေပေးခဲ့သည်
ထို့နောက်သူက ဆက်၍ “သူ့ခေတ်သူ့အချိန်က တည်ရှိခဲ့တဲ့ ပန်းချီလောကက သူ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေမယ့် သူရေးဆွဲခဲ့တဲ့ ပန်းချီကားမှန်သမျှကို သူမရှိတော့တဲ့ နောက်ပိုင်းကာလမှာ အသိအမှတ်မပြုလို့ မရတော့ပါဘူး
အခုဆိုရင် သူ့ပန်းချီကားတွေဟာ သူ့ဘဝလိုပဲ လူအများရဲ့ စိတ်ကို ထိထိခိုက်ခိုက်ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်
လှုပ်ရှားစေခဲ့ပါတယ်
သူ့စိတ်ထဲမှာ ခံစားနေရသမျှ တွေကို မမိမိအောင် အပြင်းအထန် ခံစားပြီး စုတ်ချက်တင်ထားတဲ့ ကားတွေမို့ပါ
သူ့ကားတွေထဲမှာ ရှိနေတဲ့ သူ့ခံစားမှုတွေရဲ့ ပမာဏကို ချက်ချင်း သိရှိခံစားလို့ရနေလို့ပါ” ဟု ပြန်ပြောခဲ့လေသည်
တကယ်တော့ ဗင်ဂိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြ မိုဒယ်လ် မငှားနိုင်၍ သူ့ရှုးဖိနပ်စုတ်ကြီးကို မျက်စိရှေ့ ထားကာ ပုံပေါင်း အမြောက်အမြားကို ရေးဆွဲခဲ့ရရှာသော ပန်းချီဆရာဖြစ်လေသည်
သူ့ရုပ်သူ မှန်ထဲပြန်ကြည့်ပြီး ပုံပေါင်း ၄ဝ ကျော်ရေးဆွဲခဲ့ရသော ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်သည်
သူအသက်ရှင်စဉ်က ဗန်ဂိုးသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင် က သူ့အားဖိစီးနှိပ်စက်နေကြသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများ၊ သူ့ရင်တွင်းခံစားချက်များနှင့် သူရေးဆွဲခဲ့သည့် ပန်းချီကားများ အကြောင်းကို သူ့ညီသီအိုထံ စာပေါင်းအမြောက်အမြား ရေးသား၍ရင်ဖွင့်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ထိုပေးစာများသည် သူ့ဘဝ၊ သူ၏နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်များနှင့် အတွေးအမြင်များကို အံ့ဩတသဖွယ် ဖြစ်အောင်ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာများဖြစ်လေသည်
တစ်ကြိမ်တွင် ဗန်ဂိုးက သူ့ပေးစာတစ်စောင်ထဲ၌ “ကိုယ်ဟာ ဒီကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်တိတိ လမ်းလျှာက်နေခဲ့ပြီးပြီ
အဲဒီအတွက် ကျေးဇူးတင်တဲ့အနေနဲ့ အမှတ်တရ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းထားနိုင်မယ့် ပစ္စည်းတချို့ ထားခဲ့ချင်တယ် ငါ့ညီရယ်” ဟုရေးခဲ့သည်
သူ၏ စိတ်ခံစားမှုများကို အရောင်နှင့် ဖော်ပြထားသော သူ့ပန်းချီကားများသည် ယနေ့ ကမ္ဘာအားစကားပြောလျက်ရှိသည်
သူ့ညီထံ ရေးခဲ့သည့်စာများထဲမှ သူ့စကားမှန်ကန်ကြောင်းကို ထိုအချက်က သက်သေခံလျက်ရှိသည်
ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသူဖြစ်သည်
အများအတွက် ကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်၊ ကောင်းသော စေတနာ၊ ကောင်းသော မေတ္တာဖြင့် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူဖြစ်သည်
သူတစ်ဦးတည်း အကျိုးရှိခြင်းကို သာကြည့်၍ အများဒုက္ခရောက်အောင် နစ်နာအောင်၊ အကျိုးပျက်ပြားအောင် ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားရခြင်းမဟုတ်ပါ
တကယ်တော့ ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားသူများ ( ပထမအမျိုးအစားကိုဆိုလိုသည်
၏ဘဝသည် အဆင်မပြေတတ်ပါ
ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သရော်ရှိသည်
ဆင်းရဲ ဒုက္ခပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်တတ်ရသည်
သို့တစေလည်း သူတို့၏ ကိုယ်လုပ်ချင်တာလုပ်သွားသမျှသည် လူ့လောကကြီးကိုတော့ တစ်နည်းမဟုတ် တစ်နည်းဖြင့် အကျိုးပြုတတ်သည်
ဗင်ဂိုးက သူမသေခင် သူ့အချစ်ဆုံးညီ သီအိုထံသို့ “အကို့ရဲ့ အနာဂတ်ဘဝဟာ မှောင်မိုက်လာနေတယ်
အစ်ကို့ဘဝရဲ့ ရှေ့အလားအလာကို စိတ်ချမ်းမြေ့ စွာနဲ့ မှ မျှော်ကြည့်လို့ မရနိုင်တော့ဘူး
အစ်ကို့ရဲ့ ဘဝဟာ အမြစ်ကဆုပ်ကိုင်ပြီး လှုပ်တာကို ခံနေရပြီ
အစ်ကိုလှမ်းနေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေက မမှန်တော့ဘူး” ဟုရေးခဲ့သည်
သူရေးခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး၏ ဘဝအဆုံးသတ်ရပုံသည် မလှပနိုင်ခဲ့ရှာပေ
သို့သော်လည်း သူ့ပန်းချီကားများကတော့ ယနေ့အချိန်ထိ လှပနေဆဲ၊ဖြစ်သည်
ယနေ့အချိန်ထိ လူအများကိုလည်း အကျိုးပြုနေဆဲဖြစ်သည်
သူ၏ပန်းချီကားများကို ခံစားကြည့်ကြပါ
ကိုယ်လုပ်ချင်တာကို လုပ်သွားခဲ့ပြီး လူ့လောကကိုအကျိုးပြုသွားသည့် စစ်မှန်သော အနုပညာရှင် ပန်းချီဆရာတစ်ဦး၏ ဘဝကို မြင်ရတွေ့ရ၊ သိရှိနားလည်လာကြရပါလိမ့်မည်
ဗန်ဂိုး၏ နာမည်ကြီး ပန်းချီကား `ကြယ်တွေစုံတဲ့ည´ ဖြစ်သည်
ဒီပန်းချီကားကို သူစိတ်ကျန်းမာရေး ဆေးရုံတက်နေတုန်းက အခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ ကောင်းကင်ကြီးကို သံတိုင်တွေ ကြားကနေကြည့်ပြီး ရေးဆွဲခဲ့ရတာ ဖြစ်သည်
ဗန်ဂိုးရဲ့ ပန်းချီကားတွေထဲက ကျတော် အနှစ်သက်ဆုံးပန်းချီကားလည်းဖြစ်သည်
ညရဲ ကောင်းကင်တွင် လှည့်ပတ်နေသော တိမ်တိုက်များရှိလေသည်
ကြယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်လေးများနှင့် တောက်ပလျက်ရှိလေသည်
ထို့ပြင်မီးအိမ်ပုံ လမင်းကြီးပါဝင်လေသည်
ထိုပုံများကို ဗန်ဂိုးက အကျယ်ချဲ့ ခံစားပြီး အရောင်များပိုသုံးပြီးဆွဲထားသော်လည်း ထိုမြင်ကွင်းမှာ ကျတော်တို့ အားလုံးနှင့် ရင်းနှီးပြီးသား မြင်ကွင်းမျိုးဖြစ်သည်
အထူးသဖြင့် တစ်ယောက်ချင်းဆီ၏ ခံစားချက်များ ရှိနေပါက တိုက်ဆိုင်ပါက ပိုပြီးမြင်သာ ခံစားတတ်မည်ဖြစ်သည်
ဗင်ဂိုးဆွဲထားသော တိမ်တိုက်များ၏ ကောက်ကြောင်းကွေးကွေးများသည် ပန်းချီကားကိုကြည့်သူကို ကင်းဗတ်စအနှံကို လိုက်လံကြည့်ရှုသွားမိစေလေသည်
ထိုနောက် ကြယ်ကလေးများကို အရောင်စက်လေးများနှင့် ရေးသည်
အဓိကဆိုလိုရင်းဖြစ်သော ကြယ်ကလေးများကိုအားလုံးမြင်အောင်ကြည့် မိစေရန် ဗန်ဂိုးက တိမ်တိုက်များနှင့် လည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်လေသည်
လိမ့်နေသော တောင်ကုန်းများ၏အောက်တွင်မူ မြို့လေးတစ်မြို့ ရှိလေသည်
ထိုမြို့၏ ပုံမှာ ပန်းချီကားတည်ဆောက်ပုံထဲမှ စီးထွက်လာသော ငြိမ်းချမ်းလှသောအနှစ်သာရ ဖြစ်လေသည်
အေးမြလှသော အရောင်ရင့်ရင့်ထူထူများနှင့်ဆွဲထားသော အိမ်လေးများနှင့် မီးရောင်တောက်နေသော ပြတင်းပေါက်ကလေးများသည် ကျတော်တို့၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ညအချိန်တွင် ကြယ်ရောင်တောက်သော ကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်ခဲ့ရသော အချိန်ကို ပြန်ပြီးသတိရအောင်လုပ်ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်
မြို့၏ အဓိကကျသောအချက်မှာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပုံဖြစ်လေသည်
အိမ်သေးသေးလေးများကို အုပ်မိုးနေပုံက ခိုင်မာမှု၊ တည်ငြိမ်မှုကိုဖော်ပြနေသည်
ထို့ပြင်အရွယ်အစားကလည်း ပန်းချီကားကြည့်သူကို စွဲဆောင်သွားလေသည်
ပန်းချီကား၏ ဘယ်ဖက်တွင်မူ အနက်ရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော တသီးတခြားဖြစ်နေသော ပုံသဏ္ဏန် တစ်ခုရှိလေသည်
ထိုသဏ္ဏန်၏ အရွယ်အစားအမှာ ပုံထဲမှ တခြားအရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်လျှင် ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ ပြောင်မြောက်လှပေသည်
ကောက်ကွေးသော စုတ်ချက်များသည် ကောင်းကင်ပြင်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်လျက်ရှိသလို ပန်းချီကားအား ခံစားမှုကိုလည်း ပို၍နက်ရှိုင်းအောင် ခံစားမိစေလေသည်
ပြောရမည်ဆိုလျှင် တောင်ကုန်းများမှ အစ ခြုံပုတ်များအထိ ဗန်ဂိုးရေးဆွဲထားပုံမှာ အမျိုးစုံလင်လှပြီး ဝေဖန်ခံစားဖို့ ရန် ကျယ်ဝန်းလှပေသည်
ဗန်ဂိုး၏ (၁၈၇၆ - ၁၈၈၀) နှစ်များအတောအတွင်းတွင် သူ့ဘဝ၏ပင်ပန်းဆင်းရဲ မှုများ၊ ကြမ်းတမ်းမှုများကို သူဖော်ပြချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်
သူ၏ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ ( ဗန်ဂိုးသည် ဘယ်လ်ဂျီယံတွင် တရားဟောဆရာလုပ်ခဲ့ ) ကိုဤပန်းချီကား၏ ကြယ်ဆယ့်တစ်လုံးတွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟုပြောကြသည်
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သမ္မာကျမ်းစာ အပိုဒ် ၃၇၊ ၉ တွင်ရေးထားသော စာကြောင်းမှာသူသည်လည်းအိပ်မက်နောက်တစ်ခုမက်မြင်လေ၏
သူ၏နောင်တော်အားပြောလေ၏
“နားထောင်လော့ ငါသည်နောက်ထပ်အိပ်မက်တစ်ခုကိုမက်မြင်ခဲ့ပြန်လေပြီ
နားထောင်လော့၊ နေမင်းကြီးနှင့် လမင်းကြီး နှင့် ကြယ်မင်းဆယ့်တစ်လုံးအားလုံး ငါ့ကိုနာခံကြလေပြီ
”ထိုဘာသာရေးအယူအဆမှာမှန်သည်ဖြစ်စေမှားသည်ဖြစ်စေ ဗန်ဂိုး၏ ကြယ်စုံသောကောင်းကင်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် တစ်ခုမကသော ပန်းချီကားများအနက် အားလ်စ် တွင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်ဆွဲခဲ့သော ရုန်းမြစ်တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသော ကြယ်များကိုရေးဆွဲထားသည့် ဤပန်းချီကားကို ဗန်ဂိုးက အမြဲဂုဏ်ယူလေ့ရှိသည်
ဗန်ဂိုးကြယ်များထူးခြားချက်မှာ ကြယ်များကိုဝန်းရံလျက်ရှိသော အလင်းစက်ဝိုင်းကိုယ်စီရှိခြင်းဖြစ်သည်
မြို့ဆီမှ အလင်းရောင်များသည် မြစ်ပြင်တွင် အရိပ်ကျလျက်ရှိသည်
ထိုအလင်းရောင်များသည်လည်း ပန်းချီကားအနှံ့ကို လှည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်သွားပြန်လေသည်
ပန်းချီကားထဲမှ ပုံရိပ်များ၊ ဖွဲ့စည်းထားပုံများသည် ခပ်ဝေးဝေးတွင်ရှိနေပြီး နွေးထွေးသောအလင်းရောင် တောက်တောက်နှင့်ရေးဆွဲထားသည်
ရုန်းပေါ်ကကြယ်စုံည တွင် ကြယ်စုံသောည နှင့် ကွာခြားချက်ကြီးတစ်ခုရှိသည်
လူပုံများပင်ဖြစ်သည်
ပန်းချီကား၏ ညာဘက်ထောင့်ကျကျနားတွင် မြစ်ကမ်းတစ်လျောက် လမ်းလျှောက်နေသော စုံတွဲတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်
ထို့ကြောင့် ပန်းချီကားကို သဘာဝကျကျဖြစ်စေပြီး ရင်မောစေသည်
ဤပန်းချီကားသည် ကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားလောက် နာမည်မကြီးမသော်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ် ညမြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားကောင်းတစ်ချပ် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်
ထို့ပြင် နာမည်ကြီးလက်ရာ ကြယ်စုံသောည ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အခြေခံခဲ့သော ပန်းချီကားတစ်ချပ်လည်းဖြစ်လေသည်
‘ကဖေးတဲရန့်စ်ည’ သည်လည်း ၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ အားလ်စ်မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဤပန်းချီကားတွင်မူ ကြယ်များပြည့်နေသောကောင်းကင်၏ အနီးအဝေးမြင်ကွင်း (Perspective) ပုံစံအသစ်ကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်
ကြယ်များမှာကိုယ့်အလင်းနှင့်ကိုယ်တည်နေလေသည်
ဤပန်းချီကားတွင်မူ အဝါရောင်တောက်တောက်နံရံသည် ပန်းချီကားကိုလည့်ပတ်ခေါ်ဆောင်မည့်အစား ပန်းချီကားကြည့်သူ၏အာရုံကို စုပြုံဆွဲဆောင်ထားလေသည်
ပန်းချီကား၏ညာဘက်တွင်ရှိသော မြို့၏အမည်းရောင်အရိပ်နှင့် အဝါရောင်နံရံတွင် ကောင်းကင်နှင့် လိုက်ဖက်ညီအောင်အားပြိုင်နေခြင်းကိုတွေ့ရသည်
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုကြယ်စုံသောည ပန်းချီကားသုံးချပ်သည် လူသန်းပေါင်းများစွာကိုတအံတဩ ဖြစ်စေခဲ့လေသည်
ဗန်ဂိုး၏ စုတ်ချက်များအောက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော လက်ရာကောင်းများထဲတွင် ကြယ်စုံသောပန်းချီကားများပါဝင်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်
တစ်နေ့တစ်နေ့ လူအုပ်ကြီးများသည် ဗန်ဂိုး၏ မူရင်းလက်ရာများရှိရာ ပြခန်းများသို့ သွားရောက်၍ ပန်းချီကားများမှပေးသော အဓိပ္ပာယ်များကို ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက် အသီးသီးဖြင့် ကြည့်ရှုခံစားလျက်ရှိသည်
ဗင်းဆင့် ကိုယ်တိုင် ထိုပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ ခံစားရေးဆွဲခဲ့သည်ကို ကျတော်တို့ ဘယ်သောအခါမှသိနိုင်တော့မည်မဟုတ်သော်လည်း ဗန်ဂိုး၏ ကြီးကျယ်သော လက်ရာများသည် လူသားအားလုံးကို ထွေးပွေ့လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်လေတော့သည်
နူနင်သည် ဗန်ဂိုး၏မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည်
ဘိုးရင်းနိတ်နယ်တွင် တရားဟောဆရာအဖြစ် မအောင်မြင်ခဲ့၍ သီအို က ဗန်ဂိုးကို အိမ်သို့ပြန်ခေါ်လာကာ အနားယူစေခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင် ဗန်ဂိုးထံ၌ ပန်းချီဆွဲချင်စိတ်သည် ပြင်းပြထက်သန်လျက်ရှိလေပြီ
သို့သော် သူသည် အခြေခံပန်းချီဆွဲနည်းကို လားလားမျှ မသိခဲ့
သူ၏စိတ်အာရုံအတိုင်း ခံစားမှုများကို ကင်းဗတ်စပေါ်တင်နေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
သို့သော် လန်ဒန်တွင် ပန်းချီ အရောင်းပြခန်း၌ မန်နေဂျာလုပ်ခဲ့ခြင်းက ပန်းချီကားမျာကို ခံစားနားလည်တတ်စေရန် အထောက်အကူပေးခဲ့သည်
ထို့ပြင် မမေ့သင့်သည်က ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီဆွဲရန်ပြင်းပြသော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏ ပါရမီရှင် လက်ရာကိုပင် ဖြစ်သည်
သူသည် နူနင်တွင် ပန်းချီတစ်နေ့တစ်ကားမျှ ဆွဲသည်
ပုံများအားလုံးကိုသဘောမကျ
အချိုးအစားမမှန်
ဆိုလိုရင်းကိုမထိဟု သူမြင်သည်
သူ နူနင်တွင်ပျော်သည်
လယ်သမားများ၊ ရက်ကန်းသမားများကို ပန်းချီဆွဲရသည်ကို သူပျော်သည်
လယ်သမားများအနက် ဒီဂရု တို့မိသားစုနှင့် အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်
သို့သော် တစ်နေ့ ဒီဂရု ၏ သမီး၌ကိုယ်ဝန်ရှိလာသည်
အရပ်က ဗန်ဂိုးအားဝိုင်းစွပ်စွဲကြသည်
ဗန်ဂိုးကလည်း သူမဟုတ်ဘဲ တာဝန်မယူနိုင်
ဤသို့ဖြင့် အားလုံးကရှောင်ပယ်လာသောကြောင့် နူနင်တွင် သူနေရန်ခက်ခဲလာသည်
သူတစ်ယောက်တည်းက အကြောင်းမဟုတ်
သူ့အိမ်၊ သူ့မိသားစုကိုပါ အရပ်က ဝိုင်းပယ်လာသောကြောင့် ဗန်ဂိုးလည်း ပါရီသို့ ထွက်ရန်ပြင်ရလေတော့သည်
သူ့ညီ သီအို က ပါရီသို့ခေါ်နေသည်မှာ ကြာပြီ
နူနင်ကိုသူမခွဲနိုင်သောကြောင့်သာ ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်
နူနင်တွင် သူ့အားနှစ်နှစ်ကာကာချစ်ခဲ့သောချစ်သူ၊ သူ့အတွက်နှင့် အဆိပ်သောက်သတ်သေသွားသော ချစ်သူ ရှိနေသည်မဟုတ်လော
ခုတော့ နူနင်ကို သူခွာရတော့မည်
ဤတွင် ဗန်ဂိုးသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခုလောက် ကို ပြင်းပြင်းပြပြဆွဲချင်လာသည်
သူနူနင်တွင် ဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဟုသူလက်ညှိုးထိုးပြချင်သည်
ထို့ပြင် ယခုလက်ရာများသည် ဗန်ဂိုးလက်ရာစစ်စစ်များဖြစ်သည်
သူ့အားမည်သူမျှ လွှမ်းမိုးခြင်းမရှိ
သူ့စိတ်ထဲ၌ ခံစားရသည့် အတိုင်း သူဆွဲသည်
ပန်းချီဆွဲနည်းများကိုလည်း သူအလေးမထား
သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် အရောင်စပ်ကြည့်သည်
ဆေးအချိုးအစားများကို ပြောင်းပြီး စပ်ကြည့်သည်
အရောင်များကို ညတိုင်းစမ်းသပ်ပြီး စပ်ဟပ်ဆွဲကြည့်သည်
သူသွားရတော့မည့်ရက်ကနီးလာပြီ
ဗန်ဂိုးသည် သူလိုချင်သော ပုံရအောင် အရူးအမူးဆွဲသည်
အစားလည်းမစား အိပ်လည်းမအိပ် သူလိုချင်သော ဖမ်းမိချင်သော အရာကိုမရလေ အရူးအမူးဖြစ်လာလေပင်ဖြစ်သည်
သူသည် နာရီပေါင်းများစွာ မရပ်မနားလုပ်သည်
ဒီဂရု တို့မိသားစုကလည်း သူ့ကိုနားလည်ပေးကြသည်
ညစာစားပွဲတွင် ကိုယ်ဟန်ပြထိုင်ပေးကြသည်
ထမင်းစားပြီးသည့်တိုင် ထိုစားပွဲမှာပင် ထိုင်ရင်းစကားစမြည်ပြောကြသည်
ဗန်ဂိုးကမူ ဘာသံမှမကြား သူ့ကိုယ်သူဘာတွေ ဆွဲနေမှန်းလည်း သိပုံမရ ကင်းဗတ်နှင့် စုတ်တံအကြားတွင် အရူးအမူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်
ညဆယ်နာရီထိုးသော် ဒီဂရုတို့ အိပ်ပျော်ကုန်သည်
ဗန်ဂိုးလည်း အလွန်အမင်းပင် ပင်ပန်းလျက်ရှိပြီ
မနက်ဖြန်သူ နူနင်မှသွားတော့မည်
သူသည် ပန်းချီကားနှင့် ပစ္စည်းများကိုသိမ်းကာ စတိန်း ( ဒီဂရု သမီး ) အားနမ်း၍နှုတ်ဆက်သည်
စတူဒီယိုခန်းသို့ပြန်ရောက်သောအခါ ပန်းချီကားကို ကုလားထိုင်တစ်လုံးပေါ်၌တင်သည်
ဆေးတံတစ်အိုးကို ဆေးကုန်သည် အထိဖွာရင်း ကြည့်သည်
အချိန်မည်မျှ ကုန်သွားသည်မသိ
အားလုံးမှားနေပြီဟု သူမြင်သည်
ပန်းချီကားထဲတွင် သူလိုချင်သည့် အသက်ကိုမမြင်ရသေး
သူရှုံးရပြန်လေပြီ
သူသည် ပန်းချီကားကို ဆွဲဖြုတ်ကာ လုံးချေပြီး ထောင့်တစ်ထောင့်သို့ လွှင့်ပစ်လိုက်သည်
ကင်းဗတ်အသစ်ကို ပြန်ယူ၍ ဆေးများကိုစပ်သည်
ပြီးတော့ ကုလားထိုင်၌ထိုင်ကာ အလုပ်လုပ်သည်
သူသည် မြေမှုံများကပ်နေသော အခွံမနွှာရသေးသော အာလူးတစ်လုံးကိုဆွဲသည်
ညစ်ပတ်ပေရေနေသော စားပွဲခင်း၊ မီးခိုးငွေ့များကပ်ညိနေသော နံရံ၊ ထုတ်တန်း၌တွဲလောင်းကျနေသော မီးအိမ်စသည်တို့ကို ဆွဲသည်
စတိန်းသည် သူ့အဖေပန်းကန်ထဲသို့ အာလူးပြုတ်များထည့်ပေးနေသည်
အမေသည် ဘလက်ကော်ဖီကိုငှဲ့ပေးနေသည်
အစ်ကိုဖြစ်သူသည် ကော်ဖီခွက်ကို နှုတ်ခမ်းဆီသို့ မယူနေသည်
အားလုံး၏မျက်နှာများသည် တည်ငြိမ်အေးဆေးခြင်းကို ဖော်ပြနေကြသည်
အလင်းရောင်သည် စတူဒီယိုခန်းပြတင်းပေါက်မှ ဝင်ရောက်လာသည်
ဗန်ဂိုးသည် ခုံပေါ်တွင်ထိုင်နေရာမှ ထလိုက်သည်
သူ့စိတ်သည် တည်ငြိမ်နေသည်
ဆယ်နှစ်တိတိ စိတ်လှုပ်ရှားခဲ့ရမှုသည် ပြီးဆုံးသွားခဲ့လေပြီ
သူသည် သူ့လက်ရာကိုကြည့်သည်
ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ မီးခိုးနှင့် အာလူးတို့မှ အခိုးအငွေ့များထွက်နေသည်
သူသည် တစ်ချက်မျှ နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ပြုံးလိုက်သည်
သူမိမိရရဖမ်းယူနိုင်ခဲ့ပြီ
ဘရားဘန့်လယ်သမားသည် ဘယ်တော့မှသေတော့မည်မဟုတ်
သူသည် ပန်းချီကားကို ကြက်ဥအကာဖြင့် ပွတ်ပေးသည်
ထို့နောက်ပန်းချီကားများထည့်ထားသော သေတ္တာကို သူ့အမေထံသို့ပို့သည်
ပြီးတော့ သူ့အဖေအား ဖက်လှဲတကင်းနှုတ်ဆက်ကာ စတူဒီယိုခန်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်
သူဆွဲထားသည့် ပန်းချီကားအောက်တွင် “အာလူးစားသူများ” ဟုရေးလိုက်သည်
ထိုပန်းချီကားကို အရေအတွက် အားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာရှိသော အကောင်းဆုံးပန်းချီကားများနှင့် ရောထည့်ကာ ပါရီမြို့သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်
ဗန်ဂိုး ပါရီ ရောက်သောအခါ ပထမဆုံးခင်မင်သူမှာ ပန်းချီဆရာ လော့ထ်ရက် ဖြစ်သည်
ဒုတိယမှာ ဂေါ်ဂင်ဖြစ်သည်
ဗန်ဂိုးသည်သူငယ်ချင်းများထဲတွင် ဂေါ်ဂင် ကို အခင်မင်ဆုံးဖြစ်လေသည်
သူသည် ဂေါ်ဂင်နှင့်အတူ အားလ်စ် တွင် ၂ နှစ်ခန့်နေ၍ အတူတူပန်းချီဆွဲခဲ့ကြသည်
ဂေါ်ဂင်သည် ပါရီတွင် ပန်းချီလောက၌ သူငယ်ချင်းများသူဖြစ်သည်
ဂေါ်ဂင်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မိုးနေး၊ ဆူးရက်၊ စေဆန်းစသောနောင်တွင် ကျော်ကြားလာမည့် အင်ပရက်ရှင်းနစ်ပန်းချီကို အသက်သွင်းသူများ နှင့် ဗန်ဂိုးရင်းနှီးခွင့်ရကာ ပန်းချီလောက တော်လှန်ရေးတွင် ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုး လည်း တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့လေသည်
ထိုသို့ ခင်မင်ခွင့်ရခဲ့သူများထဲတွင် ပီရီတန်ဂိုင်း ဆိုသူလည်း ပါသည်
တန်ဂိုင်းသည် အလွန်ထူးဆန်းသော ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်
သူသည် ပန်းချီစုတ်တံနှင့် ဆေးများစသော ကရိယာများကို ရောင်းသည်
ပန်းချီပြခန်းလည်း တွဲဖွင့်ထားသည်
သို့သော် သူ့ဆိုင်မှ ပန်းချီကားများမှာ ပါရီတစ်မြို့လုံး တွင်မည်သူမျှမတင်ရဲ ကြသည့် အင်ပရက် ရှင်းနစ်ကားများချည်းဖြစ်သည်
တစ်ခါက စေဇန်း၏ သူအကြိုက်ဆုံးပန်းချီကားကို ဝယ်သူတစ်ယောက်လာမေးသည်
တခြားသူများက ဒေါ်လာ ၆ဝလောက်ရလျှင်ပင် ကပြီးရောင်းကြမည်ဖြစ်သည်
သို့သော်သူသည် ဒေါ်လာခြောက်ရာပေးလျှင်ပင် မရောင်းနိုင်ပါဟု ပြောလွှတ်လိုက်လေသည်
ထို့နောက် ပန်းချီကားကို ကြည့်ကာ မျက်ရည်များဝဲနေသည်ကို ဗန်ဂိုးတို့ တွေ့ခဲ့ဖူးလေသည်
ထိုမျှထိ ပန်းချီကိုချစ်သူတည်း
သူသည် ပန်းချီဆရာများကို ဆေးများ၊ စုတ်တံများကိုလည်း အကြွေးရောင်းသည်
ဘယ်တော့မှလည်း ပြန်မတောင်း
တကယ့် ဘုံဝါဒသမား ကွန်မြူနစ်သမားဖြစ်သည်
သို့သော်သူ့မိန်းမ မှာမူ ပန်းချီကားများကိုခံစားမရ
သူ့ယောက်ျားကို နားမလည်
တစ်ခါက စေဆန်း၏ ပန်းသီးများ ဆိုသောပန်းချီကားကို ပြတင်းပေါက်မှာ ချိတ်ထားသည်
သူ့ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပုံကိုကြည့်ပြီး လမ်းသွားလမ်းလာများ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ရည်ရွယ်သည်
တနေ့ လမ်းသွားတစ်ယောက်က ပန်းသီးပုံကိုသဘောကျပြီး ဈေးဝင်မေးသည်
တန်ဂိုင်းက မရောင်းချင်
သို့သော် သူ့မိန်းမက ဖရန့်ငွေ တစ်ရာဟုပြောလိုက်သည်
ဈေးဝယ်က မဝယ်ချင်
နှစ်ဆယ်လောက်နဲ့ရမည်ဟု ဈေးဆစ်သည်
မဒမ်တန်ဂိုင်းက ကတ်ကျေးကိုယူကာ ပန်းသီးငါးလုံးထဲမှတစ်လုံးကို ညှပ်ကာ ဖရန့် နှစ်ဆယ်နှင့် ရောင်းလိုက်လေသည်
သူတို့လင်မယားအဖြစ်ကိုကြည့်ပြီး ဗန်ဂိုးနှင့် ဂေါ်ဂင်တို့ ရယ်၍မဆုံးနိုင်
ထို့နောက်ဗန်ဂိုးသည် တန်ဂိုင်း၏ပြခန်းထဲမှ ဂျပန်ပန်းချီကားများကို ကြည့်ကာ အရောင်ယူပုံ၊ အရောင်စပ်ပုံ တို့ကိုမြင်ကာ သဘောကျသွားခဲ့သည်
ထိုပုံများကိုကြည့်ပြီး လေ့လာချင်သည်
သို့သော် ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှမပါ၊ ဂေါ်ဂင်ကလည်း အကြွေးလာဝယ်သူ၊ သို့သော် တန်ဂိုင်းသည် ချက်ချင်းပင်စက္ကူနှင့်ထုပ်ပြီး ပန်းချီကား နှစ်ကားကို ဗန်ဂိုးအားလက်ဆောင်ပေးလိုက်သည်
ဤသို့ဖြင့် ဗန်ဂိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ထူးထူးခြားခြား ဂျပန်လက်ရာပန်းချီကား အနည်းငယ်သည် တန်ဂိုင်းကျေးဇူးဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့လေသည်
ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုးသည် ပထမဦးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ခေတ်သစ် အနုပညာသမားများထဲတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော်လည်း သူ ရှင်သန်နေစဉ် အတောအတွင်းမှာ လူများက သူနှင့် သူ့အနုပညာတို့ကို နားမလည်
ထို့ကြောင့် သူသည် ဆင်းဆင်းရဲရဲ ဘဝနှင့် နေထိုင်ပြီး မပျော်မရွှင် ဘဝနှင့် ကွယ်လွန်ရသည်
ယနေ့တွင် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီကား တချပ် ရောင်းဈေးသည် ဒေါ်လာငွေ သန်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်
သို့သော် သူ သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ် မည်သူ တဦးတယောက်ကမျှ သူ့အနုပညာကို မဝယ်ယူချေ
ဗန်ဂိုးသည် အနုပညာ တခုတည်းကို လုပ်ကိုင်ရာတွင် အလွန့်ကို ထူးချွန်သည်
ပန်းချီဆွဲနည်းကို ကိုယ့်ဘာသာ သင်ယူသည်
တစုံတရာကို ရေးဆွဲလျှင် စားသောက်ဆိုင် ဟင်းလျာ စာရွက်များ၊ စာအုပ်များနှင့် စာရွက်အစအနများကို ရှာသည်
၁၈၈၁ တွင် အနုပညာကို စတင်လေ့လာသည်
ပထမဆုံး ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဘရပ်ဆဲလ် သွားသည်
အစောဆုံး ပန်းချီကားများသည် ဟော်လန်ရှိ နွမ်းပါးသူများအကြောင်း ဆွဲထားသော အနက်ရောင် ပန်းချီကားများ ဖြစ်ကာ၊ ပန်းချီကားထဲမှ လူများသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေကြသည်ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်
ပြင်သစ် သို့ သွားရောက်သောအခါ တောက်ပသည့်အရောင်များကို ရွေး၍ ဆွဲပြီး ပန်းချီကားမှာ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်နေမှုကို ပြသနေသည်
သူ့ဘဝတွင် အမြဲတမ်း သာမန်အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုသာ ဆွဲလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ သူ့အိပ်ခန်း ကုလားထိုင် တလုံး၊ သို့မဟုတ် ပန်းပွင့်အချို့တို့သာ ဖြစ်သည်
မကြာခဏ ဆိုသကဲ့သို့ ကျေးလက်သို့ သွားပြီး၊ ငှက်များ၊ ပန်းပွင့်များနှင့် လယ်ကွင်းများကို ‌ဆွဲလေ့ရှိသည်
အခြား ပန်းချီဆရာများ ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ဗန်ဂိုး ရေးဆွဲသော ပန်းချီလက်ရာများက အလွန့်ကို ကွာခြား၍ လူတွေက သူ့ပန်းချီကားကို မနှစ်သက်
နေရာ တနေရာကို ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ မကြာခဏ ပန်းချီကားများ ထားခဲ့ရပြီး လူတွေက တွေ့သော်၊ ထင်းဆိုက်ပစ်ကြသကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း သုံးပစ်လိုက်သည်
ပန်းချီကားများကို သူ ရောင်းချ မရတော့၍ သူ့တွင် ငွေကြေး မရချေ
မကြာခဏပင် အစားအသောက် မစားရချေ
သူ့ငွေများကို ကင်းဗတ်စများ၊ ဆေးများ၊ စုတ်တံများ၊ ပန်းချီကားဘောင်များ ဝယ်ရန် သုံးသည်
သူ့မှာ ရှိသော အဝတ်အစားများကိုလည်း မရှိဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်
သူ့တွင် ထူးဆန်းသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ စိတ်သဘောထားများ ရှိပြီး၊ သူက မဟုတ်တာ မမှန်တာ ပြောဆိုရခြင်းနှင့် ငြင်းခုံရခြင်းကို သဘောကျသည်
အချို့က သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သည်
အချို့က ရယ်စရာ သဘောထားသည်
ကလေးများက လမ်းတွင်တွေ့လျှင် ရရာပစ္စည်းများနှင့် ကောက်ပေါက်သည်
သူ့ကို နာမည်အမျိုးမျိုး တပ်ခေါ်သည်
အနုပညာပစ္စည်း ရောင်းချသော ညီဖြစ်သူ သီအိုသာလျှင် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေ တဦး ဖြစ်သည်
သူက သူ့အစ်ကို ဗန်ဂိုးသည် ပါရမီရှင်ဟု ယုံကြည်သည်
ငွေများ ထောက်ပံ့ပေးပြီး ပန်းချီ ဆက်ဆွဲရန် အားပေးသည်
ဗန်ဂိုးသည် ဘဝနောက်ဆုံး နှစ်နှစ်တာ ကာလကို ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးနေစဉ် အတောအတွင်း ပန်းချီကားပေါင်း ၂၀၀ နီးပါး ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်
၁၈၈၈ တွင် ပန်းချီဆရာ ပေါလ်ဂေါ်ဂင်က သူနှင့် လာနေသည်
တညသ၌ ထိတ်လန့်စရာ‌ ကောင်းလောက်အောင် ငြင်းခုံမှု ဖြစ်ကာ၊ ဗန်ဂိုးက သင်တုန်းဓားတလက် ကိုင်ပြီး၊ ဂေါ်ဂင်ကို လမ်းထဲ လိုက်ထိုးသည်
သူသည် အိမ်ပြန်ပြီး ဘယ်ဘက် နားရွက် တဖက်ကို ဓားဖြင့် လှီးလိုက်ရာ သွေးထွက်လွန်၍ သေလုနီးပါး ဖြစ်သည်
သူသည် စိတ်ကျန်းမားရေး ဆေးရုံသို့ သွား၍ ဆေးရုံတက် ကုသနေစဉ် ပန်းချီကား များ ရေးဆွဲသည်
သူ့ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ရက် ၂၀ အချိန်အတွင်း နေ့စဉ် ပန်းချီဆွဲသည်
ကြယ်‌စုံသောည ပန်းချီကားသည် ဆေးရုံရှိ သူ့အခန်း ပြတင်းပေါက်ကနေ မြင်ရသော ကောင်းကင် မြင်ကွင်းကို ဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံး ၁၈၉၀ ဇူလိုင် ၂၇ တွင် သေနတ်ဖြင့် အဆုံးစီရင်သည်
ကွယ်လွန်ပြီး ၂ ရက်အကြာ သူ့အသက် ၃၇ ပြည့်သည်
အစ်ကို ဆုံးသည့်အတွက် သီအိုသည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ခြောက်လအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်၊ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန် ၃၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်
သီအို၏ ‌ဇနီး မုဆိုးမ ဂျိုဟန်နာက ဗန်ဂိုး၏ ကျော်ကြားလာမည့် ပန်းချီကားများကို ခက်ခဲစွာ ထိန်းသိမ်းရသည်
ဗန်ဂိုး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရောက်ခါနီးမှ ကမ္ဘာတည်သ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားမည့် အနုပညာရှင်များထဲမှ တဦးအဖြစ် ဗန်ဂိုးကို အသိအမှတ်ပြုသည်
ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး၏ ပန်းချီကားများကို ကမ္ဘာကျော် အနုပညာပြတိုက်များတွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကာ၊ "ကြယ်စုံသောည"၊ "နေကြာပန်းများ"၊ "ဆိုက်ပရပ်စ်လမ်း"နှင့် "အာလူးစားသူများ" ပန်းချီကားတို့သည် ယခုအခါ တချပ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ရာချီ၍ တန်ဖိုး ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်တက္ကသိုလ် (အင်္ဂလိပ်: United States Military Academy(USMA)) ကို အများစုကတော့ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီ (West Point Army Academy) လို့ အသိများကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်သာမက ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း နံပါတ် ၁နေရာမှာ ရပ်တည်နေတဲ့ စစ်အကယ်ဒမီ သင်တန်းကျောင်းတစ်ခုပါ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ မြောက်ဘက် ဝက်စ်ပွိုင့် (West Point) ဒေသ ဟတ်ဆန်မြစ်ကမ်း (Hudson River) တလျှောက် မိုင် ၅၀ခန့် ရှည်လျှားကျယ်ပြန့်တဲ့ နေရာတွင် တည်ရှိပါတယ်
စတင် တည်ထောင်စဉ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီ (West Point the United States Military Academy) လို့ အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါမှာတော့ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီလို့ပဲ အလွယ်သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြခြင်းပါ
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် ရှိသော အဓိကပရဝုဏ်များအားလုံးဟာ နော်မန်စတိုင်လ် အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ မီးခိုးရောင်နဲ့ အနက်ရောင်ရှိတဲ့ ကျောက်တုံးကြီးများနဲ့ တည်ဆောက်ထားပါတယ်
အဆိုပါ ကျောင်းပရဝုဏ်များဟာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ အလည်လာရောက်ကြသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို အထူးဆွဲဆောင်လျက် ရှိကာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ အလာရောက်ဆုံးနေရာလည်းဖြစ်ပါတယ်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်သမိုင်းပြတိုက်ဟာလည်း ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ တည်ရှိတာကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လေ့လာနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ကို တက်ရောက်ခွင့်ရရှိသူကတော့ ၂မျိုးရှိပါတယ်
ပထမတစ်မျိုးကတော့ အမေရိကန်စစ်တပ်မှ အမည်ပေး တင်သွင်းလိုက်တဲ့ အရာရှိလောင်းများဖြစ်ပြီး ဒုတိယတစ်မျိုးကတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းတဲ့ အရာရှိလောင်းများကို နှစ်စဉ်လက်ခံလေ့ရှိတဲ့အပြင် အမေရိကန်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့မှ သီးသန့်အမည်စာရင်းတင်သွင်းတဲ့ အရာရှိများကို သင်တန်းသားအဖြစ် လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ဟာ နှစ်စဉ်အရာရှိလောင်း ၁ထောင့်၃ရာကို လက်ခံလေ့ရှိကာ ၁ထောင်ခန့်ကို ဘွဲ့ပေးအပ်လျက် ရှိပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ သင်ကြားတဲ့ ပရိုဂရမ်တွေကတော့ သိပ္ပံဘွဲ့၊ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှု၊ အားကစား စတဲ့ ပရိုဂရမ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်
သင်တန်းသားအရာရှိလောင်းများဟာ စစ်ရေး၊ ကိုယ်ကာယနှင့် စာပေတို့မှာ သတ်မှတ်အရည်အချင်းများကို ပြည့်မီမှ ဘွဲ့ပေးအပ်လေ့ရှိပါတယ်
နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ စစ်ဘက်အရာရှိများကိုလည်း တက်ရောက်ခွင့်ပေးထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံမှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသူများကို စိစစ်လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်
သို့သော်လည်း လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံခြားမှ စစ်ဘက်အရာရှိ ဦးရေကတော့ အလွန်နည်းလွန်းပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် အမျိုးသားအရာရှိလောင်း ၁၅ဦးနှင့် အမျိုးသမီးအရာရှိလောင်း ၉ဦးတို့ကို အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ထားပြီး ထိုအဖွဲ့တွေဟာ အပတ်တိုင်းမှာ အားကစားပြိုင်ပွဲများ၊ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းပြိုင်ပွဲများကို ယှဉ်ပြိုင်ရလေ့ရှိပြီး အပတ်စဉ်ရမှတ်များဟာ ဘွဲ့ရရှိဖို့အတွက် များစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်စေပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကတော့ ၁၇၇၈ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှကြည်းတပ်ဟာ ဝက်စ်ပွိုင့်ဒေသကို သိမ်းပိုက်ပြီးတဲ့နောက်မှာ ကြည်းတပ် တပ်ဖွဲ့အင်အားတောင့်တင်းဖို့ရန်အတွက် စစ်လေ့ကျင့်ရေးစခန်းကို တည်ဆောက် ခဲ့ခြင်းပါ
ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်ဟာ ဟတ်ဆန် မြစ်မှ တဆင့် ကမ်းကပ်နိုင်တာကြောင့် မြစ်ကမ်းဘေး အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ အက်စ် (S) ပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်နေတဲ့ ကုန်းမြေပေါ်မှာ ဗြိတိသျှအခြေစိုက်စစ်စခန်းကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်မှာပဲ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ကာကွယ်တဲ့ စစ်အရာရှိများ မွေးထုတ်ပေးရန် အတွက် စစ်သင်တန်းကျောင်းကို ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်ကတည်းက အရာရှိလောင်းများဟာ စစ်ရေးအပြင် စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များကိုပါ လေ့လာခဲ့ရပါတယ်
အမေရိကန်သမ္မတ သောမက်စ် ဂျက်ဖာဆန် လက်ထပ်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော စစ်အကယ်ဒမီအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်သမ္မတမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်
ဂျိုနသန် ဝီလီယမ် (Jonathan Williams) ကို ပထမဦးဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းပါ
၁၈၁၂ခုနှစ်မှာ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှလည်း စစ်အကယ်ဒမီတည်ထောင်နိုင်ခွင့်အတွက် Military Peace Establishment Act of 1802 ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး သမ္မတမှ လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်
အဆိုပါနှစ်မှာပဲ ဂျိုးဇက် ဂါဒနာ ဆွဇ် (Joseph Gardner Swift) ကို ပထမဦးဆုံး ဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့ကာ စစ်အရာရှိအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါတယ်
သူဟာ ၁၈၁၂ခုနှစ်မှ ၁၈၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၇၅ခုနှစ်မှာတော့ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှနေပြီး အမျိုးသမီးစစ်အရာရှိများကိုပါ ဝက်စ်ပွိုင့်မှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန် လိုအပ်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးနောက် ၁၉၇၆ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အမျိုးသမီးစစ်အရာရှိများကို လက်ခံခဲ့ပါတယ်
ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးအရာရှိ ၁၁၉ဦးကို လက်ခံခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် အမျိုးသမီး ၁၅ရာခိုင်နှုန်းကို လက်ခံခဲ့ပါတယ်
၁၉၈၉ ခုနှစ်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်ကျောင်းဆင်း အမျိုးသမီးအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကယ်လ်စတင် ဘေကာ (Kristin Bak) ဟာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဗိုလ်မှူးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်
လက်ရှိမှာတော့ ဝက်ပွိုင့်ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ကြယ်သုံးပွင့်အဆင့်ရှိတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးက တာဝန်ယူစီမံခန့်ခွဲနေပါတယ်
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ရှိသူနှစ်ဦးက စစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဦးစီးနှင့် စာပေဘုတ်အဖွဲ့ဦးစီးဆိုပြီး နှစ်ပိုင်းတာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေ ရှိနေခြင်းပါ
ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ သင်ကြားရေးအတွက် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာဌာန ၁၃ဌာန ရှိပြီး ပါမေက္ခ ဌာနမှူး များက သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်အတွက် သင်ကြားရေးတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲနေခြင်းပါ
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် တက်ရောက်လိုတဲ့ သင်တန်းသားများဟာ အသက် ၁၇နှစ်မှ ၂၃နှစ်အတွင်း ရှိတဲ့ အိမ်ထောင်မရှိသူ၊ သားသမီးအထောက်အပံ့ပေးရန် မရှိသူဖြစ်ရမဲ့အပြင် အထက်တန်းအောင်မြင်သူ (သို့မဟုတ်) ကောလိပ်မှ ဒီဂရီရရှိပြီးသူ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာသန်စွမ်းသူဖြစ်ရပါမယ်
နှစ်စဉ် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်မှ သင်တန်းသား ၆၀ကို လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်
ဒါ့အပြင် သင်တန်းသားအဖြစ်တက်ရောက်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာတပ်မှလည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်အစိုးရမှ သော်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့မှလည်း ထောက်ခံချက် ပါဝင်ရမဲ့အပြင် အထက်တန်းရမှတ် (သို့မဟုတ်) ကောလိပ်မှ ရမှတ်မူရင်းအပြင်  ဝက်စ်ပွိုင့်သို့ တက်ရောက်လိုတဲ့ သင်တန်းသားကိုယ်တိုင် ရေးသားထားသော ရည်မှန်းချက်စာမူတို့ ပါဝင်ရမှာပါ
တက်ရောက်ဖို့အတွက် သက်ဆိုင်ရာများမှ အမည်တင်သွင်း ခံရသူများဟာ ပထမဦးဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာမှု စစ်ဆေးရေးစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုရပါတယ်
အဆိုပါ စာမေးပွဲကိုကျော်ဖြတ်နိုင်မှသာလျှင် ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ သင်တန်းသားအဖြစ် လက်ခံပြီး ပါစင်နယ် အင်တာဗျူးကို ဖြေဆိုရပါတယ်
သင်တန်းသားများဟာ သင်တန်းကာလ ၄နှစ်ကို ဖြတ်ကျော်ရလေ့ ရှိပါတယ်
သင်တန်းကာလမှာ သင်တန်းသားများဟာ ဝက်စ်ပွိုင့်မှ သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာရပ်အားလုံးကို ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်မရှိ သင်ကြားရပါတယ်
စာမေးပွဲအောင်မှတ်ကတော့ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရေးတွင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး စာပေဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များကတော့ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်
ဒါ့အပြင်သင်တန်းသားများရဲ့ ပါဖောမန့်များကိုလည်း အောင်မှတ်အဖြစ်နဲ့ သတ်မှတ်ရာမှာ academic performance အနေနဲ့ ၅၅%၊ military leadership performance ၃၀%၊ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုနှင့် အားကစားအတွက် ၁၅% သတ်မှတ်ထားပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ စာပေသင်ကြားနည်းစနစ်ကတော့ သက်ဆိုင်ရာနည်းပြက ပို့ချမှုတွေပြုလုပ်ပြီး တပတ်ကြာမှာ အဆိုင်းမန့်တင်ရလေ့ရှိကာ မိမိရဲ့ အဆိုင်းမန့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သင်တန်းသားကိုယ်တိုင်က ရှင်းလင်းတင်ပြမှုတွေပြုလုပ် ပြီးနောက် သက်ဆိုင်ရာနည်းပြက အမှတ်ပေးတဲ့ စနစ်ပါ
သင်ကြားရေးကာလကတော့ စာသင်နှစ် တစ်နှစ်မှာ စီမစ်စတာ (semester) ၂ခုရှိပြီး စာပေလေ့လာမှုမှာတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘာသာရပ်များကို စီမစ်စတာတိုင်းမှာ လေ့လာရပါတယ်
လေ့လာရတဲ့ ဘာသာရပ်တွေကတော့ သင်္ချာ၊သတင်းနဲ့ နည်းပညာ၊ဓာတုဗေဒ၊ရူပဗေဒ၊အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊သမိုင်း၊ပထဝီ၊ဒဿနိကဗေဒ၊ခေါင်းဆောင်မှုပညာနဲ့ အထွေထွေ စိတ်ပညာ၊အင်္ဂလိပ်စာ ဘာသာစကားနှင့် စာပေ၊နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ၊နိုင်ငံတကာလေ့လာရေး၊စီပွားရေး၊ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေစတဲ့ ဘာသာရပ်များကို သင်တန်းနှစ်အလိုက် သင်ကြားရသော်လည်း ပေးအပ်တဲ့ဘွဲ့ကတော့ သိပ္ပံဒီဂရီဘွဲ့ဖြစ်ပါတယ်
စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရေးမှာတော့ သင်တန်းနှစ်အလိုက် ဦးစီးကြီးကြပ်ရလေ့ရှိပါတယ်
ပထမနှစ်သင်တန်းသားများကို စတုထ္တနှစ် သင်တန်းသားများက ဦးစီးကြီးကြပ်ရလေ့ရှိကာ တိုက်ပွဲဝင်လေ့ကျင့်ခန်းများကို စာသင်နှစ်ပြီးဆုံးတိုင်းမှာ လေ့ကျင့်ရခြင်းပါ
အဆိုပါ လေ့ကျင့်ရေးကာလမှာ တစ်လကြာမြင့်ပြီး စစ်မြေပြင်တိုက်ပွဲဝင်သကဲ့သို့ လေ့ကျင့်ရလေ့ရှိပါတယ်
ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဝက်စ်ပွိုင့်ဟာ သင်တန်းသားတိုင်းကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသလို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှုအတွက်လည်း ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေးအပ်လေ့ရှိပါတယ်
စစ်သည်တော် ကျင့်ဝတ်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်ခြင်းဟာ ထိပ်ဆုံးနေရာမှာရှိတယ်လို့ ဝက်စ်ပွိုင့်သင်တန်းသားများ ခံယူတတ်အောင်လေ့ကျင့်ပေးထားပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကတော့ Duty, Honor, Country ဖြစ်ကာ အဆိုပါ အချက်များကို ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်သူသာ တာဝန်ကျေပွန်မယ်လို့ ခံယူထားကြပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ ထူးခြားမှုကတော့ သင်တန်းကာလမှာ စီနီယာ၊ ဂျူနီယာ အုပ်ချုပ်မှုစနစ် လုံးဝမရှိပါဘူး
သင်တန်းခေါင်းဆောင်ကို မဲစနစ်နဲ့ ရွေးချယ်ရပါတယ်
သင်တန်းခေါင်းဆောင်မှတဆင့် သင်တန်းသားများအတွက် နှစ်အလိုက် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များကို ပြန်လည်ရွေးချယ်ပါတယ်
အိပ်ဆောင်တစ်ခုလျှင် သင်တန်းသား ၃ဦး နေထိုင်ရကာ သင်တန်းနှစ်ကိုတော့ ခွဲခြားထားခြင်းမရှိပါဘူး
သင်တန်းသားအားလုံးဟာ ဝါရှင်တန်ဟောလ် (Washington Hall) တွင် နံနက်စာ၊ နေ့လယ်စာ၊ ညစာများကို အတူတကွစားသောက်ရပြီး အဆိုပါခန်းမတွင် တွေ့ဆုံပွဲ၊ နှုတ်ဆက်ပွဲစသဖြင့် ပွဲများကိုလည်း ကျင်းပလေ့ရှိပါတယ်
ဝက်စ်ပွိုင့်မှ သင်တန်းသားများကို အထူးလေ့ကျင့်ပေးတာကတော့ ခေါင်းဆောင်နိုင်မှု အတတ်ပညာဖြစ်ကာ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ သဟဇာတဖြစ်အောင် နေထိုင်တတ်ရန် အထူးလေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးနေခြင်းပါ
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် သင်တန်းတက်ရောက်နေစဉ်ကာလအတွင်း နေစရိတ်၊ စားစရိတ် ကုန်ကျမှုအားလုံးကို အမေရိကန်တပ်မတော်မှ တာဝန်ယူပေးကာ သင်တန်းသားများအနေနဲ့ သင်တန်းကာလ ၄နှစ်ပြီးဆုံးတဲ့အခါမှာ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် အမေရိကန်တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်ပါတယ်
ဒါ့အပြင် အမေရိကန်တပ်မတော်တွင် စစ်ရေးကာလ ၅နှစ်၊ စစ်ရုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ၃နှစ် အနည်းဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ရပါတယ်
သင်တန်းတွင် စာပေထူးချွန်ဆု၊ စစ်ရေးထူးချွန်၊ ခေါင်းဆောင်မှု ထူးချွန်ဆု စသဖြင့် နှစ်စဉ် သင်တန်းသားများကို ပေးအပ်လေ့ရှိပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ကိုယ်တိုင် ချီးမြှင့်လေ့ရှိပါတယ်
ဓနုတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danutaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ပိုင်ဒဝယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိုင်ဒဝယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၂ ဦး၊ မ ၉၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၉၁ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ (နေပြည်တော်) သည် ဒီဇယ်စက်ခေါင်းအသစ်များ နှင့် လေအိတ်လူစီးတွဲသစ်များ တည်ဆောက်နိုင်ရန် အတွက် မြန်မာ့ မီးရထား၊ စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာနမှ ဖွင့်လှစ်ထားသော စက်ရုံကြီး  တစ်ခုဖြစ်သည်
မြင်းကောင်ရေ ၂၀၀၀ အား ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စက်ခေါင်းသစ်များ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ် ရေးလုပ်ငန်းကို ၂၀၁၈ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ရက်နေ့တွင် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဒီဇယ် လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၁၀)ခေါင်း DF-2093 မှ DF-2102 ထိ ကို တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါသည်
စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ (နေပြည်တော်)သည် စက်ခေါင်းသစ် များ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သည့်အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ အကူအညီဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည့် RBE (၃၂)စီးအားလည်း စက်ရုံတွင်းရှိ ဝန်ထမ်းများနှင့်ပင် ပြုပြင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ၊ ပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါသည်
ထို့နောက် စက်ခေါင်းပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ နိုင်ငံတော် ဘတ်ဂျက်ဖြင့် မြင်းကောင်ရေ ၁၂၀၀ အား ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စက်ခေါင်းများ တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်း များ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပါသည်
သမိုင်းကြောင်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် China National Machinery Import & Export Corporation (CMC) အနေဖြင့် ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန တာဝန်ရှိသူတို့ စတင်တွေ့ဆုံ ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံမှ ရရှိသော ဝယ်ယူသူ ဦးစားပေးချေးငွေ(Preferential Buyer Credit Loan) စီမံကိန်းများထဲတွင် စက်ရုံသစ်(၂)ရုံအား ထည့်သွင်းလျာထားခဲ့ရာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် MoU လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပါသည်
စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ(နေပြည်တော်)သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Myanmar Land & Development Co.,Ltd ကဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)
ဇီဝဗေဒ ပညာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် အီဗော်လူးရှင်း ဆိုသည်မှာ သက်ရှိအစုအဝေးများတွင် တွေ့ရသော မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများတွင် ခန္ဓာဗေဒ ဆိုင်ရာ၊ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်ပြီး ထို လက္ခဏာများသည် မျိုးရိုး တစ်ခုမှ အခြားမျိုးရိုးတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲချိန်တွင် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လေ့ရှိသည်
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသည် အစုအဖွဲ့အတွင်းတွင် မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်
ထိုသို့ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းမှာ မျူတေးရှင်း (mutation) ခေါ် ဂျီနုမ်း အစီအစဉ်များ ပြောင်းလဲခြင်း၊ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြန်လည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ဇီဝမျိုးစေ့ စီးဆင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်
အီဗော်လူးရှင်းကြောင့် ဘိုးဘွားမိဘတူသော သက်ရှိများမှ တစုနှင့် တစု မတူညီဘဲ ကွဲပြားခြားနားသော သက်ရှိမျိုးကွဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချားလ်စ်ဒါဝင် က ထိုအဖြစ်အပျက်ကို "အဆုံးမရှိအောင် လှပသော ပုံစံများ နှင့် အံဩဘနန်း ထူးဆန်းသော ပုံစံများ" ဟု ဆိုခဲ့သည်
ယခုဆိုလျင်အမျိုးအနွယ်တစ်ခုကို တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်မျိုးမျိုးသည် မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်း ကို အီဗော်လျူရှင်းဟုခေါ်သည်
ထိုသို့ အမျိုးအနွယ်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ရှေးကရှိခဲ့ဘူး သော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်နှင့် ယခုအခါ ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သည် မတူနိုင်တော့ချေ
သိပ္ပံပညာရှင်အများရှိရာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ရာ၌ ဖြစ်သည့်နည်းများတွင် အယူအဆချင်း ကွဲပြားကြသော်လည်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုရာတွင်မူ အငြင်းမပွားကြချေ
အလွန်ရှေးကျသောအခါကပင် လူသည် တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို အလှအပအတွက် ဖြစ်စေ၊ ဝါသနာပါ၍ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့လေသည်
ရှေးလူများကမူ သဘာဝကိုယ်တိုင်က တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ လေသည်
ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အတွင်းက နေထိုင်သွားခဲ့သော ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အယ်ရစ္စတိုတယ်က တန်းမြင့်သက်ရှိများသည် တန်းနိမ့် သက်ရှိများမှ အီဗော်လျူရှင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ဘူးကြောင်း ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းများ အရ သိရလေသည်
အီဗော်လျူရှင်းသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည် ဟု မမျှော်လင့်နိုင်ချေ
လူက တိရစ္ဆာန်ရိုင်း များကို ခိုင်းစေနိုင်မည့် တိရစ္ဆာန်များ အဖြစ်သို့ဖြစ်စေ၊ အပင်ရိုင်းများကို ဥယျာဉ်၊ သို့မဟုတ် ခြံစိုက် အပင်မျိုးအဖြစ်သို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့သည်မှာ မှန်၏
သို့သော် ထိုသို့ ပြောင်းလဲယူခြင်းမှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာညောင်းလေသည်
ယေဘုယျ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာခြင်းမှာမူ နှစ်ပေါင်းသန်းပေါင်း များစွာပင် ကြာညောင်းလေသည်
ထိုသို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကြာအောင် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ် လာကြရာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသော အခြေအနေများသည် ယခင်ကရှိခဲ့ဘူးသည့် အခြေအနေများထက် အဆင့်အတန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှုပ်ထွေးရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပိုမို၍မြင့်မားလာခဲ့လေသည်
သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြရာတွင် - မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာ ကြရာ၌ အသစ်ဖြစ်လာသော မျိုးဆက်များတွင် ဝိသေသဂုဏ် အသစ်များ ပါရှိလာခြင်း၊အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာသည်မှာ အချိန်ကြာညောင်းလှပြီဖြစ်၍ ယခုအခါတွင် အသက်ရှင်၍ နေကြသော သက်ရှိများ ရှိကြသကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် မရှိကြတော့သော သက်ရှိများလည်း ရှိကြခြင်းနှင့်၊မျိုးကွဲသက်ရှိများ၌ အဆက်အသွယ်များ ရှိကြသကဲ့သို့ သက်ဆိုင်ရာ မျိုးရင်းများ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက် ကျယ်ပြန့်သော အဆက်အနွယ်များ၌လည်း အဆက်အသွယ်များ ရှိကြလေသည်
ကမ္ဘာ့ ကျောက်လွှာများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာကြည့်ခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည့် အထောက်အထားများကို ရရှိနိုင်လေသည်
ရှေးကျသော ကျောက်လွှာများမှ တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကိုသာ တွေ့ရ၍ တန်းမြင့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရချေ
တွေ့ရသော တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏ အမျိုးအစားများမှာ များပြား၍ အရေအတွက်မှာလည်း များပြားလေသည်
ထိုအချိန်က ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရသေးချေ
နောက် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင်မှ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့နိုင်လေသည်
ပထမစ၍ တွေ့ရသော ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများသည် ရှေးငါးများဖြစ်ကြသည်
နောက်နှစ်သန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ကြာသောအခါတွင် ဖားနှင့် ယင်း၏အနွယ်ကဲ့သို့သော ရေနေကုန်းသတ္တဝါများကို တွေ့ရသည်
ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ရှေးကျသော ငှက်များနှင့် ရှေးကျသော နို့တိုက်သတ္တဝါများကို တွေ့ရလေသည်
ထိုရှေးနို့တိုက် သတ္တဝါများမှ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ တွေ့နေကြရသောအမွေးရှိ သတ္တဝါများ အဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲကြလေသည်
အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် သက်ရှိ အမြောက်အမြား ဖြစ်လာကြရာမှ နောင်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသော သက်ရှိများကို လည်း တွေ့ရလေသည်
ထိုအချက်သည် တွားသွားသတ္တဝါတွင် ထင်ရှား၏
ထိုတွားသွားသတ္တဝါများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြလေသည်
တချိန်တွင် တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစဉ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ထက်ပိုသော တွားသွားသတ္တဝါများကိုပင် တွေ့နိုင်လေသည်
နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာသော တွားသွားသတ္တဝါခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်အတွင်းက ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော ဒိုင်နိုဆောကောင်များ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရလေသည်
နောင်နှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသော အခါတွင် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ရေးကို အားပေးသော ရာသီဥတု ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးများ နည်းပါးလာခဲ့သဖြင့် ယခုအခါတွင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစဉ်ပေါင်း ငါးခုသာ ကျန်ရှိတော့လေသည်
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အချို့အမျိုးအစားများ၏ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထိုအချက်သည် မြင်း၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင် ထင်ရှား၏
ပထမစ၍ တွေ့ရရာတွင် မြေခွေးအရွယ်မျှသာရှိသော မြင်းနှင့်တူသည့် တိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရသည်
ယင်းတို့၌ ခြေချောင်းကလေးများ ငါးချောင်းရှိသည်
ထိုနောက် အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် အလယ်ခြေချောင်းသာ ကျန်ရစ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ခြင်းဖြင့် ခွာဖြစ်လာသည်
ထိုအခြေအနေရောက်ရန် ဆင့်ပေါင်း ၁၂ ဆင့် ပြောင်းလာခဲ့ ရပြီးလျှင် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ မြင်ရသော မြင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်
သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏အထောက်အထားများမှာ မပြည့်စုံဟု ဝန်ခံကြသည်
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ မကျန်ရစ်သည့် သက်ရှိများ အမြောက်အမြား ရှိသေးကြောင်းယုံကြည်ကြ၏
သို့သော် ထိုသို့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း အချို့ကို မတွေ့ကြရသော်လည်း ယေဘုယျမှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သက်ရှိများ၏ သမိုင်းစဉ်တလျှောက်၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်မှာ ထင်ရှားသည် ဟုဆိုကြသည်
ရှေးကျသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီကြသဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ် ရှိကြသည်မှာလည်း ထင်ရှားသည်ဟု ဆိုကြသည်
တိရစ္ဆာန်များ၏ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အနာတမီကို (ခန္ဓာဗေဒ) လေ့လာခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသည့် အထောက်အထားများကို ပြသနိုင်ပေသည်
တန်းနိမ့်ငါးများမှ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များအထိ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါမှန်သမျှတွင် ဦးနှောက်၏ အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် ဦးနှောက်နာဗ်ကြောများသည်လည်း ဦးနှောက်၏အလားတူ အစိတ်အပိုင်းများနှင့်သာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်
နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ သို့မဟုတ် အမွေးရှိသတ္တဝါများ၏ ခြေလက်အင်္ဂါများကို ကြည့်လျှင်လည်း အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ လေသည်
လင်းနို့၏အတောင်နှင့် ဝေလငါး၏ ရှေ့ရေယက်တို့၏ အဓိကအရိုးများမှာ လူ၏လက်မောင်းနှင့် လက်တို့၏ အဓိကအရိုးများနှင့် အတူတူဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်
သို့သော် အပင်၌ မြင်ရရာတွင်မူ လွန်စွာကွာခြားလှပေသည်
ထိုနည်းအတိုင်း တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်လောကတို့မှ သာဓကများကိုလည်း တွေ့ရလေသည်
နို့တိုက်သတ္တဝါတို့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသော သွားနှစ်စုံရှိ၏
လူ၌လည်း ထိုနည်းအတူ ရှိလေသည်
ဝှေးဗုန်း ဝေလငါးတွင်လည်း အလားတူ သွားနှစ်စုံရှိသည်
သို့သော် ထိုသွားများလည်း ဝေလငါးငယ်ကလေး မမွေးဖွားမီတွင် တိုးပွားလာပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်
ထိုသွားများကို မည်သည့် အခါတွင်မျှလည်း အသုံးပြုလေ့ မရှိချေ
တဖန် လူ၏အစာလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အူအတက်သည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်ကလေး ဖြစ်လေသည်
ထိုကိုယ်တွင်းအင်္ဂါသည် အခြား နို့တိုက်သတ္တဝါ အမြောက်အမြားတွင် အသုံးဝင်ကြလေသည်
အလားတူ အခြေခံဖြစ်သည့် ပစ္စည်းအမြောက်အမြားသည် ရှေးလူများမှ ဆက်ခံရရှိပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းများသည် ရှေးလူများတွင် အသုံးဝင်ခဲ့ကြလေသည်
တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုး၏ ဇီဝကိစ္စဗေဒကို လေ့လာသောအခါတွင်လည်း ထူးခြားသော တူညီမှုများကို တွေ့ရ လေသည်
တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များကို ကြည့်လျှင် ယင်းတို့အားလုံးသည် အသက်ရှူခြင်း၊ အိပ်ခြင်းနှင့်ရွေ့လျားသွားလာခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်
အစာစားရာတွင်လည်း တူညီသောယေဘူယျ အစာစုများကို စားကြပြီးလျှင် တူညီသည့် အညစ်အကြေးများကို ဖြစ်စေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရပေမည်
ဗီတာမင် အမျိုးမျိုးသည် လူ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် လိုသကဲ့သို့ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း လိုလေသည်
ထိုဆေးများ၏ စွမ်းပကားများကို သိနိုင်ကြခြင်းမှာ သိပ္ပံပညာရှင်များကထိုဆေးများကို တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များတွင် စမ်းသပ်ကြည့်ကြရာမှ သိရှိကြသဖြင့် လူများက အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် လူက စိုက်ပျိုးယူသော အပင်များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်လည်း လူက ကြံဖန်ရွေးချယ်သည့်နည်း၊ သို့မဟုတ် မျိုးဖောက်ခြင်းဖြင့် ယင်းတို့အား မည်မျှအထိပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထင်းရှားစေရန် သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှရရှိသည့် ကြက်တစ်ကောင်မှ ၁ဝ ပေါင် လေးသော ကြက်နှင့် တစ်ပေါင်သာလေးသည့် ကြက်များဖြစ်လာစေသည်အထိ လူက မျိုးဖောက်၍ ယူနိုင်သည်ကို တွေ့ရလေသည်
ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင်လည်း အလားတူပင် လူက အပင်ရိုင်းများမှ ကြံဖန် ရွေးချယ်သည့်နည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးယူလေသည်
အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် အခြေခံအကြောင်းများကို စဉ်းစားကြရပေမည်
လူတွင်ဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန် တွင်ဖြစ်စေ မတူညီမှုကလေးများကို အမြဲတစေ တွေ့ရလေသည်
အပင် နှစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် လူနှစ်ယောက်သည် မည်သည့်အခါတွင်မျှ အတိအကျ မတူသည်ကို လူတိုင်းသိသည်
မွေးဖွားသော အရေအတွက်ထက် ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အရွယ်ရောက်သည်အထိ ကြီးထွားလာသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်အရေအတွက်က နည်းပါးလေသည်
တိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်မျိုးစိတ်အမြောက်အမြား တွင် မိဘနှစ်ဦးမှ အရေအတွက်များစွာသော တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို ဖြစ်ထွန်းလေသည်
ဖားပြုပ်အမ တစ်ကောင်သည် တစ်နှစ်လျှင် ဥပေါင်း ၂ဝ,ဝဝဝ မျှကို အုပေး၏
သို့သော် ထိုဥများသည် ဥလိုက် ဖြစ်စေ၊ အကောင်ဖြစ်မှဖြစ်စေ သေကြေပျက်စီးကုန်သော အရေအတွက်မှာ အလွန် များပြားသဖြင့် မူမှန်အခြေအနေအတွင်း၌ ဖားပြုပ်နှစ်ကောင်မျှသာ မိဘ၏နေရာကို ယူရန် ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်
ထိုအခါ သဘာဝ ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဖြစ်လာလေသည်
အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီသော အခြေအနေ မကောင်းမွန်လှသည့် ဖားပြုပ်များ သေကြေကုန်ကြလေသည်
တာရှည်တွင် မွေးဖွားသည့် သားသမီးများအနက် အခြေအနေ အကောင်းမွန်ဆုံး သားသမီးများသာ ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်
အခြေအနေ ယာယီအားဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဖားပြုပ်များပို၍ အသက်ရှင်က ကျန်ရစ်ပြန်လျှင်လည်း ဖားပြုပ် အရေအတွက် မြောက်မြားလာခြင်း ကြောင့် ရောဂါကပ်ဆိုက်ရောက် လာပြီးလျှင် သေကြေကုန်လေ့ရှိသည်
ထိုနည်းအားဖြင့် ဖားပြုပ်၏ အရေအတွက်သည် သူအခြေအနေနှင့်သူ ကိုက်ညီလျက် ရှိလေ့ရှိသည်
အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာလျှင် ထိုပြောင်းလဲလာသည့် အခြေအနေနှင့် အလွန်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောခြင်း ရှိနိုင်သော ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်၍ ကျန်ဖားပြုပ်အားလုံးသည် သေကြေကုန်ကြရပေမည်
အခြားနေရာများရှိ ဖားပြုပ်များသည်လည်း ထိုနေရာမျိုးရှိ အခြေအနေများနှင့်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောမှုများရှိသည့် ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်လေပေလိမ့်မည်
ထိုနည်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသော ဖားပြုပ်များကို တွေ့နိုင်လေသည်
ထိုဖားပြုပ်များသည် ပထမပေါက်ဖွားပေးခဲ့သော ဖားပြုပ်များနှင့် တူနိုင်ကြတော့မည် မဟုတ်ချေ
သိပ္ပံပညာရှင်များ အချင်းချင်း အငြင်းပွားရဆုံး အချက်များအနက် တစ်ချက်မှာ ပေါက်ဖွားလာသည့် တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များတွင် ကွဲလွဲရသည့်အကြောင်းများနှင့် ထိုအကြောင်းများကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသို့ မည်ကဲ့သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိလာသည်ဆိုသော အချက် ဖြစ်သည်
ဒါဝင် ချမှတ်ထားသော စနစ်အရဆိုလျှင် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ကွဲလွဲချက်များသည် များသောအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိပြီးလျှင်၊ ထိုကွဲလွဲချက်များသည်လည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရှိလာသည်ဟုမပြောနိုင်ချေ
ထိုနည်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်ပင်သည် အခြား တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကံအားလျော်စွာ ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ပါလာခြင်း ကြောင့် ကျန်တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များထက် ပို၍ အသက်ရှည်နိုင်လေသည်
ထိုပြောင်းလဲချက် ကလေးများကိုသာ သားသမီးများက အမွေဆက်ခံနိုင်ကြလျှင် ထိုအမွေဆက်ခံကြသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသည် အသက်ရှည်နိုင်ရန် ပို၍ အလားအလာ ရှိကြလေသည်
သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးကမူ လေ့လာရရှိသောသွင်ပြင် လက္ခဏာကို အမွေဆက်ခံခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုပညာရှင်၏ အယူအဆမှာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်က ယင်း အသက်ရှင်နေစဉ်အတွင်း လေ့လာရရှိခဲ့ခြင်းကို သားသမီးများအား တဆင့် အမွေပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်မှာ အားကစား လိုက်စားသော မိဘက ကိုယ်အင်္ဂါတွင် အခြားကလေးများထက် သန်စွမ်းသောကလေးများကို မွေးဖွားစေနိုင်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော မိဘက အခြားကလေးများထက် ပို၍ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသော ကလေးများကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်
အခြားပညာရှင်တစ်ဦးကမူ ထိုအဆိုပြုချက်ကို လက်မခံနိုင်ဟု ဆိုပြီးလျှင် အထက်ဖော်ပြပါ ပညာရှင် ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည် ဆိုသည်မှာ အထောက်အထား မရှိဟု ဆိုသည်
ဒုတိယပညာရှင်ပေးသော ဆင်ခြေကို ထင်ရှားစေရန် တရုတ်မများ၏ ခြေထောက်များကို သာဓက အဖြစ် ဖော်ပြလေသည်
ထိုသို့ဖော်ပြရာတွင် တရုတ်မက ခြေထောက်များကိုသာ မပြုပြင်ဘဲထားလျှင် ထိုခြေထောက်များသည် မူမှန်အရွယ်အထိ ကြီးထွားလာနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်
ထိုသို့ မူမှန်အရွယ်ထိ ကြီးထွားလာနိုင်သော ခြေထောက်များရှိသည့် တရုတ်မလေးကို နှစ်ရာပေါင်းများစွာက သေးငယ်အောင် တရုတ်မက မွေးဖွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်
အခြားအမှန်အရေးကြီးသော သီအိုရီတစ်ခုကို အခြားသိပ္ပံပညာတစ်ဦးက တင်ပြပြန်သည်
သူ၏ တင်ပြချက်မှာ ပြောင်းလဲချက်များကို သဘာဝက အခွင့်ကောင်း ယူတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုပြောင်း လဲချက်သည် အခြား အတူမွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာခြင်းကို သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်
ထိုသာဓကမှာ တခါတရံတွင် တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသည်
တခါတရံတွင် လက်ချောင်းများ၌ ရှိနေကျ အဆစ်သုံးဆစ်အစား နှစ်ဆစ်သာ ပါလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်
သို့မဟုတ် လက်ချောင်း၊ သို့မဟုတ်ခြေချောင်း ငါးချောင်းအစား ခြေချောင်း ခြောက်ချောင်းပါလေ့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသည်
ထိုသို့ပြောင်းလဲချက်က ပြောင်းလဲလာသည့်တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သစ်အဖို့ အဓိကအချက် ဖြစ်လာနိုင်ကောင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်
ထိုပြောင်းလဲချက်က ပိုင်ဆိုင်သစ်အား အကျိုးပြုနိုင်လျှင်၊ ကျန်ကလေးများ ပျက်စီးကုန်သည့်တိုင်အောင် ထိုပြောင်းလဲချက် ရှိနေသော ကလေးသည် ကျန်ရစ်နိုင်ပေလိမ့်မည်
ထိုကလေးမှတစ်ဆင့် အလားတူ အကျိုးပြုနိုင်သော အချက်ကို အမွေဆက်၍ ပေးနိုင်လျှင် မျိုးစိတ်သစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်ဟုဆိုသည်
ထိုပြောင်းလဲချက်ကသာ ပိုင်ရှင်အား အကျိုးမပြုနိုင်လျှင် ပိုင်ရှင်သည် သေကြေ ပျက်စီး သွားနိုင်သည်ဟုဆိုသည်
အီဗော်လျူရှင်းကို ဖြစ်စေသည်ဆိုသော အခြား အလားတူ သီအိုရီ အမြောက်အမြားလည်း ရှိသေးသည်
သို့သော် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော အချက်အလက်များနှင့်ပင် သိပ္ပံပညာရှင် အချင်းချင်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းပြချက်များတွင် ကွဲလွဲကြကြောင်းမှာ ထင်ရှားပေပြီ
ထိုကြောင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အချက်ကိုပင် တဖန်ပြန်၍ ဖော်ပြရလျှင် သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ကို ဆိုရာတွင်မူ သဘောတူညီကြလေသည်
ဗာတီဗာမြက် (Chrysopogon zizanioides) သည် မြက်ပင်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်
နဂရာပြင်ရွာ၊ နဂရာ
မကျီးငုတ္တိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyingoketo)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မကျီးငုတ္တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးငုတ္တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ငို (ခ)ပင်ပက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinngo (Pinpet))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နမ်းဆီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ်းဆီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၅၄ ဦး၊ မ ၃၉၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ရင်းမကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinmakyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ရင်းမကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငမန်းကြီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngamangyi)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ဘန္ဒနဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခကြားဒေ (၁)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hkakyarday (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတွန်း (တောင်ပေါ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၁ ဦး၊ မ ၃၅၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းဆယ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htansepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ထန်းဆယ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းဆယ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၁ ဦး၊ မ ၉၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်းကျိုက်ဆံတော်ရှင်စေတီတော်မြတ်ကြီး (မွန်: ဓာတ်သော်ဂမၠိုၚ် ဇိုၚ်ကျာ်) သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ဇင်းကျိုက်တောင်ပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဆံတော်ကိန်းဝပ်တည်ရှိရာ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ဇင်းကျိုက်တောင်သည် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပါရှိပြီး မွန်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်က တောင်တက်လမ်းကို ဖောက်လုပ်၍ ပြီးစီးခဲ့ပြီးဖြစ်သဖြင့် တောင်တက်ကားဖြင့် တက်ရောက်နိုင်သည်
စေတီတော်တည်ရှိရာတောင်သည် ရခိုင်ရိုးမ၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
စေတီတော်သည် ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၆၆ ကီလိုမီတာ (၁၆၅ မိုင်) အကွာ၊ မော်လမြိုင်မြို့မှ မြောက်ဘက် ၄၅ ကီလိုမီတာတွင် တည်ရှိသည်
တောင်ထိပ်သည် ပေပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော် ရှိသည်
တောင်ခြေ၏ အနီးတွင် ကားလမ်းမကြီးနှင့် ရန်ကုန်-ထားဝယ်ရထားလမ်းများ ဖြတ်သန်းလျက်တည်ရှိသည်
ထို့ပြင် တောင်ခြေ၏ အနီးတွင် ဇင်းကျိုက်ရွာ ရှိကာ ဇင်းကျိုက်ရေတံခွန် လည်း တည်ရှိသည်
ရေတံခွန်သို့ ပြည်တွင်းမှ ခရီးသွားများသည် မိုးရာသီနှင့် ဝါဆိုလပြည့်နေ့များတွင် လာရောက်လေ့ ရှိကြသည်
နွေရာသီတွင် ရေတံခွန်တွင် ရေများခန်းခြောက်လျက်ရှိသည်
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဘုရားအဖြစ်သို့ မရောက်မီအချိန်တွင် ဂစ္ဆာဂီရိ (ယခု ဇင်းကျိုက်တောင်) တွင် တိုင်းပြည်တစ်ခု  ရှိခဲ့သည်
ထိုဒေသ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူမှာ Tissa Dama Gyaik ဖြစ်ပြီး မိဘုရားမှာ Thi Yi Kappar Dawi ဖြစ်သည်
သူတို့နှစ်ဦးသည် တိုင်းပြည်ကို ကောင်းမွန်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် တိုင်းပြည်သည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်
သူတို့ဇနှီးမောင်နှံတွင် သားနှစ်ဦး ရှိသည်
ပညာရှိသုခမိန်တို့က သားနှစ်ဦးအား အနာဂတ်ဟောကိန်းများ ထုတ်ခဲ့ကြသည်
သားအကြီးသည် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ဆင်တူသည်
ပုဏ္ဏားတစ်ဦးသည် Tissa Dama Yaza မင်းအား မင်းသားသည် “ကြီးကျယ်သည့် ကျွမ်းကျင်မှုများ၊ လိမ္မာယဉ်ကျေးမှု၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု၊ ကောင်းမွန်သည့် စရိုက်လက္ခဏာရှိမှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်မှု” စသည်တို့ဖြင့် ထင်ရှားမည့်သူဖြစ်ကြောင်း ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်
ထိုစကားကိုကြားပြီးနောက် မင်းကြီးသည် မင်းသားအား တိဿကုမာရ ဟူသည့်အမည်ကို မှည့်ခဲ့သည်
အငယ်ဆုံးသား ဖွားမြင်လာသည့်အခါ ကလေးသည် ချစ်စရာကောင်းသော ကလေးငယ်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
ကလေးငယ်၏ ခြေဖဝါးနှစ်ဖက်စလုံးတွင် ခြင်္သေ့နှင့်ပုံစံတူသည် အမှတ်အသားများ ပါလာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် မင်းကြီးသည် ထိုသားကို သီဟကုမာရဟု အမည်မှည့်ခဲ့သည်
ထိုမင်းသားညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး အလွန်ချစ်ခင်ကြင်နာကြသည်
သူတို့နှစ်ဦးသည် ကောင်းမွန်သည့် ဇိမ်ခံပစ္စည်းများဖြင့် ပျော်မွေ့စွာပင် ကြီးပြင်းခဲ့ကြသည်
ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့သည် ကလေးငယ်များအား ခြင်များ၊ အင်းဆက်များနှင့် ယင်များမှ ကာကွယ်ပေးရန် စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြသည်
သားတော်နှစ်ပါးသည် အသက် ၂၃ နှင့် ၂၁ နှစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်
သားတော်ကြီးသည် ၂၃ နှစ်ဖြစ်ပြီး သားတော်ငယ်သည် ၂၁ နှစ် ဖြစ်သည်
သားတော်ကြီး တိဿကုမာရသည် ဖြောင့်မတ်ခိုင်ခံသည့်ကိုယ်ကျင့်တရားရှိသူဖြစ်ပြီး တရားအားထုတ်ခြင်းကို အထူးလေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်
သူသည် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း စသည့် ဘေးဆိုးများမှ မလွတ်ကင်းနိုင်သည်ကို နားလည်ခဲ့သည်
သူသည် တောထဲသို့သွားရောက်ကာ ရသေ့ဝတ်ခဲ့သည်
သူသည် ညီတော်ဖြစ်သူနှင့် တွေ့ဆုံ၍ ထီးနန်းပလ္လင်ကို စွန့်ခွာမည်ဖြစ်ပြီး သူ၏ အကြံအစည်များကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်
သူသည် ညီငယ်အား ဘုရင့်နေရာရာထူးကို ညီဖြစ်သူအား ဆက်ခံပြီး မိဘနှစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ရန် ပြောကြားခဲ့သည်
ညီငယ်ဖြစ်သူသည်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူကဲ့သို့ပင် တောထဲသို့ လိုက်သွားကာ ရသေ့အဖြစ် အသက်ဆက်ရှင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
သူတို့နှစ်ဦးသည် တောထဲတွင် သွားရောက်ကာနေရန်အတွက် သင့်တော်သည့်အချိန်ကို စောင့်ခဲ့ကြသည်
ဘုရင်တိဿဓမ္မရာနှင့် မိဖုရား Thiyi Kappar Dawi အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသည့်အခါ သူတို့နှစ်ဦးသည် သားကြီးအား နန်းပလ္လင်ကို ပေးကာ သားငယ်အား အိမ်ရှေ့စံမင်းသား ရာထူးပေး၍ အနားယူ တရားအားထုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
သူတို့သည့် တရားသူကြီးများ စသည်များ၊ သားများအား ရာထူးများပေးရန်အတွက် တရားဥပဒေနှင့်အညီ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် မင်းသားများသည် ထိုရာထူးများကို ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက်သူတို့နှစ်ဦးသည် ရသေ့များအဖြစ် တောထဲတွင် နေထိုင်ကာ တရားအားထုတ်မည်ဖြစ်သည်ကို ခွင့်ပြုပေးရန် မိဘတိုထံ ခွင့်တောင်းခဲ့ကြသည်
သူတို့သည် မိဘနှစ်ပါးထံ အကြိမ်များစွာ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်
ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့လည်း သားဖြစ်သူနှစ်ဦးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက နန်းတော်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး တောတောင်ထဲတွင် နေထိုင်ရန် မသင့်တော်ဟု ထင်ခဲ့ကြသည်
ထိုအခါတွင် သားဖြစ်သူနှစ်ဦးလည်း စိတ်ဓာတ်ကျ၍ အစားပင် မစားတော့ပေ
ထို့ကြောင့် အလွန်ပိန်လာခဲ့သည်
နောက်ဆုံးတွင် ဘုရင်နှင့် မိဖုရားသ်ည သားတော်နှစ်ဦးအား သနားတော်မူလာကာ သားတော်တို့အား တောထဲသို့ သွားရောက်ရန် ခွင့်ပြသဘောတူခဲ့သည်
မင်းသားနှစ်ပါးလည်း  မိဘတို့အား ကျေးဇူးတင်ခဲ့ကြပြီး အစားများလည်း ပြန်လည်စားခဲ့သည်
တစ်ပတ်ကြာပြီးနောက် မင်းသားနှစ်ပါးအား  တောထဲသို့ သွားရောက်ခြင်းကို  ခမ်းနားစွာဖြင့် ဘုရင်၊ မိဖုရားနှင့် တိုင်းသူပြည်သားများသည် လိုက်ပါပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်
သူတို့နှစ်ဦးအတွက် သန့်ရှင်းသည့်ရေနှင့် လတ်ဆတ်သည့် သစ်သီးသစ်ဥများ ရနိုင်သည့်နေရာတွင် ကျောင်းတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ထိုကျောင်းတော်ကို ဇင်းကျိုက်တောင်ခြေတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးတို့သည် ထိုကျောင်းတော်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး တိဿရသေ့နှင့် သီဟရသေ့ ဟု တွင်ခဲ့သည်
တိဿနှင့် သီဟတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စကားပြောခြင့် တရားအားထုတ်မည့်အချိန်များ ကုန်ဆုံးစေသဖြင့်အတူတကွ နေထိုင်ခြင်းကို သဘောမကျ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် တိဿရသေ့သည် ဇင်းကျိုက်တောင်တွင် နေထိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး သီဟမှာမူ ဇွဲကပင်တောင်တွင် နေထိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ဇင်းကျိုက်တောင်မှတစ်ဆင့် ဇွဲကပင်တောင်ကို မြင်နိုင်သည်
ဒေသဒဏ္ဍာရီများအရ အမွှာညီနောင်နှစ်ဦး ရှိကြသည်
Himalayas တောင်မှ ဝိဇ္ဇာနှင့်နှင့် နဂါးမင်းသမီးတို့၏ ကလေးငယ်များဖြစ်သည်
ကလေးငယ်နှစ်ဦးအား ဇင်းကျိုက်တောင်ခြေတွင် ဥများအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့ကာ စွန့်ပစ်ခဲ့သည်
ထိုတောင်ခြေနေရာသည် ကမ်းခြေနှင့် သိပ်မဝေးပေ
တိဿသည် စင်္ကြန်လျှောက်စဉ် ဥများကို တွေ့ရှိခဲပြီး ဇင်းကျိုက်တောင်ရှိ ကျောင်းသို့ ယူဆောင်ခဲ့သည်
ထိုညတွင်ပင် တိဿသည် အစ်ကိုဖြစ်သူ သီဟရှိရာ ဇွဲကပင်တောင်မှအလင်းတန်းတစ်ခုကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်
သီဟသည် တိဿနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး တိဿသည် ဥတစ်လုံးကို အစ်ကိုဖြစ်သူအား ပေးခဲ့သည်
သီဟလည်း ဥတစ်လုံးကို ဇွဲကပင်တောင်သို့ ယူဆောင်သွားခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တစ်လုံးမှာမူ တိဿနှင့်ကျန်ရှိနေခဲ့သည်
ဇင်းကျိုက်တောင်ထိပ်ရှိ တိဿ၏ ဥသည် ပထမဆုံး ပေါက်ဖွားခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင်မှ သီဟ၏ ဥသည်လည်း ဇွဲကပင်တောင်တွင် ပေါက်ဖွားခဲ့သည်
တိဿသည် သူ၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ကြီးပြင်းလာသည့် ကလေးငယ်ကို နေထွက်ချိန်တွင် မွေးဖွားလာသည့်အတွက် သူရိယကုမရ ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်
အငယ်ဖြစ်သူမှာမူ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောက်ကြီးရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်
သီဟသည်  သူရိယကုမာရအား တိဿနှင့်အတူ စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ဇင်းကျိုက်တောင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ရသေ့များသည်လည်းလူသိများထင်ရှားလာခဲ့ကြပြီး ထိုတောင်တည်ရှိရာနေရာပတ်လည်သည်လည်း လူနေထူထပ်လာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တိဿရေသ့သည် ဇင်းကျိုက်တောင်မှ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
သူရိယကုမရလည်း တိဿ၏ သင်ကြားပြသပေးမှုဖြင့် တရားအားထုတ်မှုများကို လေ့လာခဲ့သည်
နောက်ဆုံးတွင် သူရိယကုမရာသည် သထုံပြည်၏ ပထမဆုံးသော ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
Chakesadhatuvamsa သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဆံတော်ခြောက်ဆူဟု သမိုင်းများတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်
သမိုင်းများအရ ဗုဒ္ဓသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ Venuvana တွင် ဆံတော်ခြောက်ဆူကို တပည့်သာဝကများအား ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်
ထိုဆံတော်ခြောက်ဆူကိုလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား မရောက်ရှိခဲ့ဖူးသည့် အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များသို့ ပေးခဲ့သည်
ဒဏ္ဍာရီများတွင်မူ ဗုဒ္ဓသည် မွန်ပြည်နယ်သို့ ရောက်ရှိ၍ တရားဟောကြားခဲ့ပြီး ဆံတော်ခြောက်ဆူကို ကျိုက်ထီးရိုး၊ ဇင်းကျိုက် (တိဿရသေ့)၊ ဇွဲကပင်တောင် (သီဟရသေ့)၊ ကေလာသတောင်၊ Kuthaerayone, မဲလံ စသည့် တောင်များတွင် နေကြသည့် ရသေ့များကို ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်
ကျိုက်ထီးဆောင်းတောင်ရှိ ဘီလူးညီအစ်ကိုသည်လည်း ဆံတော်တစ်ဆူ ရရှိခဲ့သည်
ရသေ့များနှင့် ဘီလူးများ အားလုံးတို့သည် ဆံတော်များကို ဆံတော်များကို ကျောက်တုံးကြီးများတွင် ဌာပနာခဲ့သည်
တိဿသည်သူရရှိသည့် ဆံတော်ကို ဇင်းကျိုက်တောင်ထိပ်သို့ ယူဆောင်ခဲ့ပြီး စေတီတည်ခဲ့သည်
ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်သည် သူ၏ ဘဝသက်တမ်းတွင် ဗုဒ္ဓဆံတော်ကိန်းဝပ်နေသည့် စေတီပုထိုး ကိုးဆူကို ပြုပြင်ခဲ့သည်
ထိုကိုးဆူထဲတွင် ဇင်းကျိုက်စေတီတော်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် စေတီတော်ပတ်လည်တွင် ဝင်းတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရာလမ်းကိုလည်း ခင်းခဲ့သည်
စေတီတော်တည်ရှိရာ တောင်ထိပ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခုနှင့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်တစ်ပါး ရှိသည်
ထန်းငယ်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanngetaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ စဘေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဘေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၉ ဦး၊ မ ၅၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၁ ဦးနေထိုင်သည်
တကူရွာ(အင်္ဂလိပ်: Taku)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ တကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၉ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာလ(၃၀)ရက် တနင်္သာရီမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၁၅ဧက ရှိသော အထက ကျောင်း၌ ဆရာဆရာမ ၄၃ဦး ရှိကာ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၁၄၅၆ဦး ကိုပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်
ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသားသူ ၃၄ယောက် နှုန်းအချိုးကျပါသည်
ဂန်းနမ်ခရိုင် (ကိုရီးယား: 강남구, 江南區; ဂန်းနမ်ဂူ) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂန်းနမ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဟန်မြစ်တောင်ဘက်"ဟု ကိုရီယားဘာသာဖြင့် အနက်ရသည်
ဆိုးလ်၏ တတိယအကြီးဆုံး ခရိုင်ဖြစ်ပြီး ၃၉.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅.၃ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်သည်
၂၀၁၇ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၆၁,၀၅၂ ယောက် နေသည်
ကြွယ်ဝမှုမြင့်မားသော ခရိုင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ စာရင်းအရ အိမ်ခန်းတစ်ခန်း၏ ကာလပေါက်ဈေးမှာ နှစ် ၄၀ အတွင်း ၈၄ ဆ တက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်
ဆိုးလ်ရှိ အခြားမြေများမှာ ၆ ဆသာ တက်၏
လူသိများသော ဈေးဝယ်စင်တာများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးဧရိယာများတွင် အပ်ဂူဂျောင်ရပ်ကွက် (압구정동) ရှိ ကစားကွင်းများနှင့် စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက် (삼성동) ရှိ ကိုအိတ် ခေါ် ပြပွဲစင်တာကြီး၊ ရှင်ဆာရပ်ကွက် (신사동) ရှိ တရုတ်ဆီးပင်တန်းကြီးရှိသည့် ဂါရိုဆူလမ်း (가로수길)၊ ချောင်ဒမ်ရပ်ကွက် (청담동) ရှိ အထည်ဆိုင်များဖြင့်ပြည့်နေသော ဖက်ရှင်လမ်းမတို့ ပါဝင်သည်
﻿၁၂ ရာစုနှစ် သည် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန်အရ ၁၁၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၂၀၀ အထိဖြစ်သည်
ယင်းသည် ၂ ထောင်စုနှစ်၏ တတိယမြောက်ရာစုနှစ်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘောဒီယားတွင် ခါမာအင်ပါယာ တည်ထောင်သည်
တင်ဆိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကိုင်းယားရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုင်းယားရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄ ဦး၊ မ ၆၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ငစဉ့်ကူးမင်း ဧချင်း သည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ပလိပ်ရွာစား မင်းရဲရာဇာ ရေးသည့် ဧချင်း ဖြစ်သည်
ရေးသူကို အစွဲပြု၍ ပလိပ်စား ဧချင်း ဟုလည်းကောင်း၊ အိမ်ရှေ့မင်းအား ဆက်ရသဖြင့် ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်း ဟုလည်းကောင်း၊ ခေါ်ကြသည်
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် ဦးဖျော်က စဉ့်ကူမင်းသား၏ အကြီးတော်အဖြစ် နေသည်
ထိုစဉ် အိမ်ရှေ့စံက တောင်ငူခေတ် ရှင်သံခိုရေးသည့် မင်းရဲဒိဗ္ဗ ဧချင်းမှာ ကောင်းကြောင်း ချီးမွမ်းသည်
ဦးဖျော်က သူသည်လည်း ဧချင်းကောင်း ရေးနိုင်ကြောင်း ပြောသဖြင့် မင်းသားက ရေးရန် တောင်းပန်သည်
မင်္ဂလာချက်ဘွေ ချီ ဧချင်းအား ဆက်ရာ နှစ်သက်သဖြင့် မင်းရဲရာဇာဘွဲ့နှင့် ပလိပ်ရွာကို အစားပေးသည်
ကမ္ဘာဦးတည် မဟာသမ္မတမင်းမှစ၍ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ကို နန်းစံနှစ်နှင့်တကွ အစီအစဉ်အတိုင်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုထားသဖြင့် အလွန်အရေးပါသော ရာဇဝင်ချုပ်ဟုလည်း ယူဆကြသည်
ရှင်သံခို၏ဧချင်း တွင် မြို့ဖွဲ့၊ ဘုန်းတော်ဖွဲ့များကို ပိုမိုပြည့်စုံပြီး အဖွဲ့သည်လည်း ဦးဖျော်ထက် ပြေသည်
ရှင်သံခိုသည် ရတုစာဆိုဖြစ်၍ ဧချင်းတွင် ရာသီဥတု အခြေအနေများကိုလည်း ထည့်စပ်သည်
ဦးဖျော်က စကားလုံးသုံး လိမ္မာ၍ အလုံးမထပ်စေဘဲ ဝေါဟာရကြွယ်စွာဖြင့် ဇာတိသွေး ဇာတိမာန် တက်ရန်ကို ပိုအလေးထားဟန် တူသည်
ဧချင်းအဖွဲ့သည် တောင်ငူခေတ်၊ ညောင်ရမ်းခေတ်များ၌ အထူးခေတ်စားခဲ့သော်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ်ပေါ် ငစဉ့်ကူးဧချင်းကို မကျော်နိုင်
ဤဧချင်းသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်တခု ဖြစ်သည်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် နေပြည်တော်သို့ ပုံနှိပ်စက် ရောက်လာသည့်နောက် ၁၈၇၅ ခုတွင် ပုံနှိပ်စာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၂၂ ခုတွင် ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်က ပြန်ရိုက်သည်
နတ်ကန် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natkan(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ နတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၀ ဦး၊ မ ၁၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ပဲခူးတိုင်း၊ ကဝမြို့နယ်၊ လသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်သီလှကန်ရွာ၌ အဖ လယ်သမားကြီး ဦးမောင်ဖေ၊ အမိ ဒေါ်နှင်းရည် တို့က ၁၉ဝ၈ ခု ဇွန်လ ၂၇ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဒုတိယသားရတနာ ဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းမြင့် ဖြစ်သည်
၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ သန်လျင်မြို့နယ်၊ လဟာရက်ရွာကျောင်းဆရာတော် ဦးပဏ္ဍိစ္စထံတွင် အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ် ကိုရင်ဝတ်နှင့် အခြေခံပညာ သင်ယူဆည်းပူးသည်
ကိုရင်ဘွဲ့မှာ 'ရှင်တေဇောသာရ' ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ဗဟန်း ဗင်္ဂလားတိုက် အုတ်လှေကား ကျောင်းတွင် နေပြီး၊ ဗင်္ဂလားတိုက် စကားဝါပင်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးအရိယဝံသ ထံတွင် ပညာဆည်းပူးသည်
၁၈ နှစ်သား အရွယ် ၁၉၂၅ တွင် အစိုးရ ပထမပြန်စာမေးပွဲ ပထမကြီးတန်း အောင်သည်
၁၉၂၇ တွင် ဟင်္သာတမြို့ ငွေတိုက် ဝန်ထောက် ဦးဖေသင်၊ ဒေါ်မမကြီး တို့က ရဟန်းဒါယကာ အဖြစ်ခံယူ၍ ရဟန်းဝတ်သည်
၁၉၂၈တွင် ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်သာသနာလင်္ကာရ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူပြန်သည်
တဖန် ဟင်္သာတမြို့၊ မြစ်ကွေ့ ကျောင်းတိုက် စတုတ္ထ မြစ်ကွေ့ ဆရာတော် ဦးပညာဝံသထံတွင် စာပေနှင့် ပတ်သက်၍ နည်းနိဿရည်း ခံယူရင်း၊ တဖက်တွင်လည်း စာချဆရာတော်လေးတစ်ပါးအဖြစ် သံဃာတော်များကို စာပေပို့ချခဲ့သည်
ဟင်္သာတခရိုင်၊ မယ်ဇလီကုန်းမြို့၊ တက်ဆိပ်ကျောင်းတိုက်တွင်လည်း စာပေပို့ချခဲ့သည်
၁၉၃၅ တွင် မန္တလေးတောင်ပြင် ထီးလင်း တိုက်တွင် သီတင်း သုံးပြီး စာချ ဆရာတော် အကျော်အမော် များထံ စာလိုက်သည်
၁၉၃၆ တွင် ငယ်ဆရာကို ကျေးဇူးဆပ်သည့် အနေဖြင့် သန်လျင်မြို့နယ် လဟာရက်ရွာကျောင်းကို 'ပထမပြန် စာသင်တိုက်' အဖြစ် ဖန်တီးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း အကောင်းဆုံး စာသင်တိုက်များထဲတွင် ပါဝင်သည်အထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်
၁၉၄၉ တွင် လူဝတ်လဲသည်
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်
ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း ရပ်သွားသောအခါ သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက် ပါဠိဆရာ (၂၃ မတ် ၁၉၅ဝ)၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ် ထုတ်ဝေရေးဌာနတွင် စာပြုဆရာ (၂၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၂)၊ လက်ထောက် စာနည်း (၁၆ မေ ၁၉၅၉)၊ ၁၉၆၈ တွင် သက်ပြည့်ပင်စင်ယူခဲ့သည်
ထို့နောက် အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာနတွင် ပညာရေးအထူးအရာရှိအဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ကာ မြန်မာစာ ကော်မရှင်၏ မြန်မာအဘိဓာန်လုပ်ငန်းတွင် ဝင်ရောက် လုပ်ဆောင်သည်
မကြာမီ မြန်မာစာကော်မရှင် အဘိဓာန်ကော်မတီ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်
တဖက်တွင်လည်း မြန်စာပြန့် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်ပညာဌာန စာကြည့်တိုက်ပညာဒီပလိုမာသင်တန်း၌ ပေပုရပိုက် ဆိုင်ရာ အချိန်ပိုင်း ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ကိုရင်ဘဝကပင် စာများ စတင်ရေးခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လထုတ် လယ်တီတရား သတင်းစာတွင်ပါခဲ့သည့် ကဗျာမှာ ရှေးဦးလက်ရာပင် ဖြစ်သည်
ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ တပည့်အဖြစ်ခံယူကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း ယုဝတီစက္ခုကဏ္ဍတွင် 'ဟင်္သာတ ခင်ညို' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဟံသာဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် တက်ခေတ်နီတိခေါင်းစဉ်ဖြင့် 'အရှင် တေဇော သာရ၊ မန္တလေးစာသင်သား' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ ဝတ္ထုတိုများကို 'ဒဂုန် တေဇော' ကလောင် အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်
ပထမပြန် သဒ္ဒါ (၁၉၃၉)၊ တင်တင်မြ ဝတ္ထု [တတိယတွဲ] (၁၉၄၁)၊ လယ်တီ ဦးဇဋိလ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ထေရုပ္ပတ္တိကထာ (၁၉၄၈)၊ အခြေခံ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ (၁၉၆ဝ)၊ အနန္တ ကဗျာ (တကြိမ် ၁၉၆၂)၊ မင်္ဂလာ ကဗျာ (၁၉၆၅)၊ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ (၁၉၆၅)၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘာပြောခဲ့သလဲ (၁၉၆၅)၊ ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒအမြုတေ ['ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘာပြောခဲ့သလဲ' ကို ဖြည့်စွက် တိုးချဲ့] (၁၉၆၇)၊ ဗုဒ္ဓတရား [ဒု ကြိမ်တွင် 'ဗုဒ္ဓ၏ဩဝါဒအမြုတေ (၂)' ဟု ပြောင်း] (၁၉၆၇)၊ ပါဠိသက် ဝေါဟာရ အဘိဓာန် (၁၉၆၈)၊ ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့ (၁၉၇၃)၊ မဟာရာမ ဝတ္ထု (၁၉၇၃)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဝါဒနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု (၁၉၇၇)၊ စကား ()၊ ငါးပါး သီလ ကဗျာ () တို့်ကို ပြုစုခဲ့သည်
သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်အတွက် သုဓမ္မဝတီ အနှစ်ငါးဆယ် (၁၉၅၃)၊ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းအတွက် သတ္တုရူပက ဝိလာသနိကျမ်း (၁၉၆၁)နှင့် ဒုတိယ တောင်ဘီလာဆရာတော် ဂုဏရံသာလင်္ကာရ ပြုစုသော အစိန္တေယျဝတ္ထု (၁၉၈ဝ) တို့ကို တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခု အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်များ ဆေးရုံ၌ အသည်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ပထမပြန်သဒ္ဒါဂေါတမဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓတရားပါဠိသက်ဝေါဟာရအဘိဓာန်ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့မဟာရာမဝတ္ထုဗုဒ္ဓဘာသာကမ္မဝါဒနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုမင်္ဂလာကဗျာအနတ္တကဗျာဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဘာပြောခဲ့သလဲပါရဂူ
ပရကထာ (၁၉၉၈)
စာ ၃၇၁-၃၈၅
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)
စာ ၁၄၇-၁၄၈
မသွယ်သွယ်ခိုင် (သိပ္ပံဘွဲ့ - သင်္ချာ)
ဒဂုန် ဦးထွန်းမြင့် စာစု စာရင်း (၁၉၉၇)
သုတေသန စာစဉ် သမိုင်း စာရင်း စာတည်းများ (ဧပြီ ၁၉၇ဝ)
စာ ရ၄ - ရ၅
ဒဂုန် ဦးထွန်းမြင့်၊ ငွေတာရီ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၂)
စာ ၂၆-၃၁
၂၄၊ ၃၊ ၉၆ နေ့ မယ်သီလှကန် ကျေးရွာတွင် ဖွင့်လှစ်သည့် ဆရာကြီး ဒဂုန် ဦးထွန်းမြင့် အထိမ်းအမှတ် ကျောက်စာတိုင် ဖွင့်ပွဲ အတွက် စာပေ ဒါန စာစောင်
ကတ္တရာလမ်းခင်းနည်းသစ် တီထွင်ခဲ့သူမှာ ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်ဖြစ်သည်
ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်သည် စကော့တလန်၊ အဲယားမြို့၌ ၁၇၅၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၁-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
သူ့အသက် ၁၄-နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မြို့ရှိ သူ၏ ဦးရီးတော်သူ ကုန်သည်ကြီးထံ သွားရောက်၍ အလုပ်များ ကူညီလုပ်ကိုင်သည်
သူသည် နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၃-နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်
ထိုသို့ နေထိုင်စဉ်အတွင်း ငွေကြေးအတော်အတန် စုဆောင်းမိသည်
ထို့နောက် သူသည် စကော့တလန်ပြည်သို့ ပြန်လာကာ အဲယားမြို့တွင် မြေကွက်များဝယ်၍ အခြေချနေထိုင်သည်
မက္ကဒမ်သည် အဲယားမြို့တွင် တရားသူကြီးနှင့် လမ်းဖောက်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံအဖွဲ့ဝင်တဦး ဖြစ်လာသည်
ထိုစဉ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံတနိုင်ငံလုံး၏ လမ်းများမှာ အလွန်ညံ့ဖျင်းနေသည်ကို တွေ့ရှိပြီး ထိုလမ်းများကို ပြုပြင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သည်
လမ်းများပြင်ရန်အတွက် ကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ်များကို သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခံတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်သောအခါ မည်သူမျှ သဘောမပေါက်ကြချေ
ထို့ကြောင့် မက္ကဒမ်သည် လမ်းတလမ်းကို ရွေးချယ်ကာ သူ့စိတ်ကူး၊ သူ့စရိတ်ဖြင့် စမ်းသပ်ပြင်ဆင်ကြည့်သည်
သူသည် လမ်းကိုကျောက်ခဲများခင်း၍ မျက်နှာပြင်ချောမွတ်အောင် လုပ်သည်
လမ်းပေါ်၌ ရေမတင်စေရန်နှင့် လမ်းဘေးရေမြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်
ယင်းကဲ့သို့ ပြုလုပ်သဖြင့် သွားလာမှု အထူးကောင်းမွန်သည်
ဤကဲ့သို့ တီထွင်လိုက်ရာ များမကြာမီ တိုင်းပြည်က သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုလာလေသည်
၁၈၁၅-ခုနှစ် သူ့အသက် ၅၉-နှစ်တွင် ဗရစ္စတိုလမ်းများအတွက် သူ့ကို မြေတိုင်းမင်းကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်
သူသည် လမ်းပြုပြင်ရေးကို စိတ်ကူးနှင့်သာမက နိုင်ငံတကာသို့ ကိုယ်တိုင်လှည့်လည် သွားရောက်ကာ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
ထိုအတွေ့အကြုံများက သူ၏ လမ်းပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းကို အထူးအောင်မြင်စေခဲ့သည်
သွားလာမှု လုံခြုံချောမွေ့အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်ခြင်းကြောင့် စာဆိုတော်တွမ်မိုးက-ချောမွတ်သော မက္ကဒမ်-ဟု မှည့်ခေါ်ဖူးလေသည်
မက္ကဒမ်သည် လမ်းပြုပြင်ရေးနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
သူ့အသက် ၇၁-နှစ်တွင် နေပြည်တော်လမ်းပန်းဆိုင်ရာ မင်းကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
ထို့အပြင် တီထွင်သူ၏ အမည်စွဲဖြင့် လိပ်ကျောက်ကုန်းကတ္တရာလမ်းခင်းခြင်းကို မက္ကဒမိုက်ဇင်း-(Macadamizing) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်
၁၈၁၈-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်အောက်လွှတ်တော်က သူ့အား ပေါင်တစ်သောင်း ဂုဏ်ပြုဆုပေးခဲ့သည်
မက္ကဒမ်သည် ၁၈၃၆-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆-ရက်နေ့တွင် ဒမ်ဖရီးရှိုင်းနယ်၊ မော့ဖတ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ့အသက် ၈၀-နှစ် ရှိပြီ
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၉၊ စာ-၁၈၀
နဂါးသွဲ့ (Apatite) သည် အဖိုးသင့်ကျောက်မျက်အမျိုးအစား တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ရှုပ်ထွေးသော ကယ်လ်စီယမ်  ဒြပ်ပေါင်းပုံစံဖြစ်သည်
ဖလိုရင်း ပါဝင်နေသော ကယ်လ်ဆီယမ် ဖော့စ်ဖိတ် ဒြပ်ပေါင်း Ca10(PO4)6(F)2 နှင့်  ကလိုရင်း ပါဝင်နေသော ကယ်လ်ဆီယမ် ဖော့စ်ဖိတ် ဒြပ်ပေါင်း Ca10(PO4)6(Cl)2 တို့၏ ပုံဆောင်စနစ်မှာ ဆဌဂံစနစ် (Haxagonal System) ဖြစ်သည်
သိပ်သည်းဆ ၃.၂ ရှိပြီး မာဆင့် ၅ ရှိသည်
ဖန်ရောင်လက် ဖြစ်ပြီး အလင်းပေါက် (Transparent) အဖြစ် အပြာရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ အဝါရောင်၊ မရမ်းရောင် စသည်ဖြင့်တွေ့ရှိရသည်
ထူးခြားချက်အနေဖြင့် နဂါးသွဲ့တွင် နှစ်ရောင်ပြောင်းခြင်း (Dichrosim) ထင်ရှားပြီး အပြာရောင်နဂါးသွဲ့မှာ အပြာရောင်မှ အဝါရောင် သို့ပြောင်းလဲတတ်သည်
မြန်မာ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကနေဒါ၊ ဘရာဇီး၊ မက္ကဆီကို၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
သခွပ်စောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutsauk)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ရင်းတိုက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်းတိုက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၅ ဦး၊ မ ၂၄၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၇၈ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ခုတ်ရွာ၊ အောင်တပ်
ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ ရွာတန်းသဲကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာတန်းသဲကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၈၁ ဦး၊ မ ၅၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (အင်္ဂလိပ်: Kachin Defense Army; အတိုကောက် KDA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လက်နက်တိုင်တပ်ဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်
ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် ယင်း၏ မိခင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ မှ မခွဲထွက်မီက ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်မဟာ ၄ ဖြစ်သည်
ခွဲထွက်ပြီးနောက် ဌာနချုပ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကောင်းခါးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
မုန်းတိုင်းတပ် ပြိုကွဲသွားပြီးနောက် မုန်းတိုင်းတပ်၏ နယ်မြေဒေသများကို ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရဖြစ်သော နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံကာ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ကမ်းလှမ်းချက်သည် ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ကချင်လူမျိုးများ၏ လုံခြုံရေးအတွက် ဖြစ်သော်လည်း တပ်ဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ၁,၅၀၀ အား လက်နက်ချစေခဲ့သည်
ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ လက်နက်ကြီးများနှင့် မော်တာများကို မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ထံသို့ အပ်နှံခဲ့သည်
တပ်ဖွဲ့ကို အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ပါဝင်သော အဖွဲ့ငယ် နှစ်ခုအဖြစ် ခွဲထုတ်ခဲ့သည်
ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်
ဖက်သန်းတောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetthantaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဖက်သန်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်သန်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၅ ဦး၊ မ ၁၂၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကြုံးကွင်းရွာ၊ လဟာပေါက်
ဖန်ထူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhtu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကလောင်ဖာမြို့နယ်၊ ဖန် ထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရစ်ချက် မေးလ်ဟော့ခ် နစ်ဆင် (အင်္ဂလိပ်: Richard Milhous Nixon) အား ၁၉၁၃ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၉ရက်နေ့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ယော်ဘာလင်ဒါမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိဘများမှာ ဖရန်စစ် အန်ထော်နီနှင့် အန်နာ မေးလ်ဟော့ခ် နစ်ဆင်တို့ဖြစ်ကြသည်
၁၉၃၄ ဝှစ်တီယာကောလိပ်မှလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇တွင် ဂျု့ခ်တက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ဝှစ်တီယာတွင် ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်
ရေတပ်သို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တောင်ပိစိဖိတ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၆-၁၉၄၈ခုနှစ်များတွင် အောက်လွှတ်တော်၊ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်သို့ အဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်ခံပြီး ၁၉၅၂နှင့် ၁၉၅၆ခုနှစ်များတွင် သမ္မတ အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ၏ ဒုသမ္မတအဖြစ် အဆက်ဆက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၆၀တွင် သမ္မတရာထူးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း ကနေဒီကို ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သလို၊ ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင်လည်း ထပ်မံ၍ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ပြန်သည်
၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် ရီပါပလီကန်သမ္မတလောင်းအဖြစ် ထပ်မံပွဲထွက်လာပြီး ပြိုင်ဖက်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတလောင်း ဟူးဘတ် ဟမ်းဖရေးအား အနိုင်ရကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၇ဆက်မြှောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်
သမ္မတရာထူးရလျှင် ပြည်ထောင်စု တရားရုံးချုပ်တရားသူကြီးအား ၄ဦးအထိ ခန့်အပ်ကာ တရားစီရင်ရေးစနစ်အား တိုးမြှင့်သည်
နိုင်ငံတကာရေးရာတွင်လည်း တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေးတွင် အကြီးအကျယ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တရုတ်နိုင်ငံသို့ခရီးထွက်ကာ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ မော်စီတုန်းနှင့် ဆွေးနွေးပြောဆိုခြင်းဖြင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် အောင်မြင်မှုများရယူခဲ့သည်
ထိုသံတမန်ရေးရာအောင်မြင်မှုတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဟင်နရီ ကစ်ဆင်းဂျား၏ စွမ်းဆောင်မှုများမှာလည်း အထူးအရေးပါခဲ့သည်
ထို့ပြင် ကစ်ဆင်းဂျား၏ အားထုတ်မှုဖြင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း လက်နက်လျော့ချရေးစာချုပ်အမြှောက်အများကို လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ပြန်သည်
ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနှင့်ပက်သက်၍မူ စစ်ပွဲအရှိန်အားဆက်လက်တိုးမြှင့်ခြင်းကြောင့် ကန့်ကွက်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သဖြင့် တဖြည်းဖြည်းနောက်ဆုတ်ရန်အတွက် စီမံခဲ့ရသည်
ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်စဉ်တွင်လည်း ဗီယက်နမ်တွင် အမေရိကန်တပ်များဆက်လက်၍ တိုက်ပွဲဝင်နေဆဲဖြစ်သည်
၁၉၇၀တွင် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ကျူးကျော်ခြင်း၊ ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မြို့တော် ဟနွိုင်းမြို့အားဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ဟိုင်ဖုံဆိပ်ကမ်းအား မိုင်းထောင်ပိတ်ဆို့ခြင်းများအား လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထိုသို့စစ်ပွဲအရှိန်မြင့်နေသည့်တိုင် နစ်ဆင်သည် ဒုတိယသမ္မတသက်တမ်းအတွက် ၁၉၇၂၊နိုဝင်ဘာတွင် မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရပြန်သည်
၁၉၇၃၊ ဇန်နဝါရီတွင်မူ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်သည်
ထိုသို့အောင်မြင်မှုများ ရရှိနေသော်လည်း ဂျွန်ဆင်သည် ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံတွင် တာဝန်ရှိကြောင်း ဗဟိုတရားရုံးနှင့် လွှတ်တော်တို့မှ စွဲချက်တင်ခြင်းကို ခံရသည်
သမ္မတအာဏာဖြင့် ထိုစွဲချက်ကို ပယ်ချရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်သဖြင့် အဆိုပါအရှုပ်တော်ပုံနှင့် ပက်သက်သည့်အထောက်အထားများအား ၁၉၇၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၅ရက်နေ့တွင် တရားရုံးသို့တင်ပြပေးခဲ့ရပြီး အပြစ်ထင်ရှားကြောင်းဆုံးဖြတ်ခံရသဖြင့် ဩဂုတ်လ၊ ၉ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးခဲ့ရသည်
သို့ဖြင့်နစ်ဆင်သည် အမေရိကန်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုကဲ့သို့အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရသည့် တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတဖြစ်သွားရသည်
သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရသော်လည်း နစ်ဆင်သည် ဝါရင့်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးလောကတွင် ဆက်လက်၍လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ ၂၂ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇ ဦး၊ မ ၅၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၈ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ စပါးကြွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါးကြွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၁၉ ဦး၊ မ ၂၂၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ငပုန်ကုန်းရွာ၊ ငပုန်ကုန်း
ဇင်လွမ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zinlum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ထောက်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် သည် ကချင်ပြည်နယ်တွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိ တရားရုံးဖြစ်ကာ ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၈)ရုံးရှိသည်
၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေအရ ယခင် ကချင်ပြည်နယ်တရားရုံးကို ကချင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထိုစဉ်က တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး(၂)ဦး စုစုပေါင်း (၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ကချင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်သည် အမှတ်(၁၅) ဧရာရပ်ကွက် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်
ကချင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်ကို ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၈)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်တရားရုံးမိုးညှင်းခရိုင်တရားရုံးဗန်းမော်ခရိုင်တရားရုံးပူတာအိုခရိုင်တရားရုံးမြစ်ကြီးနားမြို့နယ်တရားရုံးဝိုင်းမော်မြို့နယ်တရားရုံးတနိုင်းမြို့နယ်တရားရုံးချီဖွေမြို့နယ်တရားရုံးဆော့လော်မြို့နယ်တရားရုံးအင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်တရားရုံးမိုးညှင်းမြို့နယ်တရားရုံးမိုးကောင်းမြို့နယ်တရားရုံးဖားကန့်မြို့နယ်တရားရုံးဗန်းမော်မြို့နယ်တရားရုံးမိုးမောက်မြို့နယ်တရားရုံးမန်စီမြို့နယ်တရားရုံးရွှေကူမြို့နယ်တရားရုံးပူတာအိုမြို့နယ်တရားရုံးမချမ်းဘော့မြို့နယ်တရားရုံးနောင်မွန်မြို့နယ်တရားရုံးခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်တရားရုံးဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်တရားရုံး၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်၌ တရားသူကြီးချုပ်အပါအဝင် (၃)ဦးရှိသည်
ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် တရားသူကြီးချုပ်ရုံးနှင့် ပြည်နယ်တရားရေးဦးစီးမှူးရုံးတို့ရှိသည်
ဟကျားမုဒိ (အောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hakyarmudi (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ အိုက်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုက်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃ ဦး၊ မ ၁၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃ ဦးနေထိုင်သည်
သခွတ်ရင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ သခွတ်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သခွတ်ရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၂ ဦး၊ မ ၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
အမည်ရင်း - ဦးသန်းမောင်ကြီး၂
မိဘအမည် - ဦးသာခေါင် + ဒေါ်လှဖြူ၃
မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၊ ၁၁၊ ၁၉၁၅၄
မွေးဖွားရာဒေသ - ဟင်္သာတခရိုင်၊ ကွင်းကောက်ရွာ၅
ကလောင်အမည်ခွဲများ - ငပြူး၊ မျိုးချစ်မောင်၊ သခင်ချစ်မောင်၊ သခင်ချစ်မောင် (သာယာဝတီ)၊ ဦးမြတ်မင်း၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ သောကြာနေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီတွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ ကွင်းကောက်ရွာ၌ ဝံသာနုအသင်း ခေါင်းဆောင် မြေပိုင်ရှင် စပါးကုန်သည် ဦးသာခေါင်နှင့် အမိ ဒေါ်လှဖြူတို့က မွေးဖွားသည်
မွေးနံအရ သန်းမောင်ကြီးဟု မှည့်ခေါ်သော်လည်း ချစ်မောင် အမည်သာ ခေါ်ကြသည်
၁၉၂၀ ပြည့်တွင် ကွင်းကောက် မူလတန်းကျောင်းတွင် စတင် ပညာသင် သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် အသက် ခုနစ်နှစ်သားတွင် ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကွင်းသီးတပင် မူလတန်းကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း စကောလားရှစ်ဖြင့် အောင်မြင်၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ထောက်ပံ့ငွေ ၁၆ ကျပ်နှင့် ငါးနှစ်တိတိ စတိုင်ပင်ရသူ ဖြစ်သည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့ အာရ်၊ ပီ၊ ဆင် အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နော်မံကျောင်းတို့တွင် အထက်တန်းပညာများကို ဆက်လက်သင်သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် 'စာဆိုတော်' မဂ္ဂဇင်းတွင် အခြေခံ မှတ်ချက်များထားပြီး ဝတ္ထုတပုဒ်ဖြစ်အောင် ပြိုင်ပွဲဝင် ရေးခဲ့ရာ ပထမဆု ရခဲ့သည်
ဒုတိယ ကျောင်းသားသပိတ် ပေါ်ပေါက်စဉ် သုံးဆယ် အာရ်ဆီအမ်ကျောင်းမှ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲကို မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သော်လည်း ကျွန်ပညာရေး စနစ်ကို မသင်ချင်တော့၍ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး သခင်အဖွဲ့သို့ ဝင်ခဲ့သည်
ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ၊ သခင်စိန်၊ သခင်ခင်အောင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍ နိုင်ငံရေးနယ်သို့ ခြေစုံဝင်ခဲ့သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် 'ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်'၌ 'ငပြူး' ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် 'ထိုထိုဤဤ အလီလီ' ဟူ၍ အခန်းဆက်ဆောင်းပါး ရေးခဲ့သည်
ပထမအိမ်ထောင် ဒေါ်ရင်ရင်မှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် သားမြတ် ကင်ဆာဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သားသမီး ငါးယောက် ကျန်ခဲ့ပြီး၊ ဒေါ်ခင်မျိုးရီနှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင် ထပ်မံထူထောင်သည်
ဒုတိယအိမ်ထောင်နှင့် ကလေးနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလအဖွဲ့၏ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီမှ ဗဟိုကော်မတီဝင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်ချစ်မောင် (သာယာဝတီ) နှင့် သခင်လှကြွေ (ကြည့်မြင်တိုင်) တို့ ဦးစီးသည့် လူထု (အင်းစိန်နှင့် ဟံသာဝတီ ခရိုင်မှ လယ်သမားများ) သည် မြေရှင်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အစည်းအဝေးကို ဗန္ဓုလပန်းခြံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
အစည်းအဝေး အပြီး ဖဆပလ ခေါင်းဆောင် ဦးကျော်ငြိမ်း၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သခင်ချစ်မောင်နှင့် သခင်လှကြွေ ‌လယ်သမားထုကို လှုံ့ဆော်ပြီး ဖဆပလ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး သခင်တင်၏ မကျင်စိန်ကို မီးခွက်မှုတ် လုပ်ကြံသတင်းကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည့် ဟစ်တိုင် စီးပွားရေးနှင့် အိုးဝေ သတင်းစာတိုက်များကို လူထုဖြင့် ဖျက်ဆီးမှု ပြုခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမား အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အာဏာရ ဖဆပလနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီတို့မှ ခွဲထွက်ပြီး လက်ဝဲ ပါတီ တခုဖြစ်သော ဗမာပြည် အလုပ်သမားနှင့် တောင်သူလယ်သမား ပါတီ (ဆိုရှယ်နီ) ကို တည်ထောင်ရာတွင် ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်ပြီး၊ ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့ (ပေါလစ်ဗျူရို) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သခင်လွင်၊ သခင်လှကြွေ ၊ ဦးဘငြိမ်းနှင့် ကိုမောင်မောင်ကျော် (တကသ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ နောင်တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေကြီး ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်) တို့နှင့် အတူ တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ အစိုးရ၏ အတိုက်အခံများ စုပေါင်း၍ တပ်ပေါင်းစု ပါတီ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော 'အတိုင်အခံ မဟာမိတ် အဖွဲ့' Association of Opposition Alliance (AOA) ကို လည်းကောင်း၊ အေအိုအေ ပျက်ပြီးနောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော အတိုက်အခံ တပ်ပေါင်းစုပါတီ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု (ပမညတ) ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်သည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီ အနောက်ပိုင်းမှ အတိုက်အခံ ပမညတ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တက်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်မှ အိမ်စောင့်အစိုးရ အမည်ခံပြီး ပထမအကြိမ် အာဏာသိမ်းမှုကို လွှတ်တော်အတွင်းတွင် ဝိဓူရ ဇာတ်ထုတ်ဖြင့် နှိုင်းယှဉ် ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ဝိဓူရ သခင်ချစ်မောင်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခု၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က တော်လှန်ရေး ကောင်စီအမည်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းသောအခါ "ခွေးကတက်မှာ နေရနေရ" ဟု ထောက်ခံ ပြောကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၁၉၆၉-၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေး (၃၃) ဦး အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်
ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်းက ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် ဦးနု၏ စင်ပြိုင်အစိုးရ အဖွဲ့ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း သဘောမတူသဖြင့် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် လက်ဝဲ ခေါင်းဆောင်တဦး အဖြစ် မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးလောက၌ ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ အမျိုးသား ပြန်လည်တည်ထောင်ရေး ဒီမိုကရေစီ တပ်ဦးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ 'ရှမ်းမူနှင့် ပြည်ထောင်စုနောင်ရေး' အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထွက်ခဲ့ရာ တိုင်းပြည်တွင် တွင်ကျယ်စွာ ထုတ်ဝေခဲ့ရ၏
၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နိုင်ငံရေး ဝေဖန်ချက်များ ပထမတွဲကို ပြည်မ စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့၏
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဒုတိယတွဲကို မော်ကွန်းသစ် စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့် အပ်နှင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်
'အသက်ရှည်ရေး၏ လျှို့ဝှက်ချက်' အမည်ဖြင့် ဝိဓူရ စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စာရေးဆရာ ဝိဓူရ သခင်ချစ်မောင်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာစစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်အရေး ၁၉၄၀၂
ရွှေသီးနှင့် ညိုကြီး ၁၉၄၆၃
လယ်သမားတွေကို ဘာထင်လဲ ၁၉၄၆၊ ၁၉၄၇၄
လယ်သီးစားဘဝကို ပုန်ကန်ကြလော့ ၁၉၄၆၅
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သဝဏ်လွှာဋီကာ၊ ပထမတွဲ ၁၉၄၇၆
ဟော်လံဘွား အစီရင်ခံစာ ၁၉၄၇၇
ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး မှတ်တမ်း ၁၉၄၈၈
ကမ္ဘာ့ ကျူးကျော် စော်ကားမှုများ ၁၉၅၁၉
ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ပထမတွဲ ၁၉၅၃၁၀
ပေါရိသာဒဘတ်ဂျက် ၁၉၅၇၁၁
ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲရေး မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး၁၉၅၇၁၂
အစိုးရကို အယုံအကြည် မရှိ အဆို ၁၉၅၇၁၃
ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ဘယ်လဲ ၁၉၅၉၁၄
ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး ရှင်းတမ်း ၁၉၅၉၁၅
ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး၊ ကမာ္ဘ့စစ် တားဆီးရေး (အဆို)၁၉၆၁၁၆
ရှမ်းမူနဲ့ ပြည်ထောင်စုနောင်ရေး ၁၉၆၂၁၇
ဗမာပြည် အလုပ်သမား ပါတီ၊ မ-အ-လ ပါတီအပေါ် သဘောထား ၁၉၆၂၁၈
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးနှင့် ဗမာပြည် ၁၉၆၂၁၉
ဗမာပြည် အလုပ်သမားပါတီ ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ကြီးသို့ တင်သွင်းသော ဗဟိုကော်မတီ၏ နိုင်င့ရေး အစီရင်ခံစာ(မူကြမ်းနှင့် ပြင်ဆင်ချက်) ၁၉၆၂၂၀
ယနေ့ တောင်သူလယ်သမားအရေး စစ်တမ်း ၁၉၆၃၂၁
ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဒုတိယတွဲ -၂၂
ကျွန်ဘဝ ဗမာပြည် ၁၉၆၈၂၃
တို့ဗမာ တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံ -၂၄
တောင်သူလယ်သမား တိုက်ပွဲ -၂၅
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဗမာပြည် ၁၉၆၉၂၆
လူနည်းနှင့် တိရစ္ဆာန်နည်း (ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲဖြေရှင်းရေး ပြဿနာ) ၁၉၆၉၂၇
နိုင်ငံရေးဝေဖန်ချက်များ (ပထမတွဲ) ၁၉၇၃၂၈
နိုင်ငံရေးဝေဖန်ချက်များ (ဒုတိယတွဲ) ၁၉၇၆၂၉
အမျိုးသားအာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ ၁၉၇၉၃၀
အသက်ရှည်ရေး၏ လျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၈၀
ဒန့်တိုင် ဆရာတော် သည် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခုနှစ် နန်းတက်သော ကုန်းဘောင်ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် ကျော် စောထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်
ပင်တစ်လဲမြို့ စီရင်စု၊ လှည်းကူးမရွာ ဇာတိဖြစ်သည်
ဘွဲ့တော်မှာ ဂုဏ လင်္ကာရ (ဂုဏရံသာလင်္ကာရ)ဖြစ်သည်
မြင်းခြံခရိုင် သစိုး မလည်ရွာ ဂေါစရဂါမ်ရှိသော ဒန့်တိုင်၊ သစ်ညို ကျောင်းတို့၌ တစ်လှည့်စီ သီတင်းသုံးတော်မူသည်
ပြုစုသောကျမ်းများမှာ၊ (၁) ခုဒ္ဒကပါဌ် ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၂) ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၃) စတုဘာဏဝါရ ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၄) စရိယာပိဋကတ် ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၅) စရိယာပိဋကတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၆) စန္ဓကုမာရဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၇)တေမိယဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၈) နာရဒဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၉) နေမိဘာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁ဝ) ဘူရိဒတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၁) မဟာဇနက ဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၂) မဟောသဓဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၃) မိလိန္ဒပဥ|ာပါဠိတော် နိဿယ၊ (၁၄) မိလိန္ဒပဥ|ာ ဝတ္ထု၊ (၁၅) ဝိဓုရဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၆) ဝေဿန္တရာ ဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၇) သုဝဏ္ဏသာမဇာတ် အဋ္ဌ ကထာ နိဿယ၊ (၁၈) သုတ္တ နိပါတ်ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၁၉) သုတ္တနိပါတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ တို့ဖြစ်လေသည်
မြန်မာနက္ခတ်ကျမ်းများအရ ကောင်းကင်တွင် နက္ခတ် ၂၇ လုံးရှိသည်
မြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက် မတိုင်မီက အဘိဇိဟူသော နက္ခတ်တစ်လုံးပါ နက္ခတ် ၂၈ လုံးရှိခဲ့၍၊ နောင်တွင် အဘိဇိ နက္ခတ် ပျောက်ကွယ်သဖြင့်၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံးသာ ကျန်သည်
နက္ခတ် ၂၇ မှာ-အဿဝဏီနက္ခတ်ဘရဏီနက္ခတ်ကြတ္တိကာနက္ခတ်ရောဟဏီနက္ခတ်မိဂသီနက္ခတ်အဒြနက္ခတ်ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်ဖုသျှနက္ခတ်အသလိဿနက္ခတ်မာဃနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်ဟဿဒနက္ခတ်စိတြနက္ခတ်သွာတိနက္ခတ်ဝိသာခါအနုရာဓနက္ခတ်ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မူလနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်သရဝဏ်နက္ခတ်ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်သတ္တဘိသျှနက္ခတ်ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်ရေဝတီနက္ခတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ် ၂၇ လုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ နက္ခတ်လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့မှာ တစ်ကျမ်းနှင့် တစ်ကျမ်း မတူညီသော်လည်း၊ အများအသိအမှတ်ပြုသော လုံးရေနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်
ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များမှာအဿဝဏီနက္ခတ်မှာ မြင်းခေါင်းသဏ္ဌာန် ခြောက်လုံးရှိ၍၊ တူရာသီစန်းယှဉ် နက္ခတ်ဖြစ်သည်
အဿိ မည်သောနတ် အစိုးရသည်
ဘရဏီနက္ခတ်မှာ ခုံလောက်သဏ္ဌာန် ၃ လုံး၊ ဗီရဏီနတ်သမီး၏ ဘုံဗိမာန်ဖြစ်သည် ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယမမင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ကြတ္တိကာ နက္ခတ်မှာ ကြယ်ငယ်စု သဏ္ဌာန် ၇ လုံးရှိသည်
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်ဟုလည်းကောင်း၊ သူခိုးနက္ခတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်
ယင်းနက္ခတ်ကို မီးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆို၏
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးသည် ကျီးတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ရောဟဏီ နက္ခတ်မှာ ငါးကြင်းသဏ္ဌာန် ၁ဝ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဗြဟ္မာနတ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်
မိဂသီ နက္ခတ်မှာ လိပ်ခေါင်းသဏ္ဌာန် ၃ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သသီ အမည်ရှိသော လနတ်သား စောင့်ကြောင်းဆိုသည်
အဒြနက္ခတ်မှာ လိပ်လက်သဏ္ဌာန် ၁ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပရိမိသွာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အထက်ပါ နက္ခတ်သုံးလုံးကား ဟင်္သာတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပုဏ္ဏဖုသျှုနက္ခတ်မှာ အဖန်တလဲလဲ မိုးကို ရွာစေတတ် သောကြောင့် ထိုသို့ ခေါ်သည်
လုံးရေ ၅ လုံးရှိ၍၊ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ သင်္ဘောသဏ္ဌာန် ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို အဒိတိ နတ်သမီးအစိုးရကြောင့် ဆိုသည်
ဖုသျှနက္ခတ်မှာ ကျွေးမွေးခြင်း၊ ပွားများခြင်းအနက်ကို စွဲ၍၊ ဖုဿ၊ ဖုသျှဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
နက္ခတ်လုံးရေ ၁ဝ လုံး ရှိ၍၊ ငှက်ချေးခံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဇီဝဂြိုဟ် နတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အသလိဿ နက္ခတ်မှာ ခက်ရင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို ဖဏိမည်သော မြွေနတ်မင်းအစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ပုစွန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မာဃနက္ခတ်မှာ သံကောက်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပီတရာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီ နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ယောနိနတ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏ္ဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည် ဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဟဿဒနက္ခတ်မှာ လက်ဝါးနှင့်တူ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
လက်ငါးချောင်း သဏ္ဌာန် ၅ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
စိတြနက္ခတ်မှာ ပုလဲသဏ္ဌာန် ၁ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တဗ္ဗနတ် အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
သွာတိ နက္ခတ်မှာ ကသစ်ပွင့် သဏ္ဌာန် ၂ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပဝနမည်သော လေနတ်မင်း အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဆံကျင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ဝိသာခါ နက္ခတ်မှာ ပတ်ဆိုင်းဝိုင်းသဏ္ဌာန် ၁၄ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို သက္ကာနီမည်သော သိကြား မိဖုရား သုဇိတာ အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
အနုရာဓ နက္ခတ်မှာ နဂါးလည်ဆစ်သဏ္ဌာန် ၁၅ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို မိတ္တမည်သော နတ်အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဇေဋ္ဌနက္ခတ်မှာ နဂါးချက်မဟု ခေါ်၍၊ ၅ လုံးရှိ၏
ထိုနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွား၏
ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ မူလနက္ခတ်မှာ ၄ လုံး ရှိ၍၊ နဂါးအမြီးဟု ခေါ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို နိရတိ ရက္ခိုသ် အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ပြုဗ္ဗာသဠ် နက္ခတ်မှာ ဥတ္တရာသဠ် နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို တောယရေနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ ဆင်မလှမ်းဟန် ၄ လုံး ရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဿိဒေဝနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သုံးလုံးကား ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ သရဝဏ်နက္ခတ်မှာ မြားသဏ္ဌာန် (ဝါ) မောင်ရင်ဆိုင်းထမ်း သဏ္ဌာန် သုံးလုံးတန်းလျက် ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဟရိ မည်သော ပိဿနိုးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်မှာ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝသုနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
သတ္တဘိသျနက္ခတ်မှာ ဆုံကြီးသဏ္ဌာန် ၆ လုံး ရှိသည်
ထိုနက္ခတ်ကို ဝရုဏနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်
ယင်းနက္ခတ်သုံးလုံးကား မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍သွားလေသည်
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်သော နက္ခတ်များ ပြုဗ္ဗပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ နွားခြေ နွားလက်နှင့် တူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်
ဥတ္တရာ ပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ် သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိသည်ဟုဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဇဒေဝနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍၊ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် ၄ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း သို့မဟုတ်၊ အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးကြောင်း လည်း ဆိုသည်
ရေဝတီနက္ခတ်မှာ မြှုံးသဏ္ဌာန် ၉ လုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်မှာ အဿဝဏီမှစ၍ ရေသော် ၂၇ လုံးမြောက် နောက်ဆုံး နက္ခတ်ဖြစ်သည်
ထိုနက္ခတ်ကို ပုမာနတ်အစိုးရ ကြောင်းဆိုသည်
ဤနက္ခတ် သုံးလုံးကား ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
နက္ခတ် ၂၇ လုံးတို့သည် ရာသီစက်လှည့်၍၊ အစဉ်အတိုင်း တစ်ရာသီမှ တစ်ရာသီသို့ ကူးဝင်ကြရာ၊ တစ်ရာသီလျှင် ၂ လုံး တစ်ပါဒ်အားဖြင့်၊ ၁၂ ရာသီတွင် နက္ခတ်စက်တစ်ပတ်လည်မိ၍၊ တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
၁၂ ရာသီ စန်းယှဉ်နက္ခတ်များမှာ ရာသီ အလိုက် ၁၂ လုံးရှိသည်
ဂန်းနိုဆုဘူတာ  (雁ノ巣駅 ဂန်းနိုဆု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ဖုခုအိုခမြို့၊ ဟိဂရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ပင်လယ်တိန်ရွာ၊ သုံးထပ်
(ငရုံးတောင်) ရွာသစ်ရွာ(ဒု) ချီးယားတန်း (တောင်)ရွာ(ဒု) ချီးယားတန်း (အနောက်)ရွာ(ဒု) ချီးယားတန်း (အရှေ့)ရွာ(ဒု) ချီးယားတန်း (အလယ်)ရွာ(ဒု) ညောင်ပင်ကြီးရွာ(ဒု) သံဒါရွာ(ပ) ချီးယားတန်းရွာ(ပ) ညောင်ပင်ကြီးရွာ(ပ) သံဒါရွာ
ကင်းထောက်လေယာဉ် သည် အ များအားဖြင့် အင်ဂျင်တစ်လုံးတည်း၊ ထိုင်ခုံနှစ်လုံးသုံးလုံး၊ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ထောက်လှမ်းရေးလေယာဉ် အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ရန်သူတည်နေရာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန်နှင့် လက်နက်ကြီး များကို ညွှန်ကြားရန်အတွက် အသုံးပြုသည်
ကင်းထောက်လေယာဉ်ကိုမရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ရေတပ် သည်နည်းဗျူဟာမြေပြင်လေ့လာရေးလေယာဉ်မဟာဗျူဟာကင်းထောက် "spyplane" သို့မဟုတ်ကြီးမားသောကင်းလှည့်ရာမှခွဲခြားအဖြစ်လေယာဉ်တင် လှေပျံ များကို သယ်ဆောင်ကြသည်
ဧဖတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ayehpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဟိုင်းဖတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုင်းဖတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဟခုဘဘူတာ  (白馬駅 ဟခုဘ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင်၊ ခိတအဇုမိတိုင်း၊ ဟခုဘမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်မထောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetmahtauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၁၂၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
ငင်ဂန်ဂါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngingangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်၊ ဝါလန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကဒေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makaday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ပန်ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥဂ္ဂသူကြွယ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် နှစ်သက်ဖွယ်သော ဝတ္ထုကို လှူလေ့ရှိသည့် ဥပါသကာတို့တွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ကို ရခဲ့သည်
မြတ်စွာဘုရားကို ပထမအကြိမ် ဖူးတွေ့ရုံဖြင့် သောတာပန် ဖြစ်လေသည်
ဥဂ္ဂသူကြွယ်သည် ဝေသာလီပြည်၌ သူဌေးဖြစ်၏
သူဌေး၏ ကိုယ်ခန္ဓာဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့သည် ကျော်ကြား၏
ဥဂ္ဂသူကြွယ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို မိမိအိမ်သို့ ကြွရောက်ရန် စိတ်အကြံဖြစ်၏
မြတ်ဗုဒ္ဓလည်း ကြွတော်မူ၏
ထိုအခါ ရဟန်းသံဃာတို့အား အရသာအမျိုးမျိုးဖြင့် လုပ်ကျွေး၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် "မနာပဒါယီ လဘတေ မနာပံ" ဟူသည့်တရားကို နာကြားရ၏
(မနာပဒါယီ လဘတေ မနာပံ  နှစ်ခြိုက်ဖွယ် ဝတ္ထုကို ပေးလှူသူသည် နှစ်ခြိုက်ဖွယ် ဝတ္ထုကို ရ၏
မြတ်စွာဘုရားအား အင်ကြင်းပွင့် အဆင်းရှိသော ခဲဖွယ်ကို အလှူခံရန် လျှောက်၏
ထို့နောက် ဆီးသီးဖြင့် စီမံထားသော ကန်စွန်းရွက် ဆီပြန်ကြော်၊ သလေးဆွမ်း၊ ကာသိတိုင်းဖြစ် အဝတ်၊ ပလ္လင်၊ မွှေးရှည်ကော်ဇော၊ ပန်းပြောက်ခြယ် သားမွေးအခင်း၊ ဝံပိုင်ရေအခင်း၊ နီသော မျက်နှာကြက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိသော နေရာ၊ အဖိုးတစ်သိန်းတန်သော စန္ဒကူးနှစ် ထိုင်ခုံ စသည်တို့ကို အလှူခံရန် လျှောက်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် အလှူခံတော်မူ၏
ထိုအချိန်မှစ၍ ဥဂ္ဂသူဌေးသည် မိမိနှစ်ခြိုက်ရာ လှူဖွယ်တို့ဖြင့် ရဟန်းသံဃာတို့ကို လှူဒါန်း၏
ဘုရားရှင်သည် ဥဂ္ဂသူကြွယ်ကို နှစ်သက်ဖွယ်သော လှူဖွယ်တို့ဖြင့် လှူလေ့ရှိသည့် ဥပါသကာတို့တွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ် ပေးတော်မူခဲ့၏
ဥဂ္ဂသူဌေးသည် သေလွန်သောအခါ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ့ဘုံတွင် ဗြဟ္မာ ဖြစ်၏
ဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ရသည်နှင့် တပြိုင်နက် အကြွင်းမဲ့ ယုံကြည် ကြည်ညိုခြင်း
မြတ်စွာဘုရားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဖူးတွေ့ တရားနာရ၍ အနာဂါမ်အရိယာဖြစ်ကာ လောကုတ္တရာ သရဏဂုံနှင့်တကွ ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမကသီလကို ခံယူဆောက်တည် ကျင့်သုံးခြင်း
မယားကြီးကို သူတပါးအား လှူဒါန်းပေးစားလိုက်ရသော်လည်း စိတ်ထဲတွင် ဖောက်လွဲဖောက်ပြန်မှု မရှိခြင်း
မိမိ၏ စည်းစိမ်ရှိသမျှသည် သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့နှင့် မခွဲခြားဘဲ ဆက်ဆံကုန်၏၊ သက်ဆိုင်ကုန်၏ဟု စိတ်ထားရှိခြင်း
ရဟန်းသူမြတ်တို့ကို ရိုသေစွာ ဆည်းကပ် ပြုစုခြင်း
ရဟန်းသူမြတ်တို့ တရားဟောလျှင် ရိုသေစွာ နာယူခြင်း
ရဟန်းသူမြတ်တို့က တရားမဟောပါက မိမိက ဟောခြင်း
ငါ့ထံသို့ နတ်တို့ ချဉ်းကပ်ကုန်၏
ငါတို့သည် နတ်တို့နှင့် အတူတကွ စကားပြောရ၏ဟု စိတ်မတက်ကြွခြင်း
အနာဂါမ် အရိယာ ဖြစ်ခြင်း
ဘန်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bangkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ကျုံခရာ
ပင်မဆဲလ် (stem cell) များသည် ဗဟုကလာပ်စည်း သက်ရှိများတွင် တွေ့ရသည့် ဆဲလ်များဖြစ်သည်
၎င်းဆဲလ်များ၏ ထူးခြားချက်မှာ မိုင်တိုးစစ် (mitosis) ဆဲလ်ကွဲထွက်မှု ဖြစ်စဉ်မှတဆင့် အခြားအင်္ဂါများ လိုအပ်သည့် ဆဲလ်အမျိုးမျိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ကနေဒါနိုင်ငံ တိုရွန်တို တက္ကသိုလ်မှ ပညာရှင် အဲနက် မက္ကူးလော့ချ် (Ernest McCulloch) နှင့် ဂျိမ်းစ် ထီးလ် (James Till) တို့ တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ပင်မဆဲလ် လေ့လာချက်များ တိုးပွားလာသည်
နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ ပင်မဆဲလ်များကို အဓိကအားဖြင့် ၂ မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်းတို့မှာ သန္ဓေသား ပင်မဆဲလ်နှင့် အရွယ်ရောက် ပင်မဆဲလ် တို့ဖြစ်သည်
ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးဆဲ သန္ဓေသားများမှ ပင်မဆဲလ်များသည် အင်္ဂါအသီးသီးမှ လိုအပ်သည့် ဆဲလ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်
အရွယ်ရောက်ပြီးသူများမှ ပင်မဆဲလ်များသည် ပျက်စီးသွားသော ဆဲလ်များနေရာတွင် အစားထိုးကာ ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည်
ယနေ့တွင် ပင်မဆဲလ်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် မွေးမြူပြီး ကြွက်သား သို့မဟုတ် အာရုံကြော စသည်ဖြင့် လိုအပ်သည့် တစ်သျှူးများနှင့် တူညီသည့် ဆဲလ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် နောင်တွင် အယ်ဇိုင်းမားကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ကုသပေးနိုင်မည်ဟု ပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်
ပက်တန်းရွာ၊ လှိုင်းတာ
ယင်းဗျူရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yinbyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဂါပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆဂါပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၀၄ ဦး နေထိုင်သည်
အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၇)) သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်
"စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်
တပ်မများ နှင့် စကခများသည်  ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိ အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ကြည်း ၁၆၃၈၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်​မောင်ဝင်း ဖြစ်သည်
အမှတ်(၁၇)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်
ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ခေတ္တဖြစ်စေ၊ အမြဲဖြစ်စေရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်
အကုန်မဟုတ်သော်လည်း အများစုမှာ ဆက်လက်၍ ဖင်လန်နိုင်ငံသားများဖြစ်သွားကြသည်
နေထိုင်ခွင့်ကို မိသားစုဆက်နွယ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပညာသင်ကြားနိုင်ရန်ဖြစ်စေ၊ ပြန်လည်အခြေချနေထိုင်နိုင်ရန်ဖြစ်စေ၊ လူမှုစာနာထောက်ထားမှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှ နေထိုင်ခွင့်ချပေးနိုင်သည်
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေတိုးပွားမှုမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသူများ နှင့် နိုင်ငံသမိုင်းတလျှောက် ယဉ်ကျေးမှုပြောင်းလည်းလာမှုပေါ်လည်း မူတည်နေသည်
စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး နှင့် နိုင်ငံရေးသည်လည်း နိုင်ငံခြားသားများနှင့် သက်ဆိုင်နေပြီး၊ ဖင်လန်နိုင်ငံသားများအတွက် အလုပ်အကိုင်များ၊ ရာဇဝတ် အပြစ်ဒဏ်များ နှင့် မဲပေးမှုများတွင်လည်း နိုင်ငံခြားသားများ ဆက်လက် လက်ခံသင့် မခံသင့်ခြင်းကို အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ၊ ပြည်ပမွေး နိုင်ငံခြားသားများ ဖင်လန်သို့ လာရောက်နေထိုင်သူပေါင်း ၁၄၀ ၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၂.၇%  ရှိသည်
၂၀၁၀ မဲဆန္ဒကောက်ယူချက်များအရ ဖင်းလူမျိုးအများစုသည် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့လာသူများကို ကန့်သက်ချက်များ ထားရှိစေချင်သည်ဟု ဆိုသည်
နေထိုင်ခွင့်လက်မှတ် ရှိသူများသည် ရှင်ဂန်အသိအမှတ် မြေအတွင်း သွားလာခွင့်ရှိသည်
နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား B သည် ယာယီနေထိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်
နှစ်စဉ် ၁ နှစ်နေထိုင်ခွင့် ထုတ်ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်
၎င်းနေထိုင်ခွင့်ကို ကျောင်းတက်ရောက်ရန် ရောက်ရှိလာသည့် နိုင်ငံခြားသားများ နှင့် နေထိုင်ခွင့်လျှောက်ထားကြသည့် ဒုက္ခသည်များကိုလည်း ၊ နေထိုင်ခွင့် အေ မပေးခင် ဘီ အစားထိုးချပေးခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်
ဘီအမျိုးအစားသည် ကျောင်းသားများအတွက် ဖြစ်ပါက အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရှိသော်လည်း တစ်ပါတ်လျင် ၂၅ နာရီသာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိသည်
ကျောင်းသားဖြစ်ပါက ဘီနေထိုင်ခွင့်ရှိသူသည် နိုင်ငံ၏ လူမှုဖူလုံရေး အာမခံစနစ်တွင် ထည့်သွင်းထားခြင်းမရှိသောကြောင့် အေဖြင့် နေထိုင်သူများရရှိသည့် အလုပ်လက်မဲ့ထောက်ပံ့ကြေး၊ နေထိုင်စားရိပ် ထောက်ပံ့ကြေး နှင့် အိမ်ရာထောက်ပံ့ကြေးများ မရရှိပေ
ဆက်လက် နေထိုင်ရန် ကျောင်းသားများအနေနှင့် ကျောင်းပြီးပါက ဘီအမျိုးအစားနေထိုင်ခွင့်ရှိနေချိန်အတွင်း နေထိုင်ခွင့် ကို ဆက်လက်လျှောက်ထားနိုင်သည်
နေထိုင်ခွင့် ၆လ ဆက်လက်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ အလုပ်အကိုင် ရှာဖွေနိုင်ရန်ဖြစ်သည်
အလုပ်အကိုင်ရရှိပါက၊ နေထိုင်ခွင့် အေ အဖြစ် ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်
ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူများအား ခိုလုံခွင့်ချပေးရန် အထောက်အထား မလုံလောက်ခြင်း၊ မိခင်နိုင်ငံသို့ လက်ရှိတွင် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရန် အခြေအနေ မပေးခြင်းတို့ကြောင့် နေထိုင်ခွင့် ဘီ ဖြင့် ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူတချို့ နေထိုင်ကြရသည်
ဆက်လက် နေထိုင်ရန် နှင့် အခွင့်အရေး ဘီဖြင့်နေထိုင်သူများသည် အခြေအနေပြောင်းလည်းလာပါက နေထိုင်ခွင့် အေ အဆင့် သို့ ပြောင်းလည်းသွားနိုင်သည်
ဥပမာ - အလုပ်အကိုင်ရရှိခြင်း၊ ဖင်လန်တွင် နေထိုင်ခွင့်ရှိပြီးသူတစ်ဦးနှင့် ထိမ်းမြားခြင်း၊ မိခင်နိုင်ငံတွင် ပြန်ပို့ဆောင်ရန် လုံး၀မဖြစ်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ပေါ် မူတည်၍လည်း နေထိုင်ခွင့် အေ အဆင့်သို့ ပြောင်းလည်းသွားနိုင်သည်
နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား A သည် ယာယီနေထိုင်ခွင့်ဖြစ်သော်လည်း ပထမဦးဆုံးအခေါက်တွင် ၁ နှစ် နေထိုင်ခွင့်ရရှိပြီး၊ ဆက်လက်၍ အခြေအနေပေါ်မူတည်ကာ ကာလကြာရှည်သည့် ၃ နှစ်သို့မဟုတ် ၄ နှစ် နေထိုင်ခွင့် ချပေးခြင်းမျိုးရှိသည်
၎င်းနေထိုင်ခွင့်ကို အလုပ်အကိုင်နှင့် နေထိုင်နေသူများ၊ ဆွေမျိုးသားချင်း ဆက်နွယ်မှုကြောင့် နေထိုင်သူများ၊ ဒုက္ခသည့်အဖြစ် နေထိုင်ခွင့်လျှောက်ရာတွင် နေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများအတွက်ဖြစ်သည်
နေထိုင်သူတစ်ဦးသည် နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား A ဖြင့် ၄ နှစ် ဆက်တိုင်နေထိုင်ပါက အမြဲနေထိုင်ခွင့် လျောက်ထားနိုင်သည်
အမြဲနေထိုင်ခွင့်သည် ကန့်သက်ရက်မရှိခြင်းကြောင့် အချိန်မရွေး ပြန်လည် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်
အမြဲနေထိုင်ခွင့်လျှောက်ထားနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် နေထိုင်မှုအချိန်မှာ ဆက်တိုက် ၄ နှစ်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ဘီအမျိုးအစားနှင့် နေထိုင်ခဲ့သူများ၏ ကာလကို တဝက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်
ထို့ကြောင့် ဘီဖြင့် ၃ နှစ်ကျောင်းတက်ထားသူများသည်၊ အေရရှိသည့်အခါတွင် ၁ နှစ်ခွဲ နေခဲ့ပြီးသူများဟုသက်မှတ်ထားသောကြောင့် အေဖြင့် ၂ နှစ်ခွဲဆက်လက်နေထိုင်ပြီးလျင် အမြဲနေထိုင်ခွင့်ကို လျှောက်ထားနိုင်သည်
နေထိုင်ခွင့်အေ ဖြင့် နေထိုင်သူများ၏ လူမှုဖူလုံရေး အခွင့်အရေးများ ရရှိမှုတူညီသော်လည်း အမြဲနေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများသည် နိုင်ငံသားလျှောက်ယူခွင့်ရှိသည်
နိုင်ငံသားဖြစ်မှသာ ၆ နှစ်တစ်ကြိမ် ကျဉ်းပလေ့ရှိသည့် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆန္ဒမဲထည့်ခွင့်ရရှိမည်
သမတ္တရွေကောက်းပွဲ ကို ဖင်လန်နိုင်ငံသားများသာလျှင် ရွေချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြသည်၊
ဝက်မြေတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetmyaytaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ သဲစားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယမ်းပိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၅ ဦး၊ မ ၁၆၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ ယမ်းမိုင် ဖြစ်သည်
ငဒက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngadet)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ငဒက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငဒက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂ ဦး၊ မ ၂၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဒန်ရောင်ဂါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danyawnggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အဒန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ကြို့ရွာ Sin Kyot ywarသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်အနီး ပါသာဏကစေတီ၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက် ဗာဝရီဗြာဟ္မဏဆရာကြီး၏တပည့် ဓောတကလုလင်၏ မေး လျှောက်သည့် မေးခွန်းတို့ကို ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်
မိမိ၏ရာဂစသည် ငြိမ်းအေးရန် သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဖြင့် ပြင်းထန်စွာ အားထုတ်ရမည် ရင့်ကျက်သောပညာ, အောက်မေ့မှု သတိရှိရမည်
သင်သည် မြတ်သော နိဗ္ဗာန်တရားကို သိမြင်လျှင် သံသရာအယဉ် “ဩဃ”ကို လွန်မြောက်နိုင်လိမ့်မည်
ငြိမ်းအေးမှု နိဗ္ဗာန်တရားကို ကိုယ်တိုင်မြင်သိ၍ သတိရှိလျက် ကျင့်ကြံ အားထုတ်သူသည် တဏှာကို လွန်မြောက်နိုင်လိမ့်မည်
ကာလသုံးပါး တရားအားလုံးကို အနိစ္စအစရှိသော အခြင်းအရာအားဖြင့် သိလျှင် ကပ်ငြိတွယ်တာမှုတဏှာကို မပြုလေလင့် အစရှိသည်ဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဓောတကလုလင်သည် တပည့်တစ်ထောင်နှင့်အတူ ရဟန္တာဖြစ်၍ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်း ဖြစ်ကြသည်
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ဖတ်ကုန် (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatkon (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ လွယ်စပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်စပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၀ ဦး၊ မ ၁၀၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ တင်းဝါးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
သကြားဟင်းအိုးရွာ၊ ထန်းလေးပင်
ဗန်တို၊ဗန်ရှည် ကစားခြင်းသည် သိုင်းပညာ၏ ကဏ္ဍတရပ်ဖြစ်၍ ရန်သူကို ခုခံတိုက်ခိုက်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဗန်တိုသည် လက်နက်မဲ့ ကာကွယ် ခုခံတိုက်ခိုက်နည်းဖြစ်၍၊ မိမိကို ရန်ပြုလာသူအား လက်ထဲတွင် မည်သည့် လက်နက် အရာဝတ္ထု တခုခုကိုမျှ မကိုင်မသုံးဘဲ ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်၍ ဗန်တိုဟုခေါ်သည်
ဗန်တိုပညာသည် အပျော့ဗန်တိုနှင့် အမာ ဗန်တို ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်
အပျော့ ဗန်တိုသည် မိမိကိုယ်ကို အထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်စေသည့် နည်းကို အပျော့ဗန်တို ဟုခေါ်သည်
အမာဗန်တိုသည် အခုခေတ်တွင် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့ ဟုခေါ်သည်
၎င်းမှာ အကွဲကွဲ အပြဲပြဲ မတွန့်ဆုတ်ဘဲ ခံနိုင်ရည်၊ ပညာချင်း ယှဉ်ပြိုင်ပြီး တိုက်ခိုက်နည်းဖြစ်သည်
ဗန်တိုသည် သိုင်းပညာရပ် တစ်ခုသာမက အတွေးအခေါ်၊ လောကီပညာများပါ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်
ဗန်တို၏ မူလအနက်မှာ ရှေးကျသော ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး "မိမိကိုယ်ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကာလကြာသော် "မိမိကိုယ်ကို ကျင့်ကြံကာကွယ်ခြင်း" ဟူ၍ ပြောင်းလဲ လာခဲ့သည်
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အလေ့အထသည် ၈ရာစုခန့်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသည်ဟု အထောက်အထားများကဆိုသည်
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အတတ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်သည်ဟု အချို့ကဆိုသည်
တချို့ကမူ ခရစ်နှစ် ၃၀၀အတွင်းတွင် တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံများမှ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုမှတဆင့် မြန်မာ၊ယိုးဒယား၊ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဂျပန် စသော နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်ဟု အထောက်အထားဖြင့် တင်ပြကြသည်
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အလေ့အထသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်နိုင်ငံထက် အရောက်နောက်မကျကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိရပေသည်
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်တတ်လျှင် မိမိထက် အင်အား ဗလ သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ လက်နက်သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ တယောက်ထက်များသည့် ရန်သူကိုလည်းဖြစ်စေ ကောင်းစွာ ခုခံကာကွယ်နိုင်သည်
ဗန်တိုတတ်လျှင် ဗန်ရှည်တတ်ရသည်
ဗန်ရှည်တတ်လျှင် ဗန်တိုတတ်ရသည်
တမျိုးတတ်လျှင် ပညာမစုံသေး
၂မျိုးစလုံးတတ်မှ စွယ်စုံတတ်သည်ဟု ခေါ်ကြသည်
မြန်မာတို့၏ အမွေ ဗန်တို၊ဗန်ရှည် ပညာကို ရှေးက စစ်ပွဲများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး တိုင်းပြည်ကာကွယ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်
သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ သမိုင်းတလျှောက် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ တည်ရှိပြန့်ပွားခဲ့သည်
ပုဂံခေတ်တွင် အရည်းကြီးတို့၏ ပွဲကျောင်းများကြောင့် ပိုမိုထွန်းကားခဲ့သည်
သို့သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ လက်အောက် ကျွန်သဘောက် ဘဝတွင် နယ်ချဲ့သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုများကို ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ပြီး အမျိုးပျောက်အောင် လုပ်ခဲ့ရာ ဗန်တိုပညာသင်ကြားလိုက်စားသူများကို သူပုန်ဟု သတ်မှတ်ကာ ကလိမ်ကကျစ်ဉာဏ်နှင့် နှိပ်ကွပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဗန်တိုပညာသည် ပျောက်ကွယ်လုမတတ် မှေးမှိန်ခဲ့ရသည်
သို့သော်လည်း မြန်မာလူမျိုး ပညာရှိများက လျှို့ဝှက်စွာ ပညာဖြန့်ဖြူးပေးသောကြောင့် ရွက်ပုံးသီး ပညာရှင်များပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာမှ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် မြန်မာအစိုးရက ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ပေးမှုကြောင့် ဗန်တို ပညာသည် ပြန်လည် ထွန်းကားလာသည်
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာ၌ ရန်သူကို တချက်တည်းနှင့် မေ့လဲသွားအောင်သော်လည်းကောင်း၊ အရိုးအဆစ်များ ကျိုးပဲ့သွားပြီး မလှုပ်နိုင်၊ မထနိုင်အောင်သော်လည်းကောင်း၊ ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော နည်းများလည်း ပါဝင်သည်
အချို့နည်းများသည် ရန်ပြုလာသူ တဖက်သား၏ အသက်ကိုပင် စိုးရိမ်ရသည်အထိ ဒဏ်ခတ်နိုင်သော နည်းများဖြစ်သည်
မသမာသူများ လက်ထဲသို့ ဤပညာရောက်ရှိသွားကာ မတရား အသုံးချပစ်ကြလျှင် သင်ပေးသူရော အသုံးချသူပါ အပြစ်မကင်းပေ
ထိုကြောင့် ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ဆရာကြီးများသည် သူတို့၏ ပညာများကို များစွာ လျှို့ဝှက်ကြ၏
တပည့်ခံမည့် သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တ၊ မျိုးရိုးတို့ကို ကြည့်ပြီးမှ သင်ပေးလေ့ရှိသည်
မိမိသားသမီးပင် ဖြစ်စေကာမူ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းက ဤပညာကို သင်မပေးကြချေ
ဗန်တိုပညာရပ်တွင် သင်ကြားပြသရာ ကျောင်း အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်၍ ကစားဟန်လည်း ကွဲပြားခြားနားကြသည်
ရှေးခေတ်က ဤပညာ သင်ကြားမည့်သူများသည် ဥပုသ်သီလများ ရက်ရှည်စောင့်ကြရသည့်အပြင်၊ ကန်တော့ပွဲ အုန်းပွဲများပေး၍ ကတိသစ္စာ ဝန်ခံချက်များကို ပြုကြရသည်
အသုံးများသော ကတိ သစ္စာ ၃ချက်မှာ (၁) အနန္တော အနန္တငါးပါးအား ဤပညာဖြင့် မပြစ်မှားပါ၊ (၂) မိမိကို မျက်ရည်ပေါက်ကြီ:ငယ် ၃ကြိမ် ၃ခါကျအောင် မပြုမူပါဘဲလျှက် ဤပညာဖြင့် မတုံ့ပြန်ပါ
(၃) သေရေ သေရက်သောက်စားခြင်းနှင့် သူတပါး သားမယားအား ပစ်မှား ကျူးလွန်ခြင်း မပြုပါဟု ဖြစ်သည်
ယခုအချိန်အထိ အထက်ပါ ကတိသစ္စာ ၃ချက် ပေးဆိုမှ ပညာသင်ပေးကြသည့် ဆရာ အတော်များများ ရှိပေသည်
အခြား ပညာရပ်များနည်းတူ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ပညာသည်လည်း ကျွမ်းကျင်သည်ထက် ကျွမ်းကျင်လာစေရန် အလေ့အကျင့် များစွာ လိုအပ်သည်
အလေ့အကျင့် များလေလေ ကျွမ်းကျင်လေလေဖြစ်သည်
အလေ့အကျင့်ယူရာ၌ တဦးနှင့် တဦး ရန်သူလို သဘောထား၍ ခုခံကာကွယ်ကြလျှင်၎င်း၊ တိုက်ခိုက်ရိုက်နှက်ကြလျှင်၎င်း၊ တဦးမဟုတ် တဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာအနာတရ ခံကြရတတ်သည်
အပျော်ကစားသည့် စိတ်ဓာတ်ဖြင့် အလေ့အကျင့်ယူကြမှာသာ အချင်းချင်း အထိအခိုက်မရှိဘဲ စိတ်ချမ်းမြေ့ ပျော်ရွှင်ကြမည်ဖြစ်သည်
စိတ်ချမ်းမြေ့ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းမှလည်း အလေ့အကျင့်ကို ခုံမင်နှစ်သက်လာကြမည်
အမေရိကန် နိုင်ငံ၌လည်း မြန်မာ့ ရိုးရာသိုင်း လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းများ ရှိသည်
မြန်မာ့ ဗန်ဒို ကိုယ်ခံပညာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်လောက်တွင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာကြီး ဒေါက်တာ မောင်ကြီး က ဝါရှင်တန်မြို့တော်၌ ဟံသာဝတီ ဗန်ဒိုစံနစ်ကို စတင်ပညာကို သင်ကြား ပေးခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
ဗန်ဒိုပညာကို အိုဟိုင်းအိုး၊ အနောက် ဗာဂျီးနီးယား၊ ဝါရှင်တန် ဒီစီ၊ နယူးယောက် တဝိုက်နဲ့ အခြားပြည်နယ် အချို့မှာ သင်ကြားနိုင်သည့် သင်တန်းကျောင်းတွေ ရှိသည်ဟု သိရသည်
အမေရိကန် ဗန်ဒို သင်တန်းကျောင်း တွေမှာ ဗန်ဒိုရဲ့ အခြေခံ ကျင့်စဉ်တွေနဲ့ အဓိက ပုံစံ ၉မျိုးဖြစ်တဲ့ Bull, Boar, Cobra, Viper, Python, Panther, Tiger, Scorpion နဲ့ Eagle ပုံစံတို့ကိုလည်း အထူးပြု သင်နိုင်ပါကြသည်
မြန်မာ့ကိုယ်ခံ ပညာများမှာ လက်ဝှေ့၊ နဘမ်း၊ သိုင်းပြောင်းပြန်၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း (ပွဲကျောင်း) စသည်ဖြင့် ရှိပါသေးတယ်၊ အမေရိကန် မှာတော့ ဗန်ဒိုအပြင် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက် နှင့် တိုက်ခိုက်နည်းကိုပါ ထည့်သွင်း လေ့ကျင့်နိုင်သည်
အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက်နဲ့ ဆင်တူတဲ့ ဓားမြှောင်ပုံမျိုး မြန်မာ စတိုင်လ် ၌ ရှိသည်
သို့သော် ဗြိတိသျှ စစ်တပ်သည် ဗန်ဒိုကို စစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်ရေး ပညာအဖြစ် လေ့ကျင့် ခဲ့ပြီး ဂေါ်ရခါး လူမျိုး အရာရှိတွေက ဦးဆောင်ပြီး စံနစ်တကျ ဖြစ်အောင် လုပ်ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက်ပညာ သည် အင်တာနေရှင်နယ် ဗန်ဒို လေ့ကျင့်ရေးအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်
ထို့အပြင် အခြား ဗန်တိုသင်တန်းကျောင်းများမှာ Greater Hartford Bando ကျောင်း၊ မြောက်-ဗာဂျီးနီးယားကျောင်း၊ နယူးအင်္ဂလန် ဗန်ဒို ကလပ် စသည်ဖြင့် ရှိသည်
ပြင်သစ်ပြည် ၌လည်း ဗန်ဒိုကို အတော်လေ့လာ သင်ယူ ကြတယ်လို့ သိရလေသည်
အခြားနိုင်ငံအတော်များများ သည် မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပြီး နိုင်ငံတကာအဖွဲ့ ဖွဲ့ထားကြသည်
အချို့မှာ သီးခြားပုံစံနဲ့ သင်ကြားခြင်းများရှိကြသည်ဟုသိရသည်
မကျီးကုန်း (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၈ ဦး၊ မ ၁၄၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ MRT Co.,Ltd မှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ၍ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ ၄ လခန့် အတွင်း တည်ဆောက် ပြီးစီခဲ့သည်
နက္ခတ်တာရာပြခန်း ပင်မဆောင် ( Planetarium-chamber) ပညာပေးပြခန်းငယ်များ၊ အဝင်ဧည့်ခန်းဆောင် (exhibits hall & lobby)၊ အမှတ်တရ အရောင်းဆိုင်နှင့် စားသောက်ဆိုင်ဖြင့် အဆောက်အဦး ၃ ခုအား တွဲဘက် ဖွဲ့စည်းလျှက် တည်ဆောက်ထားသည်
ပြခန်းပင်မဆောင်သည် ဆဌဂံဒီဇိုင်းဖြစ်၍ ထောင့်ဖြတ် (၈၀)ပေ၊အမြင့် (၈၀)ပေရှိပြီး (၁၈) မီတာ အလူမီနီယမ် အမိုးခုံး ပိတ်ကားအား မျက်နှာကျက်မှ (၁၀) ဒီဂရီ ချိတ်ဆွဲထားကာ ကြယ်တာရာ ပြစက်၊ သုံးဘက်မြင် ဗွီဒီယိုပြသမှုစနစ်၊ အစီအစဉ်ထုတ်လွှင့်မှုဆိုင်ရာ စက်ကိရိယာများနှင့် အသံပိုင်းဆိုင်ရာ အထူးတီထွင် ထိုင်ခုံစသည့် စက်ကိရိယာများအား USA , Italy , Japan & French စသည့်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး လူ ၁၆၀ ဆန့် ကြည့်ရှုနိုင်သည်
နက္ခတ်တာရာပြခန်းအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊အတွင်းရေးမှူး (၁) မှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ပြကွက်များမှာ ဥက္ကာပျံနှင့် ဥက္ကာခဲပြကွက်၊ အာကာသဆိုင်ရာ ပညာပေးပြကွက်၊ လနှင့်ပက်သက်သော ပြကွက်၊ဂလက်ဆီ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပညာပေးပြကွက်၊ မဟာစကြဝဠာ၏ သဘောသဘာ၀ပြကွက်၊မကွေးတိုင်း မြို့သစ်မြို့နယ်အတွင်းသို့ ၂၀၀၅ ခုနှစ်က ကျရောက်ခဲ့သော ဥက္ကာခဲနှင့် ပက်သက်သည့် သိကောင်းစရာ ပြကွက်တို့ ပြသထားသည်
ထို့အပြင် ပြပွဲအစီအစဉ်အဖြစ် ဒစ်ဂျစ်တယ် ပရိုဂျက်တာ ပြသမှုစနစ်ဖြင့် မြန်မာ့အလှ မြန်မာ့ရှုခင်းပြကွက်၊ အီဂျစ်ပြည်ရှိ အထင်ကရ အဆောက်အဦးများအား ကိုယ်တိုင်ရောက်ရှိနေသကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရမည့်အပြင် အီဂျစ်ဖာရို ဘုရင်များနှင့် ကြယ်တာရာများ ဆက်စပ်ယုံကြည်မှု ဇာတ်လမ်းတိုပြကွက်၊အနန္တစင်္ကြာဝဠာအတွင်း လှို့ဝှက်ဆန်းပြကွက်နှင့် သန္တာကျောက်တန်း ရေအောက် ကမ္ဘာ ပညာပေးဇာတ်လမ်းတို့ ပြသလျက်ရှိသည်
ဦးရစ်စေတီတော် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ကုလားတန်မြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ ဦးရစ်တောင်ပေါ်တွင် ရှိသည်
သက္ကရာဇ် ၉၃၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည့်ရှင် မင်းဖလောင်းသည် ရေသဘင်ထွက်တော်မူ၏
ညဉ့်အချိန်သို့ ရောက်သည့်အခါ ကစ္စပနဒီမြစ်၏ အောက်ပိုင်းတွင် နားတော်မူ၏
ထိုအခါ မြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းရှိ သေလဝဋ္ဌိတောင်ထိပ်မှ မြောက်ဘက်ရှိ သလာယမတောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခြည်တော်များ ထွန်းပနေသည်ကို ဖူးမြင်ရ၏
ထိုအခါ အမတ်တို့အား သွားရောက်ကြည့်ရှုစေရာ အသောကမင်းကြီးတည်ထားတော်မူခဲ့သည့် ဦးရစ်စေတီတော်ကို တွေ့ခဲ့သည်
မင်းကြီးသည် အနောက်ဘက်တရိုးကို သိမ်းပိုက်၍ အောင်မြင်ခဲ့ပါက စေတီတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်မည်ဟု ဝန်ခံခဲ့၏
ထို့နောက် သက်မင်းနိုင်ငံ၊ စစ်တကောင်းနိုင်ငံတို့ကို အောင်မြင်၍ ပြန်ခဲ့သည့်အခါ ဦးရစ်တောင်တွင် စေတီတည်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
သားတော် ဦးရစ်တောင်စားသည် ကူညီ၍ ကျောက်မျက်ညိုတို့ကို မင်းအလံ ၈၀ လုံးပတ်ရှီသည့် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်
စေတီတည်နေစဉ်တွင် မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်၌ ရေကန်တူးကာ ရေအလှူပြုခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၉၅၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆုတ် ၁ ရက်နေ့တွင်  ဘုရားရုပ်တုများ၊ ရွှေရုပ်တု ၁၆၀၊ ငွေရုပ်တု ၁၉၂၀၊ ခပ်ပြာရုပ်တု ၅၇၆၀၀၊ ကြေးနီရုပ်တု ၃၄၅၆၀၀၀၊ ကြေးဖြူရုပ်တု၊ ခဲရုပ်တု၊ သံရုပ်တု၊ ရတနာကိုးပါးရုပ်တု စသည့် ရုပ်တုပေါင်း ကုဋေပေါင်း တစ်သောင်းသုံးထောင်ကျော်နှင့် ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ဌာပနာခဲ့သည်
စေတီတော်သည် နှစ်ကာလ ရှည်ကြာလာသည့်အခါ ယိုယွင်းပျက်စီးလာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်ခဲ့ရသည်
၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် လေပြင်းမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ငှက်မြတ်နားတော် ကျိုးပြတ်ခဲ့ပြန်သဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည်
၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတော်အသစ် တင်ခဲ့သည်
လုံးပတ်သည် အတောင် ၃၂၀၊ ထီးတော်အမြင့် ၃၂ တောင်၊ ထီးတော်ခေါင်းလောင်းလုံးပတ် ၂ တောင် ရှိသည်
၂ဝဝ၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့က ရိုးမ ၃ ကွန်ရက် စာမျက်နှာမှာ လွှင့်တင်ထားတဲ့ 'မြိတ်-ထားဝယ် ညီညွတ်ရေး တပ်ဦး နာယကကြီး ဦးစိုးလွင် နှစ် (၉ဝ) ပြည့် မွေးနေ့ ကျင်းပ' သတင်းမှ "နာယကကြီး ဦးစိုးလွင် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း" နဲ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲတွေမှာ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ 'မြိတ် - ထားဝယ် ညီညွတ်ရေး တပ်ဦး' ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ ရဲဘော် စိုးလွင်နဲ့ ဆက်သွယ် မေးမြန်းထားတဲ့ "ရဲဘော် စိုးလွင်နှင့် တော်လှန်ရေးသမား တယောက်၏ ဘဝ" ကို လွတ်လပ်ရေး နှစ် (၅ဝ) မြောက် ဒေါင်းအိုးဝေ စာစောင် အထူးထုတ် တို့ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်
နာယကကြီး ဦးစိုးလွင်ကို ၂၁၊ ၆၊ ၁၉၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးထွန်းစိန်၊ အမိ ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ ပဲခူးမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကပင် မူလတန်း ပညာကို ပဲခူးမြို့တွင် သင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်တွင် အထက်တန်း ပညာနှင့် တက္ကသိုလ် တတိယနှစ် အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
ကျောင်းသား သပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ကျောင်း ၂ နှစ် ထုတ်ခံခဲ့ရသည်
∆ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်ခဲ့၊ နောက် အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး အဖွဲ့ဝင်၊ မန္ဈလေးတိုင်းတွင် တာဝန်ယူခဲ့
∆ ၁၉၄၃ ခုနှစ၊် နယ်ချဲ့ တော်လှန်ရေးတွင် ဗိုလ်အာဠာ(ခနဲ့အတူ ဗိုလ်ကြီးအဆင့် တာဝန်ယူ
∆ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဂျပန် တော်လှန်ရေးတွင် အထက်မြန်မာပြည်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ဗထူးတို့နဲ့ အတူ ဗိုလ်မှူးလေး အဆင့် တာဝန်ယူ
∆ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဗမာ့ တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဒုဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် တပ်ရင်း (၃) တွင် တာဝန်ကျ၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင်
∆ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်အဆင့် ခွဲမှူး တာဝန်ဖြင့် တော်ခို (တော်လှန်ရေး နယ်မြေ ရောက်ရှိ)
∆ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဒု-ဗိုလ်ကြီး တာဝန်ဖြင့် (ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ) တနင်္သာရီတိုင်း တပ်မဟာ (၇) မှူး တာဝန်၊ ထားဝယ် ခရိုင် ကော်မတီ
∆ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မြိတ်ခရိုင် တိုးချဲ့ရာတွင် မြိတ်ခရိုင် ကော်မတီဝင်၊ ခရိုင်တပ်မှူးဖြစ်
∆ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မြိတ်ခရိုင် အတွင်းရေးမှူး
∆ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ တနင်္သာရီတိုင်း ကော်မတီဝင်၊ တိုင်းတပ်မှူး
∆ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ (ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ) အရံ ဗဟိုကော်မတီဝင်၊ တနင်္သာရီ စစ်ဒေသ ကော်မတီဝင်
∆ ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ (ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ) တတိယအကြိမ် ကွန်ကရက်မှ ဗဟို ကော်မတီဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်
∆ ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ (MDUF) ဒုဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူ
∆ ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်၊ (MDUF) ဒုက္ကဋ္ဌ အဖြစ်မှ ကျန်းမာရေး အရ အနားယူပြီး နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့
၂၁၊ ၆၊ ၂ဝဝ၉ ရက်နေ့တွင် အသက် (၉ဝ) ပြည့်မြောက်ခဲ့သည်
မြိတ်-ထားဝယ် ညီညွတ်ရေး တပ်ဦး နာယကကြီး ဦးစိုးလွင်သည် ယခုအခါ လူကြီး ရောဂါများကို ခံစားနေရပြီး မိသားစုနှင့် အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်
အဘရဲ့ နောက်ခံ သမိုင်းလေးကို ပြောပြေပေးပါ ခင်ဗျား
ကျနော်ဟာ မြိတ် - ထားဝယ် ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးမှ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ရဲဘော် စိုးလွင် ဖြစ်ပါတယ်
မကဒတမှ ကိုယ်ရေး သမိုင်းတခု ဖော်ပြပြီး တိတ်ခွေနဲ့ အသံ သွင်းလိုကြောင်း ပြောပါတယ်
တကယ်တော့ ကျနော်မှာ တိုင်းပြည်အတွက် မယ်မယ်ရရ မှတ်တမ်း တင်နိုင်လောက်အောင် လုပ်ခဲ့တာ မရှိပါ
တဖက်ကလဲ ကျနော် ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို မထင်မရှား တောထဲမှာပဲ ဇာတ်မြုပ် ထားချင်တဲ့ ဆန္ဒကလဲ ရှိနေပါတယ်
ဘယ်လိုပဲ ဖြစ်စေ မကဒတရဲ့ အလိုဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းတဲ့ အနေနဲ့ ခပ်တိုတို ဖော်ပြပါမယ်
ကျနော်ရဲ့ ဘိုးဘွားများဟာ မြေပိုင်ရှင်ကြီးများ ဖြစ်ကြပါတယ်
ဟိုတုန်းက Land Owner ဆိုတာ ဂုဏ်ယူနေကြတဲ့ ကာလပါ
နောက် ကျနော့် အဖေနဲ့ ဦးကြီး ဂုဏ်ယူနေကြတဲ့ ကာလပါ
နောက် ကျနော့်အဖေနဲ့ ဦးကြီး ဦးလေး စသည်တို့ကလဲ မြို့အုပ် (T.O.)၊ လယ်ဝန်(S.L.R.)၊ ပါလီမန် အတွင်းဝန်၊ ဝန်ကလေး စသူတို့ ဖြစ်ကြပါတယ်
သူတို့ဟာ အင်္ဂလိပ် အစိုးရအပေါ် အလွန် သစ္စာရှိ ရိုသေ ကိုင်းရှိုင်း ကျိုးနွံ့ အထင်ကြီးကြသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
ဒါ့အပြင် ဘုရားတရား သံဃာ ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုကြသူများ ဖြစ်ကြပါတယ်၊ အိမ်မှာ နွားသားစားခွင့် မရခဲ့ပါဘူး၊ ကျေးဇူးရှင်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်
နေ့ကြီး ရက်ကြီးများမှာလဲ ဥပုသ်သီလ ဆောက်တည် ရပါတယ်
ပုတီး စိတ်ကြရပါတယ်
အဲဒီ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲက ကြီးပြင်းလာခဲ့တဲ့ ကျနော်ဟာ တဦးတည်း ဘာကြောင့် လက်ဝဲ တော်လှန်ရေးသမား ဘဝ အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ အထိ ကျင်လည် နေရပါသလဲ၊ တမူ ထူးခြားတယ်လို့ ဆိုရလေမလား
ကျနော်ဟာ အခု အသက် ၇၇ နှစ်ထဲ ရောက်နေပါပြီ
အင်္ဂလိပ် လက်အောက်ခံ ဘဝ တိုင်းတပါးရဲ့ ကျွန်ဘဝမှ ကြီးပြင်း လူလားမြောက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပါတယ်
အထက်က ဖော်ပြ ထားခဲ့သလို ကျနော့် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်က ကျနော့်ကို အခုလို နိုင်ငံရေးသမား၊ တော်လှန်ရေးသမား တယောက် ဖြစ်လာဖို့ ဆိုတာ စဉ်းစားလို့ မရနိုင်ပါ၊ မဖြစ်နိုင်ပါ
ကျနော် ကိုယ်၌ကလဲ မြို့နေ ဓနရှင်ပေါက်စ လူတန်းစား တယောက် ဖြစ်လေတော့ ဒီဂရီတခု ရယူပြီး ရာထူးတခုယူ၊ အိမ်ထောင်ရက်သား ပြုပြီး အေးအေးလူလူ နေဖို့ ဘဝကို မက်မောခဲ့ပါတယ်
ဒါပေမဲ့ ဘဝဆိုတာ မရေမရာ အပြောင်းအလွဲလေးတွေ ရှိတတ်ကြတယ် မဟုတ်လား
ကျနော်ဟာ မန္တလေးမြို့ကနေပြီး ရန်ကုန် အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်း (R.G.H.S) မှာ ကျောင်းအိပ် ကျောင်းစား (ဘော်ဒါ) လာနေခဲ့ပါတယ်
ကျနော်တို့ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီးဟာ အင်္ဂလိပ် လူမျိုး ဖြစ်ပါတယ်
ဟိုတုန်းက အရေးပိုင်၊ နယ်ပိုင်၊ စစ်ဘက် နယ်ဘက် ပညာရေး စတဲ့ အဘက်ဘက်မှာ အင်္ဂလိပ် လူမျိုးတွေပဲ ဖြစ်ကြပါတယ်
သူတို့ကို သူတို့ပဲ "သခင်ကြီး" လို့ အခွင့်ထူးခံ ဘဝ ခံယူပြီး ပြည်သူတွေကို ကျေးတော်မျိုး၊ ကွ္ဆန်တော်မျိုး၊ မောင်မင်း ဆိုတာမျိုးနဲ့ ဆက်ဆံကြပါတယ်
ဒါကြောင့် နိုင်ငံရေးအသိ နိုးကြားတဲ့ တိုးတက်တဲ့ လူငယ် ကျောင်းသားတွေကလဲ မင်းတို့ချည်းပဲ သခင် မဟုတ်ဘူး
ငါတို့လဲ သခင်လူမျိုး ဆိုပြီး သခင် အောင်ဆန်း၊ သခင် သန်းထွန်း၊ သခင် စိုး၊ သခင် နု၊ သခင် ဗဟိန်းတင် စတဲ့ သခင်ဂိုဏ်းကြီး တခု ပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်
ဂျပန် အုပ်စိုးစဉ်တုန်းကလဲ သူတို့ကိုယ် သူတို့ "မာစတာ" တဲ့လေ
အခု စစ်အစိုးရ လက်ထက်ကျတော့ "ဗိုလ်ကြီး" ဆိုတာ ဖြစ်လာတယ်
ကျနော်တို့ အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ထူထောင်ခွင့် မရကြပါဘူး
၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ မြို့မကျောင်းနဲ့ ပူးပေါင်း လှုပ်ရှားရပါတယ်
ကျနော်တို့ကို ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင် "ကိုသန်းတင်" က လက်နက်ဆိုလို့ အပ်တချောင်းတောင် မယူရဘူး ဆိုလို့ တကယ်ပဲ ကျနော်တို့ရဲ့ ပင်နီ အပေါ်အကျႌမှာ တွယ်အပ် တချောင်းတောင် မပါခဲ့ပါဘူး
ကျနော်တို့ဟာ အေးချမ်း ငြိမ်သက်စွာ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ စကားကို နားထောင်ပြီး စည်းကမ်းတကျ "စက္ကရီတေရီယက်" ခေါ်တဲ့ အတွင်းဝန်ရုံးကြီးကို လေးဘက်လေးတန် ဝိုင်းပိတ်ဆို့ ဆန္ဒပြ ခဲ့ကြပါတယ်
ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ် "ဂေါ်ယာ" မြင်းစီး စစ်ပုလိပ်တွေ ဧရာမ မြင်းကြီးတွေ စီးပြီး လက်ထဲက နံပါတ်တုတ်ကိုင်ပြီး မြင်းနဲ့ တက်နင်း တုတ်နဲ့လဲ ရိုက်တဲ့ အတွက် ကျနော်တို့ ကျောင်းသား ကျောင်းသူတွေ သွေးရဲရဲနဲ့ မြေကြီးပေါ် ပုံလဲနေတာတွေ ခုထက်ထိ မျက်စေ့ထဲမှာ မြင်ယောင်နေ မှတ်မိ နေပါသေးတယ်
ကျနော်တို့ကတော့ အပြေးကောင်းလို့ လွတ်လာခဲ့ပါတယ်
ကျနော် စိတ်ထဲမှာ ဘယ်လို ခံစားနေရမှန်း မသိပါ
တုန်တုန်ရီရီ ဖြစ်နေပါတယ်
နောက်ဆုံး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေ တပ်ပြန်စုပြီး တပ်ခေါက် ပြန်လာ ကြပါတယ်
သရက်တော ဘုန်းကြီးကျောင်းနားက ဖြတ်ပြန် လာခဲ့ပါတယ်
ကျောင်းသားထုကြီးက "ကိုယ်တော်ဘုရား ကျောင်းသားတွေ သွေးမြေ ကျကုန်ပါပြီ" လို့ အော်ဟစ် ငိုေွ့ွကး တိုင်တန်းတဲ့ အခါ သံဃာတော်များ ဧကသီ ခေါင်းပေါင်းပြီး ဓားဆွဲ ထွက်လာကြပြီး အားပေး စကားတွေ ပြောကြရှာပါတယ်
ကျနော်တို့အနေနဲ့ လက်နက်ဆိုလို့ အပ်တချောင်း မရှိတဲ့ ကျောင်းသားအရွယ် လူမမယ်တွေ အပေါ် အခုလို ရက်ရက်စက်စက် လုပ်ရက်လေခြင်း ဆိုတဲ့ စိတ်ထဲမှာ နာကြည်းချက် ခံစားချက် အပြည့်နဲ့ အသည်းထဲမှာ စွဲမြဲနေတာ ယခုထက်တိုင် ဖြစ်ပါတယ်
အဲဒီ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးက ကျနော်တို့ကို ခုလိုမျိုး နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ကြာညောင်းသည် အထိ တော်လှန်ရေးသမားကြီး တယောက် ဖြစ်လာအောင် မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့သလို ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်
၁၃ဝဝ ပြည့် ဆိုတဲ့ သမိုင်းဝင် နေ့ထူးနေ့မြတ်မှာ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်လာခဲ့ဖူးတဲ့ အတွက် အခု ပြန်စဉ်းစားကြည့်ရင် ဂုဏ်ယူဘွယ် ဝွ့ံ့ွကားဘွယ် ဖြစ်ရပါတယ်၊ ဟိုတုန်းက ကျနော်ဟာ ဆယ်ကျော်သက် အရွယ် အသက် ၂ဝ တောင် မရှိသေးတဲ့ အရွယ် လူငယ်တယောက် နိုင်ငံရေးလဲ နားမလည်သေးပါ
အဲဒီ အချိန်တုန်းက ကျနော်တို့ ဗမာပြည်ဟာ အိန္ဒိယပြည်ရဲ့ အရှိန်ဩဇာဟာ လွှမ်းခြုံ သက်ရောက်မှု ရှိနေပါတယ်
အထူးသဖြင့် မဟတ္တမ ဂန္ဒီကြီး၊ ပန်ဒစ်ဂျဟာဝါလာ နေရူးတို့ကို စံနမူနာ ယူစရာ ဖြစ်နေပါတယ်
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း အင်္ဂလန်ကို လွတ်လပ်ရေး တောင်းဆိုဖို့ သွားရာမှာ အိန္ဒိယကို ကြိုတင်သွားပြီး မစ္စတာ နေရူးနဲ့ တွေ့ဆုံကြောင်း သိရပါတယ်
မစ္စတာ နေရူးဟာ ပညာတတ် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ကျနော်တို့လဲ နိုင်ငံရေး လုပ်မယ်ဆိုရင် ခေတ်ပညာတတ်ဖို့ လိုတယ်လို့ ခံယူချက် ရှိခဲ့ပါတယ်
ဒါက ဟိုတုန်းက စိတ်ကူးခဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်
မှားတယ် မှန်တယ် ဆိုတာ တခု ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်
ကျနော်ကတော့ ခုထိ မမှားဘူးလို့ပဲ ထင်ထားပါတယ်
ကိုအောင်ဆန်း တက္ကသိုလ်မှာ စာကြိုးစားပုံ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာ ကြိုးစား လေ့လာပုံတွေ ဗိုလ်ချုပ်အကြောင်း ရေးကြတဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ထဲမှာ တွေ့ရဖူးပါတယ်
ကျနော် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူးက ၁ဝ တန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် မန္တလေး အင်တာမီဒီရိုက် ကောလိပ်မှာ ပညာ ဆက်သင်ပါတယ်
မန္ဈလေး ကောလိပ်မှာ ကိုမောင်မောင် (သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်)၊ ရေဦး ကိုအေးမောင် (ဗိုလ်မှူးကြီး အေးမောင် ဗြိတိသျှ စစ်သံမှူး)၊ မြင်းခြံ ကိုစိုးအောင်(ဗိုလ်မှူး ချစ်ကောင်း)၊ ကိုဗရွှေ (ဗိုလ်မှူးကြီး ဗရွှေ) စသူတွေဟာ ကျောင်းနေဖက်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်
ဟိုတုန်းက အင်္ဂလိပ် အစိုးရ တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ် ကျွန်လုပ်ရာမှာ ၆ လက်မ ကျော်တဲ့ မောင်းချဓားတောင် ကိုင်ခွင့် မပေးခဲ့ပါဘူး
ကိုင်ရင် အရေးယူ ဖမ်းချုပ် နိုင်ပါတယ်
ရိုင်ဖယ် သေနတ် ဆိုတာတော့ ဝေလာဝေး ဘယ်က စကိုင်ပြီး ဘယ်လို ပစ်ရမှန်းတောင် မသိကြပါဘူး
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှာတော့ UTC ဆိုတဲ့ အပျော်တမ်း စစ်တပ်ဆိုတာ ရှိပါတယ်
ကျနော်တို့ မန္ဈလေး ကောလိပ်မှာတော့ မရှိပါဘူး
ဒါပေမယ့် Burma Ausiliary Force (BAF) ခေါ်တဲ့ အပျော်တမ်း အရံတပ် ဆိုတာ ရှိပါတယ်
သူက British Other Rank (BOR) တပ် ဖြစ်ပါတယ်
ညနေ ကျောင်းဆင်းမှ နန်းတော်ထဲမှာ စစ်ရေး လေ့ကျင့် စစ်သင်တန်း ဆင်းရပါတယ်
မန္ဈလေးမှာ တခြား မြို့စောင့်တပ်လို့ BMP ဆိုတဲ့ တပ်တွေ ရှိပါတယ်
သူတို့က ကုလားတပ်တွေလို့ သတ်မှတ် ထားပါတယ်
Indian Other Rank (IOR) ဖြစ်ကြပါတယ်
အဆင့်အတန်း မကွဲပါ
ယူနီဖောင်းကစ ခွဲခြား ထားပါတယ်
ကျနော် အဲဒီ BAF ထဲ ဝင်ခဲ့ပါတယ်
ဟိုတုန်းကတည်းက အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှာပဲ ပညာ တတ်ထားဖို့ လိုတယ်လို့ ခံယူ ထားပါတယ်
ရိုင်ဖယ်၊ ဘရပ်းဂန်း စတာတွေကို ကိုင်တွယ် ပစ်ခတ် တတ်ခဲ့ပါတယ်
ဂျပန်တွေ ဗမာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးတဲ့ အခါ ကျနော်တို့လဲ ကျောင်းတွေ ပိတ်ထား၊ စာမသင်ရတော့တဲ့ အခါ စိတ်တွေ လေလွင့် လာခဲ့ပါတယ်
ခုခေတ် နဝတက ကျောင်းတွေ ပိတ်ထားတဲ့ အတွက် လူငယ် ကျောင်းသားတွေ အပေါ် ကိုယ်ချင်း စာနာ မိပါတယ်
နောက် အရှေ့အာရှလူငယ်များ အသင်းရယ်လို့ ဂျပန်က ခွင့်ပြုချက် ပေးသလားလို့ ကျနော်တို့ လူငယ်တွေကို စုစည်း နိုင်ခဲ့ပါတယ်
အာရှလူငယ် တာဝန်ခံက ကိုရဲညွန့် ခေါ်ပါတယ်
နောက် ကိုအွံ့ွကယ် ဆိုသူလဲ ရှိပါသေးတယ်
ကျနော်က အာရှလူငယ် ကာယဗလ တာဝန်ခံ ဖြစ်ပြီး လူငယ် လက်ရွေးစင်ထဲမှာ ပါပါတယ်
အာရှ လူငယ်အဖွဲ့မှာ တက်တက်ွ့ွကွ့ွက တာဝန် ယူနေစဉ်မှာ ပဲခူး မရီ (ခေါ်) မနှင်းဆီနဲ့ လျှို့ဝှက် ဆက်သွယ်မှုရပြီး ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေတ္တ အိန္ဒိယပြည်ဆိုတဲ့ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်း အမှတ် (၁)၊ သေပန်းပွင့်နေသော ဂျပန် စာရွက်စာတမ်းတွေ ဖတ်ရှု လေ့လာရပြီး သခင် တင်မြ၊ ကိုဌေးမြိုင်တို့နဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး ရန်ကုန်မှာ မြေအောက် လျှို့ဝှက်ပါတီ သင်တန်း တက်ရောက် ခဲ့ပါတယ်
ဒီအချိန်မှာ တတိယ အပတ်စဉ် ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း ခေါ်နေချိန် ဖြစ်ပါတယ်
ကျနော်အနေနဲ့ ကျန်းမာရေး ဆေးစစ် အောင်မြင်ပြီးနောက် စာမေးပွဲ ဖြေရမည့်ရက်နဲ့ ပါတီ မြေအောက်သင်တန်း တက်ရက်နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတဲ့ အတွက် ဗိုလ်သင်တန်းကို လက်လွှတ်လိုက်ပြီး နိုင်ငံရေး သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်
ဖန်လေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanlayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်၊ ကုန်း ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၅၀ (၁) ရက်
ငတန်းတီရွာ၊ ဆားပြင်
အဋ္ဌကနိပါတ် - (၄၂၁) - ဂင်္ဂမာလဇာတ်၁၂ ယူဇနာတွင်ရှိသော ပဲဝက်မျှ အသပြာကို ယူဆောင်ရန်သွားသည့် ရေသည် ယောကျ်ားအား မင်းစည်းစိမ် ထက်ဝက်ခွဲပေးသော ဥဒယမင်းနှင့် ဂင်္ဂါမာလ ဆတ္တာသည် ရှင်ပေစ္စကဗုဒ္ဓါတို့ အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဥပုသ်စောင့်သောသူတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ “သီတင်းသည်တို့ … သင်တို့ ဥပုသ်စောင့်သုံးခြင်းကား ကောင်းသောအမှုကို ပြုပေ၏၊ အလှူကိုလည်း ပေးကြကုန်၊ သီလကိုလည်း ဆောက်တည်ကြကုန်၊ မေတ္တာ ဘာဝနာကိုလည်း ပွားများကြကုန်၊ ရှေးပညာရှိတို့သည် နေ့ထက်ဝက် စောင့်သုံးရသော ဥပုသ်ကံကို အမှီပြု၍ ကြီးစွာသော မင်းစည်စိမ်ကို ရဖူးကုန်ပြီ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုပြည်၌ သုစိပရိဝါရ မည်သော သူဌေးသည် ရှိသတတ်
ထိုသူဌေးသည် ဥစ္စာကုဋေရှစ်ဆယ် ကြွယ်ဝ၏
ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ မွေ့လျော်၏
သူဌေးသည် လည်းကောင်း၊ သူဌေးကတော်သည် လည်းကောင်း၊ အယုတ်သဖြင့် နွားကျောင်းသားတို့သည် လည်းကောင်း၊ တစ်အိမ်လုံး လဆန်း၌ ရှစ်ရက်, ဆယ့်တစ်ရက်, လပြည့် အားဖြင့် သုံးရက်၊ ထို့အတူ လဆုတ်၌ လည်း သုံးရက်အားဖြင့် တစ်လဝယ် ခြောက်ရက်သော နေ့တို့၌ ဥပုသ်စောင့် သုံးလေ့ ရှိကုန်၏
ဘုရားအလောင်းသည် သူဆင်းရဲ ဖြစ်၍ အခစားပြုလုပ်လျက် ငြိုငြင်သဖြင့် အသက်မွေးရ၏
တစ်နေ့သ၌ သုစိပါရိဝါရ သူဌေးအိမ်သို့သွား၍ သူဌေးကြီးထံ ခစားရှိခိုး၍ အခစားလုပ်ရန် ခွင့်ပန်၏
သူဌေးကြီးလည်း လုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏
အခြားသူတို့ အမှုလုပ်လို၍ လက်ခံ ခွင့်ပြုသော်လည်း သူဆင်းရဲကို တစ်စုံတစ်ရာ မပြောဆိုဘဲ လက်ခံ ခွင့်ပြုလိုက်၏
သူဆင်းရဲသည် ထိုအခါမှစ၍ သူဌေးအိမ် ရှိသမျှ အမှုကိစ္စတို့ကို မခိုမကတ်ဘဲ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်၏
နံနက်စောစောထ၍ အမှုလုပ်ရာ အရပ်သို့ သွားပြီးလျှင် ညချမ်းမှ အိမ်သို့ပြန်ရ၏
ဥပုသ်နေ့ ရောက်လတ်သော် တစ်အိမ်လုံး စောစောက ထမင်းချက်၍ စားသောက်ကြပြီးလျှင် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကာ မိမိတို့ နေရာ၌ နေ၍ သီလကို ဆင်ခြင်ကြကုန်၏
သူဆင်းရဲလည်း ဥပုသ်နေ့မှန်း ဥပုသ်ဆောက်တည်ရမှန်း မသိ၍ စောစောကလျှင် အမှုလုပ်ရာအရပ်သို့ သွား၍ အမှုလုပ်ပြီး ညချမ်းအခါ အိမ်သို့ပြန်လာရာ “အချင်းတို့ … ယနေ့ တစ်အိမ်လုံး တိတ်ဆိတ်နေသည်၊ အဘယ်သို့ သွားကြသနည်း” ဟု မေး၏
“အမောင် … ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြသဖြင့် သီလကို ဆင်ခြင်၍ နေသည်” ဟု ပြောကြကုန်၏
သူဆင်းရဲလည်း ထိုအခါမှ ထိုအိမ်တွင် ဥပုသ်ဆောက်တည်မှန်းသိ၍ သီလရှိသူတို့အထဲ၌ ငါတစ်ယောက်တည်း ကြောက်တက်တက်နေ၍ မလျော်၊ ညရောက်ပြီ၊ ဥပုသ်ဆောက်တည်၍ ဖြစ်ဦးမည်လောဟု ကြံစည်ကာ သူဌေးကြီးထံ သွား၍ မေးလေ၏
ထိုအခါ သူဌေးကြီးသည် နေ့တစ်ဝက်ဥပုသ် ရသေးကြောင်း ပြောဆိုသဖြင့် သူဆင်းရဲသည် သူဌေးကြီးထံမှာပင် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကာ မိမိနေရာသို့ သွား၍ သီလကို ဆင်ခြင်လျက် နေ၏
ညဉ့် မိစ္ဆိမယံသို့ ရောက်လတ်သော် သူဆင်းရဲသည် အလုပ်လုပ်ရသည်ကလည်း အလွန်မောပန်းလျက် နံနက်စောစောမှစ၍ အစာလည်း အနည်းငယ်မျှပင် မစားရသဖြင့် ကမ္မဇဝမ်းမီး တောက်လောင်လျက် *သတ္ထကလေတို့သည် ထကြွ သောင်းကျန်းကုန်၏
သူဌေးကြီးက ဆေးတို့ကို ယူဆောင်၍ အစားခိုင်းသော်လည်း နေ့ထက်ဝက် ဥပုသ်မျှကို မဖျက်လို၊ အသက်သေသည်တိုင်အောင် နေ့ထက်ဝက် ဥပုသ်မျှကို မဖျက်လို၊ အသက်သေသည်တိုင်အောင် ဥပုသ်ဆောက်တည်တော့မည်ဟု ပြောဆို၍ မစားဘဲနေ၏
အရုဏ်တက်လတ်သော် သတိမရတော့ဘဲ မေ့မြော၍ သွားလေ၏
အိမ်သားတို့လည်း သေတော့မည်ဆဲဆဲ ဖြစ်သဖြင့် အိမ်ရှေ့ခန်းသို့ ထုတ်၍ ထားကြကုန်၏
သတ္ထကလေ - ဓားလက်နက်နှင့်တူသော လေ၊ လေသင်တုန်း
ထိုအခါ ဗာရာဏသီ မင်းကြီးသည် မင်း၏အသရေဖြင့် မြို့ကိုလှည့်လည်၍ လာတော်မူရာ သူဌေးကြီး အိမ်ရှေ့သို့ ရောက်လေ၏
သူဆင်းရဲလည်း မင်းကြီး၏ အသရေကို မြင်လျှင် လိုချင်သော လောဘဖြစ်၍ တောင့်တမိ၏
ထိုအခိုက် စုတေ့လျှင် နေ့တစ်ဝက် ဥပုသ်ဆောက်တည်ရသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဗာရာဏသီ မင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဝမ်း၌ ဖြစ်လေ၏
ဆယ်လစေ့၍ ဖွားမြင်လတ်သော် သတို့သားကို ဥဒယမင်းသားဟု အမည်မှည့်ကုန်၏
ထိုဥဒယမင်းသားသည် အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ရှေးဘဝက အဖြစ်အပျက်ကို သိမြင်နိုင်သော ဇာတိဿရဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သောအခါ နေ့တစ်ဝက် စောင့်သုံးခဲ့ဖူးသော ဥပုသ်ကံကို သတိရ၍ “ငါရရှိသော အကျိုးကား ကြီးကျယ် မြင့်မြတ်လှ၏၊ ကုသိုလ်ကံကား သေးနုပ်လှ၏” ဟု မပြတ် ဥဒါန်းကျုးရင့်၏
အဘမင်းကြီး လွန်လတ်သော် မင်းအဖြစ်ကိုရ၍ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်လှသော မင်း၏အသရေကိုကြည့်ပြီးလျှင် ထိုဥဒါန်းကို မကြာမကြာ ကျူးရင့်လေ့ရှိ၏
တစ်နေ့သ၌ မြို့တော်ဝယ် ပွဲသဘင် ခံကြကုန်၏
လူအများလည်း သူ့ထက်ငါ မြူးတူးပျော်ပါးလျက် ပွဲသဘင်ကို ကြည့်ရှုကြကုန်၏
ထိုအခါ မြို့တော်၏ မြောက်ဘက်တံခါး၌ နေ၍ ရေထမ်း၍ ရောင်းချလျက် ဆင်းဆင်းရဲရဲ အသက်မွေးရရှာသော ရေသည်ယောကျ်ားတစ်ယောက်သည် ခဲခဲယဉ်းယဉ်း စုဆောင်းထားသော ပဲဝက်မျှ အသပြာကို နောင် လိုခါရစေ့တော့ဟု မြောက်တံခါး အုတ်ခဲကြားတါင် ထားခဲ့ပြီးလျှင် တောင်တံခါးသို့ သွား၍ ရေထမ်း၍ ပင် ရောင်းချလျက် အသက်မွေးပြန်၏
ထိုမြို့တော်မှာပင် တောင်တံခါး၌ နေကာ ရေခပ်၍ ရောင်းချလျက် ဆင်းဆင်းရဲရဲ အသက်မွေးရသော ရေသည်မိန်းမတစ်ယောက်လည်း ရှိ၏
ထိုရေသည်မလည်း ရေရောင်း၍ ရသော ပဲဝက်မျှ အသပြာကို နောင်ခါ အရေးအကြောင်းရှိလျှင် ရစေတော့ဟု ခြစ်ခြစ်ခြုတ်ခြုတ် စုဆောင်းလျက် မိမိနေရာ တောင်တံခါးတွင် အုတ်ခဲကြား၌ ထား၏
မြောက်တံခါးနေ ရေသည်ယောကျ်ားနှင့် တောင်တံခါးနေ ရေသည်မိန်းမတို့သည် ဆုံတွေ့ကြရာ အတန်းအစားတူ ဖြစ်ကြသဖြင့် သင့်မြတ်ကာ အကြင်လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြကုန်၏
ထိုအခါ ရေသည်မသည် မိမိ လင်ယောကျ်ားအား “အရှင် …. မြို့တော်ဝယ် ပွဲသဘင် ခံကြကုန်၏၊ သူ့ထက်ငါ မြူးတူးပျော်ပါး ကစားကြကုန်၏၊ ငါတို့လည်း ကစားလိုကြသည်၊ သင့်အား တစ်စုံတစ်ရာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ရှိပါသလား” ဟု မေး၏
“ရှင်မ … ရှိပေသည်” ဟု ပြော၏
“ဘယ်လောက်များ များသလဲ” ဟု မေး၏
“ပဲဝက်မျှ ဖြစ်သည်” ဟု ပြော၏
“ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေး၏
“မြောက်တံခါးတိုင် အုတ်ကြားထဲမှာ ထားခဲ့သည်” ဟု ပြော၏
“ရှင်မ … သင့်မှာကော ပစ္စည်းဥစ္စာ ဘယ်မျှရှိသနည်း” ဟု မေး၏
“အရှင် … ရှိပါသည်” ဟု ပြော၏
“ဘယ်လောက် များသလဲ” ဟု မေး၏
“ပဲဝက်မျှသာ ဖြစ်သည်” ဟု ပြော၏
“ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေး၏
“တောင်တံခါးတိုင် အုတ်ခဲကြားထဲမှာ ထားသည်” ဟု ပြော၏
“သင်၏ဥစ္စာက ပဲဝက်၊ ငါ၏ ဥစ္စာက ပဲဝက် အားဖြင့် တို့မှာ ဥစ္စာ တစ်ပဲ ရှိခဲ့၏၊ ထိုတစ်ပဲကို လေးပုံပုံ၊ တစ်ပုံ ပန်းဝယ်
တစ်ပုံ နံ့သာဝယ်၊ တစ်ပုံ သေအရက်ဝယ်၍ ပွဲသဘင် ကစားကြကုန်အံ့၊ ယခု အမြန်သွား၍ ယူပါ” ဟု ပြောလေ၏
ရေသည်ယောကျ်ားသည် ငါကား မယားထံမှ စကားကို ရပေပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်၍ “ရှင်မ … မစိုးရိမ်လင့်၊ သင့်အလိုပြည့်အောင် ယခု ငါသွား၍ ရှာယူမည်” ဟု ပြောဆိုကာ အိမ်မှထွက်သွားလေ၏
ခရီးလမ်းကား နီးလှသည်မဟုတ်၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာ ဝေးကွာ၏
ဆင်ပြောင်အားကဲ့သို့ အားကြီးလှသော ရေသည်ယောကျ်ားလည်း ခြောက်ယူဇနာမျှ လွန်သောအခါ နေ့မွန်းတည့်ချိန် ဖြစ်၍ မီးကျီးအခင်းကဲ့သို့ ပူပြင်းလှသော သဲပင်ကိုနင်းလျက် ဥစ္စာလောဘဖြင့် အလွန် ရွှင်လန်းအူမြူး၍ ဖန်ရည်ဆိုးသော အဝတ်ကိုဝတ်ကာ ထန်းရွက်နားထောင်းကို ပန်းဆင်လျက် ပုဆိုးတည်ထည်ကိုခြုံ၍ သီချင်းတကြော်ကြော် သီဆိုကာ မင်းရင်ပြင် လမ်းခရီးဖြင့် သွားလေ၏
ထိုအခိုက် မင်းကြီးသည် ပြတင်းပေါက်မှမြင်လျှင် ဤယောကျ်ားကား နေပူသဲပူကို ဂရုမစိုက်၊ သီချင်းတကြောင်ကြော် သီဆိုကာ ရွှင်လန်းနှစ်သက်စွာ အဘယ်ကြောင့် သွားနိုင်သနည်း ခေါ်၍ မေးမည်ဟု ကြံစည်လျက် မင်းချင်းတစ်ယောက်ကို အခေါ်ခိုင်း၏
မင်းချင်းလည်း အမြန်ပြေး၍ ခေါ်ရာ ရေသည်ယောကျ်ားသည်ငါနှင့် မင်းကြီး အဘယ်သို့မျှ မတော်စပ်၊ ငါလည်း မသိဟု ပြောဆို၍ သွားမြဲသွားလေ၏
ထိုအခါ မင်းချင်းလည်း ဗလက္ကာရဖြင့် ဆောင်ယူသဖြင့် မင်းကြီးထံရောက်၍ သင့်တင့်သောနေရာ၌ နေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် လုလင်ယောကျ်ား နေပူကြဲကြဲ မမောဘဲ ပြေးလွှား သီဆိုလာသည်ကို မေးလိုသဖြင့် -“အို - ယောကျ်ား … မြေကြီးကား မီးကျီးကဲ့သို့ ပူလျက် ပြာပူသဖွယ် ဖြစ်သော သဲပူနှင့်တကွ ဖြစ်ခဲ့၏၊ သို့ပါလျက် ပုဆိုးတစ်ထည်ကိုခြုံကာ သီချင်းဆိုဘိ၏၊ သင့်မှာ ထိုအပူသည် မပူလောင်ဘဲ ရှိသလော၊ ပူလောင်ပဲ နေသလော
အထက်မှာ နေကပူ၏၊ အောက်မှာ မြေကြီးနှင့် သဲပူက ပူ၏၊ သို့ပါလျက် သင်သည် ပုဆိုးတစ်ထည်ကို ခြုံလျက် သီချင်းဆိုဘိ၏၊ သင့်မှာ နေပူသဲပူတို့ မပူလောင်ဘဲ ရှိသလော” –ဟု ရေသည်ယောကျ်ားအား အလွန်အံ့ဩလျက် မေးမြန်းလေ၏
ရေသည်ယောကျ်ားလည်း မင်းကြီးစကားကို ကြားလျှင် -“အရှင်မင်းကြီး … အကျွန်ုပ်ကို နေပူ သဲပူတိုပသည် မပူလောင်စေပါ၊ ဝတ္ထုကာမ ကိလေသာကာမတို့သာ ပူလောင်စေကုန်၏၊ ထိုဝတ္ထုကာမ ကိလေသာကာမကို အမှီပြု၍ ဖြစ်သော အမှုကိစ္စကား များပြားလှ၏၊ ထိုကိစ္စတို့သည် အကျွန်ုပ်ကို ပူလောင်စေကုန်၏၊ နေပူ သဲပူတို့သည် မပူလောင်စေပါ” –ဟု မင်းကြီးအား လျှောက်ထား၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ရေသည်ယောကျ်ားအား “အို-ယောကျ်ား … သင်၏ ကိစ္စကား အဘယ်ကိစ္စနည်း” ဟု မေး၏
“အရှင်မင်းကြီး … အကျွန်ုပ်ကား တောင်တံခါးဝယ် ဆင်းရဲစွာသော မိန်းမနှင့် အိမ်ထောင်ကျလျက် နေရပါ၏၊ ပွဲသဘင်၌ ကစားရန် မိန်းမကား မြောက်တံခါးအုတ်ခဲကြားတွင်ထားသော ဥစ္စာကို ယူချေဟု ခိုင်းစေသဖြင့် လာခဲ့ပါ၏၊ မိန်းမ၏ ပွဲကစားမည်ဆိုသော စကားမှာ အကျွန်ုပ် စိတ်ထဲမှာ စွဲ၍ နေပါ၏၊ ထို ကာမအပူသည် အကျွန်ုပ်ကို ပူလောင်စေပါ၏” ဟု လျှောက်ထား၏
“အို-ယောကျ်ား … ဤကဲ့သို့ နေပူ သဲပူကြီးထဲ၌ ဂရုမစိုက်ဘဲ ရွှင်လန်းစွာ သွားနိုင်ပေ၏၊ ထိုရွှင်လန်းနိုင်ခြင်းအကြောင်းကား အဘယ်နည်း” ဟု မေး၏
“အရှင်မင်းကြီး …. ထိုဥစ္စာကို ယူခဲ့၍ မိန်းမနှင့် မွေ့လျော် ပျော်ပါးရတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့် ရွှင်လန်းပါ၏” ဟု လျှောက်ထား၏
“အို-ယောကျ်ား … သင့်ဥစ္စာကား တစ်သိန်းလော” “မဟုတ်ပါ” “ငါးသောင်းလော” “မဟုတ်ပါ” လေးသောင်း၊ သုံးသောင်း၊ နှစ်သောင်း၊ တစ်သောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပဲတိုင်မေးရာ မဟုတ်ပါ မြစ်ပယ်သဖြင့် “ပဲဝက်လော” ဟု မေးရာ “ဟုတ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် အလွန်အံ့ဩလျက် “အို-ယောကျ်ား … မသွားလေနှင့်၊ သင့်အား ပဲဝက်သော ဥစ္စာကို ငါကပင် ပေးမည်” ဟု ပြော၏၊ “အရှင်မင်းကြီး … ပေးတော်မူသော ဥစ္စာကိုလည်း ယူပါမည်၊ အကျွန်ုပ် ဥစ္စာကိုလည်း မစွန့်နိုင်ပါ၊ သွားပါမည်” ဟု လျှောက်ထား၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် တစ်ပဲ၊ နှစ်ပဲ စသည်ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း တက်၍ ကုဋေတစ်ရာ၊ သူဌေးရာထူး၊ အိမ်ရှေ့မင်း ရာထူးကျအောင် ပေးသော်လည်း ဝန်မခံ သွား၍ ယူဦးမည်သာ လျှောက်ထား၏
ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို တစ်ဝက်ပေးမည်ဟု ပြောရာမှ သွား၍ မယူတော့ပါဟု ဝန်ခံလေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် အဆွေခင်ပွန်းအား မုတ်ဆိတ်ဆံပင်တို့ကို ပြုပြင်၍ နံ့သာရေ ချိုးစေပြီးလျှင် အဘိသိက်သွန်းကာ မင်းမြှောက်လေ၏
ရေသည် ယောကျ်ားသည် မင်းဖြစ်ပြီး၍ လည်း ပဲဝက်သော အသပြာကို သွား၍ ယူသည်သာတည်း
ထိုကြောင့် အဖုမာသကမင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏
ထိုမင်းနှစ်ပါးတို့သည် တိုင်းပြည်ကို တစ်ဝက်စီ ခွဲဝေကာ အုပ်ချုပ်လျက် အညီအညွတ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာနေကြကုန်၏
အခါကာလ ကြာမြင့်လတ်သော် မင်းနှစ်ပါးတိုပသည် တစ်နေ့သ၌ ဥယျာဉ်စကားရန် အတူတကွ သွားကြကုန်၏
ဥယျာဉ်တော်သို့ရောက်လျှင် ဥဒယမင်းသည် အဖုမာသကမင်း၏ ပေါင်ပေါ်၌ ခေါင်းအုံး၍ အိပ်၏
အိပ်ပျော်လတ်သော် အခြံအရံ လူတို့သည် ထိုထိုအရပ်သို့ သွားနေခိုက်တွင် အဖုမာသကမင်းသည် ငါ့မှာ အခါခပ်သိမ်း တိုင်းပြည် တစ်ဝက်ကို မင်းပြုရသဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ဤဥဒယမင်းကိုသတ်၍ တစ်တိုင်းပြည်လုံး မင်းပြုမည်ဟု အအိမ်မှ သန်လျက်ကို ထုတ်၏
တစ်ဖန် ဤမင်းကား ဆင်းရဲစွာသော ငါ့အား ကိုယ်နှင့်အတူပြု၍ မင်းစည်းစိမ်ကို ပေးဘိ၏၊ စည်းစိမ်ပေးသော ကျေးဇူးရှင် မင်းမြတ်ကို သတ်၍ စည်းစိမ်ကိုယူရန်ဖြစ်သော အလိုရမ္မက်ဆိုးသည် စင်စစ် မကောင်းဟု သတိရလျက် သန်လျက်ကို အအိမ်သို့ ပြန်သွင်း၏
ဤသို့ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် ကြံစည်ကာ သန်လျက်ကို ထုတ်တုံ သွင်းတုံ ပြုလေ၏
ထိုနောင်မှ အဖုမာသကမင်းသည် ငါ့မှာ ဤစိတ်မျိုး အဖန်ဖန် ဖြစ်နေလျှင် မုချ မကောင်းမှုအကုသိုလ် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်၊ သတိတရားရကာ သန်လျက်ကိုချ၍ ဥဒယမင်းကို အိပ်ရာမှ ထစေပြီးလျှင် “မြတ်သောမင်းကြီး … သည်းခံတော်မူပါ” ဟု တောင်းပန်ကာ မြေ၌ ဝပ်၏
“သင်၌ အပြစ်မရှိသည် မဟုတ်ပါလော” ဟု မေး၏
“အပြစ်ရှိပါသည်၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော အမှုကို ပြုလုပ်မိပါသည်” ဟု ပြော၏
“ဤလိုဖြစ်လျှင် သင့်အား ငါ သည်းခံ၏၊ သင် အလိုရှိသော် မင်းပြုပါ၊ ငါ အိမ်ရှေ့မင်းပြုမည်” ဟု ပြော၏
“အကျွန်ုပ် မင်းအဖြစ် အလိုမရှိပါ၊ ဤတဏှာသည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်စေလတ္တံ့၊ သင်မင်းကြီးသာ မင်းပြုရစ်ပါ၊ အကျွန်ုပ် ရဟန်းပြုတော့မည်၊ ကာမဂုဏ်အပြစ်ကို မြင်ပေပြီ၊ ဤကာမဂုဏ်ကား ကြံစည်လေလေ ပွားများလေလေ ဖြစ်၏၊ ဤအခါမှစ၍ ကာမဂုဏ်ကို မကြံစည်တော့အံ့” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် -“ဟယ်-ကာမ … သင်၏ အမြစ်အရင်းကို ငါ မြင်အပ်ပြီ၊ သင်ကား ကြံစည်သဖြင့် ဖြစ်လာ၏၊ သင့်ကို မကြံစည်တော့ပေ၊ ဤသို့ မကြံစည်သည်ရှိသော် ငါ့ကိုယ်စိတ်အတွင်း၌ သင်သည် မဖြစ်နိုင်လတ္တံ့” –ဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဥဒါန်းကျူးလေ၏
ထိုနောက်တစ်ဖန် ထီးနန်း၌ စွဲလမ်းသော ကာမတဏှာကို စွန့်လို၍ -“မြတ်သောမင်းကြီး … နည်းပါးကုန်သော ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမ တို့သည်လည်း လူများအား မလောက်နိုင်ကုန်၊ များသော ကာမတို့ဖြင့်လည်း လူများသည် မရောင့်ရဲနိုင်ကုန်၊ ကာမတို့ကား မသာယာအပ်သော တရားတို့တည်း၊ လူမိုက်တို့ကို ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာဟု စွဲလမ်းစေကုန်၏၊ ဤကာမတို့ကို ဗောဓိပက္ခိယတရား ပွားသောသူသည် ပယ်ရှားနိုင်ရာ၏” –ဟု ကာမ၌ လုံ့လပြု၍ နေသောသူတို့အား တရားဟော၏၊ ဤသို့လျှင် အဖုမာသကမင်းသည် လူအများကို တရားဟောပြီးလျှင် မင်းအဖြစ်ကို ဥဒယမင်းအား အပ်နှင်း၍ ဟိမဝန္တာသို့ဝင်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေ၏
ဥဒယမင်းသည် အဖုမာသကမင်း ရဟန်းပြုပြီးသောအခါ ၌ ဥဒယမင်းသည် ဥဒါန်းကျူးလိုသဖြင့် -“အချင်းတို့ … ငါ၏ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော အကျိုးကား အနည်းငယ်မျှ နေ့တစ်ဝက် ဥပုသ်ကံ၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ ဥဒယမင်းသည် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော မင်းစည်းစိမ်ကို ရခဲ့၏၊ အဖုမာသကမင်းသည် ကာမကိုပယ်၍ ရဟန်းပြုခဲ့၏၊ ထိုအဖုမာသကမင်းအား စင်စစ် လူ့အဖြစ်ကို အရတော်ပေ၏” –ဟု အပြည့်အစုံ ဥဒါန်းကျူးလေ၏
ထိုဥဒါန်း၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူမျှ မသိ၏
တစ်နေ့သောအခါ မိဖုရားကြီးသည် မင်းကြီးအား ဥဒါန်းဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို မေးလျှောက်လေ၏
မင်းကြီးကား တစ်စုံတစ်ရာ မပြောဆို
ထိုအခါ မင်းကြီးအား ဂင်္ဂမာလ မည်သော ဆတ္တာသည် ရှိခဲ့၏
ထိုဆတ္တာသည်သည် မင်းကြီး၏ မုတ်ဆိတ် ဆံပင်ကို ပြုပြင်သည်ရှိသော် ရှေးဦးစွာ ဆံပင်ကို ရိတ်၏
နောက်မှ မုတ်ဆိတ်ကို နုတ်၏
မင်းကြီးသည် ဆံပင်ရိတ်သောအခါ ချမ်းသာ၏
မုတ်ဆိတ် နုတ်သောအခါ ဆင်းရဲ၏
မင်းကြီး၏ သဘောကား ရှေးဦးစွာ မုတ်ဆိတ်ကို နုတ်စေလို၏
နောက်မှ ဆံပင်ကို ရိတ်စေလို၏
တစ်နေ့သ၌ မင်းကြီးနှင့် မိဖုရားကြီးတို့ စကားပြောနေကြရာ မင်းကြီးသည် “ရှင်မ … ဂင်္ဂမာလကား အလွန်မိုက်၏” ဟု ပြော၏
“အရှင်မင်းကြီး … ဘယ်လို ပြုစေလိုသနည်း” ဟု မေး၏
“ရှင်မ … မုတ်ဆိတ်ကို ရှေးဦးစွာ နုတ်ပြီး ဆံပင်ကို ရိတ်လျှင် ကောင်းမည်” ဟု ပြောလေ၏
မိဖုရားကြီးလည်း ဂင်္ဂမာလကို ခေါ်၍ “အမောင် … မင်းကြီး၏ ဆံ မုတ်ဆိတ်ကို ပြုပြင်သည်ရှိသော် ရှေးဦးစွာ မုတ်ဆိတ်ကို နုတ်လေ၊ နောက်မှ ဆံပင်ကို ရိတ်လေ၊ ဤလိုပြုလျှင် သင့်အား ဆုပေးလိမ့်မည်၊ ပေးသောအခါ အခြားဆုကို မယူလင့်၊ ရွတ်ဆိုနေကျ ဥဒါန်းဂါထာ၏ အနက် အဓိပ္ပါယ်ကို ကြားနာလိုသော ဆုကိုသာ ယူလေ၊ သင့်အား ဥစ္စာများစွာပေးမည်” ဟု မှာထားလေ၏
ဂင်္ဂမာလသည် မင်းကြီး၏ မုတ်ဆိတ် ဆံပင်ကို ပြုပြင်သည်ရှိသော် ရှေးအခါကလို မဟုတ်ဘဲ မုတ်ဆိတ်ကို ရှေးဦးစွာ နုတ်၏
ဆံပင်ကို နောက်မှ ရိတ်၏
မင်းကြီးသည် အလွန် နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် ဂင်္ဂမာလအား လိုရာဆုကိုယူလော့ဟု ပေး၏
ဂင်္ဂမာလလည်း မိဖုရားကြီး မှာထားသောအတိုင်း “ဥဒါန်းဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို နာကြားရသောဆုကို လိုသည်၊ အခြားဆုကို မလို” ဟု လျှောက်ထား၏
မင်းကြီးသည် ဆုပေးပြီးဖြစ်၍ မငြင်းသာတော့ဘဲ ပေးမည်ဟု ဝန်ခံရလေ၏
မင်းကြီးသည် ရတနာမဏ္ဍပ်နှင့် ရတနာပလ္လင် အစရှိသည်တို့ကို စီရင်စေပြီးလျှင် လူအများကို စည်းဝေးစေ၍ ရတနာပလ္လင်၌ တင့်တယ်စွာနေလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ တင့်တယ်ခြင်းဖြင့် -“အချင်းတို့ … ငါသည် ရှေးဘဝတွင် ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် သူဆင်းရဲ ဖြစ်၍ သုစိပရိဝါရ မည်သော သူဌေးကြီးအိမ်၌ အခစားလုပ်စဉ် နေ့တစ်ဝက် စောင့်သုံးခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှု ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဤကောင်းမှုကား အလွန် နည်းပါးလှ၏၊ အကျိုးကား ကြီးကျယ် မြင့်မြတ်လှ၏၊ ငါ၏ အဆွေခင်ပွန်း အဖုမာသကမင်းကား ကာမကို စွန့်ပယ်၍ ရသေ့ရဟန်း ပြုဘိ၏၊ ငါမူကား မေ့လျော့၍ မင်းပြုကာ နေခဲ့၏” –ဟု ဇာတိဿရ ဉာဏ်ဖြင့် ဥဒါန်းဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဟောကြားလေ၏
မိဖုရားကြီးမှစ၍ လူအများသည် ဥဒါန်းဂါထာ၏ါ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရှိနားလည်ကြ၏
ဂင်္ဂမာလ ဆတ္တာသည်လည်း မင်းကြီး၏ အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ်ကို ကြားရလျှင် နည်းပါးလှသော နေ့တစ်ဝက် ဥပုသ်ကံကြောင့် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော မင်းစည်းစိမ်ကို ရရှိပေသေး၏၊ ကုသိုလ်မည်သည် ပြုကောင်းသည်သာတည်း၊ ငါလည်း ရဟန်းပြု၍ မိမိ၏ ထောက်တည်ရာကို ပြုလျှင် ကောင်းမည်ဟု ကြံစည်၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီးလျှင် မင်းကြီးကို ခွင့်ပန်၍ ဟိမဝန္တာသို့ဝင်ကာ ရသေ့ရဟန်း ပြုလေ၏
မကြာမီ ဝိပဿနာကို ပွားသဖြင့် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အဖြစ်သို့ရောက်၍ နန္ဒမူလိုင်၌ နေလေ၏
ငါးနှစ် ကြာသောအခါ ဗာရာဏသီ မင်းကြီးကို ကြည့်ရှုမည်ဟု ဗာရာဏသီပြည်သို့ ကြွလာ၍ ဥယျာဉ်တော် ကျောက်ဖျာ၌ နေတော်မူ၏
မင်းကြီးလည်း ကြားတော်မူလျှင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါကို ရှိခိုးမည်ဟု မြို့တော်မှ ထွက်လေ၏
မယ်တော်လည်း သားတော်နှင့်အတူ ထွက်လေ၏
ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအထံသို့ရောက်လျှင် ရှိခိုး၍ နေလတ်သော် မင်းကြီးကို ပဋိသန္ဓာရပြုသောအခါ “ဗြဟ္မဒတ် … သင် မေ့လျော့နေသလော၊ တရားသဖြင့် မင်းပြု၏လော၊ ကောင်းမှုကို ပြု၏လော” စသည်ဖြင့် မင်း၏အမည်ကိုခေါ်၍ ပဋိသန္ဓာရ ပြုလေ၏
ထိုအခါ မယ်တော်သည် အမျိုးယုတ်သည် အမျိုးမြတ်သော ငါ့သားကို ဗြဟ္မဒတ်ဟု အမည်ကို ထုတ်ဖော် ခေါ်ရပါမည်လောဟု အမျက်ထွက်သဖြင့် -“ဂင်္ဂမာလ … သတ္တဝါတိုပသည် အကျင့်ဖြင့် ယုတ်မာသောအမှုကို စွန့်ကုန်၏၊ ဆတ္တာသည် … သတ္တဝါတို့သည် အကျင့်ဖြင့် အမျက်ထွက်သော အဖြစ်ကိုစွန့်ကုန်၏၊ ဂင်္ဂမလာ … ယခု သင်သည် အကျင့်ဖြင့် ငါ့သားကို နှိပ်စက်၍ ဗြဟ္မဒတ် အမည်ဖြင့် ခေါ်သင့်သလော” –ဟု ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား မေးလေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အကျိုးကို ပြလိုသဖြင့် -“အို-မိခင် … ခန္တီသီလ၏ အကျိုးကား အလုံးစုံသော သူတို့၏ ရှိခိုးခြင်းကို ခံရ၏၊ မင်း, အမတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သော ငါတို့သည် ထို ပစ္စေကဗုဒ္ဓါကို ရှိခိုးရကုန်၏၊ ခန္တီသီလ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်သော အကျိုးကို သင်တို့ ရှုကြကုန်လော့” –ဟု မယ်တော်ကို တားမြစ်ကာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးလေ၏
မယ်တော်ကို တားမြစ်သည်ရှိသော် ကြွင်းသော လူတို့သည် တစ်ဖန် ထ၍ “မြတ်သော မင်းကြီး … အမျိုးယုတ်သောသူက အရှင်မင်းကြီးကို အမည်အားဖြင့် မခေါ်သင့်” ဟု ပြောဆိုကြပြန်၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် -“အို-အချင်းတို့ … သင်တို့သည် ရဟန်း၏ ဗောဓိပက္ခိယတရား ဟူသော အကျင့်ကို ကျင့်သော အရှင်ဂင်္ဂမလာကို တစ်စုံတစ်ခုသော စကားကိုမျှ မဆိုကြလင့်၊ စိုးရိမ်ခြင်းကင်းသော ရဟန္တာတို့ ကူးသွားရာဖြစ်သော သမုဒ္ဒရာကို အရှင် ဂင်္ဂမလာသသည် ကူးမြောက်ပေပြီ” –ဟု လူအများကိုလည်း တားမြစ်ပြန်၍ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးပြန်၏
ထိုနောက် မင်းကြီးသည် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါကို ရှိခိုးပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား … မယ်တော်အား သည်းခံတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
ပစ္စေကဗုဒ္ဓါလည်း “မင်းကြီး … ငါသည်ခံ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
တစ်ဖန် မင်းပရိသတ်ကို ကန်တော့စေ၏
မိမိအထံ၌ သီတင်းသုံးရန် လျှောက်ထားပြန်၏
ပစ္စေကဗုဒ္ဓါလည်း ခွင့်ပြုတော်မမူဘဲ မင်းကြီးနှင့်တကွ ပရိသတ်အများ ဖြစ်စဉ် လျှင် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် နန္ဒမူလိုဏ်သို့ ကြွတော်မူ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -• ထိုအခါ အဖုမာသကမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ
• မယ်တော်သည် - မဟာမာယာ
• မိဖုရားကြီးသည် - ရာဟုလာမယ်တော်
• ဥဒယမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကိလေကာမ၊ မြစ်မူလ၊ ကြံကပွားသည်သာ
(၂) နည်းမလောက်ဘဲ၊ များသော်လည်း၊ ရောင့်ရဲမရှိပါ
(၃) လူတွင်မိုက်မဲ၊ ငါ့ဟာပဲ၊ စွဲလမ်းစေတော့သာ
(၄) ကုသိုလ်ဘက်ကား၊ နည်းသော်ငြား၊ ကြီးမားကျိုးတို့မှာ
ဂင်္ဂမာလဇာတ် ပြီး၏
ဓမ္မရက္ခိတရွာ၊ မဂူ
အမှု—ယောက်ျား၏ ကိုင်ခြင်းကို သာယာမှု
အမှုသည်—သုန္ဒရီနန္ဒာ
“နန္ဒာ, နန္ဒဝတီ, သုန္ဒရီနန္ဒာ, ထုလ္လနန္ဒာ” အမည်ရှိကြသော ညီအစ်မ ၄-ယောက်တို့သည် ဘိက္ခုနီတို့အထံ၌ ဘိက္ခုနီပြုနေကြကုန်၏၊ ထို ၄-ယောက်တို့တွင် သုန္ဒရီနန္ဒာသည် ငယ်ငယ်ကပင် သာမဏေမ ပြုလုပ်လာခဲ့၏
အလွန်အဆင်းလှ၏, ရှုချင့်စဖွယ် တင့်တယ်၏, မြင်ရသူ၏စိတ်ကို ကြည်နူးစေနိုင်၏, ပင်ကိုယ် အလိမ်မာလဲရှိ၏, ထက်ထက် မြက်မြက်လဲရှိ၏, ထိုးထွင်းဉာဏ်လဲ ကောင်း၏, ဘယ်အရာမဆို ကျွမ်းကျင်၏, လုပ်ရကိုင်ရမှာလဲ မပျင်းတတ်, အကြောင်းအားလျော်စွာ ပေါ်လာသော ကိစ္စတိုင်းတွင် အမြှော်အမြင်လဲကောင်း၏, ဘယ်ကိစ္စမဆို ကိုယ်တိုင်လဲပြုနိုင်, သူတပါးတို့ကိုလဲစီမံနိုင်၏
ကျောင်းအမဝိသာခါ၏မြေးဖြစ်သော မောင်သာဠှသည် ဘိက္ခုနီများအတွက် ကျောင်းဆောက် လှူဒါန်းလိုသောကြောင့် ဘိက္ခုနီသံဃာ့အထံ ကျောင်းစီမံမည့် ဘိက္ခုနီ တစ်ယောက်ကိုတောင်းလေရာ ဘိက္ခုနီသံဃာသည် ကျောင်းကို ကြပ်မ ဆောက်လုပ်ဖို့ရန် သုန္ဒရီနန္ဒာကို ညွှန်ပြကြလေသည်၊ သုန္ဒရီနန္ဒာသည် ကျောင်းနှင့်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို တောင်းဖို့ရာ ကျောင်းဒါယကာအိမ်သို့ မကြာခဏ သွားရလေ၏၊ ကျောင်းဒါယကာလဲ ပြုပြီးတာ မပြုရသေးတာကို သိဖို့ရာ ကျောင်းသို့မကြာခဏ လာရလေ၏
သူတို့ ၂-ယောက်တွင် (စာအတိုင်း စဉ်းစားရသော်)  တစ်ယောက်သည် ရုပ်ချော၍ လိမ်မာသွက်လက် ထက်မြက် သူဖြစ်ကြောင်း သေချာ၏၊ အခြား တစ်ယောက်လည်း (ဝိသာခါ၏မြေးဟု ဆိုသောကြောင့်) အရွယ်မကြီးသေးသော ဓနရှင်ဖြစ်ကြောင်း သေချာ၏၊ (အိုးချင်းထားလျှင် အိုးချင်းထိ၍ ကြိုးချင်းထားလျှင် ကြိုးခြင်းငြိတတ်သော လောကကြီးဝယ် ကျောင်းဒါယကာ မောင်သာဠှသည် သုန္ဒရီနန္ဒာကို “နွားပိန်အသားဖြည့်၍ ကြည့်သော” နွားကုန်သည်နည်းဖြင့် ကတုံးအပြင်ဝယ် ဆံထုံးတင်၍ ကြည့်နေဟန်တူ၏၊ ထိုကြောင့်) မကြာခဏ မြင်နေရသူ ၂-ယောက်မှာအချင်းချင်း စွဲနေကြလေပြီ၊ သို့သော် စွဲနေသလောက် လွတ်လပ်ခွင့်ကား မရကြချေ
ထို့ကြောင့် အခွင့်ကောင်းရှာဖို့ရာ ကျောင်း ဒါယကာသည် ဘိက္ခုနီသံဃာကုန် ဆွမ်းကပ်ဖို့ရန် ဖိတ်မန်လေတော့၏
ဆွမ်းစားဖို့ နေရာပြင်သောအခါ သုန္ဒရီနန္ဒာထက် ကြီးသူများအတွက် တသန့်, သုန္ဒရီနန္ဒာအောက် ငယ်သူများအတွက် တသန့် ခင်းထား၏၊ ကြီးသူပိုင်းကလည်း သုန္ဒရီနန္ဒာသည် အငယ်ပိုင်းမှာ ပါသွား၏, ငယ်သူပိုင်းကလည်း အကြီးပိုင်းမှာ ပါသွား၏-ဟု ထင်မှတ်အောင် ဖြစ်သည်
သုန္ဒရီနန္ဒာကလဲ “ဒီဆွမ်းကျွေးဟာ ကုသိုလ်လိုလား၍ ကျွေးတာမဟုတ်၊ ငါ့ကို ကြံချင်လို့ ကျွေးတာ”ဟု အတတ်သိထားသဖြင့် “လိုက်သွား၍ သူကကြံလျှင် ငါက လန့်အော်မိမှာ စိုးရသည်”ဟု တွေးကာ တပည့်မတစ်ယောက်ကို “ငါ့ဖို့ ဆွမ်းယူခဲ့, ဘယ်သူက မေးမေး နေမကောင်း လို့ဟု ပြောလေ”ဟု မှာ၍ ကျောင်းမှာပင် နေရစ်ခဲ့လေသည်
ကျောင်းဒါယကာ မောင်သာဠှသည် ဘိက္ခုနီသံဃာများ လာသောအခါ တံခါးပေါက်ပြင်ဘက်ကနေ၍ သုန္ဒရီနန္ဒာ ပါ-မပါကြည့်ရာမှ မနေနိုင်လှသဖြင့် “မယ်သုန္ဒရီနန္ဒာကော ဘယ်မှာလဲ, မယ်သုန္ဒရီနန္ဒာကော ဘယ်မှာလဲ”ဟု အထပ်ထပ် မေးလေရာ ထိုမှာလိုက်သောတပည့်မက “နေမကောင်းလို့ ကျောင်းမှာနေရစ်ပါတယ်, သူ့ဖို့ ဆွမ်းယူသွားရပါ့မယ်” ဟု ပြောလေသော်... ကျောင်းဒါယကာသည် သူကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှု၍ ဆွမ်းမကျွေးနိုင်တော့ဘဲ သူ့လူများကို ဆွမ်းကျွေးရစ်ကြဖို့ မှာထား၍ ဘိက္ခုနီကျောင်းသို့လိုက်သွားလေသည်
သုန္ဒရီနန္ဒာသည် ကျောင်းတံခါးမုခ်ပြင်ဘက်ကရပ်လျက် ကျောင်းဒါယကာ လာမည်ကို မျှော်နေစဉ် အဝေးက လာတာကိုမြင်၍ ကျောင်းတွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် ခုတင်ကလေးပေါ်မှာ ခေါင်းမြီးခြုံကာ အိပ်ချင်ဟန်ဆောင်နေလေသည်၊ ကျောင်း ဒါယကာလဲ ပျာယာပျာယာနှင့်လာ၍ သုန္ဒရီနန္ဒာနေရာသို့ ဝင်သွားပြီးလျှင် “အရှင်မ ဘယ်လို နေမကောင်းနေပါသလဲ, ဘာဖြစ်လို့ အိပ်နေပါသလဲ” ဟု လဲမျိုးစုံစွာ အရေးတကြီး မေးရှာလေသည်
ထိုအခါသုန္ဒရီနန္ဒာသည်– “(ဝမ်းနည်းသိဖြင့်... အိုတခြား ရောဂါမဟုတ်ပါဘူး) ကိုယ်လိုတာမရတဲ့သူဟာ ဒီလိုဘဲဖြစ်တတ်ပါတယ်”ဟု ပြောလေရာ... “ကျုပ်ကကောအရှင်မကို ဘာမလိုလားဘဲရှိမှာလဲ၊ အခွင့်မရလို့ ခုလိုနေရတာပေါ့”ဟု ပြောပြောဆိုဆိုနှင့် ကိုယ်လက်နှီးနှောမှုကို ပြုလေတော့သည်
ထိုအချိန်မှာ အဖွားအို ဘိက္ခုနီကြီးသည် ခြေနာနေသဖြင့် ဆွမ်းစားမလိုက်ဘဲ ခပ်လှမ်းလှမ်းမှာ အိပ်နေ၏၊ သူတို့ ၂-ယောက်ကား (ဗျာများနေသဖြင့်) ထိုဘိက္ခုနီကြီး ကျောင်းတွင်းမှာ ရှိကြောင်းကို မသိကြ၊ ဘိက္ခုနီကြီးသည် သူတို့ဖြစ်ပုံ အလုံးစုံမြင်နေရသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၍ အခြားဘိက္ခုနီတို့အား ပြောပြလေသည်၊ အခြားဘိက္ခုနီတို့ကလဲ နီးစပ်ရာဘိက္ခုတို့အား လျှောက်ထားသဖြင့် ဘိက္ခုတို့ကလည်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြလေသည်
ထိုအခါ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် သံဃာစည်းဝေးစေ၍ သုန္ဒရီနန္ဒာ၏ အကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား မေးတော်မူ၍ ဟုတ်မှန်ကြောင်းကို လျှောက်ကြသောအခါ သုန္ဒရီနန္ဒာကို အမျိုးမျိုးကဲ့ရဲ့တော်မူပြီးလျှင် ထိုကိစ္စနှင့် သက်ဆိုင်သော တရားကို ဟောတော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အဝဿုတာ အဝဿုတဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ, အဓက္ခကံ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလံ အာမသနံ ဝါ ပရာမသနံ ဝါ ဂဟဏံ ဝါ ဆုပနံ ဝါ ပဋိပီဠနံ ဝါ သာဒိယေယျ, အယမ္ပိ ပါရာဇိကာ ဟောတိ အသံဝါသာ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာ
အကြင် ဘိက္ခုနီသည် ကိုယ်လက်နှီးနှောလိုသော ရာဂစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကိုယ် လက် နှီးနှောလိုသော ရာဂစိတ်ရှိသော ယောက်ျားက ညှပ်ရိုး ၂ ဘက်အောက်, ဒူးဆစ် ၂ ဘက်၏ အထက် တတောင်ဆစ်မှ အထက် လက်မောင်း ဤအတွင်း တနေရာဝ နေရာမရွှေ့ဘဲ နာနာဖြစ်ညှစ်၍ ကိုင်ခြင်း (အာမသန), ဟိုရွှေ့ သည်ရွှေ့ ရွှေ့၍ နာနာညှစ်လျက် ကိုင်ခြင်းဟူသော(ပရာမသန), နာနာမညှစ်ဘဲ ကိုင်ရုံမျှ ဖြစ်သော (ဂဟဏ), တို့ခြင်းဟူသော (ဆုပန), ပွေ့ယူဖြစ်ညှစ်ခြင်းဟူသော(ပဋိပီဠန)ဤပြုမှုကို သာယာ နှစ်သက်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီသည်-ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာ မည်သော ပါရာဇိက ကျလေတော့၏၊ ကံကြီး, ကံငယ်ကိစ္စ ဘိက္ခုနီကောင်းတို့နှင့် အပေါင်းအသင်းမပြုရ
(က) ညှပ်ရိုးအထက် လည်ပင်း မျက်နှာစသည်ကိုလည်းကောင်း, ဒူးဆစ် အောက် ခြေသလုံးစသည်ကိုလည်းကောင်း, တတောင်ဆစ်အပြင်ဘက် လက်မောင်း လက်ချောင်းစသည်ကိုလည်းကောင်း, ကိုင်မှု, တို့မှု, ဆိတ်မှု စသည်ကို သာယာလျှင် ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သင့်၏
(ခ) ယောက်ျား၏ ကိုယ်လက်အသားဖြင့် ကိုယ်နှင့်စပ် အဝတ်စသည်ကို ကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း, ယောက်ျား၏ ကိုယ်နှင့်စပ် အဝတ်စသည်ဖြင့် ကိုယ်ကို ကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း, သာယာလျှင် ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သင့်၏
(ဂ) ကိုယ်နှင့်စပ်သော အဝတ်ချင်းစသည်လောက် ထိရုံကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း, တစုံတစ်ခုဖြင့် (ခဲစသည်ဖြင့်) ပေါက်၍ ကျီစယ်ရာ၌လည်းကောင်း, သာယာလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏
(ဃ) အကိုင် အတို့ အထိခံလိုသော စိတ်မရှိဘဲ မတော်တဆထိသွား ရာ၌လည်းကောင်း, ထိမှန်းပင် မသိလိုက်ရာ၌လည်းကောင်း, သိသော်လည်း မသာယာ လိုက်ရာ၌လည်းကောင်း, ရူးနေ စိတ်လွင့်နေ, ရောဂါ အပြင်းအထန် နှိပ်စက်ခံနေရသောအခါတို့၌လည်းကောင်း, အာပတ်မသင့်
သန်လျက်မြှောက်ချီထားသော သူသတ်ယောက်ျား၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်သကဲသို့ သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ နိဗ္ဗိဒသညာ အနီးကပ်တည်ရှိလာလိမ့်မည်၊၂
အလုံးစုံသောလောကမှလည်း ငါ၏စိတ်သည် ထမြောက်လာလိမ့်မည်
နိဗ္ဗာန်၌လည်း ငြိမ်းအေးမှုကို သိမြင်ရပေလိမ့်မည်၊၄
ငါ၏သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော အနုသယ, ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ခွါခြင်းသို့ ရောက်ကုန်လိမ့်မည်၊၅
ရဟန်းကိစ္စကို အားထုတ်သမှုပြုသူ၏အဖြစ်သို့လည်း ရောက်လိမ့်လတ္တံ့၊၆
မေတ္တာဘာဝနာ ပွားများခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင်ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးရာရောက်ပေလိမ့်မည်-ဟူသော အကျိုးအာနိသင် ၆-ပါးတို့ကို ကောင်းစွာ မြော်မြင်သိမြင်သောရဟန်းတော်သည် အလုံးစုံသောသင်္ခါရတရားတို့၌ အပိုင်းအခြားကို မပြုမူ၍ ဒုက္ခသညာကိုဖြစ်စေရန်သင့်သည်သာတည်း-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ် (အင်္ဂလိပ်: McGill University) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ကွိဘက်ဒေသ၊ မွန်ထရီယယ်တွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့ ထိပ်တန်း တက္ကသိုလ် ၃၀ စာရင်းဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်ကို ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဂေးလ် ကောလိပ်အဖြစ် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်
စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဂလက်စကိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သော ဂျိမ်းမက်ဂေးလ်ဆိုသူက မြေ ၄၉ ဧကနှင့် ပေါင် ၁ သောင်း မတည်လှူဒါန်းခဲ့သည့်အတွက် သူ့အား အစွဲပြုပြီး မက်ဂေးလ် ကောလိပ်ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မက်ဂေးလ်တွင် အမျိုးသမီးများကို စတင်လက်ခံခဲ့သည်မှာ ၁၈၈၄ ခုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်
ဒေါ်နယ်စမစ် ခေါ် လော့ဒ် စထရက်ကိုနာက အမျိုးသမီးများကို သီးသန့် သင်ကြားပေးရန် ရန်ပုံငွေများ ထူထောင်ပေးခဲ့သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်၏ အဓိက ပရဝုဏ်မှာ ရွိုင်ယယ် တောင်ခြေတွင် တည်ရှိပြီး ဒုတိယ ပရိဝုဏ်သည် စိန့် အန်း ဒီ ဘဲလ်လပ် အနီး၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၂ တွင် မက်ဂေးလ် ပရဝုဏ်သည် ကမ္ဘာ့ အလှဆုံး လည်ပတ်သင့်တဲ့ တက္ကသိုလ် ပရဝုဏ် ၁၇ ခုထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်တွင် မဟာဌာနနှင့် ကျောင်း ၁၁ ခု ပါရှိသည်
ဒီပလိုမာနှင့် ဒီဂရီအတွက် ဘာသာရပ်ပေါင်း ၃၀ဝ ကျော် သင်ကြားပို့ချသည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်သည် ဝင်ခွင့်ခက်ခဲသော ကနေဒါ တက္ကသိုလ်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်
သို့သော် ပညာတော်ပါက စကောလားရှစ် ရက်ရောစွာ ပေးသော ကျောင်းဖြစ်သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်တွင် နိုင်ငံ ၃၂ နိုင်ငံမှ ကျောင်းသား ၅၀ဝ ကျော် ရှိသည်
ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ကွိဘက်ဒေသသည် ပြင်သစ်စကား အများစု ပြောသော ဒေသ ဖြစ်သည်
သို့သော် မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အထူးပြု သင်ကြားသည်
ဥပဒေဌာနတွင် ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် သင်ကြားပြီး တချို့ ကျောင်းသားများကို ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်နှစ်ဘာသာ အသုံးပြုခွင့် ပေးထားသည်
လတ်တလော မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်တွင်  ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၃ သောင်း ၈ ထောင် ရှိသည်
နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားမှာ ၅ ပုံ ၁ ပုံခန့် ဖြစ်သည်
၂၀ဝ၆ တွင် ကွိဘက်အစိုးရက မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ် ကျန်းမာရေး စင်တာ (MUHC) ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ဒေါ်လာ ၁ ဒသမ ၆ သန်း မတည် ပေးခဲ့သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်၏ ယာဉ်စွန်းတန်းဒေသ လေ့လာရေးနှင့် သုတေသန အတွက် ဘဲလ်လဲယား သုတေသန အင်စတီကျုသည် ဘာဒေးဒိုးဒေသရှိ စိန့်ဂျိမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ဧက ၅၀ ကျယ်ဝန်းသော အင်စတီကျုတွင် ကနေဒါ အာကာသ အေဂျင်စီ သုတေသနလည်း တည်ရှိသည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ် ဟန့်စ်မန်း ရေကြောင်း သုတေသန စင်တာသည် စိန့် ခရောက်စ် မြစ်အနီး စိန့် အင်ဒရူးတွင် တည်ရှိသည်
စိန့် လောရင့် မြစ်ဝှမ်းတွင် မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်ပိုင် ၃ ဒသမ ၉ မိုင်ခွဲရှိသော ရှေး သဘာဝ သစ်တော ဥယျာဉ်လည်း တည်ရှိသည်
၁၉၉၈ တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုအခြေစိုက် နီရှီ-ရှင်ဂျုကု ဌာနနှင့် တွဲဖက်ပြီး ပထမဆုံး ကနေဒါ-ဂျပန် MBA အတန်းကို စီမံခန့်ခွဲရေး မဟာဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်တွင် ဗိသုကာ ကျောင်း၊ ကွန်ပြူတာ သိပ္ပံကျောင်း၊ သတင်းအချက်အလက် လေ့လာရေးကျောင်း၊ အာဟာရဆိုင်ရာ လေ့လာရေး ကျောင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံးကျောင်း၊ အင်ဂရမ် သူနာပြုကျောင်း၊ မြို့ပြ စီမံကိန်းကျောင်း၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်လေ့လာရေး မက်ဂေးလ်ကျောင်းတို့ ပါရှိသည်
ဘွဲ့များအနေဖြင့် မဟာဘွဲ့ M.A, ပါရဂူဘွဲ့ Ph.D တို့ကို သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု လေ့လာရေး စသည့် ဘာသာရပ်များဖြင့် ဘွဲ့ယူနိုင်သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာရပ်အလိုက် စာကြည့်တိုက်ပေါင်း ၁၃ ခု ရှိသည်
ရှေးဟောင်းစာအုပ်များနှင့် အထူစာအုပ်များ ဌာန အပါအဝင် စာအုပ်စာတမ်း၊ စာမူ၊ ပုံနှိပ်၊ အထွေထွေ စာအုပ်ပေါင်း ၃ သိန်းခွဲခန့် ရှိသည်
မက်ဂေးလ် ဆေးပြတိုက်တွင်လည်း ကတ်တလောက်များ၊ ဆေးစိမ်ထားသော အရာများစွာ ပြသထားသည်
မက်ကလင်း၏ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အရ မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်သည် ကနေဒါတွင် ဘာသာရပ်နှင့် သုတေသနဆိုင်ရာ အဆင့် ၁ ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတကာ သတ်မှတ်ချက်မှာ ကမ္ဘာ့အဆင့် ၃၀ ဖြစ်သည်
မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ်ဆင်းများထဲတွင် နိုဘယ်ဆုရသူ ၁၂ ဦး ရှိသည်
အာကာသ ယာဉ်မှူး ၃ ဦး၊ ကနေဒါ ဝန်ကြီးချုပ် ၃ ဦး၊ နိုင်ငံခြားမှာ နိုင်ငံအကြီးအကဲ ၄ ဦး၊ သံအမတ် ၂၈ ဦး၊ အကယ်ဆုရ ၉ ဦး၊ ဂရမ်မီ ဂီတဆုရ ၁၁ ဦး၊ ပူလစ်ဇာ ဆုရ ၃ ဦး၊ အိုလံပစ် အားစကား ဆုတံဆိပ်ရ ၂၈ ဦး ရှိသည်
ကကတဲရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kakate)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ယွန်းဒလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယွန်းဒလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၁ ဦး နေထိုင်သည်
အက်ခဲရှိဘူတာ  (厚岸駅 အက်ခဲရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုရှိရိုခရိုင်၊ အက်ခဲရှိတိုင်း၊ အက်ခဲရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကက်သလစ် သာသနာတော် သို့မဟုတ် ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် မူလပထမ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘာသာဝင်ဦးရေ အများဆုံး ခရစ်ယာန်သာသနာတစ်ခုဖြစ်၍၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ပျမ်းမျှ ဘာသာဝင်ဦးရေ ၁.၃ ဘီလီယံ ရှိသည်
ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကက်သလစ်သာသနာသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးနှင့် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးမှုတို့တွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်
အသင်းတော်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဟုခေါ်သော ရောမမြို့‌ရှိ ဆရာတော်က ဦးစီးဦးဆောင်ပြုသည်
သာသနာတော်၏ ပင်မအုပ်ချုပ်ရေးဌာနမှာ ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်
သာသနာတော်ကို အသင်းတော်ပေါင်း ၂၄ သင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ လက်တင်အသင်းတော်နှင့် အရှေ့တိုင်းကက်သလစ်အသင်းတော် ၂၃ သင်း ပါဝင်သည်
၎င်းအသင်းတော်များကိုလည်း ဂိုဏ်းအုပ်သာသနာပေါင်း ၃၅၀၀ ကျော်ဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝမ်းလုံး၌ ပိုင်းခြား ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်သည်
ကက်သလစ်တို့၏ ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းသည် နိုင်စန် ခရိ(ဒ်) (Nicene Creed) ဟုခေါ်သော ယုံကြည်ခြင်းအချုပ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်
ကက်သလစ်သာသနာတော်သည် ယေရှုခရစ်တော် ကိုယ်‌တော်တိုင် တည်ထောင်ထား၍ တစ်ခုတည်းဖြစ်သော၊ သန့်ရှင်းသော၊ တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်သော၊ တမန်တော်ကြီးများမှ ဆင်းသက်လာသော သာသနာတော်ဖြစ်ကြောင်းကို အကြွင်းမဲ့လက်ခံ သွန်သင်ယုံကြည်သည်
ကက်သလစ်ဆရာတော်များသည် အစဉ်အဆက် ‌ခရစ်တော်၏ တမန်တော်များ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသောသူများ ဖြစ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည်လည်း အစဉ်အဆက်အားဖြင့် တမန်တော်ရှင်ပေတရု၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူဖြစ်ကြောင်း လက်ခံယုံကြည်ကြသည်
ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် Sacred Tradition ဟုခေါ်သော အသင်းတော်၏ ထုံးထမ်းစဉ်လာဖြင့်၊ မူလခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်း (original Christian faith) နှင့် မမှားမယွင်းသောသွန်သင်ချက် (infallibility) တို့ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းသွန်သင်ထားခဲ့သည်
ကက်သလစ်သာသနာတော်၏မြတ်သောအယူဝါဒတွင် စက္ကရမင်မင်္ဂလာ သို့မဟုတ် စက္ကရမင်တူး (Sacraments) ဟုခေါ်သော မင်္ဂလာ (၇) ပါးရှိပြီး၊ ကိုယ်တော်မြတ် စက္ကရမင်မင်္ဂလာ သို့မဟုတ် ကိုယ်တော်မြတ် စက္ကရမင်တူး (Eucharist) မှာ အရေးပါဆုံးနှင့် အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်သည်
၎င်း စက္ကရမင်တူးကို မစ္ဆားတရားတော် (mass) ဟုခေါ်သော ဝတ်ပြုပွဲတွင် ခရစ်ယာန်ထုံးတမ်း အစဉ်အလာနှင့်အညီ ကျင်းပပြုလုပ်သည်
ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် မစ္ဆားတရားတော်အတွင်း ဦးဆောင်သူ ရဟန်း၏ ဘိသိက်မင်္ဂလာတင်ဆုတောင်းခြင်းအားဖြင့် ပူဇော်ထားသော ပေါင်မုန့်နှင့် စပျစ်ရည်သည် ခရစ်တော်ဘုရားရှင်၏ အသားတော်နှင့် အသွေးတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြောင်း(Transfiguration)ကို သွန်သင်သည်
ကက်သလစ်ဘာသာတွင် အပျိုစင်ကညာမာရိယာ(Blessed Virgin Mary)အား ဘုရားရှင်၏မယ်တော် (Mother of God) နှင့် ကောင်းကင်ဘုံဘုရင်မ (Queen of Heaven) အဖြစ် သဒ္ဓါကြည်ညိုကြသည်
‌အကြောင်းမှာ မာရိယာသည် သန့်ရှင်းသောဝိဉာဉ်တော်အားဖြင့် ပဋိသန္ဓေဆောင်တော်မူပြီး ယေဇူးခရစ်တော်အား မွေးဖွားပေးသူဖြစ်သောကြောင့်တည်း
ကက်သလစ်သွန်သင်မှုတွင် ဂရုဏာရှင်ယေဇူး (Divine Mercy) အား ရိုသေလေးမြတ်ခြင်း၊ ရဟန္တာသူတော်စင်များအား သဒ္ဓါကြည်ညိုမှုပြုခြင်း၊ ဧဝံဂေလိသတင်းကောင်းဟောပြောခြင်း (evangelization of the Gospel) နှင့် ကက်သလစ်လူမှုဆက်ဆံရေးသွန်သင်ချက်  (Catholic social teaching) များလည်း ပါဝင်‌ပေသည်
ကက်သလစ်လူမှုဆက်ဆံရေးသွန်သင်ချက်များသည် နာမကျန်းသူများနှင့် ဆင်းရဲသားများ အကူအညီပေးခြင်းကဲ့သို့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းအလုပ်များနှင့် ဂရုဏာလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်
ကက်သလစ်ဘာသာသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေး အထောက်အပံ့ပေးသည့် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကက်သလစ်ဘာသာသည် အနောက်တိုင်း ဒဿနအတွေးအခေါ်၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အနုပညာနှင့် ဝိဇ္ဇသိပ္ပံအရပ်ရပ်တို့၌ ကြီးမားသောဩဇာလွှမ်းမိုးသက်‌ရောက်မှုများ ရှိလေသည်
၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကက်သလစ်ဘာသာအပေါ် သာသနာတော်၏ လိင်မှုကိစ္စဆိုင်ရာ သွန်သင်ချက်များ၊ အမျိုးသမီးဘုန်းတော်ကြီးများ မရှိခြင်းနှင့် ရဟန်းများ၏ လိင်အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်စဉ်များ‌အတွက်ကြောင့် ဝေဖန်ရိုက်ခတ်မှုများစွာရှိနေသည်
ကက်သလစ် (ဂရိ: καθολικός၊ အဓိပ္ပာယ်: စကြဝဠာတစ်ခုလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ၊ အင်္ဂလိပ်: Catholic) ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ၂ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အသင်းတော်အား ဖော်ပြရန် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်
ဟခုဆန်းဘူတာ  (白山駅 ဟခုဆန်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ဘွန်းခယောမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၂၁၃ (၁) ရက်
ဒေါ်ခင်ကြည် (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြမြို့၌ အဖ လမ်းဗိုလ် ဦးဘိုးငြိမ်းနှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မွေးဖွားခဲသည်
မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် သခင်သန်းထွန်း၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်
(၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်
ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ စကော့လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်
မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်
စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်
၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ ကာလကတ္တားသို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်
ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်
ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဒေါက်တာလှရွှေ (ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဗိုလ်လက်ျာ၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်
ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်
၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်
သားကြီး အောင်ဆန်းဦးနှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်
အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်
သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ..."ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ
အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်
လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ
သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ
သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်
ဂဠုန်ဦးစောသည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်
ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ
ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့
ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်
၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်
သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ
ဝန်ကြီးချူပ်ဦးနု ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ဇွန်လတွင် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်
အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်
ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်
ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်
လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်
[၁] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦးနှင့် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ စုဘုရားလတ် ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်
ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦးသန့်၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံမှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်
စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ သည် ၁၉၈၉၊ဇွန်လ၊ (၁၈) ရက်တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥပဒေအမှတ်(၁၅၈၉) အဖြစ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော Union of Burma ဟူသည့် စကားရပ်အစား Union of Myanmar ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုရန် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေဖြစ်သည်
ဤကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင် အမည်ဖြင့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ကြေညာချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
ဤဥပဒေကို စကားရပ်များ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် တည်ဆဲဥပဒေများပါ Union of Burma ဆိုသည့် စကားရပ်အစား Union of Myanmar ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ Burma သို့ Burman သို့ Burmese ဆိုသည့် စကားရပ်အစား Myanmar ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုလည်းကောင်း ထည့်သွင်းရမည်
(က) အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လက်ရှိရေးသား သုံးစွဲလျက်ရှိသည့် ပြည်နယ်၊ တိုင်း၊ မြို့နယ်စု၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု သို့ ကျေးရွာတစ်ခုခု၏ အမည် အခေါ်အဝေါ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြစ်ချောင်း၊ တောတောင် သို့ ကျွန်းတစ်ခုခု၏ အမည် အခေါ်အဝေါ်ကိုလည်းကောင်း မြန်မာအသံထွက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြင်ဆင်ရေးသားရန် လိုအပ်လျှင် အစိုးရအဖွဲ့က အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်နိုင်သည်
(ခ) ပုဒ်မခွဲ(က)အရ အစိုးရအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ကြော်ငြာစာတွင် ပါရှိသည့် အမည်တစ်ခုခုသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်တွင် ပါရှိနေလျှင် ယင်းအမည်ကို အဆိုပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြင်ဆင်ရေးသား ထားသည့်အတိုင်း ပြင်ဆင်ပြီး ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်
ကင်ဂျုံအွန် (အင်္ဂလိပ်: Kim Jong-un; ကိုရီးယား အသံထွက်: [kimd͜zɔŋɯn];)သည် ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်
သူသည် ကင်ဂျုံအီ (၁၉၄၁–၂၀၁၁)နှင့် ဇနီး ကိုယောင်ဟီး တို့၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ပညာသွားရောက်သင်ယူခဲ့သည်
အသက် ၂၆ နှစ်သာရှိသေးသူ ကင်ဂျုံအွန်အနေဖြင့် တိုင်းပြည်၏ အဓိကနေရာများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ငယ်ရွယ်လွန်းသည်ဟူ၍ ဝေဖန်ခံရသော်လည်း နှစ်ရက်ကြာကျင်းပသည့်နှစ် (၃၀) မြောက်ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီညီလာခံတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကင်ဂျုံအီ ကပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်
ကင်ဂျုံအွန်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သူ၏ဖခင် ကင်ဂျုံအီ၏ နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားအပြီးတွင် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်
ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဗဟိုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ကိုရီးယားပြည့်သူ့စစ် အကြီးအကဲ ရာထူးများပါ ရယူထားသည်
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယားပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် စစ်သေနာပတိ အဖြစ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲရာထူးသို့ တိုးမြင့်ခဲ့သည်
နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက စစ်သေနာပတိ ကင်ဂျုံအွန်ဟု မကြာခဏ သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်
ဟခုနိုးခိုးခိုးမအဲဘူတာ  (柏農高校前駅 ဟခုနိုးခိုးခိုးမအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိခရိုင်၊ ဟိရခါဝါမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ညောင်ကန်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရေသို့ဆင်းသက်သောသူအား (၁)ဦမီဘယ (လှိုင်းတံပိုးဘေး)၊ (၂)ကုမ္ဘီလဘယ (မိကျောင်းဘေး)၊ (၃)အာဝဋ္ဋဘယ (ဝဲဘေး)၊ (၄)သုသုကာဘယ (ငါးမန်းဘေး)ဟူသော ဘေးငါးမျိုးတွေ့ကြုံရသလို၊ သာသနာတော်သို့ ဝင်လာသောရဟန်းသည် (၁)ကောဓ, ဥပါယာသ (သုသုဘယ)ဘေး၊ (၂)ဝမ်းစာရှာမှီးခြင်း (ကုမ္ဘီလဘယ)ဘေး၊ (၃)ကာမဂုဏ်ငါးပါး (အာဝဋ္ဋဘယ)ဘေး၊ (၄)မာတုဂါမ (သုသုကာဘယ)-ဟူသော ဤဘေးငါးမျိုးကြုံတွေ့တတ်သည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဋီကာ၌-ဘေး ၄-မျိုး နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဒဂုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့လယ်နှင့်ကပ်လျက် မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ရပ်ကွက်ပေါင်း (၅)ခုရှိသည်
ရန်ကုန်မြို့တွင် အထင်ရှားဆုံးနေရာများဖြစ်သော ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ မဟာဝိဇယစေတီတော်၊ အမျိုးသားပြတိုက်၊ အမျိုးသားပြဇာတ်ရုံနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်တို့ သည် ဒဂုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ဤသို့ စည်ပင်ထွန်းကားသော အထင်ကရနေရာများကြောင့် ဒဂုံမြို့နယ်တွင် ဟိုတယ်များ၊ သံရုံးများနှင့် သံတမန်ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်
ဒဂုံမြို့နယ်တွင်ရှိသော အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ နှင့် အ.ထ.က(၂)ဒဂုံတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိပ်တန်းအထက်တန်းကျောင်းများ ဖြစ်သည်
၂၀၁၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် အထပ် ၁၅ထပ်ရှိ တော်ဝင်ဈေးဝယ်စင်တာနှင့် လူနေတိုက်ခန်းကြီးကို ဒဂုံမြို့နယ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဒဂုံဆိုသည်မှာ ရွှေတိဂုံစေတီတော်အနီးရှိ မွန်ငါးဖမ်းရွာလေးဖြစ်ပြီး မွန်ဘာသာဖြင့် လဂုင်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်
သမိုင်းကြောင်းအရ ဤရွာလေးသည် ရန်ကုန်မြစ်တလျှောက်တွင် တည်ရှိသော စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျသော သန်လျင်မြို့၏ အစွန်အဖျားတွင်သာ ရှိခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ဒဂုံရွာလေးသည်  ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်
၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားသည် ဒဂုံရွာကို သိမ်းပိုက်၍ ရန်အပေါင်းကို ကုန်စင်သော အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ရန်ကုန်ဟု သမုတ်ခဲ့သည်
ထို့နောက် အခြားသော အလုံ၊ ပန်းဘဲတန်း၊ ကျောက်တံတားနှင့် ဗိုလ်တထောင်နယ်မြေများနှင့် ပေါင်း၍ မြို့ကြီးအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီလက်ထက်တွင် ဒဂုံမှာ မြို့လယ်ခေါင်နှင့် အနီးတဝိုက်တွင် ကျူးကျော်ရပ်ကွက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးအတိုးတက်ဆုံးနယ်မြေဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၅၀နှစ်ပိုင်းတွင် ဗမာအစိုးရမှ မြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်များကို ရှင်းလင်းပြီး ဝါရင့်အစိုးရဝန်ထမ်းများအတွက် မင်းမနိုင်အိမ်ရာစီမံကိန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ဒဂုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၆ ဒီဂရီ ၄၆ မိနစ် ၅၁ စက္ကန့်) နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၇ ဒီဂရီ ၈ မိနစ် ၅၉ စက္ကန့်) အကြားတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပန်းဘဲတန်း၊ လသာ၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်
အနောက်ဘက်တွင် အလုံမြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဗဟန်းနှင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက် ရှိသည်
အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၀.၉၆) မိုင်နှင့် တောင်မှ မြောက်သို့ (၀.၉၉) မိုင် ရှည်လျားသည်
ဒဂုံမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁.၉၅၉ စတုရန်းမိုင် (၁,၂၅၄ ဧက) ဖြစ်သည်
ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်
ယင်းဒိုက်ကုန်းရွာ၊ သစ်ဖြူကွင်း
ဝက်ကျွတ်ရွက်ကဲ့သို့ အရွက်အညွန်တိုင်း ဆူးရှိ၏
ဆိတ်သော် နို့ရည်ကဲ့သို့ အစေးထွက်၏
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘဏ္ဍနကာရက၊ ကလဟကာရက၊ ဝိဝါဒကာရက၊ ဘဿကာရက၊ သံဃအဓိကရဏကာရက ရဟန်းရရှိမည့် အပြစ်ငါးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်
နဂရရာဇသီမာမြို့ (Nakhon Ratchasima) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အီဆန်ဒေသ၏ အဓိက မြို့ကြီးလေးမြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
big four of Isanဟု လူသိများကြသည်
ကိုရတ် korat ဟုလည်း အများကခေါ်ကြသည်
နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်နှင့် မောင်နဂရရာဇသီမာခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်၏ အဓိကနေရာလည်းဖြစ်သည်
ကိုရတ် ကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ယခင်က လာအိုတိုင်းပြည်နှင့် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်တို့၏ နယ်နိမိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာ လည်းဖြစ်သည်
လာအိုစကားပြောကြသည့် အီဆန်တို့၏ နေရာလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် မြို့၏ တည်နေရာမှာ 14°58.5′N 102°6′Eတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ မြူနီစီပယ် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၄၂၆၄၅ ဦး ရှိသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် နဂရရာဇသီမာ၏ အနောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန်နိုအမ် ခရိုင်တွင် သီမာ (သိမ်) နှင့် ကိုရတ်ခပူရ ဆိုသော မြို့၂မြို့ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ထိုအမည်များမှ နာမည်ယူထားကြခြင်းများလည်း ဖြစ်သည်
မြို့ကို ခိုရတ် (Thai: โคราช) အဖြစ် လူသိများကြပြီး ရှေးခမာတို့၏ အတိုကောက် နာမည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၄ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီက နဂရရာဇသီမာဒေသများသည် ခမာလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်
ခမာဘာသာစကားအရ Nokor Reach Seyma သို့မဟုတ် Nokor Reach Boreiနှင့်  Koreach.ဟု သိကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယဘုရင် နရီလက်ထက်၌ ထိုဒေသအနီးတွင် မြို့သစ်တည်စေပြီး အယုဒ္ဓယ၏ အရှေ့မြောက် မျက်နှာစာအတွက် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းများ၌ နခွန် ရတ်ချာစီမာကို အယုဒ္ဓယ၏ ဒုတိယ အဆင့်ရှိ မြို့အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အယုဒ္ဓယ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဘိုရိုမကော့ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ပါးမှ ခိုရတ်နှင့် အခြား အရှေ့ဘက်ဒေသများကို စိုးစံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
သို့သော် သွန်ဘူရီ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ဘုရင်သက်ဆင်မှ သူ၏ ဗိုလ် ၂ ဦးဖြစ်သူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သော သွန်ဒေါင်း နှင့် ဘွန်မတို့ကို သွားရောက် သိမ်းပိုက်ခိုင်းလေသည်
မင်းသားကို ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၁၇၆၈ တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သွန်ဒေါင်းမှာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ရာမမင်းဆက်၏ ပထမမြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်လာသည်
ခိုရတ်မြို့မှာ ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကြောင့် လာအိုနှင့် ခမာတို့၏ နယ်မြေများကို စောင့်ကြည့်ရန် တည်ရှိသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းဘုရင် အန်နိုဗောင်က ဆိုင်ယမ်တို့ အင်အားနည်းနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ခိုရတ်မြို့ကို ရာမ ၃ ဘုရင် လက်အတွင်းမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ အမျိုးသမီးဖြစ်သူ လေဒီမို၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရုပ်တုထား၍ ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
မြို့၏ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးဟောင်းကို ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ပုံစံရေးဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုသူမှာ နရီဘုရင်၏ နရီမဟာရာဇာနန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်သွန်အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးတွင်လည်း နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် အရေးပါခဲ့သည်
၁၉၀၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုင်ယမ် တော်ဝင်နိုင်ငံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းများအရ နဂရရာဇသီမာနှင့် ဘန်ကောက်ဆက်သွယ်သော ရထားလိုင်းအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ လမ်းဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၂ ထိုင်းတော်လှန်ရေးအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ ဗီယက်နမ်စစ်အတွင်း ကိုရတ်တော်ဝင်လေကြောင်းလိုင်းဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၊ နယူးဇီလန် တော်ဝင်လေတပ်များ ဆင်းသက်ရာ နေရာဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း လေဆိပ်မှာ အရပ်ဘက်လေဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် နဂရရာဇသီမာလေဆိပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရွားဆုံး ဟိုတယ်မတော်တဆမှုဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပလာဇာ ဟိုတယ် ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၃၇ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီ ၃ ခုရှိသည်
နွေရာသီမှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ၊ ဆောင်းရာသီမှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် ကိုရတ်ဒေသ၏ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ   ၁၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၆၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ၁၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)အထိ ကျဆင်းတတ်သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေးပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်
အီဆန်ဒေသ၏ စပါး၊အုံး (tapioca)နှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာဖြစ်သည်
အီဆန်ဒေသသည် ၎င်းကုန်စည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်အပိုင်းတွင် တစ်ဝက်မျှအထိ ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်
ထိုထုတ်ကုန် ၃ မျိုးသည် အီဆန်ဒေသတွင်း ၇၀၀၀၀၀ မိသားစုကို အလုပ်အကိုင် အခင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်
ထို့အပြင် နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ Seagate Technology၏ disk drives ထုတ်လုပ်ရာ ၂ မြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းသည် နခွန် ရတ်ချာစီမာ၌ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၂၁၀၀ကို အလုပ်အကိုင်ပေးနိုင်သည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ အီဆန်ဒေသ အတွက်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်လာသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၃ ခုလုံးမှာ မြို့၏ ဈေးအကြီးဆုံး ဆိုင်များတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည်
၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းတွင် စတုရန်းမီတာ ၁ သန်းရှိသော လက်လီအရောင်းနေရာကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်
နဂရရာဇသီမာလေဆိပ်သည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ အချိန်တွင် ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်းနှင့် ချင်းမိုင်သို့ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခရာဘီနှင့် ဟတ်ယိုင်သို့ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်၊ ဆိုးလ်-အင်ချွန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြို့ တစ်ခုခုသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမြို့သည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သော ဘန်ကောက်နှင့် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့နှင့် နွိုင်ခိုင်မြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့တွင် အဓိက ဘူတာရုံ နှစ်ရုံရှိသည်
မွတ်ခမွန်ထရီလမ်းပေါတွင် နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံနှင့် ဝက်အာရာစရစ်လမ်းပေါ်တွင် သနွန်ချီရလမ်းဆုံ ဘူတာရုံတို့ တည်ရှိသည်
နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံမှာ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ကပင် ခိုရတ် ဘူတာရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်မှ ဘန်ကောက်မှ နဂရရာဇသီမာ လမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုဘူတာရုံမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့ရှိ သချန် ဘူတာရုံ မဖွင့်မီ အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ မက ရထားလမ်းဆုံး ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ခိုရတ် ဘူတာရုံမှ နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံအဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိမှန်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မူလ သစ်သားဆောင် နေရာတွင် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၆၀ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော ကိုရတ်-ခွန်ခမ် ၂ လမ်းသွား မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမ လေးခုမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုင်းအဝေးပြေးလမ်းမ၂ သည် နဂရရာဇသီမာမြို့ အနီးက ဖြတ်သွားသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နဂရရာဇသီမာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ကားလမ်းမတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်နေပြီး ၂၅၀ ကီလိုမီတာခရီးကို ၂ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ ဧရိယာအတွင်း တက္ကသိုလ် ၄ ခုရှိသည်
ဆူရနရီ နည်းပညာတက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ ရာဂျာဘတ် တက္ကသိုလ်ရာဇမင်္ဂလ အီဆန် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဗွန်ချဗာလစ်ခူ တက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ စိန့်မေရီ ကောလိပ်ဆူရာသမ် ပီတစ်ကျောင်းရတ်ချ်ဆီမာကျောင်းဆူရာနရီ ဝတ်သရကျောင်းအမှတ် (၂) ဆူရနရီ နဂရရာဇသီမာကျောင်းဘွန်ဝပ်သနာကျောင်းစိန့်မေရီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးကောလိပ်နဂရရာဇသီမာ Assumptionကျောင်းမာရီ ဗစ်သရကျောင်း-နဂရရာဇသီမာဆာရာဆတ် ဝီတေ့ နဂရရာဇသီမာကိုရတ်ပစ်တရာခွန် နဂရရာဇသီမာကျောင်းအန်ဂလို စင်ကာပူ နိုင်ငံတကာကျောင်း (ကိုရတ် နယ်မြေ)Fort Suranaree HospitalSaint Mary's HospitalKorat Memorial HospitalBangkok-Ratchasima HospitalPo-Pat HospitalPo-Pat 2 HospitalMaharat Nakhon Ratchasima HospitalThe Golden Gate Hospitalနှစ် (၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်းမှာ  ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော်၈၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစား အဆောက်အဦးများတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ နဂရရာဇသီမာပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ နှစ် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်ဖြစ်သော ထိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နေသည့် နဂရရာဇသီမာ ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်
ထိုကွင်းမှာ ပရိသတ် ၂၄၆၄၁ ဝင်ဆံ့သည်
ထိုင်း ဘောလီဘော လိဂ်၏ လေးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံဖြစ်သော Nakhon Ratchasima the Mall နှင့် ထိုင်း အမျိုးသမီး ဘောလီဘောလိဂ်၏ သုံးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံ Nakhon Ratchasima the Mallတို့မှာ နဂရရာဇသီမာမြို့မှ ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့၏ နေ့စဉ်သတင်းစာမှာ ကိုရတ်နေ့စဉ် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော ကိုရတ်ပို့စ်မှာ တစ်လတစ်ခါ ထုတ်ဝေသည်
ကိုရတ်ပို့စ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဆိုဒ်နှင့် လူမုကွန်ယက် စာမျက်နှာ ရှိပြီး ပွဲများ၊ အစားအသောက်များ၊ အားကစားနှင့် ဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
"Expats in Korat  Nakhon Ratchasima"သည် လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် လွန်စွာ စည်ကားလှသော အဖွဲ့ဖြစ်ကာ နဂရရာဇသီမာ၏ နေ့စဉ်ဘဝများနှင့် ပက်သက်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
ဆင်ကွင်းရွာ၊ ကျွဲတလင်း
ဒေါက်တာဌေးကြွယ် (၇ ဇူလိုင် ၁၉၅၁–၂ မေ ၂၀၂၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဒေါက်တာဌေးကြွယ်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ဒါးပိန်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
သူသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး  အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁)မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
ဒေါက်တာဌေးကြွယ်သည် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဖန်ဆုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇန်ချုပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zanchoke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ မန်ကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၃၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဒက္ခိဏစေတီတော်(သီဟိုဠ်: දක්ඛිණ ස්තුපය, lit. 'Dakkhiṇa Stupaya', တမီးလ်: தக்கின தூபி, lit. 'Dakkhiṇa Thupa') သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဓပူရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘီစီ ၂ ရာစုတွင် ကြီးမားသည့်အုတ်များသည့် တည်ထားသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
စေတီတော်သည် ဘုရင် Dutugamunu (161 BC – 137 BC) မီးသင်္ဂြိုဟ်မြှုပ်နှံခဲ့သည့်နေရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် Senarath Paranavithana က ထိုနေရာကို ဒက္ခိဏစေတီတော်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်
အဆောက်အဦးသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နေပြီဖြစ်ပြီး ဒေသခံများက အဲလာလန်ဘုရင် (Ellalan) (Elara Sohona ဟု သိကြ) ၏ ဂူဟု သိကြသည်
ထိုဂူကို တမီနှင့် သီဟိုဠ်သားတို့က အရိုအသေပြု ပူဇော်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်
ဆင်စွယ်ရရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsweiya)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ဇရပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၉ ဦး၊ မ ၁၇၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
သကျမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (Thích Ca Phật Đài)  သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကမ်းခြေမြို့တော် Vung Tauတွင် တည်ရှိသည့် ထင်ရှားသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
၎င်းသည် Lớn တောင်တန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ တည်ဆောက်ခဲ့ရသည်
ရုပ်ပွားတော်ကို ၅ ဟက်တာကျယ်သည့် မြေနေရာတွင် တည်ထားသည်
ထိုမြေနေရာ၏ အောက်ခြေတွင် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ရှိပြီး အပေါ်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကို တည်ထားသည်
ဇင်ကျောင်းတော်သည် အစိုးရက ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရားဝင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အုတ်ကျောင်းငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတော်ကို ပြင်ဆင်ရန်  ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထို့အပြင် တောင်ပေါ်တွင် စကြာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို တည်ထားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
လာရောက်လည်ပတ်ဖူးမြော်သူများအတွက် အဆင်ပြေစေရန် အခြားသော တည်းခိုရန်နေရာများကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်
ယမုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yamon)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကျွဲခရံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကျုံမသွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံမသွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၂၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၀၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဦးတိုရွာ၊ ထန်းတပင်
ဥစ္စာတွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Okesartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ဥစ္စာတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်လာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ကျပ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျပ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၆ ဦး၊ မ ၁၂၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ငရပခြိမ်ပိတ်ဆည်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ဟိုင်းကြီးကျွန်းသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ငပုတောမြို့နယ်၌ ပုသိမ်မြို့တောင်ဘက် ၆ဝခန့်အကွာ ပင်လယ်ဝတွင် တည်ရှိသည်
ကျွန်း၏အနေအထားသည် သုံးထောင့်ပုံ၊သို့မဟုတ် ဗထက်ချိုင့်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်
လခြမ်းပုံသဏ္ဌာန် အချိုင့်သည် အနောက်မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိသည်
လှေနှင့်သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရန် သင့်လျော်သည်
အရှေ့မြောက်ဘက်၌ ပြင်ခရိုင်ရွာရှိသည်
အနောက်နှင့် အနောက် မြောက်ဘက်တို့၌ ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ခမောက်မော်ရွာနှင့် ကန်ကြိုင်ရွာများ ရှိသည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်းနှင့် ခမောက်မော်ရွာတို့၏ အကြားရှိ ငဝန်မြစ်ဝသည် ကျဉ်းလေသည်
ယင်းကို အတွင်းလမ်းဟု ခေါ်ကြသည်
အရှေ့ဘက်ရှိ ငဝန်မြစ်ဝမှာ ကျယ်လေသည်
ယင်းကို အပြင်လမ်းဟု ခေါ်ကြသည်
ပင်လယ်မှ ပုသိမ်မြို့သို့ ဝင်ထွက်သွားလာကြသော ဆန်တင်သင်္ဘောကြီးများသည် အပြင်လမ်းဖြင့် သွားလာဝင်ထွက်ကြသည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဆိုက်ကပ်လိုလျှင် အပြင်လမ်းမှ အတွင်းလမ်းသို့ အနည်းငယ် ကွေ့လိုက်ရလေသည်
ထိုအခါ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော လှေသင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရန်သင့်သည့် ဗထက်ချိုင့် နေရာသို့ ရောက်ရှိလေသည်
သိုင်းကြီးကျွန်းကို ရှေးယခင်က နဂရသာဂီကျွန်းဟု ခေါ်ကြသည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်း၏ တောင်ဘက်သည် ပင်လယ်ပြင်ကြီးဖြစ်သည်
ကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်တစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းကြီးများ ရှိလေသည်
ထိုတောင်တန်းကြီးများက ပင်လယ်မှ လေပြင်းများကို ကာဆီးပေးသဖြင့် လှေသင်္ဘောဆိပ်နေရာသည် လှိုင်းလေအတွက် စိတ်ချလေသည်
ကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်၌ ညီညာပြန့်ပြူးသော မြေပြင်ရှိရာ ထိုမြေပြင်တွင် ဟိုင်းကြီးရွာကို တည်ထားသည်
ရွာ၏ပတ်လည်တွင် အုန်းခြံ၊ သစ်ပင်များနှင့် လယ်ကွင်းများ ရှိလေသည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးသို့ ကုန်ဖြန့်ဖြူးရန် ခရီးလမ်းပန်း လွယ်ကူလေသည်
ငဝန်မြစ်အတိုင်း ပုသိမ် မြို့သို့ ဆန်တက်သွားနိုင်၍ ပုသိမ်မြို့မှတစ်ဆင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှားသို့ ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့နိုင်သည်
ထိုကြောင့်လည်း ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပုသိမ်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ ကုန်တိုက်ခွဲတစ်ခုကို ထားရှိခဲ့လေသည်
တစ်ဖန် သက်ကယ်သောင်ချောင်းကိုဝင်၍ လပွတ္တာမြို့သို့ သွားပြီးနောက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တစ်ဝန်းလုံးသို့ ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးနိုင်လေသည်
ထို့ပြင် မော်တင်စွန်းကို ကွေ့လိုက်လျှင် ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်လေသည်
စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကွက်ကောင်းသဖြင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ၁၆၈၇ ခုနှစ်ခန့်က စတင်၍ အခြေစိုက်ခဲ့ကြလေသည်
ထိုအချိန်က မြန်မာဘုရင်မှာ ညောင်ရမ်းဆက် မင်းရဲကျော်ထင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝမြို့၌ နန်းခံလေသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြသည်
ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရွက်သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်ရာမြို့မှာ သန်လျင်မြို့ဖြစ်သည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်း၌ စတင်၍ အင်္ဂလိပ်တို့ အခြေစိုက်ချိန်တွင် သန်လျင်မြို့၌လည်း အင်္ဂလိပ်တို့၏ တိုက်ခွဲသည် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်လေသည်
ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် တောင့်တင်း ခိုင်မာခြင်း မရှိလှချေ
မင်းရဲကျော်ထင်မှ ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားလက်ထက်အထိ ညောင်ရမ်း ဆက်နောက်ပိုင်းတွင် နယ်ခြားဒေသများ၌ သူပုန်များ ခြားနားလျက် ရှိကြလေသည်
အထူးသဖြင့် မွန်တို့၏အရေးသည် မပြတ်ပေါ်ထွက်နေလေသည်
ထိုကြောင့် နိုင်ငံရေးရှုပ်ထွေးမှုနှင့် ကင်းလွတ်သည့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းကို အခြေခံစခန်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်ဟန် ရှိသည်
၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရား မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းသွင်းသောအခါ အလောင်းဘုရားက နိုင်ခြေရှိသဖြင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ အင်္ဂလိပ်တို့သည် တိတ်တဆိတ် တစ်မျိုး၊ ပြောင်တစ်ဖုံ အလောင်းဘုရားကို ကူညီခဲ့လေသည်
သို့သော် မွန်တို့နှင့်လည်း လုံးဝအဆက်မပြတ်ကြချေ
တိတ်တဆိတ် ဆက်သွယ်လျက်ပင် ရှိကြလေသည်
ဟိုင်းကြီးကျွန်း၌လည်း မြေကတုတ်များ၊ အုတ်ရင်တားများ၊ လက်နက်တိုက်များ၊ မျှော်စင်များ အခိုင်အမာ ဆောက်လုပ်လျက်ရှိသည်
ထိုသို့ ခံတပ်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် အမြောက်မြားတင်လျက် အင်္ဂလိပ်တို့သည် အခိုင်အလုံ နေထိုင်ကြလေသည်
တစ်ဘက် တွင်လည်း နိုင်ခြေရှိသော အလောင်းဘုရားထံသို့ ချည်းကပ်ပြီးလျှင် တရားဝင် ခွင့်ပြုရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လေသည်
၁၇၅၅ ခုနှစ် အလောင်းဘုရား အထက်မှ စုန်ဆင်း၍ မြန်အောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ရန်ကုန်နှင့် ပုသိမ်မြို့များကို သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါတွင် ဟိုင်း ကြီးကျွန်း၌ အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသော ဟင်နရီဗရု(စ)သည် အလောင်းဘုရားအား အမြောက်နှင့် သေနတ်များကို ဆက်သရလေသည်
ထိုနောက် ဗိုလ်ကြီးဗေကာဆိုသူအား လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့်တကွ သံအရာရှိအဖြစ်နှင့် နေပြည်တော် အထိ ထည့်လိုက်လေသည်
အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်တို့ ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် အခိုင်အမာ နေထိုင်နေခြင်းကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုပေးရေး ဖြစ်လေသည်
အလောင်းမင်းတရားကြီးကလည်း အင်္ဂလိပ်တို့အား ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် နေထိုင်ခွင့်၊ ပုသိမ်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များတွင်လည်း ကုန်တိုက်များ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ကို ပေးလိုက်သည်
ထိုသို့ အခွင့်ပေးသည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်တို့က မြန်မာတို့အား လက်နက်နှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ဆက်သကြရလေသည်
၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ကို သိမ်းသွင်းရေးအတွက် ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်တို့ထံသို့ လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်များ ထောက်ပံ့ရန် အကြောင်းကြားရာ အင်္ဂလိပ်တို့က မြန်မာဘုရင်၏ အလိုတော်ကို မဖြည့်ခဲ့ချေ
ပဲခူးမြို့ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၇၅၇ ခုနှစ်ကျမှာသာ အင်ဆိုင်း လက်စတာဆိုသူအား မြန်အောင်မြို့သို့ သွားရောက်၍ အလောင်းဘုရားကို ဖူးတွေ့စေသည်
အလောင်းဘုရားက သံသယရှိသမျှကို စစ်မေးတော်မူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစာချုပ်တစ်ရပ်ကို ချုပ်ဆိုလေသည်
ထိုစာချုပ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့အား နေထိုင်ခွင့် ပေး၍ အင်္ဂလိပ်တို့က မြန်မာတို့၏ ရန်သူတို့ကို အားမပေးရဟူသော အချက်လည်း ပါလေသည်
သို့သော် မကြာမီ အတွင်း၌ မွန်တို့ ပုန်ကန်သောအခါ အင်္ဂလိပ်တို့က အားကော့ခေါ်သင်္ဘောဖြင့် လာရောက်၍ မွန်တို့အား တိတ်တဆိတ် အားပေးကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာဖြင့် အာမေးနီးယန်းလူမျိုး ဂရေဂိုရီ ထံမှ သိရှိရလေသည်
ထိုအခါ မြန်မာဘုရင်က အင်္ဂလိပ်တို့သည် သစ္စာမတည်ကြည်ရုံသာမက ပြည်တွင်းရေး၌လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဘက်၍ ပိုမိုရှုပ်ထွေးအောင် လုပ်ဆောင်သဖြင့် ရန်ကုန်နှင့်ပုသိမ်ရှိ အင်္ဂလိပ်ကုန်တိုက်များကို သိမ်းယူပြီးလျှင် ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်တို့၏ အခြေခံစခန်းများကို ၁၇၅၉ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် အပြီးတိုက်ဖျက် ချေမှုန်းပစ်လိုက်လေသည်
ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်တို့ အသုံးပြုသော လက်နက်များသည် ထိုအချိန်က ခေတ်အမှီဆုံး လက်နက်များ ဖြစ်သည့်အပြင် ဟိုင်းကြီးကျွန်းကိုလည်း စစ်ရေးအတွက် အထူးခိုင်ခံ့အောင် စီမံထားပြီး ဖြစ်လေသည်
ထိုသို့ လက်နက်အင်အား တောင့်တင်းခြင်းနှင့် နေရာအနေအထား ကောင်းခြင်းများရှိလျက်နှင့် မြန်မာတို့က ဟိုင်းကြီးကျွန်းစခန်းကို အပြီးတိုင် ချေမှုန်းပစ်နိုင်သည်ဆိုခြင်းမှာ စစ်ပရိယာယ် သာလွန်ကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် မြန်မာများ စည်းစည်းလုံးလုံး ရှိကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
လက်ရိုက် သံတင်းပုတ်ကို ကိုင်ထားသည့်ဟန် ဖြစ်သည်
ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ၏ လက်ထဲတွင် တင်းပုတ်, သို့မဟုတ်, လှံ, သိုင်း, ကြိုင်း တခုခုကို ကိုင် ဆောင်ထားပါက ဂဒါဟတ္ထပုံဟု ခေါ်သည်
အမြဲတစေ သတိရှိနေစေသည့်ဟန်, ဝီရိယရှိဟန်ကို ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလာ, သိပ္ပဉ္စမင်္ဂလာတို့နှင့် ပြည့်စုံစေရန် သရုပ်ဆောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ဝီရရသ, ရုဒ္ဓရသ ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဝီရိယပါရမီစခန်းသို့ ညွှန်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
ပုံစံအားဖြင့် မင်းစစ်သည်တော် ဘီလူး, နတ်သား စသော ရုပ်တု ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွများတွင် ဤ ဂဒါဟတ္ထဟန်ပန်မျိုးကို တွေ့ရပေသည်
ဂဒါဟတ္ထစသော လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ပါရှိသည့် ရုပ်တုများကို ကိုးကွယ်သူသည် အစိမ်း သားရဲ သင်းကွဲ ပြိတ္တာ နတ်မိစ္ဆာတို့၏ရန်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခြင်း, အောက်လမ်းပယောဂ အတိုက် အမြှုပ် အနှုတ်အဖွဲ့ အစွဲအလန်း အကြမ်းအနု အစီအရင်များကို ဒဏ်ပြန်စေနိုင်ကြောင်း, ကာကွယ်မှု ပေးနိုင်ကြောင်း ရဲရင့်စေတတ်ကြောင်း သတိလက်မလွတ် ထထကြွကြွ ရှိခြင်း, ဖျတ်လတ် သန်မာခြင်း စသော အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိကြောင်းနှင့် တအိမ်သားလုံးအတွက် လုံခြုံရေးကို ရရှိကြောင်းများဖြင့် ဝဇီရာယာန မန္တရာယာနကျမ်းများ၌ ဖော်ပြထားပါသည်
လက်ပန်သာစည်ရွာ၊ မင်းသားတောင်
အမှတ် (၄) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း အလုံမြို့နယ် (ရှေးအခေါ်အဝေါ်  ကူရှင်ကျောင်း)  သည် ၅၇၊ အောက်ကြည့်မြင်တိုင်လမ်း၊ အလုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်
ဤကျောင်းတွင် သူငယ်တန်းမှ ဒသမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားနိုင်သည်
အလုံကူရှင်ကျောင်း(ယခု အလုံ အထက ၄)သည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကလက ထင်ရှားသော စာသင်ကျောင်း တကျောင်း ဖြစ်သည်
ကူရှင်ကျောင်းကို အမေရိကန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် သာသနာပြုအဖွဲ့က ၂၈ မေ ၁၈၇၂ တွင် ယူနိုက်တက် ခရစ်ယာန် အထက်တန်းကျောင်း (United Christian High School) အဖြစ် စထောင်စဉ် ကျောင်းသား ၁၇ ဦးသာ ရှိသည်
၁၈၉၄ တွင် ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဥပစာတန်း စာမေးပွဲအတွက် စတင် သင်ကြားပေးရာ ဘက်ပ်တစ် ကောလိပ်ဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး‌နောက် ၁၉၀၉ တွင် ဘီအေတန်း တိုးမြှင့်သည်
ယင်းကျောင်းကို ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး Mr.J.N Cushing)(၁၈၉၄-၁၉၀၆)ကို အစွဲပြု၍ ကူရှင် အထက်တန်းကျောင်းဟုလည်း ခေါ်သည်
ထင်ရှားသော ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများအနက် မင်းသားကြီးဦးကျော်ဟိန်း (ဦးဇင်းဦးကိတ္တိသာရ) သည် အလုံ ကူရှင်ကျောင်းတွင် ဆဋ္ဌမတန်းမှ နဝမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
စာရေးဆရာ ဦးခင်ဝမ်းသည် အထက (၄) အလုံ၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ (၉) တန်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်
ဒေါ်ဇင်နီနီဝင်း (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပခုက္ကူမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၂ ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရချိန်တွင် သူမ၏အသက်မှာ ၂၆ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အသက်အငယ်ဆုံး ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒေါ်ဇင်နီနီဝင်းကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ပခုက္ကူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
မိဘများမှာ ဦးဇော်ဝင်းနှင့် ဒေါ်ဝင်းဆင့်တို့ ဖြစ်ပြီး မောင်နှမလေးယောက်အနက် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်
နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) တို့မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (တရုတ်ဘာသာစကား) ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် NLD ဗဟိုလူငယ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် ဘဏ္ဍာရေးမှူး အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို ပခုက္ကူမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၂ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး မဲအရေအတွက် ၅၉,၄၄၄ ဖြင့် အနိုင်ရ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
ဦးဖိုးစိန်သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
မြန်မာ စာပေနှင့် မြန်မာစကားတို့ မှေးမှိန် သေးသိမ်လျက် ရှိသည့် အင်္ဂလိပ် အစိုးရများ လက်ထက် အတွင်း တိမ်မြုပ် ပါးရှား နေသော မြန်မာ့ စာပေ ကျမ်းဂန် အများကို ပြန်လည် သုတ်သင် ပြင်ဆင် တည်းဖြတ်၍ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျပင် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ဖြူး ပေးခဲ့သော စာချစ် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တဦး သည်ကား 'ဝဇီရဗုဒ္ဓိ' ဘွဲ့ ရ မြန်မာ ပညာရှိ ဦးဖိုးစိန်ပင် ဖြစ်ပါ၏
ဦးဖိုးစိန်သည် အဖ ဦးတန်ကျူ၊ အမိ ဒေါ်ရွှေပွင့် တို့၏ သားကြီး ဖြစ်၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်းခူး လဆန်း ၈ ရက်၊ စနေနေ့ နံနက် ၁ ချက်တီးကျော် အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင် ခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်
ငယ်စဉ်ကပင်လျှင် မြန်အောင်မြို့ ရွှေဘုံသာတိုက် ဝဲပျံကျောင်း ဆရာတော် ဦးသူရိယ ထံရင်း၌ သဒ္ဒါ၊ သဂြိုဟ်၊ မကာရ တွက်ရိုး စသည် တို့ကို သင်အံ ဆည်းပူး ခဲ့၏
အသက် ၂၃ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် အတွင်း သရက်မြို့ ဆိမ့် အန်ဒြူ - အက်စ်၊ ပီ၊ ဂျီ၊ အင်္ဂလိပ် ကျောင်း၌ လက်ထောက် ဆရာ အဖြစ် စတင် လုပ်ကိုင်သည်
နောက် အသက် ၂၇ နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် လက်ပံတန်းမြို့ အင်္ဂလိပ် အလယ်တန်း ကျောင်း၌ ဆရာကြီး အဖြစ် ထမ်းရွက်ရ ပြန်သည်
ထိုစဉ် အခါက ပင်လျှင် 'ဒေါ်ကျော့' ဆိုသူ နှင့် အိမ်ထောင် ပြုခဲ့၏
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ တောင်ငူ မြို့၌ ပညာအုပ် အဖြစ် ခန့်အပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
ဤတွင် ပညာအုပ် ဖြစ်စဉ်က အမှုထမ်းပုံကား ထိုအခါက ဗုဒ္ဓဘာသာ စာများကို သင်ပြ စေရမည်ဟု အစိုးရက အမိန့် မရှိ သော်ငြားလည်း မိမိ လက်အောက်ရှိ စာစစ်ခံ ကျောင်းများ၌ 'ဩကာသ' မှစ၍ ကျနစွာ သင်စေပြီးလျှင် မိမိ လစာငွေ ထဲမှ ငွေတံဆိပ်များ ပြုလုပ်၍ ကောင်းစွာ ဖြေဆို နိုင်စွမ်းသော ကျောင်းသားများကို ဆုတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်းဖြင့် စာပေ ဘက်တွင် သာမက ဗုဒ္ဓ သာသနာတော်၏ အမှုတော် ကိုပါ စေတနာ ကြီးမားစွာဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်
တဖန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ ရပြန်သော အခါ ၌လည်း ကျောင်းဆရာကြီး များနှင့် ညှိ၍ လခ တလစာစီ ထည့်လှူ ငွေပင် ငွေရင်း ထူကြ၍ ဘာသာ စာရိတ္တ စာမေးပွဲ များကို နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ပြုလုပ် ပေးခဲ့သည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက အထူး တာဝန် ပေးသဖြင့် သူငယ်တန်း မှသည် ဆဋ္ဌမတန်း အထိ ကျောင်းသုံး ဖတ်စာအုပ် များကို ရေးသား ပေးရသည်
ထို ဖတ်စာအုပ် များကို ရေးသားပြီး စီးသော အခါ အစိုးရက ကျောင်းသုံး ဖတ်စာအုပ်များ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း လိုက်ပေ၏
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ ခုနှစ်အတွင်း မန္တလေးမြို့ နော်မံ ကျောင်းကြီးတွင် ခေတ္တ ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ၁ဝ လခန့် လုပ်ကိုင် ရသေးသည်
ထို့နောက် မြင်းခြံ စီရင်စုနယ်တွင် ရဟန်းတော် ကျောင်းများကို အစိုးရ စာစစ်ခံ ကျောင်းများ အဖြစ် ဝင်ရောက် လာအောင် ဟောပြောရန် အထူး အလုပ် ဝတ္တရားနှင့် စေလွှတ်ခြင်း ခံရ ပြန်လေသည်
ဦးဖိုးစိန်၏ ကြိုးပမ်းချက် ကြောင့်လည်း ရဟန်း ကျောင်းပေါင်း ၇ဝဝ ကျော်မျှ ဝင်ရောက် လာသောကြောင့် အစိုးရ ချီးကျူးခြင်းကို အထူး ခံရသည်
နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ကျောင်းအဖွဲ့ များကို စတင် ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဦးဖိုးစိန်ကို မြင်းခြံမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေါ်ယူ၍ ရန်ကုန်မြို့ ကျောင်းအဖွဲ့ စက္ကရီတေရီနှင့် ရန်ကုန်မြို့ ပညာအုပ် အလုပ် နှစ်ရပ်ကို တွဲဖက် လုပ်ကိုင် စေပြန်သည်
ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၈၆ ခုနှစ်တွင် အမှုထမ်းကောင်း တံဆိပ်ရမင်း (အေ-တီ-အမ်) ဘွဲ့ဖြင့် အစိုးရက ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ၏
သို့နှင့် ဦးဖိုးစိန်သည် ပညာဝန်ထောက် ရာထူးကို ရပြီး သည့်နောက် အသက် ၅၅ နှစ်သို့ ရောက်သော အခါ ရန်ကုန် မြို့ကပင် အငြိမ်းစား ရိက္ခာတော်ကို ခံယူ ရလေသည်
အငြိမ်းစား ရိက္ခာတော်ကို ခံယူပြီးသည့် နောက်တွင်မှ ဩဝါဒ ဖတ်စာစဉ် မလှတင် ဝတ္ထု၊ ကျေးဇူးရှင် ဝတ္ထု စသော ဝတ္ထုတိုများ၊ စာစီ စာကုံးကျမ်း၊ မြန်မာ ကဗျာ ဖွဲ့နည်းကျမ်း၊ မြန်မာ သဒ္ဒါ ကျမ်းများနှင့် ဂမ္ဘီသာရပျို့၊ လောကသာရပျို့ စသော ပျို့များ၏ ခက်ဆစ် အဖြေကျမ်း များကို ရေးသား ဖြေဆိုသည်
အထူး သဖြင့်ကား မြန်မာ သဒ္ဒါ အရာ၌ ရှေးဆရာတို့ မဖော် မထုတ်ခဲ့ သေးသော မြန်မာ ကရိယာ ပြုနည်းကို လည်းကောင်း၊ ရရစ်၊ ယပင့်၊ ဝဆွဲ၊ ဟထိုး တို့သည် ပစ္စည်း ဖြစ်ကြောင်း၊ လ၊ တ၊ ပစ္စည်းတို့ ရှိကြောင်းနှင့် ထိုပစ္စည်းတို့၏ သဘောကိုလည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာ ဖော်ထုတ်ပြဆိုခဲ့ပေသည်
အထက်ပါ ကျမ်းများနှင့် ခက်ဆစ် အဖြေများကို အခြား ပုံနှိပ်စက် များ၌ ငှားရမ်း ပုံနှိပ်ရသည် တို့ကို စိတ်အလိုကျ မရရှိ နိုင်ရကား စာပေ့ အတွက် ရှိသမျှသော အခိန်၊ ငွေ၊ အသက် တို့ကို ပေးလှူ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ဖြစ်သော ဆရာကြီး ဦးဖိုးစိန်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၅ ခုနှစ်မှ စ၍ မိမိကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်၍ 'တိုး စာပုံနှိပ်တိုက်' ကို ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ပိုင်း ကရိလမ်း (ဗိုလ်မြတ်ထွန်းလမ်း) အိမ်အမှတ် ၂၅၃ ၌ တည်ထောင် ဖွင့်လှစ် လိုက်လေသည်
ထို စာပုံနှိပ်တိုက်နှင့် အတူလည်း ဇနီး၏ အမည်နှင့် "ဒေါ်ကျော့ ကျောင်းသုံး စာအုပ်ဆိုင်" ကို တည်ထောင် ဖွင့်လှစ် ခဲ့ပေသည်
ထို စာပုံနှိပ်တိုက်၊ ထိုကျောင်းသုံး စာအုပ်ဆိုင် တို့ကို တည်ထောင် ဖွင့်လှစ် လိုက်သည့် အတွက် မြန်မာ စာပေကို ရှာဖွေ လိုက်စားသူတို့ အဖို့ မည်မျှ အကျိုး ဖြစ်ထွန်း သည်ကို အထူး ချဲ့ထွန်ရန် လိုမည် မထင်ပါ
ထိုအခါမှ စ၍လည်း ဦးပုည ဝတ္ထု ပေါင်းချုပ် - အဖြေ၊ ဦးပုည မေတ္တာစာ - အဖြေ၊ ကန်တော်မင်းကျောင်း - အဖြေ့ အဖြေ၊ ကိုးခန်းပျို့ - အဖြေ၊ ရဲတင်းမော်ကွန်း - အဖြေ၊ ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာ - အဖြေ စသည် တို့ကို အစဉ်တဆက် စက်တင် ပုံနှိပ် ခဲ့လေသည်
ထို့နောက် အစိုးရ ကျောင်းများ၌ သင်ကြားသော ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့မှ ဇာတ်တော်ကြီးများ ကိုလည်း တည်းဖြတ်၍ ခက်ဆစ် - အဖြေများ ကိုပါ ထည့်သွင်း ပုံနှိပ် ခဲ့သေးသည်
ပုဂံ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင်၏ ကဗျာ ဗန္ဓသာရ ကျမ်းကြီး ကိုလည်း ပြုပြင် ဖြည့်စွက်၍ ထို တိုးပုံနှိပ် တိုက်၌ပင် ကိုယ်တိုင် ကြပ်မတ်၍ တိုးချဲ့ ပုံနှိပ် ခဲ့လေသည်
ဘာသာရေးနှင့် သာသနာရေးတို့ ဘက်တွင်လည်း စိတ်ပါ ဝင်စားစွာ ဆောင်ရွက် ခဲ့သေးကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မူကား ဦးဖိုးစိန်သည် ကျောင်းသင် ပရိယတ္တိ အသင်း၊ စေတီ ယင်္ဂဏ အသင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏ ယုဝ အသင်း စသည်တို့၌ အမှုဆောင် လူကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည် တို့ကို ထောက်ရှုခြင်း အားဖြင့် ကောင်းစွာ သိသာ နိုင်ပေသည်
ထို့အပြင် မြန်မာပြည် ပါဠိဘာသာ ပထမပြန် စာမေးပွဲ ကော်မတီ ၌လည်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သေး၏
ထို စာမေးပွဲ၌ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း အသုံးပြုနိုင်ရန် အတွက်မူ 'ဦးဖိုးစိန် - ဒေါ်ကျော့' ရန်ပုံငွေ အဖြစ် အမြဲ ထောက်ပံ့ စာချုပ်ကို ပြုလုပ် ထားသေးသည်
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၇ ခုနှစ် တပို့တွဲ လပြည့်ကျော် ၃ ရက်နေ့တွင် မန္ဈလေး နေပြည်တော် မဟာ သံဃရာဇာ သာသနာပိုင် ဆရာတော် ထံမှ 'ဝဇီရဗုဒ္ဓိ' ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသော အခါ ဆရာကြီး ဦးဖိုးစိန်သည် ရန်ကုန်မြို့မှ သရက်မြို့ကို ဂျပန်များ ဝင်ရောက် လာပြီး ဗုံးများ ချသဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် မနေ ဝံ့သောကြောင့် သရက်မြို့မှ တဖန် အင်းမငယ် ရွာသို့ တဆင့် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ရ ပြန်သည်
ထိုရွာ၌လည်း အလဟဿ အချိန် မဖြုန်းတီး
ကျေးလက် တောရွာ ပြုပြင်ရေးများ၊ မသိ နားမလည် သူတို့ လာရောက် မေးမြန်း သမျှသော စာပေ ဆိုင်ရာ ပြဿနာ ရပ်များကို စိတ်ရှည် လက်ရှည် သင်ကြား ပေးခြင်းများ၊ အလွန် ဝေးလံသော ရွာများ သို့ပင် လှည်းများဖြင့် စာပေ ကျမ်းဂန် အတွက် ဆွေးနွေး သိမှတ် လိုသူတို့ ထံသို့ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ သွားရောက်ကာ ဖြေရှင်း သင်ကြား ပေးခြင်း များကို ပြုလုပ်ပေ သေးသည်
ထိုအတော အတွင်း အသက်အရွယ်လည်း ကြီးပြင်း လာပြီ ဖြစ်သည်က တစ်ကြောင်း၊ ရုတ်တရက် အစားအသောက် ပြောင်းလဲ စားသောက် ရသည်က တစ်ကြောင်းကြောင့် အစာအိမ်၌ အနာ ဖြစ်နေသော ရောဂါ စွဲကပ် လာသည်
ထို့နောက် ဂျပန်ခေတ် အတွင်း ဆေးဝါးများ ကလည်း ရှားပါး လေရကား ဂရုတစိုက် ကုသကြသော်လည်း သက်သာသည် မရှိဘဲ နောက်ဆုံး သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် တပို့တွဲ လဆန်း ၁၄ ရက် သောကြာနေ့ နံနက် ၃ နာရီနှင့် မိနစ် ၂ဝ အချိန် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့) အသက် ၇၂ နှစ်တွင် အင်းမငယ် ရွာ၌ပင် ဘဝ တစ်ပါးသို့ ပြောင်းသွား ကွယ်လွန် ရှာလေသည်
ဦးဖိုးစိန်တွင် သား တစ်ယောက်နှင့် သမီး တစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့၏
ထိုသားနှင့် သမီး တို့ကား ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန် သွားပြီ ဖြစ်သော်လည်း တိုး စာပုံနှိပ်တိုက်ကို ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ကာ ဖခင်ကြီး၏ မွန်မြတ်လှသော ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည့် စာပေကျမ်းဂန်များကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ မြှင့်တင် ဖြန့်ဖြူးရေး လုပ်ငန်းကို ဆက်လက် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၈ ဦး၊ မ ၈၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
နတ်ချောင်းဖျားရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natchaunghpyar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းအလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ချောင်းအလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၆၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၇၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဗလီချောင်ရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
လက်ပကျင်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpakyin(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ လက်ပကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၄ ဦး၊ မ ၂၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဓဇဂ္ဂသုတ် သည် ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ် တွင် ပါဝင်သည်
ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် နေကာစ သာမဏေငယ်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းသားတို့သည် အခြေခံစာများအနက် မင်္ဂလသုတ် ရတနာရွှေချိုင့် အတွင်းအောင်ခြင်း အပြင်အောင်ခြင်း စသည်တို့သင်အံပြီးသောအခါ ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်ကိုလည်း မဖြစ်မနေ သင်ယူရသည်
ထိုသို့ သင်ယူလေ့ကျက်ရာတွင် ဓဇဂ္ဂသုတ်သည် ရှည်လည်းရှည်၊ မှတ်သားရလည်းခက်သဖြင့် သာမဏေငယ်တို့ စိတ်ပျက်ပြီး လူထွက်တတ်သည့် အဖြစ်များရှိခဲ့ဖူးသည်
ထို့ကြောင့် “ဓားကိုဖျက် ဝါးမျက်၊ ရှင်ကိုဖျက် ဓဇဂ်”ဟုသော မြန်မာစကားလည်း ပေါ်လာခဲ့သည်
ဤသုတ်ကို ရွတ်ဖတ်ပွားများလျှင် ပိုမို၍ ဉာဏ်ကောင်းလာစေနိုင်သည်
မည်သည့်နေရာသို့ဖြစ်စေ နေ့နေ့ညည တစ်ယောက်တည်း သွားရဲလာရဲ နေရဲစေသည်
စိတ်တန်ခိုးလည်း ကြီးလာလိမ့်မည်
ပရိသတ်အလယ်မှာ ပြောရဲဆိုရဲ ရှိလာနိုင်သည်
မိမိ၏ ဘဝအခြေအနေ ခိုင်မြဲစေသည်
ရာထူး တည်မြဲရေး၊ စည်းစိမ် တည်မြဲရေးအတွက် အကျိုးပြုလိမ့်မည်
(ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာဂုဏ်တော် များကို သီးသန့် ပွားများနိုင်သည်
ဤဓဇဂ္ဂသုတ်ပရိတ်တော်ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်ကာမျှဖြင့် ကောင်းကင်၌ပင် တည်ခိုက်ကြုံသော်လည်း မြေပြင်မှာလို ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲ တည်ခွင့်ရလေသည်
ဤဓဇဂ္ဂသုတ် ပရိတ်တော်ကြောင့် ဘီလူးဘေး၊ ခိုးသူဘေးစသော ဘေးအန္တရာယ် အသွယ်သွယ်မှ လွတ်မြောက်ကြရသော လူတို့ကိုရေတွက်၍ မကုန်နိုင်ပါချေ
ယခုအခါ ဤပရိတ်တော်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စုပေါင်း ရွတ်ကြပါကုန်စို့
သံဃဥက္ကဋ္ဌ သံဃနာယက ဖြစ်တော်မူသော မဟာကဿပ အရှင်ဘုရား…. အကျွန်ုပ် အာနန္ဒာသည် ဤဓဇဂ္ဂသုတ် ပရိတ်တော်ကို မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ တိုက်ရိုက် ဤကဲ့သို့ ကြားနာ မှတ်သားထားလိုက်ပါ၏
အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္တိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေးကြီး၏ နှလုံးမွေ့လျော် ပျော်ဖွယ်ရာရှိသော ဇေတဝန် ကျောင်းကြီး၌ သီတင်းသုံးနေပါသည်
ထိုသို့နေတော်မူစဉ်အခါ မြတ်စွာဘုရားက "ရဟန်းတို့" ဟူ၍ ရဟန်းအများကို ခေါ်တော်မူပါသည်
ရဟန်းတို့လည်း မြတ်စွာဘုရား စကားတော်ကို ခံယူရန် အသင့်ဖြစ်ကြသည်
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက ဤသို့မိန့်ကြား ဟောမြွက်တော်မူပါသည်
"ချစ်သားတို့… ရှေးအခါက တာဝတိံသာနတ်နှင့် အသုရာ နတ်စစ်သည်တို့ စစ်ခင်းခဲ့ကြဖူး၏
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် တာဝတိံသာနတ် စစ်သည်တို့ကို ခေါ်ယူပြီး ဤသို့ပြောကြားခဲ့၏
"အမောင်နတ်သားတို့၊ သင်တို့သည် စစ်မြေပြင်မှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည် ရှိသော် ငါသိကြားမင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ ကြည့်လိုက်ကြကုန်လော့
ဤသို့ ကြည့်လိုက်ပါလျှင် သင်တို့ အကြောက်ပြေကြလိမ့်မည်
မတုန်မလှုပ် ရဲရင့်လာကြလိမ့်မည်
ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများလည်း ပြေပျောက်သွားကြလိမ့်မည်"
"အကယ်၍ ငါ၏တံခွန်ဖျားကို မော်၍ မကြည့်ဖြစ်လျှင် ပဇာပတိ နတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ ကြည့်ကြ၊ ဤသို့ ပဇာပတိနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို ကြည့်ကြလျှင်လည်း ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများ ပျောက်ကင်းသွားလိမ့်မည်"
"အကယ်၍ ပဇာပတိနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မကြည့်ဖြစ်ခဲ့သော် ဝရုဏနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ကြည့်ကြ၊ ဝရုဏနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ကြည့်ဖြစ်ကြလျှင်လည်း ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများ ပြေပျောက်သွားပေလိမ့်မည်"
"အကယ်၍ ဝရုဏနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မကြည့်ဖြစ်ခဲ့သော် ဤသာနနတ်မင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ ကြည့်ကြ၊ ဤသာနနတ်မင်း၏တံခွန်ဖျားကို မော်၍ကြည့်ဖြစ်ကြလျှင် ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများ ပြေပျောက်သွားပေလိမ့်မည်
" ဤသို့လျှင် သိကြားမင်းက တာဝတိံသာနတ်တို့ကို အသိပေးလေ၏
ချစ်သားရဟန်းတို့… နတ်တို့အရှင် သိကြားမင်း၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ကြည့်သောနတ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပဇာပတိနတ်မင်း၊ ဝရုဏနတ်မင်း၊ ဤသာနနတ်မင်းတို့၏ တံခွန်ဖျားကို မော်၍ ကြည့်သော နတ်များအား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းများ ပျောက်သော်လည်း ပျောက်မည်၊ မပျောက်ဘဲလည်း နေချင်နေလိမ့်မည်
အကြောင်းမူကား နတ်တို့အရှင် သိကြားမင်းလည်း ရာဂကင်းသူ မဟုတ်၊ ဒေါသကင်းသူ မဟုတ်၊ မောဟကင်းသူ မဟုတ်၊ သူကိုယ်နှိုက်က ကြောက်တတ်၏
တဆတ်ဆတ်တုန်တတ်၏
ချစ်သားရဟန်းတို့… ငါဘုရားသည်ကား မလွဲဧကန် ဤသို့ ဟောပေအံ့၊ ရဟန်းတို့အနေနှင့် တောထဲ၌ တစ်ပါးတည်း နေသောအခါ သစ်ပင်ရင်း၌ နေသောအခါ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်များ၌ နေသောအခါများ၌ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်း တစ်ခုခုဖြစ်လာခဲ့လျှင် ဘုရားဂုဏ်တော်ကို ဤသို့ အောက်မေ့ကြကုန်လော့
မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးတော်မူ၏
ကိလေသာ ရန်သူတို့ကို ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်၏
သံသရာ စက်ဝန်း၏ အကန့်အထောက်များကို ဖျက်ဆီးပြီး ဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါး ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်၏
ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်၌ပင်လျှင် မကောင်းမှုဒုစရိုက်ကို ရှောင်တော်မူ၏
သို့ဖြစ်၍ "အရဟံ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေသည်
မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမွန်လှစွာ သယမ္ဘူဉာဏ် မြတ်မဟာဖြင့် မိမိအလိုလို သစ္စာလေးပါး တရားမြတ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူ၏
သို့ဖြစ်၍ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါး၊ ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါး၊ စရဏ တစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့နှင့် လုံးဝဥဿုံ ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် နိဗ္ဗာန်သို့သာလျှင် ဖြောင့်ဖြောင့်မတ်မတ် ကောင်းစွာသွားတော်မူ၏
စကားဆိုရန် ခွန်းခြောက်တန်တို့တွင် ဟုတ်မှန်ကျိုးကြောင်း စကားကောင်းကိုသာ ဆိုတော်မူတတ်၏
သို့ဖြစ်၍ "သုဂတ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ကာမလောက၊ ရူပလောက၊ အရူပလောက ဟူသော လောကသုံးပါး၊ တစ်နည်းအားဖြင့် သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောက ဟူသော လောကကြီးသုံးပါးတို့ကို မဖောက်မပြန် သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် အမှန်ထိုးထွင်း အလင်းထင်ပေါ် သိမြင်တော်မူ၏
သို့ဖြင့်၍ "လောကဝိဒူ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အတုမရှိ သူတစ်ပါးတို့အားလည်း အတုမရှိသော မိမိ၏တရားဖြင့် ဆုံးမတတ်၏
ဆုံးမထိုက်သောလူ၊ နတ်၊ ဘီလူး၊ တိရစ္ဆာန်ကြမ်းများကိုပင် သေဝပ် ငြိမ်သက်အောင် နိုင်နင်းစွာ ဆုံးတော်မူနိုင်၏
သို့ဖြစ်၍ "အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် လူအပေါင်း နတ်အပေါင်းတို့အား ကောင်းစွာ သွန်သင်ဆုံးမတတ်သော လူနတ်တို့၏ ဆရာကောင်း ဖြစ်တော်မူ၏
သို့ဖြစ်၍ "သတ္ထာဒေဝမနုဿာန" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် တရားအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူ၏
သူတစ်ပါးတို့အားလည်း သစ္စာလေးပါး တရားကို သိမြင်အောင် ဟောပြော ပြသနိုင်၏
သို့ဖြစ်၍ "ဗုဒ္ဓ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် အစိုးရခြင်း၊ တရားရှိခြင်း၊ အခြံအရံမျာခြင်း၊ ကျက်သရေရှိခြင်း၊ အလိုအတိုင်း ဖြစ်ခြင်း၊ လုံ့လ စွမ်းအား အပြည့်ရှိခြင်း ဟူသော ဘုန်းတော် ခြောက်ပါးနှင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "ဘဂဝါ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူပါပေ၏
ဤကဲ့သို့ ငါဘုရား၏ ဂုဏ်တော် ကျေးဇူးတော်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကြလော့
ဘုရားဂုဏ်ကို ဆင်ခြင် အောက်မေ့မိသည် ရှိသော် သင်တို့အား ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ ပျောက်ကင်းသွားပေလိမ့်မည်
အကယ်၍ ဘုရားဂုဏ်တော်ကို မဆင်ခြင် မအောက်မေ့မိသည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားသော တရားတော်၏ ဂုဏ်တော်ကို ဤသို့အောက်မေ့သတိရကြ
တရားတော်သည် မြတ်စွာဘုရားက ကောင်းစွာ ဟောကြားထားသော တရားတော် ဖြစ်သောကြောင့် "သွာက္ခာတ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
တရားတော်သည် မျက်မှောက်၌ပင် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ပေးတတ်သောကြောင့် "သန္ဒိဋ္ဌိက" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
တရားတော်သည် အခါမလင့် အကျိုးပေးတတ်သောကြောင့် "အကာလိက" ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
တရားတော်သည် လာပါ၊ ရှုပါ၊ ကျင့်ကြံပါ ဟူ၍ မပါပါအောင် ခေါ်ဆောင် တိုက်တွန်း ပြညွှန်းခြင်းငှာ ထိုက်သောကြောင့် "ဧဟိပဿိက" ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
တရားတော်သည် လူတို့အား နတ်ရွာနိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးတတ်သောကြောင့် "ဩပနေယျိက" ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
တရားတော်သည် ပညာရှိသူ ရှင်လူအပေါင်း သူတော်ကောင်းတို့အနေဖြင့် အသီးသီး တစ်ဦးစီ တစ်ဦးစီ မိမိတို့၏ စိတ်၌ ကပ်၍ ဆောင်ထားထိုက်သောကြောင့် "ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ" ဟူသော ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏
ဤသို့လျှင် တရားတော်၏ဂုဏ်တော်ကို ဆင်ခြင် အောက်မေ့မိသောသူအား ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ လုံးဝ ပျောက်ကင်းသွားပေလိမ့်မည်
အကယ်၍ ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တရားဂုဏ်တော်ကိုသော်လည်းကောင်း မဆင်ခြင် မအောက်မေ့ဖြစ်ပါက မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ရာ၏
မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ကောင်းသောအကျင့်ကိုသာ ကျင့်တော်မူတတ်ပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "သုပ္ပဋိပန္န" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
သံဃာတော်သည် နိဗ္ဗာန်မဂ်ဖိုလ် ရရှိရေးအတွက် ဖြောင့်မတ်စွာ လမ်းမှန်သော အကျင့်ကိုသာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "ဥဇုပ္ပဋိပန္န" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
သံဃာတော်သည် နိဗ္ဗာန်ရရှိရေးနှင့် သင့်လျော်လောက်ပတ်သော အကျင့်ကိုသာ ကျင့်တော်မူပါပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "ဉာယပ္ပဋိပန္န" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
သံဃာတော်သည် အရိုအသေပြုခြင်းကို ခံယူထိုက်အောင် အကျင့်သီလကို ကောင်းစွာ ဖြည့်ကျင့်တော်မူပါပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "သာမိစိပ္ပဋိပန္န" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
ထိုဘုရားတပည့် အရိယာသံဃာသည် (အချုပ်အားဖြင့်) အရေအတွက်(၄)စုံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်(၈)ယောက် ရှိပေ၏
ထိုသံဃာတော်သည် အဝေးမှ တကူးတက ဆောင်ယူ၍ ပူဇော်သမှု ပြုခြင်းကိုလည်း ခံယူထိုက်၏
သို့ဖြစ်၍ "အာဟုနေယျ" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
ဧည့်သည်တို့အား ရည်စူး၍ အထူးပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကိုလည်း မိမိအား လှူလျှင် ကောင်းစွာ ခံယူထိုက်၏
သို့ဖြစ်၍ "ပါဟုနေယျ" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
လောက၌ အမြတ်ဆုံး အကောင်းဆုံးဖြစ်သော အလှူကိုလည်း ထိုက်ထိုက်တန်တန် ခံယူနိုင်ပေ၏
သို့ဖြစ်၍ "ဒက္ခိဏေယျ" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
လူနတ်တို့၏ ရှိခိုးခြင်းကိုလည်း ခံထိုက်၏
သို့ဖြစ်၍ "အဉ္ဇလိကရဏီယ" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
လူတို့က ကောင်းမှုတည်းဟူသော မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးရာ ကြဲချရာ အတုမရှိ လယ်မြေကောင်းသဖွယ်လည်း ဖြစ်၏
သို့ဖြစ်၍ "အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ" ဟူသောဂုဏ် ရှိပေ၏
ဤသို့လျှင် သံဃာတော်၏ ဂုဏ်တော် ကျေးဇူးတော်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့ရာ၏
သံဃာ့ဂုဏ်သို့ စိတ်ညွှတ်၍ အာရုံပြုမိသော သင်တို့အား ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်းဟူသမျှ ကင်းပျောက်သွားလိမ့်မည်
ထိုစကားမှန်ပေ၏
အကြောင်းမူကား ဝိပဿီ စသော ရှေးရှေးသော ဘုရားရှင်များနည်းတူ ကောင်းစွာ ပွင့်ထွန်းလာသော ငါဘုရားသည် လူသူလေးပါးကင်းသည့် ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ပင် မကောင်းမှုကို မပြုမလုပ်၊ ကောင်းစွာ ကိုယ်တိုင် သစ္စာတရားမြတ်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးဖြစ်၏
တဏှာရာဂ လုံးဝကင်း၏
အမျက်ဒေါသ လုံးဝကင်း၏
မသိမောဟ လုံးဝ ကင်း၏
ကြောက်လည်း မကြောက်တတ်၊ အကြောက်အလန့် မရှိ၊ ကြောက်၍တုန်လှုပ်သည်ဟူ၍ လုံးဝမရှိ၊ မထိတ်တတ်၊ မလန့်တတ်၊ ကြောက်လန့်၍ ထွက်ပြေးသည် ဟူ၍လည်း ဘယ်အခါမျှမရှိ
ထို့ကြောင့် ဤသို့သော ဘုရားဂုဏ်၊ တရားဂုဏ်၊ သံဃာဂုဏ်ကို အာရုံညွှတ်၍ ကြည်ညိုစိတ်ထား ပွားများသူများမှာ ကြောက်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်းဟူသမျှ ကင်းပျောက်ရမြဲ ဖြစ်လေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏
ထို့နောက်ဆက်လက်၍ ဤသို့တဖန် မိန့်ကြားတော်မူပြန်၏ -ချစ်သားရဟန်းတို့… သင်တို့သည် တော၌ဖြစ်စေ၊ သစ်ပင်ရင်း၌ဖြစ်စေ၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ ဖြစ်စေ (နေခိုက်) ဘုရားဂုဏ်တော်ကို သတိရကြ၊ သတိရလျှင် သင်တို့ မကြောက်မရွံ့ နေနိုင်ကြလတ္တံ
လူနတ်တို့၏ အကြီးအမြတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်ကို မဆင်ခြင် မအောက်မေ့ ဖြစ်ကြလျှင် သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ကောင်းစွာဟောကြားထားသော တရားတော်၏ ဂုဏ်ကို သတိရကြ
တရားတော်၏ဂုဏ်ကို အမှတ်မရကြလျှင် ကောင်းမှုမျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ အတုမရှိ လယ်မြေကောင်းနှင့်တူသော သံဃာတော်၏ ဂုဏ်ကို ဆင်ခြင်ပွားများကြ
ဤကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စေ၊ တရားတော်မြတ်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စေ၊ သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်ကိုဖြစ်စေ ဆင်ခြင်အောက်မေ့သည်ရှိသော် ကြောက်လန့်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ကြက်သီးမွေးညှင်း ထခြင်း ဟူသမျှ လုံးဝ မဖြစ်ပေါ်လတ္တံ
ပရိတ္တ(၁၁)သုတ်အပါအဝင် သုတ်ဖြစ်ပါသည်
နတ်, အသူရာတို့စစ်ပွဲ၌ ဘယ, ဆမ္ဘိတတ္တ, လောမဟံသဖြစ်သော နတ်တို့သည် သိကြားမင်း, ပဇာပတိနတ်မင်း, ဝရုဏနတ်မင်း, ဤသာနနတ်မင်းကြီးတို့၏ ရထားဦး အောင်လံတံခွန်ဖျားကိုကြည့်လျှင် ယင်းတို့ ပျောက်ကင်းလိမ့်မည်ဟု သိကြားမင်းက မိန့်ကြားသော်လည်း သိကြားမင်းသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ မကင်းသေးသောကြောင့် ပျောက်ချင်လည်းပျောက်လိမ့်မည်၊ မပျောက်ချင်လည်း မပျောက်နိုင်
အရည, ရုက္ခမူလ, သုညာဂါရ၌နေ၍ ဘာဝနာလုပ်ငန်း အားထုတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့အား ယင်းသဘာဝတို့ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ဘုရားဂုဏ်တော်, တရား ဂုဏ်တော်, သံဃာဂုဏ်တော် တစ်မျိုးမျိုးကို ပွားများလျှင် ယင်းတို့ ပျောက်ကင်းသွား မည်
မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ကင်းပြီးသောကြောင့် ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ သိကြားမင်း၏ ဝေဇယန္တာရထားအကြောင်းနှင့် “ဓဇဂ္ဂ ပရိတ္တံ မံ ရက္ခတု ဟု ရွတ်ဆိုခြင်းကြောင့် ဒီဃဝါပီစေတီတော်အကြည်မှ ကျလာ သောရဟန်း အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာခဲ့ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဧကရာဇ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ayekarit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဧကရာဇ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဧကရာဇ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၃ ဦး၊ မ ၁၅၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးမြဲ (၁၈၄၃ - ၁၉၀၅) သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်၌ အမှုထမ်းကာ ကနောင်မင်းသား၏ မြန်မာ့စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်ဦးတွင် ရှေ့ဆောင်ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဦ:မြဲကို ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်
ငယ်စဉ်က ပြင်သစ်ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ဘူရဒွန်ထံမှ အင်္ဂလိပ်စာသင်သည်
အသက်(၁၇)နှစ်အရွယ်တွင် မင်းတုန်းမင်းထံ၌ လက်ဖက်ရည်တော်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်
၁၈၆၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာတွင် မောင်အောင်သူနှင့်အတူ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပညာသင်သွားရာ ဗဟို ဝိဇ္ဇာပညာနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးကျောင်း (L'Ecole des Arts et Manufacture) ၌ သင်ကြားခွင့်ရသည်
လေးနှစ်အကြာတွင် သိပ္ပံဘွဲ့ရသည်
၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် သတ္တုဗေဒပညာရပ်များ သင်ယူသည်
ထို့နောက် ဓာတုဗေဒပညာရပ်များ ထပ်မံသင်ယူသည်
၁၈၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာသည်
၁၈၇၀ ဝန်းကျင်တွင် ပညာတော်သင်အဖြစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထပ်မံသွားရောက်ပြန်သည်
အင်္ဂလန်သို့သွား၍လည်း ခဲယမ်းမီးကျောက်ပညာ သင်ယူခဲ့သေးသည်
၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် အင်္ဂလန်မှ ပြန်လာကာ တောင်ထားဝယ်ဗိုလ်၏ လက်အောက်ရှိ ရေနံချက်လုပ်ငန်းကို ဦးစီ:ရသည်
သီပေါမင်းလက်ထက်သို့ ရောက်သော် ဒီပဲယင်းဝန်ထောက်ရာထူးကို ရသည်
၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်သို့သွား၍ စက်မှုလုပ်ငန်းများ လေ့လာရာ ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ မေလကုန်တွင် ပြန်ရောက်သည်
၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် ပြင်သစ်သံအမတ် ခန့်အပ်ခံရ၍ ဇနီး ဒေါ်ရွှေရည်နှင့်အတူ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် မန္တလေးမှ ထွက်သည်
သီပေါမင်း ပါတော်မူသော် ပညာတော်သင် (၂၂) ဦးနှင့်အတူ ပြင်သစ်၌ သောင်တင်နေရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီတွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်
နောင်သော် မန္တလေးမြို့၏ သမာဓိမြို့ဝန်ဖြစ်လာပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရက အေတီအမ်ဘွဲ့ ချီးမြင့်သည်
၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းမကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂဂေါကကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gagawkakyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဂဂေါကမ္ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဒေါ်ဇင်မာအောင် (၁၄ ဇွန် ၁၉၇၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့၊ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရန်ကင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
ဒေါ်ဇင်မာအောင်ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
သူမသည် ရန်ကုန်၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း တက္ကသိုလ်တက်စဉ်က မြန်မာစစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်မှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၉၈ တွင် ငြိမ်းချမ်းသောဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုတွင် ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များအား လေးစားလိုက်နာရန် စစ်အစိုးရကို တောင်းဆိုခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်
သူမသည် ရှေ့နေတစ် ဦး ကိုယ်စားပြုခွင့်မပြုခဲ့သော စစ်ခုံရုံးတစ်ခု၏ ရှေ့မှောက်၌ အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားကြောင်း စီရင်ချက်ချခဲ့သည်
ဒေါ်ဇင်မာအောင်ကို ထောင်ဒဏ် ၂၈ နှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်
သူမသည် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအဖြစ် (၁၁) နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ပြီး (၉) နှစ်နီးပါးသည် တစ်ဦး တည်း ချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် သူမအား ရုတ်တရက်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက်  အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သည်
ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ အမျိုးသမီးစွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ သည်းခံနိုင်စွမ်းနှင့် ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျခံနေရသူများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးနေသော လူထုအခြေပြုအဖွဲ့အစည်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
Rainfall အဖွဲ့က ပြည်သူ့ဘဝတွင် အမျိုးသမီးများပါဝင်မှုကို ပိုမိုအားပေးသည်
ရန်ကုန်နိုင်ငံရေးသိပ္ပံကျောင်းက မြန်မာလူငယ်များအား နိုင်ငံရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအကြောင်းသင်ကြားပေးသည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ပဋိက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသများရှိတိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအပေါ် သက်ရောက်သည့် ပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်၍ အသိအမြင်မြှင့်တင်ရန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က သူမသည်  " အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရဲရင့်သောအမျိုးသမီးများဆု"ရှင်အဖြစ်အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဟီလာရီရော့ဒ်ကလင်တန်မှ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ သူမသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရွေးကောက်ပွဲစနစ်ဖောင်ဒေးရှင်း တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် ရန်ကင်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
ဒိန်းမတ်စာ အရေးအသား ဆိုသည်မှာ ဒိန်းမတ်ဘာသာစကားကို ရေးသောစနစ်ဖြစ်သည်
ရှေးအကျဆုံးထိန်းသိမ်းထားသော ဒိန်းမတ်စာဖြင့်ရေးသားထားသောဥပမာများကို ရှေးဟောင်းဂျာမန်နစ် ထွင်းစာများ (သို့) ရူးနစ်အက္ခရာ အရေးအသားဖြင့် တွေ့နိုင်သည်
အလယ်ပိုင်းခေတ်အဆုံး၌ ရှေးဟောင်းဂျာမန်နစ်ထွင်းစာများကို  လက်တင်အက္ခရာများဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်
ဒိန်းမတ်လုမျိုးတို့သည် လက်ရှိတွင် လက်တင် အခြေခံအက္ခရာ (၂၉) လုံး ကိုသုံးစွဲကြ၍ နော်ဝေးအက္ခရာများနှင့် ထပ်တူညီမှုရှိသည်
ဒိန်းမတ် အက္ခရာသည် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေပြုထားကာ ၁၉၈၀မှစ၍ အောက်ပါ အက္ခရာ (၂၉) လုံး ပါဝင်သည်
ယင်း၌ 'w' အက္ခရာကို 'v' အက္ခရာမှ သီးသန့်ခွဲထုတ်ခဲ့သည်
ဒန်နီယယ် ဘာနော့လိ(အင်္ဂလိပ်: Daniel Bernoulliဂျာမန် အသံထွက်: [bɛʁˈnʊli]; ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၀၀ – ၁၇ မတ် ၁၇၈၂)သည် ဆွစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘာနော့လိညီအစ်ကိုများထဲမှ ထင်းရှားသော သင်္ချာပညာရှင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်
သူအား မက္ကဲနစ်ပညာရပ်တွင် အထူးသဖြင့် Fluid mechanics တွင် သင်္ချာပညာအား အသုံးချသင်္ချာအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်မှု၊ ဖြစ်တန်စွမ်း(Probability)နှင့် စာရင်းအင်းပညာ(Statistics)တို့တွင် ရှေးဦးလမ်းသစ်ထွင်မှုတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်
သူအမည်အား အမှတ်ရစေရန် စွမ်းအင်တည်မြဲမှုနိယာမမှ စံအခြေအနေတစ်ခုကို ဘာနော့လိနိယာမဟု မှည့်ခေါ်ထားပြီး mechanism ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် ဖော်ပြထားကာ ၂၀ ရာစု၏ အရေးပါသော နည်းပညာဖြစ် ကာဘရိုက်တာနှင့် လေယာဉ်တောင်ပံတို့၏ အခြေခံသဘောတရားဖြစ်သည်
ဒန်နီယယ် ဘာနေလိကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ဂရိုနင်ဟန်မြို့တွင် သင်္ချာပညာ၌ ထူးချွန်ထင်ရှားသော မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဘာနောလိမိသားစုသည် မူလက စပိန်-နယ်သာလန်ပြည်နယ် Antwerp မြို့မှ ဖြစ်ပြီး ဟျူးဂျနိုးဘာသာဝင်တို့ကို စပိန်တို့၏ ဖိနှိပ်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေခြင်းငှာ ဒေသပြောင်းရွေ့ နေခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
ဖရန့်ဖွတ်မြို့တွင် ခေတ္တမျှနေကြပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဘာဆဲလ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ကြသည်
ဒန်နီယယ်သည် ဂျိုဟန် ဘာနောလိ(ကဲကုလဘာသာရပ်တွင် "အစောပိုင်းတိုးတက်ဖွံဖြိုစေခဲ့သူ"များမှ တစ်ဦးဖြစ်သူ)၏ သားဖြစ်ပြီး ဖြစ်တန်စွမ်းသီအိုရိကို ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့သူ ဂျက်ကော့ ဘာနေလိ၏ တူဖြစ်သည်
မွေးချင်းညီအစ်ကို နောက်ထပ်နှစ်ဦး ရှိပြီး နီကိုလပ်နှင့် ဂျိုဟန်(၂) ဟုခေါ်သည်
ဒန်နီယယ်နှင့် ဖခင်ဆက်ဆံရေးမှာ ချောမွေ့ပြေလည်ခြင်းမရှိပဲ အဖုအထစ်များ ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်
ပဲရစ်တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသော သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာပြိုင်ပွဲတွင် ပထမနေရာရယူရန် သားအဖနှစ်ယောက်လုံး ပြိုင်ပွဲဝင်ကြရာ ဂျိုဟန်သည် ဒန်နီယယ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပြောခံသည်ကို ရှက်ဖွယ်ကောင်းသဖြင့် မခံစားနိုင်ကာ သားဖြစ်သူ ဒန်နီယယ်ကို အိမ်မှနှင်ထုတ်ခဲ့သည်
ဂျိုဟန်ဘာနောလိသည် ဒန်နီယယ်ရေးသားသော စာအုပ်ဖြစ်သည့် Hydrodynamica မှ  အဓိကအချက်တို့ကို ကူးချကာ သူ၏စာအုပ်ဖြစ်သော Hydraulica တွင်း ခိုးယူးကူးချခဲ့ပြီး ရက်စွဲအား Hydrodynamica စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ရက်စွဲ၏ အရင်ရက်စွဲကို အသုံးပြုထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဒန်နီယယ်သည် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် ပြေလည်အောင် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဖခင်မှာ သူ၏ အမျက်ဒေါသတွေကို သူသေဆုံးသည်ထိတိုင် သယ်ဆောင်၍ သွားခဲ့လေသည်
ကျောင်းနေစဉ်အရွယ်တွင် သူ့ဖခင်ဂျိုဟန်သည် သူအား စီးပွားရေးဘက်တွင် လိုက်စားစေလိုသည်
သင်္ချာပညာရှင်အဖြစ် စောင့်မျှော်ခြင်းကို ဆင်းရဲခြင်းဆုလာဘ်ဟု ဖခင်ဖြစ်သူက မှတ်ယူသည်
သို့ပေမယ် ဒန်နီယယ်သည် သင်္ချာပညာကို သင်ယူလိုသဖြင့် ထိုသည်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်
နောင်တွင် ဖခင်ဖြစ်စေချင်သော စီပွားရေးကိုလေ့လာခဲ့သည်
ဖခင်သည် သူအား ဆေးပညာအား သင်ယူစေသောအခါ ဒန်နီယယ်က ဖခင်သာ သူ့အား သင်္ချာကို သီးသန့်သင်ပေးမည်ဆိုပါက တက်မည်ဆိုကာ သဘောတူညီမှုယူခဲ့ကြသည်
ဒန်နီယယ်သည် ဆေးပညာကို ဘာဆဲလ်၊ ဟိုက်ဒယ်ဘာ့ဂ်၊ စထရက်ဘာ့ဂ်မြို့များတွင် သွားရောက်သင်ကြားခဲ့ပြီး ခန္ဓဗေဒနှင့် ရုက္ခဗေဒတို့တွင် PhD ဘွဲ့ကို ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်
သူသည် သူနှင့်ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သူ လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ၏ အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်
၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင် သွားရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း မကြာခဏဖျားနာခြင်းကြောင့် ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် ပီတာစဘတ်မြို့မှ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်
ထို့နောက် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး ဆေးပညာ၊ ရုပ်လွန်ပညာ(metaphysics)နှင့် ဒဿနိကဗေဒတို့တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် သေဆုံးချိန်ထိတိုင်အောင် အစဉ်အဆက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၇၅၀ ခုနှစ်၏ မေလတွင် ဒန်နီယယ်အား ဗြိတိန် တော်ဝင်အသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်(Fellow of the Royal Society)အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်
ဘာနော့လိနှင့် အွိုင်လာတို့ နှစ်ဦးသားသည် အရည်များ၏ စီးဆင်းမှုအား ပိုမိုသဘောပေါက်စေရန် အားထုတ်ခဲ့ကြသည်
အမှန်စင်စစ်တွင် သူတို့သိလိုကြသည်မှာ သွေးများစီးဆင်းမှုအလျင်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဖိအားအကြား ဆက်နွယ်မှုကိုပင်ဖြစ်သည်
ထိုသည်ကို စူးစမ်းလေ့လာရန် ဒန်နီယယ်သည် ပိုက်တစ်ခု၏ နံရံကို တဖက်ပွင့်ပြွန်တစ်ခုနှင့် ထိုးဖောက်လိုက်ပြီး ပြွန်အတွင်း မြှင့်တက်လာသော အရည်၏ အမြင့်သည် ထိုပိုက်အတွင်းရှိ အရည်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကို သိရှိခဲ့သည်
ထိုသို့သိရှိပြီးများမကြာမီ ဥရောပတခွင်ရှိ ဆေးပညာရှင်များသည် လူနာ၏ သွေးဖိအားကို တိုင်းတာရန် ဖန်ပြွန်တစ်ခုကို ၎င်းတို့၏ သွေးလွတ်ကြောအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် တိုင်းတာခဲ့ကြသည်
ထိုသို့ နှစ် ၁၇၀ လောက် တိုင်းတာခြင်းကို ပြုခဲ့ကြပြီးနောက် အီတလျံဆရာဝန်တစ်ဦးသည် ထိုသို့တိုင်းတာခြင်းထက် နာကျင်မှုပိုမိုလျော့နည်းစေမည့်နည်းလမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ထက်တိုင် ထိုနည်းကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သို့ပေမယ့် ဘာနော့လိ၏ ဖိအားတိုင်းတာခြင်းနည်းကို ယနေ့ခေတ် အဆင့်မြင့်လေယာဉ်များတွင် လေယာဉ်ကို ဖြတ်သန်းသော လေ၏အလျင်ကို တိုင်းတာရန်အသုံးပြုလျက်ပင်ရှိသည်
ဆက်လက်၍ သူ၏ နောက်ထပ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများကို ပြောရမည်ဆိုလျှင် ဒန်နီယယ် ဘာနော့လိသည် အစောပိုင်း သူလေ့လာခဲ့သော စွမ်းအင်တည်မြဲမှုနိယာမဘက်သို့ ပြန်ရောက်သွားမည်ဖြစ်သည်
အရာဝတ္တုတစ်ခုသည် အမြင့်တစ်ခုသို့ ရောက်သွားပါက ၎င်း၏အတည်စွမ်းအင်(potential energy)မှ အရွေ့စွမ်းအင်(kinetic energy)သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းဟု သိရှိထားကြပြီးဖြစ်ရာ ဒန်နီယယ်သည် ထိုသည်ကို
သကြားစက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakyarset)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယင်းခိုမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ လျောင်းနင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ ခရိုင်အဆင့် မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်သည်
ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
(​​​​​ေဒါ်ခင်ခင်​ထွေး (၁၉၆၇ - ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့ဂုဏ်​ဆောင် အ​ပြေးမယ်​တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ရွှေတံဆိပ်၂၈ဆုရှင် ဖြစ်သည်
အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၀ခုအထိရယူ​ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲ​ပေါင်းစုံတွင် ရွှေတံဆိပ် ၂၈ခုရရှိထားသူဖြစ်သည်
အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင်လည်း ၁၉၈၈ဆိုလ်းပွဲ​တော်၊ ၁၉၉၂ဘာစီလိုနာပွဲ​တော်၊ ၁၉၉၆အတ္တလန္တာပွဲ​တော်တို့တွင်တို့တွင် ၃ကြိမ်ဆက်တိုက် နိုင်ငံကိုယ်စားပြုဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
မီတာ ၁၅၀၀နှင့် ၃၀၀၀တို့တွင် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ၏ အမိန့်ကြောငြာစာအမှတ် (၁၂၂၀၂၃) ဖြင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
အဆိုပါဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိသူများအား အောက်တွင်လင့်ခ်ဖော်ပြပေးထားပါသည်
ဒေါ်ခင်ခင်ထွေးသည် အသဲကင်ဆာရောဂါအား ကုသနေရင်း ၂၀၂၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ရက်နေ့ည ၁၁နာရီကျော်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
တကူဆိပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takuseik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ရွှေဂွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဂွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၅၄ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၄၁၄ ဦး နေထိုင်သည်
သက်ကယ်ခြံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeichan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ သပိတ်လဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆင်ကျုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinkyone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်ရင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
အကယ်ဒမီတင်တင်နွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးကျော်ရင်၊ အမိ ဒေါ်တင်ယုံတို့မှ ၁၉၄၄−ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၊ ၉−ရက်တွင် မွေးဖွားသည်
ငယ်စဉ်က အ.ထ.က(၁)ကြည့်မြင်တိုင်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဝါသနာပါပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၄၃ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်ဆု ရရှိသည်အထိ အဆင့်ဆင့်ကြိုးပမ်း သရုပ်ဆောင်နိုင်သူအဖြစ် ရုပ်ရှင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်
တင်တင်နွဲ့ ပထမဆုံး ပါဝင်သရုပ်ဆောင် ရိုက်ကူးခွင့် ရရှိခဲ့သော ဇာတ်ကားမှာ ဒါရိုက်တာဦးချစ်ခင်၏ မြတ် ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ဝင်းဦး၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ ချစ်စံပယ်တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ထို့နောက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာ အဆက်မပြတ် ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ၁၉၇၀-ပြည့်နှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ ကျွန်မမှာ မိန်းမသား ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိသည့်နှစ်မှာပင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးသက်ထွန်း (နောင်တွင် နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးသက်ထွန်း) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
လက်ထပ်ပြီး ရှစ်နှစ်အထိ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေးအရ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးကို ရပ်နားခဲ့သည်
တင်တင်နွဲ့သည် နှလုံးရောဂါအခံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဒူဘိုင်းနိုင်ငံက လာရောက်ဖွင့်လှစ်သော ဆေးရုံသို့ (၁၃)ကြိမ်တိတိ သွားရောက်ကုသခဲ့ရသည်
ပင်ကိုအသံအားဖြင့် ကရုဏာသံ လွှမ်းမိုးသောကြောင့် မေတ္တာတရားနှင့် ပတ်သက်သော ဇာတ်ရုပ်များကို သရုပ်ဆောင်မှု များခဲ့သည်
တင်တင်နွဲ့နှင့် အတွဲညီသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ဦးချစ်ခင်၊ ဦးကျော်သန်း၊ ဘုန်းမော်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်းဖေ၊ သုခ၊ ထွန်းမြင့်ထွန်း၊ ဦးပါ၊ ရှုမဝချစ်စိန်၊ မောင်လှမျိုး၊ အောင်ကြီးမြင့်၊ ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်၊ စန်းအောင်၊ မြင့်အောင်၊ တင်လူ၊ စံရွှေမောင်၊ ဝေဇင်၊ စိန်သော်၊ သိန်းဇော်၊ ရွှေဘော်၊ ဌေးအောင်၊ မင်းနိုင်၊ ထွန်းညွန့်မောင်၊ မိုးသူ၊ စောအောင်မြင့်၊ ပန်းသာတင်ရွှေ၊ ဝင်းဦး၊ သက်လယ်၊ သိန်းကျော်စိုး၊ သက်နောင်၊ အေဝမ်းလှငွေ၊ ကိုငြိမ်းငြိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများက ရိုက်ကူးခဲ့သည်
တင်တင်နွဲ့ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများအနက် စကားပြောသော အသဲနုလုံး၊ ကျွန်မမှာ မိန်မသား၊ နန်းတစ်လိမ် ပန်းတစ်လိမ်၊ ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလယ်၊ ရွှေတံခါးကြီးဖွင့်ပါဦး၊ မာယာထောင်ချောက်၊ မြတ်၊ မေတ္တာပုလဲသွယ်၊ ချစ်ဦးတိမ်ပန်းချီ၊ စေတနာမှန်သော ကံတရား၊ လကွယ်မိုးနှောင်း၊ အပြတ်မပြောနဲ့ မချော၊ စွန့်စားခြင်းအတူတူ ဘယ်သူမြတ်သလဲ၊ ဦးပေါင်းစင်းနဲ့ မြင်းညိုရှင်၊ မောင့်မမငြိမ်း၊ တောင်ပြာတန်းနဲ့ ပန်းသဇင် ဇာတ်ကားများမှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်
တင်တင်နွဲ့ နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသည့် ဇာတ်ကားမှာ ၁၉၇၈-ခုနှစ်က ဒါရိုက်တာ ကိုလင်းလင်းရိုက်ကူးသော သက်လယ် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်
ရုပ်ရှင်လောကနှင့် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် ကင်းကွာခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကသားများနှင့် ပရိသတ်၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကို ခံယူရရှိနေဆဲ တင်တင်နွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ အနုပညာ ဂုဏ်ရည်ဆု (၂၀၁၃) ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
တင်တင်နွဲ့သည် ရုပ်ရှင်အဖွဲ့အစည်း၏ လှုပ်ရှားမှုများ၊ ရုပ်ရှင်ရွှေရတုပွဲများတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
အကယ်ဒမီတင်တင်နွဲ့သည် ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၀-ရက် အသက် (၇၁)နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်းဦးသက်ထွန်းနှင့် သား စိုးသူရထွန်း တို့ ကျန်ရစ်သည်
သားတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ဇာနည်ဝင်းထွန်းသည် ၂၀၀၉-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ပကာရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakarywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ပိန္နဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန္နဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၃ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ယာခိဘောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yarkhibaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ထန်းတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နတ်စက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Natset)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ထန်းဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်း၌ မောင်ထင်ကြီး ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် ကုသနှင့် ကျွန်တော် ဟာသဆောင်းပါးကို ရေးပြီး ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာလုံးဖြင့် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်
Burma Book Club မှ ထုတ်ဝေသော ဂန္တလောက စာစောင်၏ ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲတွင် ဆုရရှိ ခဲ့သည်
မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်၌ ရှိစဉ် မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာနှင့် New Burma အင်္ဂလိပ် သတင်းစာ တို့၏ သတင်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာအသင်းကို မိတ်ဆွေများနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်သည်
ထိုစဉ် တက္ကသိုလ်မှ စာရေးဆရာများနှင့် ပြင်ပမှ မြန်မာစာရေး ဆရာများနှင့် ရင်းနှီး ဆက်သွယ်မှု ပြုလုပ် နိုင်ခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ စာပေ ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ၌ ပွန်းတီး၍ စာပေလောကတွင် ထင်ရှား လာမည့် ခေတ်ပြိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဆရာ တက်တိုး၊ ဆရာ မန်းတင်၊ ဆရာ မောင်ထင်၊ ဆရာ ညိုမြ၊ သိပ္ပံ စိုးလှ၊ ဆရာ ဒဂုန်တာရာ စသူတို့ ပါဝင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ ပညတော်သင် အဖြစ် သတင်းဓာတ်ပုံ ဌာန တစ်ခုကို ဦးစီးတည်ထောင်ခဲ့သည်
အိုးဝေ နေ့စဉ် သတင်း အယ်ဒီတာချုပ်၊ ပြင်သစ်သတင်း ဖြန့်ချိရေး (အုပ်ချုပ်ရေးမှူး)၊ စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉-နှစ် အထိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ယူနက်စကို ဌာချုပ်၌ စိစစ်ရေး ကျွမ်းကျင် ပုဂ္ဂိုလ် Programme Specialist အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၄-ခုနှစ်၌ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
စာပေဗိမာန်အဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ စာအုပ်နှစ် ပြပွဲကြီးကို အင်ဗွိုင်းခန်းမ၌ ကြီးမှူး ပြသခဲ့သည်
၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်
၁၉၇၆ မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ လုပ်သား အဖွဲ့ စည်းရုံးရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များသို့ ပညာတော်သင်၊ လေ့လာရေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ အစည်းအဝေး စသည်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ပါကစ္စတန်၊ ပြင်သစ်၊ အနောက်ဂျာမနီ၊ ရုရှား၊ အရှေ့ဂျာမနီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား၊ ဂျပန် နိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၉၂-ခုနှစ်တွင် သုတပဒေသာ (ဝိဇ္ဇာ) အမျိုးသား စာပေဆုကို မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ အညွှန်း (ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ) ဖြင့် ဆွတ်ခူးခဲ့သည်
၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာ စာပေဆု ရွေးချယ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၈၅-ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာစာ အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၉၁-ခုနှစ်၌ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့ အချိန်ပိုင်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
တက္ဗသိုလ် ထင်ကြီးသည် ၂ဝဝ၁-ခုနှစ် အတွက် အရှေ့တောင်အာရှ စာပေဆု ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး အမှတ် (၈) ဇီဇဝါ ဥယျာဉ် သံသုမာလမ်း တောင်ဥက္ကလာပ မြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်
ဆရာကြီးသည် မြန်မာစာအဖွဲ့တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရင်း ၁-၄-၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
Currenct English Word & Phrases - ၁၉၉၁ ခုနှစ်ခေတ်သုံး အင်္ဂလိပ် ဝေါဟာရ - ၁၉၈၁ ခုနှစ်ခေတ်သုံး အင်္ဂလိပ် ဝေါဟာရပေါင်းချုပ် - ၁၉၈၄ ခုနှစ်ဖြူနီ ဝါပြာနှင့် အခြား အင်္ဂလိပ် ဝေါဟာရများ - ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ဗိုလ်တရာ၊ ချစ်ဥဩနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ - ၁၉၄၅ ခုနှစ်မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ အညွှန်း (ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ) - ၁၉၉၂ ခုနှစ်
မကိုခင်မှ ဥကိုခင် သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်
ငှက်ဖိုသည် ငှက်မကို ခင်တွယ်မှ ဥနှင့် အသိုက်အမြုံကို ခင်တွယ်သကဲ့သို့ ယောက်ျားများသည် မိမိ၏ အိမ်သူဇနီးအပေါ် ချစ်ခင်တွယ်တာမှုရှိမှ သားသမီးများအပေါ်တွင်လည်း ချစ်ခင်တွယ်တာမှုရှိသည်
"မကိုခင်မှ ဥကို ခင်သတဲ့
ငါ့ကိုမုန်းရင် ကလေးကို ဒါလောက် ယုယပါ့မလား"
ဒုကနိပါတ် - ၂
သန္ထဝဝဂ် -၁၆၈ - သကုဏဂ္ဃိဇာတ်
မိမိနေရာ၌သာ ကျက်စား၍ ရန်သူသိမ်းငှက်ကိုပင် အောင်နိုင်သော ဘီလုံးငှက်ငယ် အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ “ချစ်သားရဟန်းတို့ ... ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော အာရုံ၌သာလျှင် ကျက်စားကြကုန်လာ့၊ သင်တို့ကိုထားဘိဦး ရှေးအခါ တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော မိမိကျက်စားနေကျ နေရာကိုစွန့်၍ မကျက်စားသင့်သော နေရာ၌ ကျက်စားသဖြင့် ရန်သူလက်ရောက်ပြီးမှ မိမိဉာဏ်ပညာစွမ်းဖြင့် ရန်သူလက်မှ လွတ်ဖူးကုန်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဘီလုံးငှက်မျိုး၌ဖြစ်၍ ထွန်ချေးတုံး မြေစိုင်ခဲ ပေါများရာအရပ်၌ နေလေ၏
တစ်နေ့သောအခါ ဘီလုံးငှက်သည် မိမိတို့ ကျက်စားနေကျ နေရာကို စွန့်၍ သူတစ်ပါးတို့ ကျက်စားရာ အရပ်၌ ကျက်စားမည်ဟု တော်အုပ်အဆုံးသို့ သွားလေ၏
ထိုအခါ တောအုပ်အဆုံူး၌ ကျက်စားနေသော ဘီလုံးငှက်ကို သိမ်းငှက်မြင်လျှင် အဆောတလျှင် ပြေးလာကာ ထိုးသုတ်ယူလေ၏
ဘီလုံးငှက်သည် သိမ်းငှက် ယူသွားစဉ် “ငါတို့သာ ကျက်သရေမရှိကုန်၊ ငါတို့သာ ဘုန်းကံမရှိကုန်၊ ငါတို့သည် သူတစ်ပါးတို့ ကျက်စားရာအရပ်၌ ကျက်စားမိကုန်၏
ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော မိမိတို့ ကျက်စားနေကြနေရာ၌ ကျက်စားပါမူ ထိုကဲ့သို့ သိမ်းငှက် မယူနိုင်ရာ” ဟု မြည်တမ်း ငိုကြွေးလေ၏
သိမ်းငှက် ကြားလတ်သော် “ဟယ် ဘီလုံးငှက် ... သင့် ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော ကျက်စားနေကျ နေရာဟူသည် ဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးလေ၏
“အို သိမ်းငှက် ... ထွန်ချေတုံး မြေစိုင်ခဲ ပေါများသောအရပ်ကား ငါတို့ဖခင်ဥစ္စာ ဖြစ်သော ကျက်စားနေကျ နေရာဖြစ်သည်” ဟု ပြောဆိုလေ၏
ထိုအခါ သိမ်းငှက်သည် မိမိအစွမ်း သတ္တိကို ယုံကြည်ပြီးဖြစ်၍ “ဟယ် ဘီလုံးငှက် ... သင်သွားလေလော့၊ သင့်ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော ကျက်စားနေကျနေရာ၌ နေသော်လည်း ငါ့လက်မှ လွတ်နိုင်မည်လော” ဟုဆိုကာ လွှတ်လိုက်လေ၏
ဘီလုံးငှက်သည် မိမိကျက်စားနေကျ နေရာသို့ သွားလေ၍ မြေစိုင်ခဲကြီးပေါ်သို့ တက်ပြီးလျှင် “အို သိမ်းငှက် ... လာလော့၊ ထိုးသုတ်လော့” ဟု ဆိုကာ ရပ်နေလေ၏
သိမ်းငှက်သည် ထိုးသုတ်ရန် အတောင်နှစ်ဖက်ကို ဖြန့်ကာ လျင်သောအဟုတ်ဖြင့် ဘီလုံးငှက်ထံ ပြေးလာလေ၏
ထိုအခါ ဘီလုံးငှက်သည် မြေစိုင်ခဲ အကြားသို့ ဝင်လေ၏
သိမ်းငှက်လည်း လျင်သောအဟုတ်ကို မရပ်တန့်နိုင်တော့ဘဲ မြေစိုင်ခဲတွင် ရင်ဘတ်ဖြင့် တိုက်မိကာ ရင်ကွဲပြီး မျက်လုံးထွက်၍ သေလေ၏
သိမ်းငှက် သေခြင်းသို့ရောက်လတ်သော် ဘီလုံးငှက်သည် မြေစိုင်ခဲကြားမှ ထွက်၍ ငါသည် စင်စစ်လျှင် ရန်သူပျက်စီးခြင်းကို မြင်ရပေပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဘေးလွတ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောငါသည် ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော ကျက်စားရာအရပ်၌ မွေ့လျော် ကျက်စားသည်ဖြစ်၍ ရန်သူလက်မှ လွတ်မြောက်ကာ အကျိုးစီးပွားကို မြင်ရခြင်းကြောင့် ဝမ်းမြောက်ရပေ၏ဟု ဥဒါန်းကျူးရင့်လေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူပြီးလျှင် -”ရဟန်းတို့ ... တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း မကျက်စားသင့်သောအရာ၌ ကျက်စားသည်ရှိသော် ရန်သူလက်သို့ ရောက်ရ၏
ဖခင်ဥစ္စာဖြစ်သော မိမိတို့ ကျက်စားရာရော၌ ကျက်စားသည်ရှိသော် ရန်သူကို နှိမ်နင်းနိုင်၏
ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် သူတစ်ပါးတို့အရာ ဖြစ်သော မကျက်စားသင့်သောအရာ၌ မကျက်စားကြကုန်လင့်၊ အကယ်၍ ကျက်စားသည်ရှိသော် မာရ်မင်းသည် အခွင့်ရလေ၏
မာရ်မင်းသည် စွဲလမ်းရာကို ရလေ၏”“ရဟန်းတို့ ... သူတစ်ပါးတို့အရာ ဖြစ်သော ရဟန်းတို့ မကျက်စားသင့်သော အရာဟူသည် ရူပါရုံ၊ သဒ္ဒါရုံ၊ ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရားပင် ဖြစ်၏” -“ရဟန်းတို့ .... အစာရှာရန် တောအုပ်အစွန်၌တည်သော ဘီလုံးငှက်ရှိရာသို့ အားအစွမ်းဖြင့် ထိုးသုတ်ရန်ကျလာသော သိမ်းငှက်သည် လျင်မြန်စွာ ရောက်လေတော့၏
ထိုကြောင့် သိမ်းငှက်သည် သေခြင်းသို့ ရောက်ရလေတော့၏” –ဟု သိမ်းငှက်နှင့် ဘီလုံးငှက်ကို ဥပမာပြုကာ မိမိတို့ကျက်စားရာမဟုတ်သော အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရားတို့၌ မကျက်စားကြရန် ဆုံးမတော်မူ၏
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ် စသည်တို့၌ တည်ကုန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ သိမ်းငှက်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
ဘီလုံးငှက် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကာမဂုဏ်ငါးပါး၊ ရဟန်းများ၊ ကျက်စားမပြုရာ
(၂) တစ်ပါးစားကျက်၊ ဘီလုံးငှက်၊ သိမ်းလက်ရောက်ရရှာ
(၃) ဖခင်နယ်တွင်း၊ ကျက်စားလျှင်း၊ နှိမ်နင်းသိမ်းရန်ကွာ
သကုဏဂ္ဃိဇာတ် ပြီး၏
ကင်းဆိပ်ရွာ(မင်းပြားမြို့နယ်)ရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်တွင် မြို့ အဝင် ကင်းတပ်ချထားရာ ဆိပ်ကမ်းဟု ရှေးလူကြီးသူမများ ပြောကြားချက်အရသိရသည်
ဇန်နောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zannawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ဇန်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇန်နောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄ ဦး၊ မ ၉၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဇနီရွာ၊ ဇနီ
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါသည် ဖြစ်ပွားပါက ကူးစက်မြန်သည်
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းများ၌ ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး နှာရည်၊ တံတွေး၊ ဆီး၊ ကျင်ကြီးနှင့် သုတ်ပိုးတို့မှတဆင့်ကူးစက်ပျံ့နှံ့စေနိုင်သည်
ဝက်အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း၅၀%မှ  ၁၀၀ % အထိ ရှိသည်
နို့စို့ ဝက်ငယ်နှင့် ဝက်ငယ်ကလေးများတွင် သေပျောက်နှုန်းပိုမိုများပြားသည်
မျိုးဝက်မကြီးများတွင် ကူးစက်ဖြစ်ပွားပါကသားလျှောခြင်း၊ အသေမွေးခြင်းများ ဖြစ်ပွားစေသဖြင့် ဆုံးရှုံးမှု များပြားစေပြီး ဂရုစိုက်သင့်သော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါကို PRRS (Porcine Reproductive and Respiratory Symdrome) ဟု ခေါ်သည်
ရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်မှာ RNA ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ဥရောပမျိုးကွဲနှင့် မြောက်အမေရိကမျိုးကွဲဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်
အာရှနိုင်ငံအများစုတွင် မြောက်အမေရိက မျိုးကွဲ၌ ပါဝင်သည့် တရုတ်မျိုးစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများတွင် ၁၉⁠၉၀ နှင့် ၁၉⁠၉၅ ခုနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ရောဂါဖြစ်သည့် ဝက်အချို့၏နားရွက်မှာ အပြာရောင် ဖြစ်လာသဖြင့် ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
အာရှနိုင်င့များဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၇ ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၈ ခုနှစ်၊ ကမ္ဘောဒီယားနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းပိုင်းအတွင် မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ရောဂါဖြစ်ပွားသော ဝက်သည် အစာစားပျက်သည်၊ ဖျားနာသည်၊ ကိုယ်အပူချိန် ၄၀ မှ ၄၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိရှိလာမည်
နှာချေသည်၊ အသက်ရှူ ကျပ်ပြီး မျက်မြှေးရောင်ခြင်း၊ မျက်စိနှာခြင်းဖြစ်သည်
အရေပြားများ နီလာသည်
နားရွက်၊ဝမ်းဗိုက်နှင့် အမ တန်ဆာများ အနီရင့်ရောင်၊ အပြာရောင်အကွက်များ ဖြစ်လာသည်
ဝမ်းလျှောတတ်သည်၊ ခန္ဓာကိုယ် ဒယီးဒယိုင်ဖြစ်၍ နောက်ပိုင်း မသန်ချည့်နဲ့လာသည်
ဝက်မကြီးများတွင် သားလျှောခြင်း၊ သားပျက်ခြင်း၊ အသေမွေးခြင်း၊ အင်အားချည့်နဲ့သော ဝက်ကလေးများမွေးခြင်း၊ အသေအခြောက်ကလေးများ မွေးတတ်သည်
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်၍ ကုသရန်ဆေးမရှိပါ
ဆေးကုသ၍ မရပါ
အခြားနောက်ဆက်တွဲ ရောဂါများ မဖြစ်ပွားအောင်သာ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း၊ အဟာရပြည့်ဝသည့် အစာ၊ ရေကျွေးမွေးခြင်းဖြင့် ဆုံးရှုံးမှု လျော့ပါးစေနိုင်သည်
ရောဂါဖြစ်ပွားသည့် ဝက်နှင့် ၎င်းဝက်၏ အညစ်အကြေးများ၊ အစာကြွင်း အစာကျန်များတွင် ရောဂါပိုး ပါရှိနိုင်သဖြင့် ၎င်းပစ္စည်းများ အညစ်အကြေးများကို စနစ်တကျ သုတ်သင်ရှင်းလင်းနိုင်ရန် လိုအပ်သည်
ရောဂါဖြစ်ပွားသော ဝက်ကို နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်းမပြုဘဲ အတူနေ ကျန်းမာသည့် ဝက်များသာ ရွှေ့ပြောင်းမွေးမြူရမည်
ရောဂါဖြစ်ပွားသော ခြံနေရာနှင့် ပတ်လည်တွင် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ မွေးမြူရေးခြံသုံး ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း ပြုလုပ်ရမည်
ရောဂါဖြစ်၍ သေဆုံးသော ဝက်ကို ပိုးသတ်ဆေးဖျန်း၍ ခြောက်ပေအနက် ကျင်းတူ၍ မြှုပ်ရမည်
၊ ဖြစ်နိုင်ပါကမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်
တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ဝက်မွေးမြူသူများသည် ခြံလှောင်မွေးမြူခြင်းထက် လွှတ်ကျောင်း၍ မွေးတတ်သည်
မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မကွေးမြို့များ၌ ဝက်နားရွက်ပြာ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများတွင် ခြံလှောင်၍ စနစ်တကျ မွေးမြူသော ခြံများတွင် ဖြစ်ပွားမှုနည်းသည်
လွှတ်ကျောင်းမွေးသူများတွင် အများဆုံး ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရသည်
ဝက်စာကို စနစ်တကျစပ်၍ ကျွေးသူများတွင် ဖြစ်ပွားမှုနည်းသည်
စားသောက်ဆိုင်များမှ အစာကျန်များစု၍ ကျွေးသူများတွင် ပိုမိုများပြားသည်
ဖြစ်နိုင်က အစာကျန်များကို ပွတ်⁠ပွတ်ဆူအောင် ပြုတ်၍ အအေးခံပြီးမှ ကျွေးလျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု လျော့ကျစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ဝက်နားရွက်ပြာ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် ပက်သတ်၍ ကာကွယ်ဆေး ထိုး၍ ရသည်
သို့သော် ကာကွယ်ဆေးသည် ဖော်စပ်ထားသည့် ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ တစ်ခုတည်းကိုသာ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး ပိုမျိုးကွဲဝင်ရောက်လာပါက ကာကွယ်မှု မပေးနိုင်ပါ
၎င်းပြင် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ရရှိသည့် ရောဂါတုံ့ပြန်မှုသည် (၂-၃)လသာ ရောဂါကာကွယ်ပေးနိုင်သည်
ပိုးအရှင်သုံး ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသည့် ဝက်များသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အရှင်များ ပြန်လည် စွန့်ထုတ်တတ်သည်
ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်းဖြင့် မျိုးဝက်များတွင် သားလျှောတတ်သည်
သို့ဖြစ်၍ ကာကွယ်ဆေး အသုံးပြုမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ဆဲ ဖြစ်သည်
ဝက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း အပါအဝင် မည်သည့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွင်မဆို စနစ်တကျ သင့်လျော်သည့် ခြံဆောက်၍ မွေးမြူရန်လိုအပ်သည်
ပြည်သူလူထု၏ ကျန်းမာရေးသည် တိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ကူးစက်ရောဂါကင်းရှင်းရေးအပေါ်တွင် များစွာ မူတည်နေသည်
လူတွင် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါများ၏၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိရစ္ဆာန်ရောဂါများမှ တစ်ဆင့် ကူးစသ်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (OIE) က တင်ပြထားသည်
သို့ဖြစ်၍ စနစ်တကျ ခြံဆောက်၍ မွေးရန် လိုအပ်ပေသည်
ခြံများကိုသန့်ရှင်းရေး စနစ်တကျလုပ်၍ ခြံဖျန်းပိုးသတ်ဆေး ဖျန်းသင့်သည်
အဟာရ ပြည့်ဝသည့် အစာ၊ သန့်ရှင်းသည့် သောက်ရေ တိုက်ကျွေးရန် လိုအပ်သည်
သို့မှသာ မွေးမြူရေးဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်မည် ဖြစ်သကဲ့သို့ လူသားများအတွက် အစာအန္တရာယ် ကင်းရှင်းသည့် အစာ( Safe Food) ထုတ်လုပ်သော မွန်မြတ်သည့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ဓာတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Datkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
သခွပ်ကွင်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ တောင်လုံးစု
သူရ ဦးတင်ဦး (မတ်လ ၁၂၊ ၁၉၂၇ ခုဖွား)သည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ကာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းကာလတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်
ကျန်းမာရေးကြောင့် သွားလာလှုပ်ရှားမှုမလုပ်နိုင်သော်လည်း ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေး စိတ်ဓာတ်ခွန်အားအဖြစ် နေပြည်တော် လာရောက်အားပေးခဲ့သည်
အင်အယ်ဒီပါတီ ဒုတိယ ၅နှစ်သက်တမ်း ရွေးကောက်ပွဲ အမတ်အရေအတွက် ၂၀၁၅ ထက်ပိုမိုရရှိပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
အဖ ဦးမောင်ကြိုင်၊ အမိ ဒေါ်မြတင်တို့မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၊ ဘွက်ကြီးတန်းလမ်း၌ မွေးဖွားသည်
မီးဖွားစဉ် သားဦးစနေ မီးလိုမွှေမည်ကို နာမ်နှိမ်လို၊ ယတြာချေလိုသဖြင့် အဖွားဖြစ်သူ ဒေါ်မိုးက ဓားမကြီးကို ထမ်းကာ မွေးကင်းစကလေး အပေါ်မှ ခုနစ်ကြိမ် ခုနစ်ခါ ကျော်သည်
မောင်တင်ဦး အသက် ၄-၅ နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက ပုသိမ်မြို့ တာ၀တိံသာ အရပ်သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ပြီး တံတားကြီးလမ်းရှိ ဆရာမ ဒေါ်ပုလေး၏ သူငယ်တန်းကျောင်းသို့ ပညာသင်ရန် အပ်နှံသည်
ထို့နောက် ဖခင်ဖြစ်သူက ဧရာဝတီတိုင်း၊ ရေကြည်မြို့သို့ အလုပ်သင် မြေတိုင်းစာရေးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့ အမှုထမ်းသည်တွင် မောင်တင်ဦးအား ရေကြည်မြို့ အထွက်နားတွင်ရှိသော ဆရာကြီး ဦးထွန်းမောင် ကျောင်းသို့ ပို့လွှတ် ပညာသင်စေသည်
ထိုမှတစ်ဖန် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ရွှေဘိုမြို့ မြေတိုင်းသင်တန်းကျောင်းသို့ တစ်နှစ်ခန့် သွားရောက် ပညာသင်ကြားရမည် ဖြစ်သဖြင့် မောင်တင်ဦး၊ ညီဖြစ်သူ မောင်စိန်အောင်နှင့် မိခင်ဖြစ်သူတို့မှာ ကျောင်းကုန်းမြို့သို့ ခေတ္တပြောင်းရွေ့ နေထိုင်သည်
ကျောင်းကုန်းမြို့ ဘုန်းတော်ကြီးသင် လောကဓာတ်ကျောင်းတွင် အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ အခြေခံ အင်္ဂလိပ်စာကို မောင်တင်ဦး စတင်သင်ယူသည်
ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ဒုတိယတန်းအထိ ပညာသင်ကြားသည်
ဖခင်ဖြစ်သူ ပုသိမ်မြို့သို့ အလုပ်ပြောင်းရွေ့ရသဖြင့် မောင်တင်ဦးတို့ မိသားစု ပုသိမ်သို့ ပြောင်းရွေ့ရပြန်သည်
ပုသိမ်မြို့ မြူနီစပယ်ကျောင်းတွင် စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်သည်
၁၉၃၇-၃၈ ခုနှစ် စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် ပုသိမ်မြို့  နိဂြောဓရုံ ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း (Central National High School) သို့ ပြောင်းရွေ့ ပညာသင်ကြားသည်
ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများမှာ လစာ တစ်ပြားတစ်ချပ်မှ မရကြ
မြို့ထဲမှ ချမ်းသာပြည့်စုံသူများ စေတနာအလျောက် ထောက်ပံ့ပေးကမ်းသော ပစ္စည်းပစ္စယကိုသာ ရကြသည်
ပုသိမ်မြို့ ကုန်သည်ကြီးများ အသင်းမှ ဦးရွှေဖြူ အစရှိသော ချမ်းသာကြွယ်၀သူတို့က အဆက်မပြတ် လှူဒါန်းကြသည်
နောင်အခါ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းကို ပုသိမ်မြို့ထဲသို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့ရာ ယခုပုသိမ်မြို့ အမှတ် (၂) အထက်တန်းကျောင်းမှာ ယခင်က အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်
ထူးထူးခြားခြား ဖြစ်သွားသည်မှာ မြူနီစပယ်ကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း အောင်လာသူ မောင်တင်ဦးတစ်ယောက် ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် စတုတ္ထတန်း ပြန်တက်ရခြင်း ဖြစ်သည်
မြူနီစပယ်ကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားခြင်း ချို့တဲ့ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ပတ်သက်သည့် သဒ္ဒါနှင့် ဖတ်စာများ ပြန်လည်သင်ကြားရန် ဖြစ်သည်
ကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ အထူးပြုသင်တန်း သင်ကြားပေးသည်
ကျောင်းလည်း အစိုးရ အထောက်အပံ့ခံ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်လာပြီး၊ ဆရာ၊ ဆရာမတို့မှာ လစာအခွင့်အရေး အတော်အသင့် ရရှိလာသည်
ထို့ပြင် ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများလည်း ကျောင်းလခ၊ ကျောင်းဝင်ကြေး အနည်းအကျဉ်း ပေးရသေးသည်
ယခုအခါ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ထူးချွန်ဆရာ၊ ဆရာမများကို ခေါ်ယူခန့်ထားနိုင်လာသည်
အိန္ဒိယအနွယ်ဝင် ဆရာမူကာဂျီက သိပ္ပံပညာသင် ထူးချွန်သည်
ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးမှာ ဆရာကြီး ဦးရွှေကျော်၊ ဒုတိယကျောင်းအုပ်မှာ ဆရာကြီး ဦးသာဒင်ဖြစ်သည်
ထိုနှစ် ၁၉၃၇-၃၈ မှာပင် ပဉ္စမတန်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရသည်
ပဉ္စမတန်းတွင် သိပ်ကြာကြာမနေရဘဲ နှစ်ကုန်၍ စာမေးပွဲစစ်သောအခါ ပဉ္စတန်းအောင်မြင်၍ ဆဋ္ဌမတန်းသို့ တက်ရောက်ရသည်
ဆဋ္ဌမတန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်ခန်းစာများ သင်ကြားရသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မောင်တင်ဦး န၀မတန်း ရောက်သည်
၁၉၄၁ ဒီဇင်ဘာလကုန်တွင် ကျောင်းများအားလုံးကို ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်လိုက်သည်
ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ၏ အစီအမံဖြင့် ပုသိမ်အရေးပိုင်က ဦးဆောင်ကာ ပုသိမ်မြို့တွင် Town Guards ခေါ် မြို့လုံခြုံရေးတပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အစိုးရအမှုထမ်းအားလုံး မြို့လုံခြုံရေးအဖွဲ့သို့ မဝင်မနေရ အားလုံးဝင်ကြရသည်
ထိုတပ်ဖွဲ့ယူနီဖောင်းမှာ ဖော့ဦးထုပ်ဆောင်း၊ ကာကီအင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီ၊ သားရေခြေပတ်နှင့် ရှူးဖိနပ်စီးရသည်
ရင်ပတ်မှာ Town Guards ဆိုသောတံဆိပ် ချိတ်ရ၏
ထိုအဖွဲ့ကို အုပ်ချုပ်သူမှာ S.D.O (Sub Divisional Officer) နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် ဦးဖေသန်း ဖြစ်သည်
များမကြာမီ မိခင်ဖြစ်သူနှင့် မောင်တင်ဦးတို့ မောင်နှမတစ်စုတို့ သရက်ကွင်း၊ ရေကျော်ကြီးရွာသို့ သွား၍ စစ်ပြေးပုန်းရှောင်သည်
ပုသိမ်ကထွက်လျှင် သဲဖြူ၊ တံခွန်တိုင်၊ ကန့်ကော်ခါး၊ ရေတွင်းဆိပ်၊ ရေကျော်ကြီး၊ သရက်ကွင်းသို့ ရောက်သည်
ပုသိမ်မြို့တွင် ကျန်ခဲ့သော ဖခင်ဖြစ်သူပါ နောက်သုံးလခန့်တွင် ကျန်မိသားစုဝင်များ စစ်ရှောင်နေသော သရက်ကွင်းရွာသို့ ရောက်လာသည်
မြို့တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရ မရှိတော့ဘူး၊ ပုသိမ်က ထွက်ပြေးသွားလေပြီ
ပုသိမ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူမှာ ရှေ့နေ ဦးမြဘူးဖြစ်သည်
ဦးမြဘူးမှာ နောင်နိုင်ငံတော် သမ္မတဖြစ်လာသူ ဒေါက်တာဘဦး၏ ညီအရင်းဖြစ်သည်
ဦးမြဦးမှာ သူရဦးတင်ဦး၏ ယောက္ခမနှင့် မောင်နှမ ဝမ်းကွဲတော်စပ်သည်
သရက်ကွင်းတွင် စစ်ရှောင်နေစဉ်တစ်နေ့ ဘီအိုင်အေခေါ် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကြီး ပုသိမ်မြို့သို့ ချီတက်လာသည်
ဘီအိုင်အေတပ်သည် မြောင်းမြမြို့မှ မြင်းကဆိပ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ သရက်ကွင်းရွာသို့ ရောက်လာသည်
ဘီအိုင်အေတပ်တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဦး၊ ခုနစ်ဦးခန့်ဖြင့် တပ်မှူးလုပ်သူမှာ ဗိုလ်အောင်ဖြစ်ပြီး၊ နောင်အခါ ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်ဖြစ်လာသည်
ထိုစဉ်က ပါလာသူ ဗိုလ်ဘဇံမှာ နောင်အခါ ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်း ဖြစ်လာသည်
သရက်ကွင်းတွင် စစ်ရှောင်စဉ်မှာပင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးမောင်ကြိုင် ဝမ်းရောဂါ ဖြစ်သည်
ရောဂါသည်းလာပြီး နာလန်ထူရန် လမ်းမမြင်တော့သောအခါ မိခင်ဖြစ်သူက ဖခင်မကွယ်လွန်မီ သားနှစ်ယောက်ကို သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် မြင်သွားစေချင်သဖြင့် မောင်တင်ဦးတို့ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ရွာဦးကျောင်းသို့ပြေးပြီး၊ ဘုန်းတော်ကြီးထံတွင် ကတုံးတုံး၍ သင်္ကန်းဆည်းရသည်
ကိုရင်နှစ်ပါး သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် အိမ်ပြန်ရောက်သောအခါ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အမောဖောက်နေပြီ
သတိကား ရှိသေး၏
ဖခင်ဖြစ်သူ နှုတ်မှ တစ်စုံတစ်ရာကို ပြောချင်ဟန်ရှိ၏
အသံကား ပီပီသသ ထွက်မလာ
မိခင်ဖြစ်သူက ဖခင်၏ နှုတ်ခမ်းနားသို့ နားကိုကပ်ပေးမှ သိရသည်မှာ ကိုရင်နှစ်ပါး၏ ဘွဲ့မည်ကို မေးမြန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်
ကိုရင် တစ်ဖြစ်လဲ မောင်တင်ဦးက သူ့ဘွဲ့အမည် ရှင်နန္ဒီသာရဟု အသံကျယ်ကျယ် အော်ပြောမှ ဖခင်ဖြစ်သူက 'ဩော် ရှင်နန္ဒီသာရ၊ ရှင်နန္ဒီသာရ' ဟု အသံတိုးတိုးဖြင့် လိုက်ရွတ်လေသည်
ကိုရင်တစ်ဝါ ရခဲ့သည်
ဖခင်အလောင်းမြေကျပြီးမှ ရှင်လောင်းလှည့်၊ နတ်ပြ စသဖြင့် ရှင်လောင်းတစ်ပါး၏ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များကို လုပ်ကြရသည်
ကိုရင် တစ်ဝါရပြီးမှ ပုသိမ်မြို့သို့ ပြန်ပြောင်းကြသည်
ပုသိမ်မြို့ အိုးဘိုလမ်းအိမ်တွင် နေကြသည်
ထို့နောက် ပုသိမ်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းမှ မောင်တင်ဦး ဆယ်တန်းအောင်သည်
ပုသိမ်မြို့ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်း၌ ဆယ်တန်းအောင်သည်အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊အသက် ၁၆ နှစ်ပြည့်ချိန်တွင် စစ်ထဲဝင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး စစ်ဝန်ကြီးရုံး ဗဟိုကင်းတပ် (ယခု ပဒုမ္မာကွင်းနေရာ ) တွင်တပ်သားအဖြစ် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်
ထို့နောက် အသက် (၁၇)နှစ် အရွယ်တွင် မင်္ဂလာဒုံ တတိယပတ် စစ်သင်တန်းသို့ ဗိုလ်လောင်းအဖြစ်  တက်ခွင့်ရခဲ့ပြီး အလုပ်သင် ဗိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးနယ်တိုင်း တပ်မှူး ဗိုလ်မှူး ဗထူး ဦးစီးသောတပ်များဖြင့် စစ်မြေပြင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကြည်း(၃၆၅၁) ဒုဗိုလ်အဆင့် ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိ အဖြစ် စတင်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၄၇ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၌ ဒုဗိုလ်အဖြစ် စတင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ပင် ဗိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရတင်ဦးသည် ကျူးကျော်သူ တရုတ်ဖြူများကို ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည့် တပ်မှူးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
ဗမာ့သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း (၁)တွင်  တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ၁၉၄၉ခု ဇွန်၂၂ ရက်နေ့တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၀ခု ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါတပ်ရင်းမှာပင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်နှင့် ဒုတပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
ထိုတပ်ရင်းမှာပင် ၁၉၅၁ခု နိုဝင်ဘာ၂၇ရက်နေ့တွင် တပ်ရင်းမှူး ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၉၅၄ခု ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
၁၉၅၇ခု မေလ၃၀ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၄) ခြေလျင် တပ်ရင်း တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၅၇ခု စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကြည်း တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း (ဗထူး) သင်တန်းကျောင်း ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်
၁၉၅၈ခုတွင် ရခိုင်တိုင်း တပ်ပေါင်းစုမှူးနှင့် တိုင်းမင်းကြီး ဖြစ်လာပြီး ၁၉၆၀-၆၁ ခုတွင် အမှတ်(၁၃) တပ်မဟာမှူးအဖြစ် ထပ်မံပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီး ရာထူး ရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၁-၆၂တွင် အရှေ့တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် ဒုတိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၆၃ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီးနောက်တွင် အနောက်တောင်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး တာဝန်ကို ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
၎င်းမှတဆင့် ၁၉၆၄ ခု စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး အဖြစ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခု ဧပြီလ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီး ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်
တပ်မတော်၏ အရေးပါဆုံး ထိပ်ပိုင်းရာထူးဖြစ်သည့် ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရချိန်တွင် အသက်၄၅နှစ်သာ ရှိသေးသဖြင့် တပ်မတော်သမိုင်းတွင် အသက် အငယ်ဆုံးဗိုလ်ချုပ်များထဲမှာ တစ်ဦးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်အပ်သည်
၁၉၇၄ခု မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူး တိုးမြှင့်ခံရပြီး "တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်"အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရကာ တိုက်ပွဲများတွင် ထူးချွန်ရဲဝံ့စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက် "သူရဘွဲ့"ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဦးအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း)၊ ဦးကြည်မောင် (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးကြီး)၊ သရေစည်သူ ဦးအောင်ရွှေ (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်)၊ ဦးတင်ဦး(အငြိမ်းစားတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈ မှ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉ထိ  အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နာယက ဦးတင်ဦးသည် ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ပြီး ကိုယ်တခြမ်း လေဖြတ်ရောဂါ ခံစားရ၍ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌  တက်ရောက်သည်
၂၀၁၇ ဇွန် ၆ နံနက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော်နှင့် ဇနီး ဒေါ်စုစုလွင်သည် နှလုံးအထူး ကြပ်မတ်ကုသဆောင်၌ ကုသမှု ခံယူနေသည့် ၎င်းကို သွားရောက် ကြည့်ရှုသည်
စည်းလုံးခြင်းရဲ့ အင်အား Archived 4 March 2016 at the Wayback Machine.
ရှင်ကဝိဓဇ (၁၂၅၁ - ၁၃၂၁) သည် “ဗဟန္တောင်ဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားတော်မူခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကို ၁၂၅၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၆ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့ မြောက်ဘက် လက်ပံကြီးရွာ၌ ဦးမောင်သာဖြူ - ဒေါ်အောင်သာဖြူတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ငယ်စဉ်ကပင် လက်ပံရွာကျောင်း၌ စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ရှင်တိလောကဂုရုဆရာတော်ထံ၌ စာပေသင်ကြား၍ သာမဏေပြုခဲ့သည်
ဘွဲ့တော်မှာ “ရှင်ကဝိဓဇ” ဖြစ်သည်
ထို့နောက်တွင် ပုသိမ်မြို့၊ ဝါးခယ်မမြို့တို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြန်သည်
ထို့နောက်တွင် ကွမ်းခြံကုန်းဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့သို့ တက်ရောက်၍ ကိုးဆောင်ဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်
၂ ဝါရသည့်အခါတွင် ပဲခူးမြို့ မင်းကျောင်းဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံမြို့ စမ်းကျဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ ပြည်မြို့ရှင်အရိယဝံသာလင်္ကာရထံ၌လည်းကောင်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သဖြင့် ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်တော်မူသည်
ရဟန်း ၉ ဝါအရတွင် ရခိုင်ပြည်သို့ ပြန်ကြွ၍ ရမ်းဗြဲမြို့ ဗဟန္တောင်ကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိကာရကဆရာတော်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်
အတိသမ္မုဠဒီပက၊၂
ဒါနဘေဒပကာသနီ၊၃
ဥပေါသထိကလက်စွဲ၊၄
သီလဘေဒပကာသနီ၊၅
ကထိနဝိဝါဒဝိနိစ္ဆယ၊၆
ပတ္တနိကုဇ္ဇနဩဝါဒကထာ၊၇
တာဝကာလိကဓဏိကဒိန္နဝိနိစ္ဆယ၊၈
ယထာဓမ္မဝိနယဝိနိစ္ဆယ၊၉
တိကပဉှာဝိသဇ္ဇနာ၊၁၀
ဥဒကုက္ခေပသီမဝိနိစ္ဆယ၊၁၁
ဓာတုမနသီကာရရှုဖွယ်၊၁၂
ဝိဟာရဝိနိစ္ဆယ၊၁၃
ပဗ္ဗဇ္ဇဝိနိစ္ဆယ၊၁၄
ပရိဏတဒါနဝိနိစ္ဆယ၊၁၅
ပဉှာဗျာကရဏ၊၁၆
ဗုဒ္ဓဝင်သံပေါက်လင်္ကာ၊၁၇
မဟာသုပိနဇာတ်ဘာသာပြန်၊၁၈
ဓာတ်ကျမ်းသံပေါက်၊၁၉
ရသဓာတုကျမ်း၊၂၀
ဓာတုပကာသနီကျမ်းနောက်ဆက်တွဲ၊၂၁
ကုထုံးဥပဒေသအစာပေးဆေးကျမ်း၊၂၂
ရမ်းဗြဲကျွန်းအတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဗဟန္တပဗ္ဗတနိကာယထေရဝံသပ္ပရမ္ပရကထာ
ဧကကနိပါတ် - ၂- သီလဝဂ် -၁၁- လက္ခဏမိဂဇာတ်
အကျင့်သီလလုံခြုံသဖြင့် အခြံအရံနှင့်တကွ ပြည့်စုံသော လက္ခဏသမင် အကြောင်း
နတ်လူတို့၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန် ကျောင်းတော်၌သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံ ငါးပါးသော ဝတ္ထုတို့ကို တောင်းပန်၍မရသည်ရှိသော် သံဃာကို သင်းခွဲလျက် ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကို ဖြားယောင်း သွေးဆောင်ကာဂယာသီသသို့ သွား၍ နေလေ၏
မြတ်စွာဘုရားလည်း ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ဉာဏ်ရင့်သန်ခြင်းသို့ ရောက်နေသည်ကို သိတော်မူလျှင် ရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ ရှင်မောဂ္ဂလာန်အဂ္ဂသာဝက နှစ်ပါးတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ “ သာရိပုတ္တရာ၊ မောဂ္ဂလာန်တို့ ... သင်တို့ တပည့်ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့သည် ဒေဝဒတ်နှင့်အတူ လိုက်ကြကုန်ပြီ၊ ရဟန်းများနှင့်သွားကာတရားဟော၍ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြင့် ဆင်မြန်းပြီး ငါဘုရားထံ ပြန်၍ ခေါ်ခဲ့ကြ” ဟု မှာထားကာစေလွှတ်တော်မူ၏
ရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ရှင်မောဂ္ဂလာန်တို့လည်း ရဟန်းများ ခြံရံကာ ဂယာသီသသို့သွား၍ ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကိုတရားဟောကာ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြင့် ဆင်မြန်းပြီးလျှင် နံနက် အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ခေါ်ယူခဲ့၍မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရောက်ကြကုန်၏
ရဟန်းတို့လည်း “အစ်ကိုကြီး သာရိပုတ္တရာအခြံအရံ တပည့် ငါးရာဖြင့် တင့်တယ်ပါပေသည်၊ ဒေဝဒတ်မှာကား အခြံအရံမှ ဆုတ်ယုတ်သည်” ဟုမြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ကြကုန်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ”ချစ်သား ရဟန်းတို့ ...သာရိပုတ္တရာမှာ ယခုမှသာလျှင် ဆွေမျိုးအပေါင်း ခြံရံကာ တင့်တယ်သည် မဟုတ်၊ရှေးအခါကလည်း တင့်တယ်ဖူးပြီ၊ ဒေဝဒတ်မှာ ယခုမှသာ ဆွေမျိုးအပေါင်း ဆုတ်ယုတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်း ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါမဂဓတိုင်း ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ဝယ် မဂဓမင်း မင်းပြုသည်ရှိသော်၊ သမင်တစ်ထောင် ခြံရံကာသမင်မင်းသည် တစ်ခုသော တောအုပ်တွင် နေလေ၏
ထိုသမင်မင်း၌ လက္ခဏမည်သော သား၊ ကာဠ မည်သောသား ဟူ၍ သားနှစ်ယောက်တို့သည် ရှိကုန်၏
သမင်မင်းသည် သားနှစ်ယောက်တို့ကို ခေါ်၍“အမောင်တို့ ... ယခု အခါ ငါ့မှာ အိုမင်းပြီ၊ ပရိသတ်ကို မထိန်းနိုင်၊ အမောင်တို့နှစ်ယောက်သာ တစ်ယောက် ငါးရာစီ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြလော့” ဟု အပ်နှင်းကာအေးချမ်းစွာ နေလေ၏
ထိုအခါမှစ၍ သမင်နှစ်ကောင်တို့လည်း အခြံအရံ ပရိသတ် ငါးရာစီထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြကုန်၏
စပါးမှည့်ချိန်၌သမင်တို့မှာ ဘေးရန်များကုန်၏
စပါးစားသော သမင်တို့ကို သတ်ရန် ကျင်းတူးခြင်း၊ငြောင့်၊ တံကျင် စိုက်ခြင်း၊ ကျောက် ယန္တရား လွှတ်ခြင်း၊ လျှို့ဝှက်သောကျော့ကွင်းထောင်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏
ထိုဘေးရန်ကြောင့် သမင်များ ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်ကုန်၏
ထိုအခါ သမင်မင်းသည် သားနှစ်ယောက်ကိုခေါ်၍ “အမောင်တို့ ... ယခုအခါ စပါးမှည့်ချိန် ရောက်သဖြင့် သမင်တွေ ဘေးရန်များလှသည်၊သို့အတွက် သမင်အပေါင်းကို ယူဆောင်၍ တောင်ခြေရင်းသို့ သွားကြလော့၊ စပါးရိတ်သိမ်းပြီးချိန်ရောက်မှ ပြန်လာကြလော့” ဟု ဆုံးမစကား ပြောကြားကာ လွှတ်လေ၏
သမင်တို့လည်း ကောင်းပြီဟု အဖစကား နားထောင်ကာ အခြံအရံနှင့် ထွက်သွားကြကုန်၏
ကာဠသမင်သည်အသိအလိမ္မာပညာ နည်းပါးသည့် အတွက် သွားသင့်၊ မသွားသင့်သော အချိန်အခါကို မသိဘဲ နေ့၊ ညမရွေး ရွာနားသို့သွားလေရာ လူတို့ ပစ်ခတ် သတ်ပုန်ကြသဖြင့် သမင်အများဆုံးပါးပျက်စီးကာ အနည်းငယ်သော သမင် အခြံအရံဖြင့် တော်သို့ဝင်လာခဲ့၏
လက္ခသမင်မူကား အသိအလိမ္မာ ပညာဉာဏ် ရင့်သန်ကြီးမားလှသဖြင့် သွားသင့်၊ မသွားသင့် ထောက်ချင့်နှိုင်းချိန်ကာ သွားလာကျက်စားသဖြင့်ဘေးရန်ကင်းကွာ သမင်ပေါင်းများစွာ ခြံရံလျက် တင့်တယ်စွာ တောသို့ ဝင်လောခဲ့၏
စပါးရိတ်ပြီးအချိန်ရောက်၍ အဖသမင်မင်းထံသို့ ပြန်လာကြသောအခါ ကာဠ သမင်မိုက်မှာ အခြံအရံ ပရိသတ်မပါတစ်ကိုယ်တည်းသာ ပြန်လာလေ၏
လက္ခဏ သမင်လိမ္မာကား သမင်တစ်ကောင်မှ မပျက်မစီးဘဲအခြံအရံငါးရာဖြင့် တင့်တယ်စွာ ပြန်လာလေ၏
အဘ သမင်မင်းသည် သားနှစ်ယောက် လာသသည်ကိုမြင်၍ သမင်းအပေါင်းတို့အား -“အမောင်တို့ ... အကျင့်သီလရှိ၍ဓမ္မပဋိသန္ဓာရ၊ အာမိသ ပဋိသန္ဓာရနှင့် ပြည့်စုံသူတို့မှာ အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းမြဲဖြစ်သည်၊ သက်သေမှာ အကျင့်သီလ ပဋိသန္ဓာရနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် အခြံအရံ မပျက်စီးဘဲလာသော လက္ခဏ သမင်ပညာရှိနှင့် အကျင့်သီလ ပဋိသန္ဓာရနှင့် မပြည့်စုံသဖြင့် အခြံအရံပျက်စီး၍ တစ်ကိုယ်တည်းလာသော ကာဠ သမင်မိုက်ကို ကြည့်ကြကုန်”ဟု ဆုံးမစကား ပြောကြားကာသားနှစ်ယောက်ကိုလည်း နှစ်သက်စေ၍ အသက်ထက်ဆုံး တောတွင်နေလျက် သေလွန်သောအခါကံအားလျော်စွာ လားလေ၏
ဤသို့လျှင်မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသေန္ဓ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -- ထိုအခါကာဠသမင်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
- ကာဠသမင်၏ပရိသတ်သည် - ဒေဝဒတ် ပရိသတ်
- လက္ခဏသမင်သည်- သာရိပုတ္တရာ
- လက္ခဏသမင်၏ပရိသတ်သည် - ဘုရားပရိသတ်
- အမိသမင်မသည်- ရာဟုလား မယ်တော်
- အဖသမင်မင်းသည်- ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁)အကျင့်သီလ၊ သန္ဓာရ၊ ရှိက ကြီးမားမှု
(၂)သား လက္ခဏ၊ ညီကာဠ၊ သာဓကကိုရှု
လက္ခဏမိဂဇာတ်ပြီး၏
ဆင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ ပုလွေရွှေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကိုင်း (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပခုက္ကူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ အကြီးမားဆုံးနှင့် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့မှာ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်၏
ပခုက္ကူခရိုင် ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဧရာအနောက်မြို့တော် ဟုလည်း ထင်ရှားသည်
မန္တလေးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ၁၁၅ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အရှည်ဆုံးတံတားဖြစ်သော ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) တည်ရှိရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်လက်အောက် မကျရောက်မီ တံငါရွာကလေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ယခုကဲ့သို့ မြစ်ကမ်းပေါ်၌လည်း မတည်ရှိခဲ့ပေ
၁၈၈၅-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူရွာကလေးနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး အကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော သဲသောင်ကြီး ပျောက်ကွယ်သွားသည်
မြစ်ကြောင်းသည် ပခုက္ကူရွာ ကလေးအနီး စီးဆင်းသွားပြီး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်လာသည်
ပခုက္ကူရွာကလေးကို အစွဲပြု၍ ပခုက္ကူမြို့ ဖြစ်လာသည်
၁၈၈၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၁) ရက်တွင်ပခုက္ကူမြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သည်
၁၈၈၈ခုနှစ်ဇူလိုင်လ (၂၁) ရက်တွင်ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအစိုးရ၏အမိန့်ဒီဂရီ (၂၀၁) ကိုထုတ်ပြန်ကာ ပုဂံခရိုင်နှင့် ပုခန်းကြီးခရိုင်အားဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူခရိုင်ကိုတည်ထောင်စေခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့ကိုခရိုင်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ပုခန်းကြီးမြို့ကို ခရိုင်မြို့အဖြစ်မှ ပုခန်းကြီးဆပ်ဒီဝီဇံ (ခရိုင်ခွဲမြို့) အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်
ပခုက္ကူခရိုင်လက်အောက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်ခွဲနှင့် ပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲဟူ၍ ခရိုင်ခွဲနှစ်ခုပါရှိသည်
ပခုက္ကူခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ ပခုက္ကူမြို့နယ်နှင့် မြိုင်မြို့နယ်တို့ပါဝင်ပြီး ပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ ပုခန်းကြီးမြို့နယ်နှင့် လင်းကတောမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်
၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဒေသ၊ ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်း၊ ချင်းတောင်တန်း၊ ကာရိုတောင်တန်း၊ လူရှိုင်းတောင်တန်း၊ နာဂတောင်တန်း၊ ကချာနှင့်ဂျိန်းတိယတောင်တန်း၊ အက္ကပတ်တောင်တန်း၊ မဏိပူရတောင်တန်းဒေသတို့ကို စုပေါင်း၍ ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသခရိုင်များပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်း၍ ပခုက္ကူမြို့ကို ပြည်နယ်မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉၀၁ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခုက္ကူမြို့၏လူဦးရေ မှာ (၁၉,၄၅၆) ယောက်ဖြစ်သည်
၁၉၁၈ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ဝတ်စလီခရစ်ယာန်သာသနာပြုအထက်တန်းကျောင်း (ယခု-အလက-၃) နှင့်အပြိုင် ဗုဒ္ဓသာသနာ့ရက္ခိတအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း (ယခု-အထက-၁) ကိုစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၂၈၁ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၅) ရက်နေ့တွင် မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ် (အရှေ့တိုက်ကြီး)ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၃၀ခုနှစ်အစောပိုင်းလများတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် တွဲရေးခွဲရေးဆွေးနွေးပွဲများကို လော့ဒ်ဒါလဟိုဇီလမ်း (ယခု-ဗိုလ်ချုပ်လမ်း) ပေါ်ရှိ ရွှေကူဘုရားဝင်းအတွင်း ကျင်းပခဲ့သည်
ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပရာတွင် အိန္ဒိယနှင့်တွဲရေးဘက်က ဆန္ဒမဲအများအပြားရရှိခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြူနီစပါယ်ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၃၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၀) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပခဲ့သည်
၁၉၃၁ခုနှစ်၊ မတ်လ၂၂ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင် မီးအကြီးအကျယ်လောင်ကျွမ်းခဲ့ရာလူပေါင်း (၃၀၀၀) ကျော်အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်
နောက်နေ့မနက်တွင်လည်း ဖလန်းမင်းလမ်း (ယခု-ကျောင်းတော်ရာလမ်း) တွင်မီးလောင်ကျွမ်းပြန်သည်
ထို့ကြောင့်ပခုက္ကူမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကို ၁၉၃၁ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၇) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၄၃ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင်ကမ်းပါးပြိုကျမှုများအကြီးအကျယ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရွှေချောင်းချောင်းအရှေ့ဘက်တွင် မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးရုံးနှင့်နေအိမ်အပါအဝင် ရွှေမုဌောဘုရားတောင်ဘက်ရှိလမ်း(၄)လမ်းအနက်(၂)လမ်းမှာပြိုကျသွားပြီး ချောင်းအနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း ပခုက္ကူမြို့ကမ်းနားလမ်းနှင့်သားထုပ်ဂူရွာဟောင်းရပ်ကွက်မှာဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပါးပြိုရာတွင်ပါဝင်သွားခဲ့သည်
၁၉၄၇ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၅) ရက်တွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့ လွတ်လပ်ရေးရလာခြင်းနှင့်အတူ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်နယ်နိမိတ်မျဉ်းဖြစ်သော မက်မဟွန်းမျဉ်းအရ ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသပြည်နယ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူ တောင်တန်းဒေသပြည်နယ်၏ ၃ပုံ၂ပုံမှာ ဗြိတိသျှဗမာနိုင်ငံမှဆွဲထုတ်ကာ အိန္ဒိယဓနသဟာယနိုင်ငံတွင် ပြောင်းလဲပါဝင်လာခဲ့၍ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ တြိပူရပြည်နယ်၊ နာဂလန်းပြည်နယ်နှင့်မီဂါလာယာပြည်နယ်တို့ဖြစ်လာခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးခေတ် - ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသကိုပခုက္ကူ၊ ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆိပ်ဖြူ၊ ရေစကြို၊ ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ဆော၊ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ် ဟူ၍မြို့နယ် (၁၀) ခုဖြင့် ဖဆပလအစိုးရကအသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် ကန်ပက်လက်ခရိုင်ဟူ၍ ခရိုင်နှစ်ခုနှင့် ပခုက္ကူစီရင်စု၊ ဆိပ်ဖြူစီရင်စု၊ ဂန့်ဂေါစီရင်စုနှင့် မင်းတပ်စီရင်စုဟူ၍စီရင်စု (၄) ခုရှိခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ပင် ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ပခုက္ကူမြို့ကိုချင်းဝိသေသတိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ်ထည့်သွင်းပေးရေး ချင်းတိုင်းရင်းသားပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်များက အစဉ်တစိုက်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်
၂၂.၃.၁၉၄၉တွင် မတူပီမြို့နယ်ကို ကန်ပက်လက်ခရိုင်တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ မြို့နယ်(၁၁)ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့ကို ၁၉၄၉ နှစ်ကုန် တွင်ကွန်မြူနစ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိအစိုးရတပ်များမှလက်လွှတ်ပေးခဲ့ရသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်ကန်ပက်လက်ခရိုင်ကိုဖျက်သိမ်းပြီးမင်းတပ်ခရိုင်ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင်ကမ်းနားလမ်းပြန်လည်ဖော်ဆောင်ရေးအတွက်မြစ်ကမ်းတလျှောက်ရှိ နေအိမ်များကိုအစိုးရမှ မြို့မြောက်ဘက်အပိုင်းတွင်မြေနေရာအစားပေး၍နစ်နာကြေးပေးကာပြောင်းရွှေ့စေခဲ့သော်လည်း နှစ်အတော်ကြာစီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုများမရှိသောကြောင့်  ကမ်းနားတလျှောက်တွင်ပြန်လည်အခြေချနေထိုင်မှုများရှိလာခဲ့သည်
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်၁၉၇၄တွင် ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသကို ဖျက်သိမ်းပြီးပခုက္ကူခရိုင်ကို မကွေးတိုင်းအတွင်း ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိပခုက္ကူခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၈ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ဂန့်ဂေါခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၃ မြို့နယ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ယနေ့ပခုက္ကူခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၅ ခုသာဖွဲ့စည်းထားသည်
သမိုင်းကြောင်းအရ အလောင်းစည်သူမင်းကို သီဟိုဠ်ဘုရင်(သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ)က ဆက်သခဲ့သော ရုပ်ပွားတော်မြတ်ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့ရှိ သီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားကို မြို့ခံများက ဘုရားကြီးဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး အထူးထင်ရှားသည်
အမှတ် ၁၅ မြစ်ကိုင်း (ခေါ်) မြစ်မကိုင်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း နယုန်လတွင် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ (၁၂)ပွဲဈေးသည်များ၊ ဘုရားဖူးဧည့်သည်များဖြင့် ဘုရားပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှပါသည်
နာမည်ကျော် ဇာတ်အဖွဲ့များ၊ ဆပ်ကပ်အဖွဲ့များလည်း လာရောက် ဖြေဖျော်ကြသည်
ဗိုလ်ချုပ်လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ဘုရားဝန်းထဲတွင် ရုပ်ပွားတော်အနီးနားရှိ ရှေးဟောင်းအဖိုးတန် တံကဲတော်ကြီးကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့မြင်လေ့လာနိုင်သည်
တံကဲတော်ဘုရား၏ နောက်ခံပလ္လင်တော်မှ သစ်ထွင်း ပန်းသားများအတွင်းတွင် ဇာတ်နိပါတ်အရုပ်များ တဆက်တည်း ထွင်းထုထားသော ပန်းပုလက်ရာမျိုး ဖြစ်သည်
တံကဲတော်ကြီးကို ဆရာကံကြီးနှင့် သားဖြစ်သူမောင်တေတို့က ၁၂၆၉ ခုနှစ်မှာ လက်ခ ငွေဒင်္ဂါးပြား ၄၀၀၀ (ရွှေ ၂ ပိဿာတန်ဖိုးနှင့်ညီမျှ) ဖြင့် ၄ နှစ်ကျော်ထုလုပ်ခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့၊ အမှတ်(၁) ရပ်ကွက်၊ ပေါင်လောင်ရှင်ရ ဖောင်တော်ဦးလမ်း နှင့် သီတာလမ်း လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းကြောင်းအရ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်ကို နရပတိစည်သူမင်းက တည်ထားခဲ့သည်
ဖခမည်းတော် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာတွင် သုံးခဲ့သော သင်္ကနက်သား ဖောင်တော်မှ ဦးတုံး စကားတိုင်ကိုဖြတ်ကာ ဘုရားထုလုပ် ပူဇော်ရာမှ ဖောင်တော်ဦးဘုရားအဖြစ် ဘွဲ့နာမတော် ရရှိခဲ့သည်
မူလတည်ရှိရာနေရာမှာ ငါ့သရောက်ကျေးရွာမှ ဘုန်းကြီး နှစ်ပါးထံတွင် ဖြစ်သည်
တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်၍ ပခုက္ကူသို့ ပင့်ဆောင်ကာ ယခုနေရာတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၈၊ ၉၊ ၁၀ ရက်များတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပလေ့ရှိသည်
ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ကျွဲတဲအုပ်စု၊ရွှေချောင်းကျေးရွာအနီး ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ရှိသည်
စေတီတော်ကြီး၏ဂန္ဓာကုဋီတိုက်အတွင်းဘက်တွင် ဘုရားဒါယိကာ အသောက မင်းကြီး၏ ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်ကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်
မြန်မာပြည်တွင် သံဃာထု ဒုတိယအများဆုံး သီတင်းသုံးရာ ပခုက္ကူတွင် မဟာဝိဇယာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ်(အရှေ့တိုက်)၊ မဟာဝိသုတာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ် (အလယ်တိုက်)၊ သာသနာ့ ဝိပုလာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ် (အနောက်တိုက်) ဟူ၍ စာသင်တိုက်ကြီး ၃ တိုက်ရှိရာ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၊ မြတိုက်၊ မတ္တထောင် စသည့် စာသင်တိုက်ငယ်များ ရှိပြီး အခြား ကျောင်းတိုက်ငယ်များနှင့် ဆိုပါက သံဃာတော်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်
ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်ပခုက္ကူပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)သူနာပြုနှင့်သားဖွားသင်တန်းကျောင်း(ပခုက္ကူ)အစိုးရနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်း(ပခုက္ကူ)အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ပခုက္ကူ)အခြေခံမူလတန်းကျောင်းများစွာအလယ်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်းအထက်တန်းကျောင်း ၅ ကျောင်းပခုက္ကူမြို့သို့ ခရီးသွားနိုင်ရန် လေကြောင်း ရေကြောင်း ကုန်းကြောင်းများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်
လက်ရှိတွင် လေကြောင်းမှာ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသဖြင့် ယာယီပိတ်ထားပါသည်
ပခုက္ကူမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်​၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသောကြောင့် စက်လှေ၊သင်္ဘော များဖြင့် ခရီးသွားလာခြင်း၊ ကုန်စည်စီးဆင်းရေးများ လုပ်နိုင်သည်
ပခုက္ကူဆိပ်ကမ်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ၏တတိယမြောက်အရေးပါသောကုန်းတွင်းဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးဆန်တင်ပို့ရောင်းချရာဆိပ်ကမ်းလည်းဖြစ်သည်
ပခုက္ကူ သင်္ဘောဆိပ်သည် ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) အနီးတွင် တည်ရှိသည်
NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် မြန်မာပြည် ဧရာ၀တီမြစ် အတွင်း ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပိုမိုမြန်ဆန် စေရန် အလို့ငှါ အဆင့်မြင့်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ဖို့ မြို့ ၄ မြို့ လျာထားရာ ပခုက္ကူမြို့ လည်း အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့ပါသည်
စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းသဖြင့် စီမံကိန်း ရပ်တန့်ထားပါသည်
ပခုက္ကူလေဆိပ်အား ၂၀၀၅ ခုနစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
လေယာဉ်ကွင်းရှိသော်လည်း ဖွင့်ပွဲလုပ်ပြီးနောက် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ပစ်ထားခဲ့သောကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းလျက်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် လေကြောင်းဖြင့် ခရီးသွားလိုပါက အနီးဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်သော ညောင်ဦးလေဆိပ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်
ကုန်းကြောင်းအား ကားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ရထားဖြင့်သော်လည်းကောင်း သွားလာနိုင်သည်
ပခုက္ကူမြို့ ကားကြီးကွင်းသည် ပခုက္ကူမြို့​၏ ပင်မသွေးကြော လမ်းမကြီးဖြစ်သော မြို့မလမ်းနှင့် မြို့ပတ်လမ်း ဆုံ ရှေ့ဘက် ၁ ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်
NLD အစိုးရလက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး အဆင့်မြင့်ကားကြီးကွင်း တည်ဆောက်ရန် မြေယာပြုပြင်မှုများ လုပ်နေစဉ် စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းသဖြင့် စီမံကိန်း ရပ်တန့်ထားပါသည်
ထို ကားကြီးကွင်းသစ်ဧ
် တည်နေရာမှာ ပခုက္ကူမြို့သစ်ရပ် ဘူတာကြီး အနီးတွင် ရှိပါသည်
ပခုက္ကူဘူတာကြီးသည်လည်း မြို့သစ်ရပ် မန္တလေးသို့ သွားရာ ပင်မလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ရေစကြိုလမ်းမဘေးဖက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ပခုက္ကူဘူတာကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားတိုင်းရုံး(၁၀)ရုံးတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော တိုင်းအမှတ်(၁၀)တိုင်းရုံး စိုက်ရာ တိုင်းအဆင့်ဘူတာကြီးဖြစ်သည်
ပခုက္ကူစာတိုက်ကြီး တည်ရှိသောကြောင့် အစိုးရစာတိုက်မှ တစ်ဆင့် ပို့ဆောင်နိုင်သည်
ပခုက္ကူနယ်မှ အဓိက စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်မှာ ဆေးရွက်ကြီး၊ ဗာဂျီးနီးယာ၊ ဝါ၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူတို့ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူနယ်တွင် ယက္ကန်းလုပ်ငန်း ထွန်းကားပြီး၊ ပခုက္ကူစောင်(ဝါဒစောင်)၊ ချည်ပုဆိုး၊ တံဘက်များ၊ လွယ်အိတ်များ ယက်လုပ်သည်
ပခုက္ကူ သားရေဖိနပ်၊ ကတီပါဖိနပ်တို့မှာလည်း အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည်
အစိုးရပိုင် စီးကရက်စက်ရုံများ၊ စက်ယက္ကန်း စက်ရုံများလည်းရှိသည်
ယခင်က ပခုက္ကူ စက်မှုဇုံမှ ပခုက္ကူဂျစ်များလည်း ထုတ်လုပ်သည်
ယခုခေတ် ပခုက္ကူတွင် ချည်မျှင်နှင့် အထည်စက်ရုံ ၊ ရေနံချက်စက်ရုံ ၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံ ၊ စစ်တပ်ပိုင် လက်နက်စက်ရုံ အစရှိသဖြင့် စက်ရုံအများအပြား လည်ပတ်လျက်ရှိပါသည်
ထို့အပြင် မြန်မာတနိုင်ငံလုံး အသုံးပြုလျက်ရှိသော ငွေစက္ကူများကိုလည်း ပခုက္ကူမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဝါဇီစက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိပါသည်
ကင်းပင်ဂွင်း (အပ္ပတီနိုဒိုက် ပတ္တဂိုနီးကပ်) သည် ပင်ဂွင်းမျိုးတို့တွင် အရွယ်အစား ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်
အချို့သောနေရာတို့တွင် အမ်ပရာပင်ဂွင်းနှင့်ပင် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်
မျိုးစိတ် ၂ ခုရှိပြီး ပတ္တဂိုနီးကပ် နှင့် အေပီဟောလီ ဟူ၍ ဖြစ်သည်
ပတ္တာဂိုနီးကပ် ကို တောင်အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၌ တွေ့ရပြီး ဟောလီကို အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတောင်ဘက် (ကာဂူလန်ကျွန်းစု၊ ခရော့ဇက်ကျွန်း၊ အပ်ဒွပ်မင်းသာားကျွန်းစု၊ ဟာ့ကျွန်းနှင့် မက်ဒေါ်နယ်ကျွန်းစု) နှင့် မက္ကာရီကျွန်းတို့၌ တွေ့ရသည်
ငါးမီးအိမ်၊ ကင်းမွန်နှင့် ပုဇွန်ကျော့ တို့ကို စားသည်
အန္တာတိက မြောက်ဘက်စွန်းရှိ အန္တာတိကဝင်ကျွန်းစု၊ ဂျော်ဂျီယာတောင်ဘက်နှင့် အခြားအနီးတဝိုက်ကျွန်းတို့၌ သားပေါက်သည်
ဖတ်ဖြစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathpyit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
မွတ်စလင်တို့၏ သာသနာရေးပွဲတော်များကို အစ်ပွဲဟုခေါ်တွင်၏
တမန်တော် မို့ဟမ္မဒ်သခင် (စွလ္လမ်) သည် မဒီနာမြို့တော်သို့ရွှေ့ပြောင်းတော်မူပြီးနောက် အစ်ပွဲတော် ၂ ခုကို သတ်မှတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်
ပထမ အစ်ပွဲတော်နေ့သည်  အာရဗီနဝမလဖြစ်သော ရမ္မဇန်၌ မွတ်စလင်တို့သည် ရိုဇဟ်ခေါ် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြ၏
ထိုရမ္မဇန်လကုန်၍ အာရဗီဒသမလဖြစ်သော ယှောင်ဝါလ်လဆန်း ၁ ရက် နေ့တွင် ရိုဇာဟ်ဝါကျွတ်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဒွလ်ဖိသစ်ရ် ပွဲတော်ကို ဆင်နွဲကြရ၏
ထိုနေ့တွင် ဖြူစင် ကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ မွတ်စလင်တို့သည် ဗလီကျောင်းတော်များတွင် လည်းကောင်း၊ သီးသန့်ထားရှိသည့် ( အစ်ဝါ ) ကွင်းပြင်ကြီးများတွင် လည်းကောင်း စုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်
ဒုတိယ အစ်ပွဲတော်သည် အီဒွလ်အဿွဟာမည်၏
အာရဗီဒွါဒသမလ ဖြစ်သော ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပဆင်နွဲကြသည်
ပထမ အစ်ပွဲတော်ကဲ့သို့ပင် ဤနေ့တွင်လည်း မွတ်စလင်တို့သည် နံနက်အချိန်၌ အထူးစုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်
အာရဗီဘာသာစကားတွင် နွားတိရစ္ဆာန်ကို ဘကရ်ဟုခေါ်၏
ထိုနေ့တွင် မွတ်စလင်တို့ကုရ်ဘာနီပြုကြ ရာတွင် နွားသည်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်ကို အကြောင်း ပြု၍ ဘကရီအစ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏
ကုရ်ဘဉာနီပြုပိုင် ခွင့်ရှိသော တိရစ္ဆာန်များမှာကား ကုလားအုပ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်တို့ဖြစ်၏
ကုလားအုပ်နှင့် ကျွဲနွား တစ်ကောင်လျှင် လူ ၇ ဦးတို့သည် တစ်စုကျ ပါဝင်လှူဒါန်းနိုင်ကြ၏
ကျန်တိရစ္ဆာန်များမှာ တစ်ဦးလျှင် တစ်ကောင်ကျ လှူဒါန်းကြရ၏
ငွေကြေး ချောင်ချိသူတို့သည် ထိုနေ့တွင် ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန်တို့ကို ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ ဘာသာမရွေး၊ လူတန်းစားမရွေး၊ ဝေငှလှူဒါန်းပေးကမ်းကြရ၏
ထိုသို့ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်းသည် နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်၏ ထူးခြားလှသည့် စွန့်လှူခြင်းကို မူတည်၍ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းသော အလှူဒါနတစ်မျိုး ဖြစ်သည်
နှစ်ပေါင်း လေးထောင်ကျော်အခါ သမယက နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်သည် ပွင့်တော်မူခဲ့၍ ဝေနေယျ သတ္တဝါတို့အား စကြဝမ္ဗာအပေါင်းတို့ကို မွေးမြူဖန်ဆင်းတော်မူသော အာဟ်အသျှင် တစ်ဆူတည်းကို သာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြရန်နှင့် ထိုအသျှင်၏ အမိန့်ဗျာဒိတ်တို့ကို မြေဝယ်မကျ ဦးထိပ်ထက် ပန်ဆင်ကြရန် တရားလမ်းစဉ် တစ်ခုကို လက်တွေ့ချမှတ်တော်မူခဲ့၏
ယင်းသို့သော တရားလမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာတွင် ထို နဗီ တမန်တော်ကြီးမှာ အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏
ထိုလမ်းစဉ်အရ အလ္လာဟ်အသျှင်မြတ်သည် နဗိတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်အား အိုမင်းမစွမ်းသည့် အရွယ်၌ အားကိုးအားထားဖြစ်သော မိမိ၏ သားတော် အစ္စမာအီလ်သခင်အား ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ စွန့်လှူရန် အမိန့်တော် ချမှတ်တော်မူလေရာ တသွေမတိမ်း လိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်
ထိုသို့သားတော်ကို အကယ်ပင် ကုရ်ဘဉာနီပြုလုပ်မည်ရှိ ရာ၌ အာဟ်အသျှင်သည် သားတော်ကိုယ်စား တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ကို စွန့်လှူစေတော်မူသည်
ထိုတရားလမ်းစဉ်အတိုင်း ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်း အလေ့ အထရှိလာခဲ့ရာ ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း မျိုးမဟုတ်
သို့သော် နဗီတမန်တော်မို့ဟမ္မဒ်သခင် မပွင့်ပေါ်မီက အာရပ် လူရိုင်းတို့သည် ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားတို့ကို အသျှင်အလိုရှိသည်ဟု ထင်မှားယူဆလျက် ကအ်ဗဟ်ကျောင်းတော်တွင် လိမ်းကျံကပ်ထားသမှု ပြုလုပ်ကြ ၏
ထိုအယူမှားခြင်းကို ပပျောက်စေရန် ကုရ်အာန်ကျမ်း၌ ကုရ်ဘဉာနီ၏ သွေးသားတို့သည် အာဟ်အသျှင်မြတ်ထံတော် သို့ ရောက်ရှိသည်မဟုတ်၊ အမိန့်တော်ကို နာခံကျိုးနွံ၍ တရားဆောက်တည် ခြင်းကိုသာ လိုလားတော်မူကြောင်းဖြင့် လာရှိလေသည်
သား၊ ငါး ဟူသည် လူသတ္တဝါတို့၏ အစာအာဟာရ ဖြစ်သည့်အလျောက် ထိုဘကရီအစ်ပွဲနေ့တွင် သားကောင်များ ကိုသတ်၍ အစားအသောက်အဖြစ် လှူဒါန်းကြခြင်း ဖြစ်လေ သည်
ကုရ်ဘဉာနီပြုရန် ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ၊ ၁၁၊ ၁၂ နေ့ရက် များကို သတ်မှတ်ထားရှိ၏
ဘကရီအစ်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အများသိကြသောပွဲတော်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်၏
နိုင်ငံ အစိုးရကလည်း ထိုနေ့ကို အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်
အိဗ်ရာဟီမ်အယ်မဒ် မဇာဟေရီ
တကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ တကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧကကနိပါတ် - ၁၅
ကကဏ္ဋကဝဂ် -၁၄၄ - နင်္ဂုဋ္ဌဇာတ်
မီးအား ဘုရားပြု၍ ပူဇော်ရန်ထားသော နွားကို မုဆိုးစားသွားသဖြင့် အမြီးကိုသာကျွေး၍ မီးကို အပြစ်တင်သော ရသေ့အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တက္ကတွန်းတို့သည် ကျောင်းတော်၏ နောက်အပြင်ဝယ် အထူးထူး အပြားပြားသော မိစ္ဆာအကျင့်ကို ကျင့်ကြကုန်၏
တချို့ တက္ကတွန်းတို့သည် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်၍ လုံ့လပြုကုန်၏
တချို့ လင်းနို့ကဲ့သို့ တွဲလျားဆွဲကုန်၏
တချို့ ဆူးပေါ်၌ အိပ်ကုန်၏
တချို့ ပဉ္စာတက အစရှိသောအကျင့်ကို ကျင့်ကုန်၏
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မိစ္ဆာအကျင့်ကို မြင်ကုန်၍ မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား ... မိစ္ဆာအကျင့်ကိုမှီ၍ တစ်စုံတစ်ခုသော ကုသိုလ်သည် လည်းကောင်း၊ အကျိုးစီးပွားသည် လည်းကောင်း ရှိပါသလော” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏
“ရဟန်းတို့ မိစ္ဆာအကျင့်ကိုမှီ၍ ကုသိုလ်သည် လည်းကောင်း၊ အကျိုးစီးပွားသည် လည်းကောင်း မရှိ
ရှေးပညာရှိတို့သည် မိစ္ဆာအကျင့်ကိုမှီ၍ ကုသိုလ်ဖြစ်လိမ့်မည်၊ အကျိုးစီးပွား ရှိလိမ့်မည်ဟု မှတ်ထင်လျက် မွေးဖွားသောနေ့၌ ယူအပ်သော မီးကိုယူ၍ တောကိုဝင်လျက် မွေးဖွားသောနေ့၌ ယူအပ်သော မီးကိုယူ၍ တောကိုဝင်လျက် မီးကိုပူဇော်ခဲ့ရာ တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးစီးပွားကို မမြင်သဖြင့် ထိုမီးကို ငြှိမ်းသတ်ကာ ကသိုဏ်းပရိကံပြု၍ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဥဒိစ္စပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ ဖွားမြင်သောနေ့၌ မိဘနှစ်ပါးတို့ မီးကိုယူ၍ ထားကြကုန်၏
တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ အမိ အဖတို့သည် “ချစ်သား ... သင် ဖွားမြင်သောနေ့၌ မီးကို ယူထားကြသည်၊ အကယ်၌ အိမ်၌နေလိုအံ့၊ ဗေဒင်သုံးပုံကို သင်လော့၊ အကယ်၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ သွားလိုအံ့၊ ဤမိးကို ယူပြီးလျှင် တောသို့ဝင်၍ မီးကိုလုပ်ကျွေးကာ ဗြဟ္မာ့ကြီးတို့ကို နှစ်သက်စေ၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ သွားလော့” ဟု ဆိုကြကုန်၏
ပုဏ္ဏားငယ်သည် အမိအဖတို့ စကားကို ကြားလျှင် “အကျွန်ုပ်အား အိမ်၌နေခြင်းငှာ အလိုမရှိ” ဟု ဆိုကာ မီးကို ယူ၍ တောသို့ဝင်ပြီးလျှင် ကျောင်းဖန်ဆင်းကာ မီးကို လုပ်ကျွေးလျက် တောတွင်နေလေ၏
တစ်နေ့သ၌ ပစ္စန္တရာဇ်ရွာငယ် အလှူမှ နွားငယ်တစ်ကောင်ကိုရ၍ ကျောင်းသို့ ဆောင်ယူပြီးလျှင် အရှင်မီးကို စားစေအံ့၊ ဆားလည်း မရှိ၊ ဘုန်းကြီးသော မီးသည် ဆားမပါသော နွားသားကို စားနိုင်မည် မဟုတ်၊ ရွာမှဆားကို ဆောင်ယူကာ အရှင်မီးကို ဆားနှင့်တကွ နွားသားကို စားစေအံ့ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် နွားကို ကျောင်းတွင်ချည်လျက် ဆားယူရန် ရွာသို့ သွားလေ၏
ထိုအခါ မုဆိုးတို့သည် ထိုအရပ်သို့လာလတ်၍ ကျောင်းတွင် ချည်ထားသော နွားကိုမြင်လျှင် သတ်၍ ချက်ပြုတ်စားသောက်ပြီးလျှင် အမြီး၊ ခြေ၊ လက်၊ အရေတို့ကို ထိုအရပ်၌ပင် ထားခဲ့၍ အသားကိုယူ၍ သွားကြ၏
ပုဏ္ဏား လာလတ်၍ အမြီး၊ ခြေ၊ လက်၊ အရေတို့ကို မြင်လျှင် ဘုန်းကြီးလှသော ဤမီးကား မိမိစားဖို့ ထားခဲ့သော ဥစ္စာကိုမျှ မစောင့်ရှောက်နိုင်၊ ငါ့ကိုကား အဘယ်မှာ စောင့်ရှောက်နိုင်အံ့နည်း၊ ဤမီးကို လုပ်ကျွေးခြင်းဖြင့် အကျုးမရှိ၊ ဤမီးကို လုပ်ကျွေးခြင်း အကြောင်းကြောင့် ကုသိုလ်လည်း မဖြစ်၊ တစ်စုံတစ်ရာ အကျိုးစီးပွားလည်း မရှိဟု ကြံစည်လျက် မီးကိုလုပ်ကျွေးရန် အလိုဆန္ဒ မရှိတော့သဖြင့် -“အို - ယုတ်မာသော မီး ... သင်သည် မိမိ ဥစ္စာဖြစ်သေ နွားကို မစောင့်ရှောက်နိုင်၊ အဘယ်မှာ ငါ့ကို စောင့်ရှောက်နိုင်အံ့နည်း၊ အမဲဖြင့် လုပ်ကျွေးထိုက်သော သင့်အား အမဲမရှိတော့သည့်အတွက် အမြီးဖြင့် လုပ်ကျွေးပါ၏၊ အမြီးကိုသာ အလှူခံတော်မူပါ”ဟု အမြီးကို မီးထဲသို့ထည့်၍ ပြောင်လှောင် ပြောဆိုကာ မီးကို ရေဖြင့် ငြှိမ်းသတ်၍ ရသေ့ရဟန်း ပြုလေ၏
အဘိညာဉ် သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၍ သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ မီးကိုငြှိမ်းသတ်သော ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်နဲ၊ လင်းနို့ဆွဲ၊ ဆူးထဲအိပ်ကြသည်
(၂) ပဉ္စတပါ၊ ကျင့်မိစ္ဆာ၊ လူသာပင်ပန်းမည်
(၃) မီးကိုငြိမ်းမှု၊ ရဟန်းပြု၊ ရောက်မှုဗြဟ္မာ့ပြည်
နင်္ဂုဋ္ဌဇာတ် ပြီး၏
ဆခူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsahku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ ပတို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နတ်ချောင်းကန်းနားရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natchaungkannar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းကန်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ချောင်းကန်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၂၆၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၄ ဦး နေထိုင်သည်
မြို့တည်နေရာအပိုင်သည်လွင်ပြင်ပိုင်ဖြစ်သည်
ဝက်ကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkya)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဝက်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဗာပီကျူလာ  သည် မြောက်ဘက်ကောင်းကင်၌ မှေးမှိန်သော ကြယ်စုတန်းဖြစ်သည်
လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် မြေခွေးငယ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဒတ်နတ်၊ ဗီးဂနှင့် Altair စသော တောက်ပသည့် ကြယ်များပါဝင်သည်
အတောက်ပဆုံးကြယ်မှာ Alpha Vulpeculae ဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၂၉၇ ကွာဝေးသည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဗာပီကျူလာ ကြယ်စုတန်းထဲ၌ ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိသော ပါလဆာ PSR B1919+21 ကို Jocelyn Bell ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
သက္ကယ်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeitan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ နဘက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယန်ယုံဝေ（တမ်းပလိတ်:Lang-pwn，အင်္ဂလိပ်: Yang Yung-wei，(1997-09-28)စက်တင်ဘာ ၂၈၊ ၁၉၉၇）သည် ဖိုင်ဝမ်းလူမျိုး၊ ထိုင်ဝမ် ဂျူဒိုအားကစားသမား ဖြစ်သည်
၂၀၂၁ တွင် ၂၀၂၀ နွေအိုလံပစ် ဂျူဒို ကျား ၆၀ ကီလိုတန်းဝယ် ငွေတံဆိပ်ဆု ရရှိကာ၊ ထိုင်ဝမ်၌ ပထမဆုံးသော နွေအိုလံပစ် ဆုတံဆိပ် ရရှိသူ ဂျူဒိုသမား ဖြစ်လာသည်
အိုလံပစ်သမိုင်းတွင် ၆၀ ကီလိုတန်း ဂျူဒိုကဏ္ဍ၌ ငွေတံဆိပ်ကို ပထမဆုံး ရရှိသော လက်ရွေးစင်လည်း ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၇ တွင် ဖင်တုံးခရိုင်၊ ရှီးဇီရှန်း၊ နန်ရှိရွာ၌ မွေးဖွားသော ဖိုင်ဝမ်းလူမျိုး ဖြစ်သည်
မိခင်က ဂျူဒိုလက်ရွေးစင်၊ ငယ်ကတည်းက အစ်ကိုဖြစ်သူ ယန်ကျွင်းထင်（杨俊霆）ဂျူဒိုလေ့ကျင့်သည်ကို ကြည့်ရင်း စိတ်ပါဝင်စားလာသော ယန်ယုံဝေသည် မူလတန်း တတိယတန်း၌ ဂျူဒိုနှင့် စတင် ထိတွေ့သည်
နောက် မိဘများနှင့်အတူ ထိုင်ကျုံး၊ ဟို့လီ（后里）ရပ်ကွက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည်
ယန်ယုံဝေသည် အစ်ကိုနှင့် ငယ်စဉ်ကတည်းက အတူ လေ့ကျင့်ပြီး၊ ထိုစဉ်က ဟို့လီအလယ်တန်း တက်နေစဉ် ဂျူဒိုနည်းပြမှာ ၁၉၉၆ မသန်စွမ်အိုလံပစ် ဂျူဒိုရွှေတံဆိပ်ရ လီချင်းကျုံး （李青忠）ဖြစ်ပြီး၊ ယန်ယုံဝေကိုပါ ခေါ်သွားလေ့ ရှိသည်
ယန်သည် ၆၀ ကီလိုအတွက် အထူး လေ့ကျင့်ရာ၊ ၂၀၁၇ အာရှလူငယ် ဂျူဒိုတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို၌ ထိုင်ဝမ်အတွက် ပထမဆုံးသော အာရှလူငယ် ရွှေတံဆိပ်ကို ရရှိသည်
ထိုနှစ်မှာပင် ထိုင်ပေ အားကစားပြိုင်ပွဲကြီး(台北世大運)တွင် အစ်ကို ကျွင်းထင်ကို အနိုင်ချပြီး နိုင်ငံလက်ရွေးစင် ဖြစ်သွားသော်လည်း၊ ကွာတားဖိုင်နယ်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ အာရှလူငယ်အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ကျား ၆၀ ကီလို၌ ငွေရသည်
၂၀၁၉ အာရှဂျူဒိုတံခွန်စိုက်ပွဲတွင် ကျား ၆၀ ကီလို၌ ရွှေရသည်
၂၀၂၀ တွင် ဂျာမနီ၊ ဒူဆက်ဒေါ့ဖ် ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ၌ ငွေတံဆိပ်ရကာ၊ အားကစားသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ရလဒ် ချိုးပြနိုင်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်ပင် ကျွင်းထင်သည် ယုံဝေ၏ အထူးလေ့ကျင့်ဖော် ဖြစ်လာသည်
၂၀၂၁ ဧပြီတွင် ယန်သည် အစ်ကိုနှင့်အတူ ဂျူဒို အာရှတံခွန်စိုက် ၆၀ ကီလိုပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ပြိုင်ရာ၊ ယန်က တောက်လျှောက် ပြိုင်ပွဲတက်သွားပြီး၊ အစ်ကိုမှာ ဒုတိယအဆင့်မှာပင် ရှုံးထွက်သွားသည်
ထိုစဉ်က ပြိုင်ဖက်မှာ တာကတိုး နအိုဟိဆ (髙藤 直寿) ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးတွင်၊ ဗိုလ်လုပွဲ၌ တာကတိုး နအိုဟိဆ (Takatō Naohisa)ကို ရှုံးနိမ့်ကာ ငွေတံဆိပ်ရသည်
၂၀၂၁ ဇွန် ၂၃ တွင် နိုင်ငံတကာ ဂျူဒိုအဖွဲ့ချုပ်က အိုလံပစ် ဝင်ပြိုင်ခွင့်ရ အမည်စာရင်း ထုတ်ပြန်ရာ ယန်သည် စုပေါင်းအမှတ်အရ အဆင့် ၁၁ ချိတ်ပြီး ကျား ၆၀ ကီလိုတန်းကို ဝင်ပြိုင်ရန် အရည်အချင်း မီသွားသည်
အိုလံပစ်မတိုင်မီ၊ အစ်ကို ခြေထောက် ဒဏ်ရာရကာ မလိုက်ပါနိုင်သဖြင့် ချိုက်မင်ယင်က လေ့ကျင့်ဖော် လုပ်ပေးသည်
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၄ တွင် ယန်ယုံဝေသည် ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်၊ ဂျူဒို ကျား ၆၀ ကီလိုတန်းတွင် ရွှေတံဆိပ်ရရန် ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ အဝါကတ် သုံးခါ ပြခံရ၍ တာကတိုး နအိုဟိဆကို ရှုံးကာ၊ ငွေတံဆိပ်နှင့် ကျေနပ်ရသည်
ထိုင်ဝမ်အတွက်မူ ပထမဆုံးရရှိသော ဂျူဒို အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ် ဖြစ်သည်
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၆ တွင် ယန်ယုံဝေ အိုလံပစ် ငွေတံဆိပ်ဆု ရကတည်းကနေပြီး သူ၏ IG ပရိသတ် တိုးပွားလာရာ၊ ဇူလိုင် ၂၆ ၁၂ နာရီအထိ ဖန် ၂.၈၉ သိန်း ရရှိလာသည်
၂၀၁၆ အာရှလူငယ် ဂျူဒိုတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၆ ချင်းတောင် ဂျူဒိုဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၇ အာရှလူငယ် ဂျူဒိုတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ရွှေတံဆိပ်၂၀၁၈ အာရှထိုင်ပေ ဂျူဒိုအိုးပင်း ၆၀ ကီလို ရွှေတံဆိပ်၂၀၁၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၈ တက်ရှ်ကန့် ဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၈ အာရှ ဟောင်ကောင်ဂျူဒိုအိုးပင်း ၆၀ ကီလို ရွှေတံဆိပ်၂၀၁၉ အာရှပစိဖိတ် ဂျူဒိုတံခွန်စိုက် ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်၂၀၁၉ ဟို့ဟော့ ဂျူဒိုဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်၂၀၁၉ ဘူဒါပတ်စ် ဂျူဒိုဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၉ အာရှထိုင်ပေ ဂျူဒိုဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၉ တက်ရှ်ကန့် ဂျူဒိုဂရင်းပရစ် ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၁၉ အိုဆာကာ ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၂၀ ဂျာမနီ ဒူဆက်ဒေါ့ဖ် ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်၂၀၂၁ ကာတာတူဟာ ဂျူဒိုဆရာပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်၂၀၂၁ အန်တယ်လျာ ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ကြေးတံဆိပ်၂၀၂၁ အာရှပစိဖိတ် ဂျူဒိုတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်၂၀၂၁ နွေအိုလံပစ်အားကစားဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ ၆၀ ကီလို ငွေတံဆိပ်
ဒရယ်ချောင်းရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊ဘရပ်ဆဲလ်မြို့တော်၏အနောက်မြောက် ၃၁ မိုင်ကွာ ဆကဲ့နှင့် လိမြစ် ၂ သွယ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ၌ ဂင့်မြို့ တည်ရှိ၏
မြစ်နှင့် တူးမြောင်းများကြောင့် မြို့သည် အစိတ် စိတ်အပိုင်းပိုင်း ဖြစ်နေ၍ တံတားပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်တို့ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရသည်
ရှေးမြို့ဟောင်းကြီးဖြစ်သောကြောင့် အဆောက်အအုံဟောင်း များ ရှိလေသည်
သို့သော် ခေတ်မီသည့်နေရာ၌ များစွာပင် ခေတ်မှီသည်
ဖလန်ဒါးနယ်၏ အချက်အချာမြို့လည်း ဖြစ် သည်
ထူးခြားထင်ရှား၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အဆောက်အအုံကြီးမှာ စိန်ဗဗွန်ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်၍ ၁၃ ရာစုနှစ်လောက်က တည်ထားခဲ့သည့် ဘုန်းကြီး ကျောင်းများ၊ သီလရှင်ကျောင်းများလည်း ရှိ၏
ဖလန်းဒါး နယ်စားကြီး ဆောက်လုပ်ထားသည့် အလယ်ခေတ်မှ ခမ်းနား လှသော ရဲတိုက်ဟောင်းကြီးမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံကြီး ဖြစ်လေသည်
ဘယ်လဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ စက်မှုထွန်းကားရာ မြို့ကြီးဖြစ်သည့် အတိုင်း ချည်ထည်၊ သက္ကလတ်ထည်၊ သိုးမွေးထည် ရက်လုပ် သော လုပ်ငန်းများရှိ၏
ဆပ်ပြာချက်ခြင်း၊ သားရေနယ်ခြင်း၊ ဂုန်လျှော်ထုတ်ခြင်း၊ စက္ကူလုပ်ခြင်း၊ဆေးရွက်များ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ စက်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ခြင်း စသော လုပ်ငန်းများမှာလည်း အတော်ပင် ကြီးကျယ်သည်
ဂင့်မြို့မှာ ၇ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှား သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့ရာ ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံ ထဲသို့ပါဝင်ခဲ့၍ ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ ဘယ်လဂျီယမ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာ၏
လူဦးရေ ၁၆ဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည်
ပထမကမ္ဘာစစ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသဖြင့် အထူးပျက်စီးခဲ့၏
ပန်းများ စိုက်ပျိုးရောင်းချရာတွင် နာမည်ရသော မြို့ဖြစ်၍ ၅ နှစ်တစ်ကြိမ် တည်ခင်းပြသသော ပန်းပြပွဲကြီးမှာ အထူး ထင်ရှား ကျော်စောလေသည်
အလွန်လှပ ကျယ်ပြန့်သော ပန်းဥယျာဉ်ကြီးများနှင့် လမ်း လျှောက်ရန် စင်္ကြံများရှိသဖြင့် ရှုခင်းသာယာသော မြို့ကြီး တစ်မြို့ဖြစ်သည်ဟုဘယ်လဂျီယမ်နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင်ကျော်စော၏
ပန်းပင်များကိုလည်း ရောင်းချသဖြင့်တစ်ခါတစ်ရံ 'ပန်းမြို့တော်ကြီး' ဟု ခေါ်တွင်လေသည်
ယာပြင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yarpyinsu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ ဒုံးအော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရက်တီဖိုင်ယာ (Rectifier) ဆိုသည်မှာ အေစီ လျှပ်စီးလမ်းကို ဒီစီ လျှပ်စီးလမ်း အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းဖြစ်သည်
ရက်တီဖိုင်ယာကို ပါဝါဆပ်ပလိုင်း များတွင် သုံးလေ့ရှိသကဲ့သို့ ရေဒီယို ဆစ်ဂနယ်များကို ရှာဖွေဖမ်းယူရာတွင်လည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်
ရက်တီဖိုင်ယာများကို ဆောလစ်စတိတ် ဒိုင်အုတ် ၊ စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ၊ ဗေကျွန်း ကျုဘ် ဒိုင်အုတ်၊ မာကျူရီ အာ့ပ် ဘပ်သ် သို့မဟုတ် အခြား ပစ္စည်းများဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်
ဒီစီလျှပ်စီးလမ်းကို အေစီလျှပ်စီးလမ်း အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသော ပစ္စည်းကိုမူ အင်ဗာတာ ဟု ခေါ်သည်
အေစီကားရင့်ခေါ် ပြန်လှန်လျှပ်စီးကြောင်းကို ဒီစီကားရင့်ခေါ် (အသွားစီး၊ သို့မဟုတ် အစုန်စီး) လျှပ်စီးကြောင်း အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသောကိရိယာကို ရက်တီဖိုင်းယား (ဓာတ်စီးပြောင်းစက်)ဟု ခေါ်သည်
ဤကိရိယာသည် ပြန်လှန်လျှပ်စီးကိုသာ ရနိုင်သောနေရာမျိုး၌ အသွား(စီး) သို့မဟုတ် အစုန်(စီး) လျှပ်စီးကြောင်းကိုသာ အသုံးပြုရသည့် ဓာတ်ရည်စိမ်လုပ်ငန်းများတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည်
အီလက်ထရွန်နစ် ပြွန်သည် ဤကဲ့သို့ လျှပ်စီးကြီးကြောင်းပြောင်းလဲပေးသော ကိရိယာများအနက် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးသော ကိရိယာတစ်ခုပင် ဖြစ်လေသည်
ရက်တီးဖိုင်းယား အမျိုးမျိုးရှိ၏
စက်ဖြင့် ပြုပြင်ပေးသော မီကန်နစ်ကယ် ရက်တီဖိုင်းယားမျိုးတွင် ပြန်လှန်လျှပ်စီး၌ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ပြောင်းလဲပုံအတိုင်း အလိုက်သင့်လည်စေ သော ကွန်မျူတေတာ (ဓာတ်ပြောင်းကွင်း)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲပေးသည်
အီလက်ထရွန်နစ် ရက်တီဖိုင်းယားများတွင် ပလာနယ်အတွင်း၌ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပြဒါးငွေ့ကဲ့သို့ အိုင်ယွန်အဖြစ် ကွဲသွားသော ဓာတ်ငွေ့အတွင်း၌ဖြစ်စေ အီလက်ထရွန်များကို လိုသလို ထိန်းအုပ်၍ စီးဖြတ်စေသည်
အဆိုပါ အီလက်ထရွန်တို့၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ် စီးစေနိုင်သော သတ္တိရှိလေသည်
မာကျူရီအပ် ရက်တီဖိုင်းယား (ပြဒါးမီးစွယ် ရက်တီးဖိုင်းယား)တွင် ပလာနယ် ပြုလုပ်ထားသော ဖန်လုံးတစ်လုံး သို့မဟုတ် သံမဏိကန်တစ်ခု ရှိသည်
ယင်းတို့တွင် နှစ်ခု၊ သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက် ပိုသော အဖိုစွန်းများ ထားရှိ၍ အမစွန်းအဖြစ် ပြဒါးက ဆောင်ရွက်ပေးသည်
ပြန်လှန်လျှပ်စီးကို စီးဖြတ်စေသောအခါ အဖိုနှင့်အမစွန်းများ အကြား၌ မီးစွယ် တောက်လာသည်
မီးစွယ်ကြောင့် ပြဒါးသည် အငွေ့ဖြစ်လာ ပြီးနောက် ထိုပြဒါးငွေ့က လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ်တည်း စီးအောင် ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ပေးလေသည်
ဗက်ထရီ(လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး) အားသွင်းသည့် ကိစ္စကဲ့သို့သော အထွေထွေ ကိစ္စများ၌ အသုံးများကြသော ရက်တီးဖိုင်းယားမျိုးကား မက်တဲရက်တီးဖိုင်းယား (သတ္တုရက်တီဖိုင်းယား) ဖြစ်သည်
ဤရက်တီးဖိုင်းယားတွင် ကော့ပါးအောက်ဆိုက်ကိုဖြစ်စေ၊ ဆီလီနီယမ်ကို ဖြစ်စေ သတ္တုပြားတစ်ခုပေါ်၌ ပါးလွှာသော ဖုံးအုပ်ထားသည်
ထိုကဲ့သို့ စီမံထားသော သတ္တုမျိုးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ်စီးစေနိုင်သည့် သတ္တိရှိ၏
သို့သော် ဓာတ်အားနည်းသော နေရာများ၌သာလျှင် ဤရက်တီးဖိုင်းယားမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပေသည်
ဝက်စုရွာ၊ ပန်းဖဲ
ကက်သပေါင်းရွာ၊ ကျွန်းခယ်မ
ကင်မလင်းကုန်း (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmalinkone(North))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ကျီးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျီးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၀ ဦး၊ မ ၁၆၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပဒေ(ပါဠိ: upadesa၊ သင်္သကရိုက်: उपदेश၊ အင်္ဂလိပ်: Law)ဆိုသည်မှာ လူတို့ အချင်းချင်း ဆက်ဆံပေါင်းသင်းရာ၌ တရားမျှတခြင်း ရှိစေရန်နှင့် အကွပ်အကဲ အထိန်းအကျောင်း သဖွယ် ဖြစ်စေရန် အုပ်စိုးသူ အစိုးရတို့က သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသော စည်းကမ်းစုပင်ဖြစ်သည်
မည်သည့်အမူအကျင့်သည် ကောင်းသည်၊ မည်သည့်အမူ အကျင့်သည် မကောင်းဟူသော အများက ယူဆ ထင်မြင်သော စည်းကမ်းချက်များကို စုပေါင်း၍ အာဏာပိုင်အစိုးရတို့က ပြည်သူအများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်တို့ကို ဥပဒေဟုခေါ်သည်
ကမ္ဘာလောကကြီးတွင် တရားဥပဒေသာ မရှိပါက လူတို့၏နေရေးထိုင်ရေးသည် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းမည် မဟုတ်ချေ
လုံခြုံမှု ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု များသည်လည်း ရှိတော့မည် မဟုတ်ချေ
တရားဥပဒေသည် နိုင်ငံ တစ်ခု တည်မြဲရေးတွင် အခရာ ဖြစ်သည်
ဥပဒေ မရှိသော နိုင်ငံတွင် တည်မြဲသော အစိုးရမရှိနိုင်ချေ
ယဉ်ကျေးသော နိုင်ငံတိုင်းတွင် မိမိနိုင်ငံနှင့် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဥပဒေများကို အများသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်
ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်သူများအား အထိုက်အလျောက် အပြစ်ဒဏ် ပေးကြရလေသည်
ယဉ်ကျေးမှု မပြည့်စုံသေးမီ ရှေးခေတ်က လူများသည် မိမိတို့ နေထိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတွင် လူအများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန် စည်းကမ်းများ ဥပဒေများကို သတ်မှတ် ထားခြင်း မရှိချေ
သို့ရာတွင် နှစ်ကာလကြာ မြင့်သော်၊ လူတို့၏နေရေးထိုင်ရေး၊ သာယာမှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှုအတွက် အိမ်နားနီးချင်းများသည် တစ်ဦး၏ အလိုကို တစ်ဦးက လေးစားရန် လိုအပ်ကြောင်းကို သိလာကြသည်
ဤသို့အားဖြင့် ဓလေ့ထုံးစံများ ပေါ်လာ သည်
သို့ရာတွင် ဓလေ့ထုံးစံများမှာ ပုံသေမဟုတ်၊ ရေးမှတ်ထားခြင်း လည်း မရှိ၊ ယင်းတို့ကို အမြဲတမ်းလည်း မလိုက်နာကြချေ
ဓလေ့ထုံးစံများကို မလိုက်နာသူများအား ကဲ့ရဲ့သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ အပေါင်းအသင်း အဖြစ်မှ ရပ်စဲခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်၍ မအောင်မြင်သောအခါမှသာလျှင် အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရများက ဝင်ရောက် စွက်ဖက်၍ လူများလိုက်နာရန် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းပေးလေတော့သည်
ယခု အခါတွင် ဥပဒေဆိုသည်မှာ လူများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန်အတွက် အာဏာပိုင်များ ပြဋ္ဌာန်းထားသော စည်းကမ်းများဖြစ်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် နားလည်ကြသည်
ဥပဒေဟု ဆိုရာ၌ ဥပဒေအမျိုးမျိုးရှိသည်ကို သတိထားသင့်သည်
ရှေးဟောင်းရောမဥပဒေ၊ အင်္ဂလိပ်မိရိုးဖလာဥပဒေ၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေ (ဝါ) အက်ဥပဒေ၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာဥပဒေ၊ အက်ကွီတီခေါ် သာတူညီမျှ ဥပဒေ စသည်ဖြင့် ခြားနားလေသည်
ယခု ကျွန်ုပ်တို့ လက်ထက်တိုင်အောင် တည်ရှိနေ သော ဥပဒေများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ဥပဒေမှာ ဘီစီ ၂၁ဝဝ ခန့်တွင် နန်းစံခဲ့သော ဗက်ဗီလုံးနီးယား ပြည့်ရှင် ဟမ္မူရာဗီ ပြုလုပ်ခဲ့သော ဥပဒေများဖြစ်သည်
ဟမ္မူရာဗီဘုရင်သည် ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြုထားခဲ့သော ဥပဒေအမျိုးမျိုးကို စုပေါင်းပြီးလျှင် မိမိဉာဏ်နှင့် ဖြည့်သွင်းသင့်သော ဥပဒေများကို ထပ်လောင်းဖြည့်သွင်း ကာ ဥပဒေသစ်ကို ပြု၏
ဥပဒေများကို အရှည်သဖြင့် တည်တံ့ရန် ရှစ်ပေခန့် မြင့်သော ကျောက်တုံးကြီးတွင် စာကြောင်းရေပေါင် သုံးထောင့်ခြောက်ရာခန့် ထွင်းထားခဲ့၏
ဥပဒေတွင် မုဆိုးမများ၊ မိဘမဲ့ ကလေးများ၊ ဆင်းရဲသားများကိုလည်း နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းမပြုနိုင်ရန် အထူးထည့်သွင်းပြုစုသည်
လက်ထပ်ရေးဥပဒေများကိုလည်း အသေအချာ စီစဉ်၏
မိန်းမများကို အခွင့်အရေးများစွာပေးသည်
မိန်းမများ အား ကိုယ်ပိုင် ရောင်းဝယ်ရေးအလုပ်ကို လုပ်ခွင့်ပြုသည်
လင်နှင့် မယား၊ ဆရာနှင့်တပည့်၊ သခင်နှင့်ကျွန်၊ မြေပိုင်ရှင်နှင့်မြေငှား စသောသူတို့၏ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး တာဝန်ဝတ္တရားများကို အစုံအလင်ညွှန်ကြား ထားလေသည်
ရောမဥပဒေသည် ဥရောပ ဥပဒေစနစ် နှစ်မျိုးတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်သည်
ကျန်တစ်မျိုးမှာ အင်္ဂလိပ် ဥပဒေစနစ်ဖြစ်သည်
ရောမလူမျိုးများသည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ နှစ်ရှည်လများ တည်ရှိခဲ့သော ဓလေ့ထုံးစံများပေါ်တွင် အခြေခံထား၍ ဥပဒေများကို ပြုစုခဲ့ကြသည်
ရောမသမ္မတနိုင်ငံလက်ထက်တွင် ဥပဒေများ စတင်ပေါ်ပေါက်၍ ရောမ နိုင်ငံတော် ဖြစ်လာသောအခါ ထွန်းကားလာလေရာ၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်တော့သည်
ချို့ယွင်းသော ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ တရားစီရင်ချက်များနှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ ဥပဒေသစ်များကို ပြုလုပ်ခြင်း များဖြင့် ရောမဥပဒေစနစ်ကို ခိုင်မြဲအောင် တည်ဆောက်ကြသည်
ဘီစီ ၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရောမနိုင်ငံ ဓမ္မသတ် ၁၂ စောင်တွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဥပဒေများအဖြစ် စနစ်တကျ ပြုလုပ်သည်
အေဒီ ၅၂၈-၅၃၄ ခုနှစ်များတွင် စိုးစံခဲ့သော ရောမဧကရာဇ်ဘုရင် ဂျပ်စတင်းနီးယန်း လက်ထက်တွင်ကား ရောမနိုင်ငံရှိ ဥပဒေဟူသမျှကို ညှိနှိုင်းပြုစု တည်းဖြတ်ရန် ကော်မရှင်အဖွဲ့တစ်ခု ခန့်အပ်သည်
ထိုကော်မရှင်က ရောမနိုင်ငံ ဓမ္မသတ် ၁၂ စောင်တွဲကိုလည်းကောင်း၊ ရောမနိုင်ငံ ရှေ့နေရှေ့ရပ်၊ ခုံသမာဓိ တရားသူကြီးတို့၏ ဖြတ်ထုံး သင်္ခေပကျမ်းကို လည်းကောင်း၊ ဥပဒေလေ့လာသူ စာသင်သားတို့အတွက် ဥပဒေပေါင်းချုပ်ကို လည်းကောင်း ပြုစုစီရင်သည်
ယင်းကျမ်းစုကို ကော်ပပ်ဂျူးရစ် စီဗီလစ်ဟုခေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ဓမ္မသတ်ပေါင်းချုပ်ပင်ဖြစ်သည်
ယခုခေတ်မှီ နိုင်ငံတို့၏ တရားဥပဒေများမှာ ယင်းရောမဓမ္မသတ်ပေါင်းချုပ်ကို မှီ၍ပြုသော ဥပဒေများ ဖြစ်သည်
ယင်း၏ ထူးခြားသောဂုဏ်အင်္ဂါတစ်ရပ်မှာ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဆက်သွယ်သော ဥပဒေစနစ် ပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်
နိုင်ငံသမိုင်း အလယ်ခေတ်နောက်ပိုင်း ဖြစ်သောနှစ်များတွင် ရောမဥပဒေကို ဥရောပတိုက် တက္ကသိုလ် ကျောင်းများ၌ သင်ကြားပို့ချလေသည်
အင်္ဂလန်ပြည်မှတစ်ပါး အနောက်ဥရောပတိုက်ရှိ လူမျိုးများ၏ ဥပဒေများမှာ ရောမဥပဒေ၏ အငွေ့အသက်မှ ကင်းလွတ်ခြင်း မရှိကြချေ
အင်္ဂလိပ်ဥပဒေ ဥရောပတိုက် ဥပဒေစနစ်နှစ်မျိုးတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်ဥပဒေစနစ်သည် ယခုအခါတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံများ၌ ပျံ့နှံ့နေ လေပြီ
အိန္ဒိယ ဥပဒေများမှလည်း အင်္ဂလိပ်ဥပဒေများ၏ ပုံသွင်းခြင်းကို ခံယူခဲ့ရလေသည်
အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်တစ်နယ်ဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ဥပဒေ အငွေ့အသက် မကင်း ချေ
အင်္ဂလန်ပြည်ကို နော်မန်လူမျိုးများ ဝင်ရောက် မတိုက်ခိုက်ခင်ကပင် အင်္ဂလန်ရှိ ခရိုင်တိုင်း၊ မြို့တိုင်း၊ မြို့နယ်တိုင်းတွင် ဓလေ့ထုံးစံများပေါ်၌ အခြေခံထားသော ဥပဒေများကို ကျင့်သုံးလိုက်နာလျက် ရှိသည်
နော်မန်လူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင်ကား ဘုရင်မင်းမြတ်က ခန့်ထားသော တရားသူကြီးများသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်း လှည့်လည်ကာ ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေများအရ တရားစီရင်ကြသည်
သို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း လူအများ နှစ်သက်ရာကို လိုက်နာသော ထုံးစံကွယ်ပျောက်၍ တရားသူကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာသော ထုံးစံရောက်လာသည်
နှစ်ကာလ ကြာမြင့်သောအခါ၊ ယခင်တရားသူကြီးများ ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို နောက်တရားသူကြီးများက ပြင်ဆင်သရွေ့ ပြင်ဆင်ပြီးလျှင် ကွန်မွန်းလော ခေါ်  နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အများသုံးဥပဒေဟု အသိအမှတ်ပြုလေသည်
အင်္ဂလိပ်ဥပဒေစနစ်တွင် အက်ကွီတီခေါ် သာတူညီမျှ ဥပဒေဟု ဥပဒေတစ်မျိုး ရှိလေသည်
တစ်ခါတစ်ရံ ရိုရိုး ဥပဒေအရ တသွေမတိမ်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါက မတရားမှုများဖြစ်တတ်လေသည်
ထိုအခါ သာတူညီမျှ ဥပဒေနှင့် ညိ|နှိုင်းဆုံးဖြတ်မှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညီမျှမှု ရရှိလေသည်
၁၈၇၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် အင်္ဂလိပ် အက်ကွီတီတရားဥပဒေခုံရုံးဟူ၍ သီးသန့်ထားရှိခဲ့သည်
အက်ကွီတီ ခုံသမာဓိရုံးသည် ထိုစဉ်က တရားရေးဝန်ကြီး၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်
အထက်ပါ ဥပဒေများအပြင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်း အတည်ပြုလိုက်သော ဥပဒေသစ်များလည်း ရှိပေသေးသည်
အများသုံးဥပဒေများ၊ သို့မဟုတ် စီရင်ချက်များပေါ်တွင်  အခြေခံထားသော ဥပဒေများကို မသုံးစွဲနိုင်သော အခြေအနေ များဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များဖြစ်သော ပါလီမန်၊ ကွန်ဂရက် နှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့များမှ ဥပဒေအသစ်များကို ပြဋ္ဌာန်းပေးလေသည်
ထို့ပြင် တရားမဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်ဥပဒေ ဟူသော ဥပဒေ နှစ်မျိုးကို အသိအမှတ်ပြုလာကြသည်
တရားမ ဥပဒေသည် လူများ၏ အခွင့်အရေးများကို ဖော်ပြထားသည်
အခွင့်အရေး များကို မည်ကဲ့သို့ စောင့်ထိန်းရမည်
ဆုံးပါးလက်လွတ်သွားပါက မည်ကဲ့သို့ ပြန်လည် ရယူရမည်ကို နည်းလမ်းပြထားသည်
ရာဇဝတ် ဥပဒေမှာမူကား ပြည်သူ့အကျိုး၊ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်၏အကျိုးနှင့် ဆန့်ကျင်သော အပြုအမူများကို တားမြစ်သည်
ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို အပြစ်ပေးသည်
အထက်ပါဥပဒေများမှာ မြို့ပြဆိုင်ရာ ဥပဒေဖြစ်ကြသည်
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများလည်း ရှိသေးသည်
မာရှယ်လောခေါ် စစ်ဥပဒေမှာကား နိုင်ငံတွင် အရေးတကြီး အခြေအနေများ ပေါ်ပေါက်မှသာ အသုံးပြုရ သည်
ပမာအားဖြင့် နိုင်ငံခြားမှ လာရောက်တိုက်ခိုက်သည့်အခါ၊ သူပုန်ထသည့်အခါ၊ ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများရှိသည့်အခါများတွင် စစ်ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ရသည်
ယဉ်ကျေးသော ကမ္ဘာကြီးတွင် ဥပဒေနယ်ပယ်မှာ အလွန်တရာ ကျယ်ပြန့်လှပေသည်
အလယ်ခေတ်အတွင်း အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဆုံးဖြတ်ရန် အယူဝါဒဆိုင်ရာဥပဒေများ ပေါ်ပေါက်လာသည်
သာသနာရေးရုံးများတွင် အယူဝါဒကိစ္စများကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ကြသည်
မကြာခဏပင် သာသနာရေးရုံးများနှင့် အစိုးရရုံးများသည် မိမိတို့၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားကြသည်
အသစ် ဖွဲ့စည်း ထားသော အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဥပဒေများမှာ ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း၏ သာမန်စည်းကမ်းသေဝပ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေများကို  စုပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
အဆိုပါ ဥပဒေများအပြင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့်ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများလည်း ရှိပေသေးသည်
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံသည် နိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် လူမျိုး၏ အခြေခံဥပဒေပင် ဖြစ်သည်
ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ မည်ကဲ့သို့သော အစိုးရမျိုး တည်ထောင်ထားကြောင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် သိသာနိုင်လေသည်
ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေမှာကား စင်စစ်အားဖြင့် ဥပဒေမဟုတ်ချေ
ပါလီမန်အတွင်း အခြေအတင်ပြောဆိုကြရာတွင် လိုက်နာရန် ကျင့်ထုံးများကို စည်းကမ်းသတ်မှတ်ပေးသည့် နည်းဥပဒေများသာ ဖြစ်လေသည်
ဥပဒေဟူသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို အခြေပြု၍ ရေးဆွဲထားသော စည်းမျဉ်းစနစ်ကို ဆိုလိုသည်
တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေး တို့ကိုလည်း နည်းအမျိုးမျိုး ဖြင့် ဖော်ဆောင်သည်
လူအချင်းချင်းဆက်ဆံရေးအတွက်လည်း ကြားခံညှိနှိုင်းရေး စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ ပြဋ္ဌာန်း၊ ရုပ်သိမ်း၊ တည်ဆဲဥပဒေများ စာရင်းချုပ်အရ ခေတ်ကာလအလိုက် မူရင်း ဥပဒေ ၅၆၆ ခုရှိပြီး မူရင်းဥပဒေများအနက် ဆက်လက်ကျင့်သုံးရန် မလိုသောတည်ဆဲဥပဒေ ၁၇၆ ခုရှိကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနများက စီမံ ခန့်ခွဲဆောင်ရွက်ရမည့် ဥပဒေများမှာ ၃၉၀ ရှိကြောင်း သိရသည်
ခေတ်ကာလအလိုက် မူရင်းဥပဒေများမှာ- လွတ်လပ်ရေး မရမီကာလနှင့် ပါလီမန်ကာလ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ (မြန်မာနိုင်ငံဥပဒေ အတွဲ ၁ မှ ၁၃ အထိ) (၂၁၄) ခု၊ပါလီမန် ကာလ (၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခု နှစ် မတ်လအထိ) (၅၆) ခု၊တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ (၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ် လအထိ) (၇၈) ခု၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကာလ (၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လ မှ ၁၇-၉-၁၉၈၈ အထိ) (၆၀) ခု၊နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကာလ (၁၈-၉-၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၄-၁၁-၁၉၉၇ ခု နှစ်အထိ) (၈၄) ခု၊နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ (၁၅-၁၁-၁၉၉၇ မှ ၁၄-၁၂-၂၀၁၀ အထိ) (၇၄) ခုတို့ ဖြစ်သည်
ဦးဂမ္ဘီရ (ခ) အရှင်ဂမ္ဘီရ သည်၂ဝဝရ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးဟု အမည်တွင်သောသံဃာ့လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သဖြင့် စစ်အာဏာပိုင်များ၏ အင်းစိန်ထောင်တွင်း ကြည့်မြင်တိုင် တရားရုံးက ပြီးခဲ့သည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သာသနာ ညှိုးနွမ်းစေသည့် ပြစ်မှုနှင့် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုကို နှောင့်ယှက်မှု အပါအဝင် အမှုတွဲ ၃ မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၂ နှစ် စတင်ချမှတ်ခဲ့သည်
၁၉၇၉-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၉)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကိုင်းလယ်ကျေးရွာ၊ အဖ ဦးမင်းလွင် နှင့် အမိဒေါ်ရေး တို့မှ ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက်တွင် ငါးယောက်မြောက် သားဖြစ်သည်
အသက်(၅)နှစ် အရွယ်တွင် ပေါက်မြို့၊ အောင်တံခွန်ရပ်၊ အမှတ်(၄)မူလတန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်
သူငယ်တန်းမှ စတုထ္တတန်းအထိ အတန်းစဉ် ပထမရကာ ဆရာမကြီး၏ ချစ်ခင်မှုကို အထူးခံရသူ ဖြစ်သည်
၁၉၈၈-ခုနှစ်တွင် အရေးအခင်းဖြစ်၍ ကျောင်းများ ၂-နှစ် ပိတ်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ မိဘများ၏ အုပ်ထိန်းမှု ကင်းလွတ် သွားခြင်းကြောင့်၎င်း အသက်ငယ်ငယ်နှင့် ဆိုးပေလေလွင့် ခဲ့သေးသည်
အသက်၁၂-နှစ်အရွယ် ၅-တန်း ကျောင်းသားဘဝတွင် ကလေးစစ်သားဖြစ်ခဲ့သည်
ဖခင်မှာ စစ်မှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆယ်နှစ်ကျော်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ဖူးသည်
မဟုတ်မခံစိတ်ရှိပြီး အများအတွက် အနစ်နာခံလိုစိတ်များရှိ၍ ထိုစိတ်များကြောင့် အထက်လူကြီးများနှင့် မတည့်ကာ တပ်မှ ထွက်ခဲ့ရသည်
တပ်မှ ထွက်ပြီးနောက် ဒေါ်ရေးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်အဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်
မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ရေးမှာ ကျောင်းဆရာမဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး တာဝန်ကျရာ ပေါက်မြို့နယ် သပွတ်စုကျေးရွာ၊ ကိုင်းလယ်ကျေးရွာတို့တွင် ၁၃-နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်
၁၉၈၃-ခုနှစ်တွင် ပေါက်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်
၁၉၈၈-ခုနှစ် အရေးအခင်းဖြစ်သောအခါ ပေါက်မြို့နယ် သပိတ်ခေါင်းဆောင်၊ NLDအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး တသီးပုဂ္ဂလအမတ်အဖြစ် ရပ်ရွာလူထု၏ ရွေးချယ်တင်မြောက်ခြင်း ခံရသူဖြစ်သည်
၂၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ကမာရွတ်မြို့နယ်က စွဲဆိုထားသည့် မှုခင်းပုဒ်မ ၉ ခု၊ အလုံမြို့နယ်က စွဲဆိုထားသော ပုဒ်မ ၄ ခုတို့ဖြင့် ထပ်တိုးထောင်ဒဏ် ၅၆ နှစ်ဖြင့် စုစုပေါင်း ၆၈ နှစ်ကိုစစ်ကိုင်းတိုင်း ခန္တီးအကျဉ်းထောင်တွင် ထောင်ဒဏ် ၆၈ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်
သူ့ကို အာဏာပိုင်များက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် တိမ်းရှောင်ပုန်းအောင်းနေစဉ် ၂ဝဝရ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း စဥ့်ကိုင်မြို့၌ အဖမ်းခံခဲ့ရသည်
အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ်၌ ဓမ္မာစရိယတန်း စာဝါလိုက်နေရင်း နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သည့် ဆရာတော်သည် ၂ဝဝရ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးဟု အမည်တွင်ခဲ့သော သံဃာ-လူထု လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သံဃာ့တပ်ပေါင်းစုအဖွဲ့ကြီး၏ ဦးဆောင် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့သည်
သူသည် အင်းစိန်ထောင်တွင် အကျဉ်းကျခံရစဉ် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော အခြေအနေ ဆိုးရွားသည့် အဖြစ်လည်း ကြုံတွေ့ခဲ့ရသေးသည်
စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သူ အရှင်ဂမ္ဘီရအား အနောက်ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၅နှစ် ၂၅.ဝ၆.၂ဝဝ၉ ရက်နေ့က လျော့ချပေးလိုက်သည်
သံဃာတပ်ပေါင်းစုခေါင်းဆောင် ဦးဂမ္ဘီရအား စွဲဆိုခဲ့သော အမှု ၁၆ ခုအနက် အီလက်ထရောနစ် ဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည့်အမှုမှ ထောင်ဒဏ်ကို လျော့လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
သို့သော် သူသည် ထောင်ဒဏ် ၆၃ နှစ် ကျခံရန် ကျန်သေးသည်
အီလက်ထရောနစ်ဥပဒေ ၃၃ (က) အရ အာဏာပိုင်များ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့သော သံဃာတော်များ ဦးဆောင်သည့် ဆန္ဒပြမှုတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်သူများကို နှစ်ရှည်ထောင်ချသည့် လက်နက်တခု ဖြစ်လာခဲ့သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးထောင်ထဲတွင် အကျဉ်းကျခံနေရသူ အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ဦးဂမ္ဘီရ၏ ရှေ့နေများက အမှုများကို ပြန်လည်စစ်ကြောရန် ခရိုင်တရားရုံးကို အယူခံတင်သွင်းခဲ့ရာ ၇ မှု အပယ်ခံရသည်
အယူခံတင်ချိန် နောက်ကျ၍ ပယ်ချရခြင်းဖြစ်သည်ဟု တရားရုံးက ပြန်ကြားကြောင်း မိသားစုဝင်များက ပြောသည်
ကျန်သော ၉ မှုကို တရားရုံးက စိစစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ၂၉.ဝ၆.၂ဝဝ၉ ရက်နေ့ ရုံးချိန်းပေးထားသည်
၂၀၁၂-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၃)ရက်နေ့၊  နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား ၆၅၁ဦး လွှတ်ရာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
ငပိန်ပြင်ရွာ၊ ငပုန်ကုန်း
ခင်ရှေ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinshey)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ချင်းခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၆ ဦး၊ မ ၂၁၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကိုးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankoepin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၇ ဦး၊ မ ၇၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
အကျ (ချိန်ခါလီ) (အောက်)ရွာ၊ အုန်းတော
ဇမ္ဗူ့သပြေ (Syzygium) သည် မျိုးရင်း Myrtaceae ရှိ ပန်းပွင့်သော အပင် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်
ယင်းမျိုးစုတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ခန့်ပါဝင်ပြီး  အာဖရိကတိုက်၊ တောင်အာရှနှင့် ပစိဖိတ်အထိ တွေ့ရှိရသည်
အပင်အများစုသည် အမြဲစိမ်းသစ်ပင်များဖြစ်ကြသည်
၁၂၄၉ (၁) ရက်
ဟိရဂန တွင် あ သို့မဟုတ် ခတခန တွင် ア (ရောမအက္ခရာဖြင့် a ဖြင့် မှတ်သားသည်
သည် ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ခနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် မိုရ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုကြသည်
あ သည် ခန်ဂျိ 安 ၏ ဆိုးရှိုပုံစံပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်
ア သည် ခန်ဂျိ 阿 ၏ ရင်းမြစ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်
ခေတ်သစ်ဂျပန်အက္ခရာအစီအစဉ်တွင် ၎င်းသည် အက္ခရာများ၏ ပထမဆုံးသောနေရာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်
အိ ( い) မတိုင်ခင် ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ၎င်းသည် အိရိုဟတွင် တွင် ၃၆ ခုမြောက် စာဖြစ်ပြီး တဲ (て) ပြီးနောက် ဆ (さ) မတိုင်ခင် တည်ရှိသည်
၎င်း၏ ဟိရဂနသည် ခတခနနှင့် ဆင်တူပြီး ကန့်လန့်ဖြတ်မျဉ်းပါဝင်မှု မရှိပေ
あ အတွက် ယူနီကုတ်မှာ  U+304 ဖြစ်ပြီး   ア အတွက် ယူနီကုတ်မှာ U+3 0A2 ဖြစ်သည်
၎င်းကို ဝိသေသလက္ခဏာ [a] ဖြင့် ဖော်ပြသည်
ခတခန アသည် မန်ယိုးဂန (man'yōgana) မှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်
ခန်ဂျိ 阿 ၏ ဘယ်ဘက်ရှိ အက္ခရာမှ ဖြစ်လာသည်
ဟိရဂန  あ သည် ခန်ဂျိ  安  ကို လက်ရေးဆက်ပုံဆက်ဖော်ပြရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်
စံနမူနာပုံစံ ခနဗားရှင်များ (ぁ,  ァ) ကို နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ၏ အသံကို ဖော်ပြရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်
ဥပမာ ဖဟုအသံထွက်ရန် ファ  (fa) ဟု ရေးသည်
အချို့သော အိုခိနဝန်ရေးသားနည်းစနစ် တွင် အသေး  ぁ ကို ခန  く(ခု) နှင့် ふ(ဖု သို့မဟုတ် ဟု) ပေါင်းစပ်ရေးသားကြသည်
အ အသေး ぁနှင့် く(ခု) ပေါင်းစပ်ပါက   くぁ kwa (ခွ) ဖြစ်ပေါ်လာသည်
နှင့် ふ(ဖု သို့မဟုတ် ဟု) နှင့်ပေါင်းစပ်ပါက  ふぁ hwa (ဟွ) ဖြစ်လာသည်
သို့သော် အခြားသောနေရာများတွင် ဝ အသေး  ゎ ကို အသုံးပြုသည်လည်း ရှိသည်
ဟိရဂန あ ကို စုတ်ချက်သုံးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
အပေါ်ထိပ်တွင် ပြင်ညီအတိုင်း မျဉ်းကို ဘယ်မှညာသို့ ဆွဲပါ
အောက်ဘက်သို့ ထောင်လိုက်အတိုင်း အထက်မှနေ၍ မျဉ်းကိုဆွဲပါ
ထိုသို့ ဆွဲရာတွင် ယခင်ဆွဲခဲ့သည့်မျဉ်း၏ အဘယ်ဗဟိုတည့်တည့် ဖြစ်ရမည်
အောက်ခြေတွင် ဟိရဂန  の ပုံစံ ကွင်းလေးဆွဲပါ
ခတခနア ကို ဆွဲချက်နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
အပေါ်ထိပ်တွင် ရေပြင်ညီမျဉ်းတစ်ခုပါဝင်နှင့် ဘယ်ဘက်အောက်ခြေသို့ ညွှန်ပြနေသည့် မျဉ်းတိုတစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်
နောက်ဆုံးဆုံးဆွဲချက်တွင်တွင် မျဉ်းကွေးတစ်ခုပါဝင်သည်
ထိုမျဉ်းကွေးသည် ဘယ်ဘက်အောက်ခြေသို့ ဦးတည်နေသည်
Computer encodingsBrailleJapanese semaphoreThe Wabun code for あ or ア, is －－・－－.In the Japanese phonetic alphabet, one would say "朝日のア" (Asahi no A.)
ဥစ္စာကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ကုသိုလ်ကံ အကျိုးမပေးသေး၍ ပစ္စည်းဥစ္စာမရရှိသေးသော်လည်း စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှု မဖြစ်ပါနှင့်
ရက်စပီရေးရှင်း(အသက်ရှုမှု)ဆိုသည်မှာ လေကို အဆုတ် အတွင်းသို့ သွင်းယူပြီးလျှင် အဆုတ်အတွင်းမှ လေကို အပြင်သို့ ထုတ်ပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ရက်စပီရေးရှင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အရေးတကြီး ဆောင်ရွက်ရသော တာဝန်ဖြစ်သည်
အဆို ပါတာဝန်ကို အသက်ရှင်စေရန် အမြဲမပြတ် ဆောင်ရွက်ရလေသည်
တိရစ္ဆာန်များသည် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပါးဟက်၊ အဆုတ် နှင့် လေပြွန်များဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်
အချို့ တိရစ္ဆာန်များကမူ ယင်းတို့၏ အရေပြားဖြင့်ပင် ရက်စပီရေးရှင်းကို လုပ်ယူကြ သည်
ရေနေသတ္တဝါများသည် ပါးဟက်များဖြင့် ရက်စပီရေး ရှင်းကို လုပ်ယူကြ၍ လေထုအတွင်း၌ လွတ်လွတ်လပ်လပ် နေထိုင်ကြသည့် တိရစ္ဆာန်များကမူ ယင်းတို့၏ အဆုတ်များဖြင့် ရက်စပီရေးရှင်းကို လုပ်ယူကြသည်
သက်ရှိတို့သည် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်များသို့ အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို ပို့ပေးနိုင်ပြီးလျှင် ဆဲများမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ဖယ်ရှားပစ်နိုင်လေသည်၊ သက်ရှိဆဲမှန်သမျှသည် သက်ဆိုင်ရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို လိုအပ်လေသည်
ဆဲတို့၏ တာဝန်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ကိုသာ မရလျှင် လျင်မြန်စွာ ရပ်စဲသွားပေလိမ့်မည်
သက်ရှိဆဲ တိုင်းသည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို အညစ်အကြေးပစ္စည်း အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်စေသည်
အစာရှိ ကာဗွန်သည် အောက်စီဂျင်နှင့် ပေါင်းပြီးလျှင် အောက်ဆိုစွမ်းအင်နှင့် အပူကို ဖြစ်စေသည်
ရက်စပီရေးရှင်း ပြုလုပ်ခြင်းသည် အမှန်အားဖြင့် အောက် ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ကို လဲ လှယ်ပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုသို့ဖြစ်စေရန် ရက်စပီကောင် သည် ယင်း၏ အရေပြားဖြင့် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပြုလုပ်ယူလေ သည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် သွေးသည် သွေးကြော၏ မျက်နှာ ပြင်နှင့် ကပ်လာသောအခါတွင် သွေးမှကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့နှင့် လေမှ အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့တို့သည် လဲလှယ် လိုက်ကြလေသည်
သွေးမရှိသည့် အမီးဗားကောင်ကဲ့သို့ အောက်တန်းတိရစ္ဆာန်မျိုးအဖို့တွင် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပရိုတို ပလာဇမ်ခေါ် သက်ဦးရုပ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်
သို့သော် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေတို့ လဲ လှယ်ရာတွင်မူ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များနှင့် အတူတူပင် ဖြစ် သည်
ပိုးကောင်များတွင် ရက်စပီရေးရှင်း ပြုလုပ်ရန် လေပြွန် များ ပါရှိသည်
ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲတိုင်းအဖို့ ရက်စပီရေးရှင်း ရှိရပေမည်
အပင်ရှိ ဆဲများနှင့် တိရစ္ဆာန်ရှိ ဆဲများသည် ထိုကိစ္စအတွက် အတူတူပင် ဖြစ်သည်
အပင်၏အရွက်များသည် အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့ကို စုပ်ယူကြပြီးလျှင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ် ငွေ့ကို စွန့်ပစ်ကြသဖြင့် အပင်၏အသက်ရှုမှုနှင့် လူ၏အသက်ရှု မှုကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်နိုင်ပေသည်
သို့သော် အပင်တွင် ထို အချိန်၌ ဖိုတိုဆင်းသဆစ် ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်သေးသည်
အပင်သည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို စုပ်ယူပြီးလျှင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ပစ်လေသည်
တိရစ္ဆာန်များ အဖို့တွင် အသက်ရှူမှုသည် အိပ်ပျော်နေ သည်ဖြစ်စေ၊ နိုးနေသည်ဖြစ်စေ အစဉ်ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်
အသက်ရှူမှုအတွက် အားလည်းမစိုက်ထုတ်ရချေ
လူအဖို့တွင် အသက်ရှူမှုကို အချိန်အတန်ကြာမျှ ရပ်တန့်၍ ထားနိုင်လေ သည်
သို့သော် တာရှည်ကား ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ
ထိုသို့ တားဆီး၍ မရသောအချိန်တွင် အသက်ရှူမှုသည် အချိန် မှန်မှန် ဆက်၍ ဖြစ်သွားလေသည်
သွေးသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် တာဝန်နှစ်ခုကို ထမ်း ဆောင်ပေးသည်
ယင်းတာဝန်နှစ်ခုမှာ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ကို ယူလိုက်ခြင်းဖြင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ် လွှတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်
ထိုဖြစ်ရပ်နှစ်ခုသည် အဆုတ် အတွင်း၌ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်
အဆုတ်သည် အယ်လဗီအိုလီခေါ် လေအိတ်ကလေး အမြောက်အမြား တည်ရှိ နေသည်
လေအိတ်ကလေးများတွင် အလွန်ပါးလွှာသော နံရံ ကလေးများရှိပြီးလျှင် သွေးကြောမျှင်ကလေးများခေါ် သွေးကြော ကလေးများသည် ရှုပ်ပွေစွာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိကြသည်
အဆုတ်အတွင်းသို့ သွင်းယူလိုက်သည့် လေသည် လေအိတ် ကလေးများအတွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် သွေးကြောများနှင့် ထိမိ သည်
ထိုအခါ သွေးက လေအတွင်းရှိ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် ငွေ့ကို စုပ်ယူပြီးလျှင် ယင်းရှိ ကာဗွန်ဒိုက်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ ကို ပေးလိုက်လေသည်
ရက်စပီရေးရှင်းတွင် ကွဲပြားသည့် အပြုအမူနှစ်ခု ရှိသည်
တစ်ခုမှာ လေကို ရှူသွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်၍ ကျန်တစ်ခုမှာ လေကို ရှူထုတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအပြုအမူနှစ်ခုအကြားတွင် ကြား ကာလ ရှိသည်
ထိုကြားကာလသည် ရက်စပီရေးရှင်း မြန် သည်ထက် မြန်လာသောခါတွင် ပို၍ပို၍ အချိန်ကာလ တိုလာ ပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်
ရင်ပိုင်းရှိ ကြွက်သားများ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် လေကို ရှူသွင်းမှုနှင့် လေကို ရှူထုတ်မှုရှိခြင်း ဖြစ်သည်
အဆုတ်သည် ရင်ခေါင်းခေါ် အခေါင်းအတွင်း၌ တည်ရှိ၏
ထိုအခေါင်းသည် အရွယ်ကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်
လေကို ရှူသွင်းလိုက်သောအခါ တွင် ရင်ခေါင်းသည် အကြောင်းနှစ်မျိုးကြောင့် ပြန့်ကားသွား သည်၊ ပထမအကြောင်းမှာ ရင်ခေါင်း၏ အပေါ်ဘက်နှင့် ဝမ်း ပိုက်အခါင်း၏ အောက်ဘက်ကြားရှိ ဒိုင်ယာဖရမ်၊ သို့မဟုတ် လိုဏ်ခေါင်းပုံသဏ္ဌာန် ကြွက်သားပြား၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်
ဒိုင်ယာဖရမ် ပြားသွားသောအခါတွင် ရင်ခေါင်း အတွင်း၌ နေရာသည် ပို၍ ကျယ်ပြန့်သွားလေသည်
ဒုတိယ အကြောင်းမှာ နံရိုးများသည် အပေါ်နှင့် ဘေးဘက်များသို့ လှုပ်ရှားသွားသဖြင့် ပို၍ ကျယ်ဝန်းသွားလေသည်
ရင်ခေါင်း မည်မျှပင် ကြီးသည်ဖြစ်စေ အဆုတ်သည် ရင်ခေါင်းကို ဖြည့်သွားစေလိုသည်
လေကို ရှူလိုက်သော အခါတွင် ရင်ခေါင်းသည် ကျယ်ပြန့်သွားသဖြင့် ထိုသို့ ကျယ် ပြန့်သွားသည်အထိ အဆုတ်သည်လည်း ပြန့်ကားသွားသည်
ထိုသို့ ပြန့်ကားသွားသဖြင့် အဆုတ်အတွင်းရှိ လေ၏ ဖိအား သည် လျော့ပါးသွားပြီးလျှင် အပြင်မှလေကို လေပြွန်မှတစ်ဆင့် ဆွဲယူလိုက်လေသည်
လေကို ရှူထုတ်လိုက်သောအခါတွင် အထက်ဖော်ပြပါအချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ပေါ်လေသည်
ရင်ခေါင်းကို ကျုံ့လိုက်ရသဖြင့် အဆုတ်တွင်းမှ လေများသည် လည်း ထွက်သွားကြရသည်
အဆုတ်ကိုယ်တိုင်ကမူ ပြန့်ကားမှု နှင့်ကျုံ့မှုကို တိုက်ရိုက်အားဖြင့် မဆောင်ရွက်ရချေ
ရင်ခေါင်း ၏ပြန့်ကားမှုနှင့် ကျုံ့မှုကြောင့် အဆုတ်သည် လေကို တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ရှူထုတ်ခြင်းနှင့် ရှူသွင်းခြင်းကို သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်လေသည်
လူတစ်ယောက်သည် သာမန်အားဖြင့်သာ အသက်ကို ရှူ နေလျှင် အစိတ်ဝင် ပုလင်းတလုံးမျှလောက်သာ လေကိုသာ ဝင်စေထွက်စေသည်
သာမန်အားဖြင့်ဆိုလျှင် ထိုမျှလောက် သော အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် လုံလောက်၍ လုံလောက် သော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ပစ်နိုင်သည်
လေကို အပြင်းထန်ဆုံး ရှူသွင်းလိုက်သောအခါတွင် အဆုတ် သည် ငါးဆယ်ဝင်ပုလင်းလေးလုံးစာမျှလောက်သော လေကို လက်ခံလိုက်သည်
အားကစားသူများနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ငယ်ရွယ်သူများတွင် လေဝင်လေထွက်သည် အသက်အရွယ် ပို၍ ကြီးရင့်သူများထက် ပို၍များသည်
အသက်ကို သာမန် အားဖြင့်သာ ရှူနေလျှင် အဆုတ်၏တစ်ရှူးများသည် လေးပုံ တစ်ပုံမျှလောက်သာ ကျယ်ပြန့်သွားနိုင်သည်
ထိုကြောင့် အဆုတ်၏ အစိတ်အပိုင်း တော်တော်များများသည် အသက် ရှူတိုင်း လေကောင်းလေသန့်ကို မရရှိနိုင်ချေ
အသက်ကို ပြင်းပြင်းရှုသည့် လေ့ကျင့်ခြင်းသည် အဆုတ်အတွင်းသို့ လေ ကို ပို၍ ပြည့်စေသည့်အပြင် ကျယ်ပြန့်၍လည်း သွားစေသဖြင့် တန်ဖိုးရှိလေသည်
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အဆုတ်အတွင်း ၌ သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေလေသည်
ဘုရားရှင် သာကေတမြို့အနီး အဉ္ဇနတောဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကကုဓဗြဟ္မာ၏ ‘နှစ်သက်မှု “စိုးရိမ်မှု” “မမွေ့လျော်မှု” မရှိခြင်းကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်
ဝက်တောပြင်ကုန်ဘောင်ရွာ
ဒရဂွန်ကျူလီအေးစစ်   ခေါ် ဂီနီသံကောင်ပိုးရောဂါ (အင်္ဂလိပ်: Dracunculiasis or guinea worm disease; အတိုကောက် GWD) သည်ဂီနီ သန်ကောင်ပိုး ဖိစီးသော ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဂီနီသန်ကောင်ပိုးလွှားများဖြင့် ညစ်ပတ်ကူးစက်နေသော ရေဖြုတ် အလှေးကောင် များပါသည့်ရေကို လူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ သောက်မိလျှင် ယင်းရောဂါ ကူးစက်သည်
ဖြစ်စတွင် မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာ အသွင်အပြင်မျှ မပြချေ
တစ်နှစ်ခန့် ကြာသောအခါ အမ ဂီနီသန်ကောင်ပိုးသည် ထိုလူ၏အသားတွင် ရည်ကြည်ဖုနာ ဖြစ်စေကာ ထိုသူသည် အထူးသဖြင့် ခြေထောက်များတွင် ပူလောင်နာကျင်မှု စတင်ခံစားလာရသည်
ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ် ကြာသောအခါ သံကောင်သည် အသားတွင်းမှ ထွက်လာသည်
ယင်းအချိန်အတွင်း လမ်းလျှောက်ရန် သို့မဟုတ် အလုပ် လုပ်ရန် အခက်အခဲရှိနိုင်သည်
ရောဂါကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရမှုသည် အလွန်ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ ဖြစ်သည်
သိရှိရသလောက် ဂီနီသန်ကောင်ပိုးကူးစက်ဖြစ်ပွားကို လူသားတွင် မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့် သတ္တဝါတွင် မတွေ့ရှိရပေ
သန်ကောင်သည် အနံ တစ်(၁)မီလီမီတာမှ နှစ် (၂)မီလီမီတာခန့် ရှိပြီး အရွယ်ရောက်အမ များသည် (၆၀)မှ (၁၀၀) စင်တီမီတာအထိ ရှည်လျားတတ်သည် (အထီးများသည် အမများထက် များစွာ တိုသည်
လူသား၏ပြင်ပတွင် ဥများသည် ရက်သတ္တသုံးပတ်အထိ အသက်ရှင်နေနိုင်သည်
ယင်းအချိန်မကုန်ဆုံးမီ သူတို့ကို ရေဖြုတ် အလှေးများမှ စားရမည်
ရေဖြုတ်များအတွင် ပိုးလောက်လမ်းများသည် လေးလအထိ အသက်ရှင်နေနိုင်သည်
ဤသို့အားဖြင့် ရောဂါသည် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ဆက်ဖြစ်နိုင်ရန် နှစ်စဉ် လူသားအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ရန်လိုသည်
အများအားဖြင့် ရောဂါ ၏ လက္ခဏာ နှင့်အသွင်အပြင်များအပေါ်အခြပြု၍ ရောဂါကို ခွဲခြားသုံးသပ်သတ်မှတ်နိုင်သည်
ရောဂါကို စောစီးစွာ ခွဲခြားသုံးသပ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ လူနာ၏ အနာကို သောက်သုံး(နိုင်သည့်)ရေနှင့်အထိတွေ့မရောက်ရှိစေခြင်းတို့ဖြင့် လည်းကောင်း ရောဂါကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်
အခြားကြိုတင်ကာကွယ်နည်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်
ရေသန့်ရရှိရေး သို့မဟုတ် ရေကို မသန့်လျှင် စစ်ယူခြင်း အစရှိသဖြင့် လည်း ရောဂါကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်
အများအားဖြင့် ရေစစ်ဖြင့်စစ်ယူခြင်းနှင့်ပင် လုံလောက်ပေသည်
ပိုးလောက်လန်းကို သတ်ရန် temefos ခေါ် ဓာတုပစ္စည်းသုံး၍ မသန့်စင်သောရေကို သန့်စင်စေနိုင်သည်
ရောဂါ ကာကွယ်ကုသရန် ဆေးဝါးသော်လည်းကောင်း၊ ထိုးဆေးသော်လည်းကောင်း မပေါ်သေးပေ
သန်ကောင်ကို ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာခန့်တွင် သေးငယ်သောတုတ်ချောင်းတစ်ခုဖြင့် ရစ်ပတ်လှိမ့် ယူခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်သည်
သံကောင်ဖေါက်ထွက်လာ၍ ဖြစ်လာသော အာနေသောအနာသို့ ဘက်တီးရီးယားပိုးများ ကူစက်လာနိုင်သည်
သန်ကောင်ကို ထုတ်ပြီးသည့်နောက် လအတန်ကြာသည်အထိ ဆက်လျက်နာနိုင်သည်
၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း ရောဂါဖြစ်ပွားမှု (၁၄၈)မှု ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်
ယင်းသည် ၁၉၈၆ခုနှစ်တွင် ရောဂါဖြစ်မှု (၃.၅)သန်းမှ ကျဆင်းလာမှုဖြစ်သည်
၁၉၈၀-၈၉ အတွင်း နိုင်ငံ ၂၀ ခန့်တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖြစ်ပွားမှု အများဆုံးနိုင်ငံသည် တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ကပ်ပါးသံကောင်ရောဂါများတွင် ရောဂါ မျိုးဆက် ပျောက်ပျက်အောင်ကုသနိုင်သော ပထမဦးဆုံးရောဂါဖြစ်ပေလိမ့်မည်
ဂစ်နီသန်ကောင်ရောဂါသည် ရှေးပဝေသဏီထဲကပင် ရှိခဲ့သည်
ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၁၅၅၀ ခန့်ကပင် အီဂျစ်ဆေးကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားရှိသည်
Dracunculiasis သည် လက်တင်စကား နဂါးလေးများဖြင့် ဖိစီးစောရောဂါ မှ ဆင်းသက်လာပြီး ""ဂီနီသန်ကောင်""ဟူသောဝေါဟာရသည် ၁၇ရာစုတွင် ဥရောပတိုက်သားများသည် တောင်အာဖရိကရှိ ဂီနီဆိပ်ကမ်းတွင် တွေ့ရှိမှုမှ စတင်ခဲ့သည်
ဂီနီကပ်ပါးသန်ကောင်များနှင့် အနည်းငယ်တူသော မျိုးစိတ် (Species)တစ်မျိုးသည် အခြားသတ္တဝါများတွင် ဖြစ်ပွားသည်
ယင်းတို့သည် လူသားသို့ကူးစက် ထိခိုက်သည်ကို မတွေ့ရှိရပါ
ယင်းကို လစ်လျူအရှုခံနေရသော အပူပိုင်းဒေသဆိုင်ရာရောဂါ (neglected tropical disease) ဟူ၍ ပိုင်းခြား ခေါ်ယူသတ်မှတ်နိုင်သည်
ဖန်ခယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanhkei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ ယောင် လုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထင်းဇင်ရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinzinywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ထင်းဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆက်သွားဖူးကျွန်း  (အရှေ့)ရွာ၊ ပဲတခွဲ
မေလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၁) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၉၅၇ ခုနှစ် ၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအကြိမ် လေထီးသင်တန်းဆင်းပွဲ အခမ်းအနားကို မှော်ဘီတပ်နယ်ရှိ မြန်မာ့တပ်မတော် ၁၀၆ လေထီးတပ်ရင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း နောက်တစ်နေ့ထုတ် သတင်းစာများ၌ သတင်းဖော်ပြပါရှိသည်
၁၉၃၅ – မောင်ပေါ်ထွန်း၊ အမျိုးသားစာပေဆုရ မြန်မာ စာရေးဆရာ (၂၀၂၂ ကွယ်လွန်)
﻿ဟက်ဇ် (သင်္ကေတ - Hz) သည် ကြိမ်နှုန်း (frequency) ၏ ယူနစ် ဖြစ်သည်
၎င်းယူနစ်သည် SI ယူနစ် ဖြစ်သည်
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ် (Heinrich Rudolf Hertz) ၏ အမည်မှ ဤယူနစ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
Heinrich Rudolf Hertz သည် လျပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ ဖြစ်တည်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
Hetz ကို kilohertz (103Hz, kHz), megahertz (106Hz, MHz), gigahertz (109Hz, GHz), terahertz (1012Hz,THz), petahertz (1015Hz, PHz), and exahertz (1018Hz, EHz) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ ရှိသည်
အချို့သော ယူနစ်များသည် sine waves နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ tones များကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်
အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုနှင့် အသံဆိုင်ရာတို့တွင် ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ရှိသည်
ထို့ပြင် ကွန်ပျူတာနှင့် အခြားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်
ကွန်ပျူတာများတွင် CPU ၏ Clock rate ကို ဖော်ပြရာတွင် hertz ဖြင့် ဖော်ပြသည်
တမ်းပလိတ်:SI multiples
သက်ငယ်ခြံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetngechan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ အုန်းသီးကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းသီးကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၃ ဦး၊ မ ၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
ယန် မာတဲလ်ဆိုသူမှာ က‌နေဒါနိုင်ငံသား စာ‌ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
Life of Pi စာအုပ်သည် မာတဲလ်၏ ထင်ရှား‌သော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်
ထိုစာအုပ်ကို နိုင်ငံတကာတွင် ထုတ်‌ဝေ‌ရောင်းချခဲ့ရာ စာအုပ်အ‌ရေအတွက် ၁၂ သန်း‌ကျော် ကုန်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာအ‌ရောင်းရဆုံးနံပါတ်တစ်စာအုပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာ၏ အ‌ရောင်းရဆုံး စာအုပ်စာရင်းတွင် ကာလကြာမြင့်စွာ ‌ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရသည်
ထိုစာအုပ်ကို ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအန်လီက ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူး ခဲ့ရာတွင်လည်း ‌အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်
Life of Pi စာအုပ်ဖြင့် ယန် မာတဲလ်သည် Man Booker Prize ကို ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၌ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာတွင် ထင်ရှား‌ကျော်ကြားသည့် စာ‌ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်
မာတဲလ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ စပိန်နိုင်ငံတွင် ‌မွေးဖွားခဲ့သည်
သူ၏ မိဘများသည် ပြင်သစ်စကား‌ပြော က‌နေဒီယံများဖြစ်သည်
ဖခင်သည် က‌နေဒါအစိုးရ၏ သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူသည် ဘာသာပြန်စာ‌ရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဖခင်သည် လည်း စာ‌ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
‌ကော်စတာရီကာ၊ ပြင်သစ်၊ မက္ကဆီကို၊ အလက်စကားနှင့်က‌နေဒါတို့တွင် ‌နေထိုင်၍ မာတဲလ် သည် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
အရွယ်‌ရောက်လာ‌သောအခါ မာတဲလ်သည် အီရန်၊ တူရကီနှင့်အိန္ဒိယတို့တွင် ‌နေထိုင်ခဲ့ရသည်
‌အော်တာ ရီတိုရှိ Trent တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိက‌ဗေဒကို ‌လေ့လာခဲ့သည်
ထို‌နောက် အိန္ဒိယတွင် ၁၃ လခန့်သွား‌ရောက်‌နေထိုင်ပြီး ဗလီများ၊ ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုး‌ကျောင်းများ၊ ဟိန္ဒီဘုရား‌ကျောင်းများနှင့် တိရစ္ဆာန်ရုံများ သို့လည်ပတ်သွားလာခဲ့သည်
ဘာသာ‌ရေးဆိုင်ရာစာ‌ပေများကို ၂ နှစ်ခန့်‌လေ့လာဖတ်ရှုခဲ့သည်
သင်္ဘောပျက်၍ ‌ရေ‌မျောကမ်းတင်ဖြစ်ခဲ့ရသည့် ဇာတ်လမ်းများကိုလည်း ထိုကာလအတွင်းဖတ်ရှု‌နေခဲ့သည်
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများနှင့်သင်္ဘောပျက်ကြောင့် ‌ရေ‌မျောကမ်းတင် ဖြစ်ရသည့် ဇာတ်လမ်းများ မှ ကွန့်မြူးဖန်တီးထားသည်များကို ယန် မာတဲလ်၏ Life of Pi စာအုပ်တွင် ‌တွေ့ရှိရသည်
Life of Pi စာအုပ်ကို ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်သည် ယန် မာတဲလ်၏ ‌လေးအုပ်‌မြောက်စာအုပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်
Life of Pi ဇာတ်လမ်း၏ အဓိကဇာတ်‌ကောင်နှစ်‌ကောင်မှာ သင်္ဘောပျက်မှလွတ်‌မြောက်၍ ပင်လယ်ထဲ‌မျောပါ‌နေသည့် လူငယ် တစ်ဦးနှင့်ကျားတစ်‌ကောင်တို့ဖြစ်ပြီး အသက်ကယ်‌လှေ‌ပေါ်တွင် ‌နေထိုင်ရှင်သန်ရသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်
ထိုဇာတ်လမ်းထဲ တွင် ဘာသာ‌ရေးဆိုင်ရာအယူအဆနှင့်အ‌ကြောင်းအရာများပါဝင်ခဲ့သည်
ဂျာမဏီနိုင်ငံ ဘာလင်ရှိ Free University သို့ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်တွင် မာတဲလ်သည် ဧည့်ပါ‌မောက္ခအဖြစ်သွား‌ရောက်ခဲ့ပြီး စာ‌ပေ ဖန်တီးမှုတွင် တိရစ္ဆာန်တို့၏အ‌ကြောင်းအရာများ ထည့်သွင်း‌ရေးသားသည်နှင့် ပတ်သက်‌သောသင်ရိုးညွွှန်းတမ်းတစ်ခုကို ‌ရေးဆွဲ‌ပေးခဲ့သည်
ယန် မာတဲလ်၏ မိခင်ဘာသာစကားသည် ပြင်သစ်ဘာသာ စကားဖြစ်‌သော်လည်း စာ‌ပေ‌ရေးသားရာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဖြင့် ‌ရေးသားသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် Seven Stories ဟုအမည်ရ ‌သောစာအုပ်ကို မာတဲလ်‌ရေးသားထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်သည် မာတဲလ်၏ ပထမဦးဆုံး‌သောစာအုပ်ဖြစ်သည်
ထို့‌နောက် The Facts Behind the Helsinki Roccamations(1993), Self(1996), Life of Pi(2001), We Ate the Children Last(2004)နှင့် Beatrice and Virgil(2010) အစရှိသည့် စာအုပ်များကို အသီးသီးထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်များအနက် Life of Pi အပါအဝင် Beatrice and Virgil နှင့် Self တို့သည် မာတဲလ်၏ ထင်ရှား‌သောစာအုပ်များဖြစ်သည်
ဟခိုနဲ − ယုမိုတိုဘူတာ  (箱根湯本駅 ဟခိုနဲ − ယုမိုတို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ဟခိုနဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဆင်ကြီးပြင် (ရခိုင်)ရွာ၊ တောင်ပို့ကြီး
ဟင်းအွန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hinaun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၄၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဘိက္ခုနီအများသည် တောင်တော်ပွဲ ကျင်းပသောအခါ ပွဲကြည့်သွားကြသည်ကို လူတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ ဝါဒိတံ ဝါ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျ, ပါစိတ္တိယံ
ကခြင်း, သီဆိုခြင်း, တီးမှုတ်ခြင်းကို ကြည့်ရှု နားထောင် ဖို့ရန်သွားသော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ် အာပတ်သင့်၏
“ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏
”ဟု ခုဒ္ဒကဝတ္ထုခန္ဓက၌ ပညတ်တော်မူ၏၊ ကမှု ဟူရာ၌ ဥဒေါင်းကခြင်း, မျောက်ကခြင်း, ကလေးသူငယ်ကခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်၊ သီချင်းဟူရာ၌ တေးသံပေါက်အောင် ရွတ်အပ်သော တရားများလည်း ပါဝင်သည်၊ ထိုကမှုစသည်ကို ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုကောင်း, ခိုင်းလည်းမခိုင်းကောင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင်ဖြင့် စေတီတော်ကို ဘုန်းကြီးပျံကို ပူဇော်ပါရစေ လျှောက်စေကာမူ “အင်း-ကောင်းပြီ”ဟုမျှ ဝန်မခံရ၊ ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်, ဘိက္ခုမှာ ဒုက္ကဋ်၊ ကျောင်းတိုက်တွင်း၌ နေ၍ ကြည့်ရှု နားထောင်ရာ-ကိစ္စတစ်စုံတစ်ခုဖြင့် သွားစဉ် မျက်စေ့ရှေ့ ရောက်လာ၍ ကြည့်ရှုရာတို့၌ကား ဝိနည်းပြစ်မရှိ
အဘိဓမ္မာပြစ်မှာ စိတ်သာ ပဓာနတည်း
လသုဏဝဂ် ပြီး၏
လက်ပန်ပင်ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
ပယ်လက်စတိုင် လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ (ပီအယ်အို) ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ယာဆာအာရဖတ်ကို ဂျရူးဆလမ်းမြို့တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်ကဖွားမြင်သည်
ကုန်သည်ကြီးတစ်ဦး၏ သားဖြစ်၍ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည့် ဟူစိန်ရီမျိုးနွယ်ဝင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ မိုဟာမက်အာ ဗက်အာရှာရဖတ် ဖြစ်သည်
ကိုင်ရိုတက္ကသိုလ်တွင်ပညာဆည်းပူးခဲ့ရသည်
ထိုအတွင်း ဒေသဆိုင်ရာပယ် လက်စတိုင်ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ၏
အာရဖတ်သည် ၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်အဇ္ဇရီယယ်စစ်ပွဲတွင် လူငယ်တစ်ယောက် အနေဖြင့် ပါဝင်ပြီး၊ မိဘများ ဂါဇာဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကြသဖြင့် သူသည်စစ်ပြေးဒုက္ခသည် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အာရဖတ်သည် ပယ်လက်စတိုင် ကျောင်းသားများအဖွဲ့၌ အမှုဆောင်ကော်မတီ ဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၂-၅၆ ခုနှစ်များတွင်မူ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်တပ်မတော်၌ပါဝင်အမှု ထမ်းသည်
ထို့နောက်ကူဝိတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်သည်
ယင်းအလုပ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ထွက်ခဲ့ပြီး အယ်ဖာတာပြောက်ကျား အဖွဲ့ကို အခြားသူများနှင့် ပူးတွဲ၍တည်ထောင်သည်
၁၉၆၈-ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ ပီအယ်အို အမှုဆောင် ကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်
သူသည် အာရပ်အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်လျက် ဖြူနက်ကျား တဘက် ခေါင်းဆောင်ကို အမြဲဆောင်း တက်သည်
နေကာမျက်မှန်မည်းကို တပ်ဆင်လေ့ရှိသည်
စကားပြောရာတွင်ပွင့်လင်းရိုးသားသည်
အာရ ဖတ်သည် အရက်သေစာကို မဆိုထားဘိ၊ ဆေးလိပ်ပင် သောက်သူမဟုတ်
အမြဲနေထိုင်သောအိုးအိမ်ဟူ၍ လည်းသူ့မှာမရှိချေ
သူဘယ်ရောက်၍ နောက်ထပ်ဘ ယ်စခန်းသို့ပေါက်မည်ကို သူ့ကိုယ်ရံတော်များပင်တစ်ခါ တစ်ရံကောင်းစွာမသိလိုက်ပေ၊၊ စင်စစ်သူသည် အဖွဲ့အတွက် ရန်ပုံငွေနှင့်ထောက်ခံ အားပေးမှု တို့ကို ရရှိရန် အတွက် ဒမက်စကတ်မြို့သို့ သွားလိုက်၊ အယ်လဂျီးယားနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်လိုက်၊ ကိုင်ရိုသို့ ရောက်လိုက် စသည်ဖြင့် ဗီရွတ်မြို့မှ မကြာခဏ ထွက်ခွာရလေ့ရှိသည်
အလွန်လျှင် အေးချမ်းငြိမ်သက်စွာ နေထိုင်သူအာရဖတ်သ ည်သူ၏အကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ထိပ်တန်းတင်မှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်ဖော်လိုစိတ် မရှိခဲ့ချေ
အစည်းအဝေးဆိုလျှင်မည်သူတင်ပြသည့် အယူ အဆပင်ဖြစ်စေ သူဂရုတစိုက်နားထောင်ပြီး လက်ခံဆွေးနွေးတက်သည်
မိမိ အမျိုးသားများ၏အသေးအမွှား လူမှုရေးကိစ္စကိုပင်အချိန်ယူ၍ စီစဉ်ပေးသူက ဖြစ်သည်
ဤအရည်အသွေးများကြောင့် ပင်လောမသိ၊ အာရ ဖတ်သည် နိုင်ငံရေးအယူအဆခံယူချက်ခြင်းမတူသော ပြောက်ကျားအဖွဲ့အစည်းများကိုတစ်စည်းတစ်လုံးတည်း ဖြစ်အောင်အချိန်ရှည် ဦးဆောင်လာရင်း အာရပ်လောက၏ အထင်ရှားဆုံးသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်နေသည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်၌ အစပြု၍ ပယ်လက်စတိုင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ တပ်မှူးဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
သို့သော် အာရဖတ်သည် လေယာဉ် အနုကြမ်းစီးခြင်း၊ လူသတ်ခြင်း၊ ရက်စက်စွာ ဂလဲ့စားချေခြင်း၊ စသော အကြမ်းဖက်မှုများကို လုံးဝ ဆန့်ကျင်သည်
အဖွဲ့ချုပ်လက်အောက်ရှိ ပြောက်ကျားအဖွဲ့ချို့ အကြမ်းဖက် ကြသည့် အမှုများကိုပင် အတိအလင်း ထုတ်ဖော်ရှု တ်ချခဲ့လေသည်
ငြိမ်းချမ်းသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါ လမ်းကို နှစ်သက်သော အာရဖတ်၌ ပီအယ်အိုအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်   ခဲ့သူ အာမက်ရှူကာရီ၏  ဂျူးများ (အဇ္ဇရီ ယာယ်)တို့ကိုပင်လယ်ထဲအရောက် မောင်းထုတ်ရန် ဟူသည့် ခံယူချက်မျိုးမရှိတော့ပြီဖြစ်၍ ၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြောက်ကျားဗိုလ်ဖြစ်ပါလျက်နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်း ပြောခွင့်ရခဲ့သည်
အာရဖတ်သည် အိမ်ထောင်မပြု၊ ပယ်လက်စတိုင် ပြည်တည်ထော င်ရေးသည်သာ သူ့အသက်၊သူ့ဘဝ အဖြစ် ခံယူထားသူ ဖြစ်သည်
ဩရွာ(Å, Moskenes)သည်နော်ဝေနိုင်ငံ၊  နို့ဒ်လန်းဒ် ဖင့်လ်ကဲ့(Nordland)၊ မော့စ်ကဲနက်စ်(Moskenes) မြူနီစီပယ်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတွင်ပါဝင်သောတံငါရွာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဟစ်တလိုရွာ၊ ထီတိုလို
ဝ အမျိုးသားပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Wa National Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ နှင့် ဝလစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍  ဝ အမျိုးသားပါတီ အဖြစ် ပူးပေါင်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၂ ရက်နေ့တွင် ပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်
ဟတိုနိုဆုဘူတာ  (鳩ノ巣駅 ဟတိုနိုဆု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ အိုးမဲမြို့   တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဆင်ကျုံးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkyone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ခါးကုန်းရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkoneywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဆင်ကူးဝက်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကူးဝက်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၄ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးကုန်းရွာ သည် မကွေးတိုင်း၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်
အခြေခံပညာ မူလတန်း ခွဲကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်
စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်သည်
ဗမာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်
ဖတ်တလိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpattalai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ လွယ်စဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်စဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၇ ဦး၊ မ ၁၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကြီးလည်ပင်းရွာ၊ ခွေးလေးကြီး
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ဖက်တန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpettan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ အုံးတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးတပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၆ ဦး၊ မ ၂၁၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၀ ဦး နေထိုင်သည်
ယမုနာမြစ် (အင်္ဂလိပ်: Yamuna, Sanskrit: यमुना, Urdu:جمنا sometimes called Jamuna or Jumna) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ၊ ဂင်္ဂါမြစ်၏ အရေး အကြီးဆုံး မြစ်လက်တစ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ပိဋကတ်စာပေတို့၌ ထင်ရှားသော ဂဂဋကတ်စာပေတို့၌ ထင်ရှားသော ဂင်္ဂါ၊ အစိရဝတီ၊ ယမုနာ၊ သရဘူ၊ မဟီတည်းဟူသော မွေ့လျော်ဖွယ်မြစ် ကြီး ငါးသွယ်တို့၌ အပါအဝင် ဖြစ်၏
ယမမင်း၏ နှမတော် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယမုနာမြစ်သည်ဟု ပူရာဏ်ကျမ်းများမှာ အဆို ရှိသည်
ထိုယမုနာမြစ်သည် ဟိမဝန္တာတောင်၊ ယမ္မနော့ထရီ ရေခဲမြစ်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်
ထိုနောက် အနောက်တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ တစ်ဖန် တောင်ဘက်တည့်တည့်သို့ စီးဆင်းသွားသည်
ထိုသို့ စီးဆင်း သွားစဉ် မြစ်လက်တက် အမြောက်အမြား စီးဝင် ပေါင်းဆုံလာ ကြသည်
မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ရေစီးသန်သည့် ထွန်းဆိုသော ချောင်းနှင့် ပေါင်းဆုံပြီးနောက်တွင် ထိုယမုနာ မြစ်သည် အရှေ့ ပန်ဂျပ်နှင့်ဥတြဒေသပြည်နယ်တို့ကို ပိုင်းခြား ထားသော နယ်နိမိတ်အဖြစ် တည်ရှိလေသည်
ထိုနောက် ယမုနာမြစ်သည် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်း သွားရာ ဝိန္ဓိယ (ဝိန္ဓျ)တောင်တန်းမှ စီးဆင်းလာကြသည့် ချမ်းဗော၊ ဆင်း၊ ဗီတွာနှင့် ကင်းစသည့် မြစ်လက်တက်များ စီးဝင် ပေါင်းဆုံလာကြသည်
ယမုနာမြစ်သည် အာလဟာဗက် မြို့တွင် ဂင်္ဂါမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်
အာလဟာဗက်မြို့အထိ မြစ်၏ အလျားမှာ မိုင်ပေါင်း ၈၅ဝ ရှည်သည်
ယခုအခါ အာလဟာဗက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသောမြို့မှာ ရှေးအခါက ပယာဂ ဆိပ်ဖြစ်သည်
ပယာဂဆိပ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဝေရဉ္စရာတိုင်း၌ ဒွါဒသမ ဝါကပ်ဆိုတော်မူကာ ဝါကျွတ်၍ ဒေသစာရီ ကြွ ချီတော်မူသောအခါ ဗာရာဏသီတို့ ကူးကြွတော်မူရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်
ပယာဂဟူသည် လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ပူဇော်ရာဌာန၊ သို့မဟုတ် မြတ်သောဒါန ကောင်းမှုပြုရာ ပုညခေတ်ဟု အဓိပ္ပာယ် ဆိုလိုသည်
ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့အတွက် လွန်စွာ အရေး ကြီးသော ပုညတိတ္ထ ဖြစ်သည်
ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုနာမြစ်တို့အကြား ဒိုအပ်မြေသည် ကောက် ပဲသီးနှံစိုက်ရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေ မှာလည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူထပ်ဆုံးဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယမုနာမြစ်သည် ဥတြဒေသပြည်နယ်အတွင်း၌ စီးဆင်းရာ တွင် ဂင်္ဂါမြစ် စီးဆင်းသည်ထက် ပို၍ ရှည်လျား၏
သို့သော် မြစ်ဝှမ်းမှာ မကြီးမားသည့်အပြင် ထင်လည်း မထင်ရှားချေ
နွေရာသီ၌ အာဂရာမြို့၏ အထက်ဘက်တွင် ယမုနာမြစ်သည် ချောင်းငယ်တမျှ သေးငယ်နေလေသည်
ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် မြစ်၏ အရှေ့နှင့် အနောက်ဘက် သို့ရှိ ယမုနာ တူးမြောင်းများကြောင့် ဖြစ်သည်
အရှေ့ ယမုနာ တူးမြောင်းသည် ဥတြဒေသပြည်နယ်အတွင်းရှိ လယ်ဧကပေါင်း ၄ဝဝဝဝဝ ခန့်ကိုလည်းကောင်း၊ အနောက် ယမုနာတူးမြောင်းသည် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လယ်ဧကပေါင်း ၅၅ဝဝဝ ကို လည်းကောင်း ရေသွင်းပေးလေသည်
ယမုနာမြစ်အတွင်းဝယ် ဝမ်းပြား ကုန်တင်လှေကြီးများဖြင့် ကူးသန်းသွားလာကြသည်
ယမုနာမြစ်၏ ရေအယဉ်သည် ကြည်လင် သန့်စင်၍ ပြာလဲ့သော အဆင်းရှိ၏
ယမုနာမြစ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့ဆုံရာတွင် တည်ရှိသော အာလဟာဗက်မြို့အပြင် ယမုနာမြစ်ပေါ်တွင် ဒေလီ၊ အာဂရာနှင့် မုတြမြို့များ တည်ရှိသည်
ယမုနာမြစ်ကို မီးရထားလမ်း တံတားကြီးများဖြင့် ဖြတ်ကျော်ထားလေသည်
ဆငေါ်ဒုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Sangawdon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကဝါးပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဝါးပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁ ဦး၊ မ ၆၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဧရာချရွာ၊ ဧရာချ
ပက္ကလိုတောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakkalotaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဒူရီတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒူရီတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃ ဦး၊ မ ၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆ ဦး နေထိုင်သည်
ရခိုင်မုန့်တီသည် ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ရှေးရိုးရာအစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်
နေ့စဉ် မုန့်ပဲသရေစာ၊ နံနက်စာ၊ နေ့လယ်-ညနေ အဆာပြေအစားအစာအဖြစ် စားသုံးလေ့ရှိကြပြီး အလှူများတွင်လည်း ထည့်သွင်း လှူဒါန်းလေ့ရှိကြသည်
ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများထဲမှ မြန်မာလူမျိုးတို့ အကြိုက်ဆုံးအစားအစာထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရခိုင်မုန့်တီကို အာပူလျှာပူနှင့် ရိုးရိုးရခိုင်မုန့်တီ၊ ရခိုင်မုန့်တီသုပ် ဟူ၍ အမျိုးမျိုးပြုလုပ် စားသုံးနိုင်သည်
ရခိုင်မုန့်တီတွင် ပါဝင်တတ်သော ပစ္စည်းများနှင့် ရခိုင်မုန့်တီချက်ပြုတ်နည်းကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာနိုင်သည်
(၁) မုန့်ဖတ်(၂) ငါးရွှေ သို့မဟုတ် ငါးလိပ်ကျောက် သို့မဟုတ် ငါးကြင်း(၃) ဆား(၄) ငါးပိ(၅) ငရုတ်ကောင်း(၆) ကြက်သွန်ဖြူ(၇) ပတဲကော (မထည့်ဘဲလည်း ချက်နိုင်သည်
(၈) ပဲကြော် (သို့) ငါးဖယ်ဆုပ်(၉) နံနံပင်(၁၀) ကြက်သွန်နီပါးပါးလှီး (ကြက်သွန်နီကြော်)(၁၁) အာပူလျှာပူ (ငရုတ်သီးချက်)(၁၂) မန်ကျည်းသီးမရန်းသီး အချဉ်ရည် (သို့) ရှောက်သီး  သံပရာသီးအထက်ပါပစ္စည်းများ အစုံအလင်ရရှိပါက ငါးရွှေ သို့မဟုတ် ငါးလိပ်ကျောက် သို့မဟုတ် ငါးကြင်း အား ရေစင်အောင်ဆေးပြီး ရေတစ်ဆူစာ ပြုတ်ပါ (သို့) ကင်ပါ
ပြုတ်ထားသော  ကင်ထားသောငါးကို အရိုးနှင့် အရေခွံစင်အောင် ပြုလုပ်ပြီး အသားလုံးလေးများဖြစ်အောင် လက်ဖြင့်လုံးပါ
(ငါးအသားလုံးအနည်းငယ်ကို ငရုတ်သီးချက်အတွက်ချန်ထားပါ
ပြီးပါက လူအနည်းအများအပေါ်လိုက်၍ အနေတော်ဒယ်အိုးဖြင့် ရေနွေးအိုးကို ပွက်ပွက်ဆူအောင်တည်ထားပါ
ပတဲကော အပင်နှင့်အမြစ်ကို မကြေတကြေထောင်းပြီး ရေနွေးအိုးစတည်ကတည်းကထည့်ပါ
ငရုတ်ကောင်းအား ညက်ညက်ထောင်းပါ
ပြီးလျှင် ကြက်သွန်ဖြူကို မညက်တညက်ထောင်းပြီး ရေနွေးပွက်ပွက်ထဲသို့ ငရုတ်ကောင်းနှင့် အတူထည့်ပါ
(ကြက်သွန်ဖြူအခွံမနွှင်ဘဲ ထည့်ပါက ပို၍မွှေးပျံ့သောရနံ့ကိုရရှိပါမည်
ငါးပိ အနေတော်(လိုအပ်သလို အနည်းအများ ထည့်နိုင်သည်)၊ ဆား၊ အချိုမှုန့် (သို့) ပုစွန်ခြောက်မှုန့်ကိုထည့်ပြီး အိုးအဖုံးကို ဆယ့်ငါးမိနစ်ခန့် ဖုံးအုပ်ထားပါ
ငါးအသားတုံးလေးများကို ထည့်ပါ
ဟင်းရည်ဆူပွက်လာသည်အထိထားပြီး အရသာအနေတော်ဖြစ်ပါက မုန့်တီဟင်းရည်အဖြစ် (ပါးပါးလှီးထားသော ကြက်သွန်နီထည့်နိုင်) နံနံပင်၊ကြက်သွန်နီကြော်၊ မုန့်ဖတ်၊ ပဲကြော် (သို့) ငါးဖယ်ဆုပ်၊ မန်ကျည်းသီးအချဉ်ရည် တို့နှင့် တွဲဖက် သုံးဆောင်နိုင်သည်
မုန့်တီလျှာပူအာပူ သို့မဟုတ် ရခိုင်မုန့်တီသုပ် စားသုံးလိုပါက ငရုတ်သီးချက်(သို့) ငရုတ်သီးထောင်း ပြုလုပ်ပေးရပါမည်
မုန့်ဖတ်အနည်းငယ်တွင် အာပူလျှာပူငရုတ်သီးထောင်း (သို့) အာပူလျှာပူငရုတ်သီးချက် ကို အနေတော်ထည့်ပါ
ဆား၊ အချို့မှုန် နှင့် မန်ကျည်းမှည့်ရည် အနေတော်ထည့်ပြီး သမအောင်မွှေပြီးပါက နံနံပင်၊ ပါးပါးလှီးထားသော ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ကြော်၊ ငါးဖယ်၊ ပဲကြော် တို့နှင့် ရောစပ်စားသုံးနိုင်သည်
(အရည်ချွဲချွဲသုပ်ထားသော ရခိုင်မုန့်တီအသုပ်ကို စားသုံးလိုပါက အာပူလျှာပူ ငရုတ်သီးချက် ပြုလုပ်ရန်နှင့် ပုံမှန်အသုပ်စားသုံးလိုပါက အာပူလျှာပူ ငရုတ်သီးထောင်းကို သုံးနိုင်သည်
အာပူလျှာပူ ငရုတ်သီးထောင်း ပြုလုပ်နည်း ငရုတ်သီးအစိမ်းအနည်းငယ်နှင့်အတူ ငါးပိအနည်းငယ်ကို မီးဖုတ်ပြီး၊ ငရုတ်ကောင်းအနည်းငယ်၊ ကြက်သွန်ဖြူတို့အား ခပ်ညက်ညက် ဖြစ်အောင် ရောပြီးထောင်းပါက ရခိုင်မုန့်တီအသုပ်တွင် ထည့်သွင်းစားသုံးရန် အဆင်သင့်ဖြစ်သော ငရုတ်သီးထောင်းကို ရရှိပြီဖြစ်သည်
အာပူလျှာပူ ငရုတ်သီးချက် ပြုလုပ်နည်း အိုးအသေးတစ်လုံးထဲတွင် အာပူလျှာပူငရုတ်သီးထောင်း၊ ချန်ထားသော ငါးအသားလုံးအနည်းငယ်နှင့် မုန့်တီဟင်းရည်အနည်းငယ်ကို မပျစ်မကြဲဖြစ်အောင် ထည့်၍ တစ်ဆူစာတည်ပြီး ကျက်ပါက ငရုတ်သီးချက် ရရှိပြီဖြစ်သည်
ငရုတ်သီးချက်ကို မုန့်တီအရည်ထဲ ထည့်၍လည်းကောင်း၊ မုန့်တီသုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြုလုပ်၍ စားသုံးနိုင်သည်
ငါးမှုန့် ပြုလုပ်နည်း ငါးရွှေ၊ ငါးကြင်း ကိုယ်နှစ်သက်ရာ ငါးမှုန့်ပြုလုပ်ရန်သင့်တော်သည့် ငါးတစ်မျိုးကို ပြုတ်ပါ
ရေဆူပါက အရေခွံနှင့် အရိုးစင်အောင်နွှင်ပြီး အသားသတ်သတ်ဖယ်ထားပါ
ဒယ်အိုးတွင်ဆီအနည်းငယ်ထည့်ပြီး ဆီဆူပါက နနွင်းမှုန့်အနည်းငယ်ကိုထည့်မွှေပါ
နနွင်းမှုန့်ကျက်သည့်အနံ့ရပါက အသားသတ်သတ်ဖယ်ထားသော ငါးများကိုထည့်ပါ
ဆားအနည်းငယ် ထည့်မွှေပြီး ငါးမှုန့်လေးများကြွပ်ရွလာသည်အထိ မွှေပြီးပါက အဆင်သင့်ထည့်ပြီးစားသုံးနိုင်သော ငါးမှုန့်ကိုရပြီဖြစ်သည်
ငါးမှုန့်ပြုလုပ်ရာတွင် ငါးရွှေ၊ ငါးကြင်း စသည့် ကိုယ်နှစ်သက်ရာငါးကို ကင်ခြင်းဖြင့်ပြုလုပ်ပါက ဟင်းရည်အနံ့သင်းသင်းကို ရရှိနိုင်သည်
မန်ကျည်းသီးအချည်ရည် ပြုလုပ်နည်း မန်ကျည်းသီးတောင့်အစိမ်း (၂)တောင့်၊ (၃)တောင့်ခန့်ကို အခွံမခွာဘဲ ရေနွေးဆူဆူထဲတွင် ဆယ်မိနစ်ခန့်ထည့်ပြုတ်ပါ
မန်ကျည်းသီးတောင့်များ နူးလောက်သည့်အချိန်တွင် မန်ကျည်းသီးတောင့်များကို ရေထဲမှ ဆယ်ယူပြီး ပန်းကန်လုံးတစ်ခုထဲသို့ ပြောင်းထည့်ပါ
ထိုပန်းကန်လုံးထဲသို့ ရေနွေးသုံးပုံတစ်ပုံခန့်ထည့်ပြီး မန်ကျည်းသီးတောင့်များကို ဟင်းခပ်ဇွန်းဖြင့် လိုသလောက်ချေပေးပါ
သင့်တော်သည့်အချဉ်အရသာ အနေတော်ရလျှင် မုန့်တီထဲ ထည့်ပြီး စားသုံးနိုင်သည်
ငါးဖယ်ဆုပ်ကြော် ငါးဖယ်လုံးကြော်ပြုလုပ်နည်း ရခိုင် အခေါ် ငါးညို့ (သို့မဟုတ်) ငါးဖယ်ငါးကို ရေစင်အောင်ဆေးပြီး အလယ်ကျောရိုးဘေးဘက်မှနေ၍ တစ်ဖက်တစ်ချက်ခြမ်းပြီး အလယ်ကျောရိုးကို ဖယ်ထုတ်ပါ
ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ အသားများကို ဇွန်းဖြင့် အရိုးလွတ်အောင် ခြစ်ပါ
ရရှိလာသော အသားများကို ငရုတ်ဆုံထဲတွင် စေးကပ်သည်အထိနာနာထောင်းပေးပြီး ပျော့ပျောင်းစေးကပ်သည့်အနေအထားရပါက ပန်းကန်လုံးတစ်လုံးထဲတွင် ထည့်ပြီးဖယ်ထားပါ
ချင်းအနည်းငယ်ကို သေချာညက်အောင်ထောင်းပြီး ထောင်းထားသော ငါးဖယ်အသားများတွင် ထည့်ပါ
ဆားအနည်းငယ်၊ ကြက်သားမှုန့်အနည်းငယ်၊ နနွင်းမှုန့်အနည်းငယ် (ထည့်သည်ဆိုရုံ) ထည့်ပြီး ငါးဖယ်အသားများတွင် နှံ့သည်အထိ နယ်ပေးပါ
နယ်ထားသော ငါးဖယ်အလုံး (သို့မဟုတ်) ငါးဖယ်ဆုပ် ကိုလက်ဖြင့် လိုသလို ပုံစံပြုလုပ်၍ ပန်းကန်ပြားပေါ်တွင် တင်ထားပါ
ပြီးလျှင် မီးဖိုတွင် ဆီအိုးတည်ပြီး ဆီဆူပါက ငါးဖယ်လုံး (သို့) ငါးဖယ်ဆုပ်များကို ဒယ်အိုးတွင် နေရာအကျယ်ကိုလိုက်၍ လိုအပ်သလို ထည့်ကြော်ပြီးပါက မုန့်တီတွင် ထည့်သွင်းစားသုံးနိုင်သော ငါးဖယ်ဆုပ်ကြော် (သို့မဟုတ်)ငါးဖယ်လုံးကြော်ကို ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်
ရခိုင်မုန့်တီနှင့် တွဲဖက်စားသုံးနိုင်သော အရာများ (၁) ပဲကြော်(၂) ငါးဖယ်ဆုပ်ကြော် (သို့မဟုတ်) ငါးဖယ်လုံးကြော်(၃) ဘူးသီးကြော်အပြား (ဘူးသီးအချောင်းသေးသေးလေးများကို မုန့်နှစ်နှင့်ရောစပ်ကာ အပြားလိုက်ကြော်ထားသော ဘူးသီးကြော်)(၄) ငါးမှုန့် (မှတ်ချက်
ငါးမုန့်ကြော်မဟုတ်ပါ)(၅) မန်ကျည်းသီးအချဉ်ရည်
ထန်တလန်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ဟားခါးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ထန်တလန်မြို့ ဖြစ်သည်
နယ်ချဲ့တို့လက်ထက်တွင် ချင်းပြည်နယ်၏ အခြားဒေသများနည်းတူ နယ်စပ်စော်ဘွား၊ ရွာစားများမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် စော်ဘွား၊ ရွာစားများထံမှ အာဏာကို ရုပ်သိမ်းကာ တိုက်သူကြီး၊ သူကြီးတို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ဖလမ်းခရိုင်အတွင်းရှိ ဟားခါးမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၇၄ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဟားခါးမြို့နယ်အနောက်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၈ ခုကို သီးခြားမြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့မရပ်ကွက် ၁ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၇ ခုတို့ဖြင့် ထန်တလန်မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ရပ်ကွက် ၃ ခု၊ကျေးရွာအုပ်စု ၃၇ ခုဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထိုကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းမှ နာဟရိန်ကျေးရွာအုပ်စုအား မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့၍ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် မြို့(၂)မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ဖလမ်းခရိုင်မှခွဲထုတ်ကာ ဟားခါးခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ ဒီဂရီ ၅ မိနစ်နှင့် ၂၃ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၆ မိနစ်နှင့် ၉၃ ဒီဂရီ ၂၈ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်
ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃၇၀.၁၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်
ထန်တလန်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဟားခါးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မတူပီမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဖလမ်းမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၉၆၂ ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်
တောင်တန်းများ ပေါများပြီး သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်
အနောက်ရိုးမတောင်တန်းရှိ သက်နုမြေသားဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများ နည်းပါးသည်
ဘွေနူးမြစ်နှင့် တီအိုချောင်းတို့မှာ နယ်ခြားမြစ်ချောင်းများဖြစ်သည်
တီးတိန်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ချင်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်
ထို့နောက် ဗမာလူမျိုးများ အစဉ်လိုက် များပြားစွာနေကြသည်
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်
ထန်တလန်မြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုနှေးကွေးသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်
မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်
မြို့နယ်အတွင်း ငရုတ်အနည်းငယ်ထွက်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်သို့ အဓိကတင်ပို့သည်
ထန်တလန်မြို့မဈေးထန်တလန်မြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်းတစ်ခုသာသွားလာနိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည်
အထက အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်
အထက ၁အထက ၂အထက နှာရိန်အထက ဟရီဖီး အထက(ခွဲ)အလက  အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၈၅ကျောင်းရှိသည်
ထန်တလန် ပြည်သူ့ဆေးရုံမှောင်တလန် တိုက်နယ်ဆေးရုံလုံလဲရ် တိုက်နယ်ဆေးရုံနှာရိန် တိုက်နယ်ဆေးရုံသီကီရ် တိုက်နယ်ဆေးရုံ
ရာဇာဓိရာဇ်လွန်လျှင် သားတော်ကြီးဖြစ်သည့် ဗညားဓမ္မရာဇာက ဟံသာ၀တီနန်းကို စိုးစံသည်
သို့သော် ညီတော်များဖြစ်သည့် ဗညားရံ၊ ဗညားကျန်း တို့ ပုန်ကန်သည့်အတွက် ပဲခူးနှင့် ဒဂုံ၊ သန်လျှင်မြို့များ အကြားညီညွတ်မှုမရပဲ အင်း၀ဘုရင်သီဟသူ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုပါခံခဲ့ရသည်
ထိုသို့သီဟသူ ဒဂုံကိုလာရောက် ဝိုင်းရံသဖြင့် ဗညားရံလည်း မိမိနှမဖြစ်သူ ရှင်စောပု ကိုဆက်သပြီး စစ်ပြေငြိမ်းရန် စကားဆိုရသည်
သီဟသူပြန်လည်ဆုတ်ခွာအပြီး ဗညားဓမ္မရာဇာ နန်းသက် ၃ နှစ်အရောက်တွင် ညီတော်နှစ်ပါးနန်းချသည့်အတွက် ဗညားဓမ္မရာဇာ လွန်သည်
၎င်းနောက် ညီတော် ဗညားရံနန်းတက်သည်
ထူးခြားသည်မှာ မြန်မာမူတွင် ဗညားဓမ္မရာဇာသည် မင်းသားဗညားပုသိမ်ဟုဆိုသည်
သို့သော် မွန်မူတွင် ဗညားကျန်းသာ ဗညားဓမ္မရာဇာဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုသည်
သကာချောင်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thakarchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လယ်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၂ ဦး၊ မ ၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၈ ဦး နေထိုင်သည်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunchon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ သစ်ချောက်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ချောက်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၆ ဦး၊ မ ၉၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဣန္ဒြိယသံဝရမရှိ (ပျက်စီး)လျှင် သီလပျက်စီးပုံမှစ၍ သမ္မာသမာဓိ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿန၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနတရားတို့ အဆင့်ဆင့်ပျက်စီးနိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ဣန္ဒြိယသံဝရရှိလျှင်၎င်းနှင့်ပြည့်စုံသောရဟန်းအား သီလပြည့်စုံသော အကြောင်းရှိပုံမှစ၍ အထက်ပါတရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံနိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း အခက် အရွက်နှင့် ပြည့်စုံသော သစ်ပင်ဥပမာဖြင့် ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရစ်ရင်မဲကို ပါဏဗေဒအလိုအရ လိုဖူရာ အစ်ဂနီတာ ဟုခေါ်သည်
ရစ်ရင်မဲအဖိုသည် အလျား ၂၇ လက်မ မှ ၂၉ လက်မထိရှိ၍ အမ၏ အလျားမှာ ၂၃ လက်မမှ ၂၄ လက်မ အထိ ရှိသည်
အဖိုနှင့်အမ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ပါးပျဉ်းပြာများ ရှိပြီးလျှင် အမောက်အနေနှင့် ထောင်လျက်ရှိသော အမွှေးစုတ် ဖွားများရှိသည်
ရစ်ရင်မဲဟုခေါ်ခြင်းမှာ အဖို၏ ကျောဘက် အောက်ပိုင်းနှင့် တင်ပါးတို့တွင် အနီရင့်ရောင် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
အဖို၏ တွန်သံကို မည်သည့်အခါတွင်မျှ မကြားရချေ
တွန်လည်းမတွန်ဟု ထင်ရသည်
လန့်သောအခါတွင် ရစ်ရင်မဲ အဖိုနှင့်အမတို့သည် ချုကွန်း ချုကွန်း  ဟု ထူးခြားသည့် စူးရှ သံဖြင့် အော်လေ့ရှိကြသည်
အဖိုများသည် ယင်းတို့၏ အတောင်များကို အစဉ်ရိုက်ခတ်၍ အသံပေးလေ့ရှိကြသည်
ထိုအတောင်ခတ်သံသည် တုတ်ချောင်းငယ်တစ်ခု၏ ထိပ်တွင် အဝတ်စ မာမာတစ်ခုကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ လက်ဝါး နှစ်ဘက် ဖြင့် ထိုတုတ်ချောင်းကို လျင်မြန်စွာ လှည့်သောအခါတွင် ဖြစ် ပေါ်လာသည့် အသံနှင့်တူသည်
ထိုအသံမျိုးကို ကြားရခြင်းဖြင့် ရစ်ရင်မဲအုပ်စုမည်သည့်နေရာတွင်ရှိကြောင်းကို သိနိုင်လေသည်
ရစ်ရင်မဲများ သည် ငါးကောင် ခြောက်ကောင်စုကာ ထူထပ် သည့် အမြဲစိမ်းတောများတွင် နေထိုင်ကြသည်
ထိုအုပ်စုတွင် အဖိုတစ်ကောင်သာ ရှိ၍ ကျန်ရစ်ရင်မဲများမှာ အမများ ဖြစ် တတ်ကြသည်
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ရစ်ရင်မဲ အဖိုနှစ်ကောင် ရှိသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ရစ်ရင်မဲ အဖိုချည်း နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်
ရစ်ရင်မဲတို့သည် ကွင်းပြင်သို့ မည်သည့်အခါမျှ ထွက်မလာကြဘဲ တောများ အတွင်း၌သာ နေထိုင်ကြပြီးလျှင် အစေ့များ၊ အခွံပျော့သီး (ဗဲရီသီး) များ၊ သစ်ရွက်နုများ၊ ပိုးကောင်များနှင့်ပိုးလောင်းဟူသရွေ့ကို စား၍ နေထိုင်ကြသည်
ထို့ပြင် အိမ်မွေးကြက်များ မြေကြီးကို ယက်လေ့ရှိကြသကဲ့သို့ မြေကြီးကို ယက်ပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖုန် များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ နေလေ့ရှိကြသည်
ခြောက်လှန့်လိုက်သော အခါတွင် ရစ်ရင်မဲများသည် တကွဲတပြားစီ မပြေးကြဘဲ အတူ တကွ လျင်မြန်စွာ ပြေးသွားတတ်ကြသည်
ပျံတက်သောအခါ တွင် သန်မာစွာနှင့် လျင်မြန်စွာ ပျံတတ်ကြသည်
ပြန်၍ နား သောအခါတွင် ကိုက် ၂ဝဝ ထက်နီး၍ နားခဲသည်
နားရာတွင် လည်း မြေကြီးပေါ်တွင်သာ နားလေ့ရှိသည်
ရစ်ရင်မဲ၏ အသိုက်နှင့်ဥများအကြောင်းကို မသိရချေ
မြိတ်ခရိုင် ကော့သောင်နယ်တွင် ရစ်ရင်မဲ ကိုအနည်းအကျဉ်း တွေ့ရသည်
အရှင်ဂန္ဓဓူပိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဂန္ဓဓူပိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်နှင့် တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်တို့ ၂၀၁၉ ဇွန်လမှ စ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီ ဆန့်ကျင်နှိမ်နင်းရေးဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလာသည်
စစ်အာဏာသိမ်း အစောပိုင်းကာလများက မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ငြိမ်သက်နေခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ တွင် ကြေညာချက်တစ်စောင်ထုတ်ကာ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဆက်လက်ရှိနေဆဲကို သိသာစေခဲ့သည်
မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်တွင် မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းများတွင် တိုက်ပွဲများ အဓိက ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မဟာမိတ်အဖွဲ့က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ဘက်သ်ဂရောင်းဝါးတားသည် ဝတ္ထု ၃ အုပ်ရေးသားခဲ့သော အမေရိကန်စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်
သူမ၏ ပထမဆုံးဝတ္ထု A Real Basket Case သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Best First Novel Agatha Award အတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသည်
သူမသည် Mystery အမျိုးအစားကို အဓိကရေးသားသော်လည်း သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုကိုလည်း ထုတ်ဝေထားသည်
ဂရောင်းဝါးတားသည် ပဉ္စမတန်းတွင် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုကို စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး အထက်တန်းကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို သီးခြားလေ့လာခဲ့သည်
သူမသည် William and Mary ကောလိပ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စိတ်ပညာ နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
သူမသည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် Virginia Tech မှ ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာ သိပ္ပံ ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်
သူမသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိ ဆော့ဖ်ဝဲအင်ဂျင်နီယာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး စာရေးဆရာဖြစ်လာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
စာရေးဆရာများ၏ စည်းဝေးကြီးများစွာကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
သူမ၏ပထမဆုံးဝတ္ထု A Real Basket Case ကို ထုတ်ဝေရန်သဘောတူခဲ့သောစာပေအေးဂျင့်တစ်ဦးနှင့်မတွေ့ဆုံမီတွင် ဝတ္ထုတိုခုနှစ်ပုဒ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Best First Novel Agatha Award အတွက် အမည်စာရင်း တင်သွင်းခံခဲ့ရသည်    သူမ၏ ဝတ္ထုတိုများထဲတွင် ပါရှန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားသောဝတ္ထုအပါအဝင် ဝတ္ထုတို ၉ ပုဒ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဂရောင်းဝါးတား၏ နောက်ထပ်ဇာတ်လမ်းတိုများကို တိုက်ရိုက်ပြဇာတ်တင်ဆက်မှုအဖြစ် ပြောင်းလဲထားပါသည်
သူမ၏ နောက်ဆုံးဇာတ်လမ်းတို "Fatal Fish Flop" ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်စာအုပ်ဖြစ်သော Fish Tales တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဂရောင်းဝါးတား၏ ဝတ္ထုတိုများသည် ပြိုင်ပွဲများစွာတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
သူမ၏ ဝတ္ထုတို "နယူးဇီလန်" သည် 2003 PPW Paul Gillette Memorial Writing Contest တွင် ပထမနေရာရရှိခဲ့ပြီး Rocky Mountain Fiction Writers Short Story Anthology ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း အနိုင်ရရှိခဲ့သည်
"Flamingo Fatality" သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် Great Manhattan Mystery Conclave Short Story Anthology ပြိုင်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး သူမ၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် "Lucky Bear" ဇာတ်လမ်းတိုသည် Storyteller Magazine Flash Fiction Contest တွင် ပထမရရှိခဲ့သည်
ဂရောင်းဝါးတား၏ ပထမဆုံး ဝတ္ထုနှစ်အုပ်သည် ဆုရွေးချယ်ခံရသူများဖြစ်သည်
Real Basket Case သည် 2007 ခုနှစ်တွင် အကောင်းဆုံး ပထမဆုံး Novel Agatha Award အတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသည်   To Hell in a Handbasket သည် Colorado Romance Writers' 2010 ဆုအမျိုးအစား၊ Mainstream with Romantic Elements တွင် နောက်ဆုံးအဆင့်အထိပါဝင်ခဲ့သည်
A Real Basket Case (2007)To Hell in a Handbasket: A Claire Hanover, Gift Basket Designer, Mystery (2009)Deadly Currents (2011)Wicked Eddies (2012) The Epsilon Eridani Alternative (2009)
စက်ကုန်းရွာ၊ ကျုံဘုတ်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲ၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်း အားထုတ်မှု၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲ၊ ဆိုရှယ်လစ် ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီရေးစသည့် လှုပ်ရှားမှုအားလုံး ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သူ၊ ထို့နောက် စာရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သူ သခင်မြသန်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတ ခရိုင်၊ ဇလွန်မြို့နယ်၊ အဖျောက်ရွာ၌ အဖ ဦးအေးရှား၊အမိ ဒေါ်ဖွားစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့၏
ညီအစ်ကို မောင်နှမ ခြောက် ယောက်ရှိသည့်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် အရေးတော်ပုံ မပေါ်ပေါက်မီ ဓနုဖြူအစည်းအရုံးကို သခင်မြသန်းအပါအဝင် လူငယ် ၁ဝ ဦးက စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်
၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် ခေါင်းဆောင် သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်လှမောင် တို့က ဓနုဖြူသို့လှမ်းပြီး အသေခံဗိုလ် တောင်းသည့်အခါ သခင်မြသန်းမှ တက်ကြွစွာ စာရင်းပေးခဲ့သည်
ထိုစဉ်က သခင်မြသန်းမှာ ၁၇ နှစ်သာ ရှိသေး၏
သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်လှမောင်တို့၏တာဝန်ပေးချက်အရ ရန်ကုန် အထွေထွေ သပိတ်ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် ဓနုဖြူသို့ ပြန်လာခဲ့သည်
တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ပြန်လည် ထူထောင်သည့်အခါ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သခင်ဗသိန်းက ဆောင်ရွက်ပြီး သခင်မြသန်းမှာ အတွင်းရေး မှူး ဖြစ်လာခဲ့၏
သခင်မြသန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ကြီး ဌာနချုပ်ခေါင်းဆောင် သခင်များ၏ အနီးကပ် နိုင်ငံရေး ပြုစုပျိုးထောင် လမ်းညွှန်မှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထဲ တွင် ဘဝကို မြှုပ်နှံခဲ့လေသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ပုဒ်မ ၁ဝ၇ နှင့် အဖမ်းခံရ၏
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သာယာဝတီညီလာခံ နှင့် ဇလွန်ညီလာခံတို့တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့၏
ဇလွန်ညီလာခံတွင် 'စစ်မကူရေး'ဆုံးဖြတ်ချက် ထောက်ခံကြောင်း အဆိုတင် သွင်းမှုကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက ကာကွယ်ရေး ဥပဒေပုဒ်မ၃၈ နှင့် ထောင်တစ်နှစ်၊ နောက်တစ်မှုဖြစ်သည့် ကာကွယ်ရေး ဥပဒေပုဒ်မ ၃၈-ကအရ ခြောက်လ၊ စုစုပေါင်း ထောင်တစ်နှစ် နှင့်ခြောက်လ ကျခံခဲ့ရသည်
အင်းစိန်ထောင် ပြောင်းရပြီး ထောင်တွင်း၌ သခင်စိုး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်နု၊ သခင် သန်းမြိုင်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်လေးမောင်၊ သခင်ဖေဌေးတို့ နှင့်အတူ နေခဲ့ရသည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှ စ၍ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏
သို့သော် နာမည်မထွက်ခဲ့ပေ
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်များ ဝင်ရောက်လာပြီး မေလ တွင် ထောင်မှလွတ်ခဲ့၏
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ၄၆ ခုနှစ်များတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြင်းခြံခရိုင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အဖမ်းခံရ၏
မန္တလေး ထောင်တွင် နေခဲ့ရ၏
သခင်မြသန်းသည် သခင်နုဆီမှ ပြဇာတ်စာပေပညာကို အတုခိုး ရယူခဲ့၏
မန္တလေးထောင်ထဲ တွင် သခင်မြသန်းသည် 'မေတ္တာရွှေရည်'ပြဇာတ် စရေးသား ပြီး ရသစာပေထဲ ခြေလှမ်း စဝင်ခဲ့သည်
ပြဇာတ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး မန္တလေး လူထုသတင်းစာက ဝေဖန်ချီးကျူးခြင်း ခံရ၏
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်၏
ထိုနှစ်မှာပင် ဒေါ်အမာနှင့် အိမ်ထောင်ကျ၏
သားသမီးရှစ်ယောက် ထွန်း ကားခဲ့၏
အကြီးဆုံးသားမှာ စည်သူမြသန်း (စာရေးဆရာ) ဖြစ်သည်
သခင်မြသန်းသည် မူလပထမက သခင်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ယောက်အဖြစ် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဂျပန်တော်လှန်ရေးတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့၏
၁၉၅ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တွင်မှ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
သို့သော် နိုင်ငံရေးကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅ဝ-၅၂ ခုနှစ်အတွင်း 'မမိုးစွေ'ဝတ္ထုကို ထုတ်ရန် ကြိုးစားနေဆဲမှာ ဆရာသခင်မြသန်းသည် 'စွယ်စုံ'ညနေ သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်လုပ်၏
အယ်ဒီတာ ဘဝ အစဖြစ်သလို၊ မြန်မာစာပေလောကကို ခြေစုံပစ်ဝင်လိုက် ၏
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သခင်မြသန်း၏ ပထမဦးဆုံးဝတ္ထုနှင့် အကောင်းဆုံးဝတ္ထုဖြစ်သည့် မမိုးစွေဝတ္ထုကို စာအုပ်ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်
မြေရှင်နှင့်မြေကျွန်တို့၏ လူတန်းစားကွာဟမှုကို မီးမောင်းထိုးပြထားခြင်းနှင့် ဝိရောဓိအသွင်ဆောင်သော လူတန်းစား ပဋိပက္ခကို လှလှပပ ဖော်ကျူးထားသော ဝတ္ထုဖြစ် သည့် မမိုးဆွေဝတ္ထုတွင် စာရေးသူ သခင်မြသန်းသည် လူသားတို့ ကြုံတွေ့ရသော အဖြစ်အပျက်အမျိုးမျိုး၊ ဘဝအမျိုး မျိုးနှင့် ဒုက္ခ-သုခအမျိုးမျိုးကိုလည်း မလွတ်တမ်း ဖော်ကျူး ထားသည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆရာဦးထင်ဖတ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် စာပြုအဖွဲ့တွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ခြောက်လ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
စွယ်စုံ ညနေသတင်းစာ၊ ပြည်သူ့တပ်ဦးဂျာနယ်၊ ရောင်နီဂျာနယ်၊ မီးပွင့်ဂျာနယ်၊ ပြည် သူ့ဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ပုဒ်မ ၅ နှင့် အဖမ်းခံရ၏
ကိုကိုးကျွန်းသို့ အပို့ခံရ၏
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြန်လွတ်၏
သခင်မြသန်းသည် အပြင်မှာထက် ထောင်ထဲတွင် အနေများသည့် နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်
သခင်မြသန်း၏ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ထောင်တွင်းနှင့် တောတွင်းမှာသာ နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ထောင်ထဲမရောက်မီ အချိန်နှင့် ထောင်တွင်း ရှိစဉ်ကာလ (ပါလီမန်ခေတ်)တချို့၌သာ စာအုပ်အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့တိုးတက်ရေးပါတီတွင်  တစ်ယောက်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၌ လှုပ်ရှားပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်၊ ခြောက်နှစ်အထိ နရသိန်အကျဉ်းသား ဖြစ်ခဲ့ရ၏
၁၉၇၃ ခုနှစ် ထောင်မှလွတ်လာ၏
ထို့နောက် 'ခြားနားခြင်း' လုံးချင်းဝတ္ထု စတင်ရေးသားခဲ့၏
ကွယ်လွန်ချိန်အထိ လုံးချင်း ၁၄ အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့၏
ထောင်မှလွတ်ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါဖြစ်၍ ခွဲစိတ်ကုသရာ အောင်မြင်ခဲ့၏
သခင်မြသန်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် 'သံမဏိသူရဲကောင်း'ဝတ္ထုမှာ တိုက်ပွဲမျိုးစုံ၊ ဒုက္ခမျိုးစုံ၊ ယုံကြည်ချက် နှင့် ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ပုံကို ရေးသားထားရာ ဆရာ၏ စာပေမှတ်တိုင်ပင် ဖြစ်၏
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင်အူလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက် တီဘီပိုးဝင်၍ ဘရင်ဂျီနာ ပြည်တည်နာရောဂါ ဖြင့် သေဆုံး၏
၁၉၅၂ ခုနှစ် 'မမိုးစွေ'ဝတ္ထု စတင်ထုတ်ဝေသည်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပင်ကိုရေး ၅၈ အုပ်၊ ဘာသာပြန် ၁ဝ အုပ်၊ နိုင်ငံရေးကျမ်း လေးအုပ်နှင့် စာပေ သဘောတရားကျမ်းငယ် နှစ်အုပ်၊ စုစုပေါင်း ၇၄အုပ်ရေးသား ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်
ပင်ကိုရေး ဝတ္ထုအများစုမှာ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ရုပ်ရှင်အဖြစ် ထင်ရှားသော ဝတ္ထုများမှာ မမိုးစွေ၊ စိုးပိုင်၊ ဦးကလိန်၊ ရေးစီးတစ်ခါရေ သာတစ်လှည့်၊ အပျော်ဆုံးနေ့၊ ငုပ်မိသဲတိုင်၊ ရန်သူ့ကြော့ကွင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်အမာနှင့် သားသမီး ရှစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့၏
မမိုးစွေ-(ပဉ္စမအကြိမ်ရှိ)၊ ၂
ပဋိပက္ခ-(တတိယ အကြိမ်ရှိ)၊ ၃
ချစ်ရိပ်သာယာ-(ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၄
အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် လူမျိုးစုံသွေးစည်းရေးဝါဒ (ဒုတိယ အကြိမ်ရှိ)၊ ၅
ယနေ့လကျာ် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်များ-(ဒုတိယ အကြိမ်ရှိ)၊ ၆
လူ့ဘောင်-(ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၇
မေတ္တာ ရွှေရှည်-(ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၈
ကြုံရဆုံရဘုံဘဝ-(ဒုတိယ အကြိမ်ရှိ)၊ ၉
သွေးနဲ့မြေဆီ-(ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၁ဝ
သံမဏိသူရဲကောင်း-(တတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၁၁
ရင်မြေကထုတ်(ပ)အကြိမ်ရှိ၊ ၁၂
စိုးပိုင် (ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၁၃
ဘဝသစ္စာ-(တတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၁၄
လာလော့ချစ်သူ (ဒုတိယအကြိမ်ရှိ)၊ ၁၅
မြေအောက်တော်လှန်ရေး (ဒုတိယအကြိမ်)တွင် ဘက် တော်သားစစ်ပွဲ အမည်ဖြင့်ထုတ်)၊ ၁၆
စစ်သည်တော် (ဒုတိယအကြိမ်တွင် ပြည်သူ့စစ်သည် အမည်ဖြင့်ထုတ်၊၁၇
ဧရာဝတီ (ဒုတိယအကြိမ်)၊ ၁၈
ဦးကလိန်(ဒုတိယ)၊ ၁၉
ဆင်းရဲချမ်းသာ(ဒုတိယ)၊ ၂ဝ
ရေစီးတစ်ခါရေသာတစ်လှည့် (ဒုတိယ)၊ ၂၁
ရွှေညာမြေ(ဒုတိယ)၊ ၂၂
ကိုရွှေမိုး(ဒုတိယ)၊ ၂၃
ထိပ်ဆုံးကလူ(ဒုတိယ)၊ ၂၄
သည်မိုးသည်လေ(ဒုတိယ)၊ ၂၅
မီးလျှံ(ဒုတိယ)၊ ၂၆
ယမင်းရွှေစင်(ဒုတိယအကြိမ်တွင် ရွှေသားရုပ်သွင် အမည်ဖြင့်ထုတ်)၊ ၂၇
သိန်းသန်းကုဋေ (ဒုတိယ)၊ ၂၈
ပျို့မောင်ကြီး(ဒုတိယ)၊ ၂၉
အပျော်ဆုံးနေ့ (ဒုတိယ)၊ ၃ဝ
ငုပ်မိသဲတိုင်(တတိယအကြိမ်)၊ ၃၁
ဆန္ဒ (ဒုတိယ)၊ ၃၂
ညောင်ညိုစခန်း(ဒုတိယ)၊ ၃၃
ရန်သူ့ကျော့ ကွင်း(ပ)၊ ၃၄
နှစ်ကျွန်းပြန်သံမဏိနှစ်ဦး(ပ)၊ ၃၅
မေတ္တာ ကန်သာထဲဝယ်(ဒုတိယ)၊ ၃၆
အိပ်မက်နိုင်ငံ(ပထမ)၊ ၃၇
ပျော်သလိုသာနေ(ဒုတိယ)၊ ၃၈
မာန်ဟုန်(ဒုတိယ)၊ ၃၉
ခါတရံဝယ်(ဒုတိယ)၊ ၄ဝ
သည်နေဝင်လေရာ(ဒုတိယ)၊ ၄၁
လည်သူစားတမ်း(တတိယ)၊ ၄၂
လူမိုက်(ဒုတိယ)၊ ၄၃
တစ်နေ့တွေ့မယ်(ဒုတိယ)၊ ၄၄
ဧကရီ(ပ)၊ ၄၅
ပဒေသာခေတ်သို့(ပ)၊ ၄၆
ပြုံးလို့နေမည်(ဒုတိယ)၊ ၄၇
အထူးကိစ္စ(ပထမ)၊ ၄၈
မြိုင်ကြီး(ပထမ)၊ ၄၉
လူတစ်မျိုး (ပထမ)၊ ၅ဝ
ကြယ်ပြောင်အောက်ဝယ်(ပထမ)၊ ၅၁
ရှေ့ သို့တစ်လှမ်း(ပထမ)၊ ၅၂
အဟောင်းနဲ့အသစ်(ဒုတိယ)၊ ၅၃
ဥက္ကဋ္ဌမော်နဲ့အတူ ချီတက်ခဲ့စဉ်က(ပထမ)၊ ၅၄
သာတဲ့ အခါသာပါလိမ့်မည်(ဒုတိယ)၊ ၅၅
စာနာပါသည်(ဒုတိယ)၊ ၅၆
ဘဝအတွေ့အကြုံ(ပထမ)၊ ၅၇
စာပေပြဿနာ(ပထမ)၊ ၅၈
စာပေနှင့်လူမှုလက်တွေ့(ပထမ)၊ ၅၉
ခြားနားခြင်း (ပထမ)၊ ၆ဝ
စိန်ခေါ်ခြင်း(ပထမ)၊ ၆၁
ခြိမ့်ခြိမ့်သဲသဲ (ပထမ)၊ ၆၂
ဘယ်သူဆိုးသလဲ(ပထမ)၊ ၆၃
သူပင်ရှူးရော့ သလား(ပထမ)၊ ၆၄
ကျွန်တော်လူဆိုး သူလူရိုး(ပထမ)၊ ၆၅
မိုးနတ်မောင်လား၊ လူကြောင်လား(ပထမ)၊ ၆၆
သင့် ကိုလိုသည်(ပထမ)၊ ၆၇
ရောင်နီဦးဆီမျှော်လိုက်သည်(ပထမ)၊ ၆၈
အနာဂတ်ရောင်ခြည် ထွန်းပြောင်သည်(ပထမ)၊ ၆၉
ကယ်တင်ရှင်ကစောင်မခြင်း(ပထမ)၊ ၇ဝ
သားတို့ရုပ်ရည် (ပထမ)၊ ၇၁
သူ့နာမည်ကိုလူချော(ပထမ)၊ ၇၂
ဦးသူ တော်နဲ့ကိုသစ္စာ(ပထမ)၊ ၇၃
ဒို့အမျိုးသားတိုင်းပြည်(တတိယ အကြိမ်)၊ ၇၄
တကယ့်လူ (သခင်မြသန်း ကွယ်လွန်ပြီးမှ ထွက်သည်တို့ ဖြစ်ကြ၏
ဂနေရှ့် (သို့)  မဟာပိန္နဲသည် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များ အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည့်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်
ဟိန္ဒူဘုရားတစ်ပါး ဖြစ်၍ ဆင်ဦးခေါင်းဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်
အခက်အခဲများကို ပယ်ရှားနိုင်သည်ဟု ယူဆ၍ အလုပ်အကိုင် တစ်ခုခု မစတင်မီ ပူဇော်လေ့ ရှိသည်
ဂနေရှ့်ဘုရားသည် လူကိုယ်နှင့် ဆင်ခေါင်း‌ရှိသည်
ဘုရားရှင်ဆင်းတုတော်များကို အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနိုင်ငံတဝန်းတွင် တွေ့ရှိရသည်
ထို့အပြင် ဂျပန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ထိုင်းနှင့် တိဘက်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကလည်း ကိုးကွယ်ကြပြီး မောက္ခပေးနိုင်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကံလှ
ခင်ရာဆွေမျိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော်လည်း ရင်းနှီးသူသည် မိမိအဖို့ ဆွေမျိုးပင် ဖြစ်သည်
မြိန်ရာဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာဆွေမျိုး ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်
ပလေးတိုးခေတ် မတိုင်မီက စိတ်အားထက်သန်သောအေသင်မြို့သား လူငယ်များသည် အထက်တန်းပညာကို ဆည်းပူးရာ၌ ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဆိုးဖစ်များကိုသာ အားကိုးအားထားပြုကြရသည်
ထိုဆိုးဖစ် များသည်လည်း ဒဿနိကဗေဒနှင့် စကားအပြောအဟော အတတ်ပညာကို တစ်မြို့မှတစ်မြို့သို့လှည့်လည်ကာ သွန်သင် ပြသကြလေသည်
ဤခရီးသည် ဆရာများအဖို့ မိမိတို့ သွန်သင်ပြသသည့် ပညာရပ်များကို လက်ခံသင်ယူမည့် ပရိသတ် မရှိဟူ၍ မည်သည့်အခါမျှ မရှိခဲ့ချေ
အေသင်မြို့ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များရှိ လူထု အားကစားရုံများ၌ လူငယ်များ ကစားခုန်စား လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိရာ ဤလူငယ်များသည် ထိုခရီးသည် ဆရာများ၏ သွန်သင်ပြသမှုကို လက်ခံသင်ယူရန် အမြဲရှိနေလေသည်
လှပစွာ ကာရံထားသော ကွင်းများ၌ အားကစားရုံများ၊ ရေချိုးကန်များကို ဆောက်လုပ်ထား၏
ထို့ပြင် အမိုးရှိသော စင်္ကြံများနှင့် အရိပ်ရှိသော သစ်ပင်အုပ်များသည်လည်း ဆရာနှင့်တပည့် တွေ့ဆုံရာနေရာများ ဖြစ်လာကြလေသည်
ပလေးတိုးသည် ဘီစီ ၃၈၇ ခုနှစ်လောက်တွင် ခရီးထွက်နေရာမှ   အေသင်မြို့သို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ယင်းမြို့၏အနောက်မြောက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာရှိ အကယ်ဒမီဟု ခေါ်သော အားကစားရုံအနီး အိမ်တစ်အိမ်တွင် နေထိုင်လေသည်
ထိုအားကစားရုံ၏ မူလပိုင်ရှင်မှာ အာဇာနည် အကယ်ဒီးမတ် ဆိုသူဖြစ်ရာ ထိုသူ၏ အမည်ကိုအစွဲပြု၍ အားကစားရုံကို အကယ်ဒမီဟု ခေါ်လေသည်
ပလေးတိုသည် ကျောင်းသားဦးရေ ကန့်သတ် ထားသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် တပည့်များအား တစ်ခါတစ်ရံ အကယ်ဒမီ ဥယျာဉ်စင်္ကြံများ၌လည်းကောင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ သူ၏အိမ်၊ သို့မဟုတ် ဥယျာဉ်လည်းကောင်း ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ပညာများကို ဟောပြောပြသလေသည်
အခြားဆရာများလည်းပလေးတိုး၏ အတုကိုယူ၍ တစ်နေရာရာကို ရွေးချယ်ပြီးလျှင် သင်တန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ကျင်းပပြုလုပ်ကြ၏
ပလေးတိုး၏တပည့်ဖြစ်သော အရစ္စတိုတယ် ကလည်း   အေသင်မြို့၏အရှေ့ဘက်ရှိ လိုက်ဆီယမ်တွင် ကျောင်းတစ်ကျောင်း တည်ထောင်လေသည်
ဤရှေးဂရိကျောင်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲ အဖွဲ့အသင်းများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နာမည်များသည် အဓိပ္ပာယ် အမျိုးမျိုးဖြင့် ယခုခေတ်တိုင်အောင် ဆင်းသက်ခဲ့လေသည်
အကယ်ဒမီ ဟူသော စကားသည် အင်္ဂလန်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတို့၌ အလွတ်ပညာသင် အလယ်တန်းကျောင်းများနှင့် မြင်းစီးအတတ်သင်ကျောင်း၊ ကြည်းတပ်ဆိုင်ရာသိပ္ပံကျောင်း၊ ရေတပ်ဆိုင်ရာသိပ္ပံကျောင်းတို့ကဲ့သို့သော အထူးအတတ်သင်ကျောင်းများကို ဆိုလိုသည်
ထို့ပြင် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးတွင် အကယ်ဒမီဆိုသည်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အသိပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အထက်တန်းသိပ္ပံပညာ၊ သို့မဟုတ် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်ကို လည်းကောင်း အားပေးမြှင့်တင်ရေးအတွက် ဖွဲ့စည်းထားသော ပညာရှင်အသင်းအဖွဲ့များကိုလည်း ဆိုလိုသည်
ဤပညာရှင် အသင်းအဖွဲ့များအနက် အကျော်ကြားဆုံး အသင်းကား ပြင်သစ် အကယ်ဒမီ(ပညာတံခွန် အသင်း)ဖြစ်၏
ယင်းအသင်းသည် ခရစ် ၁၆၃၅ ခုနှစ်က ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူး စတင် တည်ထောင်ခဲ့သော စာပေပညာရှင်တို့၏အသင်းဖြစ်သည်
အသင်း တည်ထောင်ပြီးသည့် နောက် လေးနှစ်အကြာတွင် အသင်းဝင်များသည် အဘိဓာန်တစ်အုပ်ကို စတင်ပြုစုကြသည်
အဘိဓာန်ဖြင့် သူတို့သည် ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းသွားနိုင်ကြသည်
ကျော်စောကိတ္တိရှိသော အသင်းဝင် ၄ဝ ရှိသည့်အနက် တစ်ဦးတစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်ရှိသော ကျန်အသင်းဝင်များက အသင်းသားသစ်တဦးကို မဲဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်
ယင်းအသင်းဝင် ၄ဝ ထဲသို့ ဤသို့ မဲဖြင့် ရွေးကောက်ဝင်ရောက်ရသောဂုဏ်မှာ စာရေးဆရာအသစ်အတွက် အကြီးဆုံးသော ဂုဏ်ပြုခံရခြင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်
၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ပြင်သစ် အကယ်ဒမီသည် အခြားအကယ်ဒမီ လေးခုနှင့်ပေါင်းကာ ပြင်သစ်တော်ဝင်အသင်းဟူ၍ ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်
ထိုအကယ်ဒမီ လေးခုတို့မှာ ကမ္ပည်းကျောက်စာဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီ၊ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီ၊ အနုသုခုမဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီ၊ စာရိတ္တနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီတို့ ဖြစ်ကြ၍ အနုသုခုမ ပညာဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီသည် ယင်း၏ အနုသုခမ ပညာသင်ကျောင်းကြောင့် အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်သည်
ထင်ရှားသော ခေတ်သစ် အကယ်ဒမီတစ်ခုမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ အနုသုခုမပညာဆိုင်ရာ တော်ဝင်ပညာ တံခွန်အသင်းဖြစ်သည်
ယင်းအသင်းသည် ပန်းချီ၊ ပန်းပုနှင့် ဗိသုကာပညာများကိုသာ အားပေးရွက်ဆောင်၍ ဗာလင်တန်အိမ်တော်ရှိ ယင်း၏ ကျောင်းများတွင် သင်ကြားပေးလေသည်
ဤပညာတံခွန်အသင်း၌လည်း အသင်းသားဦးရေကို ၄ဝ ကန့်သတ်ထားသည်
အနုပညာသည်တစ်ဦးကို ရွေးကောက်လိုက်သည့်အခါ ထိုသူသည် အသင်းသို့ သူ၏လက်ရာဖြစ်သော အနုပညာ နမူနာတစ်ခုကို တင်သွင်းရရာ ယင်းအတွက် ဘုရင်မင်းမြတ် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် ဒီပလိုမာလက်မှတ်ကို ရရှိလေသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အလားတူ အလွန်ရှေးကျသော အကယ်ဒမီတစ်ခုမှာ အမျိုးသား ဒီဇိုင်းပုံစံဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီဖြစ်သည်
ယင်းအသင်းသည် နယူးယော့မြို့၌ ဒီဇိုင်းပုံစံဆိုင်ရာ ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖွင့်ထားသည်
ထိုအသင်းကို ၁၈၂၅-ခုနှစ်က တည်ထောင်၍ ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် တရားဝင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အသင်းဝင်များကို ပန်းချီ ၁၂၅ ယောက်၊ ရုပ်လုံးထု ၂၅ ယောက်၊ ဗိသုကာနှင့် ပုံသွင်းသူ ၂၅ ယောက်အထိ ကန့်သတ်ထားသည်
အမေရိကန် အနုသုခုမပညာနှင့် စာပေဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီ(ပညာတံခွန်အသင်း)ကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်က တည်ထောင်၍ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၌ ကွန်ဂရက် အက်ဥပဒေအရ တရားဝင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အသင်းသားများကို ၅ဝ အထိ ကန့်သတ်ထားရာ ယင်း၏ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အနုသုခုမပညာနှင့် စာပေကို တိုးတက်ပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ရန် ဖြစ်သည်
မကန်းကရားသည် လက်ယာမင်းခမ်းတော်ပစ္စည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်
မကန်းရုပ်သဏ္ဌာန်ရွှေသားအစစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်
ရွှေပြောက်များဖြင့် မွမ်းမံထားသည်
မင်္ဂလာရှိခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်
စကော (ကရင်: စှီၤကညီကျိာ်)၊ စကောကရင်ဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ စကောကရင်လူမျိုးတို့ အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်
တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဘာသာစကား မိသားစုတွင် ပါဝင်သော ကရင်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် လူဦးရေ လေးသန်းကျော်ခန့်၊ ကရင်ပြည်နယ် နယ်စပ်တလျောက် ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် လူဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်
စကောကရင်ဘာသာစကားကို မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော စကောကရင်အက္ခရာဖြင့် ရေးသားကြသလို ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းတွင်မူ လက်တင်အခြေခံအက္ခရာတို့ဖြင့် ရေးသားကြသည်
အမျိုးမျိုးသော ကွဲပြားသည့် ဒေသိယစကားများကို မတူညီသော ဘာသာစကားများအဖြစ် တွေ့ရသည်
အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ပကူး၊ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးပွ၊ ဝေဝေါနှင့် မောနေပွားတို့ ဖြစ်ကြသည်
ယေဘုယျအားဖြင့် ကရင်ဘာသာစကားဟု သိကြသော စကောကရင်ဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဘာသာစကား မိသားစု၏ အခွဲဖြစ်သော ကရင်ဘာသာစကားတွင် ပါဝင်သည်
စကောကရင်ဘာသာစကားကို ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်
၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မာကျမ်းစာ ဘာသာပြန်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စကောကရင်ဘာသာစကားကို ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်
စကောကရင်ဘာသာစကား သုံးစွဲသူများသည် ပိုးကရင်ဘာသာစကား သုံးစွဲသူများအကြားတွင် ရောနှောနေလေ့ရှိသည်
စကောကရင် ဒေသိယစကားများမှာစကောကရင် အရှေ့ဒေသိယစကား (ဘားအံ)အနောက်ကယား တောင်ပိုင်းဒေသိယစကား (ထားဝယ်)စကောကရင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသိယစကားပကူးဘာသာစကား ကို အောက်ပါဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်
ကရင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်းရှိ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ထိစပ်နေသော တောင်ငူမြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသကယားပြည်နယ် တောင်ပိုင်းပကူးဒေသိယစကားများမှာ ရွှေကျင်၊ မော်ချီး၊ ကျောက်ကြီး၊ ဘောဂလိ တို့ဖြစ်ပြီး ကျေးရွာအလိုက် အမည်များ ဖြစ်သည်
ကျောက်ကြီးနှင့် ရွှေကျင် ကို ကရင်ပြည်နယ်စပ်အနီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်း တောင်ငူခရိုင်တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်
မော်ချီးကို ကယားပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်
ဘောဂလိကို ကရင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်
မိုးပွဘာသာစကား ကို သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ သံတောင် အနောက်ဘက် တောင်ခြေရှိ ကျေးရွာ ၉ ရွာတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသလို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး တောင်ငူမြို့နယ်တွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်
မိုးပွဒေသိယစကားများမှာ ပလေချီး (တောင်ပိုင်းမိုးပွ) နှင့် ဒါမူဟာ (တောင်ပိုင်းမိုးပွ) တို့ ဖြစ်ကြသည်
စကောကရင်ဘာသာစကားတွင် ဒေသိယစကား အနည်းဆုံး သုံးမျိုးရှိသည်
ယင်းတို့သည် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်ကြသော်လည်း မရင်းနှီးနိုင်သော စကားလုံးများ ပါဝင်နေနိုင်သည်
မြောက်ပိုင်းဒေသိယစကား - ကယားပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားအဖြစ် သိကြပြီး ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒေသိယစကားတွင် သ သံ မပါဝင်ပေ
တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသိယစကားများရှိ သ သံကို စ သံဖြင့် အစားထိုးအသုံးပြုသည်
ဥပမာ တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းစကားတွင် မိုးသဘိုး ဟုပြောဆိုခြင်းကို မြောက်ပိုင်းဒေသိယစကားတွင် မိုးစဘိုး ဟူ၍ ပြောဆိုကြသည်
ဤဒေသိယစကားတွင် စာရေးစနစ်အတွက် ရောမအက္ခရာကို အသုံးပြုသည်
တောင်ပိုင်းဒေသိယစကား နှင့် အရှေ့ပိုင်း (ဘားအံ) ဒေသိယစကား - ဤဒေသိယစကားနှစ်ခုသည် အလွန်ဆင်တူသော်လည်း ဘာသာစကားကွဲပြားသော ဒေသတည်နေရာကြောင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သော စကားလုံးများ ပါဝင်နေနိုင်သည်
ဤဒေသိယစကားနှစ်ခုတွင် စာရေးစနစ်အတွက် မြန်မာအက္ခရာ ကို အသုံးပြုသည်
ကရင်ဘာသာစကားတွင် ကွဲပြားသော လေယူလေသိမ်းများလည်း ရှိသည်
ကရင်အက္ခရာတွင် ဗျည်း ၂၅ လုံး၊ သရ ၉ လုံး၊ သံပြောင်းသင်္ကေတ ၅ ခုနှင့် ဗျည်းတွဲ ၅ ခု ပါဝင်သည်
ကရင်အက္ခရာများသည် မြန်မာစာရေးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်
ကရင်စာရေးစနစ်တွင် ဘယ်မှညာသို့ ရေးသားပြီး လက်ရှိ အရေးစနစ်တွင် စကားစုများကြားတွင် ဖတ်ရှုရလွယ်ကူစေရန် နေရာချန်ထားကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တမ်းတွင် စကားလုံးများကြားတွင် နေရာခြားရန် မလိုအပ်ပေ
စကောကရင်ဘာသာစကားရှိ ဝဏ္ဏတိုင်းတွင် သရတစ်ခု ပါဝင်ပြီး တစ်လုံးတည်း သို့မဟုတ် ရှေ့တွင် ဗျည်းတစ်လုံး သို့ နှစ်လုံး ပါဝင်သည်
ဝဏ္ဏတစ်ခုတွင် သရဖြင့် အမြဲအဆုံးသတ်သည်
Where no tone is marked, the syllable is pronounced with a rising inflection.ဗျည်းတစ်ခုနောက်တွင် အခြားဗျည်းတစ်ခုလိုက်ပြီး သရသံ မပါဝင်ပါက ဒုတိယဗျည်းကို သင်္ကေတအနေဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြီး ပထမဗျည်းကို ဆက်ပေးသည်
ကရင်အက္ခရာ ရေးသားပုံ နမူနာများမှာခ + ံ → ခံ,  ki ဟု အသံထွက်လ + ံ + း → လံး, li ဟု အသံထွက်က + ၠ +ိ → ကၠိ,  kʝo ဟု အသံထွက်က + ျ +ိ + ၣ် → ကျိၣ်, klo ဟု အသံထွက်ရောမစာရေးစနစ်ကို အခြေခံသော ကရင်အက္ခရာတွင် ဗျည်း ၂၄ လုံး၊ သရ ၉ လုံးနှင့် သံပြောင်းသင်္ကေတ ၅ ခု ပါဝင်သည်
ဂက်အင်း − တိုရှိဘူတာ  (学園都市駅 ဂက်အင်း − တိုရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယေားဂိုးခရိုင်၊ ခိုဘဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဗမော်စုရွာ၊ ကျုံလမု
ဝက်ကော်ရွာသစ်ရွာ၊ ထိယာလီ
စည်သူ ဦးဘခင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံတော်ငွေစာရင်းမင်းကြီး အဖြစ် ရှေးဦးစွာခန့်အပ်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်
အဖ ဦးပေါ၊ အမိ ဒေါ်စောမေတို့မှ ၁၈၉၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အထက်ပုဇွန်တောင်၊ ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဖွားမြင်သည်
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင်စိန်ပေါလ်အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်းစာမေးပွဲကို ပထမရ၍ စကောလားရှစ် ဆုချီးမြှင့်ခံရသည်
တက္ကသိုလ် ဆက်မတက်ဘဲ ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံး၌ အောက်တန်းစာရေးအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်သည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရ၏ စာရင်းကိုင်စာမေးပွဲအောင်မြင်၍ ဝန်ထောက်ရာထူး တိုးမြှင့်ခံရပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ငွေစာရင်းမင်းကြီးဖြစ်လာသည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် သရေစည်သူ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း ထိုနှစ်မှာပင် နိုင်ငံတော်စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး အထူးအရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတာဝန် အားလုံးမှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် အင်းလျားမြိုင်လမ်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိပတ္တိလုပ်ငန်းဌာနတွင် ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်း တရားပြလုပ်ငန်းကို ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဆောင်ရွက်သွားခဲ့သည်
အာရှ၊ ဥရောပ၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ နယူးဇီလန်၊ ဩစတြေးလျစသည့် နိုင်ငံ များ၌ ဓမ္မရိပ်သာခွဲများ တည်ဆောက်၍ ဗုဒ္ဓ သာသနာ ပြန့်ပွားရန်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉-၁-၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး၏ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း တရား အားထုတ်သူများထဲမှ ဆရာကြီး ဂိုအင်ကာ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဓမ္မဂီရိ ဝိပဿနာအဖွဲ့တရားရိပ်သာ ထူထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ပြန့်ပွားရန် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
ကင်မွန်းစခန်း ကျေးရွာ သည်  မြန်မာနိုင်ငံ၏ တန်ခိုးကြီး ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်သော ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား တည်ရှိရာ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေတွင် တည်ရှိပြီး ကျိုက်ထိုမြို့နယ် အပိုင် ကျေးရွာအုပ်စုများမှ ကျေးရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
ကင်မွန်းစခန်းကျေးရွာအား ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာ သို့ ကင်မွန်းစခန်း ကျေးရွာဟုလည်း ခေါ်သည်
ကျေးရွာတွင်း ဖြတ် စီးနေသော ကင်မွန်းချောင်းငယ်လေးကို အစွဲပြုပြီး ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာဟု အမည်တွင်သည်
ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာ သည် ကျိုက်ထိုမြို့မှ  (၉)မိုင်အကွာ တွင် တည်ရှိပြီး ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာ အုပ်စုဟု ဖွဲ့စည်းထားသည်
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၂.၇၄၆ စတုရန်းမိုင် (၃၃.၀၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာ)  ရှိသည်
အရှေ့ဘက်  - ပီတိကျေးရွာ၊ မာလာဖူးကျေးရွာအနောက်ဘက် -ကျောင်းရွာကျေးရွာ၊ ကွင်းကလေးကျေးရွာတောင်ဘက်- ငှက်ပျောတောကျေးရွာ ၊ ကျွန်းတော ကျေးရွာမြောက်ဘက် - ကဒိုင်ဒွတ် ကျေးရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်  တို့ တည်ရှိသည်
ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာသည်ဇရပ်ကွင်း (၁) ရပ်ကွက်ဇရပ်ကွင်း (၂) ရပ်ကွက်ရောင်ခြည်ဦးရပ်ကွက်အလယ်စု ရပ်ကွက်ကျောင်းစုပိုင်း ရပ်ကွက်  စသည့် (၅)ရပ်ကွက်နှင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး   အုပ်ချုပ်မှုအရ  ကျိုက်ထီးရိုး ရင်ပြင်တော် ၊ တကေးချောင်းဖျား ကျေးရွာများအား ပေါင်းစုလျက်  ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုအဖြစ် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်
လူများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ကြပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပေါင်း (၃၂)ကျောင်းရှိသည်
ကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းတွင် အထက်တန်းကျောင်း (၁)ကျောင်း  (အထက ကင်မွန်းချောင်းကျောင်း) နှင့် မူလတန်းကျောင်း  (၂) ကျောင်း  ( အမက တ‌ကေးချောင်းဖျား၊ အမက ရင်ပြင်တော်) တို့ရှိသည်
တိုက်နယ်ဆေးရုံ  (၁)ရုံ - ကင်မွန်းချောင်းတိုက်နယ်ဆေးရုံကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန (၂)ခု  -ကင်မွန်းချောင်း နှင့် ရင်ပြင်တော် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနမိခင်နှင့်ကလေး သားဖွားခန်း (၁)ခုပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်း (၂)ခန်းကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာ၏ စီးပွားရေးမှာ အနယ်နယ်အရပ်ရပ် မှ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားသို့ လာရောက်ဖူးမြော်ကြသည့် ဘုရားဖူးများအပေါ် တည်မှီလျက်ရှိပြီး အမှတ်တရ အထည်များ ရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်း၊ ယိုစုံလုပ်ငန်း၊ 'ဝါး'နှင့်ပတ်သက်သော လက်မှုလုပ်ငန်း(ကျိုက်ထီးရိုးသေနတ်)၊ ရာဘာ ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်
ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာသည် ကျိုက်ထီးရိုး ဘုရားနှင့် ဆက်စပ်၍ ထင်ရှားသည်
အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ  ဘုရားဖူးလာသော မော်တော်ယာဉ်များသည် ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာတွင် ရပ်နားပြီးမှ ခြေလျင်လမ်း  (သို့) ကျိုက်ထီးရိုးတောင်တက်မော်တော်ယာဉ် အသင်းမှ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသော တောင်တက် မော်တော်ယာဉ်များ အသုံးပြုပြီး တောင်တက်ကားလမ်းမှ တဆင့် ကျိုက်ထီးရိုး ဘုရားသို့ သွားရောက်ဖူးမျော်ကြသည်
ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာသည် စက်တင်ဘာလမှ ဧပြီလထိ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားပွဲတော်ကာလတွင် ဘုရားဖူးများ၊ ဈေးရောင်းချသူများဖြင့် စည်ကားပြီး ကျန်သောလများတွင် ဆိုင်အချို့ပိတ်သိမ်းသွားလေ့ရှိသည်
နောက်ထပ် အသစ် ပေါ်ပေါက်လာသော အပန်းဖြေဧခန်း ဖြစ်သည့် ဆောင်လှိုင်ကြီး ရေတံခွန် သဘာဝ ရေတံခွန် စခန်းသို့လည်း ကင်မွန်းချောင်းကျေးရွာမှ တဆင့်သွားလာရပြီး ကျေးရွာအနီးရှိ ကဒက်ချောင်းမှာလည်း  မိုးရာသီ  ဝါဆိုလ ဝါဆိုပန်းချိုးနေ့တွင် ဒေသတွင်းရှိနေထိုင်သူများ လာရောက်လည်ပတ် ရေကူးကြသည့် ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယန်းမိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၂ ဦး၊ မ ၁၆၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်၏ အရည်အချင်း ၅-မျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓတိုင်း ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်သည် အပြင်းအထန် မကျန်းမမာသည့်နေရာသို့ ကြွရောက်တော်မူ ပါရန် အရှင်အာနန္ဒာ၏ ပင့်လျှောက်ထားချက်အရ ကြွတော်မူပြီး ခင်းထားသောနေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၍ အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်အား ဂိလာနသတင်း မေးမြန်းတော်မူပါသည်
အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်က ဦးထိပ်၌ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပေါ်နေသော လေရောဂါနှင့် ဆက်စပ်၍ ထက်လှစွာသောစူးဖြင့် ရိုက်နှက်မှုကိုခံနေရသော ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း၊ အားကောင်းသော ယောက်ျားသည် သားရေလွန်ကြိုးဖြင့် တင်းကြပ်စွာ ရစ်ပတ်ထားသည်ကို ခံနေရသကဲ့သို့ ဦးခေါင်းကိုက်နေသော ဝေဒနာဒဏ်ချက်ကိုလည်းကောင်း၊ နွားသတ်သမားသည် အသွားထက်လှစွာသော သားလှီးဓားဖြင့် နွား၏ဝမ်းဗိုက်ကို ဖောက်ခွဲသကဲ့သို့ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ဖြစ်နေသော လေနာရောဂါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အားကောင်းသော ယောက်ျားနှစ်ယောက်တို့သည် အားမရှိသောယောက်ျားကို လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကိုဆွဲကိုင်၍ မီးကျီးတွင်း၌ မီးကင်ကြသလို ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပြင်းထန်စွာ ခံစားနေရသော ပူလောင်မှုဝေဒနာကိုလည်းကောင်း သက်သာရာကိုမရဘဲ အပြင်းအထန် ဝေဒနာကို ခံစားနေရပုံကိုလည်းကောင်း လျှောက်ထားပြပါသည်
ဘုရားရှင်သည် အရှင်ဖနထေရ်အား ဓမ္မကထာကို ဟောကြားတော်မူပြီး ပြန်ကြွတော်မူပါသည်
ဘုရားရှင် ပြန်ကြွသွားတော်မူပြီး မကြာမီ အရှင်ဖဂ္ဂုန ပျံလွန်တော်မူသွားပါသည်
ပျံလွန်တော်မူချိန်၌ အရှင်ဖဂ္ဂုန၏ ဣန္ဒြေများက ကြည်လင်နေပါသည်
ထိုအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပြပါသည်
ဘုရားရှင်က အရှင်အာနန္ဒာအား “ဖဂ္ဂုန၏စိတ်သည် ဩရမ္ဘာဂိယ သံယော ဇဉ်ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးခြင်းကြောင့် ဣန္ဒြေတို့ အထူးကြည်လင်သွားပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပြီး-၁
ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ကောင်းခြင်းဥသုံ လုံးဝပြည့်စုံသော တရားတော်ကို ကြားနာရခြင်းကြောင့် ထိုရဟန်းတော်၏စိတ်သည် အောက်ပိုင်း သံယောဇဉ်ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း
ဗုဒ္ဓသာဝကထံမှ ကောင်းခြင်းဥသုံ လုံးဝပြည့်စုံသော တရားတော်ကို ကြားနာရခြင်းကြောင့် ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဉ်ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း
မိမိကြားနာသင်ယူဖူးသောတရားတော်ကို အဖန်ဖန်ကြံစည်, အဖန်ဖန်သုံးသပ်, အဖန်ဖန်ရှုမှတ်ထားသော ရဟန်းတော်၏စိတ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဉ် ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း
ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ကောင်းခြင်းဥဿုံ အလုံးစုံပြည့်စုံ သောတရားတော်ကို ကြားနာရသောကြောင့် ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် အတု မရှိသော ဥပဓိ၏ကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်)၌ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်း
ဗုဒ္ဓသာဝကအထံမှ ကောင်းခြင်းဥဿုံ အလုံးစုံပြည့်စုံသော တရားတော်ကို ကြားနာရသောကြောင့် ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် အတုမရှိသော ဥပဓိကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်၌ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြင့် လွတ်မြောက်၏
မိမိနာကြားဖူး သင်ယူဖူးသော တရားတော်ကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ကြံစည်, အဖန်ဖန်သုံးသပ်, အဖန်ဖန်ရှုမှတ်ပွားများသောရဟန်း၏စိတ်သည် အတုမရှိ ဥပဓိကုန်ရာနိဗ္ဗာန်၌ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြင့် လွတ်မြောက်ခြင်း-ဟူသော သင့်လျော်လျှောက်ပတ်သောအခါ အကြောင်းအကျိုးကို ဆင်ခြင်ခြင်း၌ ရရှိနိုင်သော အကျိုးခြောက်မျိုးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် သက္ကတတိုင်း၊ ကပိလဝတ်မြို့၊ နိဂြောဓာရုံကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေ၏
ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဘိက္ခုနီမ(ရဟန်းမိန်းမ) တို့အား သိုးမွေးတို့ကို လျှော်ဖွပ်စေ၏၊ ဆိုးစေ၏၊ ဖြေရှင်းစေ၏
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးနေရသဖြင့် ဘိက္ခုနီမတို့သည် သိက္ခာပုဒ်တို့ကို မေးမြန်းဆွေးနွေးခြင်း၊ အဓိသီလ အဓိစိတ္တ အဓိပညာလုပ်ငန်းတို့ကို မလုပ်နိုင်ဘဲ ပစ်ထားကြရ၏
တစ်နေ့သောအခါ ဂေါတမီသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ ရပ်နေ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဘိက္ခုနီမတို့သည် မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် တည်ကြည်သောစိတ် ရှိကြသည် ဖြစ်၍ နေကြကုန်၏လော” ဟု မေး၏
ထိုအခါ ဂေါတမီသည် “ဘိက္ခုနီမတို့သည် မမေ့လျော့ခြင်း သတိရှိခြင်း မရှိပါ
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ ကိစ္စကို ပြုရသည့်အတွက် ဖြစ်သည်” ဟု ဖြေကြား၏
ထို့နောက် ဂေါတမီသည် ပြန်သွားလေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စုဝေးစေ၏
ထို့နောက် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့အား “သင်တို့သည် ဘိက္ခုနီမတို့အား သိုးမွေးကို ဖွပ်၊ ဆိုး၊ လျှော်၊ ဖြေရှင်း စေကြသည်မှာ မှန်ပါသလား” ဟုမေး၏
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့လည်း “ဟုတ်မှန်ကြောင်း” ဝန်ခံ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဆွေးမျိုးတော်စပ်ကြပါသလား” ဟု မေးမြန်း၏
“မြတ်စွာဘုရား မတော်စပ်ပါ” ဟု ရဟန်းတို့သည် ဖြေကြား၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏
“အကြင်ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမအား သိုးမွေးတို့ကို ဖွပ်လည်း ဖွပ်စေငြားအံ့၊ ဆိုးလည်း ဆိုးစေငြားအံ့၊ ဖြေလည်း ဖြေရှင်းစေငြားအံ့
(ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
လက်ခုပ်ပင်ရွာ၊ လက်ခုတ်ပင်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကွင်းလှ
ဓနိချောင်းပြင်ရွာ၊ ဆင်ဘုတ်
လက်ပန်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ သလဲဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ (သင်္သကရိုက်: Mahāvajirālaṅkaraṇa) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်
သူသည် ဘုရင်ဘူမိဗလ နှင့် မိဖုရား သီရိခေတ် တို့၏ တစ်ဦးတည်း​သော သား​တော်ဖြစ်သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် အသက်၂၀ အရွယ်တွင် အိမ်​ရှေ့မင်းသားအဖြစ် ဘုရင်ဘူမိဗလမှ တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ၁၃ ရက်​နေ့တွင် ခမည်း​တော် နတ်ရွာစံပြီး​နောက် ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နန်းသိမ်းပွဲအတွက်ကိုမူ အချိန်တစ်ခု​စောင့်ဆိုင်းရန် သူက​ပြောခဲ့သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်​နေ့တွင် ပလ္လင်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
သူ၏ ခမည်း​တော်ကို ၂၀၁၇ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာ ၂၆ရက်​နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်
သူ၏ နန်းသိမ်းဘိသိတ်ပွဲကို ၂၀၁၉ခုနှစ် ​မေလ ၄ရက်မှ ၅ရက်အထိကျင်းပခဲ့သည်
ဘုရင်ဖြစ်ချိန် ၂၀၁၆ ခုနှစ်က သက်​တော် ၆၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်၍ သူသည် နန်းတက်ချိန်တွင် အသက်အကြီးဆုံး ထိုင်းဘုရင် ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူ့ကို ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၂၈ရက်​နေ့ ည​နေ ၅နာရီ ၄၅မိနစ်အချိန်တွင် ဒူဆစ်နန်းတော်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မင်းသား တစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဘုန်းကြီးတစ်ပါးမှ  "Vajiralongkorn Borommachakkrayadisonsantatiwong Thewetthamrongsuboriban Aphikhunuprakanmahittaladunladet Phumiphonnaretwarangkun Kittisirisombunsawangkhawat Borommakhattiyaratchakuman" (ထိုင်း: วชิราลงกรณ บรมจักรยาดิศรสันตติวงศ เทเวศรธำรงสุบริบาล อภิคุณูประการมหิตลาดุลเดช ภูมิพลนเรศวรางกูร กิตติสิริสมบูรณ์สวางควัฒน์ บรมขัตติยราชกุมาร)ဟု အမည်​ပေးခဲ့သည်
ဘုရင်ဘူမိ​ဘော၏ ဒုတိယ​မြောက်က​လေးဖြစ်ကာ တစ်ဦးတည်း​သောသားဖြစ်သည်
ချစ်တရာလန်ဒါ​ကျောင်းတွင် ၁၉၅၆ခုနှစ်မှစ၍ ပညာသင်ခဲ့သည်
၇တန်း​အောင်မြင်ပြီး​နောက် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက​ကျောင်းများတွင် တက်​​ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၀ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဆစ်ဒနီမြို့ရှိ ဘုရင့်​ကျောင်း​တော်တွင် ငါးပတ်ကြာ စစ်သင်တန်း တက်​ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် ဩစ​တြေးလျနိုင်ငံ ကမ်ဘီရမြို့ရှိ ​တော်ဝင်စစ်​ကောလိပ်သို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်
ထို​ကျောင်းတွင် သူသည် ဩစ​တြေးလျစစ်တပ်၏ စစ်​ရေး​လေ့ကျင့်မှုများနှင့်အတူ နယူး​ဆောက်​ဝေးတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ပညာ​ရေးတို့ကို သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်အဖြစ် ပြန်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး စာ​ပေပွဲဖြင့်ဘွဲ့ရခဲ့သည်
၁၉၈၂ခုနှစ်တွင် ဆူခိုထိုင်းတက္ကသိုလ်မှ ဥပ​ဒေဘွဲ့ဖြင့် ​နောက်ထပ်ဘွဲ့တစ်ခုရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၂ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၈ရက်​နေ့တွင် ဝဇိရာလင်္ကရဏမင်းသားအား အိမ်​ရှေ့မင်းသားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ထို့​ကြောင့် ချက္ကရီမင်းဆက်၏ တတိယ​မြောက် အိမ်​ရှေ့မင်းသားဖြစ်လာသည်
သူသည် ထိုင်း​တော်ဝင်စစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်​နေစဉ်ကပင် ပြည်နယ်များသို့အလည်အပတ်သွား​ရောက်ခြင်း၊ခမည်း​တော်ဘုရင်ကိုယ်စား အခမ်းအနားများတက်​ရောက်ခြင်းများကို လုပ်​ဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၆ရက်​နေ့ အသက်၂၆နှစ်အရွယ်တွင် သာသနာ့ဘောင်အတွင်း ​​ခေတ္တဝင်​ရောက်ခဲ့သည်
"ဝဇိရာလင်္ကရဏော" ("Vajirālaṅkaraṇo")ဘွဲ့​တော်ဖြင့် ၁၅ရက်ကြာ ဦးဇင်းဝတ်ခဲ့သည်
ပညာများသင်ယူပြီး​နောက် ​တော်ဝင်ထိုင်းစစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၇တွင် အရာရှိနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး​ကောလိပ်ကို တက်​ရောက်ခဲ့သည်
အ​​မေရိကန်၊ ဗြိတိသျှ၊ ဩစ​တြေးလျစစ်တပ်များနှင့် အချိန်ကာလများစွာ ​လေ့ကျင့်ခဲ့သည်
သူသည် ​လေယာဉ်နှင့် ဟတ်စကီး​မောင်းရန် အရည်အချင်းပြည့်မီသူဖြစ်သည်
၁၉၇၈ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်ကိုယ်ရံ​တော်တပ်ဖွဲ့၏​ ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်လာသည်
ထိုနှစ်​နှောင်းပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အစဉ်အလာအတိုင်း သာသနာ့​ဘောင်သို့ ​ခေတ္တဝင်ခဲ့သည်
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အသက်အရွယ်ရလာသည်နှင့် မင်းသား​လောင်ကွန်းမှာ အခမ်းအနားများစွာကို ကိုယ်စား တက်​ရောက်ခဲ့သည်
ဘုရင်ကြီး၏ နှစ်၈၀ပြည့်ပွဲ​တော် ​နောက်တစ်ရက်တွင် ၂၀၀၇ ဘန်​ကောက်ပွဲ​တော်ကို ဖွင့်လှစ်​ပေးခဲ့သည်
သူသည် "အိမ်​ရှေ့မင်းသား​ဆေးရုံများ"ကို တည်​ထောင်ခဲ့သည်
အများပြည်သူမှလှူဒါန်း​သော အလှူ​ငွေများနှင့် ​ဝေးလံ​သော​ဒေသများမှ ပြည်သူများကို ကျန်းမာ​ရေး​စောင့်​ရှောက်မှု​ပေးရန်ဖြစ်သည်
၁၉၇၇ခုနှစ်တွင် ​နေရာ၂၁​နေရာတွင် ​ဆေးရုံများဖွင့်ပြီးဖြစ်သည်
သူသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကဏ္ဍတွင်ပါ စိတ်ဝင်စားပြီး  "Mobile Agricultural Clinic Project" ကိုလုပ်​ဆောင်ခဲ့သည်
ဤစီမံကိန်းသည် လယ်သမားများကို အထွက်​ကောင်း​စေရန်နှင့် လယ်သမားပြဿနာများကို ​ဖြေရှင်း​ပေးနိုင်သည်
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များစွာက အပင်များ၊ ဆည်​မြောင်းများ၊ ငါးဖမ်းခြင်းများ စသည်တို့အတွက် ကူညီကြသည်
ထိုအဖွဲ့သည် အကူအညီလိုအပ်​သော ​နေရာများသို့ လျင်မြန်စွာသွားနိုင်သည်
ဤစီမံကိန်းဖြင့် လယ်သမားများကို နည်းပညာအသစ်များဖြင့် အထက်နှုန်း​ကောင်း​အောင် ​ဆောင်ရွက်​ပေးနိုင်ခဲ့သည်
လွန်ခဲ့​သောနှစ်များတွင် မင်းသား​လောင်ကွန်းသည် ဘုရင်ဘူမိ​ဘောအစား လယ်ထွန်မင်္ဂလာပွဲများကို တက်​ရောက်ခဲ့သည်
ထိုပွဲ​တော်သည် ထိုင်းလယ်သမားများအတွက် အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝ​သောပွဲဖြစ်သည်
သူသည် က​လေးများ၏ အဆင့်မီသင်ကြားနိုင်​ရေးတွင်ပါဝင်ပက်သက်ခွင့်နှင့် နှစ်ရှည်သင်ကြား​ရေးစီမံကိန်းကို အစပြုခဲ့သည်
သူသည် ရာဇာဘတ်တက္ကသိုလ်နင့် အထူး​​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုတက္ကသိုလ်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူက​ပြောကြားသည်မှာ ၁၉၇၈ခုနှစ်မှ စတင်ကာ တက္ကသိုလ်၏လက်​​အောက်ရှိ ​ကျောင်းများအားလုံး၏ ဘွဲ့နှင်းအခမ်းအနားများတွင် သဘာပတိအဖြစ်​ဆောင်ရွက်သည်
ခန့်မှန်း​ခြေအရ ၃၅နှစ်အတွင်း လူ​ပေါင်း ၂၁၀၀၀၀၀ကို ဘွဲ့​ပေးနိုင်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် သူသည်နှစ်တိုင်း ပညာသင်ဆုအတွက် ဘတ်၄၂သန်း လှူဒါန်း​လေ့ရှိသည်
တစ်ချိန်က သူ့ကို "​ဘောလုံးမင်းသား"ဟု လူသိကြ​သော်လည်း ယခုတွင် စက်ဘီးစီးမှုများ​ကြောင့် အမည်​ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ငယ်စဉ်ကပင် အားကစားတွင် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့သည်
၁၁နှစ်အရွယ်တွင် မြင်းစီးသင်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် မြင်းစီးနိုင်လာသည်
ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတွင် ပညာသင်​နေစဉ် သူငယ်ချင်းများနှင့် ​ဘောလုံး၊ရတ်ဘီ၊ ​​လှေ​လှော်များ ကစား​လေ့ရှိသည်
မင်းသားသည် ဟွာဟင်းရှိ နန်း​တော်တွင်​နေထိုင်စဉ်အခါက ဖခင်ဘူမိ​ဘော၊ အစ်မ​တော် ဥပ္ပလရတနာတို့နှင့်အတူ ​ရွက်​လှေ​လှော်​လေ့ရှိသည်
သူ၏ အားကစားကို ချစ်မြတ်နိုးမှုမှာ နတ်ရွာစံ ဘုရင်ဘူမိ​ဘောထံမှ အ​မွေရရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်
၂၀၀၇ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေအရ အိမ်​ရှေ့မင်းသား ဝဇိရာလင်္ကရဏကို ဘုရင်အဖြစ် ဆက်ခံနိုင်ရန် တင်ပြခြင်းအတွက် လွှတ်​တော်ဥက္ကဋ္ဌကို ထိုင်းအစိုးရမှ ညွှန်ကြားခဲ့သည်
ပြဇာဓိပက​နောက်ပိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင်​မွေးဖွား​သော ပထမဆုံးဘုရင်ဖြစ်သည်
ဘူမိ​ဘောဘုရင် နတ်ရွာစံပြီး​နောက် ဘုရင်ဖြစ်လာ​သော်လည်း သူက နန်းတက်ရန် အချိန်တစ်ခုကို ​စောင့်ရန်​ပြောကြားခဲ့သည်
ဘူမိ​ဘောဘုရင် နတ်ရွာစံအပြီး ရက်၅၀ အကြာ ဒီဇင်ဘာ၁ရက်​နေ့တွင် ဘုရင်ခံ ပရမ် မှ ဦး​ဆောင်ကာ ဝဇိရာလင်္ကရဏကို ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၁၀ဆက်​မြောက်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်ရန် တင်ပြခဲ့သည်
ဝဇိရာလင်္ကရဏက လက်ခံခဲ့ပြီး ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်ပြန်ချက်အရ "ဘုရင်ကြီး၏ဆန္ဒနှင့် ထိုင်းပြည်သူများ၏ အကျိုးအတွက် နန်းတက်မည်ဖြစ်​ကြောင်း" ​ကြေညာခဲ့သည်
သို့​သော် ခမည်း​တော်၏ ​တော်ဝင်မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနား မပြီးဆုံးမီအထိ ​နေဦးမည်ဖြစ်သည်
လက်ရှိတွင် သူ၏ အဓိကစံအိမ်​တော်မှာ ဒူဆစ်နန်းတော်အတွင်းမှ အမ်ပွန်း စသမ် အိမ်တော်ဖြစ်ကာ ၂၀၁၁ခုနှစ် ​နော့သဘူရီနန်း​တော်မှ ​ပြောင်းလာခဲ့ချိန်ကပင် စံမြန်းခဲ့သည်
ဘုရင်ဘူမိ​ဘော၏ ပရီဗီ​ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ အနားယူပြီး​နောက် ဘုရင်သစ် ဝဇိရာလင်္ကရဏက သူ၏​ကောင်စီအသစ်ကို အဖွဲ့ဝင်၁၀ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထိုင်းအာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရ၏ လွှတ်​တော်သည် ၂၀၁၄ကြားဖြတ်အ​ခြေခံဥပ​ဒေကို ပြင်ဆင်ရန် တညီတညွတ်တည်း မဲ​ပေးခဲ့ကြသည်
​လူတချို့က ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေအသစ်သည် စစ်တပ်ကို အာဏာပိုရ​စေ​ကြောင်း ​ဝေဖန်ကြသည်
၂၀၁၇ ​အ​ခြေခံဥပ​ဒေကို ၂၀၁၆ဆန္ဒခံယူပွဲတွင် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်
၂၀၁၇ ဧပြီ၆ရက်​နေ့တွင် ဘုရင် ဝဇိရာလင်္ကရဏက လက်မှတ်​ရေးထိုးခဲ့သည်
ဘုရင်ဝဇိရာလင်္ကရဏတွင် ​တော်ဝင်အိမ်​တော်များနှင့် ​တော်ဝင်အ​စောင့်အ​ရှောက်များ အတွက် အာဏာအပြည့်အဝရှိသည်
မိသားစု ၁၉၇၇ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ၃ရက်​နေ့တွင် မိခင်ဘက်မှ ဝမ်းကွဲ​တော်စပ်သူ စုံသဝလီနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်
သူတို့တွင် ၁၉၇၈ခုနှစ်၌ ဝဇိရကိတိယာဘာဟူ​သော သမီးတစ်​ယောက်ထွန်းကားသည်
၁၉၇၀​နှောင်းပိုင်းနှစ်ကာလများမှစ၍ သရုပ်​ဆောင်  ယုဝဓီတာနှင့်အတူ ​နေထိုင်ကာ က​လေး၅​ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်
သို့​သော် စုံသဝလီက နှစ်​အ​​တော်ကြာ​အောင် ကွာရှင်း​ပေးခြင်းမရှိခဲ့​​ပေ
၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှသာ တရားရုံးတွင် ကွာရှင်းခဲ့ကြသည်
ဇူလိုင်လတွင်မှသာ အပြီးသတ်ကွာရှင်းနိုင်ခဲ့သည်
စုံသဝလီနှင့် သမီးဖြစ်သူမှာ ​တော်ဝင်အခမ်းအနားများတွင် အ​ရေးပါ​သော​နေရာမှ ပါဝင်​နေဆဲဖြစ်သည်
ဝဇိရာလင်္ကရဏသည် ယုဝဓီတာနှင့် မင်းသား စုဍာဝဇရ မဟီတလကို ၁၉၇၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၂၉ရက်​နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
ထို့​နောက် သား၃​ယောက် သမီး၁​ယောက်ဖွားမြင်ပြန်သည်
၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် နန်း​တော်၌တရားဝင် လက်ထပ်ခဲ့သည်
သူတို့ကို ဘုရင်ဘူမိ​ဘောနှင့် မယ်​တော်ကြီး သီရိနဂရိန္ဒြာတို့က ​ကောင်းချီး​ပေးခဲ့​သော်လည်း မိဖုရား သီရိ​ခေတ်မပါဝင်ခဲ့​​ပေ
လက်ထပ်ပြီး​နောက် ဝဇိရာလင်္ကရဏနှင့်အတူ အခမ်းအနားများ တက်​ရောက်ခဲ့သည်
လက်ထပ်ပြီး ၂နှစ်အကြာတွင် မင်းသားက ယုဝဓီတာကို ​အသက်၆၀အရွယ် ​လေတပ်မှဗိုလ်နှင့် ​ဖောက်ပြန်​သည့် စွပ်စွဲသည့် ကိစ္စနှင့် ယုဝဓီတာသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ရုတ်တရက်ထွက်ခွာသွားသည်
​နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားသည် သမီး​တော်ကို အဓမ္မပြန်​ခေါ်ခဲ့ပြီး ယုဝဓီတာနှင့် သား​​လေး​ယောက်၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များနှင့် ​တော်ဝင်အ​ဆောင်အ​ယောင်များကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်
ထို့​နောက် ယုဝဓီတာနှင့်သားများသည် အ​​မေရိကန်သို့ ​ပြောင်းခဲ့ကြသည်
၂၀၀၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလ၁၀ရက်​နေ့တွင် တတိယအကြိမ် လက်ထပ်ခဲ့သည်
သီရိရံသိ သုဝတီနှင့် လက်ထပ်ခြင်းကို ၂၀၀၅အ​စောပိုင်းမှသာ လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြခဲ့သည်
သား​တော် ဒီပင်္ကရ ရံသိဇောတိကို ၂၀၀၅ခုနှစ် ဧပြီ၂၉ရက်​နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်
သား​တော်မှာ ချက်ချင်းပင် မင်းသားအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်
သို့​သော် ၂၀၁၄ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သီရိရံသိ သုဝတီ၏မိသားစုကို ​တော်ဝင်အမည်များရုပ်သိမ်း​ပေးရန် မင်းသား​လောင်ကွန်းက ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ စာ​ရေး အ​ကြောင်းကြားခဲ့သည်
အ​ကြောင်းမှာ မိသားစုဝင်၇​ယောက်မှာ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် စွပ်စွဲခံရခြင်း​ကြောင့်ဖြစ်သည်
​နောက်လတွင် သီရိရံသိ သုဝတီသည် ​တော်ဝင်ဂုဏ်ပုဒ်များကို စွန့်လွှတ်ကာ တရားဝင်ကွာရှင်းခဲ့ကြသည်
သီရိရံသိ သုဝတီသည် ​လျော်​ကြေးအဖြစ် ဘတ်သန်း၂၀၀ရရှိခဲ့သည်
လသည် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်သွားလာရာမှ ကမ္ဘာမှ ကြည့် လျှင် လဆန်းတစ်ခုမှ နောက် လဆန်းတစ်ခုသို့ ရောက်အောင် ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ၊ ၄၄ မိနစ်၊ ၂ ့၈ စက္ကန့်ကြာ ရ၍ ထိုမျှကြာသော ရက်အပိုင်းအခြားကို တစ်လဟု ခေါ်သည်
ဤသို့ လသွားကို အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ယင်း လကို စန္ဒရမာသဟု ခေါ်သည်
ယင်းသည့်လပေါင်း ၁၂ လကို တစ်နှစ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်
လကို သတ်မှတ်ရာ၌ အမျိုးမျိုး သတ်မှတ်ကြသည်
လကို အလွန်ဝေးသော အခြားကြယ်တစ်ခု မှ ကြည့်ပါက လသည် ကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ရအောင် ရက်ပေါင်း ၂၇ ရက်၊ ၇ နာရီ၊ ၄၃ မိနစ် ၁၁ ့၅ စက္ကန့်ကြာကြောင်း တွေ့ ရသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုမျှကြာသော တစ်လ၏ ရက်အပိုင်း အခြားသည် ကြယ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆို သတ်မှတ်ထားသောလ ဖြစ်သည်
တစ်ဖန် ကမ္ဘာသည် နေကို ပတ်၍ သွားလျက်ရှိရာ တစ်ပတ်ပြည့်အောင် သွားရသော အချိန်တာကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
ထိုတစ်နှစ်ကို ၁၂ ပိုင်း ပိုင်းခြား၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်လဟု ခေါ်ပြန်ရာ ထိုတစ်လတွင် ရက်ပေါင်း ၃ဝ၊ ၁ဝ နာရီ၊ ၂၉ မိနစ်၊ ၄ စက္ကန့်ရှိလေသည်
ယင်းသို့ နေသွားကို အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်သောလကို သူရိယ မာသဟု ခေါ်သည်
အထက်ပါလများအပြင် ပြက္ခဒိန်လ ဟူ၍ ရှိပြန်သည်
ပြက္ခဒိန်လများကား နေ၊ လ၊ ကြယ် စသည့် မည်သည်ကိုမျှ အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ လူများက ဖန်တီး ပြုလုပ်ထားသော လများ ဖြစ်သည်
ထိုလများသည် တစ်လ နှင့် တစ်လ ရက်ပေါင်း မတူကြဘဲ တစ်လလျှင် ၂၈ ရက်မှ ၃၁ ရက်ထိ ရှိကြ သည်
ထိုပက္ခဒိန်လများကို အနောက် တိုင်းများတွင်သာမက၊ ကမ္ဘာ အနှံ့အပြားမှာပင် သုံးစွဲလျက် ရှိရာ ယခုအခါ ကမ္ဘာသုံးလများလောက်ပင် ဖြစ်နေပေပြီ
ထိုလများမှာ ဇန်နဝါရီလ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ မတ်လ၊ ဧပြီလ၊ မေလ၊ ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လ၊ စက်တင်ဘာလ၊ အောက်တိုဘာလ၊ နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလတို့ ဖြစ်ကြသည်
ရှေးရောမ ပြက္ခဒိန်၌ တစ်နှစ်တွင် ၁ဝ လသာ ရှိခဲ့၍ ဇန်နဝါရီ လနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ မရှိချေ
ဤလ နှစ်လကို နောက်မှ ထပ်လောင်းဖြည့်စွက်လိုက်သဖြင့် ၁၂ လ ဖြစ်လာသည်
ထိုလ များတွင် တစ်လနှင့်တစ်လ၊ ရက်အရေအတွက်ချင်း မတူညီကြ သော်လည်း သာမန်ကိစ္စများအတွက်ဖြစ်လျှင် တစ်လကို ပျမ်းမျှ ရက် ပေါင်း ၃ဝ နှင့်ပင် တွက်ချက်လေ့ရှိကြသည်
မြန်မာလများသည် လဆန်းတစ်ခုမှ နောက်လဆန်းတစ်ခု သို့ ရောက်သည်အထိ သတ်မှတ်ထားသော စန္ဒရမာသ လများ ဖြစ်၍ တစ်နှစ်တွင် ၁၂ လ ရှိသည်
သာမန်အားဖြင့် ထို ၁၂ လတွင် ခြောက်လသည် ၂၉ ရက်စီ ဖြစ်၍ အခြားခြောက်လ သည် ရက် ၃ဝ စီ ဖြစ်သည်
ဝါထပ်ရက်ငင်များလည်း ရှိ၏
အဆိုပါ ၁၂ လကား တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲ၊ တပေါင်းလများ ဖြစ်ကြသည်
ဇန်နဝါရီဖေဖော်ဝါရီမတ်ဧပြီမေဇွန်ဇူလိုင်ဩဂုတ်စက်တင်ဘာအောက်တိုဘာနိုဝင်ဘာဒီဇင်ဘာတန်ခူးကဆုန်နယုန်ဝါဆိုဝါခေါင်တော်သလင်းသီတင်းကျွတ်တန်ဆောင်မုန်းနတ်တော်ပြာသိုတပို့တွဲတပေါင်း
ဒန့်ဒီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dantdee)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ဒန့်ဒီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒန့်ဒီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃ ဦး၊ မ ၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
ငကွရွာ၊ ငကွ
ဦးတိုရွာ၊ ထူတောကမြ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၂)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၃၃) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၄) ရက်) ကျန်သေးသည်
၂၀၂၁  –  မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တကွ အစိုးရဝန်ကြီးများ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်
၁၉၉၅ – ဝင်းသိင်္ဂီထွန်း၊ မြန်မာဘောလုံးသမ
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ တင်းတိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် စစ်ကိုင်းမြို့ပေါ်ရှိ တင်းတိပ်ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
တက်ဆွဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetswea)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ တက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၂ ဦး၊ မ ၁၈၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းတားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kintar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ရွှေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၂၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင် (Orcaella brevirostris) သည် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ မြစ်ကြီးများဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ် ဂင်္ဂါမြစ် နှင့် မဲခေါင်မြစ် တို့အပြင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ မဟာခန်မြစ်ကြီးထဲတွင် တွေ့ရှိရသည့် လင်းပိုင်မျိုးစိတ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ကျက်စားနေထိုင်လေ့ရှိသော နေရာများမှာ ဗန်းမော်နှင့် မန္တလေးမြို့အကြားရှိ မြစ်ပိုင်းအတွင်းတွင် ဖြန့်ကြက်သွားလာ ပေါက်ဖွား ရှင်သန်လျက်ရှိသည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်သည် ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော ပြယုဂ် တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များကို ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင်ရှိသော ရေချိုလင်းပိုင် အားလုံးကို ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ဟု စတွေ့သည့်သူက ခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့သော ငါးမျိုးစိတ်အသစ်တစ်ခု အနေနှင့် ကမ္ဘာတွင် မှတ်တမ်းပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
လက်ရှိ ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ငါးလုပ်ငန်းဌာနနှင့် World life conservation မှ ထိန်းသိမ်းထားသော အကောင် ၇၀ ခန့်ရှိနေသည်
မင်းကွန်း၊ မန္တလေးမြောက်ဘက်ရှိ မြင်ဇွန်းရွာအနီးတွင် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက သူတို့၏ ဘိုးဘွား လက်ထက်ကတည်းက လင်းပိုင်များ၏ အကူအညီနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ငါးဖမ်းလာခဲ့ကြသည်
လင်းပိုင်များသည် တံငါသည်လှေများကို သိ၏
သစ်သားချောင်းလေးနှင့် လှေကို ခေါက်လိုက်လျှင် လင်းပိုင်များသည် အနားကို ကပ်လာကြသည်
ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ် သွားနေသော လင်းပိုင်များသည် တံငါသည်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ငါးဖမ်းပေးလေ့ရှိကြသည်
လင်းပိုင်များသည် ငါးရှိသော နေရာများကို သွား၍ အမြီးလေးနှင့် အချက်ပြလိုက်တာနှင့် တံငါသည်များက ကွန်ပစ်၍ ငါးဖမ်းကြသည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ ထိန်းသိမ်းရေးနားလည်မှု စာချွန်လွှာ (MOU)တစ်ရပ်ကို ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းတွင် ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာနနှင့် သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ (WCS)တို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကျက်စားရာ မတ္တရာမြို့နယ် မြေစွန်းကျေးရွာ၌ အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်
ထို့ပြင် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ အတွင်း၌ မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့အကြား ၇၂ ကီလိုမီတာကို ဧရာဝတီလင်းပိုင် ထိန်းသိမ်းဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ထို့အတူ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ မြစ်အတွင်းဖြန့်ကြက် နေထိုင်မှုကို အပြည့်အဝသိရှိနိုင်ရန် ၂၀၀၂-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလများက ပထမဆုံးအကြိမ် လေ့လာမှုပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်နှင့် မင်းကွန်း ကြား၌ လင်းပိုင် (၃၇) ကောင် တွေ့ခဲ့ကြောင်း၊ မှတ်တမ်းပြုနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် မန္တလေးနှင့် ဗန်းမော်ကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အတိုင်း အစုန်အဆန် လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လင်းပိုင် (၅၉) ကောင်၊ ၂၀၀၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် (၇၂) ကောင်ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်
မန္တလေးမြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း၌ ရှားပါးမျိုးတုံးတော့မည် ဖြစ်သော ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ မှီတင်းနေထိုင်နေကြသည်
Orcaella brevirostris ဟု သိပ္ပံအမည်ပေးထားသော လင်းပိုင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၄-မျိုးသာ ကျန်ရှိတော့သည့် ရေချိုလင်းပိုင်ငါးများအနက်မှ ရှားပါးမျိုးနွယ်ဝင် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း လွန်ခဲ့သည့် ရာစုနှစ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း နေထိုင်ကြသည့် ရေချိုလင်းပိုင်ငါး အရေအတွက် ၆၀% အထိ လျော့ကျသွားခဲ့သည်
ယခုအချိန်တွင် ရရှိနိုင် သမျှသော အကောင်းဆုံး ခန့်မှန်းထားသည့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်ငါး အရေအတွက်မှာ ၅၉ ကောင်သာ ဖြစ်သည်
ဤလင်းပိုင်ငါးများသည် ၂ မီတာမှ ၂.၇၅ မီတာအထိ အလျားရှိကြပြီး၊ အပြာနက်မှောင်အရောင်နှင့် မီးခိုးရောင်အရင့် အရောင်ရှိကြသည်
ဤလင်းပိုင်ငါးများသည် လူများနှင့် ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်း၍ ပူးပေါင်းဆက်ဆံမှု ရှိကြပြီး၊ ဤအချက် မှာ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ဆက်ဆံရေးအတွက် လေ့လာမှုပြုရန် အထူးအခွင့်ကောင်း ဖြစ်သည်
ငါးများ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှု ပုံစံပြောင်းလာခြင်း၊ ရေ အရည်အသွေးကျဆင်းလာခြင်း၊ မြစ်ကြောင်းရေစီးများ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ၎င်းရေသတ္တဝါများ အရေအတွက်လည်း ကျဆင်းလာနေပါသည်
ဧရာဝတီမြစ်၊ မေခ၊ မေလိခ မြစ်များတွင် ဆည်များ တည်ဆောက်မည်ဆိုပါက မူလကတည်းက ရှားပါးမျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်နေသော ဧရာဝတီလင်းပိုင်ငါးများ ရှားပါးပျောက်ကွယ်စေရန် ခြိမ်းခြောက်မှုကြီး ဖြစ်နေစေသည်
ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာနနှင့် သားငှက် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ (WCS) တို့ ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေး ကင်းလှည့်အစီအစဉ် ၂၀၀၉-၁၀ ခုနှစ် ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်း အကြား ဧရာဝတီမြစ် အစိတ်အပိုင်း၊ မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ အကြား ၇၄ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေးနယ်မြေတွင် စက်တင်ဘာ၌ ပြန်လည်စတင်နေပြီဖြစ်သည်
ဇူလိုင်နှင့် ဩဂုတ်လတွင် ခရီးစဉ်၌ အသုံးပြုသော လှေ၊ မော်တော်များ ကြံ့ခိုင်ရေးဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးစဉ် အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းစသည် တို့ကို ပြုလုပ်ကြပြီး အဆိုပါအစီအစဉ်ကို နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလမှ ဇွန်လ အထိ တစ်လလျှင်နှစ်ကြိမ်၊ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ပတ်ခန့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေတွင် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ကြခြင်းဖြစ်သည်
ဧရာဝတီ လင်းပိုင်ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေးကင်းလှည့်အစီအစဉ်၌ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအတွင်းရှိ ကျေးရွာ များတွင် ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ပတ်သက်သော ပညာပေးလုပ်ငန်းများ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ၊ ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနမှ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒများအကောင်အထည်ဖော်ခြင်း လုပ်ငန်းများ၊ ငါးသုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ တရားမဝင်ငါးဖမ်းနည်း များဖြစ်သည့် ရှော့တိုက်ခြင်း၊ မိုင်းခွဲခြင်း၊ အဆိပ်ချခြင်းများကို နေ့ညကင်းလှည့်ခြင်း၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင် သဘာဝလေ့လာခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်သည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင် သဘာဝလေ့လာခြင်း (Behavior Budget) တွင် အစာရှာခြင်း (Feeding) ၊ ခရီးသွားခြင်း (Travelling)၊ အနားယူခြင်း (Resting)၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း (Socializing) တို့ပါဝင်ပြီး ဧရာဝတီ လင်းပိုင်အုပ်နှင့် မီတာ ၅ဝ အကွာ အဝေးရှိ လေ့လာရေးမော်တော်ပေါ်မှ နေ၍ နှစ်နာရီခန့် တောက်လျှောက် ကြည့်ရှုလေ့လာ မှတ်တမ်းတင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်
မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြားတွင် ဧရာဝတီလင်းပိုင် ၇၂ ကောင်ခန့်ရှိပြီး ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၌ လင်းပိုင် ၁၆ မှ ၁၈ ကောင်ခန့်ရှိရာ မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြားရှိ လင်းပိုင်အရေအတွက်၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြစ်သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဧရာဝတီ လင်းပိုင်နှင့် ပတ်သက်သော လေ့လာမှုများကိုစတင်ခဲ့ပြီး မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ ကြားဒေသတွင် လင်းပိုင် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခြင်း၊ လူနှင့်လင်းပိုင် ပူးပေါင်း၍ ငါးဖမ်းသည့် ဓလေ့စရိုက်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ရေလုပ်သားတို့ အကျိုးတူ ပူးပေါင်း ငါးဖမ်းသည့် ရိုးရာ အလေ့အထကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် ငါးမျိုးပြုန်းတီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော တရားမဝင် ငါးဖမ်းဆီးခြင်းများ (လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ခြင်း၊ မိုင်းခွဲခြင်း၊ အဆိပ်ချခြင်း) နှင့် မြစ်ချောင်းများအတွင်း ရွှေတူးဖော်မှုများ ပပျောက်စေရန် ဧရာဝတီလင်းပိုင် မျိုးမသုဉ်းစေရေးအတွက် ပြည်သူများက ဝိုင်းဝန်းပူးပေါင်း ကာကွယ်လာစေရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေကို သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေဖြစ်သည့် မင်းကွန်းနှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့ အကြားသို့ မန္တလေးမြို့မှ စက်တပ် ရေယာဉ်ဖြင့် ဆန်တက်၍လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမှ စဉ့်ကူးမြို့သို့ ကားဖြင့် သွားရောက်ပြီး စက်တပ်ရေယာဉ်ဖြင့် စုန်ဆင်း၍လည်းကောင်း သွားရောက် လေ့လာနိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်သာ ရှိသော ဧရာဝတီလင်းပိုင်နှင့် လက်ပစ်ကွန် ရေလုပ်သားတို့ ပူးပေါင်း ငါးဖမ်းဆီးသည့် သဘာဝဓလေ့စရိုက် နှင့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကို နိုင်ငံခြား ခရီးသွားဧည့်သည်များ လာရောက် ကြည့်ရှုလေ့လာကြကြောင်း သိရသည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင် ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေသတ်မှတ်ပြီး နယ်မြေအတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းရေးပညာပေး ကင်းလှည့် အစီအစဉ်များကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ကျက်စားသည့် မန္တလေး-ဗန်းမော် ကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကင်းလှည့်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ နေထိုင် ကျက်စားသည့် နယ်မြေဧရိယာများ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်များအပေါ် ကျရောက်နေသည့် အန္တရာယ်များ လျော့ကျခြင်း၊ လင်းပိုင်များ၏ အုပ်စုပမာဏ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့် အတူငါးဖမ်းဆီးကြသည့် လက်ပစ်ကွန် ရေလုပ်သားများ ငါးဖမ်းဆီးနိုင်သည့် နယ်မြေဧရိယာ ကျယ်ဝန်းလာပြီး ရေလုပ်သားဦးရေ တိုးပွားလာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့်အတူ ငါးဖမ်းဆီးသည့် လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်း၊ ဒေသတွင်းရှိ ပြည်သူ လူထုထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ အသိပညာများ တိုးပွားလာပြီး၊ လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်း ပါဝင်လာခြင်း၊ လင်းပိုင်နှင့် ငါးဖမ်းဆီးသည့် လုပ်ငန်းများကို ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လာရောက်ကြည့်ရှုကြ သဖြင့် ဧရိယာနယ်မြေအခွန်အခများ ရရှိခြင်း၊ ရေလုပ်သားများနှင့် ဒေသခံကျေးရွာများ ဖွံ့ဖြိုးစည်ပင်ခြင်းစသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိပေမည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင်များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း၊ ရခိုင်ကမ်းမြောင်ဒေသ၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် မြိတ်ကျွန်းစုတို့တွင် တွေ့ရသည်
ကမ္ဘာတွင် ဩစတြေးလျတိုက် မြောက်ပိုင်း၊ နယူးဂီနီ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဒေသ၊ ဂင်္ဂါမြစ်၊ အင်ဒိုနီးရှား မဟာခမ်မြစ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်တို့ရှိ မဲခေါင်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တို့ တွင်လည်း တွေ့ရသည်
ဧရာဝတီလင်းပိုင်တို့ကို တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်လည်ကောင်း၊ မြစ်ကြီး (၃) စင်းဖြစ်သော မဲခေါင်မြစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘော်နီယိုကျွန်းရှိ မဟာခမ်မြစ်တို့တွင်လည်းကောင်း တွေ့နိုင်သည်
လီယွန်နယ် အင်ဒရေ မက်ဆီသည် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် ပီအက်စ်ဂျီ နှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ အသင်း တို့တွင် ရှေ့တန်း ညာတောင်ပံနှင့် ကွင်းလယ်တိုက်စစ် ကစားသမား အဖြစ် ကစားနေသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
မက်ဆီ ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ ရိုဆာရီယိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
သူ၏ မျိုးဆက်တွင်သာမက သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင်ပါ အကောင်းဆုံးသော ဘောလုံးသမား တစ်ယောက်အဖြစ် အများကသတ်မှတ်ကြသည်
သူ၏ ကစားဟန်နှင့် စွမ်းရည်တို့မှာ အာဂျင်တီးနား ဘောလုံးအကျော်အမော် မာရာဒိုနာ ကိုပင် ယှဉ်နိုင်ပြီး မာရာဒိုနာ ကိုယ်တိုင်က သူ့နေရာကို ဆက်ခံမည့်သူတစ်ဦးဟု ဖော်ထုတ်ပြောဆိုခဲ့သည်
ရွှေဘောလုံးဆု 8 ကြိမ်နှင့် ဥရောပ ရွှေဖိနပ်ဆု ခြောက်ကြိမ်လည်း ရရှိထားသည်
အလိမ်အခေါက်စွမ်းရည် ပြိုင်ဘက်ကင်း ထူးချွန်၍ ဖန်တီးမှုစွမ်းရည်၊ ဂိုးသွင်းစွမ်းရည် အင်မတန် ကောင်းမွန်သောကြောင့် အခြားကမ္ဘာမှလာသော ဂြိုဟ်သားဟုပင် အများစုက တင်စားကြသည်
|- | style"text-align:center;vertical-align:middle;background-color:gold" | အနိုင်ရသူ|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" | ၂၀၂၂ အင်္ဂလန်|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" ||-! colspan"3" style"text-align:center;vertical-align:middle;background-color:#cccccc;" | အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်|- | style"text-align:center;vertical-align:middle;" | || style"text-align:center;vertical-align:middle;" | ၂၀၀၈ ဘေဂျင်း|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" ||-! colspan"3" style"text-align:center;vertical-align:middle;background-color:#cccccc;" | ဖီဖာ ယူ-၂၀ ကမ္ဘာ့ဖလား|- | style"text-align:center;vertical-align:middle;background-color:gold" | အနိုင်ရသူ|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" | ၂၀၀၆ နယ်သာလန်|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" | {{MedalCompetition|[[:en:FIFA U-20 Word cup|- | style"text-align:center;vertical-align:middle;" | || style"text-align:center;vertical-align:middle;" | ၂၀၀၅ ကိုလံဘီယာ|| style"text-align:center;vertical-align:middle;" || module  }}
လက်ချင်စတိန်းနိုင်ငံသည် ဥရောပအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်
အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဒေါက်တာမိုက်ကယ်အဲရစ်တို့၏ သားကြီး မြင့်ဆန်းအောင် ခေါ် အလက်ဇန်ဒါး (Alexander John Christopher Aris) ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ညောက်ပင်ချိုင်ခမွီးရွာ၊ ပိန်နဲချောင်း
ဒဖိုကျောင်းတော် သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကျောင်းတော် (တရုတ်: 大佛寺; ပင်ယင်: Dàfó Sì) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂန်းဆု (Gansu), ချောင်ယဲ့ (Zhangye) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
အနောက်ရှီယာကာလ Western Xia period အတွင်း ၁၁၀၀ နှစ်ဝန်းကျင်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ၃၅ မီတာရှည်လျားသည် အလွန်တရာကြီးမားသည့် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်ကြီးကြောင့် ကျောင်းတော်သည် လူသိများထင်ရှားသည်
၂၀၀၅ - ၂၀၀၆ တွင်ကျောင်းတော်ကို  ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် လာရောက်လည်ပတ်သူများ ထောင်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သည်
ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် အချိန်ကာလရွေ့လျောလာသည်နှင့်အမျှ "Kasyapa Buddha Temple" (迦叶如来寺), the "Bojue Temple" (宝觉寺), the "Hongren Temple" (宏仁寺), "လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကျောင်းတော်" (睡佛寺) စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ယခုလက်ရှိ ကျောင်းတော်၏ အမည်မှာ "ဒဖို" ဖြစ်ပြီး "ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကျောင်းတော်ရှိ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို သစ်သားကိုယ်ထည်တွင် ရွှံ့စေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်
ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်နေသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်
သူ၏ သာဝကဆယ်ဦးတို့သည် သူ၏ အနောက်တွင် ရပ်နေဟန် တည်ရှိသည်
ရုပ်ပွားတော်ကြီးမှာ  Western Xia (1038–1227)ကာလ ကတည်းက ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မရှိပေ
ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ အလျားသည် ၃၅ မီတာ (၁၁၅ ပေ) ရှိပြီး Ruth W. Dunnell က "တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရွှံ့စေးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် အကြီးဆုံးလျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်
ခန်းမတွင် အလျား ၄၈ မီတာ (၁၅၇ ပေ)၊ အကျယ် ၂၄ မီတာ (၇၉ ပေ) ရုပ်ပွားတော်၊ အမြင့် ၃၃ မီတာ (၁၀၈ ပေ) ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် စံပယ်တော်မူလျက်ရှိသည်
Qing မင်းဆက် (1644–1911)ကာလ သရုပ်ဖော်ပန်းချီများ ရှိပြီး ထိုကာလက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်များထဲမှ ရှားပါးသည့် သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်
သရုပ်ဖော်ပန်းချီတွင် Xuanzang  နှင့် သူ၏ နောက်ပါများအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်
Xuanzang သည် မြင်းကို စီးနင်းနေပြီး မျောက်မင်း စွန်းဝူခန်း မြေပေါ်တွင် ပုဆစ်ဒူးတုပ်နေဟန် ဖြစ်သည်
လက်ပန်ကျင်းရွာ၊ ကျောက်မြောင်း
ဟတဘုဘူတာ  (幡生駅 ဟတဘု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ရှိမိုနိုဆဲခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ထန်နွဲ့ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htannwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဇန်နဝါရီလ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၀)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၅၅) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၆) ရက်) ကျန်သေးသည်
၁၈၀၆ – ကိပ်တောင်းမြို့ရှိ အခြေချနေထိုင်သူများသည် ဗြိတိသျှအား အညံ့ခံခဲ့ကြသည်
၁၈၁၀ – နပိုလီယန် ဘိုနာပတ်သည် သူ၏ ပထမဆုံးဇနီးဖြစ်သော ဂျိုးဇဖင်းနှင့် ကွာရှင်းခဲ့သည်
၁၈၆၁ – အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်: ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်
၁၈၇၀ – ဂျွန် ဒီ ရော့ကဖဲလားသည် စတင်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၂၀ – ဗာဆိုင်းစာချုပ် စတင်အသက်ဝင်ပြီး ပထမကမ္ဘာစစ်ကို တရားဝင်ပြီးဆုံးစေခဲ့သည်
၁၉၄၆ – ကုလသမဂ္ဂ၏ ပထမဆုံးအကြိမ် အထွေထွေညီလာခံကို လန်ဒန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၅၁ နိုင်ငံမှ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၆၂ – အပိုလိုစီမံကိန်း: နာဆာသည် စီ-ဖိုက် ပစ်လွှတ်ဒုံးပျံကို ဆောက်လုပ်မည့် အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့သည်
ထိုဒုံးပျံကို ဆေတန် ၅ ဒုံးပျံအဖြစ် သိရှိကြပြီး အပိုလိုမစ်ရှင်တိုင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်
၁၉၁၀ – ရှုမဝဦးကျော်၊ မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ (၁၉၇၄ ကွယ်လွန်)၁၇၇၈ – ကားလ် လင်းနီးယပ်၊ ဆွီဒင်လူမျိုး ရုက္ခဗေဒပညာရှင်နှင့် သမားတော် (၁၇၀၇ မွေး)
ထနောင်းတော (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungtaw(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ထနောင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံသည် အာရှအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော နှစ်ထပ် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ဥဇဗက် ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံသည် ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ(ရုရှားနိုင်ငံ)တွင် ပါဝင်သော ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံတို့တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်၍၊ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၇၃၅၄၆ ရှိသည်
မြောက်ဘက်တွင် ကာမ္ဘက်ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကီရဂစ်ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် တာဂျစ်ဆိုဗီယက် သမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် တူကမင် ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံစသော ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဝင် နိုင်ငံများနှင့် တောင်ဘက်တွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်
အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် တာကီစတန်ဒေသဟူ၍ ရှိရာ ၁၈၆ဝ နှင့် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်းက ရုရှားတို့သည် အနောက်တာကီစတန်ကို သိမ်းယူခဲ့ကြလေသည်
အရှေ့ တာကီစတန်သည် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နမိတ်ထဲတွင် ကျရောက် လျက်ရှိသည်
၁၉၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် တာကီစတန်၊ ခီဗာနှင့် ဗူခါးရား နယ်မြေများ ပါဝင်စေလျက် ဥဇဗက် ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ လေသည်
၁၉၂၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ထဲ၌ သမ္မတနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံတွင်း၌ မြေဩဇာ ထက်သန်သော ဖားဂါးနားချိုင့်ဝှမ်း တည်ရှိသည်
ထိုဒေသတွင် ဆားဒါယာမြစ်မှ ရေသွင်း၍ ဝါ၊ သစ်သီးနှင့် ဆန်စပါးတို့ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်
ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံသည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဝါအများဆုံးထွက်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ထွက် ဝါ ၆ဝ% ကို ဥဇဗက် ကစ္စတန်နိုင်ငံမှရရှိသည်
လူဆန်ပဲပင်၊ ဆန်စပါး၊ စပျစ်သီးနှင့် ဗင်္ဂလား ဆီးသီးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်
နိုင်ငံ၏အနောက်ပိုင်းတွင် မြင်း၊ သိုးစသော တိရစ္ဆာန် များကို မွေးမြူကြသည်
အထူးသဖြင့် တာရာကား သိုးမျိုးကို အကြီးအကျယ်မွေးမြူသော နိုင်ငံဖြစ်သည်
ဥဇဗက်ကစ္စတန် နိုင်ငံသည် တွင်းထွက်ပစ္စည်း ကြွယ်ဝ သောနိုင်ငံလည်း ဖြစ်၍ ကြေးနီ၊ ရေနံနှင့် ကျောက်မီးသွေး ထွက်သည်
အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် စက်မှု လုပ်ငန်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
တက်ရှကင့်မြို့တော်တွင် အထည်အလိပ်စက်ရုံ၊ စိုက်ပျိုးရေးကိရိယာ စက်ရုံ၊ သားရေစက်ရုံစသော စက်ရုံများ ရှိသည်
နိုင်ငံတွင်း၌ ဘိလပ်မြေစက်ရုံ၊ စက္ကူစက်ရုံ၊ သံနှင့် သံမဏိ စက်ရုံ၊ ရေနံချက်စက်ရုံ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ အစရှိသော စက်ရုံ မြောက်မြားစွာ ရှိသည်
တက်ရှကင့်မြို့သည် ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ ဆိုဗီယက်ပြည် ထောင်စုမြို့တွင်လည်း အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁၃၈၅ဝဝဝ (၁၉၇ဝ)ရှိသည်
အခြားထင်ရှားသော မြို့များမှာ ဗူခါးရားမြို့၊ ခီဗာမြို့၊ ခိုကန်း မြို့နှင့် ဆမာကန်းမြို့များ ဖြစ်သည်
ဆမာကန်းမြို့သည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်
တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်တွင် ရုရှားတို့ ဝင်ရောက်မလာမီက ဥဇဗက် လူမျိုးတို့သည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ကြီးစိုးခဲ့သည်
ဥဇဗက်လူမျိုးသည် တူရကီတို့၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အစ္စလာမ်အယူဝါဒီများ ဖြစ်သည်
ဥဇဗက်ကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၁၁၉၆ဝဝဝဝ (၁၉၇ဝ) ရှိသည်
ဟင်းစားသာပေး ကွန်ချက်မပြနှင့်သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
တံငါတို့သည် ဟင်းစားသာပေး၍ ကွန်ချက်ကိုမူ သူတစ်ပါးအား မပြသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးအား သင့်လျော်သလို ‌ဝေဖန်ပိုင်ခြား၍ ဖြန့်ဖြူးထောက့်ပံ့ကူညီပါ
သို့သော် မိမိတစ်သက်လုံး လက်သုံးပြုရမည့် နည်းနာများ၊ လျှို့ဝှက်ချက်များကို ထုတ်မပေးပါနှင့်
ကွန်ချက်  ကွန်ပစ်၍ ငါးများများရနိုင်သော နေရာကောင်း
"ဦးမိုးလုံးသည် ဟင်းစားသာပေး၊ ကွန်ချက်မပြနှင့် ဆိုသော စကားကို လက်ကိုင်ထားကာ ....ရရှိသည်ကို သိုသိပ်ထားပြီးလျှင်..." [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၄၃
"ရှေးတံငါကြီးများက လူချင်းခင်လျှင် ဟင်းစားသာပေး၊ ကွန်ချက်မပြနှင့်ဟု ဆိုထုံးရှိခဲ့လေသည်
" [၁၃၂၅] ရှုမဝ၊ ၁၆၊ ၁၁၈
ဉာဏ-ပုဒ်သည် အသိဉာဏ်ဟူသောအနက် သာမညကို ဟောလင့်ကစား ထိုထိုအရာဋ္ဌာန အားလျော်စွာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊ ဝိပဿနာဉာဏ် စသည်တို့ကို အသီးသီး ကောက်ယူရသည်
ဉာဏ, ဝိညာဏ-ပုဒ်တို့ကား သက္ကတဥပဒေမရှိသော်လည်း မာဂဓ၌ တွင်ကျယ်ထင်ရှား၍ (နျာသ ရူပသိဒ္ဓိ)ဆရာကြီး ၂-ပါးပင် မိန့်ဆိုလျက်ရှိချေပြီ၊ ဉာဏ ဝိညာဏ ဟု ရေးမှ အမှန်ဖြစ်၍ နေတော့သည်၊ သက္ကတ ဥပဒေကိုလိုက်သော ဆရာကြီးတို့ကား ဉာသ် ရူပသိဒ္ဓိအာဏာကို မလွန်ဆန်ဝံ့၍ ထို၂-ပုဒ်မှ ကြွင်းသော သညာန, ပညာန-စသည်တို့မှာ နငယ်နှင့်သင့်သည်ဟု ဆုံး ဖြတ်ကြကုန်၏
ဝိသုဒ္ဓါရုံ ကစ္စည်း သုတ်နက်၊ ရဟာဒိတောဏသုတ်အဖွင့်
သက္ကတ၌ ဏကြီးပြန်ကြောင်းမရှိ၊ ဉာသ်, ရူပသိဒ္ဓိတို့က ဉာဓာတ်နောင် နငယ်၏ ဏကြီးပြန် ဥပဒေပြုကြ၏၊ ဏကြီးပြန် စည်းမျဉ်းစာရင်းမဝင်သော်လည်း ကျမ်းပြုဆရာတော်ကြီးများကို လေးစား ရိုသေသောအားဖြင့် သုဒ္ဓ၌ ဉာဏဟု မုဒ္ဓဇနှင့် သုံးကြ၍ သာဓု ပညာနဝါ နရော၊ သညာန, အဘိညာန စသော ပါဠိမိဿက၌ကား ဒန္တဇနှင့်ပင် သုံးစွဲတော်မူကြ၏
အမှန်မှာ သုဒ္ဓဖြစ်စေ မိဿကဖြစ်စေ ဒန္တဇနှင့်သာ သင့်ပေသည်
(ဝိ၊ပိ၊ဓာန်
(၁) ဉာဏ်၊ ဝေဖန်-ပိုင်းခြား စဉ်းစား ဆင်ခြင်-သိမြင်-တတ်သော သဘောတရား၊ သိခြင်း၊ သိမှု၊ အသိ၊ အလိမ်မာ၊ ပညာ၊ ပညိန္ဒြေ စေတသိက်
(တိ) (၂) ဝေဖန်-ပိုင်းခြား-စဉ်းစား ဆင်ခြင်-သိမြင်-တတ်သော၊ အသိ-အလိမ်မာ-ဉာဏ်-ပညာ-ရှိသော၊ သူ
ဉာဏ်သည် အကျိုးမှန်သမျှကို အကျိုးအနေဖြင့်၎င်း အကြောင်းမှန်သမျှကို အကြောင်း အနေဖြင့်၎င်းဟုတ်မှန်သော သဘောအတိုင်း ဖောက်ထွင်း သိမြင်နိုင်သည့် ပြင် ခက်ခဲနက်နဲလှသည့် သစ္စာ၄-ပါး မြတ်တရားကိုပင် ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်နိုင်စွမ်းပင် ဖြစ်သည်
ဉာဏ်နှင့်ပညာသည် အတူတူပင်ဖြစ်၍ စေတသိက် ၅၂-ပါးတွင် ပညိန္ဒြေ စေတသိက်ဖြစ်သည်
သဗ္ဗညုဘုရားရှင်တို့၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်မှတပါး အခြားပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ဉာဏ်သည် အကြွင်းမဲ့ အကုန်အစင် မသိမြင်နိုင်၊ သိသင့်သိထိုက်သည့် အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တစသော သဘောတရားကိုသာ သိမြင်နိုင်၍ မသင်ယူဖူးသော အတတ်ပညာ, မရောက်ဘူးသော အရပ်ဒေသ မကြားဖူးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ အမည်ပညတ်စသည်တို့ကိုကား မသိနိုင်ပေ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကား ထိုအလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်နိုင်သည်  ဉာဏ်သည် (လူသား) သတ္တဝါတို့၏ သားမြတ် ၂-ခုအလယ် နှလုံးအိမ်၏ အတွင်း ပုန်းညက်စေ ခန့်နက်သော တွင်း၌ရှိသည့် တလက်ဖက် (တလက်ဆွမ်း)၏ ထက်ဝက်မျှသော နှလုံးသွေးကိုမှီ၍ ဖြစ်သည်
ဆီမီးသည် အမိုက်မှောင်အတွင်းဝယ် ကွယ်ကာဖုံး လွှမ်းနေသည့် အာရုံဝတ္ထုအစုစုကို တစ်ခုမကျန် ဖော်လှန်ပြသကဲ့သို့ ဉာဏ်သည် အဝိဇ္ဇာ အမှောင်က ကွယ်ကာထားသည့် သမ္မုတိ, ပရမတ္ထ, အဝဝသောအာရုံတို့ကို စေ့စုံသေချာ ထွန်းလင်း ပြသခြင်း ဟူသော အမှတ် လက္ခဏာ ရှိသည်၊ ထို့ပြင် ထူးထွေ ခြားနား အစားစားအားဖြင့် သိမြင်ခြင်းလက္ခဏာ မဖောက်မပြန် အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်းသိမြင် ခြင်းလက္ခဏာ ချွတ်ယွင်းမရှိ အတိအကျ ဂနသေချာ ဖောက်ထွင်းနိုင်ခြင်း လက္ခဏာလည်း ရှိသည်၊ အာရုံဝတ္ထု အစုစုကို ဖုံးလှမ်းကွယ်ကာတတ်သည့် အဝိဇ္ဇာ မောဟကိုတော်လှန်ပယ်ရှား၍ အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို ထွန်းလင်းပြသခြင်းဟူသော ကိစ္စရသရှိသည်၊ အာရုံကို မတွေမဝေ သိတဘ်သောတရား၏အဖြစ်ဖြင့် ရှေးရှူထင်လာမှု အခြင်းအရာ အာကာရပစ္စုပဋ္ဌာန် ရှိသည်၊ ထို့ပြင် တွေဝေမှု၏ ကင်းပျောက်ခြင်း ဟူသော အကျိုး ဖလပစ္စုပဋ္ဌာန်လည်း ရှိသည်၊ စိတ်တည်ကြည်မှု သမာဓိဟူသော နီးစွာသောအကြောင်း ပဒဋ္ဌာန်ရှိသည်  သညာ, ဝိညာဉ်, ပညာတို့သည် သိခြင်း သဘောတရားချည်း ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့၏ သိပုံအခြင်းအရာကား တပါးနှင့် တပါး မတူညီကြပေ
သညာသည် အာရုံကို အညိုအရွှေစသည်ဖြင့် အမှတ်ပြုကာ သိသည်
ယင်းအာရုံ၏ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟူသော သဘောမှန်ကိုကား ဝေဖန်ဖောက်ထွင်းနိုင်ခြင်း မရှိချေ
ဝိညာဉ်သည် အာရုံကို အညို အရွှေစသည်ဖြင့် အမှတ်ပြုကာသိနိုင်သည့်ပြင် အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟူသောသဘောမှန်ကိုပါ ဝေဖန်ဖောက်ထွင်းနိုင်သည်၊ သို့သော် မဂ်ပေါက် ဖိုလ်ဝင်ဖြစ်စေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်
ပညာသည် ဖော်ပြပြီး ကိစ္စ ၃-မျိုးပြီးအောင် သိမြင် နိုင်စွမ်းသည်
ဥပမာဆိုသော် ရွှေအသပြာတစ်ခုကို အသိဉာဏ် မဝင်သေးသည့် ကလေးသူငယ်, ပန်းထိမ်ပညာမတတ်သည့် ရွာနေလူကြီးနှင့် ကျွမ်းကျင်လိမ်မာသော ပန်းထိမ်ဆရာ ဤ ၃-ဦးသားတို့ ကြည့်ရှုကြရာ အသိအမြင်ချင်း မတူကြပေ၊ ကလေးသူငယ်သည် ရွှေအသပြာ၏ အညို အရွှေ စသော အရောင် အဝိုင်း လေးထောင့် စသော သဏ္ဌာန်နှင့် ရှုချင်စဖွယ် ဆန်းကြယ်မှု စသည်ကိုသာ သိမြင်သည်
လူတို့၏ အတွင်း အပ ဌာနအလိုက် သုံးဆောင်ထိုက်သော ရတနာ ဖြစ်ကြောင်းကိုကား မသိပေ၊ ရွာနေသူ လူကြီးသည် ဆိုခဲ့ပြီး ၂-မျိုးလုံးကို သိမြင်သည်
သို့သော် ရွှေအသပြာ၏ အစစ်အမှန်ဟုတ်, မဟုတ်နှင့် မည်သည့်မြို့ရွာ နိုင်ငံ၌ ပြုလုပ်ကြောင်း မည်မျှ အဖိုးထိုက်တန်ကြောင်းကိုကား မသိပေ၊ပန်းထိမ်ဆရာကား ၃-မျိုး လုံးကိုပင် သိမြင်လေသည်
ဤဥပမာ၌ သူငယ်၏ အသပြာသိမှုနှင့် သညာ၏ အာရုံကို သိမှု၊ လူကြီး၏ အသပြာသိမှုနှင့် ဝိညာဏ်၏ အာရုံကို သိမှုတို့ တူကြ၍ ပန်းထိမ်ဆရာ၏ အသပြာသိမှုနှင့် ပညာ၏အာရုံကို သိမှုတို့ တူညီကြသည်
ဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက ပွင့်တော်မူကြသည့် ဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်ကို သီလ, သမာဓိ, ပညာဟူသော သိက္ခာ ၃-ပါး အကျင့်တရားဖြင့် သိမ်ကျုံးယူငင်သော် အလုံးစုံပါဝင်ပြီး ဖြစ်သည်
ထိုဘုရားရှင်တို့၏ သာသနာတော်ဝယ် သီလသည်အစ သမာဓိသည် အလယ်ဖြစ်၍ ပညာသည် အဆုံးဖြစ်သည်
လောက၌ လရောင် နေရောင် မီးရောင်, ဉာဏ်ပညာ အရောင်ဟူ၍ အရောင်၄-မျိုးရှိရာ ဉာဏ်ပညာအရောင်သည် အကောင်းဆုံး အမြတ်ဆုံးသော အရောင်ဖြစ်သည်
ဉာဏ်ပညာနှင့် တူသောအရောင် အလင်းမည်သည် မရှိပေ
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ တစ်ခုတည်းသော ထက်ဝယ်(တင်ပျဉ်ခွေ)ဖြင့် ထိုင်နေစဉ်အတွင်း တသောင်းသော လောကဓာတ်သည်အခြားသော နေရောင် လရောင် စသည်မထင် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ တစ်ခုတည်းသော အရောင်ဖြင့် ထွန်းလင်းနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
ဝိပဿနာ ဉာဏ်စဉ် ၁၀-ပါးတွင် သမ္မသနဉာဏ်ဖြင့် နာမ်, ရုပ်တရားတို့ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟု သုံးသပ် ဆင်ခြင်ပြီးနောက် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သို့ အရောက်တွင် ယင်းဉာဏ်၏ အစွမ်းကြောင့် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာကိုယ်မှ ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါတို့ ထွန်းလင်း ထွက်လာကြသည်
အချို့ ယောဂီအား တင်ပျဉ်ခွေအတွင်း အချို့အချိုယောဂီအား တိုက်ခန်းတွင်း တိုက်ခန်းပြင်မှစ၍ ဗြဟ္မာပြည် တိုင်အောင် ဉာဏ်စွမ်းအားလျော်စွာ ထွန်းလင်း တောက်ပသည်၊ ဘုရားအလောင်းတော်တို့ကိုယ်ရောင်ကား စကြဝဠာ ကမ္ဘာ တသောင်းတိုင်အောင် ထွန်းလင်းတောက်ပနိုင်သည်
ဂေါတမ ဘုရားရှင်သည် ယင်းသို့ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခဏ၌ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါများ ထွန်းလင်းခဲ့သော်လည်း ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် ပလ္လင်္ကသတ္တာဟအနိမိသသတ္တာဟ စင်္ကမသတ္တာဟဟူသော ရက်သတ္တ ၃-ပတ်တိုင်အောင် ကိုယ်တော်မှ ရောင်ခြည်တော်များ ထွက်ပေါ် ကွန်မြူခြင်းမရှိသေးပေ၊ ရတနာဃရသတ္တာဟဟူသော စတုတ္ထသတ္တာဟ၌ အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်းကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်တော်မူရာ အနန္တနယသမန္တပဋ္ဌာန်းကျမ်းသို့ အရောက်တွင် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ အစွမ်းကုန် ကျက်စားခွင့်ကိုရသဖြင့် ရောင်ခြည်တော် ၆-ပါးတို့ ထူးခြားစွာ ကွန့်မြူး ထွက်ပေါ်လာကြသည်
ယင်းရောင်ခြည်တော်တို့ကား အဆုံး မရှိသော စကြဝဠာ ကမ္ဘာလောကဓာတ်တို့ကို ရိုက်ခတ်ပြေးသွားကြလေသည်၊ ထိုအတွင်းရှိ လ, နေ့ နက္ခတ် နတ်ဘုံဗိမာန်-စသည်တို့သည် ထွန်းလင်းတောက်ပခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကြပေ
စကြဝဠကုဋေတသိန်း ထွန်းလင်း တောက်ပစေနိုင်သော ဗြဟ္မာကြီးသည်ပင် နေထွက်စဉ်အခါ ပိုးစုန်းကြူပမာ ဖြစ်ရရှာလေသည်
ဉာဏ်အမြင်ရှိသူသည် အခြားဉာဏ်အမြင် ရှိသူကိုလည်းကောင်း, ဉာဏ်အမြင်မရှိသူကို၎င်း ခွဲခြား သိမြင်နိုင်သည်၊ ဉာဏ်အမြင်မရှိသူကား ခွဲခြား သိမြင်နိုင်ခြင်းမရှိချေ
ထို့ကြောင့် ဉာဏ်အမြင်မရှိသူသည် စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် ကောင်းလှပေသည်
ဉာဏ်ပညာသည် မွေ့လျော် ပျော်ရွှင်မှုကို ပြုတတ် ပေးတတ် ဖြစ်စေ တတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, အလေးအမြတ်ပြု အပ်သောကြောင့်၎င်း ခဲယဉ်းစွာ ရယူအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, အတုမရှိသောကြောင့်၎င်းမြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အသုံး အဆောင်ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း သူခပ်သိမ်းတို့ မြတ်နိုးဖွယ်ရာ ရတနာဖြစ်သည်
လယ်ယာမိုးမြေ, ရွှေ, ငွေစသော သက်မဲ့ အဝိညာဏ ထာဝရရွှေအိုး၊ ဆင် မြင်း ကျွဲနွား စသောသက်ရှိ သဝိညာဏက ဇင်္ဂမရွှေအိုး၊ လယ်ထွန်မှု ကုန်သွယ်မှု ပန်းချီပန်းပု အနုပညာ စာပေကျမ်းဂန်စသည်တို့၌ တတ်သိနားလည်မှုဟူသော အင်္ဂါကြီးငယ်ပမာ တဘဝတွက်တာ သုံးစွဲရာသည့် အင်္ဂသမရွှေအိုး၊ ဒါန သီလ, သမာဓိ, ပညာဟူသော ဘဝသံသရာ ထပ်ချပ်ပါသည့် အနုဂါမိကရွှေအိုးဟူသော ရွှေအိုးကြီး ၄-လုံးတွင် အသိအလိမ်မာ ဉာဏ်ပညာသည် အင်္ဂသမရွှေအိုး အနုဂါမိကရွှေအိုးကြီး ၂-လုံးတွင် ပါဝင်သည်၊ ယင်း ရွှေအိုးကြီး ၂-လုံးကို ခိုးသူတို့ ခိုးယူလုယက်ခြင်းငှါ မစမ်းနိုင်
အတတ်ပညာသည် ခိုးသူစသည်တို့ မခိုးယူနိုင်သောကြောင့်၎င်း အဖိုးမဖြတ်နိုင်သောကြောင့်၎င်း ပေးကမ်းခြင်းစသည်ဖြင့် မကုန်ခန်းနိုင်သောကြောင့်၎င်း အလုံးစုံသောဥစ္စာတို့တွင် အကောင်းဆုံး အမြတ်ဆုံးသော ဥစ္စာဖြစ်သည်
နက္ခတ်တာရာတို့၏ တန်းဆာသည် စန်း လဖြစ်သည်၊ မိန်းမတို့၏ တန်ဆာသည် လင်ဖြစ်သည်၊ မြေကြီး၏ တန်ဆာသည် မင်း ဖြစ်သည်၊ သူခပ်သိမ်းတို့၏ တန်ဆာကား အတတ် ပညာ ဖြစ်လေသည်
ပညာသည် ကြားမြင် အပ်တိုင်းသော အရာကို ဆုံးဖြတ် နိုင်ခြင်း သဘောရှိ၍ မျက်မှောက်-မျက်ကွယ် ကျော်စောသတင်း ပြန့်နှံခြင်းကို တိုးပွားစေနိုင်သည်၊ လောက၌ ပညာရှိသောသူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခမှသော်လည်း ချမ်းသာသုခကို ထုတ်နှုတ် ရယူနိုင်သည်
လောက၌ လက်ရုံးအား (ကိုယ် အား), စည်းစိမ်အား မှူးမတ်အား (အခြံအရံအား), အမျိုးဇာတ်, ပညာအား ဟူ၍ အား၅-မျိုးရှိရာ ပညာအားသည် အကြီးမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ရွှေအား ၄-မျိုးကိုလည်း ပညာအားဖြင့်သာ ရယူနိုင်သောကြောင့်တည်း
ပညာဖြင့် ရောင့်ရဲနေသူသည် ကာမဂုဏ်တို့ကြောင့် ပူပန်ခြင်း မရှိပေ၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကိုတဏှာသည် မိမိအလိုသို့ လိုက်ပါလာအောင် မဆွဲဆောင်နိုင်၊ ထို့ကြောင့် ပညာဖြင့် ရောင့်ရဲ နေသူသည် ကောင်းသော ရောင့်ရဲသူ ဖြစ်သည်၊ ယင်း ပညာဖြင့် ရောင့်ရဲနေမှုသည် သင့်လျော် လျောက်ပတ် ကောင်းမြတ်လှပေသည်
ပညာသည် လောဘ ဒေါသ မောဟစသည်ကို ဖောက်ထွင်း ဖျက်ဆီး၍ သန္တိသုခနိဗ္ဗာနဓာတ်သို့ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်စေနိုင်သည်
ထို့ပြင် ပဋိသန္ဓေအိုနာသေရေး ဒုက္ခဘေးနှင့် ယင်း ကိုပေးတတ်သည့် ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကမ္မ ဘဝ၏ ကုန်ဆုံးရာ နိဗ္ဗာန်ကို ကောင်းစွာ သိမြင်နိုင်သည်
ထို့ကြောင့် ပညာသည် လောက၌ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်
ပညာမရှိ သမာဓိမတည်ပဲ အနှစ်တရာပတ်လုံး အသက်ရှည်နေခြင်းထက် ပညာရှိ၍ သမာဓိတည်ကာဝိပဿနာရှုနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ တနေ့တရက်မျှအသက်ရှင် နေရခြင်းသည် မြင့်မြတ်လှပေသည်
အတတ်ပညာမရှိသူသည် ပြန့်ပြော ကြီးမား အထက်တန်းစားအမျိုး၌ဖြစ်၍ ရုပ် ဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း အနံ့မရှိသော ပေါက်ပန်းသဖွယ် ပရိသတ်အလယ်၌ မတင့်တယ်နိုင်
ဉာဏ်ကို ထိုထိုပါဠိတော်တို့၌ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံဝေဖန်ဟောပြတော်မူသည်
အဘိဓမ္မာ ဝိဘင်းပါဠိတော်, ဉာဏဝိဘင်း(နှာ-၃၂၃-၃၅၈)၌ ဉာဏ်ကိုတပါးစု (ဧကက)မှစ၍ ဆယ်ပါးစု (ဒသက) တိုင်အောင် ဝေဖန် ဟောပြတော်မူသည်
နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် ပဌမဉာဏဝတ္ထုသုတ် (နှာ-၂၈၈-၂၉၀)၌ ဉာဏ် ၄၄-ပါး ဝေဖန်ဟောပြထားသည်
ဇရာမရဏကို သိသောဉာဏ် ဇရာမရဏ၏ အကြောင်းကို သိသောဉာဏ်, ဇရာမရဏ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာကို သိသောဉာဏ် ဇရာမရဏ၏ ချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကို သိသောဉာဏ်ဟူ၍ ဇရာမရဏ၌ ဉာဏ် ၄-ပါး ဖြစ်သည်၊ ထိုအတူ ကျန် သင်္ခါရတိုင်အောင်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါ ၁၀-ပါး၌လည်း ဉာဏ် ၄-ပါးစီဖြစ်ရာ ဉာဏ်ပေါင်း ၄၄-ပါး ပြားလေသည်
ယင်းပါဠိတော် ဒုတိယဉာဏဝတ္ထုသုတ် (နှာ-၂၉၀-၁)၌ ဉာဏ် ၇၇-ပါး ဝေဖန်ဟောပြ ထားပြန်သည်
ဇာတိကြောင့် ဇရာမရဏဖြစ်ရသည်၊ ဇာတိ မရှိသော် ဇရာမရဏမဖြစ်နိုင်ဤသို့ပစ္စုပ္ပန်၌ ဉာဏ် ၂-ပါး, ထို့အတူ အတိတ် အနာဂတ်၌လည်း ဉာဏ် ၂-ပါးစီအားဖြင့် ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ် ၆-ပါးဖြစ်သည်
ယင်းဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ်သည်လည်း ကုန်ခန်းပျက်စီးခြင်း သဘောရှိသောတရား မျိုးသာဖြစ်သည်ဟု ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်တပါး၊ ဤသို့အားဖြင့် ဇရာ မရဏ၌ ဉာဏ် ၇-ပါးဖြစ်သည်၊ ထို့အတူ ကျန် သင်္ခါရတိုင်အောင်သာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါ ၁၀-ပါး၌လည်းဉာဏ် ၇-ပါးစီဖြစ်ရာ ဉာဏ် ပေါင်း ၇၇-ပါးပြားလေသည်
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်၌ကား သုတမယဉာဏ်, သီလမယဉာဏ်, သမာဓိဘာဝနာမယဉာဏ်မှ စ၍ သဗ္ဗညုတဉာဏ်, အနာဝရဏဉာဏ်တိုင်အောင် ဉာဏ် ပေါင်း ၇၃-ပါး အကျယ်ဝေဖန် ဟောပြထားသည်
ယင်း ၇၃-ပါးတွင် ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏ်, အာသယာနုသယဉာဏ်, ယမကပါဋိဟီရဉာဏ်, မဟာကရုဏာသမာပတ္တိဉာဏ်, သဗ္ဗညုတဉာဏ်, အနာဝရဏဉာဏ်ဟူသော  နောက်ဆုံးဉာဏ် ၆-ပါးကား ဘုရားရှင်တို့သာ ရနိုင်၍ တပည့်သာဝကတို့နှင့် မဆက်ဆံသော အသာဓာရဏဉာဏ်တို့ဖြစ်သည်
ကျန် ၆၇-ပါးသော ဉာဏ်တို့ကား တပည့်သာဝကတို့ပါ ရရှိနိုင်သော သာဝကသာဓာရဏဉာဏ်များ ဖြစ်သည်
ယင်းသို့ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ဝေဖန်ဟောပြထားသော ဉာဏ်တို့ကို အတိုချုံးရသော် လောကီဉာဏ်, လောကုတ္တရာဉာဏ်ဟူ၍ ၂-မျိုးသာ ဖြစ်သည်
ထိုတွင် ဉာဏသမ္ပယုတ် ကာမကုသိုလ်, ဝိပါက်ကြိယာစိတ် ၁၂-ပါး, မဟဂ္ဂုတ်ဈာန်စိတ် ၂၇-ပါး ဟူသော လောကီဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ် ၃၉-ပါး၌ ယှဉ်သော ဉာဏ်ကို လောကီဉာဏ်ဟု ခေါ်၍ လောကုတ္တရာ မဂ်စိတ်၄-ပါး ဖိုလ်စိတ်၄-ပါး၌ ယှဉ်သော ဉာဏ်ကို လောကုတ္တရာဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
လောကီဉာဏ်သည် သင်္ခါရ, ဝိကာရ, လက္ခဏ, နိဗ္ဗာန်, ပညတ်ဟူသော သိဖွယ် ဉေယျ တရားအားလုံးကို အာရုံပြုသောအားဖြင့် ထိုက်သည်အားလျော်စွာ သိမြင် နိုင်သည်၊ လောကုတ္တရာဉာဏ်ကား နိဗ္ဗာန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာသိဖွယ် ဉေယျ တရား တပါးကိုသာ အာရုံပြုသောအားဖြင့် သိ၍၊ ကျန်သိဖွယ် ဉေယျတရားများကိုမူ မတွေဝေသောအားဖြင့် သိမြင်လေသည်
တနည်း အတိုချုံးရသော် စိန္တာမယဉာဏ်, သုတမယဉာဏ်, ဘာဝနာမယဉာဏ်ဟု ၃-မျိုး ဖြစ်သည်
ထိုတွင် အသက်မွေးကြောင်း ဖြစ်သည့် အမှုကိစ္စအမျိုးမျိုး အတတ်ပညာအမျိုးမျိုး အသိပညာအမျိုးမျိုးတို့၌ သူတပါးထံမှ နာခံမှတ်သား သင်ကြားရမှုမရှိပဲ မိမိဖာသာ ကြံစည်တွေးဆ၍ သိမြင်တတ်ကျွမ်းမှုကို စိန္တာမယဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်
ထို့ကြောင့် လောက လူသားတို့ အသက်ရှင်နေရေး၌ အကျိုးပြုသည့် လက်သမား ပန်းရန်သမားအမှု လယ်ထွန်မှု့ ကုန်သွယ်မှု ပန်းချီပန်းပု အနုပညာ စာပေကျမ်းဂန်အတတ် စသည်တို့၌ သူတပါးထံမှ သီးခြား သင်ယူရမှုမရှိပဲ ကိုယ်တိုင် ကြံစည်သိမြင်မှုကို စိန္တာမယဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်
ထို့ပြင် အပြစ်ကင်း၍သန့်ရှင်းသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုအစုစုသည် သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာရတနာဖြစ်သည်
အပြစ်မကင်း၍ မသန့်ရှင်းသော အကုသိုလ်မှု အစုစုကား သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာမဟုတ်ချေ၊ ဤသို့ ကံနှင့် ကံ၏ အကျိုးကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော ကမ္မသကတာဉာဏ်သည်၎င်း ရုပ်-နာမ် ဓမ္မသင်္ခါရတို့ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟုရှုမြင်တတ်သော သစ္စာနုလောမိကဉာဏ် သည်၎င်း, သူတပါးထံမှ နာခံမှတ်သားရမှုမရှိပဲ မိမိဖာသာ ကြံစည်တွေးဆမှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် စိန္တာမယဉာဏ်ပင် ဖြစ်သည်
ဖော်ပြပြီး စိန္တာမယဉာဏ်တို့တွင် သစ္စာနုလောမိက စိန္တာမယဉာဏ်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိ ပစ္စေကဗောဓိ အလောင်းအလျာ အာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ၂-ပါးတို့သန္တာန်၌သာ ဖြစ်ခွင့်ရှိသည်
ကြွင်းစိန္တာမယဉာဏ်တို့ကား ပါရမီရင့်ပြီး ပညာရှိကြီး များစွာတို့ သန္တာန်ဝယ် ဖြစ်နိုင်ခွင့် ရှိကြပေသည်
သူတပါးထံမှ နာခံမှတ်သားသင်ကြားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အတတ်ပညာအမျိုးမျိုး၌ လိမ္မာ တတ်ကျွမ်းသော ဉာဏ်နှင့် ကမ္မသကတာဉာဏ် သစ္စာနုလောမိကဉာဏ်ကို သုတမယဉာဏ် ဟုခေါ်သည်
ဤသုတမယဉာဏ်နှင့် ပြဆိုခဲ့ပြီး စိန္တာမယဉာဏ်တို့သည် ပရမတ္ထသဘာဝတရား အထည်ကိုယ်အားဖြင့် ကာမကုသိုလ်ကြိယာ ဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ်၌ယှဉ်သော ပညိန္ဒြေစေတသိက်သာ ဖြစ်သည်
မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ် ကြိယာ ဈာန်စိတ် ၁၈-ပါးနှင့် မဂ်စိတ် ၄-ပါး, ဖိုလ်စိတ် ၄-ပါး၌ ယှဉ်သောဉာဏ်ကို ဘာဝနာပွားများမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်ဖြစ်၍ ဘာဝနာမယဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
လောကီဂုဏ်ကျေးဇူးတရား (သူတော်ကောင်းတရား) အများတွင် သဒ္ဓါသည် အကြီးအမှူးဦးစီးပဓာနဖြစ်၍ လောကုတ္တရာဂုဏ်ကျေးဇူးတရားအများတွင် ပညာသည် အကြီးအမှူးဦးစီးပဓာနဖြစ်သည်
ပညာသည် အကြီးအမှူးတရား အဓိပတိ ၄-ပါးတွင် ဝီမံသာဓိပတိအဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်သည်
ထို့ပြင် မဂ် ဉာဏ်၏ အသင်းအပင်း၌ဖြစ်သည့် ဗောဓိပက္ခိယတရား ၃၇-ပါးတွင်လည်း ပဓာန အခန်းမှ ပါဝင်ပြန်သည်၊ ပြီးစီးပြည့်စုံသောတရား ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄-ပါးတွင် ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ် အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ကိုယ့်ဆိုင်ရာဝယ် စိုးပိုင်နိုင်နင်းသောတရား ဣန္ဒြေ ၅-ပါးတွင် ပညိန္ဒြေ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ဆန့်ကျင်ဖက်တရားတို့ကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိ ရဲဝံ့သည့် ဗိုလ်တရား ၅-ပါးတွင် ပညာဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ နာမ်ရုပ်မြင်သိ ပညာရှိ ဖြစ်ကြောင်းတရား ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတွင် ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်အဖြစ်ဖြင့်၎င်း နိဗ္ဗာန်လမ်းစဉ် မဂ္ဂင် ၈-ပါးတွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိမဂ္ဂင်အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ပါဝင်လေသည်
ဉာဏ်ပညာတိုးပွားကြောင်း တရားများကို ကျမ်းဂန်တို့၌ အမျိုးမျိုးမိန့်ဆိုကြသည်
တို့၌ (၁) ဉာဏ်ပညာတိုးပွားစေတတ်သည့် ကောင်းမှုကံရှိခြင်း,(၂) ဒေါသ ဗျာပါဒ မရှိသည့် ဗြဟ္မာပြည်၌ဖြစ်ခြင်း,(၃) ပညိန္ဒြေရင့်ကျက်လာခြင်း ( လူသားများအတွက် ပညာဒသကအရွယ် ၄၀-ကျော် ၅၀-တွင်း ချင်းနင်း ဝင်ရောက်လာခြင်း), (၄) ကိလေသာတရား ခေါင်းပါးဝေးကွာခြင်းဟု အကြောင်း ၄-ပါး မိန့်ဆိုသည်
(၁) ဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ်ဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေခဲ့ခြင်း (ယင်းကို ပဋိသန္ဓေဉာဏ် ပင်ကိုဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်), (၂) အမောဟ အဇ္ဈာသယရှိခြင်း,(၃) ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်း,(၄) ကြားနာသင်အံ ကြံစည်လေ့ လာခြင်းဟူ၍ အကြောင်း ၄-ပါး၊ တို့၌ (၁) ပညာရှိများထံ အဖန်ဖန်မေးမြန်းခြင်း, (၂) ကိုယ်တွင်း ကိုယ်ပ ၂-ဌာနလုံး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် ရှင်းလင်းသုတ်သင်ခြင်း, (၃) သဒ္ဓါ-ဝီရိယ-သတိ-သမာဓိ-ပညာဟူသော ဣန္ဒြေ ၅-ပါး အစိုးရတရားတို့ အလွန် အကဲမရှိ အချင်းချင်းညီမျှနေခြင်း, (၄) ပညာမဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဝေးစွာရှောင်ကြဉ်ခြင်း, (၅) ပညာရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်း,(၆) ဉာဏ်၏ ကျက်စားရာ နက်နဲသော တရားသဘောတို့ကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်း, (၇) လျောင်း ထိုင် ရပ် သွား ဣရိယာပုတ် ၄-ပါးတို့၌ တရားတော်တို့ကို စိစစ်သုံးသပ်မှု ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ရှေးညွှတ်ကိုင်းခြင်းဟု အကြောင်း ၇-ပါး မိန့်ဆိုသည်
မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော် (နှာ-၁၀၀)၌(၁) အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်း,(၂) အခြံအရံပေါများခြင်း,(၃) စုံစမ်းမေးမြန်းခြင်း,(၄) ဆရာ့ထံပါး ခစားဆည်းကပ် မပြတ်မှီဝဲခြင်း,(၅) အသင့်အတင့်နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ခြင်း,(၆) ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း,(၇) ချစ်ခင်သူနှင့် ပေါင်းသင်းရခြင်း,(၈) သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အရပ်၌ နေထိုင်ခြင်းဟူ၍ ဉာဏ်ပညာတိုးပွားကြောင်းတရား ၈-ပါး မိန့်ဆိုတော်မူသည်
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော်သည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူရန် ဝိဓုရပညာရှိ မဟာဂေါဝိန္ဒပညာရှိ ကုဒါလပညာရှိ အရကပညာရှိ ဗောဓိပရိဗိုင် မဟောသဓာသုခမိန်-  စသော ဘဝပေါင်းများစွာတို့၌ ပညာပါရမီကို အထူးဖြည့်ကျင့်ဆည်း ပူးတော်မူခဲ့သည်
ပြဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း ဒါသီလစသော ပါရမီ ၁၀-ပါး မြတ်တရားတို့နှင့်တကွ ဉာဏ်ပညာပွားကြောင်း တရားကောင်းတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးတော်မူကြပြီးလျှင် မိမိတို့ လိုလားပန်ဆင်အပ်သည့် ဗောဓိဉာဏ်ကို လျင်မြန်ဆောစွာ ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ကြကုန်ရာသည်
ဗောဓိဉာဏ်ဉာဏ်စဉ်ပညာပညာရှိ
ကင်ကွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinkun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ အနောက်ကောက်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယန်းကျန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းနှုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနှုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၆ ဦး၊ မ ၆၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ကုမ္ပဏီ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားအခြေစိုက် မီဒီယာထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကျော်ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဗာတီကန်စီးတီး (အင်္ဂလိပ်: Vatican City ( ( ) ၊ အီတလီ: Stato della Città del Vaticano ၊ လက်တင်: Status Civitatis Vaticanae) တရားဝင်အားဖြင့် ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံသည် မြို့တော်နှင့် နိုင်ငံတစ်ခုတည်း ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့အတွင်းတွင် တံတိုင်းကာ၍ တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးနိုင်ငံ (ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ) ဖြစ်သည်
ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၄၄ ဟက်တာ (၁၁၀ ဧက) မျှ ရှိပြီး လူဦးရေ ၈၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်
ကမ္ဘာ့အသေးဆုံး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ဆွစ်ဇာလန်လုံခြုံရေးတပ်များ တာဝန်ယူလာသည့် ကိုယ်ပိုင် စစ်တပ်လည်း ရှိသည်
ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ အီတလီဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင် တယ်လီဖုန်း ကုမ္ပဏီ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားဌာန၊ ငွေကြေးနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသော နိုင်ငံငယ် ဖြစ်သည်
နေ့အခါတွင် နိုင်ငံ မြို့တံခါးဖွင့်ကာ အဝင်အထွက်ရှိသော်လည်း ညအခါတွင် နိုင်ငံနယ်နမိတ် တံခါးကို ပိတ်ထားသည်
မကျီးကုန်းရွာ သည် မကွေးတိုင်း၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်
အခြေခံပညာ မူလတန်း ခွဲကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်
စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်သည်
ဗမာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်
ထန်ထော့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htanhtawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဥပုဒ်ချောင်း (ရှမ်း)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Upokechaung(Shan))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဥပုဒ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၁၁ (၁) ရက်
ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (အင်္ဂလိပ်: United Nationalities Federal Council; အတိုကောက် UNFC) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အတိုက်အခံအုပ်စု ၅ ဖွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်
တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတို့၏ အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေကြသော ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စု ၁၁ ခုတို့က ကောင်စီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
UNFC ၏ အဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဖွဲ့သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိထားပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြသည်
UNFC ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် (FUA) ဖြစ်သည်
ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် ငါးဖွဲ့ရှိသည်
ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲခံရ)ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (၂၀၁၄ စက်တင်ဘာတွင် နုတ်ထွက်)ကရင်နီ တပ်မတော်မွန်ပြည်သစ်ပါတီပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် (၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲခံရ)ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်းရခိုင်ပြည်တပ်မတော်ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (မေ ၂၀၁၇ တွင် နုတ်ထွက်)လားဟူဒီမိုကရက်တစ်အစည်းအရုံးတအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (၂၀၁၆ တွင် နုတ်ထွက်)ဝအမျိုးသားအစည်းအရုံး (မေ ၂၀၁၇ တွင် နုတ်ထွက်)ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ၏ ခေါင်းဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်
ဥက္ကဋ္ဌ: နိုင်ဟံသာ (မွန်ပြည်သစ်ပါတီ)ဒုဥက္ကဋ္ဌ: ဒေါက်တာ ခင်မောင် (ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ)အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး: ခူးဦးရယ် (ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ)တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး ၁: ဗိုလ်မှူးကြီး စေအွန် (ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ)တွဲဘက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ၂: ဗိုလ်မှူးကြီး ဆော်လမွန် (လားဟူ ဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး)
ကက္ကူကြီး (မြောက်)ရွာ၊ ကက္ကူကြီး
ထန်းဂွ (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htangwa(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ထန်းဂွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းဂွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၉ ဦး၊ မ ၂၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်
ငစံဘော် (မုဆိုးချောင်း) (ရွာဟောင်း)ရွာ
ဆက်ကျွန်းစလောင်းကျရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ခင်ဒမ်းမေရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkindammay)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ နမ်ချိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ်ချိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁ ဦး၊ မ ၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၁ ဦး နေထိုင်သည်
ထန်းတပင်မြို့ (မွန်: ဍုၚ်တာမွဲတၞံ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်
မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်ချင်း ဆက်စပ်နေပြီး လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးခေတ် လယ်သမားလှုတ်ရှားမှုကို အကြောင်းပြုကာ ထန်းတပင်မြို့မှာ ပို၍ လူသိများခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့နှင့် ရေလမ်းအဆက်အသွယ်ရှိခြင်းကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်း၍ လှိုင်မြစ်တစ်လျှောက် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်
၁၂၆၉ (၁) ရက်
ဈေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaykone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၅ ဦး၊ မ ၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် (၁၄ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၇ မွေးဖွား) သည် အငြိမ်းစား ပါမောက္ခဌာနမှူး နှင့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဒေါ်ခင်ဆွေမြင့်ကို ၁၉၄၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အဖကျောင်းဆရာ ဦးမြင့်သိန်းနှင့် အမိ ဒေါ်အေးမြင့်တို့ က မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်
အလယ်တန်းပညာနှင့် အထက်တန်းပညာကို မော်လမြိုင်မြို့ မော်တင်မိန်းဂျက်ဆင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၆၄-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆-ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၆၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်
– ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိသည်
၂၀၀၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က Ph.D ဘွဲ့ကို ရရှိ ခဲ့သည်
လုပ်သားကောလိပ်၊ မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ ဆေးတက္ကသိုလ်-၂ ရန်ကုန်တို့တွင် နည်းပြ၊ စစ်တွေဒေသကောလိပ်တွင် ဌာနမှူး၊ လားရှိုးကောလိပ်၊ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်၊ ရေဆင်းတက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ရေဆင်းတိ-မွေး-ကုတက္ကသိုလ်၊ မိတ္ထီလာကောလိပ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တို့တွင် ကထိက၊ ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ပါမောက္ခဌာနမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၁၂-ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြီး ယခုအချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
နိုင်ငံတော်အဆင့်စာပေပြိုင်ပွဲများစာမူစိစစ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမျိုးသား စာပေဆုနှင့်ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ အမျိုးသမီးရေးရာအဖွဲ့ချုပ် အမှုဆောင်၊ အမျိုးသမီး အားကစား အဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ တက္ကသိုလ်နှင့် အခြေခံပညာမြန်မာစာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကော်မတီတို့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆွေယင်းမာ(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
ခင်ပွန်းဖြစ်သူမှာ ဦးအေးမြင့်ကြူ (ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး) ဖြစ်သည်
သားသမီး ၃ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
တင်တုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tintoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၇ ဦး၊ မ ၁၀၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဖင့်စာရင်မဲ (Procarduelis nipalensis) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ထတ်ပန်မိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htetpangmong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (အင်္ဂလိပ်: All Burma Federation of Student Unions; အတိုကောက် ABFSU) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးအတွက် အဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများအခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်
ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၏ မူဝါဒ (၆)ချက်ကို ၁၉၆၀ခုနှစ် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံ(ကွန်ဂရက်) မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ဆက်လက်အတည်ပြုထားဆဲဖြစ်သည်
(၁) အမျိုးသားရေး (၂) ဒီမိုကရေစီရေး(ဝါ)စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင် ရေး(၃) ဒီမိုကရေစီပညာရေး(၄) ငြိမ်းချမ်းရေး(၅) ကျောင်းသားထုအခွင့်အရေးကာကွယ်ရေး(၆) နိုင်ငံတကာကျောင်းသားညီညွတ်ရေး၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးအပြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
တကသ သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ အဖြစ်သာ ဖြစ်နေသည့်အတွက် တနိုင်ငံလုံး၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိလာရေးလိုအပ်ချက်အရ “ဗကသ" ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခု-မေလ ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော စကားရည်လုပွဲတွင် ၁၉၃၅ - ၁၉၃၆ တကသဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ သဘာပတိလည်းဖြစ်သူ ဦးနုက ထိုစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. D.J. Sloss သည် ကျောင်းသားများ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေကြောင်း ကျောင်းသားများ ကျွန်စိတ်မွေးမြူမှုနှင့် ကြောက်စိတ်များကို ပယ်ဖျောက်ပစ်သင့်ကြောင်း စသဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၃၅-၃၆ တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးရာရှစ်ဖြစ်ပြီး ဦးအောင်ဆန်းမှာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာဖြစ်သည်
တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု၏ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအကြား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထက်မြက်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၅)၊ အမှတ် (၁) တွင် ယမမင်း (Yamamin) ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားထားသော ငရဲခွေးကြီး လွတ်နေသည် (Hell Hound at Large) အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့က ၎င်းတို့အား ပုတ်ခတ်ရေးသားထားသောဆောင်းပါးဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ ဦးအောင်ဆန်းကို ဖြေရှင်းချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ဦးအောင်ဆန်းက ဆောင်းပါးရှင်ကျောင်းသား၏အမည်မှာ ဦးညိုမြ (ဝါ) ဦးသိန်းတင် (တကသ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ) ဟု သိသော်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ
ထို့ကြောင့် ဦးအောင်ဆန်းအား တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပယ်ရန် အာဏာပိုင်များက စီစဉ်ခဲ့ကြသည်
ထိုအတောအတွင်း ဦးနုကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss က ကျောင်းမှထုတ်ပယ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ခဲ့သည်
ဦးနုကျောင်းထုတ်ခံရခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss အား ဦးကျော်ငြိမ်းက သွားရောက်တွေ့ဆုံစေ့စပ်ခဲ့သည်
ဦးနုအား ကျောင်းထုတ်ခဲ့သည့်အတွက် တကသ အမှုဆောင်အစည်းအဝေးမှ သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအတွင်း မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်လုံးကျွတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၇၀ဝ ကျော်ဖြင့် စတင်လိုက်ကြသည်
သပိတ်မှောက်ကောင်စီဝင် ၃၁ ဦးရှိခဲ့ရာ ဦးနု (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် Anti-Fascist People's Freedom League ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးရာရှစ်၊ ဦးအုန်း၊ ဦးသီဟန်၊ ဦးကျော်ငြိမ်း (နိုင်ငံတော် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ဖဆပလဌာနချုပ် (တည်မြဲ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးလှဖေ (ဗိုလ်လက်ျာ)၊ ဦးဘဆက်၊ သရဲဗအေး၊ ဦးညိုထွန်း၊ ဦးညိုမြ၊ ဦးစိုးမောင်၊ ဒေါ်အမာ (လူထုဒေါ်အမာ)၊ ဒေါ်အုန်း (အမ်အေဒေါ်အုန်း)၊ ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်ခင်မြ၊ ဦးလှမောင် (ရမည်းသင်း)၊ တီကေဘွန်း၊ ဦးညွန့်၊ ဦးသန်းတင်၊ ဦးလှခင်မောင်၊ ဦးထွန်းဖေ၊ ဦးအောင်ဆန်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) စသော ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၏သပိတ်အရေး တင်းမာလျက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအစည်းအဝေးကိုခေါ်ယူကာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖွဲ့ကို အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၄၉-၅၀ ခုနှစ် အထိ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ABSU (All Burma Students Union) ဟူ၍ အမည်နာမတွင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ်မှစပြီး ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ် ABFSU (All Burma Federation of Student Unions) ဟူ၍ အမည်နာမပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်
၁၉၅၁-၅၂ ကျောင်းသားလောကတွင် အဓိက အုပ်စု ၂ စုမှာ "သန့်ရှင်း" နှင့် "တိုးတက်" တို့ ဖြစ်သည်
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးအတွင်း ဗကသ၊ တကသ ဦးစီးတဲ့ ကျောင်းသား သပိတ်ကြီးဟာ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးနဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး နယ်ချဲ့သမားကို ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်ပွဲ ဆင်ခဲ့ပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဗိုလ်အောင်ကျော် သွေးမြေကျခဲ့ရသလို မန္တလေးမှာ အာဇာနည် (၁၇) ဦးကျဆုံးရတဲ့အထဲ ကျောင်းသားတွေပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၃၈ ဗကသ ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ဗမာပြည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကျောင်းများမှာ ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်
နောင်ပေါ်ပေါက်လာမယ့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တွေမှာ ကျောင်းသား သံမဏိ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ က ဦးဆောင်ပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွေ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါတယ်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နဲ့ ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ ဦးနု၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သူရိယ ဦး သန်းမောင်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ အာဏာရှင် လှရွှေ၊ လင်းယုန်နီ၊ လင်းယုန်မောင်မောင် ၊ ဦးရန်ဝေး၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်၊ ဦးစိန်လှ  စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ ဗကသ ခေါင်းဆောင် မြို့မ-ကိုသန်းကြွယ်  က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ သခင်ဝတင် နဲ့  အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်
လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီး ခေတ်မှာလည်း ဗကသ ကြီးဟာ တကသ ကြီးနဲ့အတူ ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ ကျောင်းသားထု တိုက်ပွဲကြီးပေါင်း များစွာကို ဆင်နွှဲခဲ့ပါတယ်
ပြည်သူလူထုနဲ့ တသားတည်း ရပ်တည်ပြီး ပြည်သူလူထု ရဲ့ အကျိုးစီးပွား ဘက်က စဉ်ဆက်မပြတ်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် အုပ်စိုးသူ အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ မုန်းတီးဖိနှိပ်မှု ကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်
ကိုကိုးကျွန်းအထိ အပို့ခံခဲ့ရတဲ့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပါတယ်
မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်၊ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေ တောတွင်းရောက်ကြရပါတယ်
လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီးခေတ် နောက်ပိုင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ကိုလှဝင်း၊ကိုဇော်ဝင်း၊ကိုစိန်ဝင်း (သုံးခွ)၊ကိုခင်မောင်အုန်း၊ကိုတင်ထွန်း (ဖျာပုံ)၊ကိုသက် (ဒေးဒရဲ)၊ဦးတင်အေး (မြို့မ)၊ကိုစိုးဝင်း (မန္တလေး) စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်
တမ်းပလိတ်:Maingရလဒ်အဖြစ် (၇) ရက် ဇူလိုင်အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွက်လာရပြီး ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း ခံခဲ့ပါတယ်
မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်
ဗကသ ဝင်ကျောင်းသားတွေ သွေးမြေကျကြရသလို ဗကသ ခေါင်းဆောင် တွေလည်း အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်
တချို့ တောတွင်း ဆင်းသွား ရပါတော့တယ်
ဒိုင်းကိုယ်စီ ကိုင်ထားသော ရဲများက တန်းစီပိတ်ဆို့ပြီး ကျောင်းသားများကို နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သူကရိုက်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးသေနတ် ကိုင်သောရဲများက မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
ကျောင်းသားတချို့ ရင်ဘတ်သို့ထိမှန်ခဲ့၍ လဲသူလဲ ကွဲသူကွဲဖြစ်ကုန်ပါတယ်
ကျောင်းသားများလည်း သွေးရဲရဲ သံရဲရဲဖြစ်လာပါတယ်
စစ်သားများဟာ စစ်မြေပြင်မှ ရန်သူကို ချေမှုန်းသည့်ပမာ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မန္တလေးဆောင်၊ ရာမညဆောင် နှင့် အဓိပတိ လမ်းမတစလျှောက်ရှိ ကျောင်းသားထုထဲသို့ အလစပ် ပစ်ခတ်ကြပါတယ်
ပစ်ခတ်မည်ဟု မထင်မှတ်ထားသော ကျောင်းသားတော်တော်များများ ဟာမင်သက်လျက် နေရာမှာပင် အသက်ပျောက်ခဲ့ရပါတယ်
ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး အားဇူလိုင် (၈) ရက် မနက် (၃) နာရီခွဲ (၄) နာရီ ခန့်မှာ ဖောက်ခွဲလိုက်ပါတယ်
၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) အရေးတော်ပုံမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျောင်းသားများက ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဦးတင်မောင်ဝင်း(ခရမ်း မြို့နယ်မဲ ဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)  အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြုပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း  ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း(ကျောက်တန်း မြို့နယ်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (NDF) ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးတင်အေး (မြို့မ) နှင့် ဦးရဲထွန်း စသော ကျောင်းသားဟောင်းကြီးများ၊ မင်းကိုနိုင်၊  ကိုကိုကြီး၊    မိုးသီးဇွန် စသော ဗကသ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ကာလအတွင်း ၁၉၈၈၊ ဩဂုတ်လ-၂၈ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂကြီး တည်ရှိခဲ့ဖူးရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြက်ခင်းပြင် ကွက်လပ်နေရာမှာ “ဗကသ" (ယာယီ) ကို ဂုဏ်ပြောင်ပြောင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပါတယ်
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားထု ထောင်ပေါင်း များစွာရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ တရားဝင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ (ယာယီ) ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ကတော့ “မင်းကိုနိုင်" ဖြစ်ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် “မိုးသီးဇွန်" ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်
ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တွေကတော့ ကိုကိုကြီးနဲ့ အောင်ဒင် တို့ဖြစ်ကြပါတယ်
ကျောင်းသား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများမှာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်
သိန်းပေါင်းများစွာသော သံဃာတော်များ၊ ကလေးငယ်များ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ အိမ်ရှင်မများနှင့် ဆရာဝန်များမှာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ပါတယ်
စစ်တပ်မှလည်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ မြို့များမှာ ဆန္ဒပြသူများကို အတားအဆီးမဲ့စွာ ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်
အရေးအခင်းသည်နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့' က သွေးချောင်းစီးစေခဲ့သော စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူမှုအပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်
ဤအရေးအခင်းအတွင်း စစ်တပ်ကြောင့် စက်တင်ဘာလကုန်မှာ ဆန္ဒပြသူ ၃,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူ ဦးရေ အတိအကျကိုမူ ယခုအချိန်အထိ မသိရပါ
တရားဝင် ရပ်တည်ဖွဲ့စည်းခွင့် မရသေးတဲ့ "ဗကသ" အဖွဲ့ကြီးဟာ ယခုအချိန်ထိ မြေအောက်တပိုင်း အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် လက်ဆင့် ကမ်းသယ်ဆောင်ကြရင်း ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်
အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြည်ပအထိ ရောက်ရှိ သွားကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုကြောင့် ပြည်ပအထိ “ဗကသ" အဖွဲ့ချုပ် ဆိုတဲ့ သမိုင်းဝင် အမည်နာမဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့ပါတယ်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ဗကသ) အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့တဲ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို ၁၉၅၁ နောက်ပိုင်းမှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် လို့လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်
၁၉၃၆ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ပေါ်ထွန်းခဲ့တဲ့ ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးဟာ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသမိုင်းမှာ အစဉ်တစိုက် အရေးပါခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ကြီး ဖြစ်သလို လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လှုပ်ရှား ခဲ့ကြခြင်းအားဖြင့် အဆက်မပြတ် ဆက်လက် ရှင်သန် နေရင်း ထူးခြားစွာ ရပ်တည် တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့တဲ့ သံမဏိအရှည်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်သည်
စတုတ္ထ ကျောင်းသားသပိတ်ကို ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင်စတင်သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီလ တွင် ဒီမိုကရေပညာရေးသပိတ်စစ်ကြောင်း မန္တလေး-ရန်ကုန် ခရီးရှည်ချီတက်ပွဲ ကာ လက်ပံတန်းသို့ ဖေဖော်ဝါရီလယ်ပိုင်းလောက်ရောက်ရှိပြီး မတ်လ ၁ရက်နေ့၌ လက်ပံတန်းမှရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်နေစဉ် အစိုးရဘက်မှ လုံခြုံရေး အင်အား အလွန်အကျွံသုံးကာ မတ်လ၁၀ နေ့တွင် သပိတ်ကိုဖြိုခွဲ၍ ကျောင်းသားအချို့ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်
( ၁၉၈၈ ) ကိုမင်းကိုနိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီတွင် ကျင်းပသော ဗကသ တရားဝင် ဖြစ်မြောက်ရေးညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ထိုနှစ် ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ကိုမိုးသီးဇွန် ဖြစ်သည်
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် ကျောင်းသားတပ်မတော် ABSDF တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပြီး ၈၈၈၈ လူထုဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကာလတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်
ကိုသန့်ဇင် အထက်ဗမာပြည် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
" ၁၉၈၈ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီ နှင့် ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် နှစ်ခုလုံးကို ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ သတ္တမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်
"( ၂၀၀၇ ) ကိုကျော်ကိုကို ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ပြီး ဗကသ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ရေးတွင် ထင်ရှားစွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
( ၂၀၁၂ - ၁၆ ) ကိုကျော်ကိုကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာရေးတွင် အားထုတ် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ထင်ရှားသော ဗကသခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၆ - ၁၉ ) အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့၊ ဗဟိုလုပ်ငန်းကော်မတီ (၁) ကိုရဲရင့်ပိုင်မှူး (၂) ကိုအောင်ထက်အောင် (၃) ကိုမင်းထက်စိုး (၄) ကိုမျိုးကို (၅) ကိုသန့်ညီညီဝင်း (၆) ကိုကောင်းထက်ကျော် (၇) မရွှေရည်စိုးလင်း ၂၀၁၆ ကျောင်းသားထု ညီလာခံအကြိုအစည်းအဝေး ( ဘားအံ ) တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသော ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုအစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်
( ၂၀၁၉ - ယနေ့အထိ ) ကိုသန့်ညီညီဝင်း အခက်အခဲ အတိုက်အခိုက်များကြားမှ မြင်းခြံမြို့ ဂျုပ္ပင်ရွာဦးကျောင်းတွင် ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သော ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၈ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်
ယနေ့အထိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုများကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်နေရင်း ညီလာခံမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော ဗဟိုအမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဗကသတာဝန်များကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း အပြီး  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ ပါဝင်သလို ဦးဆောင်၍ လည်းလုပ်သည်
၂၀၂၁တွင် စစ်အာဏာရှင် ကို ဆန့်ကျင်သော  ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ တွင် ပါဝင်ခဲ့ သော ကြောင့် အချို့မှာ အဖမ်းခံရပြီးတချို့မှာ ကျဆုံးခဲ့သည်
တကသရကသဗကသ ဥက္ကဋ္ဌများ စာရင်း
ဒုတိယ အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ၏ ကြင်ဘက်တော်ဖြစ်သော ဖိလစ်မောင့် ဗက်တင်၏ ဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်
ဂရိမင်းသား အန်ဒရုး၏သားတော် ဖိလစ်မောင့်ဗက်တင်အား ဂရိနိုင်ငံ ကောဖူးကျွန်းတွင် ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်
ထို ဖိလစ်မောင့်ဗက်တင်သည် လူဝီမောင့်ဗက်တင်၏ တူဖြစ်သည်
ဦးစွာ၌ ဖီးလစ် မောင့်ဗက်တင်သည်
ပါရစ်မြို့ရှိ အမေရိကန် ကင်ဒါဂါတင်ကျောင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ စိန့်ကလို့ရှိ အမေရိကန်ကျောင်းတို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
အသက် ၈ နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ဆာရေးနယ်ရှိ ချင်းမူလတန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်
၁၉၃၉ ခုတွင် ဒါ့တမတ်ရေကြောင်းအတတ်သင် ကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်သင်ကြားသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗြိတိသျှရေတပ်ဗိုလ်ကလေးအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းရင်း မြေထဲပင်လယ်အတွင်း တာဝန်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၂ ခုတွင် ရေတပ်ဗိုလ်ကြီးဖြစ်လာ၍ ၁၉၄၄ တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရလေသည်
ဤသို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တလျှောက်လုံး ဗြိတိသျှရေတပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄ရ ခု နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှနန်းလျာ အဲလစ်ဇဗက်မင်းသမီးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
အဲလစ်ဇဗက်မင်းသမီးသည် ၁၉၅၂ ခု ဖေဖွာရိီ ၆ ရက်တွင် ခမည်းတော် ဆဌဂျော့ဘုရင်၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံကာ ဘုရင်မ ဖြစ်လာသည်
ဖိလစ်မောင့်ဗက်တင်သည် အဲလစ်ဇဗက်မင်းသမီးနှင့် လက်မထပ်မီ ၂ ရက်ခန့်အလိုတွင် ဆဌမဂျော့ဘုရင်ကအက်ဒင်ဗာရာမြို့စား ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်
ထိုဘွဲ့အမည်ဖြင့် ယခုအခါခေါ်တွင်လျက်ရှိ၏ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အက်ဒင်ဗာရာမြို့စားသည် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူး စစ်သူကြီးနှင့် လေတပ်စစ်သူကြီး အဆောင်အယောင်များကို ရရှိခဲ့လေသည်
ဂရိမင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည့် ဖိလစ်ကို  ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့ ဖခင် ဂရိမင်းသား အင်ဒရူ မိခင် ဘက်တင်ဘတ်မင်းသမီး အဲလစ်တိုမှ ကိုဖူးကျွန်းတွင် မွေးဖွားခဲသည်
သက်တော် ၉၉နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်
သက်တော် ၁၀၀ပြည့်ရန် နှစ်လမျှသာလိုပြီး၊ ဗြိတိသျှသမိုင်းတွင် အရှည်ကြာဆုံး ကြင်ယာတော်ဖြစ်လေသည်
သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်းကို မသိရှိရသေးပေ
ဥတ္တရာဘရဂုဏီနက္ခတ် မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဏီ နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်
ဤနက္ခတ်သည် ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏
ဗန့်ပိုးဆရာတော် (၁၀၉၃ − ၁၁၆၈) သည် ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဆရာတော်ကို ၁၀၉၃ ခုနှစ်တွင် ဗန့်ပိုးရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ရဟန်းပြုသည်
ဘွဲ့တော်မှာ “ရှင်ဂုဏသီရိ” ဖြစ်သည်
မြို့တော်၏ မြောက်မျက်နှာ မင်းရွာတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်
မင်းရွာဆရာတော်ကြီး ပျံလွန်တော်မူသည့်အခါ သာသနာပိုင် မောင်းထောင်ဆရာတော်က မင်းရွာတိုက်အုပ် နိသျည်းဆရာတော် ခန့်အပ်သည်
ဂုဏသီရိဝံသဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ခံယူရသည်
ဆရာတော်သည် ၁၁၆၈ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ဓမ္မေခစေတီတော်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်ရှိ ဗာရာဏသီမြို့မှ ၁၃ ကီလိုမီတာအကွာ ဆားနပ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်
ထုထည်ကြီးမားသည့် စေတီ ဖြစ်သည်
စေတီတော်သည် အုတ်၊ ကျောက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်
ဆလင်ဒါပုံစံ ဖြစ်သည်
အမြင့်မှာ ၄၃.၆ မီတာ ရှိသည်
စေတီတော်၏ အချင်းသည် ၂၈ မီတာ ဖြစ်သည်
မိဂဒါဝုန်တွင် ထုထည်အကြီးဆုံး ဗိသုကာလက်ရာလည်း ဖြစ်သည်
၁၂၂၃ (၁) ရက်
ဦးဇယ်ခေါင် (၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား လော်ဝေါ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကချင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
ဦးဇယ်ခေါင်ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နမ့်ဝါကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ (ရုက္ခဗေဒ) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ ပါတီစည်းရုံးရေး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို ကချင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး မဲအရေအတွက် ၁၂,၃၅၃ ဖြင့် အနိုင်ရ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
ဆဂန်းဂွေး လန်းနေဂါအေး (SG̱ang Gwaay Llanagaay) (ကော့ဒငါးနီကျွန်း) အား အင်္ဂလိပ်နာမည် နင်စတင့် ဟု အများသိကြပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် ရှိသော ဟိုင်ဒါ လူမျိုးတို့၏ ကျေးရွာ ဒေသဖြစ်ပြီး ဂွိုင်းဟာနပ်စ် အမျိုးသားဥယျာဉ် ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသ နှင့် ဟိုင်ဒါ အမွေအနှစ်နေရာ ဒေသ၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်
ထိုကျေးရွာနယ်မြေသည် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ဖြစ်ပြီး  ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား သမိုင်းဝင် ဌာန တစ်ခု ဖြစ်ကာ အမျိုးသား အဏ္ဏဝါ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ဥတ္တရဒေသသည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ပြီးသောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့လက်ထက်က ယူနိုက် တက်ပရောဗင့်ဟုခေါ်သောပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသားပဒေသရာဇ်နယ်ကလေးများ ပူးပေါင်းထည့်သွင်းကာဥတ္တရဒေသဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်
ယူနိုက်တက် ပရောဗင့်ဟု ခေါ် တွင်ခဲ့ခြင်းမှာ အာဂရာပြည်နယ် (ယခင်က အနောက်မြောက် ပြည်နယ်) နှင့် ဥဓပြည်နယ်နှစ်ခုကိုပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကြောင့်ဖြစ်သည်
ပူးပေါင်းသော ပဒေသရာဇ်နယ်ကလေးများမှာ ရမ်းပူ၊ တေရီဂါဝါး၊ ဗာရာဏသီမြို့တို့ဖြစ်ကြ၍ ယခင်က ယူနိုက်တက် ပရောဗင့်ပြည်နယ်အတွင်း၌ ပင်သီးသန့်ရှိခဲ့ကြသော ပဒေသရာဇ်နယ်ကလေးများဖြစ်သည်
ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၁၁၃၄၁ဝ ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၈၈၃၆၄၇၇၉ ယောက် (၁၉၇၅) ရှိသည်
အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအတွင်း လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး သော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်
အများစုသည် ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ၍ ဟိန္ဒီဘာသာစကားကို အပြောများကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ရုံးသုံးပြုလုပ်ထားလေသည်
အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဒေလီမြို့သည် ထိုပြည်နယ် အတွင်း၌ တည်ရှိသော်လည်း ဥတ္တရဒေသပြည်နယ်အစိုးရနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်လေသည်
ဥတ္တရဒေသ၏မြောက်ဘက်၌ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီး နှင့် နီပေါပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်၌ မဇ္ဈဒေသ၊ အရှေ့ဘက်၌ ဗီဟာပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်၌ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်နှင့် ရာဇဌာန်ပြည်နယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်
ထိုပြည်နယ်ကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အားဖြင့် ပိုင်းခြား လိုက်လျှင် (၁) ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ပါဝင်သောမြောက်ပိုင်း၊ (၂) ဂင်္ဂါ၊ ယမုံနာ၊ ဂိုဂရာ၊ ဂန်ဒတ်မြစ် တို့၏ မြစ်နှစ်သွယ်ကြားကုန်းမြေ (ဒိုးအပ်မြေ) ဖြစ်သော အလယ်ပိုင်းနှင့် (၃) ဒက္ခိဏကုန်းပြင်မြင့်၏ မြောက်ဘက် တောင်စောင်းတန်းဖြစ်သော တောင်ပိုင်းဟူ၍ဖြစ်သည်
မြောက်ပိုင်းကို ကူမုန်းဒေသဟုခေါ်၍ ယင်းသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ပေ ၂၅,ဝဝဝ ကျော်၍ ခန့်ညားမြင့်မားသော နန္ဒာဒေဝီ၊ ကမတ်၊ ဗဒြီနတ် တောင်ထွတ်တို့ကိုတွေ့ရသည်
အနိမ့်ဆုံးအပိုင်းသည် ပေ ၁,ဝဝဝ ကျော်မြင့်သည်
ပေ ၅,ဝဝဝ မှ ၁၂,ဝဝဝ အထိ မြင့်သောတောင်တန်းနှင့် တောင်ကုန်းများ၏ တောင်စောင်း အပေါ်ပိုင်းများသည် အမြဲစိမ်းရွက်ပြန့်သစ်တောနှင့် ထင်းရှူး တောများဖြင့် ထူထပ်စွာဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်
ပေ ၃,ဝဝဝအောက်နိမ့်သော အောက်ပိုင်းတောင်စောင်းများ၌မူ အင်ကြင်း စသော အပူပိုင်းရွက်ကြွေသစ်တောများရှိသည်
သစ်တောများမှ အဖိုးတန်သစ်များထွက်သည်
တောင်ကုန်းစောင်းများတွင် ကြံ့ ခိုင်သော ကူမုန်းဟိန္ဒူလူမျိုး အနည်းအကျဉ်းနေထိုင်ကြရာ ပြောင်း၊ ဘာလီ၊ ဘီသွာလျှော်နှင့် ဆန်စပါးအနည်းငယ်ကို လှေကားထစ်လယ်ယာများ ပြုလုပ်စိုက်ပျိုးကြသည်
ထိုဒေသ တွင် အကြီးဆုံးမြို့သည် ဒေရာဒွန်းမြို့ဖြစ်၍ ယင်းမြို့တည်ရှိရာ တောင်ကြားဒေသသည် လက်ဖက်၊ သစ်သီးဝလံ၊ သစ်အမျိုးမျိုး နှင့် မီးသွေးဖုတ်လုပ်ငန်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားသည်
အခြားထင်ရှား သောမြို့များမှာ ဟာဒွါမြို့နှင့် တောင်စခန်းမြို့ကလေးများဖြစ်ကြ သော နိုင်နီတားနှင့် မျူဆူရီမြို့တို့ဖြစ်ကြသည်
ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ကာလီမြစ်တို့သည် ထိုမြောက်ပိုင်းဒေသမှ စတင်၍ မြစ်ကြီးတစ်မြစ်အဖြစ် အစပျိုးခဲ့ကြသည်
ထိုဒေသ တွင် အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် စီးဆင်းသော ချောင်းကြီးချောင်း ငယ်များ ပေါများလေသည်
ဥတ္တရဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းသည် လွင်ပြင်ဒေသဖြစ် သည်
ယင်းကို ဂင်္ဂါလွင်ပြင်ဒေသဟုခေါ်၍၊ ယင်းသည် ဥတ္တရ ဒေသ၏ အကြီးဆုံးသောအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်
ထိုလွင်ပြင်ဒေသသည် ဒေလီမြို့အနီး ယမုံနာမြစ်မှသည် ဂင်္ဂါ-ဂိုဂရာမြစ်ဆုံ အထိ မိုင် ၅ဝဝ ခန့်ရှည်လျားသည်
ဂင်္ဂါလွင်ပြင်သည် ဟိမ ဝန္တာမှ မြစ်ဖျားခံလာကြသော ယမုံနာ၊ ဂင်္ဂါ၊ ကာလီ-ဆာဒါ၊ ဂိုဂရာ၊ ရွန်ဒက်မြစ်တို့၏ ရေဆင်းဒေသဖြစ်သဖြင့် ထိုမြစ်များ သယ်ယူလာသော အနည်အနှစ်များပို့ချရာ နုံးတင်မြေနုဒေသ ဖြစ်သည်
ထိုလွင်ပြင်ဒေသ၏ အပူချိန်သည် အအေးဆုံးအချိန် ဒီဇင်ဘာလ၌ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၆ဝ၊ အပူဆုံးအချိန် မေလ၌ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၉ဝ ရှိသည်
ဂင်္ဂါလွင်ပြင်တစ်လျှောက်သည် ဥတ္တရဒေသ၏ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းဆုံးသော အပိုင်းဖြစ်သည်
သို့ သော် မိုးပါးသဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြရသည်
အနောက်ပိုင်း (မိုးရေချိန် ၃၇.၁ လက်မ)သည် အရှေ့ပိုင်း (မိုးရေချိန် ၃၉.၃ လက်မ)ထက်အနည်းငယ် ပို၍ခြောက်သွေ့သည်
သို့ရာတွင် ဆောင်းမိုးရွာသည်
ထို့ကြောင့် အနောက်ပိုင်း၌ ဆန်စပါးအစား ဂျုံကိုစိုက်ပျိုးကြသည်
ဥတ္တရဒေသ၏ အရေးပါသော ကောက် ပဲသီးနှံတို့မှာ ဆန်စပါးနှင့်ဂျုံအပြင် ပြောင်းနှင့်လူး(အထူးသဖြင့် ခြောက်သွေ့သော အနောက်ပိုင်း၌ စိုက်ကြသည်
ပဲအမျိုးမျိုး နှင့် ကြံဖြစ်သည်
အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဥတ္တရဒေသမှ ကြံ အများဆုံးထွက်သည်
ဝါဂွမ်းနှင့် ဆီကြိတ်စေ့ အမျိုးမျိုးသည် လည်း ထိုဒေသ၏ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သည်
ထိုအပိုင်းတွင် ရှေးခေတ်ကပင် ကျော်ကြားခဲ့သော ရှေး မြို့များနှင့် ယခုခေတ် ကုန်သွယ်စီးပွားရေး နှင့်စက်မှုလုပ်ငန်း တို့ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးစည်ကားသော ခေတ်သစ်မြို့များကိုတွေ့ရသည်
ပြည်နယ်၏မြို့တော်ဖြစ်၍ ဂင်္ဂါ-ဂိုဂရာမြစ်နှစ်သွယ်ကြား ကုန်း မြေ၌တည်ရှိသော လတ်ခနောင်းမြို့သည် ၁၈ ရာစုနှစ်ကစ၍ ဥဓပဒေသရာဇ် ပြည်နယ်ရှင် နဝပ်စော်ဘွားများ၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုမြို့ကြီးတွင် စက္ကူစက်နှင့် ရော်ဘာစက်များရှိ သည်
ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းပေါ်၌ရှိ၍ အရေးပါသော မြစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်သည့် ကွန်ပူမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့လက်ထက်က စက်မှုလုပ်ငန်းမြို့တစ်မြို့အဖြစ် ထင်ရှားသည်
ခေတ်သစ်တွင် ရမ်ပူမြို့သည် သားရေလုပ်ငန်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဆဟာရန် ပူမြို့နှင့် ဂျဂါဒြီမြို့တို့သည် စက္ကူလုပ်ငန်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗဒွိုင်းမြို့သည် ကော်ဇောလုပ်ငန်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ချူနာ နှင့် ခါဂျာမြို့တို့သည် အိုးခွက်လုပ်ငန်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗန်ဂလီ-ဖီရိုဇဗတ်မြို့နှင့် ဇဂွိုင်းမြို့သည် ဖန်ထည်လုပ်ငန်း ကြောင့်လည်းကောင်း စည်ကားဖွံဖြိုးကြသည်
ဆဟာရန်ပူမြို့ တွင် သုံးထပ်သားလုပ်ငန်းလည်းရှိသေးသည်
ရှေးမြို့များသည် ဟိန္ဒူအယူဝါဒရေးရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထင်ရှားခဲ့သည်
ထိုမြို့များမှာ ဗာရာဏသီမြို့၊ အလာဟာဗတ် မြို့၊ မထူရ (ယခုခေတ်အခေါ် မတ္တရာမြို့) စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်
ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဗာရာဏသီမြို့သည် လက်ယက်ပိုး ထည်လုပ်ငန်းကို အကြောင်းပြု၍ ယခုလည်းထင်ရှားနေဆဲဖြစ် သည်
ဂင်္ဂါနှင့် ယမုံနာမြစ်ဆုံရှိ အလာဟာဗတ်မြို့သည် မီးရထား လမ်းဆုံးဖြစ်၍ စည်ကားသည်
ယမုံနာမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ မထူရမြို့သည်လည်း မီးရထားလမ်းဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်
ယမုံနာမြစ်ကမ်းဘေးတွင်ရှိ၍ ရှေးကမင်းနေပြည်တစ်ခုဖြစ်သော အာဂရာမြို့မှာမူ မဂိုဧကရာဇ် ရှားဂျဟန်း ဆောက်လုပ်ခဲ့သော တာ့ဂျ်မဟာရ် သင်္ချိုင်းဂူကြောင့် ထင်ရှားသည်
ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က မီရွတ်နှင့် ဗရေလီမြို့များ သည် စစ်မက်ရေးရာအတွက် အရေးပါသော မြို့များဖြစ်ခဲ့ကြ လေသည်
တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းဒေသသည် အရေးမပါလှချေ
စိုက်ပျိုး၍ မဖြစ်ထွန်းလှသောဒေသဖြစ်၍ လူးနှင့် ဂျုံအနည်း ငယ်ကိုသာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည်
အရေးပါသော မြို့ဟူ၍ ဂျန်ဆီမြို့တစ်မြို့သာရှိလေသည်
ဥတ္တရဒေသအတွင်း သတ္တုများပြောပလောက်အောင် မ ထွက်ရှိပေ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သကြားစက်ရုံနှင့် ဂုံလျှော်စက်ရုံကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေပြုရသောစက်ရုံများ များပြားသည်
ယခုအခါ ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
သို့တိုင်အောင် ပြည်နယ်လူထု၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြ လေသည်
စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုကိုအားထား ကြရသည်
ထိုပြည်နယ်အတွင်း အရေးပါသောတိုးတက်မှုတစ်ရပ် မှာ ဂင်္ဂါမြစ်အထက်ပိုင်းရှိ ရေတံခွန်ငယ်များကိုအကြောင်းပြု၍ ရရှိသောရေအားလျှပ်စစ်ကိုယူ၍ ကောင်းစွာအသုံးချနိုင်ခြင်းဖြစ် သည်
မြစ်များမှ ဆည်မြောင်းဖြင့် ရေသွယ်မရနိုင်သော ကုန်း မြင့်ပိုင်းတွင် အဝီစိတွင်းများမှ ရေစုပ်ယူရန် ထိုရေအားလျှပ် စစ်ကို အသုံးချခြင်းဖြင့် လယ်ယာများကို ရေသွင်းပေးနိုင်သည်
ထိုလျှပ်စစ်အားဖြင့် သကြားစက်ရုံများကိုလည်း လည်စေနိုင်ခဲ့သည်
ကျေးရွာများသို့လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးထွန်းပေးနိုင် သည်
ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သောဒေသများ တွင် တစ်နှစ် နှစ်သီး စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
ဂင်္ဂါ-ယမုံနာမြစ် နှစ်သွယ်ကြားဒေသတွင် များသောအားဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြလေသည်
ဥတ္တရဒေသတွင် ထင်ရှားသည့် တက္ကသိုလ်ကြီး ငါးခု ရှိရာ အာဂရာတက္ကသိုလ်၊ ဗာရာဏသီ ဟိန္ဒူတက္ကသိုလ်၊ လတ် ခနောင်းတက္ကသိုလ်၊ အလီဂါ မွတ်စလင်တက္ကသိုလ်နှင့် ရော်ကီး တက္ကသိုလ် တို့ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် ဆေးသိပ္ပံကျောင်း၊ စိုက် ပျိုးရေးသိပ္ပံကျောင်း၊ စက်မှုအတတ်ပညာနှင့် သကြား၊ အထည် အလိပ် စသောလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံကျောင်းကြီးများလည်းရှိ သည်
၁၉၆၆-၆၇ ခုနှစ်အထိ ပြည်နယ်အတွင်း တက္ကသိုလ် ကျောင်းတိုက်ပေါင်း ၁၁ ခု အလယ်တန်းကျောင်း ၉၂၅ဝ နှင့် မူလတန်းကျောင်း ၆ဝ၇၅၂ ကျောင်းရှိလေသည်
တစ်ဆယ့်နှစ် ရာစုနှစ်မတိုင်မီက ဥတ္တရဒေသသည် မင်းသားကြီးငယ်များ ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် စိုးစံကြသော ပြည် ထောင်အများအပြား ကွဲပြားလျက်ရှိခဲ့သည်
ခရစ်နှစ် ၁၁၇၆- ၉၃ ခုအတွင်း၌ မဂိုဧကရာဇ် မဟာမက်ဂိုရီသည် အကွဲကွဲ အပြားပြားရှိနေသော ပြည်ထောင်အများကို ဗာရာဏသီပြည် အထိ တစ်စတစ်စသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ပေါင်းစည်းခဲ့လေသည်
၁၇ဝ၇ ခုနှစ် မဂိုဧကရာဇ် အော်ရန်ဇက် လွန်ပြီးနောက်တွင် ထို ပြည်ထောင်စုတို့သည် အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ပြန်သည်
ရိုဟီးလခန်း (နောင် ဗရေလီဟုခေါ်သည်
နှင့် ဥဓ ပြည်ထောင်စုတို့သည် တစ်ထီးတစ်နန်း ထောင်ကြသည်
မြစ် နှစ်သွယ်ကြားရှိ အခြား ပြည်ထောင်စု တို့သည်လည်း အမည်အား ဖြင့်သာ မဂိုတို့၏ လက်အောက်ခံဖြစ်လေသည်
၁၇၆၃ ခုနှစ် တွင် ဘင်္ဂလားနယ်အား တိုက်ခိုက်လာသော ဥဓစော်ဘွားကို တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ရာမှ အစပြုပြီးလျှင် ဗြိတိသျှတို့သည် ထို ဒေသတစ်ဝိုက်သို့ တစ်စတစ်စ နယ်ချဲ့လာခဲ့လေသည်
၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဥဓပြည်ထောင်အတွင်းရှိ နယ်မြေ များစွာကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းသွင်းသည်
၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြောက်ပိုင်းခရိုင်များကို ဂေါ်ရခါးတို့ထံမှ သိမ်းပိုက်ရာ နောင်အနှစ် နှစ်ဆယ်ကြာသောအခါ ထိုခရိုင်များ သည် အနောက်မြောက်ပြည်နယ်များ (နောင် အာဂရာ) ဟုခေါ် တွင်လာသည်
ထိုပြည်နယ်များတွင် ဥဓပြည်ထောင်ကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်၌ ပူးပေါင်းလိုက်သည်
၁၈၇၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဒုတိယဘုရင်ခံ (လက်ဖတင်နင်ဘုရင်ခံ) အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဘုရင်ခံအုပ်ချုပ်သော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်
အုပ်ချုပ်မှုလက်ပြောင်း၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ဒိုမီနီယမ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ မစ္စက်ဆရိုဂျီနီနိုင်ဒူးက ဘုရင်ခံအဖြစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအတွင်း ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဘုရင်ခံ အုပ်ချုပ်သောပြည်နယ်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်
လွတ် လပ်သော အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင် သောအခါ ပြည်နယ်အတွင်း၌ပင် ရှိသော်လည်း တိုင်းရင်းသား စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသေးသည့် ပဒေသရာဇ်နယ် ကလေးများကို ပူးပေါင်းထည့်သွင်းပြီးလျှင် ယူနိုက်တက်ပရောဗင့်အမည်မှ ဥတ္တရဒေသ ဟူသောအမည်သို့ ပြောင်းခဲ့လေသည်
ဥမင်တူးဖောက်စက် (Tunnel Boring Machine-TBM) သည် ဥမင်တူးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်သော လုပ်ငန်းအဆင့်များအားလုံးကို အဆင့်မြင့် ထိန်းချုပ်စနစ်များ အသုံးပြု၍ ပေါင်းစပ်တပ်ဆင်ထားသော စက်ဖြစ်သည်
မာကျောသော ကျောက်လွှာများမှသည် ပျော့ပြောင်းသော မြေအမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ ဥမင်ဖောက်စက် အမျိုးမျိုးရှိသည်
၎င်းတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ များသောအားဖြင့် cylinder ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီီး အခြားပုံသဏ္ဌာန်များ (ဥပမာ- ဘဲဥပုံ၊ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ၊ စတုရန်းပုံ) လည်းရှိသည်
TBM တွင် အဓိကပါဝင်သော စက်ပစ္စည်း အစိတ်ပိုင်းများမှာ rotating cutting wheel, chamber (TBM ပုံစံ အမျိုးအစား ပေါ်မူတည်၍ ပုံစံ၊ အရွယ်အစား ပြောင်းလဲသည်)၊ တူးဖော်ပြီး မြေစာများကို သယ်ထုတ်သော စနစ်၊ TBM ကို ရှေ့သို့တွန်းရွှေ့ပေးသော hydraulic jacks များ၊ ဥမင် အတွင်းသား နံရံများ (Lining) ကို တတ်ဆင်သော erector, လေဝင်လေထွက် ပိုက်လိုင်းများ ပါရှိသည်
အခြားသော စနစ်များမှာ Lining segment block များကို ဥမင်တူးဖော်ရာ လုပ်ငန်းခွင်သို့ သယ်ပို့ပေးသော စနစ်နှင့် လျှပ်စစ်ဆက်သွယ်မှု စနစ်များ ဖြစ်သည်
ဥမင်ဖောက်စက် (TBM) ကို အသုံးပြုသော ဥမင်ဖောက်လုပ်နည်းကို Shield tunneling method ဟု ခေါ်ပြီး စက်စွမ်းအားအသုံးပြုတူးဖော်နည်း (Mechanized tunneling) တွင်ပါဝင်သည်
ဥမင် တူးဖော်မည့် မြေအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ Rotating cutting wheel ပုံစံများ၊ ဥမင်မျက်နှာပြင်မှ ကျရောက်လာမည့် မြေဖိအားဒဏ်ကို ပြန်လည် တွန်းခံသည့် နည်းပညာများ၊ စက်ကို ထိန်းချုပ်မည့် အခန်း (Chamber) နှင့် ၊ တူးဖော်ပြီး မြေစာများကို သယ်ထုတ်သော စနစ်များသည်လည်း ပုံစံ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ခြားနားသည်
ထို့ကြောင့် TBM များသည်လည်း အသုံးပြုမည့် မြေအမျိုးအစားအလိုက် အမျိုးမျိုးရှိသည်
Liquid-supported mix-shield ကို အဓိကအားဖြင့် မြေပျော့များ၊ မြေပွများနှင့် သဲဆန်သော၊ ရွှံ့ဆန်သော မြေများတွင် အသုံးပြုပါသည်
ထို TBM တည်ဆောက်ထားပုံမှာ စက်ဦးခေါင်းပိုင်းတွင် Cutting wheel ခေါ် မြေကြီးများကို တူးထုတ် မည့်စက် ပါရှိသည်
၎င်းစက်နောက်ပိုင်းတွင် Excavation chamber နှင့် Stone crusher များပါရှိသည်
Excavation chamber ဆိုသည်မှာ Cutting wheel နှင့် Diaphragm wall ကြားရှိ အခန်းငယ် ဖြစ်သည်
၎င်းအခန်းထဲ Bentonite ဖျော်ရည်ကို ထည့်သွင်းထားပြီး ဥမင်မျက်နှာပြင်မှ ကျရောက်လာမည့် မြေဖိအားကို ၎င်း Bentonite ဖျော်ရည်ဖြင့် ပြန်လည်တွန်းကန်ထားကာ ဥမင်မျက်နှာပြင်၏ stability ကို ထိန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်
Stone crusher ဆိုသည်မှာ ဥမင် တူးဖော်ရာ၌ ပါရှိလာမည့် ကျောက်တုံး၊ ကျောက်ခဲကြီးများကို သယ်ဆောင်ရာ၌ လွယ်ကူမှုရှိစေရန် ခွဲချေပေးသော စက်ပစ္စည်း ဖြစ်သည်
၎င်းတို့၏ နောက်တွင် Bentonite ဖျော်ရည်များကို ပို့ဆောင်ပေးမည့် ပိုက်လိုင်းများနှင့် တူးဖော်ရရှိသော မြေစာဖျော်ရည်များကို ပြန်လည် သယ်ဆောင်မည့် ပိုက်လိုင်းများ တပ်ဆင်ထားသည်
ထို့အပြင် Excavation chamber အတွင်း လေဖိအား ပို့ဆောင်ရန် ပိုက်လိုင်းများနှင့် Compressor များ တပ်ဆင်ထားသည်
ထို့နောက် TBM ရွေ့လျားရာတွင် အသုံပြုသည့် hydraulic jack များနှင့် Concrete lining, Steel lining များ တပ်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် Erector ပါရှိသည်
Working chamber အတွင်း၌ လေဝင်လေထွက် Ventilation အတွက် ပိုက်လိုင်းများ တပ်ဆင်ထားသည်
EPB (Earth Pressure Balanced) shield ကို အဓိကအားဖြင့် စိုထိုင်းဆများသော ရွံ့မြေများ၊ ယှေလှကျောက်များနှင့် သဲပါဝင်မှု နည်းသော မြေများတွင် အသုံးပြုသည်
၎င်း TBM တွင် Cutting wheel, Excavation chamber, Screw conveyor, Belt conveyor, Diaphragm wall, Compress air lock, Concrete lining, Steel lining များ တပ်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် Erector ၊ မြေစာများကို သယ်ဆောင်သော ရထားတွဲငယ်များနှင့် Ventilation ပိုက်လိုင်းများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်
ဤ TBM၏ ထူးခြားချက်မှာ ဥမင်မျက်နှာပြင်မှာ ကျရောက်လာမည့် ဖိအားများကို ထိုမြေစာများ၏ ဖိအားဖြင့် ပြန်လည် တွန်းကန်သော နည်းပညာကို အသုံးပြု ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်
၎င်းမြေစာများနှင့် ထိန်းညှိရာတွင် မြေသားသက်သက်ဖြင့် ထိန်းညှိသော နည်း၊ မြေသားထဲသို့ Clay paste ရောနှောထည့်သွင်းပြီး ဥမင်မျက်နှာပြင်၏ stability ကိုထိန်းသောနည်းနှင့် scum paste တစ်ခုခု ရောနှောထည့်သွင်းရသော နည်းဟူ၍ ၃ မျိုးထပ်ခွဲခြားနိုင်သည်
TBM Glossary: New Generation of Metropolitan Archived 5 March 2016 at the Wayback Machine.Lining Segments for Tunnel Construction with TBM: New Generation of Metropolitan Archived 14 March 2008 at the Wayback Machine.
ဦးရာရှစ်သည် အိန္ဒိယအမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်သည်
မြန်မာ တိုင်းရင်းသားအဖြစ် ခံယူထားသူ ဖြစ်၏
အိန္ဒိယ အမျိုးသား တစ်ဦးအား တကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းသည် သမဂ္ဂ၌ လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှု မရှိခြင်း၊ ခေါင်းဆောင် နိုင်သူကို ခေါင်းဆောင် နေရာ၌ ပေးအပ်ခြင်းကို ပြသခြင်း ဖြစ်သည်
ဆရာကြီး ဦးရာဇတ် သည် မစ္စတာရာရှစ် (ဦးရာရှစ်) စသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များကို မြန်မာမျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကိုသာမက အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကိုပါ သွတ်သွင်းပေးလေ့ရှိသည်
ဦးရာရှစ်၏ မွေး သက္ကရာဇ်မှာ ၁၉၁၂ ခုနိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် အဖ Mr. M. A. Sakur၊ အမိ Ahmadi Begum တို့က အိန္ဒိယနိုင်ငံ Alahabad မြို့မှာ မွေးဖွား ခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့ Randaria အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ဘွဲ့နှင့် ဥပဒေ ဘွဲ့များကို ရရှိသည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ပထမဆုံး အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်၏
၁၉၃၅ - ၃၆ ခုတွင် ဦးနုသည် ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂ  ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်၍ ထိုအချိန်တွင် ကိုအောင်ဆန်းမှာ ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ - ၃၇ ခုတွင် ဦးရာရှစ်သည် ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၃၆ ခု ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ရှေ့တန်း ခေါင်းဆောင်တဦး ဖြစ်၍ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်၏
ပထမဆုံး တကသ ကိုယ်စားလှယ် ကောင်စီလူကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
ဗိုလ်အောင်ကျော် ကျဆုံးသည့် အမှုတွင် ကျောင်းသားများဘက်မှ ရှေ့နေလိုက်ခဲ့ သူလည်း ဖြစ်သည်
ဦးရာရှစ်သည် (၁၉၄၀-၄၈) နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု သမိုင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို မပစ်ပယ်ချေ
ဝတ်လုံတော်ရ ရှေ့နေတဦး ဖြစ်သည်
အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်းများတွင် ခေါင်းဆောင် တာဝန်ယူခဲ့၏
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖဆပလ အဖွဲ့၌ ပါဝင်၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ မူကြမ်းရေးဆွဲရေး ကော်မတီဝင်၊ အလုပ်သမား ဥပဒေပြု ကော်မတီတွင် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ပြည်သူ့ လွှတ်တော် တွင်လည်းကောင်း၊ လူမျိုးစုလွှတ်တော် တွင်လည်းကောင်း၊ အမတ်အဖြစ် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ခေတ်တွင် အဆက်မပြတ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်
နိုင်ငံတော် အစိုးရ အဖွဲ့ များတွင်၊ ပြည်သူ့ အိုးအိမ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အလုပ်သမား ဌာန ဝန်ကြီး (၁၉၅၂)၊ ကုန်သွယ်မှု ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီး (၁၉၅၄)၊ သတ္တုတွင်းဌာန ဝန်ကြီး (၁၉၅၆ - ၅၈)၊ အမျိုးသား စီမံကိန်း ဝန်ကြီးနှင့် စက်မှု၊ သတ္တုနှင့် အလုပ်သမား ဝန်ကြီး (၁၉၆၀) စသည့် တာဝန်များထမ်းရွက် ခဲ့သည်
အလုပ်သမားနှင့် စပ်ဆိုင်သော ဘုတ်အဖွဲ့ အသီးသီး၊ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အမျိုးမျိုးတွင် သဘာပတိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စု အလုပ်သမားအဖွဲ့၊ လူမှုဖူလုံရေး အဖွဲ့၊ အမျိုးသား အိုးအိမ်အဖွဲ့၊ လူမှု ဝန်ထမ်းအဖွဲ့နှင့် အမျိုးသား လူငယ်ကောင်စီ များတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ပသို့ သွားရောက်သော ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ အမျိုးမျိုးတွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လိုက်ပါ ခဲ့ဖူးသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ သရဖူဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ စက်မှုလက်မှုကောင်စီ သဘာပတိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွင်လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်ဖာတီမာ (ဘီအေ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သားနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
အမှတ် (၁၆)၊ ရွှေတောင်ကြားလမ်း ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်သည်
ထန်းတပင်ဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ တည်ရှိသည်
ဒန်နီယယ် အိုကော်နယ်သည် အိုင်းရစ်အမျိုးသား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်၍ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရှိ ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့အတွက် ဗြိတိသျှအစိုးရက ပြဋ္ဌာန်းထားသော အချုပ်အချယ်ဥပဒေများကို ဦးဆောင်တိုက်ဖျက်ခဲ့သူဖြစ်သည်
၁၇ ရာစုနှစ်ကတည်းက ရောမကက်သလစ် ဂိုဏ်းဝင်တို့သည် ဗြိတိသျှပါလီမန်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခွင့်မရှိခဲ့ချေ
အိုကော်နယ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတ်သျှပါလီမန်က ကက်သလစ် လွတ်လပ်ရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းအားဖြင့်၊ ရောမ ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့သည် ပါလီမန်သို့တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်
ဒန်နီယယ် အိုကော်နယ်သည် ၁၇၇၅ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ကဲရီခရိုင်၌ ဖွားမြင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၇၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၆ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဥပဒေပညာကို သင်ကြားပြီးနောက်၊ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၌ ရှေ့နေအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်
အိုကော်နယ်သည် ရောမကက်သလစ် ဂိုဏ်းဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင် အိုင်းရစ်အမျိုးသားတို့အတွက် နိုင်ငံရေးအရ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုရရှိအောင် ကြိုးစားဆောင်ရွက်သည်
၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင်ကက်သလစ် အဖွဲ့ကိုတည်ထောင်၍ အိုင်းရစ်အမျိုးသား လူတန်းစားအသီးသီး တို့ကိုစည်းရုံးခဲ့ရာ ထိုအဖွဲ့သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၌ အင်အားကြီးသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်
၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်က ထိုအဖွဲ့ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သော်လည်းမအောင်မြင်ချေ
ကက်သလစ်အဖွဲ့သည် အိုင်းရစ်အမျိုးသား ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ထောက်ခံ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့လေသည်
၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် အိုကော်နယ်သည် ကလဲယားခရိုင်မှ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း ခံရသည်
သို့ရာတွင် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါလီမန်နည်းဥပဒေအရ လိုအပ်သောကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခြင်းအမှုကို မပြုလုပ်နိုင်ချေ
ထို့ကြောင့် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်သည်ကက်သလစ် လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့ရလေသည်
ထို့နောက် အိုကော်နယ်သည် အမတ်အဖြစ် ပြန်လည် အရွေးခံရပြီးလျှင် ဗြိတိသျှပါလီမန်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ပါလီမန်တွင် ဝှစ်ပါတီနှင့်ပူးပေါင်း၍ အိုင်းရစ်အမျိုးသားတို့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အားထုတ်ဆောင်ရွက်သည်
အထူးသဖြင့် အိုင်ယာလန်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့ကို ပူးပေါင်းထားသည့် ပူးပေါင်းရေးအက်ဥပဒေကို ပယ်ဖျက်ရန်ကြိုးစားသည်
၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌ ထိုဥပဒေကန့်ကွက်ပွဲများကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပစေခဲ့ရာ အစိုးရက အိုကော်နယ်ကို အာဏာဖီဆန်မှုဖြင့်ဖမ်းဆီး၍ ငွေဒဏ်နှင့်ထောင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခဲ့လေသည်
သို့ရာတွင် ၁၈၄၄ ခုနှစ်၌ ဗြိတိသျှ အထက်လွှတ်တော်က အိုကော်နယ်ကို ထောင်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးသည်
ထိုနောက် အိုကော်နယ်သည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၄၇ ခုနှစ်မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဂျီနိုးအာမြို့၌ အနိစ္စရောက်လေသည်
ငန်းတောင်ရွာ၊ ငန်းတောင်
သခွတ်ကုန်းရွာ၊ သခွတ်ကုန်းဝါးရုံဒေါင့်
ရခိုင်တိုင်းသည် ဗြိတိသျှရာဇ်၏ အုပ်ချုပ်မှုဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို လွှမ်းခြုံထားသည်
မြောက်ဘက်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ဘင်္ဂလားသမ္မတနယ်မြေနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သည် ၎င်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ရခိုင်တိုင်းတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်ကြသည်
ထိပ်တန်း ဆန်တင်ပို့သော ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ အပြီး ချုပ်ဆိုခဲ့သော ရန္တပိုစာချုပ်ဖြင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ အုပ်ချုပ်မှုသို့ ရခိုင်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်
နယ်မြေအား ဘင်္ဂလားသမ္မတနယ်မြေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကနဦးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားသရဖူကိုလိုနီဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်
ဘားမားကမ်ပိန်းတွင် အာရကန်ကမ်ပိန်း ၁၉၄၂-၁၉၄၃ အပါအဝင် ရခိုင်လှုပ်ရှားမှုများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်များက ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက် ရခိုင်သည် မြန်မာပြည်၏ အပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်
အဆိုပါအပိုင်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့ဘက်ပင်လယ်ပြင်တစ်လျှောက်၊ နတ်မြစ်ဝမှ စစ်တကောင်းနယ်နိမိတ်၊ ကိပ်နီဂရိတ်အထိ စီးဆင်းနေသော ကမ်းရိုးတန်းမြေကွက်တစ်ခုဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်စွန်းမှ Cape Negrais အထိ အရှည် 400 m ခန့်၊ မြောက်ဘက်တွင် အကျယ်ဆုံး မီတာ ၉၀ ၊ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ လျော့နည်းလာကာ တောင်ဘက်စွန်းတွင် 15 မီတာထက် မပိုသော ကျဉ်းမြောင်းသည့်တိုင်အောင် တောင်ဘက် သို့ ဆုတ်သွားသည်
ကမ်းရိုးတန်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာန်အောင်၊ ရမ်းဗြဲနှင့် Shahpura ကျွန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်
စစ်တွေတွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိပြီး ခရိုင်လေးခုဖြစ်သည့် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ပိုင်းရခိုင်တောင်တန်းဒေသ၊ သံတွဲနှင့် ကျောက်ဖြူ၊ ယခင်က ရမ်းဗြဲဟူ၍ ခရိုင်များပါဝင်သည်
၎င်း၏ဧရိယာသည် 18,540 စတုရန်းမီတာဖြစ်သည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ချိန်၌ လူဦးရေသည် ၁၀၀,၀၀၀ ထက် မကျော်လွန်ခဲ့ပေ
ရခိုင်တိုင်း၏ အဓိကမြစ်ကြီးများတွင် မြောက်ဘက်တွင် နေဖ်မြစ်ဝမှ ပါဝင်ပြီး စစ်တကောင်းနှင့် စစ်တကောင်းကြားနယ်နိမိတ်ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်
(၂) ပင်လယ်၏လက်တံဖြစ်သော မေယုမြစ် သည် ကမ်းရိုးတန်းနှင့်အပြိုင် မီတာ (၅၀) ခန့်အကွာတွင် စီးဆင်းနေပါသည်
(၃) ကုလားတန်မြစ် သည် အရှေ့မြောက်ဘက်စွန်းရှိ တောင်ပြာတန်းအနီး တက်လာပြီး မေယုမြစ်၏တောင်ဘက် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သို့ ကျဆင်းကာ တန်ချိန် ၃၀၀ မှ ၄၀၀ အထိ ဝန်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သွားလာနိုင်သည်
ကုန်းတွင်းပိုင်း; နှင့် (၄) Lemro မြစ် ၊ ကုလားတန်မြစ်၏တောင်ဘက် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ ပင်လယ်အော်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်နေသော စမ်းချောင်းတစ်ခု
အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည် နယ်နိမိတ်ချင်း နီးသောကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဝေးကွာ၍ မြစ်များသည် အရေးပါမှု နည်းပါးသည်
လှေဖြင့်သွားလာနိုင်သော တာလတ်နှင့် အမ်း၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်နှင့် ဂွချောင်းတို့ သည် အရေးပါအရာရောက်သော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါးစပ်မှ ၉ မှ ၁၀ အထိ ရေယာဉ်များ ဆိပ်ခံရန်အတွက် ကောင်းမွန်သော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာခြင်းကြောင့်၊ ft. မိုးဖွဲ. Aeng လို့ ခေါ်တဲ့ အလွယ်ဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ ရခိုင်တောင်တန်းတွေကို ကျော်ဖြတ်ပြီး အဲဒီရွာကနေ အထက်မြန်မာပြည်ကို ဦးတည်သွားတာပါ
တိုင်းဒေသကြီး၏ အဓိကသီးနှံမှာ ဆန် ၊ ချည်၊ ဆေးလိပ်၊ သကြား၊ လျှော်ပင်နှင့် မဲနယ်တို့ဖြစ်သည်
သစ်တောများသည် အလွန်ကောင်းမွန်သော ဝက်သစ်ချ နှင့် ကျွန်းသစ်များ ပေါများ သည်
ရခိုင်တောင်တန်းဒေသ မြောက်ပိုင်းခရိုင်သည် ပလက်ဝတွင် ရုံးချုပ်ရှိပြီး များသောအားဖြင့် ဘုရင့် ရဲ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်
တောင်တန်းဒေသ၏ ဧရိယာသည် ၅၂၃၃ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
(၁၉၀၁) ၂၀.၆၈၂
ရခိုင်တွင် အောက်ပါစာရင်းတွင် ခရိုင်လေးခုရှိသည်
ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိုင်းတွင် အများစုဖြစ်သည်
ရခိုင်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်
ဒုတိယအကြီးဆုံး အသိုက်အဝန်းမှာ ရခိုင်ရောက် အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်ပြီး အများစုမှာ မူဆလင်များဖြစ်သည်
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒိယလူမျိုး ၅၀၀,၀၀၀ သည် မြို့တော် စစ်တွေတွင် နေထိုင်ကြပြီး ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထားသည်
၁၈၉၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည် နယ်၏ ဥပဒေပြုကောင်စီ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၎င်းကို အင်ပါယာ ဥပဒေပြုကောင်စီ တွင်လည်း ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအက်ဥပဒေ ၁၉၃၅ အရ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထုတ်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် ရခိုင်တိုင်းအပါအဝင် ကိုလိုနီဥပဒေပြုအဖွဲ့အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရွေးကောက်ပွဲများကို ၁၉၂၀၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၃၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၂၆၊ ၁၉၂၈၊ ၁၉၃၀၊ ၁၉၃၂၊ ၁၉၃၄၊ ၁၉၃၆ နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်များတွင် ကျင်းပခဲ့သည်
ဗမာ-ရခိုင် နှင့် အင်ဒို-ရကန် နှစ်ခုစလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် ဇာတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
Gani Markan သည် ရခိုင်ပြည်မှ ဇာတိ အိန္ဒိယ ဥပဒေပြုအမတ် ဖြစ်သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကို မဲဆန္ဒနယ်မြေ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
MA Gaffar နှင့် Sultan Ahmed တို့ အပါအဝင် ရခိုင်လူမျိုး နှစ်ဦးကို ဗမာ ဇာတိ အမျိုးအစားဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ပြည်သူ့လွှတ်တော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ရခိုင်မှာ လုပ်ခလစာက ဗြိတိသျှအိန္ဒိယထက် အများကြီး ပိုများတယ်
စပါးအထွက်နှုန်း မှာ ထင်ရှားသည်
Akyab သည် ဥရောပ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့မှ သင်္ဘောများကို လက်ခံကျင်းပပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆန် တင်ပို့သည့် ထိပ်တန်းဆိပ်ကမ်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
Arakan သည် အများအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သောကြောင့်  ၎င်း၏ဆိပ်ကမ်းများသည် စစ်တကောင်း ၊ Narayanganj, Dacca, Calcutta, Moulmein, Rangoon, Singapore, Penang, Madras နှင့် Syriam တို့နှင့်အတူ ကူးတို့သင်္ဘော များကို မှီခိုနေရပါသည်
ရခိုင်သည် ၎င်း၏ သစ် အတွက် ထင်ရှားသည်
၁၃၇၉ (၁) ရက်
ဖန်းမာချန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Farmarchan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လောက်ကိုင်-ကိုးကန့်အထူးဒေသ (၁)၊ ကုန်းကြမ်း (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်၊ စင်ပင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၈၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်တုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpattoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၀ ဦး၊ မ ၅၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၅၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်များ အနက် ဦးကျော်ရွဲ့သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်
သူသည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွား၍ ဇာတ်သဘင်နယ်ထဲသို့ မြေဝိုင်းဗုံရှည်ခေတ်က မြေဝိုင်းလူပျက်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် ခဲ့သည်
ထို့နောက် နာမည်ကြီးသော ဆရာပုရုပ်သေးစင်တွင် ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၏
ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် တွဲဖက်အသုံးတော်ခံသူမှာ လူရွှင်တော် စန္ဒရော် ဖြစ်၏
စန္ဒရော်၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ ကြက်တောင်စည်း နှင့် ဖြစ်၍ ကျော်ရွဲ့၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ နာမည်နှင့်လိုက်အောင် မျက်နှာရွဲ့၍ နားပန်ဆံနှင့် ထုလုပ်ထားသည်
ဆရာပုစင်တွင် သူတို့ ၂ ဦးအပြင် မင်းသားကြီး ပိဋကတ်ဆရာမောင်လည်း ပါသည်
ဆရာပုစင်သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်း၍ ကပြလေ့ရှိရာ ဇာတ်စင်နေရာမှာ ရှေးကမုံ့တီကုန်းဟု ခေါ်သော စစ်ကဲ မောင်ထော်လေးလမ်း ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ ကွက်လပ်ဖြစ်သည်
ဦးကျော်ရွဲ့၏ ပျက်လုံးများမှာ ယဉ်ယဉ်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ပါလှ၍ ပရိသတ်များ တသောသောရယ်ရအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်လေသည်
ညတစ်ညတွင် ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် ဦးစန္ဒရော် လူရွှင်တော် ၂ ဦးတို့ ပျက်လုံးထုတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်
'ရွှေတိဂုံတည်သူများ မင်းသိရဲ့လား'ဟု သီချင်းသွားဖြင့် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ပထမလူက မေးလိုက်သည်
ဆိုင်းကလည်း သီချင်းသွားအလိုက် တီးပေးသည်
ထိုအခါ ဒုတိယလူက 'မသိလို့မောင်ရယ် မောင်ရယ် မေးပါရတယ်'ဟု သီချင်းကို ဆိုင်းချက်နှင့် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဆို၍ ဖြေသည်
ထိုသို့ အပြန်အလှန် သီဆိုနေကြပြီးနောက် ပထမလူက ဒုတိယလူ၏ ကုပ်ကိုနှိမ်၊ ကျောကို ထုထောင်း ပြီးလျှင် 'မသေမခြင်းမှတ်ထား၊ ပန်းရန်တည်တယ်၊'ဟု ပြောလိုက်သည်
ဦးကျော်ရွဲ့သည် စကားဝှက်ဖြင့် ပျက်လုံးများကို ထွင်၍လည်း ပျက်တတ်သည်
'အထိုင်မတော် တံမြက် စည်း'ဆိုသော စကားဝှက်ကို 'အထိုင်မတတ်တော့ မပေါ်ဘူးလား၊ တံမြက်စည်းက မလှဲဘူးလား
' 'ပေါ်လှဲ ပဲလှော်'ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လိုက်ရာ ပရိသတ်များ နှစ်သက် ရယ်မောကြသည်
သူသည် ဇဝနပဋိဘာန် ဉာဏ် ထက်မြက်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဟာသပျက်လုံးများကို နိုင်နင်း သည်သာမက ဇာတ်ကွက် ဇာတ်လမ်း အဆင်ပြေသွားစေရန် စကားဖန်ထိုးတတ်သူလည်း ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် သူ့အား လူကြိုက်များသည်
ဦးကျော်ရွဲ့သည် ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ်မျှ အသုံးတော်ခံရသည်ကို မကျေနပ်နိုင်သဖြင့် ရုပ်သေးစင်မှ ထွက်ပြီးသော် ဦးစိန်ကတုံးဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်၍ ဇာတ်ခုံပေါ်သို့ လူကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ဖြေဖျော်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်း၍ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်
ဦးကျော်ရွဲ့မှာ မြန်မာဘုရင် လက်ထက်ကို မီလိုက်သော သဘင်သည်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်
သက်တမ်းဝက် (သင်္ကေတ t1⁄2) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတခု၏ ပမာဏသည် ယင်း၏ ကနဦးတန်ဖိုးမှ ထက်ဝက် လျော့ကျရန် လိုအပ်သော အချိန်ပမာဏဖြစ်သည်
သက်တမ်းဝက်ဆိုသောစကားလုံးကို နယူးကလိယား ရူပဗေဒတွင် အက်တမ်တခု၏ သက်တမ်းမည်မျှ ရှည်ကြာသည် သို့မဟုတ် အက်တမ်တခုသည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်ပြီး ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ပြိုကွဲမှုဖြစ်ရန် မည်မျှရှည်ကြာသည်ဆိုသည်ကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်
မူလအခေါ်အဝေါ်မှာ သက်တမ်းဝက် ကာလ (half-life period) ဖြစ်ပြီး အားနပ်စ် ရူသာဖို့ဒ်က ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်
၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် သက်တမ်းဝက်ဟု အတိုကောက် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်
ပင်စီရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinsi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ပုန်းတကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓာတ်ပုံ (photograph often shortened to photo) ဟူသည် အလင်းကို အာရုံခံနိုင်စွမ်းရှိသော ဓာတ်သားပါသည့် ဖလင်ပြားပေါ်သို့ အလင်းကျရောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်ရရှိလာသော ပုံရိပ် (image) ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပုံအများစုကို ဓာတ်ပုံ ပုံရိပ်ကို ဝင်ရောက်လာအောင် ဖမ်းယူနိုင်သော မှန်ဘီလူးပါသည့် ကင်မရာ ဖြင့် ဖန်တီးပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပုံတစ်ပုံရရှိအောင် ဖန်တီးပြုလုပ်ခြင်း အတတ်ပညာကို ဓာတ်ပုံပညာ သို့မဟုတ် ဖိုတိုဂရပ်ဖီ (photograpgy) ဟုခေါ်သည်
အင်္ဂလိပ်စကားလုံး ("photograph") ကို ၁၈၃၉ တွင် ဆာဂျွန်ဟာရှဲလ် (Sir John Herschel) က ဂရိဘာသာစကား (φῶς (phos)  "light"  အလင်း နှင့် γραφή (graphê) "drawing, writing"  ပုံဆွဲခြင်း
နှစ်ခုပေါင်းပါက "drawing with light"  အလင်းဖြင့်ပုံဆွဲခြင်း) မှ စတင်တီထွင်သုံးစွဲခဲ့သည်
ဓာတ်ပုံအမျိုးအစားများစွာရှိသည်.Portrait Photography.Landscape Photography.Wildlife Photography.
ဟကြားဟုံမိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hakyarhuongmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ အိုက်ငုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုက်ငုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁ ဦး၊ မ ၁၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဗန်းမော်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဗန်းမော်မြို့ ဖြစ်သည်
၁၉၃၀ ခုနှစ်က ဖွဲ့ခဲ့သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးအဖွဲ့ဝင်များသည်သူတို့၏ နာမည်ရှေ့တွင် 'သခင်' ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို ဂုဏ်ယူစွာတပ်ခဲ့ကြသည်
မိမိတို့နိုင်ငံတွင် မိမိတို့သာ သခင်များဖြစ်ကြောင်း ပြယုဂ် အဖြစ် တပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ရည်ရွယ်ချက်မှာနယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတိုင်းတစ်ပါးလက်အောက်တွင် ကျွန်သဘောက်ဖြစ်နေရသဖြင့် ကျေးကျွန်စိတ်တွေပပျောက်၍ ဇာတိမာန်တက်ကြွလာပြီးသခင်စိတ်ပေါ်ပေါက်ကိန်းအောင်းလာရန်ဖြစ်သည်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြ﻿သော သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ သခင်အောင်ဆန်း(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း)၊ သခင်နု(ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု)၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်လှဖေ(ဗိုလ်ချုပ်လက်ျာ)၊ သခင်သိန်းဖေ(ဦးသိန်းဖေမြင့်)၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ချန်ထွန်းစသော ခေါင်းဆောင်များသည်သူတို့၏နာမည်ရှေ့တွင်ဂုဏ်ယူစွာ သခင် (master  lord) ဘွဲ့တပ်ခဲ့ကြသည်
သခင်နုသခင်အောင်ဆန်းသခင်စိုးသခင်သန်းထွန်း
ဟတ်ချယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatchei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာဘာသာစကားတွင် သိကြားမင်း ဟုခေါ်ဆိုသော နတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စကြဝဠာအယူအဆ၌ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ကို အစိုးရသောသူဖြစ်၍ နတ်တို့သနင်း သိကြားမင်း ဟူ၍ တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်
သက္ကတဘာသာစကား တွင် "သကြ" ဟူ၍ ခေါ်သည်
သက္ကတဘာသာ "သကြ" ဟူသော ပုဒ်တွင် သ၌ မှီသော "အ" သရကို "ဣအိ"၊ "ကြ" ၌ မှီသော"အ" သရကို 'အား' သို့ပြောင်းလည်း၍ မြန်မာဘာသာတွင် သိကြား ဟုခေါ်သည်
ထို့ကြောင့် ဟတ္ထိပါလကိုးခန်းပျို့တွင်ဟု ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရက  စပ်ဆိုတော်မူခဲ့သည်
ပါဠိဘာသာစကားတွင် "သက္က" ဟူ၍ သုံးနှုန်းသည်
အဘိဓာန်ကျမ်းတွင်[which]သက္ကော အသုရာကို အောင်စွမ်းတတ်သောသူ
ပုရိန္ဒဒေါအလှူလက်ဦးပေးတတ်သောသူ
ဒေဝရာဇာ နတ်တို့၏မင်း
ဝဇိရပါဏိဝဇိရစိန်လက်၌ရှိသောသူ
သူဇမ္ပတိ သူဇာ၏အရှင်သဟဿက္ခောများစွာ သောနတ်လူတို့၏ ကြံစည်အောက်မေ့တတ်သော ကိစ္စကို မြင်နိုင်စွမ်းသူ
မဟိန္ဒောများစွာသောနတ်တို့၏ အရှင်
ဝဇိရာဝုဓောဝဇိရစိန်လက်နက်ရှိသူ
ဝါသဝေါ နတ်၌ဖြစ်သော ရတနာ၏အရှင်
သတနယနော အမြင် မျက်စိအထောင်ရှိသောသူ
တိဒိဝါဓိဘူနှစ်ပြည်နှစ်ထပ်ကို အစိုးရသောသူ
သုရနာထော နတ်တို့၏ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်သောသူ
ဝဇိရ ဟတ္ထော ဝဇိရစိန်လက်နက်ရှိသောသူ
ဘူတပတိသတ္တဝါတို့ကိုအစိုးရသောသူ
မဃဝါပူဇော် အပ်သောသူ
ကောသိယော ကောသိယအနွယ် ဖြစ်သောသူ
ဣန္ဒော အစိုးခြင်းစည်းစိမ်ရှိသောသူ
ဝတြဘူ ဝတ္တမည်သော အသုရာကိုနှိမ်နင်းတတ်သောသူ
ပါကသာသနောပါကမည်သောအသုရာကိုဆုံးမတတ်သောသူ
ဝိဍဇောတစ်ကိုယ်လုံးနှံ့တတ်သောဩဇာရှိသောသူ ဟူ၍ သိကြားပရိယာယ်ပုဒ် ၂ဝ ပြသည်
သိကြားမင်း၏ စိုးစံရာဖြစ်သော ပြည်ကား မဟာသုဒဿနအမည်ရှိသော တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဖြစ်၏
ထိုတာဝတိံသာသည် အရှေ့အနောက်လည်း ယူဇနာတစ်သောင်း၊ တောင်နှင့်မြောက်လည်း ယူဇနာတစ်သောင်းရှိ၏
မြို့ တစ်မျက်နှာ တစ်မျက်နှာလျှင် တံခါးပေါင်း နှစ်ရာ့ငါးဆယ်စီရှိသောအားဖြင့် တံခါးပေါင်းလည်း တစ်ထောင်ရှိ၏
အရှေ့မျက်နှာ၌ အဝန်းယူဇနာ တစ်ထောင်ရှိ၍ ရတနာမျိုးတို့ဖြင့် တံတိုင်းဝန်းကျင်၌ ရံအပ်သော နန္ဒဝန်ဥယျာဉ်ရှိ၏
ထိုဥယျာဉ်အတွင်း၌ ကြာငါးပါးဖြင့်ဖုံးလွှမ်းလျက် ချမ်းကြည်စိမ်းမြစွာသော မဟာနန္ဒာ၊ စူဠနန္ဒာဟူသည့် ရေကန်နှစ်ကန်ရှိ၏
တောင်မျက်နှာ၌ ရတနာမျိုးတို့ဖြင့်ပြီးသော တံတိုင်း မုခ်တံခါးတို့ဖြင့် ဝန်းကျင်ရံအပ်သော ဖာရုသကာ ဥယျာဉ်ရှိ၍ အဝန်း ယူဇနာခုနစ်ရာရှိသည်
ထိုဥယျာဉ်အတွင်း၌ ဘဒ္ဒါ၊ သုဘဒ္ဒါဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိ၏
အနောက်မျက်နှာ၌ ရတနာ မျိုးဖြင့်ပြီးသော တံတိုင်း မုခ်တံခါးဖြင့် ဝန်းကျင်ရံအပ်သော စိတ္တလတာဥယျာဉ်ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာငါးရာရှိသည်
ထိုဥယျာဉ်တွင်း၌ ဝိစိတ္တာ၊ စူဠဝိစိတ္တာဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိ၍ အာသဝတီနွယ်ပင် ပေါက်သည်
မြောက်မျက်နှာ၌ ရတနာတို့ဖြင့် အတိပြီးသော တံတိုင်းမုခ်တံခါးဖြင့် ဝန်းကျင်ရံအပ်သော မိဿက ဥယျာဉ်ကား အဝန်းယူဇနာငါးရာရှိ၍ ထိုဥယျာဉ် တွင်း၌ ဓမ္မာ၊ သုဓမ္မာဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိသည်
မြို့၏အရှေ့မြောက်ထောင့်၌လည်း မဟာဝန်ဥယျာဉ်ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာခုနစ်ရာရှိ၏
ထိုဥယျာဉ်တွင်း၌ သိကြားမင်းစံရာ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့်ပြီးသော ပြာဿဒ်ကွန်းဘုံဗိမာန်ကား တစ်သောင်းမျှလောက် အရေအတွက်ရှိ၏
တာဝတိံန်သာပြည်၏အရှေ့မြောက်ပင်လယ် ကသစ်ပင်၏အနီး၌ နတ်အပေါင်းတို့ညီလာခံရာ သုဓမ္မာသဘင် ရှိ၏
ထိုသုဓမ္မာသဘင်ကား အလျားအနံအားဖြင့် ယူဇနာသုံးရာ၊ အဝန်းယူဇနာကိုးရာ၊ အမြင့်ယူဇနာငါးရာရှိ၏
သုဓမ္မာသဘင်၏မြေပြင်သည်ဖလ်ဖြင့်ပြီး၍ တိုင် အခြင် ထုတ် လျောက်စသည်တို့ကား ကိုးပါးသောရတနာ တို့ဖြင့် ခြယ်လယ်စီမံကံလျှင် အကြောင်းပြု၍ ဥတုသမုဌ် နတ်မလုပ်ဘဲပြီးစေအပ်၏
ထိုသုဓမ္မာသဘင်အနီးရှိ ပင်လယ် ကသစ်ပင်ကားအမြင့် အချင်းယူဇနာတစ်ရာရှိ၏
လူတို့၏အရေအတွက် အနှစ်တစ်ရာတိုင်မှ တစ်ကြိမ်ပွင့်၍ ပင်လယ် ကသစ်ပွင့်၏အရောင်အဝါကား ကသစ်ပင် ပတ်ဝန်းကျင် ယူဇနာတစ်ရာတိုင်တိုင်ထွက်၍ ပျံ့နှံ့၏
မွှေးသောအနံ့သည် အကြေသို့ ယူဇနာတစ်ရာ တိုင်တိုင်လှိုင်၏
သိကြားမင်းသည် ထိုသုဓမ္မာသဘင်စရပ်၌ အချိန်အခါရောက်၍ နတ်တို့အစည်းအဝေးပြုလိုလတ်သော် ဝေဇယန္တာ ပြာဿာဒ်နန်း၌ နေလျက် ဝိဇယုတ္တရ မည်သောခရုသင်းကိုမှုတ်၏
ထိုခရုသင်းသည် အတောင် နှစ်ရာခန့်ပမာဏရှိ၍သိ ကြားမင်းမှုတ်သော ခရုသင်း၏ အသံသည်ကား ယူဇနာတစ်သောင်းကျယ်သော တာဝတိံသာ နတ်ပြည်အလုံးကိုနှံ့လျက် လူတို့အရေအတွက်အားဖြင့် လေးလတိုင်မှာအသံစဲ၏
သိကြားမင်း ထိုသဘင်သို့ ထွက်စံရာတွင် စီးတော်မူသောဆင်ကား ဧရာဝဏ်ဆင်မည်၏
ထိုသုဓမ္မာသဘင်အစည်းအဝေး၌ ရံခါရံခါလည်း တရားဟောတတ်သော နတ်တို့ကို တရားဟောပလ္လင်ထက်သို့ တက်၍ဟောစေ၏
ရံခါရံခါလည်းသိကြားမင်းကိုယ်တိုင် ဟော၏
ရံခါရံခါလည်း သနင်္ကုမာရိမည်သောဗြဟ္မာမင်းသည် နတ်အစည်းအဝေးသို့လာလတ်ပြီးသော် ပုဂ္ဂိုလ်ခင်မှ တရားမင်သည်ဖြစ်၍ နတ်အပေါင်းတို့မြင်ချင်ရှုချင် ချစ်မြတ် နိုးချင်ရှိသော ပဉ္စသီခနတ်သား၏ အသွင် ဖန်ဆင်းလျက် တရားဟော၏
ထိုနတ်တို့အစည်းအဝေးကား လူတို့၏အရေအတွက်အားဖြင့် လေးလတိုင်မှပြီး၏
ထိုသုဓမ္မာသဘင်၊ ပင်လယ်ကသစ်ပင် ကျောက်ဖျာတို့ကား မြို့၏အရှေ့မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိလေသည်
တာဝတိံသာပြည်၏အလယ်၌ သိကြားမင်းစံရာ ဝေဇယန္တာနန်းပြာဿဒ်သည် အမြင့်ယူဇနာခုနစ်ရာရှိ၏
ထိုပြာဿာဒ်ကိုခြံရံ၍ ပတ်ဝန်းကျင်အောင်လံ တံခွန်ကြီးတို့ဖြင့် အများအပြားစိုက်ဆောက်ထား၏
ထိုအလံတို့၏အမြင့်ကား ယူဇနာသုံးရာမြင့်၏
ရဲရဲညီးသောရွှေအလံတိုင်၌ ပတ္တမြားညို၊ မြ၊ နီလာ အလံအရွက်တို့ရှိ၏
မြ၊နီလာ၊ပတ္တမြား အလံတိုင်၌ ရွှေဖြင့်ပြီးသောတံခွန်ရွက်တို့ရှိ၏
ဥန္တာအလံတိုင်၌ ပုလဲအလံရွက်တို့ရှိ၏
၌ုလဲအလံတိုင်၌သန္တာ အလံရွက်တို့သည် ဤသို့သောနည်းဖြင့် အသင့်ခြယ်လယ်စီမံ၍ အလုံးစုံသော အလံတိုင်အလံရွက်တို့သည် ရတနာ ခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ပြီးကုန်၏
မာတလိနတ်သားအမှူးရှိသောသိကြားမင်း၏ ဝေဇယန္တာရထားသည်ကား ရထားဦးရှေ့မှသည် အဖျားတိုင်အောင် ယူဇနာတစ်ရာ့ငါးဆယ်ရှိရာ ရှေ့ဦး ကရထားအထိယူဇနာငါးဆယ်၊ အလယ်ရထားအိမ်လည်း ယူဇနာငါးဆယ်၊ နောက် စွန်းသည်ယူဇနာငါးဆယ်ဖြစ်သည်
အနံကားယူဇနာငါးဆယ်ရှိ၍ အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာလေးရာရှိ၏
ရထားအိမ်၏ အလယ်၌သိကြားမင်းနေရာ ရတနာပလ္လင်ကား တစ်ယူဇနာအမြင့်အကျယ်ရှိသည်
ထိုပလ္လင်၌စိုက်ဆောက်ဖြန့်မိုးအပ်သောထီးဖြူအဝန်းကား သုံးယူဇနာရှိ၏
ထိုရထား၏တခုတည်းသောထမ်းပိုး၌ အာဇာနည်သိန္ဓောမြင်းပျံတစ်ထောင် တို့ကို တစ်ပေါင်း တစ်စည်းတည်းကစေ၏
ထိုမြင်းတစ်ထောင်ကား တိရစ္ဆာန်မြင်းမဟုတ်၊ သိကြား မင်း၏အမှုတော်ဝန်ကို ထမ်းရွက်သောနတ်သားတို့သည် ကမ္မဇိဒ္ဓိတန်ခိုးအစွမ်းအားဖြင့် ဖန်ဆင်းအပ်သောမြင်းတို့ဖြစ်သည်
ထိုရထား၌ စိုက်ဆောက်အပ်သောအောင်လံတို့ကား ယူဇနာ တစ်ရာ့ငါးဆယ်မြင့်ကုန်၏
အလံရွက်တို့သည်လည်း ရတနာခုနစ်ပါးတို့ ဖြင့်ပြီး၏
စည်မျိုးငါးပါးဖြင့် တိီးမှုတ်အပ်သောအသံတို့ကဲ့သို့ လေခတ်တိုင်းလှုပ်သော အလံရွက်တို့မှ အသံတို့သည် ညံညံညိမ့်ညိမ့်နှစ်သိမ့် သာယာနာ၍ မငြီးနိုင်အောင်ထွက်ကုန်၏
ထိုမှတစ်ပါး ရထား၌စီယင်အပ်သော တန်ဆာတို့သည် အတိုင်းအရှည် ပမာဏမရှိ အထူးအဆန်းတင့်တယ်လေသည်
ခက်လန်းကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khetlankyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ လှိုင်းပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်းပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၁ ဦး၊ မ ၁၆၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
နဂါးဖရုံပင်သည် မူလအောက်က ရိုးရိုးသာမန် ဖရုံပင်သာ ဖြစ်သော်လည်း အထက်ပိုင်း ရောက်သော် အညွန့် မရောက်မီ တစ်တောင်ခန့်အလို၌ မြွေဟောက်ပါးပျဉ်းကဲ့သို့ ပြားပြား ဖြစ်ပြီး၊ ဖရုံညွန့်များသည် နဂါးအမောက်ကဲ့သို့ တွန့်လိမ်ကောက်ကွေးလာသည့် ဖရုံပင် ဖြစ်သည်
မှတ်တမ်းအရ ရွာတရွာတွင် ဖရုံပင် တပင်မှ နဂါးဖရုံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားရာ ပိုင်ရှင်က နှမြော၍ မနုတ်ပစ်ဘဲ ထားရာ နဂါးဖရုံပင် ထိပ်တည့်တည့်တွင် ရှိနေသော ရေမခမ်းတတ်သော အနက် ၁၂ တောင် အုတ်စီ ရေတွင်းသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းခန်းခြောက်သွားသည်ဟု တွေ့ရှိရသည်
ဖရုံနဂါးဟုလည်း အမည်တွင်သည်
စကောပြင်ရွာ၊ သဒွန်
ဘင်္ဂါလီဘာသာသည် အရှေ့တိုင်း အင်ဒို-အာရိယာန် ဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်
တောင်အာရှရှိ ဘင်္ဂလားဒေသဟု ခေါ်သည့် ဒေသ တစ်ခုတွင် မြစ်ဖျားခံသည်
ဘင်္ဂလားဒေသ ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အတွင်းရှိ အနောက် ဘင်္ဂလား ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးနှင့် ထရိပူရ နှင့် အာသံပြည်နယ်တို့၏ တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်သည်
ဘင်္ဂါလီဘာသာကို ဘင်္ဂါလီစကားလုံးများဖြင့် ရေးသားကြသည်
စုစုပေါင်း ပြောဆိုသုံးစွဲသူ သန်း ၃၀၀ မျှ ရှိသဖြင့် ဘင်္ဂါလီ ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆဌမမြောက် အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည်
အခြားသော အရှေ့တိုင်း အင်ဒို-အာရိယာန် ဘာသာစကားများနှင့် အတူ ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားသည် အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၂၀၀ ဝန်းကျင် ကာလ တွင် မဂါဒီ ပရာကရစ် (ဗေဒ နှင့် ဂန္ထဝင် သင်္သကရိုက်ဘာသာ အမျိုးကွဲများမှ ကွဲပြားခြားနားစွာ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဘာသာစကား) ဘာသာမှ ကူးပြောင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ခြင်း ဖြစ်သည်
ယခုအခါတွင် ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အဓိက ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဧမောင် (ခရစ် ၁၉ဝ၅-၁၉၈၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူများအနက် တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် တို့ကို ဦးစီးပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၁၉၃၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် ဇော်ဂျီ၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ်၊ မောင်ထင်၊ မောင်သုတ၊ ကုသနှင့် ဧမောင် တို့သည် ဦးဆောင်ပါဝင်ကြသူများ ဖြစ်သည်
မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် ဇန်န ဝါရီလ ၂၇ ရက် နေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့၌ အဖ မြေပိုင်ရှင် ဦးဘိုးညှင်း၊ အမိ ဒေါ်လှပုံတို့က မွေးဖွားသည်
ကျုံပျော်မြို့ အစိုးရမြန်မာကျောင်းမှ နဝမတန်းအောင်မြင်သည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ စိန်ဂျွန်းကောလိပ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်
စိန်ဂျွန်းကောလိပ်မှ သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီး အစိုးရမှ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် နဝမတန်းမှစ၍ တက်ရောက်ပညာသင်ခွင့်ရခဲ့သည်
နဝမတန်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ စာစီစာကုံးဆုများရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁ဝ တန်း၌ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်၏ဆုကို ရရှိခဲ့သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာ၊ အပိုအင်္ဂလိပ်စာ၊ ပထဝီဝင်နှင့် မြန်မာစာတို့တွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ခဲ့ရာ စကောလား ရှစ် ရသည်
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အောင်မြင်၍ မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးတန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထိုအပြင် ဦးဧမောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသားနိုင်ငံသူများအတွက် ရှင်းသုံးရှင်းကိုပြောကြားခဲ့သည်
ဤသည်မှာ (၁) Translation (၂) Adoption လူမျိုးခြား စိတ်ကူးနှင့်စကားများကို တိုက်ရိုက်မွေးစားယူခြင်း (၃) Adaption ဆီလျော်အောင် ပြန်ဆိုရေးသားခြင်း တို့ပင်ဖြစ်သည်
ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပိုင်းနည်းပြ ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းယင်း မဟာဝိဇ္ဇာတန်းသို့ တက်ရောက်၍ တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်
မောင်ဧမောင်၊ ရေခဲမောင် စသည့် ကလောင်အမည်များဖြင့်လည်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္တလောကမဂ္ဂဇင်း၊ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု စာစောင် စသည်များတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ပထမတန်းဂုဏ်ထူး ဖြင့် အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပြည့် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း နည်းပြဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်တွင် ကျောက်စာဌာန သုတေသနအရာရှိ ဒေါ်ခင်မြမူ(မဟာဝိဇ္ဇာ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိကရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်
၁၉၄၁ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်နေ့တွင် မြန်မာစာဌာနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
ထို့နောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မေလအထိ မြန်မာစာပါမောက္ခအဖြစ် ထမ်းရွက်သည်
မြန်မာစာဌာနတွင် ထမ်းရွက်စဉ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခြောက်လကြာ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ ယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်ခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝဏ္ဏ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ပါမောက္ခအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန် ကော်မရှင် (မြန်မာစာအဖွဲ့) တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာပေဗိမာန်သုခမိန်အဖွဲ့ဝင် လူကြီး၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ကောင်စီ စာတည်းချုပ်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အမှုဆောင်လူကြီး စသော တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းရွက်ခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာအုပ်စာပေများ ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ အလယ်တန်းကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက်၊ အထက်တန်းစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက် ပထမတွဲ၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ စစ်တက္ကသိုလ်သုံး တက္ကသိုလ်စကားပြေ လက်ရွေးစင်၊ ပုဂံကျောက်စာလက်ရွေးစင်၊ မြန်မာသတ်ပုံ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်နှင့် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၏ ကဝိလက္ခဏ သတ်ပုံကျမ်းတို့ကို တည်းဖြတ်သည်
ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့၊ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၊ နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ငရဲခန်းပျို့တို့ကို တည်းဖြတ်ရာ၌ အထွေထွေ တည်းဖြတ် ကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အနုစာပေ ကောက်နုတ်ချက်ကို လည်း ရွေးချယ်တည်းဖြတ်ပြုစုခဲ့သည်
မြန်မာစာဌာနအတွက် ပုဂံ၊ ညောင်ဦးနှင့် အခြားမြို့မျာသို့ အခေါက်ပေါင်းများစွာသွား၍ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝကျောက်စာများကို ကူးယူစုဆောင်းခဲ့သည်
မြန်မာဂုဏ်ဂျာနယ်ကိုလည်း မြန်မာစာအသင်းက ထုတ်ဝေစေခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် မွေ့နွန်း ရကန်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်
၁၉၃၄-၃၅-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ရာဇဝင်မူလအစ ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း ဗြိတိသျှရာဇဝင်ကိုလည်း‌ကောင်းဘာသာပြန်ခဲ့သည်
မြန်မာစာကော်မရှင်တွင် မြန်မာသဒ္ဒါနှင့် စာစီစာကုံး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် ပထမအုပ်နှင့် လက်တွေ့မြန်မာစာ စာစီစာကုံးစာအုပ်တို့ကိုလည်း ဦးစီးပြုစုခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါမောက္ခဦးဧမောင်သည် နေအိမ် တိုက်တာ၊ စာအုပ် စာတမ်းမကျန် တန်ဖိုးသိန်း ၆ဝ ခန့်ရှိ မိမိပိုင် ပစ္စည်းများကို သံဃာ့ဆေးရုံနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာ ကိစ္စများအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည်
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ပဂျီရှောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pagyishaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ သမုတ်ကျေးရွာအုပ်စု (Tha Moke)၌ တည်ရှိသည်
ပြည်လုံးကပ်ကျော် ဦးပါရဲစေတီတော် သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့တွင် တည်ရှိသည်
ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော် ဖြစ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဟင်္သာမြို့၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ဦးပါရဲအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ဦးပါရဲသည် ဥဒိဿစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်လိုသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် အတန်ငယ် အကွာတွင် စေတီအရံလေးဆူနှင့် စေတီတော်ကြီးကို တည်ခဲ့သည်
တည်ခဲ့သည့်အချိန်မှာ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၄ ခုနှစ် ဖြစ်သည်
စေတီတော်၏ ကုန်းတော်သည် လေးတောင်ခန့်သာ ကျယ်ဝန်းသည်
စေတီတော်၏ ခြေရင်းတွင် ကန္ဓကုဋီတိုက် ၄ ဆောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ဦးပါရဲ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည့် သမာဓိမြို့ဝန် ဦးမောင်မောင်ခနှင့် ဒါယကာများသည် အရံစေတီတော် ၈ ဆူ၊ ဂန္ဓကုဋီ ၈ တောင်တို့ကို တိုးတက်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒါယကာများသည် ဝေယျာဝစ္စဖွဲ့စည်းကာ ဂန္ဓကုဋီတိုက် ၈ ဆောင်ကို ထပ်မံ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်း ၁၆ ဆောင် ရှိခဲ့သည်
စေတီတော်သည်လည်း ၁၆ မျက်နှာ စေတီတော် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၃၂၀ ပြည့်နှစ်မှ စတင်ကာ ဧရာဝတီမြစ်ရေတိုက်စားမှုမှ ကာကွယ်ရန် ကမ်းဆည်ခဲ့ကြသည်
စေတီတော်၏ ပန်းတင်ခုံ အကျယ်တစ်ဖက်လျှင် ၉၄ တောင် ၂ မိုက်၊ ဖိနပ်တော် အကျယ် ၂၇ တောင်၊ ဉာဏ်တော် ၄၉ တောင် ၂ မိုက် ရှိသည်
၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်သို့ မန္တလေးတောင်မှ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ  ကြွရောက်လာခဲ့သည်
ထို့နောက် စေတီတော်၏ ဘွဲ့တော်ကို “ဦးပါရဲစေတီတော်” ဟု မှည့်ခဲ့သည်
ကုန်းတော်ကိုလည်း ထပ်မံဖို့ခဲ့သည်
တကောင်ဘိုးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takaungboe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ တကောင်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တကောင်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၄၂၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၄၇၁ ဦး နေထိုင်သည်
ဝက်အူတပ်ရာ၊ ဖြုတ်ရာတွင် သုံးသောကိရိယာ
စက်ကြည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Setkyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ သရက်ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထင်ကိန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinkein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ထန်းစုရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htansuywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒရယ်ပေါက်ရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ဧကရာဇ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ayekarit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်၊ ဧကရာဇ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဧကရာဇ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၉ ဦး၊ မ ၁၄၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ထင်းရှူးပြားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinyupyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၂ ဦး၊ မ ၂၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဆရာဦးမြင့်လွင် သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ ပြန်ပွားရေးအဖွဲ့ (သန့်-တည်-ပွား) ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဦးမြင့်လွင်ကို အဘ ဦးဆာလင် ၊ အမိဒေါ်ခင်နွဲ့တို့မှ ၁၉၅၉ တွင် မြိတ်မြို့ တပ်ပြင်ရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၇၆ တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ဘူမိဗေဒ အဓိကဘာသာရပ်ဖြင့် B.Sc သိပ္ပံဘွဲ့ ရယူခဲ့သည်
၁၉၈၀ တွင် B.Sc Hons : ရရှိခဲ့ပြီး M.Sc မဟာသိပ္ပံ( ကျမ်းပြု ) ကို ၄ နှစ်ကျမ်းပြုရင်း တက္ကသိုလ်တွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ တွင် စီးပွားရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ခြင်း ၊ ကော့သောင်းမြို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကုန်သည်ကြီးများအသင်း၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခြင်း စသောလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ကာ မိမိ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်သည်အထိ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာဦးမြင့်လွင်သည် တစ်ဖက်မှ စီးပွားရေး လူမှုရေး ကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်နေစဉ်အတွင်း တစ်ဖက်မှလည်း ဘာသာရေး သာသနာရေး ကိစ္စများကို တတ်နိုင်သမျှဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၉၄ တွင် လက်ရှိပြုလုပ်နေသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို မပြုလုပ်တော့ဘဲ ဘာသာရေး သာသနာရေး လုပ်ငန်းများကိုသာ တစူးစိုက်စိုက် ပြုလုပ်ကာ ပရိယတ္တိသာသနာအတွက် မိမိကိုယ်တိုင် စာပေကျမ်းဂန်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာခြင်း ၊ မိမိသိလိုသည်များကို ဆရာတော်ကြီးများထံ ဩဝါဒခံယူလျှောက်ထားခြင်း ၊ သင်ယူခြင်း ၊ လေ့လာခြင်း ၊ မိမိလေ့လာသိရှိထားသောတရားဓမ္မများကို ( မှန် – တို – ရှင်း ) နည်းလမ်းဖြင့် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်များကို ဟောကြားဆွေးနွေးခြင်း ၊ စာရေးသားခြင်း ၊ဖိတ်ကြားလာသော ရိပ်သာများ ၊ ဓမ္မာရုံများ ၊ စာသင်ကျောင်းများကို ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ ရိပ်သာစွဲမထားဘဲ တရားဟောပြောဆွေးနွေးခြင်းများကို ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်
ပဋိပတ္တိသာသနာအတွက် မိမိကိုယ်တိုင် ဝိပဿနာ တရားများကို ပွားများအားထုတ်ခြင်း ၊ ဆရာတော်ကြီးများထံတွင် လေ့လာသင်ယူခြင်း ၊မြန်မာပြည်နေရာအသီးသီးတွင် ရိပ်သာစွဲ ဓမ္မာရုံစွဲမထားဘဲ ရိပ်သာအသီးသီးတွင် တရားလိုက်လံပြသခြင်း ၊ အဓိဌာန်တရားပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခြင်း တို့ကို မြန်မာပြည်နေရာဒေသ အသီးသီးတွင် ပရိယတ္တိ သာသနာ ၊ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်အတွက် စွမ်းစွမ်းတမံလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ ပြန့်ပွားရေး ( သန့် တည် ပွား ) အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ပြီး ဩဝါဒ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ လမ်းညွန်ဆုံးမမှုများ ၊ အလှူ ရှင်ယောဂီများ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်ပံ့ပိုးမှုများနှင့်အတူ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြင့်မြတ်အလင်းရိပ်သာကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ငါးဆူတောင်ကျေးရွာ ၊ အမှတ် ၅ ရပ်ကွက်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဆရာဦးမြင့်လွင် ဟောကြားသောတရားတော်များတွင် အပါယ်ပိတ်တရားသည် ထင်ရှားသောတရားဖြစ်သည်
ဟောတရားအနေနှင့်ကော ရှုကွက်တင်အထိုင်တရားအနေနှင့်ပါ ယင်းအခွေတွင် ပါဝင်သည်
အခြားထင်ရှားသောတရားခွေများမှာ MICT တွင်ဟောကြားခဲ့သော တရားခွေ ၁၂ ခွေ ၊ မေတ္တာ ၊ ဓမ္မအောင်လံ ၊ ပရမတ္ထသစ္စဝါဒ ပါဝင်သော ၃ ခွေတွဲ ၊ ဓမ္မ ၊ ရှင်ပြု မင်္ဂလာ ၊ အသုဘရှုအခမ်းအနား ၊ ဘဝအောင်မြင်ရေးတရား ၊ အင်းလေးရွေကျွန်းမျှောခေါင်းစဉ် ၈ ခုပေါင်း တရားခွေ ၊ တရားစုံ အမ်ပီသရီး အပိုင်း ၁ နှင့် ၂ တို့ ဖြစ်သည်
တရားစာအုပ်များတွင်လည်း အပါယ်ပိတ်တရားစာအုပ် သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ၊ တရုတ်ဘာသာ ၊ ဂျပန်ဘာသာနှင့် ထိုင်းဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုထားပြီး အဆိုပါနိုင်ငံများတွင်ပါ ဖြန့်ဝေလျက်ရှိသည်
အခြားထင်ရှားသော တရားစာအုပ်မှာ တခဏဖြစ်ရလူ့ဘဝ အနှစ်ပြည့်အောင်ကြိုးစားကြ ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းတရားစာအုပ် ၁၇ အုပ် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၎င်းအပြင် တရားစာစဉ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ၊ တရားဆောင်ပုဒ် ပေါင်း ၁၂၀ ခန့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဘဒ္ဒန္တဇာဂရာဘိဝံသ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဆရာတော်တစ်ပါးလည်းဖြစ်သည်
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကနီမြို့ နယ်၊ ကုန်းသာကျေးရွာ၊ ခမည်း တော် ဦးပေါ၊ မယ်တော် ဒေါ်အေးသန့် တို့မှ ၁၃၀၃ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့် ကျော် ၆ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ ည (၉)နာရီတွင် ဖွားမြင်တော်မူသော အဘိဇာတ တတိယသားရတနာ ဖြစ်သည်
(၅)နှစ်သားအရွယ်တွင် ဦးလေးသိန်း၏ အကူအညီရယူ၍ ကုန်းသာရွာကျောင်းဆရာတော် ဦးစန္ဒိမာ၊ ဦးကုမုဒ၊ ဆရာတော်ဦးဉာဏဝံသ တို့ထံအပ်နှံ၍ ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေး အခြေခံမှစ၍ သင်ယူခဲ့သည်
(၁၀)နှစ်သားအရွယ်တွင် အဘိုးဦးတုပ်ရ+အဖွား‌‌ဒေါ်ဖွားအုံ၊ အဘိုးဦးဘိုးဆင်+အဖွားဒေါ်နန်းပါးတို့ကိုအမှူးထား၍ ခမည်းတော်+မယ်တော်တို့က ရှင့်ဒါယက-ဒါယိကာမများအဖြစ်ခံယူကာ ရှင်ပြုပွဲကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်
ဆရာတော်ဦးကုမုဒကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ သာသနာ့အမွေရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရရှိခဲ့သည်
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်ဇာဂရ ဖြစ်သည်
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ကုန်းသာရွာကျောင်းတွင် (၂)ဝါဆိုခဲ့ပြီး (၁၂)နှစ်သားအရွယ်တွင် ဆရာတော်ဦးကုမုဒ ကိုတော်တိုင် ၁၃၁၅-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော်(၅)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မုံရွာမြို့ လယ်တီနိကာယ သပြေပင်တောရ ကျောင်းတိုက် ကျမ်းပြုအကျော် ဆရာတော်အရှင်ကေ၀လာဘိဝံသ ထံတော်သို့ အပ်နှံလျက် ပရိယတ္တိစာပေများကို သင်ကြားစေခဲ့သည်
သပြေပင်ကျောင်းတိုက်တွင် ကျောင်းတိုက်တည် မဟာနာယက ပထမဆရာတော်ဘုရား ဘဒ္ဒန္တကေ၀လာ ဘိဝံသ၊ ဒုတိယဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကုမုဒ နှင့် စာချဆရာ‌တော်များဖြစ်ကြသော အရှင်ဓမ္မိက (ယခု မုံရွာမြို့၊ ရှမ်းတော်ရပ်၊ ဓမ္မိကာရုံဆရာတော်)၊ အရှင်ဩဘာသ (ယခု ပဲခူး၊ အင်းကတော်၊ ဘုရားငုတ်တိုရေဝန်းကျောင်းဆရာတော်)၊ အရှင်ပညာသီရိ (ယခု ဟုမ္မလင်းမြို့၊ သဝန်ရွာဆရာတော်)၊ အရှင်မာနိတ (ချောင်းဦးမြို့၊ ကျီကုန်းရွာ၊ ဓမ္မရက္ခိတကျောင်းဆရာတော်)၊ အရှင်သုမန (တပ်ကုန်းမြို့၊ ငွေတောင်တောရကျောင်းတိုက်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကဆရာတော်)၊ အရှင်ပညာသီရိ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ပါဠိပါရဂူ၊ ငွေတောင်တောရကျောင်းတိုက် ပဓာနနာယကဆရာတော်)၊ ဘဒ္ဒန္တပရမ (သာသီဓ ဓမ္မာစရိယ၊ ငါန်းဇွန်ဆရာတော်)၊  ဘဒ္ဒန္တဉာဏိန္ဒ (မုံရွာမြို့ အရှေ့လယ်တီတိုက် ပဌာန်းဆရာတော်)၊ ဘဒ္ဒန္တမာလာသီရိ (နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ၊ လယ်တီတိုက်သစ်၊ မြင်းမူမြို့)၊ ဘဒ္ဒန္တကုဏ္ဍလ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အရှေ့လယ်တီတိုက် ပဓာနနာယကဆရာတော်) စသော ဆရာတော်များထံတွင် ပရိယတ်စာပေ အခြေခံများနှင့်တကွ ပါဠိ၊ အဌကထာ၊ ဋီကာ၊ ဂဏ္ဌိ၊ ကျမ်းကြီး၊ ကျမ်းငယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို သင်ယူခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် သပြေပင်တောရဆရာတော်ကိုယ်တိုင် သင်ကြားပို့ချပေးသော ရူပသိဒ္ဓိကျမ်းကို သုံးနှစ်တိုင်တိုင် အစမှအဆုံး သင်ကြားခဲ့ရသည်
စာချဆရာတော်ဘုရား စာချစဉ်နှင့် ညဉ့်စင်သုံးတော်မူသော ထွေးခံကြီးနှစ်လုံးကို ဆေး‌ကြော‌‌‌၍ ဝေယျာဝစ္စကြီးငယ်ကို ဝတ်ပြုဆောင်ရွက်ခဲ့သည်မှ (၁၅)နှစ်ခန့် ဖြစ်သည်
၁၃၂၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၇ ရက်တွင် မုံရွာမြို့၊ သပြေပင်တောရကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကေဝလာဘိဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မုံရွာမြို့၊ တရုတ်တန်းရပ်နေ ဇေယျသုခဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးဘရွှေ-ဒေါ်ရွှေချယ် တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ မြင့်မြတ်သောရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်
ရန်ကုန်၊ မုံရွာ၊ ကနီ၊ တောင်ကြီး၊ မန္တလေး၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံများက ပစ္စည်းလေးပါးဒါယကာ-ဒါယိကာမများအဖြစ် (၇၄)ကြိမ်တိုင်တိုင် သိက္ခာထပ်တင် ထောက်ပံ့ လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်
ရဟန်း(၁)ဝါအရတွင် ပထမဦးဆုံးရဟန်းဒါယကာက ဝိဇ္ဇာမဂ္ဂဒီပနီကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
ပခုက္ကူစာသင်နည်း ရဟန်း(၁)ဝါအရ ဓမ္မာစရိယအတန်း ပါဠိဘာသာဖြင့် အောင်မြင်ပြီးသောအခါ ပခုက္ကူအလယ်တိုက်ကြီး၊ မဟာဝိသုတာရာမတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဘိဓဇမဟာဌဂုရု ဘဒ္ဒန္တသုန္ဒရ မဟာထေရ်၏ ခြေတော်ရင်းကို ခုလှုံလျက် တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဘဒ္ဒန္တနေမိန္ဒ သီတင်းသုံးတော်မူရာ သု၀ဏ္ဏတိုက်ကျောင်းတွင် နေထိုင်တော်မူပြီး တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တမာဃိန္ဒ၊ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိယ၊ ဘဒ္ဒန္တပညိန္ဒ(အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) စသော ဂဏဝါစက ဆရာတော်များထံတော်တွင် နိကာယ်ငါးရပ်၊ ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ အဌကထာ၊ ဋီကာများနှင့်တကွ သင်ယူခဲ့ပြီး တိပိဋကစာပြန်ပွဲ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် အဘိဓဇမဟာရဌဂုရု ဘဒ္ဒန္တသုန္ဒရ မဟာထေရ်၏ အားပေးချီးမြှောက်မှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည်
မန္တလေးစာသင်နည်း မန္တလေးမြို့ ရွှေရေးဆောင်ကျောင်းတိုက် အထူးစာချအကျော် သံချောင်းဆရာတော် ဦးပဏ္ဏ၀၊ မန္တလေးမြို့  ရွှေရေးဆောင်တိုက် သူဌေးကျောင်းဆရာတော် ဦးစန္ဒိမာ၊ ဆီဘန်နီဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအာစာရာဘိဝံသ(နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက)၊ ဘုရားကြီးတိုက် အမရပူရကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဥက္ကံသာဘိဝံသ(နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက)အရှင်မြတ်တို့ထံ မန္တလေးစာသင်နည်း ရွှေရေးဆောင်စာသင်နည်းတို့ကို သင်ယူခဲ့သည်
၁၃၂၁ခုနှစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့ မဟာဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကဝိန္ဒာစာရ(ယခု အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့-ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ)မြို့လယ်ကျောင်းဆရာတော်၏ အာမိသဓမ္မ ထောက်ပံ့မှုကို ရယူနေထိုင်ခဲ့သည်
စာမေးပွဲများ (၁၄)နှစ်သားအရွယ်တွင် သာသနာတော် (၂၅၀၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ဝိနည်းစာပြန်ပွဲတွင် "ပထမ"ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
(၁၆)နှစ်သားအရွယ်တွင် အစိုးရပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် "ပထမငယ်တန်း"ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
(၁၇)နှစ်သားအရွယ်တွင် အစိုးရပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် "ပထမလတ်တန်း"ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
(၁၈)နှစ်သားအရွယ်တွင် အစိုးရပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် "ပထမကြီးတန်း"ကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ပြီး မုံရွာမြို့ သပြေပင်တောရကျောင်း ပါဠိပါမောက္ခသမိတိမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော စာမေးပွဲ၌ ပထမအဆင့်ကို ပထမ၊ ဒုတိယအဆင့်ကို ဒုတိယ၊ တတိယအဆင့်ကို ပထမ တို့ဖြင့် အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်
(၁၉)နှစ်သားအရွယ်တွင် အစိုးရ ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ သီလက္ခန်နှင့် အဌသာလီနိ(၂)ကျမ်း ပါဠိဘာသာဖြင့် အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်
(၂၀)နှစ် ရဟန်း(၁)ဝါအရတွင်  "ပါရာဇိကဏ်"ကျမ်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်
ကျမ်းရင်းအစိုးရဓမ္မာစရိယတန်း "ပါဠိဘာသာ"ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့(ပါဠိဘာသာဖြင့်)ရခဲ့သည်
ရဟန်း(၂)ဝါအရတွင်  စာမျက်နှာ(၇၇၉)ရှိသော ဒီဃနိကာယ်သုတ္တန္တပိဋကကို အာဂုံပြန်ဆိုခဲ့သဖြင့် အရိုးနီထီးဖြူတော်တစ်လက် တံဆိပ်ပါရှိသော သာသနာ့အောင်လံတော်နှင့် "ဒီဃဘာဏက"ဘွဲ့ပုံလက်မှတ် ရရှိခဲ့သည် ရဟန်း(၄)ဝါအရတွင်  "မဟာဝဂ္ဂါဒိ"မြန်မာဂုဏ်ထူးကို အောင်မြင်တော်မူခဲ့သဖြင့် "သာသနဓဇသိရီပါဝရ ဓမ္မာစရိယ"ဘွဲ့ ရရှိတော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ကနီမြို့နယ်၊ မုံရွာမြို့၊ တပ်ကုန်းမြို့၊ ပခုက္ကူမြို့၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေး မြို့များရှိ စာသင်တိုက်တို့၌ ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိစာပေများ သင်ကြားဆည်းပူးတော်မူခဲ့ပြီး သာသနဓဇ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယဘွဲ့၊ ဒွိပိဋကကောဝိဒ၊ မူလအာဘိဓမ္မိကဘွဲ့တို့ကို ရရှိ အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ရဟန်း (၅)ဝါမှစ၍ ရဟန်း၊ သာမဏေကျောင်းသားများကို ပရိယတ္တိ စာပေများ သင်ကြားပို့ချပေးခြင်း၊ ဝေးလံခေါင်းပါးသော ဒေသများဖြစ်မှ တိုင်းရင်းသား ကလေးသူငယ်များကို မြန်မာစာပေ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှုစာပေများ သင်ကြားပေးခြင်း၊ သိက္ခာတော် (၄၀)မှစ၍ ပဋိပတ္တိရိပ်သာများဖွင့်ကာ လယ်တီဝိပဿနာများ ဟောပြောပြသ ပေးခြင်း၊ ပါဠိရေးနည်းပြောနည်းကျမ်းစာ၊ လယ်တီဝိပဿနာကျမ်းစာ အတွဲ (၁)မှ ကျမ်းစာ ပေါင်း (၃၃)ကျမ်းထိ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့ခြင်း၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်၊ စွယ်တော်မြတ်စေတီတော်(ရန်ကုန်)၊ နာဂလိုဏ်ဂူအောင်ချမ်းသာစေတီတော် တို့၏ ‌ဂေါပကအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၃၅၃-ခုနှစ်မှ ၁၃၇၀-ပြည့်နှစ်အထိ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် ဆောင်ရွက် တော်မူခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်
ဤသို့လျှင် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အကျိုးကို ထက်သန်သော ဝီရိယတို့ဖြင့် သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း၊ အများပြည်သူရဟန်း ရှင်လူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှုကိုခံယူရရှိ တော်မူခြင်း၊ ပရိယတ္တိ ဝိသာရဒ ပဋိပတ္တိမာမကဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်း၊ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ (၃)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်းတို့ကြောင့် ၁၃၅၁- ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက (*အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ) ဘွဲ့၊ ၁၃၆၈-ခုနှစ်တွင် (*အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ)ဘွဲ့၊ ၁၃၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် (*အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ဘွဲ့တံဆိပ်တော်တို့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်ကြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် နယ်စပ်နှင့်တောင်တန်း‌ဒေသ လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ ဖော်ထုပ်ပေးနိုင်ခဲ့မှု၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို  ကမ္ဘာကသိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်မှု စသည်တို့အတွက် ၁၅-၅-၂၀၁၅ ရက် နေပြည်တော် တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးသိန်းစိန် မှ နိုင်ငံ့စွမ်းဆောင်ရည်ဆု ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းကို ခံယူတော်မူခဲ့သည်
ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာတော်အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော် ၈၁ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၆၁ ဝါအရ ၁၃၈၂-ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ ရက်၊ ၁၅-၁၁-၂၀၂၀ ရက်နေ့ (တနင်္ဂနွေနေ့) နံနက် (၀၀:၁၅) နာရီတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၃ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ငပျင်းချောင်း
ဟင်္သာကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintharkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မန္တလေးမြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်
ယခင် အင်းဝတံတားဟောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)ကို ဧရာဝတီတံတား၊ ရတနာပုံတံတား၊ အင်းဝတံတားသစ် ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့ နှစ်ခုအကြား၊ အင်းဝတံတား၏ မြောက်ဘက် ပေ ၂၀၀၀ ခန့်အကွာ ရေဆန်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
မြစ်ငယ်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဆုံတွေ့သည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးတွင်လည်း ဖြစ်သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော ၃၉၄၈ ပေ အရှည်ရှိ အင်းဝတံတား သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ တစ်ခုတည်းသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်
သက်တမ်းကြာမြင့်လာမှုကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၅ တန်အောက် ကားများသာ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်
ယင်းအတွက် ကုန်တင်ကားများမှာ ဇက်များဖြင့်သာ သွားလာရသောကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု နှေးကွေးခဲ့ရသည်
ထို့ကြောင့် တံတားသစ်တည်ဆောက်ရန်အတွက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တံတားဒီဇိုင်းအတွက် တင်ဒါခေါ်ယူခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံမှ CAMC Engineering ကုမ္ပဏီမှ တင်ဒါအောင်မြင်ခဲ့သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တင်ဒါတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀.၉ သန်းဖြင့် သဘောတူညီခဲ့သည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)အား ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)ကို ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
တံတားအရှည် စုစုပေါင်းမှာ ၅၆၁၄ ပေ (၁၇၁၁ မီတာ)ရှိပြီး ၄၉ ပေ (၁၅ မီတာ) အကျယ်ရှိ လေးလမ်းသွား ကားလမ်းနှင့် ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ၆ ပေ (၁.၈ မီတာ) အကျယ်ရှိ လူသွားလမ်းတစ်ခုစီ ပါဝင်သည်
တံတားခံနိုင်ရည်ဝန်အားမှာ တန် ၆၀ ဖြစ်သည်
တံတားတွင် ၂၂၄ မီတာစီကျယ်သော တံတားအခုံး ၃ ခုပါရှိသည်
ပင်မတံတားအရှည်မှာ ၃၆၄၉ ပေ (၁၁၂၆ မီတာ) ဖြစ်သည်
မန္တလေးဖက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည်မှာ ၁၁၄၀ ပေ (၃၅၀ မီတာ) ဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းဖက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည်မှာ ၇၇၈ ပေ (၂၄၀ မီတာ) ဖြစ်သည်
ဒရယ်ကူးရွာ၊ ကျီးပင်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ကင်မလင်းကုန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmalinkone(South))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ကျီးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျီးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၀ ဦး၊ မ ၁၆၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
အကေးရှားပင်သည် လီဂူမီနိုးစီးမျိုးရင်းတွင် မိုင်မိုစေစီအီးမျိုးရင်းခွဲ၌ ပါဝင်သော ထနောင်းမျိုး ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကေးရှားပင် အမျိုးပေါင်း ၄၅ဝ ခန့်ရှိရာ ယင်းတို့အားလုံးကို စုပေါင်း၍ အကေးရှားပင်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်
အကေးရှားပင်မျိုးကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပူနွေးသောအပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ဩစတြီးယားတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ တောင် အမေရိကတိုက်၊ အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့၌ တွေ့ရသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသိများ၍ ထင်ရှားသော အကေးရှားပင်မျိုးမှာ ထနောင်း၊ သင်္ဘောထနောင်း၊ ရှားထနောင်း၊ ထနောင်းဆူးဖြူ၊ ရှား၊ ကင်မွန်းချဉ်၊ နန်းလုံကြိုင်ဆူးဖြူ၊ ဆူးမန်ကျည်း၊ ဆူးပုပ်ကြီး၊ ဆူးရစ် စသော အပင်မျိုးဖြစ်၍ ယင်းတို့အားလုံးတွင် ဆူးများပြည့်လျက်ရှိပြီးလျှင် သီးတောင့်ရှည်များ သီးကြသည်
ခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် အကေးရှားပင်များသည် ချုံပင်လောက်သာ ရှိ၍ ရေများစွာရသော ဒေသများတွင်ကား အပင်ကြီးများ ဖြစ်လာကြသည်
အချို့ အကေးရှားပင်မျိုးကို ခြံဥယျာဉ်များတွင် အလှစိုက်ပျိုးကြသည်
အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းရှိ အကေးရှားပင်မျိုးမှ အဖိုးတန်သော အစေး (ကော်စေး)များရ၍ ဩစတြီးလီးယားတိုက်ရှိ အကေးရှားပင်များမှ အခေါက်ကို သားရေနယ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်
အာဖရိကတိုက်ရှိ အချို့သော အကေးရှားအပင်များ၏အစေ့များသည်လည်း သားရေနယ်ဖန်ရည်များစွာပါသည်
တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အကေးရှား အပင်တစ်မျိုးမှ ရရှိသော အစေ့များကို လှော်ပြီးထောင်း၍ရသော အမှု့န်ကို နှာရှူဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်
အခြား အကေးရှားပင်မျိုးကို ဘယဆေးအဖြစ် အသုံးပြု၍ အချို့အပင်မျိုးမှ အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါက်ရောက်သော အကေးရှားမျိုးဝင် ထနောင်းပင်သည် လူသိအများဆုံးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးသည့် အရပ်တို့၌ ပေါများသည်
အပင်အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိနှင့် ပင်စည်လုံးပတ် သုံးပေမှ လေးပေအထိ ရှိသည်
ကောက်ကွေး၍ အမျက်ထူသော ပင်စည်ပင်လုံးများ ရှိတတ်သည်
ကန်များနှင့် တူးမြောင်းများ နံဘေး၌ပေါက်သောအပင်တို့ထက် ကြီးထွား သန်စွမ်းသည်
အခေါက်မှာ သစ်ပင် ထက် ငယ်စဉ်တွင် ရေညှိရောင်ရှိ၍ အသက်ကြီးသည့်အခါ အုန်းခွံရင့်ရောင်သို့ ပြောင်းသွားသည်
ပပ်သေးပပ်ကြောင်းတို့ကြောင့် အခေါက်မှာ မညီမညာရှိသည်
ထနောင်းပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် အကေးရှား လူကိုဖလိုအီး ဟုခေါ်သည်
ဆောင်းရာသီ အကုန်နှင့် နွေဦးပေါက်အချိန်တွင် ထနောင်း ပင်ရွက်ဟောင်းများ ကြွေ၍ ရွက်သစ်များ ထွက်လာသည်
ရွက်သစ်များနှင့် စုံစုံလင်လင် ရှိသော်လည်း အရိပ်ကောင်း ပေးနိုင်သော သစ်ပင်ဟူ၍ မဆိုနိုင်ချေ
သို့သော် အခြား အရိပ်ကောင်းသည့်အပင်များ မပေါက်နိုင်သော အရပ်မျိုး၌ ထနောင်းပင်များ ပေါက်နိုင်သဖြင့် မိုးပါးသည့်အရပ်တို့တွင် လမ်းနံဘေးတစ်လျှောက်၌ ယင်းတို့ကို စိုက်ထားကြသည်
အစေ့ကို စိုက်ပျိုးခြင်းအားဖြင့် အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ် နိုင်သည်
ထနောင်းသားမှာ နီ၍ အစင်းကြောင်းများ ပါသည်
မာ၍ ခိုင်ခံ့သော သစ်သားပင် ဖြစ်သော်လည်း အသုံးပြုရာ၌ တာရှည် မခံချေ
ဆီကြိတ်ဆုံများ၊ အိမ်တိုင်နှင့် ထုတ်လျောက်များ၊ ထယ်များ အစရှိသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရန်နှင့် ပွတ်ခံရန် အသုံး ဝင်သည်
ထနောင်းခေါက်ကို လမုလမဲ့ခေါက်၊ ငုခေါက်တို့ ကဲ့သို့ သားရေနယ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်
ထနောင်းပင်မှ ရသော အစေးကို မီးခြစ်အိမ်ကပ်ရန် စမ်းသပ် အသုံးပြုခဲ့သည်
ရှားထနောင်းပင်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသိများသော အပင် ဖြစ်သည်
ရှားထနောင်းပင် နှစ်မျိုး ရှိသည်
မိုးပါး သောသရက်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်နှင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ် တို့တွင် မြေကောင်းသော သစ်တောများ၌ ပေါက်သည့် ရှား ထနောင်းပင်တို့သည် အမြင့်ပေ ၆ဝ မှ ၇ဝ အထိ ပင်လုံး ရှိသည်
ဤအပင်တို့တွင် တည့်မတ် ညီညာသော ပင်စည် ပင်လုံးများ ရှိသည်
မေမြို့အနီးတစ်ဝိုက်၌ ပေါက်သည့် ရှားထနောင်းပင်တို့၏ အမြင့်မှာ ပေ ၅ဝ ထက် မကျော်ပေ
အသား ရောင်မှာ နီ ကြန်ကြန်ဖြစ်၍ မာလျက် သာမန် ထနောင်းပင်၏ အသားနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေ သည်
ရှားထနောင်းပင်ကို ရုက္ခ ဗေဒ အလိုအားဖြင့် အကေးရှား မာကရိုစီဖားလားဟုခေါ်သည်
ဆူးဖြူပင်သည် ထနောင်းမျိုးဝင် အပင်မျိုး ဖြစ်သည်
ရုက္ခ ဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို အကေးရှား အာရာဗီးကဟု ခေါ် သည်
ထိုအပင်မျိုး စတင်ပေါက်ရာ မူလဒေသမှာ အာဖရိက တိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ ပူသော အရပ်များ၌ များစွာ ပေါက်ရောက်သည်
အမြင့်ပေ ၁၅ ပေမှ ၃ဝ အထိ ရှိသည်
ယင်းအပင်မှ အစေး များရသည်
ဒလပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dalapin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၇ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဗဟိုပြင်ရွာဟောင်းရွာ၊ တရဂူ
အက်ဒရီနာလိုင်း (အင်္ဂလိပ်: Adrenaline) ဆိုသည်မှာ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိတ်လှုပ်ရှားစရာ၊ အန္တရာယ်ရှိသော သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည့် အခြေအနေတစ်ခုအတွက် တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် ဦးနှောက်မှ ထုတ်လွှတ်ပေးသော ဟော်မှုန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်
Adrenaline သည် သင့်နှလုံးနှင့် ကြွက်သားများဆီသို့ သွေးပို့ရန် သင့်သွေးဖိအားကို တိုးစေသည်
၎င်းသည် သင်စိတ်လှုပ်ရှားနေသည့် အခြေအနေတစ်ခုတွင် သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွက် လိုအပ်သော အောက်ဆီဂျင်ရရှိရန် နက်ရှိုင်းစွာ အသက်ရှုရန် မလိုအပ်ဘဲ သင့်အဆုတ်ကို လေရောက်၍ ပိုမိုထိရောက်စွာ အသက်ရှုနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်
အန်ဒရီနာလိုင်းကြောင့် သင့်ရင်ဘတ်ထဲမှ နှလုံးခုန်သံကို ခံစားရစေပြီး သင့်ရဲ့နားထဲမှာပါ ရင်ခုန်သံတွေ ကြားလာနိုင်စေသည်
မကျည်းတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyitaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပေါက်တောစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆၉ ဦး၊ မ ၁၇၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၄၀ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းတပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kintat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ကင်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
လက်ဆက် (အနောက်စု)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letset(Ahnauksu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ လက်ဆက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၂၄ ဦး၊ မ ၃၈၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
အမှု—မိန်းမတို့၏ အသုံးအဆောင်တန်ဆာကို ဆောင်မှု
အမှုသည်—ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီများ
ဦးခေါင်း, လည်ပင်း, လက်, ခြေ, ခါးတို့၌ဝတ်ဆင်အပ်သော ပုတီး, နားချောင်း, လက်ကောက်, လက်ကြပ်, လက်စွပ်, လက်ပတ်နာရီ, ခြေကျင်းစသော မိန်းမတို့၏ အဆင်တန်ဆာဟူသမျှကို ဆဗ္ဗဂ္ဂီဘိက္ခုနီတို့ ဝတ်ဆင်ကြလေရာ လူတို့က “ကာမစည်းစိမ်ခံစားသော လူဝတ်ကြောင် မိန်းမများလိုဘဲ”ဟု စွပ်စွဲ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဣတ္ထာလင်္ကာရံ ဓာရေယျ, ပါစိတ္တိယံ
မိန်းမတို့၏ အဆင်တန်ဆာကို ဆောင်သော ဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
[ဘိက္ခုတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏
တမန်တော်မိုဟာမက်၏ ဇာတိချက်ကြွေအရပ် ဖြစ်သောကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ မက္ကာမြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်အတွင်းရှိ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ဟက်ဂျက်နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ယင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှစ်ခုအနက် သာသနာရေးဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်သည်
ပင်လယ်နီ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဂျစ်ဒါမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၄၅ မိုင်ကွာတွင်ရှိသည်
မက္ကာမြို့သည် ကျဉ်းမြောင်း၍ သဲထူထပ်သော ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိလျက် အလျား ၂ မိုင်ခန့် အနံ ၂၃ မိုင် ခန့် ရှိသည်
မက္ကာမြို့တွင်းရှိ အိမ်များမှာ အုတ်တိုက်များဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ၃ ထပ် ၄ ထပ် တက်ထားသည်
လမ်းဘေးတွင် လူသွားစင်္ကြံမရှိပေ
မက္ကာမြို့တွင် မိုးသည် တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ရွာသွန်း၍ ရေရှားပါးသည်
ယခုအခါတွင်မူ အရှေ့အရပ်သို့ တောင်ပေါ်မှရေကို ရေသွယ်မြောင်းဖြင့် သွယ်ယူထားပေပြီ
မက္ကာမြို့သည် မို့ဟာမက် မဖွားမီကပင် တည်ရှိသော ရှေးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏
ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွင်တည်၍ ကုန်သွယ်ရာ အချက်အချာဌာနဖြစ်သည့်အပြင် ထိုစဉ်အခါက အာရေဗျတွင် ပြန့်ပွားလျက်ရှိသော ဘာသာအယူဝါဒတစ်ခု၏ သာသနာဖြန့်ရာ အချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်၏
မက္ကာမြို့သည် ဟက်ဂျက်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် တူရကီလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ရသေးသည်
၁၉၁၄-၁၈ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမှ ဟူစိန်အစ်ဗင်အလီခေါင်းဆောင်သော ပုန်ကန်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် တူရကီလက်အောက်မှ မက္ကာသည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟူစိန်ဘုရင်အား နက်ဂျနိုင်ငံ စူလတန်ဘုရင်လက်တွင်းသို့ ကျရောက်လေ၏
ဟူစိန်ဘုရင် နန်းစွန့်၍ နန်းကိုဆက်ခံသော သားတော်အလီဘုရင်သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဝဟာဗီတို့၏ စူလတန်ဘုရင် အစ်ဗင်ဆုအူးအား လက်နက်ချသည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အစ်ဗင်ဆုအူးသည် မက္ကာမြို့၌ ဘုရင်အဖြစ်ကို ခံယူသည်
မက္ကာမြို့သည် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း ဤသို့အားဖြင့် မွတ်စလင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာမြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသည်
မက္ကာမြို့သည် ကာအ်ဘာကျောင်းတော်၊ ကျောက်တုံးနက်ကြီးနှင့် ဗလီတို့တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်
ဗလီသည် ပေါင်းကူးစင်္ကြံသဖွယ်ဖြစ်၍ အနံပေ ၆ဝဝ နှင့် အလျားပေ ၈ဝဝ ရှိသော ကွက်လပ်ကို ဝန်းရံထားသည်
ယင်းကွက်လပ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကာအ်ဘာတည်ရှိကာ ကာအ်ဘာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထောင့်တွင် ကျောက်တုံးနက်ကြီး တည်ရှိသည်
လာရောက်ဖူးမြော်သူတို့သည် ကာအ်ဘာကို ၇ ကြိမ် ပတ်ပြီးလျှင် ယင်းကျောက်တုံးနက်ကြီးကို နမ်းကြရသည်
တမန်တော် မိုဟာမက်၏ မိန့်ကြားချက်အရ မွတ်စလင်မှန်လျှင် မက္ကာမြို့သို့ တစ်သက်တွင်တစ်ခါ သွားရမည် ဖြစ်၏
သို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှမွတ်စလင်များသည် မက္ကာမြို့သို့ ရေကြောင်းဖြင့်တစ်နည်း၊ ကြည်းကြောင်းဖြင့် တစ်သွယ်၊ လေကြောင်းဖြင့်တစ်ဖုံ တကူးတက သွားရောက်ကြ၍ ကျောက်တုံးနက်ကြီးကို ဖူးမြော်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် အာပတ်ဖြေကြရကုန်၏
ဘုရားဖူးချိန်အခါရာသီမှာ အာရပ်ပြက္ခဒိန်အရ ၁၂ လ မြောက်သော ကာလတွင်ဖြစ်၏
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး လူတန်းစားအမျိုးမျိုးမှ မွတ်စလင်တို့ လာရောက်ကြသော ထိုအချိန်တွင် မက္ကာမြို့တွင် အလွန်စည်ကားပေ၏
ထိုသို့ ရောက်လာသူတို့သည် မိမိတို့ ဝတ်ပြုဖွယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ပြီးမြောက်ကြသောအခါ ဟာဂျီဟူသောဘွဲ့ကို ရရှိကြ၏
၁၃၆၄ (၁) ရက်
ဂန်နမ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gannam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နိမ်လွမ်ဂန်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
အရှင်ရဋ္ဌပါလထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသာနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏
အရှင်ရဋ္ဌပါလထေရ် သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားအား သံဃာ့အရံ၊ ပြာသာဒ်ဆောင်တို့ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် အလှူအားအနုမောဒနပြု၏
ထို့နောက် သံဃာ့အလယ်တွင် “နတ်ပြည်တွင် အလွန်မြတ်သော ဗိမာန်ဖြစ်ပေါ်မည့်အကြောင်း၊ သိကြားမင်းအဖြစ်ကို အကြိမ်ငါးဆယ်၊ စကြဝတေးမင်းအဖြစ်ကို ရှစ်ကြိမ်ဖြစ်မည်
ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်တွင် ပွင့်တော်မူမည့် ဂေါတမအမည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓလက်ထက်တွင် ရဟန်းပြုကာ “ရဋ္ဌပါလ” အမည်ဖြင့် တပည့်သာဝက ဖြစ်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ဤသို့ဖြင့် နောက်ဆုံးဘဝတွင် အရှင်ရဋ္ဌပါလထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ကင်းနက် ဒေးဗစ် ကွန်ဒါ (အင်္ဂလိပ်: Kenneth Kaunda) (၁၉၂၄ ဧပြီ ၂၈ - ၂၀၂၁ ဇွန် ၁၇) ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် ၁၉၆၄ မှ ၁၉၉၁ ခုအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်
ကေကေဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများသည်
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုမှသည် လွတ်လပ်ရေးရအောင် ရှေ့တန်းမှဦးဆောင်ခဲ့သည်
ဟယ်ရီ မွမ်ဂါ အွန်ကွန်ဘူးလာ၏ခေါင်းဆောင်မှုကို သဘောမတွေ့၍ "ရိုဒီးရှ အာဖရိက အမျိုးသားကွန်ဂရက်" မှထွက်ကာ ဇမ်ဘီယာအာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက်ထောင်ပြီးသည်နောက် ညီညွတ်သောအမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်
လွတ်လပ်သောဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏  ပထမဆုံးသမ္မတလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၇၃ ခု၌ လူမျိုးစုပြဿနာနှင့် ပါတီချင်းတိုက်ခိုက်ကြမှုများကြောင့် ချိုမာကြေညာချက်ထုတ်ကာ ညီညွတ်သောအမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးပါတီမှတပါး အခြားသောပါတီများအား ပိတ်ပင်ရန် အခြေခံဥပဒေ၌ ဖြည့်စွက်ချက်ထည့်သည်
တချိန်တည်းတွင် ကွန်ဒါသည် အရေးပါသော နိုင်ငံခြားပိုင်ကုမ္ပဏီများ၏ ရှယ်ယာတို့ကို သိမ်းယူသည်
၎င်းနှစ်၌ဖြစ်သော ရေနံအကြပ်အတည်းကြောင့် ဇမ်ဘီယာ၏စီးပွားရေး နှောင့်နှေးကာ ပြည်တွင်း၌ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းဖြစ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံတကာမှလည်း သူ့အား အလုံးစုံအာဏာပေးထားသောဥပဒေကို ပြောင်းလဲရန် ဖိအားပေးသည်
၁၉၉၁ ခု၌ ပါတီစုံရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လုပ်ရာ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုခေါင်းဆောင် ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာက ကွန်ဒါကို နိုင်ငံရေးမှ အပြင်ထွက်အောင် ကန်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၉၉ ခု၌ ကွန်ဒါကို ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံသားအဖြစ်မှ ခေတ္တရုပ်သိမ်းခဲ့ကာ နောက်တစ်နှစ်တွင် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်ပြင်သည်
ကွန်ဒါသည် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံရှိ ချင်စာလီအရပ်၌ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗင်ဗာအမျိုးနွယ်စုကြီးမှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဆရာဆရာမများ ဖြစ်ကြ၍ ကွန်ဒါသည်လည်းဆရာအတတ်သင် ကောလိပ်သို့ ရောက်သည်အထိစာပေသင်ယူကာ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆရာဖြစ်လာသည်
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် တန်ဂန်ယီးကာ၌လည်းကောင်း၊ မြောက်ပိုင်း ရိုဒီဇီးယားရှိ ကော်ပါဘဲ့၌လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ရင်းက လူမျိုးခွဲခြားမှု အတွေ့အကြုံကို ကိုယ်တိုင်ရရှိကာ ဒေါသူပုန်ထခဲ့သည်
ကွန်ဒါသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အေအင်စီခေါ် အာဖရိကအမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီအတွက် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးရာ၌ ကူညီခဲ့ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ယင်းကွန်ဂရက်၏အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည်
ဤတွင် သူသည် ကွန်ဂရက်၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုကို အမြတ်တနိုးထား၍ တည်းဖြတ် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ရိုဒီးဇီးယားနှင့် ညာဆာလန်(ယခု မာလာဝီ) ပေါင်းရေးကိုလည်း တိုး၍ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်
လူဖြူအုပ်စိုးမှု တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်များကိုလည်း ပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်
ထိုအတွင်း အစိုးရကပိတ်ပင်တားမြစ်ထားသော စာပေ လက်ဝယ်ထားရှိမှုဖြင့်အချိန်အနည်းငယ်မျှထောင်ကျခဲ့၏
၁၉၅၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကွန်ဒါသည် ဗြိတိန်၊ အနောက်အာဖရိကနှင့် အိန္ဒိယိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သည်
အိန္ဒိယတွင်ရှိစဉ် သူသည် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် အလွန် မကျန်းမမာ ဖြစ်ခဲ့၏
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်မူ ကွန်ဒါသည် သူ၏ မူလကွန်ဂရက်နှင့် ခွဲ၍ ဇမ်ဘီယာ အာဖရိက အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီကိုထောင်သည်
သို့သော် ယင်းပါတီသစ်ကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ပြီး ကွန်ဒါကိုလည်း ထပ်မံ ဖမ်းဆီးလိုက်ပြန်သည်
အဖမ်းခံရစဉ် ရှိရင်းစွဲရောဂါ ပြန်ထသော်လည်း ကိုးလအတွင်းနာလန်ထလာခဲ့သည်
ကွန်ဒါသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအင်အိုင်ပီခေါ် ယူနိုက်တက် အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေးပါတီ ၏ ဥက္ကဋ္ဌတင်မြှောက်ခံရပြီး မျိုးနွယ်ခွဲခြားမှုကို အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှန်သမျှကို ဆန့်ကျင်ကာ အေအင်စီ လူနည်းစုနှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ထားလိုက်သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သူသည် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရရှိ၍ ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း၊ ထိုမှ သူ၏ ယူအင်အိုင်ပီပါတီက ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရ၍ ကွန်ဒါဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
ကွန်ဒါ ဦးဆောင်ကောင်းမှုကြောင့် ယူအင်အိုင်ပီပါတီ အောင်မြင်မှု ရရှိသည်
မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော ဇမ္ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ထိုနှစ်တွင်ပင် ကြေညာလိုက် သောအခါ ကွန်ဒါသည်ပင် ပထမဆုံးသောသမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်
သမ္မတ ကွန်ဒါသည် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်၌ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးရာ ဖွံ့ဖြိုးကြောင်းတို့ကို တိုး၍ဆောင်ရွက်ရင်း အာဖရိကနိုင်ငံများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို အပြင်းအထန် ထောက်ခံလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်
တောင်အာဖရိက နိုင်ငံအတွင်း လူမျိုးရေး တန်းတူညီမျှစွာ ဆက်ဆံရေးကိုလည်း တစ်သမတ်တည်း လိုလားခဲ့သည်
ကွန်ဒါသည် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ လွတ်မြောက်ရမည် ဟူသော စာအုပ်ကို ရေးသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ် ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိသည်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဒါကိုယ်တိုင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့၍ ဇမ်ဘီယာ၏ ကြေးနီတွင်း ဒေသများမှ တန်ဇန်းနီးယားရှိ ဒါးရက်ဆလမ်းမြို့သို့အရောက် မိုင် ၁၀၀၀ ရှည် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် တရုတ်နိုင်ငံမှ ငွေကြေး အကူအညီ ရရှိခဲ့သည်
ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတော် လွှတ်တော်က ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပြဋ္ဌာန်း၍ သမ္မတ ကွန်ဒါ ခေါင်းဆောင်သော အာဏာရ ယူနိုက်တက် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး ပါတီသည်သာလျှင် တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ် အတည်ပြုခဲ့ လေသည်
ကွန်ဒါသည် အာဖရိက နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ ထဲတွင် သမဏိအရှည်ဆုံး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
လေးစား အားထားအခံရဆုံး လူမည်းတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်
အာဖရိကတို့ ကောင်းစားရေး စသည့် ကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်းလာလျှင် သူသည်လည်း တစ်ခန်းတစ်ကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာစမြဲပင်ဖြစ်ရာ ယနေ့ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ကုန်ကာနီး ကာလပိုင်းအထိလည်း သူ၏ မျိုးချစ်စိတ်၊ အဖိနှိပ်ခံ လူတန်းစားအား ကယ်တင်လိုမှုနှင့်ဖိနှိပ်သူတို့အား ဝေဖန်ရှုတ်ချ တိုက်ခိုက်မှုတို့ကို တွေ့နေရဆဲပင် ဖြစ်လေသည်
ဆင်ကြိုး-ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinkyoe-Ywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၃၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၄၅ ဦး နေထိုင်သည်
ပင်မုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinmone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ လယ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၆ ဦး၊ မ ၁၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
နတ်ကြီးချောင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natgyichaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ နတ်ကြီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကြီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၀ ဦး၊ မ ၁၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ Dassault Aviation မှ ထုတ်လုပ်သည့် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်သည်
ပြင်သစ် လေတပ်အတွက်သာမက ရေတပ်၏ လေယာဉ်တင် သင်္ဘောများအတွက်ပါ ထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ဤအမျိုးအစား လေယာဉ်များကို နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များမှ ဝယ်ယူရန် စိတ်ဝင်စားကြသော်လည်း ပြင်သစ်တို့က ရောင်းချခြင်း မရှိပေ
လေသူရဲ - (၁) ဦး  (၂) ဦးလေယာဉ်အလျား - (၁၅.၂၇) မီတာတောင်ပံအလျား - (၁၀.၈၀) မီတာလေယာဉ်အမြင့် - (၅.၃၄) မီတာအမြန်ဆုံး ပျံသန်းနှုန်း - အသံထက် (၁.၈) ဆတပ်ဆင်နိုင်သည့်လက်နက်(၃၀) မီလီမီတာ စက်အမြောက် (၁) လက်ဒုံးကျည်များဝေဟင် - ဝေဟင်ပစ်MICA IREMMagic IIMBDA Meteorဝေဟင် - မြေပြင်ပစ်MBDA ApacheSCALP EGAASMGBU-12 Paveway IIAM 39 ExocetASMP-A nuclear missile
လက်ညို့ငုံရွာ၊ သဲတန်း
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ဒါန်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါန်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၂ ဦး၊ မ ၁၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၃၃ ဦးနေထိုင်သည်
သက်လာကောင်းမောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetlarkaungmaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ရွှေထီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
စတုက္ကနိပါတ် - ၄
ကောကိလဝဂ် -(၃၃၃) ပက္ကဂေါဓဇာတ်
တောတွင်း မုဆိုးထံမှ ရအပ်သော ဖွတ်ကင်ကို မင်းသမီး ရေခပ်ယူခိက် အမြီးသာချန်၍ ဖွတ်ကင်အားလုံး စားပြီး “ဖွတ်တွင်းထဲ ဝင်သွား၍ဆွဲရာ အမြီးသာ ရလိုက်သည်” ဟု ပြောသော မင်းသားအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကြွေးမြီတောင်း၍ ပြန်လာကြသော သူကြွယ်လင်မယားတို့အား ခရီးလမ်းအကြား၌ မုဆိုးတစ်ယောက်သည် လင်မယား နှစ်ယောက်လုံး စားကြကုန်ဟု မှာထားကာ ဖွတ်ကင်တစ်ခုကို ပေးလေ၏
ထိုအခါ သူကြွယ်သည် မယားကို ရေယူခိုင်း၍ ဖွတ်ကင်တစ်ခုလုံး ကုန်အောင် စားပြီးလျှင် မယား လာသောအခါ “ရှင်မ ... ဖွင်ကင် ပြေးလေပြီ” ဟု ပြောလေ၏
မယားလည်း “အရှင် ... ဖွင်ကင် ပြေးသည်ကို အဘယ်သို့ တတ်နိုင်မည်နည်း” ဟု ပြောလေ၏
ထိုလင်မယားနှစ်ယောက်တို့သည် ဇေတဝန် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်၍ ရေသောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ကြကုန်၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “သီတင်းသည်မ ... ဤသီတင်းသည် ယောကျ်ားသည် သင့်အစီးအပွားကို လိုလားပါ၏လော၊ သင့်အား ချစ်ပါ၏လော” ဟု မေးတော်မူ၏
“အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်သည် ဤသီတင်းသည်ယောကျ်ားအား ချစ်ပါ၏၊ ဤသီတင်းသည် ယောကျ်ားကား အကျွန်ုပ် အစီးအပွားကို မလိုလားပါ၊ အကျွန်ုပ်အား မချစ်ပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
“သီတင်းသည်မ ... သင် လျှောက်ဆိုတိုင်း မှန်၏၊ မစိုးရိမ်လင့် ဤလိုပြုငြားသော်လည်း သင်၏ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအခါ သင့်အား အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ကို ပေးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုမင်းကြီး၏ ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းကို ပြစ်မှားလိမ့်မည်ဟု ယုံမှားသံသယရှိသဖြင့် ငါသေလွန်မှ လာ၍ မင်းပြုရမည်ဟု တိုင်းပြည်မှနှင်ထုတ်ရာ မင်းသားသည် မိမိမယားကိုခေါ်ယူ၍ တောသို့သွား၍ နေရလေ၏
မင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့သည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်လာကြရာ ခရီးလမ်းအကြား၌ မုဆိုးသည် ခရီးပန်းလာသော မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ကို မြင်လျှင် နှစ်ယောက်လုံး စားကြကုန်ဟု မှာထားကာ ဖွတ်ကင် တစ်ခုကို ပေးလေ၏
မင်းသမီးသည် နွယ်ကြိုးဖြင့် ချည်၍ ဖွတ်ကင်ကို ဆောင်ယူခဲ့၏
ထိုမင်းသား၊ မင်းသမီးတို့သည် ရေကန်တစ်ခုကိုမြင်လျှင် ခရီးလမ်းမှဖဲကာ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်းနား၌ နားကြကုန်၏
မင်းသားသည် “ရှင်မ ... သွားချေ ပဒုမ္မာကြာရွက်ဖျင့် ရေကို ယူခဲ့လော့၊ ဖွတ်သားကို စားကြကုန်အံ့” ဟု စေခိုင်း၏
မင်းသမီးသည် ဖွတ်ကင်ကို ညောင်းကိုင်းတွင်ဆွဲကာ ရေယူသွားလေ၏
မင်းသားသည် မင်းသမီး သွားနေခိုက် ဖွတ်ကင် တစ်ခုလုံး စား၍ အမြီးဖျားကိုကိုင်ကာ မျက်နှာလွှဲ၍နေ၏
မင်းသမီး ရေယူ၍လာလတ်သော် မင်းသားသည် “ရှင်မ ... ဖွတ်ကင်သည် ညောက်ခက်မှ ဆင်းကာ တောင်ပို့သို့ ဝင်သွား၏
ငါ အပြေးလိုက်၍ဆွဲရာ အမြီးဖျားပြတ်၍ ကျန်ရစ်သည်” ဟု အမြီးဖျားကိုပြကာ ပြောလေ၏
မင်းသမီးလည်း ဖွတ်ကင် ပြေး၍ တောင်ပို့တွင်း ဝင်သွားသည်ကို အဘယ်သို့ တတ်နိုင်မည်နည်း၊ ရှိပါစေတော့ဟု ပြန်၍ ပြေကာ လာ သွားကြစို့ဟု နှစ်ယောက်လုံး ရေသောက်ပြီး သွားကြလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ရောက်ကြကုန်၏
အမတ်ကြီးူတို့သည် မင်းသားကို မင်းမြှောက်ကြကုန်၏
မင်းသားသည် မင်းအဖြစ်ကို ရပြီးသော် မင်းသမီးကို မြတ်နိုးတနာပြုခြင်း မရှိ
ပညာရှိအမတ်သည် ထိုအကြောင်းကို သိလျှင် မိဖုရားကြီးအား ကျေးဇူးများသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပေးစလိုခြင်း၊ မြတ်နိုးတနာ ပြုစေလိုခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ မိဖုရားကြီးနှင့်တကွ မင်းကြီးထံ၌ ဆုံမိကြသောအခါ - “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်မိဖုရားကြီးတို့ထံမှ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရဖူးပါကုန်၊ အကျွန်ုပ်တို့ကို မကြည့်ရှုကုန်ပြီလော” ဟု လျှောက်၏
“ဖခင် ... အကျွန်ုပ်သည်ပင် မင်းကြီးထံမှ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရပါ၊ ဖခင်အား အဘယ်မှာ ပေးနိုင်ပါမည်နည်း၊ ဤမင်းကြီးသကား ယခုအခါ အကျွန်ုပ်အား အဘယ်ကို ပေးမည်နည်း၊ တောမှ နှစ်ယောက်အတူလာစဉ် ဖွတ်ကင်တစ်ခုရရာ အကျွန်ုပ် ရေခပ်သွားခိုက် ဖွတ်ကင်တစ်ခုလုံးစားပြီး ပြန်လာသောအခါ အမြီးဖျားကိုသာ ပြသည်” ဟု ပြော၏
“မိဖုရားကြီး ...ဤလို မပြေပါလင့်၊ မင်းကြီးသည် ဤလိုပြောမည် မဟုတ်ပါ” ဟု လျှောက်ပြန်၏
“ဖခင် ... ထိုစဉ်အခါက ဖြစ်သော အမှုမှာ ဖခင်တို့အား မထင်ရှားပါ၊ အကျွန်ုပ်နှင့် မင်းကြီးအားသာ ထင်ရှားပါ၏” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် - “အို - တိုင်းသူပြည်သားတို့ အကြီးအမြတ် ဖြစ်သော အရှင်မင်းကြီး ... သန်လျက်ကိုလွယ်ကာ ချပ်တန်တဆာကိုဖွဲ့၍ သစ်ခွံအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ရသော အသင်မင်းကြီးလည်း ခရီးလမ်းအကြား၌ အကျွန်ုပ်အား မပေး၊ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေခက်မှ ဆင်းကာ ဖွတ်ကင်ပြေးသည်ဟု ပြောဆိုဘိ၏၊ ဤအဖြစ်ကို သင်မင်းကြီး သိပါ၏” -ဟု မင်းကြီး ပြုသောအပြစ်ကို ပရိသတ်အလယ်၌ ထင်စွာပြု၍ ပြောဆိုလေသော် ပညာရှိအမတ်သည် မိဖုရားကြီးအား “အရှင်မိဖုရားကြီး ... မင်းကြီးသည် မချစ်သောကာလမှစ၍ နှစ်ယောက်လုံး မချမ်းသာခြင်းကိုပြုကာ အဘယ်ကြောင့် နေဘိသနည်း” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် - “အရှင်မိဖုရားကြီး ... မိမိသို့ ကိုင်းညွတ်သူအား ကိုင်းညွတ်ရမည်၊ မိမိသို့ ဆည်းကပ်သူအား ဆည်းကပ်ရမည်၊ မိမိ အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်သူ၏ အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ရမည်၊ မိမိအကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိသူ၏ အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိရမည်၊ မိမိသို့ မဆည်းကပ်သူသို့ မဆည်းကပ်ရ၊ မိမိကို ပယ်စွန့်သူကို ပယ်စွန့်ရမည်၊ ချစ်ခြင်းကို မပြုရ၊ တပ်စွန်းခြင်းကင်းသော စိတ်ဖြင့် မဆည်းကပ်ရာ၊ ငှက်သည် အသီးကုန်သော သစ်ပင်ကိုသိ၍ အခြား သစ်ပင်ကို ကြည့်ရှုရမည်၊ စင်စစ် လူတို့နေရာကား ကျယ်ဝန်းလှ၏” –ဟု မိဖုရားကြီးအား အကျိုးအကြောင်းပြကာ လျှောက်ထားလေ၏
မင်းကြီးသည် ပညာရှိအမတ် ပြောတိုင်း၊ ပြောတိုင်း မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့၍ “ရှင်မ ... ဤမျှလောက် ကာလပတ်လုံး သင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ငါ မအောက်မေ့မိ၊ ယခုအခါ ပညာရှိအမတ်၏ စကားဖြင့် အောက်မေ့မိပါပြီ၊ ငါ၏ အပြစ်ကို သည်းခံပါ၊ အလုံးစုံသော မင်းအဖြစ်ကို သင်မိဖုရားအား ငါ ပေးပါ၏” ဟု ဆို၍ - “အို - မိဖုရားကြီး ... ကျေးဇူးသိသည်၏ အဖြစ်ကို ကြည့်ရှုတတ်သော မင်းဖြစ်သော ငါသည် သင် မိဖုရားကြီးအား အစွမ်းသတ္တိအလျောက် ပြုစုပါမည်၊ သင်အလိုရှိလျှင် စည်းစိမ်အားလုံးကို ငါပေးပါ၏၊ သင့်အား အစိုးရခြင်း အလုံးစုံကိုလည်း ငါပေးပါ၏” –ဟု ပြောဆို တောင်းပန်ကာ မိဖုရားကြီးအား စည်းစိမ်အလုံးစုံကို ပေးလေ၏
ဤပညာရှိအမတ်သည် မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သတိရအောင် လျှောက်ထားပေ၏ဟု ကျေးဇူးတင်ကာ ပညာရှိအမတ်အားလည်း စည်းစိမ် များစွာကို ပေးလေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသနာတော်ကို ဆောင်ပြီးလျှင် သစ္စာကို ပြတော်မူသည်၏အဆုံး၌ သူကြွယ် လင်မယားနှစ်ယောက်တို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကုန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ မင်း၊ မိဖုရားတို့သည် - ယခုအခါ သူကြွယ်လင်မယား
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကိုယ့်ကိုညွတ်သူ၊ ညွတ်တုံ့မူ၊ ကပ်သူ့ ကပ်ကြရာ
(၂) ကိုယ့်ကိစ္စပြု၊ တုံ့ပြန်ပြု၊ လိုမှု ကျိုးလိုရာ
(၃) ကိုယ့်ကိုစွန့်သူ၊ စွန့်ကြဟူ၊ ချစ်သူ, ချစ်ကြရာ
(၄) အသီးကုန်ငြား၊ သစ်ပင်များ၊ စွန့်သွားငှက်ပမာ
ပက္ကဂေါဓဇာတ် ပြီး၏
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘကြည်ကို ၁၉၁၂ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ရက်နေ့တွင် ကျိုက်ထိုမြို့၌ မွေးဖွားသည်
အဖ ဦးဘိုးအင်၊ အမိဒေါ်အေးမေဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါရာ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အိုင်အက်စီတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆရာဖြစ်သင်တန်းကိုလည်း တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဘိလပ်ပြန် ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ် (အာရ်၊စီ၊အေ၊လန်ဒန်) ထံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးခဲ့သည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရကာ ပါရီအမျိုးသား အဆင့်မြင့်ပန်းချီသိပ္ပံတွင် တစ်နှစ်ပညာသင်ခွင့် ရသည်
ထိုသို့ ပညာဆည်းပူးနေစဉ် ကမ္ဘာ့ပန်းချီပြပွဲကြီး "Le Sa Lon 49" တွင် ဝင်ရောက်ပြသနိုင်ပြီး လန်ဒန်၊ မွန်တီကာလိုမြို့များတွင် ကျင်းပသည့် ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင်လည်း ပါဝင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရ ပညာသင်ဆုရ၍ ဖီလာဒဲလ်ဖီးရား ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် တစ်နှစ် ပညာဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် ပင်စီလ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီမဟာဝိဇ္ဇာတန်း တက်ခွင့်ရခဲ့သည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တော်ဝင်ပန်းချီအသင်းကြီးမှ ရာသက်ပန်အဖွဲဝင်အဖြစ် "F.R.S.A." ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာပန်းချီလောက၏ ဖခင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာရိုးရာပျော်ရွှင်မှုဆိုင်ရာ အကအခုန် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲလမ်းသဘင် သရုပ်ဖော်လက်ရာများ၊ ဇာတ်၊ နိပါတ်ဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းချီကားများ၊ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး သရုပ်ဖော်ပန်းချီကားများရေးဆွဲခဲ့သည်
ခေတ်အမြင် ခေတ်အတေး ခေတ်အရေးဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်ပန်းချီလက်ရာများကိုလည်း စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် ရေးဆွဲလေ့ရှိသည့် စွယ်စုံပန်းချီကျော်ကြီးဖြစ်သည်
၁၉၅၂ မှစ၍ ရှေးရိုးမြန်မာပန်းချီရေးနည်းကို သုတေသနပြုကာ ဖော်ထုတ်ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်
ထိုသို့ သုတေသနပြုရေးဆွဲနေဆဲ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပန်းချီပညာဆည်းပူးပြီး ပြန်ရောက်လာသည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီးမှ တာဝန်ပေးချက်အရ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ ဆရာတော်ကြီး ရေးသားတော်မူသည့် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ပုံတော်များ ရေးဆွဲသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးမှာ ယခုအခါ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
၎င်းဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်ကြီးကို သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲရန် ဆရာတော်ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ တရားထိုင်ခြင်း၊ ပုတီးစိပ်ခြင်း စသောကောင်းမှုကုသိုလ်ပြု၍ အထူး စိတ်ကူးစိတ်သန်းကောင်းများဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ရာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ မေတ္တာတရားတော်များကို ထင်ရှားပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်
၁၉၃၉ တွင် ဖွင့်လှစ်သော စစ်ကြိုခေတ် ပန်းချီပန်းပုကျောင်းတွင် နည်းပြဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်၊ ၁၉၄၁ တွင် ဖွင့်လှစ်သည့် ပန်းချီအကယ်ဒမီတွင် ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် ပန်းချီကထိက အဖြစ်လည်ကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဦးဘကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပန်းချီပန်းပု အစည်းအရုံးများတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၀ ကြိမ်၊ စာပေလုပ်သား ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင်၊ စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ယဉ်ကျေးမှုဌာန ပန်းချီအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ရိုးရာပန်းချီပညာရှင်များ အစည်းအရုံး(ဗဟို) နာယက အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး၏ထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာများကို ရန်ကုန်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်၊ တာရှ်ကင့်ပြတိုက်၊ ပီးကင်းအမျိုးသားပြတိုက်၊ ဟော်လန်နိုင်ငံ အမ်စတာဒန်မြို့ရှိ ပန်းချီပြတိုက်၊ ဗုဒ္ဓဂယာတို့တွင် ချိတ်ဆွဲပြသထားကြသည်
မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်တွင် စတုရန်းပေ ၃၀၀၀ ရှိ နံရံပန်းချီကားကြီးမှာ ဆရာ့အား ကမ္ဘာကျော်စေသည့် မြန်မာမှုသရုပ်ဖော် လက်ရာမွန် ပန်းချီကားကြီးဖြစ်သည်
ဗိုလ်တထောင်ဘုရား၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်တို့တွင်လည်း သမိုင်းဝင် ဆီဆေးပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
မိတ္ထီလာဝန်ဇင်းဟိုတယ်၊ ကမ်းနားလမ်းဟိုတယ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် နံရံပန်းချီလက်ရာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်
ထိုခေတ် ထိုအခါက ရွှေသွေးဂျာနယ်၊ တေဇရုပ်စုံ စသည့် အပတ်စဉ် နှင့် လစဉ်ထုတ် အစိုးရ စာစောင်များတွင် ပန်းချီဦးဘကြည်၏ လက်ရာနှင့် သရုပ်ဖော်တင်ဆက်ပုံများမှာ အထင်ကရ ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၁ ရာစု မြန်မာနိုင်ငံရှိ အရွယ်ရောက် လူကြီးပိုင်း အများစုမှာ ပန်းချီဦးဘကြည် လက်ရာများ ဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်အထိ ဆရာကြီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားခဲ့ပါသည်
ဆရာကြီးဦးဘကြည်သည် ၁၅ရက်၊ဧပြီလ၊၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ညနေ ၆နာရီ ၅၅မိနစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
ဇနီး ဒေါ်တင်မေ (ပညာရေးတက္ကသိုလ် ငြိမ်း) နှင့် သား ၂ဦး၊ သမီး ၁ဦး၊ မြေး ၆ဦးတို့ ကျန်ရစ်ပါသည်
မကျီးကုန်း (တောင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone(South))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ဘန်းလောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်းလောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၅ ဦး၊ မ ၂၃၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
အဘ MR.A.C Bhatacharji- အမိဒေါ်ခင်တို့မှ မွေးဖွားပါသည်
(၁၉၁၇) ဇူလိုင်လ၊ (၂၉)ရက်နေ့ မွေးဖွားပါသည်
မောင်နှမ (၈)ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
B.A (ပါဠိ) Honsနှင့် ဘွဲ့ရပြီး Burrma Railways တွင် C.R.A(Contorller of Railways Accounts)ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အသက်(၂၄)နှစ်အရွယ်တွင် လူပျိုဘဝဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
မြို့မသီးသည် သူ၏တပည့်ရင်းဖြစ်သည့်အတွက် သီချင်း Notes အများစုသည် မြို့မသီးထံ၌သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်လှရေးသားသော သီချင်းများအနက် ချိန်တန်ပြီ၊ ရွှင်ပြုံးသူ၊ စိတ်ကူးနေမယ်၊ ကို့ကို့မျက်နှာ၊ သုံးပန်လှ၊ မမုန်းနိုင်၊ ချစ်အမျှ၊ သူဇာလှ၊ ထူးတဲ့လူ့ရွာ၊ ခြောက်ပြစ်ကင်း၊ ချစ်ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေနွယ်ရိုး၊ မက်မပြယ်၊ ရွှေချိုးကူသံ၊ ချစ်စရာ၊ ရွှေစံပယ်ရုံ၊ ချူမယ့်သူများ မှာ အကျော်ကြားဆုံးသော သီချင်းများဖြစ်သည်
ဘင်္ဂလားဆီးသီးကို အင်္ဂလိပ်လို အေပရီ ကော့ဟု ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သိရှိကြသည်
ရုက္ခဗေဒ အလိုအား ဖြင့် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယင်းအပင်သည် သစ်ပင်လတ်စားမျိုးဖြစ်၍၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ပေါက် ရောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်
အရွက်မှာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အနားတွင် ခပ်ကျဲကျဲ အထစ်များရှိပြီးလျှင် ထိပ်ဖျားချွန်များ သည် စု၍သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပွင့်ချင်းသော်လည်းကောင်း ပွင့်ကြသည်
ပန်းသည် အဖြူတွင် ပန်းရောင်သွေးစွန်းလျက် ရှိတတ်သည်
အရွက်ညွန့်များ မထွက်မီသော်လည်းကောင်း၊ အရွက်ညွန့်များနှင့် တစ်ချိန်တည်းသော်လည်းကောင်း ထွက်ပေါ် လာတတ်သည်
ပွင့်ဖတ်များကြွေရာမှ သီးကင်းများ ဖြစ်လာ သည်
အသီးမှာ အရည်ရွှမ်းသော အကာသား၊ ယင်း၏အတွင်း အလွန်မာသော အစေ့ခွံနှင့် အစေ့ခွံအတွင်း၌ တစ်ခုတည်းသော အစေ့ရှိသည်
အစေ့ခွံမှာ ချောမွတ်၍ နှခမ်းသည် ထူပြီးလျှင် အရစ်ရှိသည်
ဘင်္ဂလားဆီးသီးပင်ကို အပူပိုင်း ဒေသ၌ အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုး၍ မရရှိနိုင်ဟု ယခုအချိန်ထိ ယူဆကြသည်
အိန္ဒိယ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ပေတစ်သောင်းခန့်မြင့်သော တောင်ပေါ် ဒေသများ၊ တိဗက်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ အင်္ဂလန်ပြည် အစရှိသော ဒေသများတွင် အသီး စားပင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်
ယင်းအပင်ကို ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ထုံးကျောက်နုံးမြေတွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ၃ ပေခန့် နက်သော သဲနုံးမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက အသီးကောင်းစွာ ရရှိနိုင် သည်
မသင့်လျော်သောမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက ခေါင်းညွန့် ကိုက်ခြောက်ခြင်း၊ အမြစ်တွင် ကရောင်ဂေါ ခေါ် ရောဂါ ကျရောက်ခြင်းများ တွေ့ရှိသည်
စကလာရိုတီးနီးယား ဖရက်တီဂျီနားခေါ် မှိုမျိုးကြောင့် အသီးပုပ်ခြင်း၊ စကလာ ရိုတီးနီးယား လာဇာကြောင့် ပန်းပွင့်နှင့် ကိုင်းညွန့်များ ညှိုးခြင်း ရောဂါများလည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်
ပုပ်သော အသီးများကို မြေမြှုပ်ခြင်း၊ ညှိုးသောပန်း၊ အကိုင်းများကို ဖြတ်၍ မီးရှို့ဖျက်စီးခြင်းဖြင့် ထိုရောဂါများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်
အပင်များပျိုးရန် ကိုင်းကူး၍ ပြန်လည် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
ဘင်္ဂလားဆီးသီးသည် အရသာ အလွန်ကောင်း၍ အခြောက်ခံထားသော အသီးများကို ကမ္ဘာအနှံ့စားသုံးရန် တင်ပို့ရောင်းချကြသည်
အသားသာမဟုတ် အစေ့ခွံတွင်းမှ အစေ့ကလည်း အရသာဆိမ့်သဖြင့် လူတို့နှစ်သက်ကြသည်
ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင် သည်  ဗုဒ္ဓဘာသာ စာအုပ်၊စာပေများ ပြုစု‌‌ရေးသားခဲ့သော စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိ သာသနာဝင်၊ ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ စသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများကိုရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
ဦးဌေးလှိုင်သည် ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ညောင်ကန် ကျေးရွာ အုပ်စု၊ မောင်းထောင်၊ ညောင်ကန် ရွာကြီးနှစ်ရွာအလယ်ဗဟိုရှိ ရေကန်စုရွာ ဦးဖိုးကဲ၊ ဒေါ်ပြော့တို့မှ ၁၂၉၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန် လပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ ညနေ (၃) နာရီ (၄-၅-၁၉၃၁) အချိန် ဖွားမြင်သည်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဒုတိယ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်ကြီး အရှင်ဉေယျဓမ္မ၏ မြစ်တော်၊ သီပေါမင်းလက်ထက် သံတော်ဆင့် သွေးသောက်ကြီး ဦးဆိုင်၏ မြေးတော်သူဖြစ်သည်
(၅) နှစ်သားအရွယ်တွင် မောင်းထောင်ယွန်းဆက်တိုက်၌ ဦးလေးတော် ဦးရာဇိန္ဒထံတွင် ပညာသင်သည်
(၈-၉) နှစ်အရွယ်တွင် ကောင်းကင်အမြင် နက္ခတ်ပညာကို တစ်ညလျှင် (၃)ကြိမ် ထ၍သင်ယူရသည်
ဗေဒင်ပညာကို ကိုယ်တိုင် ဇာတာဖွဲ့တတ်သည်အထိ သင်ယူခဲ့ရသည်
(၁၂) နှစ်တွင် သာမဏေ ဝတ်သည်
(၁၄) နှစ်အရွယ်တွင် “ မောင်းထောင်သုတ်နက်” ကို အခြေပြု၍ ပုဒ်စစ်, သုတ်စစ်, နည်း (၄၀)၊ သံဝဏ္ဏနာများ၊ သဒ္ဒါဂိုဏ်းပြေးများ သင်ယူ၍ ပရိတ္တပါဠိတော်နှင့် ပါရာဇိကဏ် ပါဠိတော်ကို ရဟန်းတော်ကြီးများနှင့်အတူ သင်ယူရသည်
(၁၇) နှစ်အရွယ်တွင် . မုံရွာဇောတိကစာသင်တိုက်၌ စာသင်သည်
(၁ရ) နှစ် (၁၈) နှစ်အရွယ်တွင် မြန်မာကဗျာမျိုးစုံနှင့် ပါဠိဂါထာများကို ရေးတတ်၍ (၁၅)ဂါထာရှိ ဂုဏ်တော်ဖွင့် ပါဠိအနက်ကို ပြုစုခဲ့သည်
ပါဠိစကားပြောအသင်း (ပါဠိဝေဒီအသင်း)ကို ကိုယ်တိုင် အကြီးအကဲလုပ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
(၁၈-၁၉)နှစ်တွင် ငယ်၊ လတ်တန်း အောင်သည်
(၁၉) နှစ်ရွယ် မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်သို့ ပြောင်းရွေ့စာသင်၍ (၂၁) နှစ်တွင် စစ်ကိုင်းလေးကျွန်းချမ်းသာ ကျောင်း၌နေလျက် ပထမကြီးတန်းကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖြေဆို အောင်မြင်သည်
အသက် (၂၀) မှစ၍ စာနယ်ဇင်းမျိုးစုံ၌ အမျိုးမျိုး ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာမျိုးစုံ၊ မြန်မာစာသမိုင်းနှင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဆောင်းပါးများ ရေးသည်
(၂၃) နှစ်တွင် အထက်မြန်မာပြည် နဂါးနီဂျာနယ်၌ အယ်ဒီတာ ချုပ်လုပ်သည်
အထက်ဗမာပြည် သတင်းစာနှင့်စာရေးဆရာများ၏ စာဆိုတော်နေ့ စာပေပြိုင်ပွဲတွင် ကဗျာ ပထမဆု (ရွှေတံဆိပ်) နှင့် ဒုတိယဆု (ငွေတံဆိပ်) နှစ်ခုလုံး ရခဲ့သည်
(၂၃) နှစ်တွင် ဓမ္မာစရိယအတန်း ပါဠိလိုဖြေဆို၍ မဇ္ဈိမနိကာယ် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
(၂၄) နှစ်တွင် မစိုးရိမ်ပါဠိတက္ကသိုလ်၌ ကထိက တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်
မစိုးရိမ်တိုက်၌ “ပါဠိဝေဒဂူ သမိတိ" ပါဠိစကားပြော အသင်းကို တည်ဆောက်၍ စကားရည်လုပွဲ၊ ကျပန်းစကားပြောပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပ၍ သတင်းစာများ၌ သတင်းထူးအဖြစ် ဖော်ပြရေးသားကြသည်
(၂၅) နှစ်တွင် အဘိဓဇမစိုးရိမ်ဆရာတော်ကြီး အမိန့်အရ ငါးပါးသီလ အဓိပ္ပာယ်အကျယ်၊ ဂရုဓမ်အဖွင့်ကျမ်းကို ရေးသားပြုစုသည်
မြို့မကျောင်းအုပ်ကြီးက အင်္ဂလိပ်လို ဘာသာပြန်သည်
သမ္ဗန္ဒစိန္တာ (ဂဏ္ဌိ)၊ သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာနိဿယ နိဒါန်းများ ရေးခဲ့သည်
၁၃၁၉ ခု၊ အသက် (၂၆) အရွယ်မှစ၍ (၃၃) နှစ်ထိ မစိုးရိမ် ဆရာတော်ကြီးနှင့် အတူလိုက်ပါ၍ ဆဋ္ဌသံဂါယနာတွင် ကိုယ်စားမိန့်ခွန်း ပြောခြင်း၊ တရားဟောခြင်း၊ ပါဠိအဋ္ဌကထာ ဋီကာများ တည်းဖြတ်ခြင်း၊ အဘိဓမ္မာညဝါကျမ်းကြီး (၃) ကျမ်း တည်းဖြတ်၍ နိဒါန်းများရေးခြင်း၊ သံယုတ် (၅)ကျမ်း၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်ပါဠိတော် (၃) ကျမ်းတို့ကို (ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်) နိဿယ မြန်မာပြန်ဆိုပြီးစီး၍ မီးရထား၊ သင်္ဘောများကို တပည့်တစ်ယောက်နှင့်တကွ အထက်တန်း အခမဲ့ လက်မှတ်ရရှိခဲ့သည်
မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးနှင့်အတူ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် မဟာဋီကာကြီးကို တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ခဲ့ရသည်
တောင်တွင်းဦးဥက္ကဋ္ဌကို ချေပသည့် “လူသေလူဖြစ် သလော” စာအုပ်ကို ပြုစုခဲ့သည်
ဂျပန်ပြည် မိုဂျီ ကမ္ဘာအေး ဘုရားအတွက် “စေတီရုပ်ပွား သမိုင်းအကျဉ်း” ရေးပေးခဲ့ရသည်
ငါးပါးသီလ လှုံ့ဆော်ရေးအတွက် မစိုးရိမ်ဆရာတော်ကြီး ကိုယ်တော်စား လိုဏ်ဂူတော်ကြီးအတွင်း၌ တစ်နာရီကြာမိန့်ခွန်းကို ကိုယ်တိုင်ရေး၊ ဖတ်ရသည်
(ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ၂ နာရီကြာ မိန့်ခွန်းပြောသည်) သတင်းစာ ရေဒီယိုများမှ ထပ်ဆင့်ဖော်ပြ၊ အသံလွှင့်ကြသည်
ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ (၂-နှစ်စီ) သံဂါယနာတင် ပွဲကြီး၌ ပြီးဆုံးသည်အထိ (အသက်အငယ်ဆုံး ပါဠိပညာရှင်အဖြစ်) ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ပဋ္ဌာန်းအရကောက်ကျမ်းကြီး၌ မောင်းထောင် အရှင်ကောလိနိယဘွဲ့အမည်ဖြင့် နိဒါန်းရေးသွယ်ခဲ့သည်
အသက် (၃၃) နှစ် ၁၃ ဝါအရတွင် ၂ နှစ်နီးပါး လစဉ်ဖျား၍ လူ့ဘောင်သို့ပြောင်းခဲ့သည်
၁၉၆၅-၁၉၈၁ (၁၅) နှစ် ယခင်ဗုဒ္ဓသာသနာအဖွဲ့ (သာသနာ ရေးဦးစီး)မှာ (မစိုးရိမ်ဆရာတော်ကြီး၏ တစ်ချက်လွှတ် အမိန့်အရ မလုပ်လိုဘဲ) အမှုထမ်းရသည်
ရဟန်းလူ ပညာရှင် (၁ဝဝ) ခန့် ပါဝင်ရေးသားရသော "တိပိဋက ပါဠိမြန်မာ အဘိဓာန်ကြီး နှင့် ပါဠိပဒ ကျမ်းညွှန်းကျမ်းကြီး (၈ လက်မ-၁၀လက်မ) (၁၆) အုပ်၊ စာမျက်နှာ (၁၀၀၀၀) ကျော်ကို ရေးနည်းရေးပုံမှစ၍မူချသင်တန်းပေး အပြီးသတ် တည်းဖြတ်ရသော အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန်ရှိရှိ စေတနာပါပါ ဝါသနာကြီးကြီး လုပ်ခဲ့ရ၏
အသက် (၄၂) “ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ” ရေးသား၍ လူအများ တရားအားထုတ်လာချင်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
‘‘ကမ္ဘာကိုချုပ်ကိုင်မည့်သူ”၊ “ရတနာသုံးပါးကျေးဇူး” စသောစာအုပ်များရေး၍ လူအများ ဘာသာရေးစာပေများ ဘက်သို့ မျက်နှာ မူလာအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့
ကျန်းမာရေးမကောင်းသည်ကို အကြောင်းပြု၍ အာယုဗ္ဗေဒ အရှင်နာဂသိန်နှင့် (၆) လခန့် တွဲမိကာ ဆေးဆရာ ဘဝ (၁၀) နှစ်ခန့် ကျင်လည်ခဲ့ရ
တိုင်းရင်းဆေး ဘေသဇ္ဇဂုဏ်ထူးနှင့် ဆရာဖြစ်၊ သင်တန်းပေး၊ ဆေးတိုက်ဖွင့်၊ ဆေးရောင်းခဲ့
ဆရာကြီး ဦးသိန်းအောင်၊ ဦးစံတင့်၊ ဆရာသိန်းကြီး၊ ဦးမြဝင်းတို့နှင့် ဆေးကောင်စီဖွဲ့စည်းစတွင် တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူးလုပ်ခဲ့
ခင်ကြီးဖျော် ဓာတ်ကျမ်း၊ ဦးပိုဓာတ်ကျမ်းစသည့် ဆေးစာအုပ် (၄) အုပ်ထုတ်ဝေခဲ့၊ 'မောင်းထောင်ဆရာလှိုင်' အမည်ခံ၍ ရှင်နာဂသိန် အတွက် ဆေးကျမ်းများ ကူညီရေးသားပြုစု၍ နိဒါန်းများရေးပေးခဲ့၊ အသက် (၅၀) ကျော် နိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) တွဲဖက်ပါမောက္ခ (၂)နှစ် သာလုပ်ခဲ့၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့သာသနာပြု မဟာသန္တိသုခ ကျောင်းတော်ကြီး၌ “ဗုဒ္ဓအင်္ဂလိပ်စာ” နည်းပြလုပ်ခဲ့၊ အသက် (၆ဝ) ကျော် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် (၉) နှစ် လုပ်စဉ် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော် (အခြေခံ၊ အထက်တန်း၊ အဆင့်မြင့်) (၃) အုပ်ကို လက်ထောက်အယ်ဒီတာ ဓမ္မာစရိယ (၄) ဦး၏ အကူအညီ၊ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ကြီး (၉) ဦးနှင့်တိုင်ပင်၍ တာဝန်ခံ ရေးသားခဲ့၊ ယင်းစာအုပ်များကို ဆရာဦးသောင်းလွင် (ရှင်သုမန B.A)၊ ဒေါက်တာမင်းတင်မွန်တို့နှင့်အတူ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ခဲ့၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတစ်လျား ပြည်နယ်မြို့ကြီးများ၌ လှည့်လည်၍ သင်တန်းပေး၊ တရားဟော (၅ နှစ်၊ ခန့်)လုပ်ဆောင်ခဲ့
နိုင်ငံတော်က (၁၉၉၁-ခုနှစ်) သဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့ပေးခဲ့၊ စစ်တကောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ နာယကအဖြစ် ဘင်္ဂလား ဒေ့ရှ်၌ ကုန်းလမ်းမှသွား၍ ရှင် (၁၀၀) ပြုပွဲ၊ တရားထိုင်ပွဲ (၂) ကြိမ်လုပ်ခဲ့၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေ (မွန်ဘိုင်း)သို့ (၂)ခေါက် သွားရောက် ၍ ဝိပဿနာ ဆွေးနွေးပွဲ တက်ခဲ့ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိသာသနာထွန်းကားပုံသမိုင်းကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒီ (၃) ဘာသာဖြင့် စာတမ်းများ တင်သွင်းခဲ့၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပတ္တယားမြို့တွင် ရိုမင်ကက်သလစ် ခရစ်ယာန် နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်ရင်း စင်္ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့၊ အသက် (ရ၀) တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက ဖောင်ဒေးရှင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ယူလျက် နိုင်ငံခြားသားများနှင့် အထူးသင့်လျော်သော ကန္နီကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းကို ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် ဖြန့်ချိရန် တရားစခန်းများဖွင့်ခဲ့
၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ ကန္နီနည်း ဥပနိဿယဖြင့် မောင်းထောင်မြေဇင်းတောရ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒကို ခံယူကာ မှော်ဘီ-လှပဒါးတရားစခန်းနှင့် မန္တလေးတိုင်း၊ ရန်ကင်းတောင် ရန်ကင်းအေးငြိမ်းရိပ်သာ ရက်-၆၀ တရားစခန်းများကို ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်သူအဖြစ် တာဝန်ယူ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းကို အထိရောက်ဆုံး စွမ်းဆောင်ပြသနိုင်ခဲ့သည့် တရားစခန်းအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့သည်
မန္တလေးတိုင်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် ရန်ကင်းတောင် ရန်ကင်း အေးငြိမ်းရိပ်သာ ရက်-၆၀ တရားစခန်း ဒုတိယအကြိမ် ပြီးစီး အောင်မြင်၍ ရန်ကုန် ကမ္ဘာအေးရှိ မိမိနေအိမ်သို့ ပြန်ရောက်လာပြီးနောက်၊ ရောဂါဝေဒနာ အသည်းအသန် ဖြစ်ပေါ်နေသည့်ကြားမှ တရားကို တွင်တွင်ရှုမှတ်နေခဲ့သည်
မိသားစုများနှင့် ဆွေမျိုးဉာတိ မိတ်သင်္ဂဟ တပည့်များက ဆရာကြီးဦးဌေးလှိုင်၏ ရောဂါဝေဒနာ သက်သာပျောက်ကင်းရေးအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆေးမျိုးစုံ ဆရာမျိုးစုံတို့ဖြင့် ကုသကြပါသော်ပါသော်လည်း၊           “နေရောင်ခြည်အောက်             ဆီးနှင်းပေါက်တို့             ကြွေပျောက်ရသည့်ပမာ” ခန္ဓအိမ် အရှုပ်အထွေးကို ညစ်ကြေးအသွင် မစင်အလား သဘောထားလျက် နှစ်ပါးရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်ဟန်ကို ဉာဏ်မှာတင်စား ရှုမှတ်ပွား၍ တရားအမှတ်မပျက် သတိပဋ္ဌာန်ရှုကွက်ဖြင့် ဉာဏ်သက်ဝင်နေချိန် ၂၀၀၄-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက် (၁၃၆၆ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၆ ရက်) ကြာသပတေးနေ့၊ နံနက် ၁ နာရီ မိနစ် ၂၀ တွင် တစ်ဘဝခန္ဓာ ချုပ်ငြိမ်း ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
"ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင်၏ စာအုပ်များ စုစည်းမှု"၁
ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ၂
အိုဘယ့် ခရီးသည်  ၃
မတျတောဝါဒ  ၄
နောက်တိုး ပါဠိတော်ဝတ္ထု (၅)ပုဒ်   ၅
တောင်တန်းသာသနာပြု ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဘဝနေနည်း ၆
အီတာလျံဘုန်းတော်ကြီး ဦးလောကနာထ၏ ကမ္ဘာလှည့်တရား ၇
သီဟိုဠ်ခေတ် စံတော်ဝင်အရိယာများ၈
အကာလိကတရားတော်များ၉
ချမ်းမြေ့စွာ ဘဝနေနည်း၁၁
ဇာတ်တော် (၅၅၀)မှ ပျောက်နေသော ဇာတ်များနှင့် စာရင်း မဝင်သောဇာတ်များ၁၂
ဒဿနပါရဂူကျမ်း၁၃
ဓမ္မဒူတ - အတွဲ (၁)၁၄
ဓမ္မဒူတ - အတွဲ (၂)၁၅
ဓမ္မဒူတ - အတွဲ (၃)၁၆
ပဓာနပါရဂူကမြွး၁၇
ပရိတ်တော်အကြောင်း၁၈
ရတနာ (၃)ပါးကျေးဇူး - အတွဲ (၁)၁၉
ရတနာ (၃)ပါးကျေးဇူး - အတွဲ (၂)၂၀
သီဟိုဠ်ခေတ် စံတော်ဝင်အရိယာများ (၁)၂၁
သီဟိုဠ်ခေတ် စံတော်ဝင်အရိယာများ (၂)၂၂
ထေရဝါဒ'ဒဿန၂၃
သန္ဒိဋ္ဌိကတရားတော်များ၂၄
အနာဂါမ် ဆရာသက်ကြီး
ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံ (အင်္ဂလိပ်: Pornography) ၎င်းသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းသော ပစ္စည်းတစ်ခု၏ ထင်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရစ်အမျိုးမျိုးရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ရစ်များသည် ဒေါင်း၊ ငုံး၊ တောကြက်များနှင့်အတူ ဖာစီအင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်
ရစ်အမျိုးမျိုး၌ ပါဏဗေဒ အမည်အမျိုးမျိုး ရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် လိုဖူရာ လျူကိုမယ်လင်နာ ခေါ် ရစ်မျိုး၏ ကိုယ်အလျားမှာ လက်မ ၂ဝ မှ ၂၇ အထိ ရှိသည်
ပါဏဗေဒအလိုအရ လိုဖူရာနစ်သီးမားရပ်ဟု ခေါ်သည့် ရစ်မျိုး၏အရွယ်မှာ ပထမရစ်မျိုး လောက်ပင်ဖြစ်သည်
သို့သော် ခြေထောက်နီ၍ အဖို၌ ၁၈ လက်မမှ ၂၆ လက်မအထိ ရှည်သော အမြီး ရှိသည်
ထိုရစ်ဖိုများ၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည် ဖြူ၍ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မည်း၏
မျက်နှာအရေပြားသည် ကြက်သွေးရောင်ဖြစ်၍ ဦးခေါင်းနှင့် အမောက်များသည် မည်းလျက် ရှိသည်
ရစ်များ၏ အော်သံမှာ ကွဲအက်၍ အာလုပ်သံ ပါသည်
ထိတ်လန့်သောအခါ ဟု-ကိ-ကိ ဟူ၍ အာလုပ်သံဖြင့် ထပ်ကာ ထပ်ကာ အော်တတ်သည်
ပထမရစ်မျိုးဖြစ်သော လိုဖူရာ လျူကိုမယ်လင်နာ ကိုများသောအားဖြင့် ကျွန်းတောများတွင် တွေ့ကြရသည်
ထိုရစ်မျိုးသည် တောကြက်အုပ်များ ဖွဲ့၍ ချောင်းကလေးများဘေးတွင် ကျက်စားကြသည်
တောကြက်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ထိုရစ်မျိုးကို ရိတ်ပြီးစ လယ်ကွင်းများတွင် အတွေ့ရနည်းသည်
သို့သော် အုပ်စုများ ဖွဲ့၍ နေခြင်းကိုမူ တစ်ခါတစ်ရံ ဆောင်းရာသီ နံနက်ပိုင်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်
ထို့အပြင် လသာသောညဉ့်များ၌ ကွင်းပြင်များသို့ ထွက်၍ ကျက်စားတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်
ကြောက်ရွှံတတ်၍ လူကပ်မခံချေ
မြေပေါ်၌သာ ပြေးတတ်ကြပြီးလျှင် မတတ်သာမှပင်ထ၍ ပျံတက်ကြသည်
ထိုရစ်မျိုး၏ အဖိုများသည် အလွန်ရန်မူတတ်ကြသည်
ယင်းတို့ကို တည်သည့်ရစ်ဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖမ်းယူနိုင်သည်
ထိုရစ်မျိုးသည် များသောအားဖြင့် မတ်လမှ မေလအထိတွင် သားပေါက်တတ်ကြသည်
သို့သော် တနင်္သာရီနယ်ဘက်တွင် ဇန်နဝါရီလ စောစောပိုင်းတွင် ဥတတ်ကြသည်
နောက်တစ်ကြိမ် အောက်တိုဘာအထိ ဥကြပြန်သည်
လေးဥမှ ဆယ်ဥ အထိရှိသော ဥများကို မြေကြီးပေါ်ရှိ ယက်ထားသော တွင်းများတွင် ဥအုတတ်သည်
အရောင်မှာ အဖြူမှ နီဝါရောင်အထိ ရှိတတ်သည်
ထိုရစ်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တောင်ခြေများတွင်အတွေ့ရများပြီးလျှင် ပေ ၆ဝဝဝ အထိ မြင့်သော တောင်ကုန်းများတွင်လည်း အနည်းအကျဉ်း တွေ့ရသည်
ဒုတိယရစ်မျိုးများကို ပေပေါင်း ၉ဝဝဝ အထိ မြင့်သော တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် တွေ့ရသည်
မြက်ခင်းများသို့ ထွက်ကြသည်ကို တွေ့ရခဲသည်
ရစ်များ၏ အစာမှာ စပါး၊ ဂျုံ စသည့် ကောက်ပဲသီးနှံများ၊ သစ်စေ့၊ သစ်ရွက်၊ မြက်နုအပြင် ပိုးကောင်နှင့် ပိုးပေါက်စများ ဖြစ်လေသည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရစ်အမျိုးမျိုးရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရစ်မျိုးစိတ်သုံးမျိုးကိုတွေ့ရသည်
၎င်းတို့မှာရစ်ရင်မဲ (Black Breasted Kalij Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Lathami)မြန်မာငွေရောင်ရစ် (Myanmar Silver Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Lathami)ယူနန်ငွေရောင်ရစ် (Yunnan Silver Pheasant) သိပ္ပံအမည် (Gennaeus Nyethemerus)ရစ်သည် Gallinae မျိုးစဉ်တွင်ပါဝင်ပြီး မျိုးရင်းမှာ Phasainidae ဖြစ်သည်
၎င်းမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန်များမှာ တောရိုင်းငှက်များဖြစ်သည့် ဒေါင်း၊ မင်းဒေါင်း၊ တောကြက်၊ ငုံး၊ တောင်ခါနှင့် ခါတို့ဖြစ်သည်
သို့သော်မြက်ခင်းတောများ၌ နေထိုင်လေရှိသော Button Quails ခေါ် ငုံးတစ်မျိုးမှာ ၎င်းမျိုးရင်းတွင်မပါဝင်ပေ
၎င်းမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သော ငှက်တို့သည်မြေပေါ်တွင်ကျက်စားလေ့ရှိကြသည်
ကြောက်ရွံ့သောအခါတွင် အိပ်တန်းဝင်သောအချိန်များတွင် သစ်ပင်ပေါ်၌နေလေ့ရှိသည်
ထရာဂိုပန်ရစ် (Trangopans) မျိုးများမှတစ်ပါး မြေပေါ်၌ပင်ဥများဥကြသည်
ပေါက်ပွားလာသောငှက်ကလေးများတွင် အမွေးနုကလေးများရှိပြီး ဥများပေါက်ပြီးလျှင် ပြီးချင်းလိုပင် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်သည်
ဤဇယားသည် မျိုးစိတ်များတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား မျိုးရိုးဆက်နွယ်မှုယူဆချက်အရ အစဉ်လိုက်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်
ထန်ကုန်းရွာ၊ ရွှေပန်းတော
မကျီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ မကျီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၄ ဦး၊ မ ၅၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁၄၁၅ (၁) ရက်
ဝက်ကော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ကန္တလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန္တလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၅ ဦး၊ မ ၇၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ကုန်းရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
ဖန်ခါးပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၈ ဦး၊ မ ၁၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမှ ၄၅-ယူဇနာဝေးကွာသော ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေသော အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ ဘုရားရှင်အား ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗသောတ အဘိညာဉ်တို့ဖြင့် အာရဒ္ဓဝီရိယဒေသနာတော်ကို လျှောက်ထားမိန့်ကြားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ မထေရ်မြတ်နှစ်ပါးတို့ အချင်းချင်း ဂုဏ်ကြီးမားကြပုံအား ချီးကျူးပြောဆိုကြပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ -ယင်းအကျယ်တို့၏ မှတ်သားဖွယ် အဖွင့်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြို့ တော်ဖြစ်၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ဗဟိုတောင်ဘက်ယွန်းယွန်းအရပ် ၌ မက္ကဆီကိုတောင်ကြားရှိ ကုန်းပြင်မြင့်၏အလယ်တွင် တည်ရှိသည်
ထိုကုန်းပြင်မြင့်သည် ပင်လယ်ပြင်မှပေ၇၄ဝဝ မြင့် သည်
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသင်္ဘောဆိပ်ကမ်း ဖြစ် သော ဗေရကရုမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ကွာဝေးသည်
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်ရှိသော မြို့တော်များ အနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို စပိန် ဘာသာဖြင့် မဟီးကိုးဟူ၍ခေါ်သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈,၈၅၁,၀၈၀ ယောက် ရှိသည်
သဘာဝအားဖြင့် လှပသောရှုခင်းများ အလယ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်အတိဖြစ်၏
ဆီးနှင်းများဖုံးအုပ် လျက်ရှိ၍ ထင်ရှားသော ပိုပိုက်တပက်တယ်နှင့် အီစတာဆီဝတယ်ခေါ် မီးသေတောင် ၂ ခုသည် တောင်ဘက်တွင်ရှိသော တောင်စဉ်ကိုအုပ်မိုးလျက် တည်ရှိ၏
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင် အသစ်နှင့်အဟောင်း သောင်းပြောင်းရောထွေးနေသည်ကို တွေ့ရ ပေသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ ဈေးထဲတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတွင်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်း ချနေသည့် တိုင်းရင်းသားအင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ကို တွေ့ရတတ် ပေသည်
မြို့တွင်း၌မူကား ခေတ်မီ မော်တော်ယာဉ်များကို လည်းကောင်း၊ ခေတ်မီ ဝတ်ကောင်းစားလှနှင့် မြို့သူမြို့သား များကိုလည်းကောင်း တွေ့ရပေသည်
ဟော်တယ်၊ ပျော်ပွဲစားရုံ၊ ဆိုင်ကြီးကန္နားကြီးများရှိရာ ရပ်ကွက်တွင် အလွန်ပင် စည်ကား ပေသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ တိုက်တာ အဆောက်အအုံ တို့မှာ မိုးထိအဆောက်အအုံများမှ အစ ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများအထိ ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်မီအဆောက်အအုံ ဗိသုကာလက်ရာများကို ရောပြွမ်းလျက် တွေ့ရပေသည်
မက္ကဆီ ကိုမြို့တော်ကို ရှေးအခါက စပိန်လူမျိုးတို့ ကြီးစိုးသွားရကား စပိန်တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း ယခုတိုင်တွေ့နိုင်ပေသည်
စတုဂံကွက်လပ်များတစ်လျှောက် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံ ကြီးများကို တွေ့နိုင်ပေသည်
ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ စတုဂံ ကွက်လပ်တစ်ခုဖြစ်သော ဇိုကာလိုခေါ် စတုဂံကွက်လပ်အနီးရှိ နေရှင်နယ် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် အနောက် ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အကောင်းဆုံးနှင့် အလှပဆုံး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းဖြစ်၏
ဇိုကာလို၏ အရှေ့ဘက်တွင် အမျိုးသား နန်းတော်တည်ရှိ၏
ယင်းမှာ မွန်တီဇူးမား၏ ရှေးဟောင်း နန်းတော်နေရာ အုတ်မြစ်ကို အခြေခံကာ ဆောက်လုပ်ထား သည်ဖြစ်၍ ယခုအခါ သမ္မတ၏အလုပ်အမှုဆောင်ရုံးများတည်ရှိ ရာ အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်၏
လွတ်လပ်ရေးခေါင်းလောင်း သည်လည်း ထိုအဆောက်အအုံ၏ အလယ်ဝင်ပေါက်တွင် ချိတ် ဆွဲလျက်ရှိ၏
အမျိုးသားနန်းတော်အနီးတွင် ကမ္ပည်း ကျောက် စာ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စသည့် အဖိုးအနဂ္ဃတန်သော ပစ္စည်း များ စုဝေးရာ အမျိုးသားပြတိုက်ရှိ၏
ထိုပြင် အနုပညာ နန်းတော်၊ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်၊ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် စသည်တို့သည်လည်း ထင်ရှား၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလျက် ခံ့ညားသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်၏
မြို့ကြီးဖြစ်သည့် အလျောက် ထယ်ဝါသော အစိုးရရုံးများ၊ ကျောင်းများ၊ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဈေးဆိုင်ကန္နားကြီးများလည်း ရှိလေသည်
ထိုသို့သော တိုက်တာ အဆောက်အအုံများအပြင် စတုဂံကွက်လပ်များ၊ အပန်းဖြေရိပ်သာများလည်း ရှိပေသည်
မြို့လယ်ရှိအယ်လမီးဒါးပန်းခြံသည် ၂၅ ဧကမျှ ကျယ်ဝန်း၏
ချားမူးလေပက် ပန်းခြံသည် အကြီးဆုံး ပန်းခြံဖြစ်၍၊ မက္ကဆီကို နိုင်ငံ သမ္မတ၏ နွေရာသီစံအိမ်တော်သည် ယင်းပန်းခြံထဲတွင်ရှိ သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်၏ မြို့ပြင်ရပ်ကွက်တို့အနက် အချို့မှာ ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့် ကတည်းကပင် တည်ရှိခဲ့သော ရပ်ကွက်များဖြစ်၏
ထိုရပ်ကွက်များတွင် ရှေးအင်ဒီးယန်းလူမျိုး တို့၏ ပိရမစ်အစရှိသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို တွေ့နိုင် ပေသည်
ယခုအခါတွင် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများဖြင့် များစွာတိုးတက်လျက်ရှိသည်
အထည်အလိပ်၊ အစားအသောက်၊ စက္ကူ၊ ဓာတ်သတ္တု၊ စီးကရက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ရွှေထည်ငွေထည် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကို နိုင်ငံတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ ဌာနဖြစ်၏
မီးရထားလမ်းကြီး ငါးသွယ်ဆုံရာလည်း ဖြစ်၏
မက္ကဆီကိုမြို့တော် မှသည် နယူးယောက်မြို့သို့ မီးရထားဖြင့် တောက်လျှောက်ပေါက်လျက် ၄ ရက်မျှ သွားရပေသည်
ဗေရကရုသို့မူ ၁၂ နာရီဖြင့် ရောက်နိုင်သည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော် တွင် ခေတ်မီလေယာဉ်ပျံကွင်းလည်းရှိ၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မြို့ ကြီးများနှင့် လေကြောင်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်
ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များလည်းရှိသည်
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စပိန်လူမျိုးတို့ မရောက်မီက အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏မြို့တော် တေနော့တီတလန်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့ ၏
အက်ဇတက်တို့သည် မက္ကဆီကို တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းသို့ ၁၃၂၅ ခုနှစ်က ဝင်ရောက်၍ မြို့ရွာတည်လေရာ အက်ဇတက် တို့လက်ထက်တွင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားသော ဒေသဖြစ်ခဲ့လေ သည်
စပိန်နယ်ချဲ့သမားများ ရောက်ရှိလာချိန်က တေနော့တီ တလန်းသည် အိမ်ခြေပေါင်း ၆ဝဝ,ဝဝဝ မျှရှိသော မြို့ပြကြီး တစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့ပေပြီ
ကောတက်သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် အက်ဇတက်တို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် မက္ကဆီကိုသည် စပိန်လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသည်
ကောတက်တို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ စဉ်က မြို့သည် အတော်ပင်ပျက်စီးခဲ့၏
ယခု မက္ကဆီကို မြို့တော်သည် ရှေးမြို့ဟောင်းပျက်အကြားမှ တည်ထားသော မြို့ ကြီးဖြစ်သည်
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အီတူးဗီးသေ အမှူး ပြုသော မက္ကဆီကန်တော်လှန်ရေးသမားတို့သည် မက္ကဆီကို မြို့တော်ကို စပိန်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့၏
၁၈၄၇ ခုနှစ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဖြစ်သော မက္ကဆီကန်စစ်ပွဲ တွင် အမေရိကန်တို့က အောင်မြင်၍ မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထား၏
မက္ကဆီကို မြို့တော်တွင် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်
သို့စဉ် လျက် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် တိုးတက်လာပေသည်
အထူး သဖြင့် ၁၈၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း ပေါ်ဖီရီယို ဒီးအတ် သမ္မတဖြစ်ခဲ့စဉ်က မြို့တော်သည် များစွာကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့လေသည်
ဈေးဟောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zayhaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ စလေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စလေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၈၇ ဦး၊ မ ၄၄၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းချောင်းဝရွာ၊ ဘုရားကလေး
ဟတ်မိုက်ကျဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatmaikkye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ နားညှိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကကလောင်ရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
၁၂၃၂ (၁) ရက်
ဆင်ကြီးသေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Singyithay)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ညောင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၇ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ
ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒကာဘိဝံသ ဆရာတော် သည် မန္တလေးတိုင်း၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ ငါန်းမြာကြီးရွာ၊ သိမ်တော်ရပ် ခမည်းတော် ဦးကျော့ရွှေ၊ မယ်တော် ဒေါ်မြစိန်တို့မှ ၁၃၂၇ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၈ ရက်၊ (၃-၁၀-၁၉၆၅) တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
၁၃၃၇ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ငါန်းမြာကြီးရွာ စကြာတိုက်ကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစက္ကမဟာထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုလျက် မိဘနှစ်ပါး၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းစာများကိုလည်း သင်ယူခဲ့သည်
၁၃၄၀ ပြည့်နှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် နောင်တော်ဖြစ်သူ ဘဒ္ဒန္တအရိယဝံသာဘိဝံသ (သ.စ.အ ဓမ္မာစရိယ၊ ဝဋံသကာ) ၏ ချီးမြှောက်ခေါ်ဆောင်မှုဖြင့် အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ သိန်းသန်းကျောင်းသို့ ရောက်ရှိကာ ပိဋကတ်စာပေများကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်
၁၃၃၇ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ငါန်းမြာကြီးရွာ စကြာတိုက်ကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစက္က မဟာထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မိဘနှစ်ပါး၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ပိဋကတ် အခြေခံကျမ်းစာများကိုလည်း သင်ယူခဲ့သည်
၁၃၄၀ ပြည့်နှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် နောင်တော်ဖြစ်သူ ဘဒ္ဒန္တအရိယဝံသာ ဘိဝံသ (သ.စ.အ ဓမ္မာစရိယ၊ ဝဋံသကာ) ၏ ချီးမြှောက်ခေါ်ဆောင်မှုဖြင့် အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက်၊ သိန်းသန်းကျောင်းသို့ ရောက်ရှိကာ ပိဋကတ် စာပေများကို လေ့လာ သင်ယူခဲ့သည်
သာမဏေဘ၀ ၁၃၄၅ ခုနှစ်၌ ပရိယတ္တိ သာသနာလင်္ကာရ (သကျသီဟ) သာမဏေကျော် ဘွဲ့နှင့် ၁၃၄၆ ခုနှစ်၌ အစိုးရ ပထမကြီးတန်းကို ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၃၄၇ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆို လဆန်း ၁၃ ရက်၊ တနင်္ဂနွေ နေ့တွင် အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ ပွဲကုန်းသိမ်၌ မဟာဂန္ဓာရုံ နာယကချုပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ စန္ဒောဘာသ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုလျက် ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့သည်
ရဟန်းဒါယကာ များမှာ မန္တလေးမြို့၊ ပွဲကုန်း လမ်းမတန်းနေ ပုလိုင်းညွန့် သစ်စက်ပိုင် ဦးထွန်းဝင်း+ဒေါ်မြမိ၊ (သား) မောင်သက်ထွန်း၊ (သမီး) မခင်ဆွေတင့်၊ မသီသီနွယ် မိသားစုတို့ ဖြစ်ကြသည်
ရဟန်းသိက္ခာ ၃ ဝါအရတွင် မြင်းခြံ သဒ္ဓမ္မပါလ သီးခြား စာသင်တန်း၊ ရန်ကုန် စေတိယင်္ဂဏ သီးခြား စာသင်တန်းနှင့် မန္တလေး သကျသီဟ သီးခြား စာသင်တန်း တို့ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၃၅၀ ပြည့်နှစ်၊ ရဟန်းသိက္ခာ ၄ ဝါအရတွင် သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံး တတိယ ဂုဏ်ထူးဖြင့် လည်းကောင်း၊ ရွှေကျင်နိကာယ အထိမ်းအမှတ် ဝိသုဒ္ဓါရုံ ဝံသပါလ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို ဒုတိယဂုဏ်ထူးဖြင့်လည်းကောင်း ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၃၅၁ ခုနှစ်၊ ရဟန်းသိက္ခာ ၅ ဝါအရတွင် မြင်းခြံမြို့ ပရိယတ္တိ သဒ္ဓမ္မပါလ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ကို ပထမဂုဏ်ထူးဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ စေတိယင်္ဂဏ ပရိယတ္တိ ဓမ္မာစရိယ ဂဏဝါစက ဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိ သာသနဟိတ သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ကို ပထမ ဂုဏ်ထူးဖြင့် လည်းကောင်း ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်
စာလိုက်ခဲ့သော ဆရာတော်များမှာ ငါန်းမြာကြီးရွာ စကြာတိုက်ကျောင်း ဆရာတော်ကြီး၊ အမရပူရမြို့ မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက် နာယကချုပ် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ စန္ဒောဘာသ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)၊ နာယက ဆရာတော်များ ဖြစ်ကြသော ဘဒ္ဒန္တ မဟိန္ဒ၊ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒောဘာသာ ဘိဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တ အဂ္ဂဝံသ၊ ဘဒ္ဒန္တ ကုဏ္ဍလာ ဘိဝံသနှင့် အနုနာယက ဆရာတော်များ၊ ဂဏဝါစက စာချ ဆရာတော်များ၊ မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ တိုက်သစ် မင်္ဂလဗိမာန် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ပညာသိရီ ဘိဝံသ၊ မြတောင် ကျောင်းတိုက် သမ္မတစာချကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသာ ဘိဝံသ၊ မန္တလေးမြို့ စက်မှုမြို့သစ် မြဝတီမင်းကြီးကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ အရိယဝံသာ ဘိဝံသ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
၁၃၄၀ ပြည့်နှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့မှ ၁၃၅၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့ အထိ ၁၃ နှစ်တိုင်အောင် အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက်၌ စာသင်၊ စာချ၊ ကျောင်းဘုန်းကြီး ဘ၀ဖြင့် သီတင်း သုံးခဲ့သည်
မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးစဉ် သာမဏေကျော် ဒုတိယဆင့် စူဠဝါ၊ ပရိဝါ ပါဠိတော်၊ သာမဏေကျော် တတိယဆင့် ဓမ္မပဒပါဠိ အဋ္ဌကထာနှင့် ပဋ္ဌာန်း ပစ္စည်းပြိုင်၊ စာသင်တန်း ဆိုင်ရာ ဘေဒစိန္တာနှင့် ကစ္စာယနသာရကျမ်း တို့ကို ပို့ချခဲ့သည်
၁၃၄၈ ခုနှစ်၌ မန္တလေးမြို့၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ တိုက်သစ်၊ မင်္ဂလဗိမာန် ကျောင်း၌ တစ်နှစ်ခန့် ပညာဆည်းပူးရင်း သီတင်းသုံး နေထိုင် ခဲ့သည်
၁၃၅၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့၌ သံဃနာယက ဆရာတော်များနှင့် မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက် နာယက ဆရာတော်များ ရှေ့မှောက်ဝယ် မြစကြာဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ လက္ခဏ မထေရ်မြတ်က အရှင်ဣန္ဒကာ ဘိဝံသအား မြစကြာ ကျောင်းတိုက်ကြီးကို ဂရုဘဏ်၊ လဟုဘဏ်နှင့် တကွ လွှဲအပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် ပရိယတ္တိ သာသနာ စည်ပင် ပြန့်ပွားရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လှူဒါန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၃၄၇ ခုနှစ်၊ ရဟန်းသိက္ခာ မရမီမှစ၍ မဟာဂန္ဓာရုံ ကျောင်းတိုက်၌ ဂဏဝါစက စာချတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၃၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြစကြာ ကျောင်းတိုက်၌ ဂဏဝါစက စာချတာဝန်၊ ပဓာန နာယက တာဝန်၊ ပထမပြန်နှင့် ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲ ကြီးကြပ်ရေး တာဝန်၊ သာသနာ လင်္ကာရ စာမေးပွဲ ပုစ္ဆက တာဝန်နှင့် အဖွဲ့ဝင် တာဝန်များ ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၃၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ မြို့နယ်၊ တိုင်း ဝိနည်းဓိုရ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
၁၃၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ရွှေကျင် နိကာယ ဂိုဏ်းလုံး ဝန်ဆောင် နာယက တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
"ဆွေမျိုးကျောင်း မဖြစ်စေချင်ဘူး၊ သာသနာတွက် အကျိုးများတဲ့ ကျောင်းပဲ ဖြစ်စေချင်တယ်" ဤသို့သော မြစကြာ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ လက္ခဏ မထေရ်မြတ်၏ အလိုဆန္ဒကို ပါရမီ ဖြည့်သောအားဖြင့် ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့သည်
အရေအတွက် အားဖြင့် စာသင်သား သံဃာ ၂ ပါးမှ စတင်ခဲ့ရာ ၁၈ နှစ်အတွင်း သံဃာ ၂၈၀ ကျော်အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်
အရည်အသွေး အားဖြင့်လည်း သာမဏေကျော်ဘွဲ့ရ၊ ပထမကျော်ဘွဲ့ရ၊ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ရ၊ သကျသီဟ အဘိဝံသ ဘွဲ့ရ အထိ တိုးတက် အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထူးခြားချက်မှာ ထိုဘွဲ့ရ သံဃာ အားလုံးနီးပါး မြစကြာ ကျောင်းတိုက်၌ ငယ်စဉ်မှစ၍ ပညာဆည်းပူး ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြခြင်းပင်
သာသနာ့ ဖန်မီးအိမ် (တည်းဖြတ်)ညဉ့်ဦးယံ ဩဝါဒကထာစိတ်ထားစင်ကြယ် စွမ်းအားကြွယ်အမြုတေ စိတ်ဓာတ်ကျောင်း အနုမောဒနာအလှကိုယ်စီ (တည်းဖြတ်)ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ လက္ခဏ မဟာထေရ်သည် မြစကြာ ကျောင်းတိုက်ကို ၁၃၃၇ ခုနှစ်၌ စတင် တည်ထောင် ခဲ့သည်
၁၃၅၄ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့၌ တူဖြစ်သူ ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒကာဘိဝံသအား လွှဲအပ်ကာ တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် (၁၇၊၁၊၂၀၂၃)အင်္ဂါနေ့၊ နံနက် ၈ ၃ဝ နာရီအချိန်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်
အရှင်ဧကဉ္ဇလိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဉ္ဇလိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အား အယ်လ်ကေးဒါး အကြမ်းဖက်သမား အဖွဲ့အစည်းမှ အသေခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးခဲ့ရသည်
ယာကြီးတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yargyitaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ကူကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၇ ဦး၊ မ ၁၃၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မြောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၀ ဦး၊ မ ၂၄၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီတံတား (မလွန်) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးမြို့နယ် ရွာသစ်ကျေးရွာနှင့် စစ်တိုးပင်ကျေးရွာအနီး မိကျောင်းရဲဘက်ကမ်းနှင့် မလွန်ဘက်ကမ်းတို့ကို ဆက်သွယ် တည်ဆောက်ထားသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်
ယင်းတံတားကြီးကို ၂ဝဝ၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတံတား (မလွန်) သည် အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ပေ ၁၈ဝ အထက် ၂၆ စင်းမြောက် တံတားဖြစ်သည်
ယခုတံတားတွင် ပါရှိသော ရထားလမ်းမှာ မလွန်နှင့် ရွာတောကြီးဘူတာကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုသိမ်ကလေးလမ်းနှင့် ရန်ကုန်-ပုဂံ-မန္တလေး ရထားလမ်းတို့ကို  ဆက်စပ်နိုင်ရန်ဖောက် လုပ်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်
ဤတံတားကြီးသည် ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ရန်ကုန်-ပြည်-မကွေး ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးနှင့် မြစ်အနောက် ဘက်ရှိ စစ္စနိုး-ကန်တုတ်လမ်း၊ ပုသိမ်-မုံရွာ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် တံတားကြီးဖြစ်သည့် အပြင် မလွန်-မင်းလှ ကားလမ်းမှ တစ်ဆင့် စစ်တွေ၊ ကျောက်ဖြူစသော ရေနက်ဆိပ်ကမ်းမြို့များ၊ အထက်မြန်မာပြည်မြို့များ၊ ပုသိမ်-မုံရွာ လမ်းမကြီး၊ မုံရွာ-ဂန့်ဂေါ-ကလေး-ကလေးဝ-ကျီးကုန်း-တမူးလမ်းများကို ဆက်သွယ်ပေးထားပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများနှင့်ပါ ကူးလူးဆက်သွယ်နိုင်ရန် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတံတား(မလွန်)၏ သံမဏိသံပေါင်ပင်မ တံတားအရှည်မှာ ၃၂၁၅ ပေ၊ ချဉ်းကပ်တံတား အပါအဝင် ရထားလမ်း ၇၁၅၄ ပေနှင့် ကားလမ်း အရှည်ပေါင်း ၅၈၃၉ ပေ ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီတံတား (မလွန်) တွင် ယာဉ်သွားလမ်း အကျယ် ၂၈ ပေ၊ လူသွားလမ်းအကျယ် တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီ၊ ရထားလမ်းအကျယ် ၁၄ ပေ ပါရှိပြီး တံတားခံနိုင်ဝန်အနေဖြင့် ယာဉ်တစ်စီးချင်း ခွင့်ပြုတန် ၆ဝ၊ ရေလမ်းကင်းလွတ်နယ် အကျယ်ပေ ၃၂ဝ နှင့် အမြင့် ၅၇ ပေ တို့ဖြစ်သည်
ထူးခြားချက်မှာ အသုံးပြုခဲ့သည့် သံမဏိသံပေါင်များသည်ပြည်ပမှ ဝယ်ယူခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်တွင်းရှိ မြန်မာ့စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်းပိုင် စက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တံတားကြီး တစ်စင်းလုံးကို ပြည်တွင်းထုတ်ပစ္စည်းများဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဆူမားရီးယန်းတို့အား အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့အောင်နိုင်သည့်နောက် နှစ်ပေါင်း၂၀၀ အကြာတွင် ဆူမား-အက်ကတ်ဟူ၍ နိုင်ငံတစ်ခုကို ပူပေါင်းတည်ထောင်ကြသည်
ထိုနိုင်ငံသည် ယူဖရေးတီးမြစ် မြောက်ပိုင်းရှိ အာဆီးရီးယား နိုင်ငံအထိ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ထိပ်ဖျားရှိ အီလမ်မြို့အထိ၊ အနောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ပါလက်စတိုင်းမြောက်ပိုင်းအထိ ကျယ်ပြန့်သည်
သို့ဖြင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများသည် ယခင်ကထက် ပို၍ စည်းစနည်ကျသည့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်းခံရသဖြင့် တိုးတက်လာသည်
အထူးအသဖြင့် ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် ဖွံဖြိုးလာကာ တစ်ဖက်မှလည်း ဆူမား-အက်ကတ်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်လာသည်
ဆူမားရီးယန်းလူမျိုးများ အချင်းချင်း မသင့်မြတ်ကြဘဲ စစ်ပြိုင်နေချိန်များတွင် တစ်ဖက်ကလည်း ဆူမားဒေသ၏ မြောက်ဘက်ရှိ အက်ကတ်ဒီးယန်းများ၏ ကျူးကျော်မှုများကိုလည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်
သို့သော် စစ်ရေးစစ်ရာ ကျွမ်းကျင်သည့် ဆူမားရီးယန်းများအား အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့အနေဖြင့် လွမ်းမိုးနိုင်ခြင်းမရှိကြပေ
ဘီစီ၂၇၅၀ ရောက်သောအခါတွင်မူ အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့သည် လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်ဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဆာဂွန် ဘုရင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဆူမားရီးယန်းအပေါင်းတို့အား အောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်
ဆာဂွန်၏ အင်ပါယာသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မြောက်ပိုင်းရှိ အီလမ်မြို့မှ အနောက်ဘက် မြေထဲပင်လယ်အထိတိုင် ကျယ်ပြန့်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ယူဖရေးတီး နှင့် တိုက်ဂရစ်မြစ်များ၏ အထက်ဖျားပိုင်းထိတိုင် ကျယ်ပြန့်သေးသည်
ထိုသို့ အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့သည် ဆူမားတို့အပေါ်တွင်အောင်နိုင်ပြီး အရှင်သခင်များ ဖြစ်လာသည့်အတွက် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သည့် စရိုက်ကို စွန့်ပစ်လိုက်ကြပြီး ဆူမားရီးယန်းများကဲ့သို့ပင် နေလှန်းရွံ့အုတ်ဖြင့် အိမ်ရာများတည်ဆောက်ကာ အတည်တကျနေထိုင်လာကြသည်
စာပေအသုံးအနှုန်း မရှိကြသေးသဖြင့် ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ ကျူနီဖောင်းစာရေးနည်းကို သင်ယူကြကာ ၎င်းတို့၏ ဆီမိုက်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားကြသည်
ထို့အတူ အုပ်ချုပ်ရေးက႑တွင်လည်း ဆူမားရီးယန်းတို့အား ဆရာတင်ကာ ကျင့်သုံးကြရပြန်သည်
သို့ဖြင့် အချိန်ကြာသော် အလေးချိန်၊ အချိန်နာရီ၊ အတိုင်းအတာ၊ အတွက်အချက်၊ စစ်ရေးစစ်ရာ စသည်တို့ပါမကျန် အက်ကတ်တို့သည် ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ ဆက်ခံသင်ယူ သဖြင့် အာကတ်နှင့် ဆူမားတို့သည် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြကာ နှစ်၂၀၀ခန့် ကြာလျှင် ဆူမားတို့က ထိုဒေသတွင် အသာစီးပြန်ရလာကြသည်
ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အက်ကတ်ဒီးယန်းများက ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ သင်ယူပြုလုပ်သည့် စစ်ခမောက် သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်သည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တန်ဆာအဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်
ဘီစီ၂၃၂၈ အရောက်တွင် အီလမ်ဒေသမှ အယ်လ်မိုက်လူမျိုးတို့သည် ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်ကာ ဘုရင်ဖြစ်သူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြသည်
တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် မြောက်ပိုင်းရှိ အမ်မိုရိုက်မျိုးနွယ်များကလည်း ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ တိုးဝင်လာကာ ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ဘေဘီလုံရွာငယ်လေးကို တည်ထောင်အခြေချကြသည်
အချိန်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် ထိုရွာငယ်လေးသည် အမ်မိုရိုက်တို့၏ ဘေဘီလုံမြို့တော် ဖြစ်လာသည်
ထိုအချိန်မှစကာ ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံနေရာတွင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့၏ အခန်းမှာ မှေးမှိန်သွားပြီး အယ်လ်မိုက်နှင့် အမ်မိုရိုက်နွယ်ဝင်များကသာ နယ်မြေပိုင်စိုးရေးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်စစ်ပြုကြတော့သည်
နယ်မြေပိုင်ဆိုင်ရေး စစ်ပွဲများသည် ရာစုနှစ်တစ်ခုမျှကြာရှည်ကာ အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
ဘီစီ၂၁၂၃အရောက်တွင် အမ်မိုရိုက်အပေါင်းတို့ကို ဟမ်မူရာဘီဘုရင်(Hammurapi) က ဦးဆောင်ကာ နှစ် ၃၀ကျော်ခန့် အယ်လ်မိုက်များနှင့် စစ်ပြုကာ အနိုင်ရသဖြင့် အယ်လ်မိုက်များ ထိုဒေသကို စွန့်ခွာထွက်သွားကြခြင်း ဖြင့် ဆူမား-အက်ကတ်ဒေသသည် အမ်မိုရိုက်တို့၏ ပြိုင်ဖက်မရှိ အုပ်စိုးခြင်းကို ခံရသည်
ပက္ကရာရွာ(အင်္ဂလိပ်: Petkarar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကညင်ကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကညင်ကတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၈၂ ဦး နေထိုင်သည်
သက်လယ်ကပ် သို့မဟုတ် မီဆိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်(  mez-Ə-zoh-IK-,_-MEZ-oh )   ၊ တွားသွားသတ္တဝါများခေတ် နှင့် ကွန်နီဖာခေတ် ၊  သည် ကမ္ဘာမြေ၏ ဘူမိဗေဒသမိုင်း ၏ ဒုတိယကပ်ဖြစ်ပြီး ၂၅၂ မှ ၆၆သန်းခန့်အထိ တည်တံ့ခဲ့ကာ တြာယာဆီက်ယုဂ်၊ ဂျူရာဆီက်ယုဂ် နှင့် ခရီတေးရှတ်ယုဂ် တို့ပါဝင်သည်
၎င်းသည် ဒိုင်နိုဆောများ ကဲ့သို့ archosaurian တွားသွားသတ္တဝါ များ၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်
မွှေးကြိုင်သော စပါးပင် နှင့် ဖုန်များ ပေါများသည်
ပူပြင်းသော ဖန်လုံအိမ် ရာသီဥတု; နှင့် ပန်ဂျဲအာ ၏ ကွဲထွက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သည်
သက်လယ်ကပ်သည် Paleozoic ၊ Mesozoic နှင့် Cenozoic တို့၏ ရှုပ်ထွေးသော ဘဝများ ပြောင်းလဲလာ ပြီးနောက် ခေတ်သုံးခေတ်၏ အလယ်ဖြစ်သည်
၁ သည် မြန်မာဘာသာစကားအရ တစ်ဟု ခေါ်သည်
မျိုးပြပစ္စည်း တခုခုနှင့် တွဲကာ၊ တစ်ခု၊ တစ်ကောင်၊ တစ်ယောက်ဟု ရေတွက်ရသည်
၁ ကို ပထမဟုလဲ ခေါ်သည်
သဘာဝကိန်း တလုံး ဖြစ်သော ၁ ရှေ့တွင် သုည အလျင်လာပြီး၊ ၁ နောက်တွင် ၂ လိုက်သည်
သုညကို အပေါင်းလည်းမဟုတ် အနုတ်လည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားရာ၊ ၁ သည် ပထမဆုံးနှင့် အငယ်ဆုံး အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သည်
အတိုင်းအတာ၊ ယူနစ်တို့ကို တစ်ကစ အခြေခံထား တွက်ချက်ကြသည်
တခါတရံ သဘာဝကိန်းများ၏ အနန္တကိန်းစဉ်တန်း၏ အဦးအစ အဖြစ် မှတ်ယူသည်
အချို့သတ်မှတ်ချက်များတွင် ၁ ကို ဝ နောက်မှ လိုက်သော ဒုတိယ သဘာဝကိန်းဟု ယူဆသည်
၁ ၏ အခြေခံကျဆုံး သင်္ချာဂုဏ်သတ္တိမှာ မြှောက်ဂုဏ် ဖြစ်ကာ၊ ၁ ကို မည်သည့်ကိန်းဂဏန်းဖြင့် မြှောက်မြှောက်၊ ထိုကိန်းကို ပြန်ရသည်
မည်သည့်ဂုဏ်သတ္တိမှမဆို ၁ ကို ဖယ်ရှား၍ မရပေ
အဆင့်မြင့်သင်္ချာတွင်၊ ကိန်းတခု မဟုတ်လျှင်ပင် မြှောက်ကိန်းကို မကြာခဏ ၁ ထားကြသည်
၁ ကို သုဒ္ဓကိန်းတလုံးဟုလည်း မယူဆကြချေ
၂၀ ရာစုအလယ် ရောက်သည်ထိ အငြင်းပွားမှုအချို့ ရှိနေသေးသည်
တစ်သည် အင်္ဂလိပ်လို တခါတရံ unity ဟု ညွှန်းပြီး၊ အဦးဆုံး သုညမဟုတ်သော သဘာဝကိန်း ဖြစ်သည်
သို့ဖြစ်၍ သုညနောက်က လိုက်သော အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သည်
သင်္ချာဝယ် တစ်ကို မည်သည့်ဂဏန်းဖြင့် မြှောက်သည်ဖြစ်စေ ထိုဂဏန်း ပြန်ရကြောင်း အများသိပြီး ဖြစ်သည်
ရလဒ်အဖြစ်၊ ၁ သည် သူ့ကိုယ်သူ ဆခွဲကိန်း ဖြစ်ကာ၊ သူ့ကိုယ်သူ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သည်
သုံးထပ်ကိန်း တင်၍ ရသလို၊ သုံးထပ်ကိန်းရင်း ပြန်ရှာ၍လည်း ရသည်
ထို့ကြောင့် မည်သည့်ကိန်းဂဏန်းဖြင့် မြှောက်သော်လည်း ထိုကိန်းပင် ပြန်ရသဖြင့် empty product ဖြစ်စေသော ရလဒ် ဖြစ်သည်
ring theory ဟု သတ်မှတ်သည်
နံပါတ် ၁ သည် အင်္ဂလိပ်လို 1 ဖြစ်ကာ၊ အနောက်တိုင်းတွင် ယနေ့ အသုံးပြုသော 1 အတွက် ဂလဖ် glyph မှာ ထိပ်တွင် အကောက်ပါပြီး၊ တခါတရံ အောက်ခြေဝယ် အလျားလိုက် မျဉ်းတကြောင်း ပါတတ်သေးသည်
ထို 1 ရေးထုံးကို ခြေရာ ပြန်လိုက်သော် ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ၏ ဗြဟ္မီ အရေးအသားတွင် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဒေါင်လိုက်မျဉ်း တကြောင်းတည်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်
အလယ်ခေတ်တွင် ပညာတတ်များ အာရဗီလို ရေးသားသော အာရဗီ ကိန်းဂဏန်းများမှတဆင့် ဥရောပသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်
အချို့တိုင်းပြည်များတွင် ထိပ်မှ အချွန်သည် မျဉ်းဖြောင့် ပြီး ရှည်ထွက်လာရာ၊ အခြားတိုင်းပြည်များက 7 အတွက် အသုံးပြုသော ခဲစာလုံးနှင့် မှားယွင်း ရှုပ်ထွေးကြသည်
ထိုအခါ ထိပ်ကို မျဉ်းဖြောင့် ရှည်ထွက်သော စတိုင်ကို အသုံးပြုသော ဖောင့်စာလုံးမျိုးတွင် 7 ကို အလယ်၌ 1 နှင့် ကွဲပြားသွားစေရန် အလျားလိုက် မျဉ်း တကြောင်း ထပ်ထည့်ထားလေသည်
ထိပ်ရှည် 1 ကို မသုံးသော ဖောင့်စာလုံးတွင် 7 အလယ်၌ မျဉ်း ထည့်လေ့ မရှိချေ
မြန်မာတွင် ဤ ပြဿနာမျိုး မရှိသော်လည်း၊ ၁ သည် ၀ နှင့်လည်း ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်နိုင်သည်
လက်ရေးတွင် ၈ ကို မျက်ဆန်ထည့်ရေးတတ်ကြသော်လည်း၊ မျက်ဆန်မထည့်သော ဖောင့်ဝယ် ၈ သည် ၁ နှင့်လည်း မှားနိုင်သည်
၁ ပုံစံ ခဲစာလုံးသည် အပေါ် ၉၀° လှည့်လိုက်ပါက မြန်မာအက္ခရာ ပစောက်၊ ထိုမှ အနောက် ၉၀ ဒီဂရီထပ်လှည့်လိုက်ပါက င၊ အောက်သို့ ၉၀ ဒီဂရီ ထပ်လှည့်ပေးလိုက်ပါက ဂငယ် အသီးသီး ရရှိသည်
တရုတ်လို 一 သည် အင်္ဂလိပ် 1 နှင့် အလဲအထောင် ဆန့်ကျင်လျက် ရှိသည်
ဤသို့ အက္ခရာများနှင့် မျဉ်းတပြေးအရွယ်အစား ဖြစ်နေလျှင်x-height, x အမြင့်ဟု ခေါ်သည်
ရှေးက လက်နှိပ်စက်ဟောင်း အတော်များများတွင် 1 ကိုရိုက်ရန် သင်္ကေတသတ်သတ် မရှိချေ
ယင်းအစား l (အယ်လ်အသေး) ကို သုံးသည်
အလှဆင်သည့်အနေဖြင့် လိုလာသည့်အခါ J အကြီးကို ရိုက်ကြလေသည်
Polyethylene terephthalate ကို ခွဲခြားရန် ပြန်လှည့်ပတ်ရာ၌ သုံးသော ရီစင်ညွှန်းကုတ် resin identification code
မြောက်အမေရိကန် နံပါတ်ပလန်ဒေသအတွက် အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် ကရစ်ဘီယံ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သော ITU နိုင်ငံတကာ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးသမဂ္ဂ နိုင်ငံကုတ်
ဘိုင်နရီကုတ် binary code ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ဒေတာအမျိုးအစားမဆို ကိုယ်စားပြုရန်အတွက် ကွန်ပျူတာများတွင် အသုံးပြုသည့် ၁ နှင့် ၀ အတွဲ ဖြစ်သည်
ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း များစွာမှာ၊ ၁ သည် ဖွင့်သည် on အတွက် တန်ဖိုး ဖြစ်ကာ၊ လျှပ်စစ် စီးနေသည့် အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်
ပရိုဂရမ် ဘာသာစကားများစွာတွင် Boolean data type ဖြစ်သော true ၏ ကိန်းတန်ဖိုး
၁ သည် ခေါင်းစဉ် အစ Start of Header ၏ ASCII ကုတ်
ဒိုင်မင်ရှင်းမဲ့ အရေအတွက်များ Dimensionless quantities ဆိုသည်ကို ဒိုင်မင်ရှင်း ၁ ၏ အရေအတွက်များဟုလည်း သိကြသည်
၁ သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ အက်တမ်နံပါတ် ဖြစ်သည်
+၁ သည် ပိုစီထရွန်များ (positrons) နှင့် ပရိုတွန်များ၏ လျှပ်ဆောင် (electric charge) ဖြစ်သည်
အလှည့်မှန်ဇယား၏ အုပ်စု ၁ တွင် အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ ပါဝင်သည်
အလှည့်မှန်ဇယား၏ ပထမအလှည့်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ဟီလီယမ် ဟူသော ဒြပ်စင် နှစ်မျိုးသာ ပါဝင်သည်
စီရက် Ceres ဂြိုဟ်ပုတွင် ၁ စီရက် ဆိုသော ဂြိုဟ်သိမ်ရှိပြီး၊ ၎င်းမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိသော ပထမဆုံး ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား ဖြစ်၍ ဖြစ်သည်
ရောမကိန်း I သည် ဂြိုဟ် သို့မဟုတ် ဂြိုဟ်သိမ် တလုံး၏ ပထမဆုံး တွေ့ရှိသော ဂြိုဟ်ရံလအတွက် မကြာခဏ သတ်မှတ်သည်
ဥပမာ နက်ပကျွန်း ၁၊ ဆိုလိုသည်မှာ ထရိုင်တန်လ ဖြစ်သည်
ပလိုတီးနပ် Plotinus အပါအဝင် အခြားသော ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်များ အယူတွင်၊ The One သည် သက်ရှိအားလုံး၏ အရင်းမြစ် ဖြစ်ကာ၊ အတုမရှိသော နံပါတ်တစ် ဖြစ်သည်
ဖီလို အလက်ဇန္ဒြီးယား(၂၀ BC – AD ၅၀)က နံပါတ်တစ်ကို ဘုရားသခင်၏ နံပါတ်၊ ကိန်းဂဏန်းအားလုံးအတွက် အခြေခံဟု မှတ်ယူသည်
("De Allegoriis Legum," ii.12 [i.66])ပိုက်သဂိုးရပ်ဆန်ဆန်တွေးခေါ်ကြသော ဂယ်ရာဆာမှ နီကိုမချပ်ကမူ တစ်သည် ကိန်းမဟုတ်၊ သို့သော် ကိန်း၏ အရင်းမြစ်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုသည်
နံပါတ် ၂ သည်ပင် အခြား၏ အရင်းမြစ် ပါဝင်နေသည်ဟု သူက ယုံကြည်သည်
ဘေ့စ်ဘောအမှတ်ပေးရာတွင်၊ နံပါတ် ၁ ကို ပစ်သူ pitcher သို့ ပေးရသည်
ဘောလုံးအသင်းတွင် ကျောနံပါတ် ၁ ကို ဂိုးစောင့် ဖြစ်သော ဂိုးသမားကိုသာ ပေးလေ့ရှိသည်
ရဂ်ဘီ လိဂ်အသင်းများ ပြိုင်ပွဲအများစုတွင် စပေးသည့် ကျောပြည့် fullback သည် ဂျာစီနံပါတ်  ၁ ကို ဝတ်သည်
ရဂ်ဘီသမဂ္ဂတွင် စပေးသည့် ခေါင်ထိပ်လူ loosehead prop က ဂျာစီနံပါတ်  ၁ ကို ဝတ်ဆင်သည်
အမျိုးသား ဟော်ကီလိဂ်အသင်း ကစားသမားများ အသုံးပြုရန် ၁ သည် ခွင့်ပြုထားသော အနိမ့်ဆုံး နံပါတ် ဖြစ်သည်
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ၀ နှင့် ၀၀ အသုံးပြုခြင်းကို လိဂ်က တားမြစ်သည် (အမြင့်ဆုံးခွင့်ပြုနံပါတ်မှာ ၉၈ ထိသာ ဖြစ်သည်)
၁ သည် အမေရိကန် ဘောလုံး၏ အဆင့်အများစုတွက် သုံးရန် ခွင့်ပြုသော အနိမ့်ဆုံးနံပါတ် ဖြစ်သည်
အမျိုးသားဘောလုံးလိဂ်အသင်း မူဝါဒအရ၊ တိုက်စစ်မျဉ်းစောင့် offensive linemen နှင့် ခံစစ်မျဉ်းစောင့် defensive linemen တို့က အသုံးမပြုရ
ဖော်မြူလာဝမ်းတွင်၊ ရှေ့နှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံက ထိုနံပါတ်ကို သုံးမည်ဆိုလျှင် ခွင့်ပြုထားသည်
အနောက်တိုင်း ပြက္ခဒိန်အရ၊ တနှစ်ကို ၁၂ လဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်
တလစီ၏ ရက်အရေအတွက် မှာ မတူသော်လည်း၊ ဦးဆုံးရက်အစများသည် တူညီကြသည်
၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၁ မတ်၊၊ ၁ ဧပြီ၊ ၁ မေ၊ ၁ ဇွန်၊ ၁ ဇူလိုင်၊ ၁ ဩဂုတ်၊ ၁ စက်တင်ဘာ၊ ၁ အောက်တိုဘာ၊ ၁ နိုဝင်ဘာ၊ ၁ ဒီဇင်ဘာတို့ ဖြစ်သည်
၁ ပတ်တွင် ၇ ရက် ရှိကာ၊ ၁ ရက်တွင် ၂၄ နာရီ ရှိသည်
၁ ရက်တွင် နေ့ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ ရှိသည်
တနေ့နှင့် တညကို တရက်ဟု ခေါ်သည်
၁ နာရီမှာ မိနစ် ၆၀၊ ၁ မိနစ်မှာ စက္ကန့် ၆၀ ရှိသည်
လူသားများတွင် ဘီစီ ၁၊ အေဒီ ၁ နှင့် ဘီစီ ၁ ရာစု၊ အေဒီ ၁ ရာစုများအတွက် မှတ်တမ်းများ ရှိသည်
ဘုရားရှင်သည် ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်နိုင်သော နှလုံးသွင်းမှုနှင့် စပ်၍ ဥဒါန်းစကားမိန့်ကြားတော်မူသည်ကို အညတရရဟန်းကြားသိရပြီး မေးလျှောက်သဖြင့် အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်ရှုမြင်ပုံနှင့် အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝက၏ရှုမြင်ပုံ ခြားနားချက် အာသဝက္ခယဉာဏ် ဆိုက်အောင်ရှုမှတ်ပုံကိုလည်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဟင်္သာဖိုရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintharhpoywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဟင်္သာဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်္သာဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၀ ဦး၊ မ ၁၈၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၁၅ ဦးနေထိုင်သည်
ငနုချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nganuchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘန့်ပိန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantping)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ပဲခူးတိုင်း ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့ ကင်မွန်းခြံ (ကင်းပွန်းချုံ) လမ်း၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဘစိန်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက် [၁၉၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက် (၁၂၇၉ ခု ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက် သောကြာ) ဟု ရှုမဝတွင် ဖော်ပြသည်] နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
တစ်ဦးတည်းသော သား၊ ငယ်မည် မောင်သန်း၊ အမည်ရင်း ဦးဝင်းစိန် ဖြစ်သည်
တင့်တယ်သည် ‌ရွှေ‌တောင်မြို့ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၊ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းနှင့် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၄-ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ဆယ်တန်း‌အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာသိပ္ပံ သင်တန်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်သည်
ဥပစာသိပ္ပံတန်းကို အောင်မြင်ပြီး‌နောက် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်ကို ဆက်လက်‌လေ့လာရာ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
ထို့‌နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ပန်းတ‌နော်မြို့ အမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်း၌ ‌ကျောင်းဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဥပ‌ဒေသင်တန်းသို့ တက်‌ရောက်၍ ပညာ ဆက်လက်သင်ယူသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ကုန်သည်လုပ်ပြီး‌နောက် ပညာ‌ရေးဌာန လက်‌အောက်ရှိ စာ‌ပေနှင့် စာကြည့်တိုက်ဌာနတွင် စာပြုအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ရာ ဥပ‌ဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရသည်
ထိုကာလက အင်္ဂလိပ်စစ်အုပ်ချုပ်‌ရေးလက်‌အောက်ရှိ ပြည်သူ့ဆက်ဆံ‌ရေးဌာနတွင် ဆက်လက် အမှုထမ်းသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈-ခုနှစ်အထိ ပြန်ကြား‌ရေးဌာနတွင် ဘာသာပြန်အရာရှိအဖြစ် ဆက်လက် အမှုထမ်းသည်
၁၉၄၈-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂-ခုနှစ် အတွင်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘီ⁠ဘီစီ အသံလွှင့်ဌာန မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်၌ ဘာသာပြန်နှင့်သတင်းလွှင့်ထုတ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် ၁၉၃၆-ခုနှစ် တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားဘဝကပင် စာ‌ပေနယ်သို့ စတင်ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ ပထမဆုံးလက်ရာမှာ ၁၉၃၆-ခုနှစ်က ရွှင်‌ပျော်‌ပျော် စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်‌ဝေ‌သော "'မရှက်လို့လား"' ဝတ္ထုဖြစ်သည်
သို့‌သော် ထိုစဉ်က က‌လောင်နာမည် မပါပဲ ရွှင်‌ပျော်⁠‌ပျော်တိုက်ထုတ်စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်‌ဝေခဲ့ရသည်
၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေသည့် "'တ‌နေဝင်"' အမည်ရှိ ဝတ္ထု၌ ‌အောင်‌ကျော်ဟူ‌သော က‌လောင် အမည်ကို ယူခဲ့သည်
၁၉၄၆-ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စာပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းကို ဦး‌ဆောင်ထုတ်ခဲ့သည်
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် ရှုမဝရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းကို ရှုမဝဦး‌ကျော်နှင့် တွဲဖက်တာဝန်ယူထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းထုတ်‌ဝေသူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅-ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းကို အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုထုတ် ရီးဒါးဒိုင်ဂျက် မဂ္ဂဇင်းပုံစံဖြင့် ဦးစီးထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
၁၉၆၉-ခုနှစ်မှစ၍ စန္ဒာရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း စာတည်း တာဝန်ကို ကွယ်လွန်သည့်အချိန်အထိ ထမ်းရွက်သွားသည်
တင့်တယ်သည် ၁၉၄၆-ခုနှစ်ထုတ် စာပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်းတွင် တင့်တယ် က‌လောင်အမည်ကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ယင်းက‌လောင် အမည်ဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ‌ရွှေချစ် ‌ငွေချစ် ဝတ္ထုကို ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်
တင့်တယ်က‌လောင်အမည်ဖြင့် ထုတ်‌ဝေခဲ့‌သော ဝတ္ထုများအနက် ချစ်နိုင်ငံ (၁၉၄၇)၊ ‌ဖြေ‌လျော့‌ခွေ (၁၉၄၇)၊ ချစ်သက်လက်‌ဆောင် (၁၉၅၀)၊ ကမ္မဖလ (၁၉၅၁)၊ ထား(၁၉၅၇) စသည်တို့သည် ထင်ရှား‌သော ဝတ္ထုအချို့ ဖြစ်သည်
တင့်တယ် က‌လောင်အမည်ဖြင့်ပင် ချစ်လင် (၁၉၄၇)၊ ပျိုတို့အချစ်‌တော် (၁၉၅၇)၊ အဏ္ဏဝါနှင့် အဖိုးအို (၁၉၆၄)၊ ချာလီနှင့် ယာယီ (၁၉၆၄)၊ လစန္ဒာနှင့် ခြူးပိုက်ဆံ (၁၉၆၄)၊ ‌ရောမကို အာခံသူ (၁၉၆၅)တို့ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် အများအားဖြင့် အချစ်ဝတ္ထုများကို ‌ရေးခဲ့သည့်ပြင် ဘကြီးမွှန်းကို အဓိကဇာတ်‌ဆောင်ထား၍ အဆင့်နိမ့်လူလတ်တန်းစား ဘဝသရုပ်‌ဖော် ဝတ္ထုတိုများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
ဝတ္ထု‌ရေးနည်း အ‌ခြေပြ (၁၉၇၄)ကျမ်းတ‌စောင်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့သည်
တင့်တယ်ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်အပြင် အမည်ရင်း ဦးဝင်းစိန် အမည်ဖြင့်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက စာ‌ပေနှင့် စာကြည့်တိုက်ဌာနတွင် အမှုထမ်းစဉ် အ‌ခြေပြကမ္ဘာ့သမိုင်း ဒုတိယတွဲကို ပြုစုခဲ့သည်
အ‌ရှေ့ဖျားကမ္ဘာ့သမိုင်း စာအုပ်ကိုလည်း ပြုစုခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ အခြားထင်ရှား‌သော က‌လောင်အမည်ပွား တစ်ခုမှာ ‌အောင်မြင် ဖြစ်သည်
‌အောင်မြင် က‌လောင်အမည်ဖြင့် အေးစိမ့်ဟူ‌သော အဓိကဇာတ်‌ဆောင်တစ်‌ယောက်ကို ဖန်တီးကာ ဝတ္ထုတိုများ ‌ရေးခဲ့သည့်အပြင် အိုဘယ့်ကံ၊ သည်မိုးသည်‌မြေ စ‌သော ဝတ္ထုများကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် ‌ကျော်‌ဇော၊ စိန်တပွင့်၊ ထွန်းအံ့ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်များဖြင့်လည်း ဝတ္ထုများနှင့် သုတစာအုပ်များကို ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
လှပဟူ‌သော က‌လောင်အမည်ကို သုံး၍ ပန်းချီအနုပညာ ဆိုင်ရာ ‌ဆောင်းပါးများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
ယဉ်မင်းလှ၊ ဦးထွဋ်‌ခေါင်၊ ဦးအသင်္ချေ၊ ဆရာဩဘာက‌လောင်အမည်များကို သုံး၍လည်း ‌ဆောင်းပါးများကို ‌ရေးခဲ့သည်
တင့်တယ်သည် သူ၏သက်တမ်းတစ်‌လျှောက်တွင် စာမျိုးစုံ ‌ရေးနိုင်‌သော စာ‌ရေးဆရာတစ်‌ယောက်အဖြစ် ထင်ရှားသည်
တင့်တယ်သည် စာ‌ပေ‌လောကတွင်သာမက ရုပ်ရှင်‌လောကတွင်လည်း ထင်ရှားသည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လာလုလု‌ငေး၊ ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ကျမအနုပညာသည်၊ ထား စသည်တို့ကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ပြင် ‌ဖြေ‌လျော့‌ခွေ၊ အ‌ကျော်အ‌မော်၊ ဖိုးပြုံးချို ဇာတ်ကားတို့အတွက် ဇာတ်ညွှန်းများကိုလည်း ‌ရေးခဲ့သည်
တင့်တယ်၏ တင့်တယ် အမည်ရှိ ကိုယ်‌ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်‌စောင်ကိုလည်း ‌သွေး‌သောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၆၅-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှစ၍ ၁၉၇၁-ခုနှစ် ဧပြီလအထိ ‌ရေးသားခဲ့‌လေသည်
၁၉၈၀- ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၄)ရက်နေ့ နေ့လယ် ၃း၄၆ နာရီတွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်စိန်နှင့်အတူ သားသမီး (၆)ယောက်၊ မြေး (၁၀)ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ကမ္မဖလပန်းရောင်မြမန်းမေမျိုးမြတ်ရွှေချစ်ငွေချစ်ဖိုးပြုံးချိုဖြေလျော့ခွေလာလုလုငေးဖဲမွေ့ယာပေါ်ဝယ်ထားရောမကိုအာခံသူလေရဟတ်နီပျိုတို့အချစ်တော် (ဘာသာပြန်ဆုရ)လစန္ဒာနှင့်ခြူးပိုက်ဆံအဏ္ဏဝါနှင့်အဖိုးအိုအိုက်ဆင်ဟောင်ဝါမိုဗီဒစ်လိုက်တော်မူသင့်ပါငဲ့မာနနှင့် အာယာတအိုဘယ့် ကံ (The Scarlet Letter)ကမ္ဘာ့သမိုင်းအခြေပြကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ ခေတ်သစ်သမိုင်းအခြေပြကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ မေးခွန်းငါးဆယ် အဖြေလွယ်လျှပ်စစ်ရာဇဝင်မွေအဏ္ဏဝါ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များမြစ်တို့၏ သဘာဝသမိုင်းဒဂုန် ရွှေမျှား
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ
စာ ရ၁ - ရ၂
မြန်မာ ဝတ္ထု အညွှန်း (၂)
စာ ၂၁ဝ - ၂၂၅
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)
စာ ၄၂ - ၄၄
တစေ့တစောင်း စာရေးဆရာ တို့၏ အကြောင်း
တင့်တယ် သို့မဟုတ် နှုတ်ခမ်းနီ ကလေး တို့၏ အသည်းစွဲ၊ ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ
စာ ၂၁၄ - ၂၂၃
ပြန်ဆက် စာတည်း အဖွဲ့
နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစု စာရင်း
စာ ၉၇ - ၁ဝ၁
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၁)
စာ ၁၆၅ - ၁၆၇
ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈ဝ)
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ
ဂနိုင်ခဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganainghke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
တက်တဟောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tettahawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဇင်းရွေးခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zinywaykhon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ တဲတော်ယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဲတော်ယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၂ ဦး၊ မ ၁၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၂ ဦးနေထိုင်သည်
ငပြောက်ဆည်ရွာ၊ ငပြောက်ဆည်
ထင်းပုံကွင်းရွာ၊ ထင်းပုံကွင်း
ရဟန်းတော်တို့သည် မိမိအတွက် လိုအပ်သောဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး ပစ္စည်း(၄) ပါးတို့ကို တောင်းရမ်း အလှူခံ၍ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ
တောင်းရမ်းခြင်းသည် ရဟန်းတော်တို့အလုပ် မဟုတ်ပေ၊ ရဟန်းတော်တို့သည် အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်သည်၊ ကာယဝိညတ်ဖြင့် ဆွမ်းခံကြွနိုင်၊ ဆွမ်းရပ်နိုင်သော်လည်း ဝစီဝိညတ်ဖြင့် ဆွမ်းတောင်း၍ မစားကောင်းပေ၊ စေတနာ သဒ္ဓါထက်သန်သူတို့က လှူဒါန်းမှသာ ခံယူသုံးဆောင်နိုင်ပေသည်
ဤသည်မှာ ရဟန်းတော်တို့သည် တောင်းစားသူများ မဟုတ်ကြောင်း ပေါ်လွင်လေသည်
ရဟန်းတော်တို့သည် မိမိနှင့် ဆွေမျိုးဉာတိတော်စပ် သူများထံတွင်ကား ပစ္စည်းလေးပါး လိုအပ်လျှင် တောင်းခံ နိုင်သည်
သို့ဖြစ်၍ ဆွေ(၇) ဆက် မျိုး(၇) ဆက်အကြောင်း အနည်းငယ် ဖော်ပြလိုပေသည်
ဉာယတိတိ ဉာတိ-အတွင်းသားဟု သိအပ်သောကြောင့် ဉာတိဟု ခေါ်၏၊ မိမိ၏ အတွင်းသား သွေးသားတော်စပ်သူကို ဉာတိ (ဆွေမျိုး) ဟု ခေါ်၏
ဆွေ(၇) ဆက် မျိုး(၇) ဆက် ရှိသည်
“ဘ၊ ဘိုး၊ ဘေး၊ ဘီ၊ ဘင်၊ ဘောင်၊ ဘော့”ဟု မိမိအထက် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်ရှိ၏
“သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ တွတ်၊ ကျွတ်၊ ဆက်”ဟု မိမိအောက် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်ရှိ၏
ဤသို့ ဆွေ(၇) ဆက်၊ မျိုး(၇) ဆက်တွင် အထက် အောက် မပါဝင်သူ၊ သွေးသားချင်းဆက်သွယ်၍ မရနိုင်သူကို “အညာတိက”ဟု ခေါ်၏
သား၏မယားနှင့် ထိုမယားဘက်မှ ဆက်သွယ်လာသူတို့သည် ယခုအခါ၌ လူ့လောကတွင် ဆွေမျိုး ဟု အသိအမှတ်ပြုရသော်လည်း ဝိနည်းတော်အရ ဆွေမျိုး မဟုတ်ကြပေ၊ မိမိ၏ ဇနီးဟောင်းနှင့် ဇနီးဘက်မှ ဆွေမျိုးများလည်း ရဟန်းဖြစ်သူအတွက် ဆွေမျိုး မဟုတ်ကြပေ
ဆွေမျိုးဉာတိတို့သည် ဝိနည်းကြောင်းအရ အလှူခံ ထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ... ကပ္ပိယကာရကတို့သည်လည်း ဆွေမျိုးဉာတိအကြောင်းကို သိထားသင့်ပေသည်
အညာတကဝိညတ္တိသိက္ခာပုဒ်အရ ဆွေမျိုးဉာတိတော်စပ်သူနှင့် ပဝါရိတ ဖိတ်ကြားထားသူများထံ သင်္ကန်းအလှူခံနိုင်သည်
သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပုဒ်အရ ဆွမ်း၊ ဟင်းများကိုလည်း တောင်းနိုင် အလှူခံနိုင်သည်
ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်အရ ဉာတိ၊ ပဝါရိတတို့ထံ သင်္ကန်း ဆွမ်းအလှူခံနိုင်သောအခါမျိုးလည်း ရှိတတ်ပါသည်
ဉာတိမှာမူ မိမိ၏ သွေးသားရင်းချာတော်စပ်သူဖြစ်သဖြင့် တောင်းရမ်း၍ အပြစ် မဖြစ်သကဲ့သို့ပင် ရဟန်းတော်တို့အား “အလိုရှိသောအခါ ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးကို တောင်းတော်မူပါ၊ အလိုရှိရာ အလှူခံတော်မူပါ၊ တပည့်တော် စွမ်းအားအလျောက် လှူဒါန်းပါမည်ဘုရား”ဟု လျှောက်ထားသူကို ပဝါရိတ (ဖိတ်မန်ထားသူ၊ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ဖိတ်ကြားထားသူ၊ ပစ္စည်းလေးပါးဒကာ)ဟု ခေါ်၏
ဤသို့ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ဖိတ်ကြားထားသူသည် ဝိနည်းအရာဝယ် ဉာတိဆွေမျိုးရင်းချာနှင့် တူညီသွားလေသည်
ရဟန်းတော်များ အလိုရှိသောအခါ အလှူခံနိုင်၊ တောင်းရမ်း နှုတ်မြွတ်နိုင်ခွင့် ရရှိသွားလေသည်
ဒကာအနေဖြင့်လည်း မိမိဖိတ်မန်ထားသော ရဟန်းတော်များအတွက် ပစ္စည်းလေးပါး ကြိုးစား လှူဒါန်းနေရသဖြင့် ထာဝရကုသိုလ် တိုးပွားနေသည်
သို့ဖြစ်၍ ဒကာဒကာမများသည် ပစ္စည်းလေးပါး ဖိတ်ကြားထားသူ ဖြစ်လာရန်အတွက် ကပ္ပိယကာရကတို့က ကူညီသင့်လှပေသည်
ဆွေမျိုးနှင့် ဖိတ်ကြားထားသူ အတူတူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း အနည်းငယ် သတိပြုစရာ ရှိသေးသည်
ဖိတ်ကြားထားသူသည် ပစ္စည်း(၄) ပါးအနက် တစ်မျိုးကို ဖိတ်လျှင် တစ်မျိုးသာတောင်းရသည်
ဆွမ်းဖိတ်လျှင် ဆွမ်းသာ တောင်းကောင်းသည်၊ အားလုံးဖိတ်မှ အားလုံး တောင်းကောင်းသည်၊ ဖိတ်သူတို့ အကြည်ညိုပျက်မှန်း သိလျှင်မူ မတောင်းကောင်းတော့ပေ
တက္ကစီ သို့ တက်စီ (အင်္ဂလိပ်: taxi ) သည် မောင်းသူပါသည့် အငှားယာဉ်တမျိုး ဖြစ်သည်
တက္ကစီသည် ခရီးသည်သွားလိုရာလိပ်စာသို့ အိမ်တိုင်ရာရောက် ပို့ပေးနိုင်သည်မှာ လိုင်းကားများနှင့် ကွာခြားချက် ဖြစ်သည်
စက်တပ်ယာဉ် ခေါ် ဘတ္ထရီစွမ်းအင်သုံး တက္ကစီမှာ ၁၉ ရာစုအကုန်တွင် စပေါ်သည်
လန်ဒန်၌ ဝေါလတာဘာဆေးက ထိုကားမျိုးကိုထွင်ကာ လန်ဒန်မြို့လမ်းများအတွက် ၁၈၉၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်တွင် စတင်မိတ်ဆက်သည်
စက်သံညံသဖြင့် မတင်မကြာပင် ငှက်ပိတုန်းဟု အမည်ပြောင်ရ၏
ထိုနှစ်တွင်ပင် နယူးယောက်၌ ဆင်မြူရယ်၏ လျှပ်စစ်ခရီးသည်တင်နှင့်ကုန်တင်ယာဉ်ကုမ္ပဏီက အထက်နည်းတူ တက္ကစီ ၁၂ စီးဖြင့် လုပ်ငန်းစသည်
ကုမ္ပဏီသည် ၁၈၉၈ ခုအထိ လည်ပတ်ရာ တက္ကစီ ၆၂ စီးအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်
နောက် လုပ်ငန်းတွင် ငွေထည့်သူတို့က လျှပ်စစ်ယာဉ်ကုမ္ပဏီဟူ၍ အမည်ပြောင်းကာ လျှပ်စစ်ကားထုတ်သည့်ဘက်သို့ လုပ်ငန်းပြောင်းလိုက်သည်
တက္ကစီမီတာကို ဂျာမန်တို့က ထွင်သည်
ဂါတလိဒိုင်မာ (Gottlieb Daimler) ထွင်သော ဓာတ်ဆီသုံးကားဖြင့် ဒိုင်မာဗစ်တိုးရီးယားကုမ္ပဏီက ရှတို့ဂါ့ (Stuttgart) တွင် တက္ကစီစဆွဲသည်မှာ ၁၈၉၇ ခုတွင် ဖြစ်၏
ဓာတ်ဆီသုံးကားရောဂါမှာ အခြားသို့လည်း ကူးစက်သွားရာ ပါရီတွင် ၁၈၉၉၊ လန်ဒန်တွင် ၁၉၀၃၊ နယူးယောက်တွင် ၁၉၀၇ ခုတွင် အသီးအသီး စသုံးကြသည်
လမ်းဘေးတွင်ရပ်ကာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ တက္ကစီကို ငှားသည့်နည်းအား နိုင်ငံအများစုတွင် သုံးသည်
နောက်တနည်းမှာ တက္ကစီဂိတ်တွင် သွားငှားခြင်း ဖြစ်သည်
လေဆိပ်၊ ဘူတာ၊ ဈေးဝယ်စင်တာနှင့် လူသွားလူလာများသော နေရာတို့တွင် တက္ကစီများ ထိုးထားလေ့ ရှိသည်
ယင်းတက္ကစီဂိတ်များတွင်လည်း သွားငှားနိုင်သည်
အခြားနည်းမှာ ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးရုံးသို့ ဖုန်းဆက်ကာ မိမိနေရာကို ပြော၍ ငှားရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်
ယင်းသို့ငှားပါက တက္ကစီခကိုပါ ရုံးမှ တပါတည်း သတ်မှတ်ပေးသည့်နည်းတူ ယာဉ်မောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်ရေးအထောက်အထားများရှိသဖြင့် လုံခြုံရေး စိတ်ချရသည်
အထက်ပါနည်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည့်နည်းဖြစ်သော မိုဘိုင်းအပ်ကို သုံး၍လည်း ငှားနိုင်သည်
အပ်မှတဆင့် ငှားရမ်းသည်နှင့် တက္ကစီခကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည်နည်းတူ ယာဉ်သွားလာရာကိုလည်း ဂျီပီအက်မှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကြည့်နိုင်သဖြင့် လုံခြုံရေးစိတ်ချရသည်
တက္ကစီကုမ္ပဏီအများစုမှာ မိုဘိုင်းအပ်ကို ထောက်ပံ့နေရာ ယင်းတို့အနက် ဂတ်၊ အီးဇီးတက္ကစီ၊ ဂရက်တက္ကစီတို့ အဝင်အပါဖြစ်၏
အမေရိကန်တွင် တက္ကစီယာဉ်မောင်းမှ လူသတ်သောအမှုသည် အခြားလူတန်းစားတို့ထက် နှုန်းမြင့်သည်
တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့က အယောက် ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် ၇.၄ ယောက် လူသတ်မှု ကျူးလွန်တတ်ပြီး အခြားအလုပ်အကိုင်တို့မှာ အထက်ပမာဏတွင် ၀.၃၇ ယောက်သာ ကျူးလွန်သည်
၎င်းကို ကာကွယ်ရန် ၁၉၉၀ ဝန်းကျင် ကာလများ၌ ယာဉ်မောင်းနှင့် ခရီးသည်အကြား အကာကန့်၍ ထားစေသည်မှာ ၂၁ ရာစုအထိပင်တည်း
လုံခြုံရေးကင်မရာများလည်း တပ်ဆင်ဖူးသည်
တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့သည် ယာဉ်စီးခနှင့်ပတ်သက်၍ အခြေအတင်ဖြစ်ပါက ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဘဝတူတို့အား ရုံးစုကာ ခရီးသည်အား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်တတ်သည်
၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ မေလ (၇) ရက်နေ့တွင် ကဝိစာဆိုကြီး ရာဘင်ဒြာနတ်တဂိုး (အင်္ဂလိပ်: Rabindranath Tagore) (၇ မေ ၁၈၆၁ - ၇ ဩဂုတ် ၁၉၄၁)ကို ကြွယ်ဝချမ်းသာသော ပညာတတ် အထက်တန်းလွှာမိဘများက အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကာလကတ္တား(ကိုးလ်ကတ္တား)မြို့၊ ဂျိုရာဆန်ကို (Jorasanko) အရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာလကတ္တားမြို့တွင် ကဗျာ၊ ဂီတ ဘက်မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသူဖြစ်ရုံသာမက ပန်းချီမှာဆိုလည်း ပါရမီရှိ သူဖြစ်သည်
တဂိုးသည် ဂီတဉ္ဇလီကဗျာနှင့် ၁၉၁၃-ခုနှစ်တွင် စာပေဆိုင်ရာနိုဗယ်ဆု (Nobel Prize for Literature) ကိုရရှိခဲ့သည်
တဂိုး၏ ရှန်တိနိကေတန် တက္ကသိုလ်ကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ စာပေ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှု နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်ကြီးအဖြစ် အခုချိန်ထိ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြားတွင် မေလ ၈ ရက်နေ့တိုင်း ဆရာကြီး၏ မွေးနေ့ကို ခမ်းခမ်းနားနား ကျင်းပပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်
တဂိုးသည် မြန်မာပြည်ကို နှစ်ကြိမ်လာရောက်ခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်အဖြစ် ရန်ကုန်ရောက်သည့် နောက်တစ်ရက် မေလ ၈ ရက် နေ့သည် ဆရာကြီးမွေးနေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသောကြောင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အိန္ဒိယအမျိုးသားများက ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူခဲ့ကြသလို ဂုဏ်ပြု ပွဲအခမ်း အနားကိုလည်း ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟောခန်းမမှာ ကျင်းပပေးခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့တွင်းလှည့် လည်ကြည့်ရှုစဉ် ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ဂူကျောင်းပြာသာဒ်များမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့ မြန်မာအမျိုးသား ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များဖြစ်နေသည်ကို မြင်တွေ့ ပြီး မြန်မာအမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရှေးဟောင်းအစဉ်အလာများကို စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်
ရွှေတိဂုံဘုရားကို ရောက်သောအခါ "လေးဆူဓာတ်ပုံ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီးနှင့် ချိန်ထိုးကြည့်လျင် တစ်မြို့လုံးသည် အရောင်မတောက်တော့"ဟု သူကမှတ်ချက်ချခဲ့သည်
မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးသားပြီး လွတ်လပ်သောဘဝကိုလည်း ဆရာကြီးက သဘောကျခဲ့သည်ဟု သိရသည်
ရန်ကုန်သို့ ဒုတိယအကြိမ်ရောက်လာချိန်မှာ ဘင်္ဂါလီစာပေညီလာခံ ကျင်းပချိန်နှင့် ကြုံကြိုက်နေရာ မတ်လ၂၅ရက်နေ့တွင် ညီလာခံနှင့်ရောပြီး ဆရာကြီးအား ဧည့်ခံဂုဏ်ပြုပွဲ ကျင်းပပေးခဲ့ပြီး အစီအစဉ်တွင် မြန်မာအက ပါဝင်ရာ တဂိုးက ချီးကျူးခဲ့သည်
ဆရာကြီး ဒုတိယအကြိမ် တည်းခို သွားသည့် တိုက်အိမ်အရှေ့ဘက် အတွင်းနံရံကျောက်ပြား၌ ဆရာကြီးရောက်ရှိသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာနှစ်ဘာသာနှင့် ရေးထိုးထားသည့် စာတမ်းကို ယနေ့ထက်ထိရှိနေသေးသည်ဟု သိရသည်
ဆရာကြီး တည်းခိုခဲ့သည့်အိမ်မှာ ဗိုလ်တစ်ထောင်မြို့နယ် ကုန်သည်လမ်းက ဂါးဒီယန်းသတင်းစာတိုက် အဆောက်အအုံ နေရာဖြစ်သည်
၁၉၅၂-ခုနှစ်မှာ တဂိုး၏ စာပေအနုပညာမြတ်နိုးသူများက မြန်မာပြည် တဂိုးအသင်းကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရာ အိန္ဒိယအမျိုးသားများ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အသင်းဥက္ကဋ္ဌများမှာ မြန်မာအမျိုးသားများဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ စာပေလောကကို ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ဘင်္ဂါလီစာပေသည်ရှေ့ဆောင်ပြုခဲ့ပေသည်
ထိုဘင်္ဂါလီစာပေ ရှေ့ဆောင်ခဲ့သည့်ခေတ်ကို အိန္ဒိယစာပေလောက၌ ခေတ်သစ်ဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်
အကြောင်းမှာ ထိုခေတ်၌ ရှေးကရေးသားခဲ့သော စာမွန်အရေးအသားများ ဝတ္ထုတို တတ္ထုရှည်အရေးအသားများ၊ ရှေးဦး သက္ကဋစာပေ ပြဇာတ်များ စသည်တို့နှင့်မတူ၊ တမူကွဲပြား ဆန်းသစ်သော ပြဇာတ်အရေးအသားများ ထွန်းကားလာသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ထိုခေတ်သစ် ဘင်္ဂါလီစာပေလောကတွင် အထင်အရှားအကျော်စောဆုံးဖြစ်၍၊ စာပေလောကခေါင်းဆောင်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်တွင်ခံရသူကား ရာဗင်ဒြာနတ် တဂိုးပင်တည်း
တဂိုးကို ၁၈၆၁ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကာလကတ္တားမြို့၌ မွေးဖွား၏
ဖခင်မှာ ဒေဗင်ဒြာနတ် တဂိုးဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်အခါက အလွတ်ပညာသင် နည်းပြဆရာများဖြင့်သာ စာပေများကို သင်ကြားခဲ့ရ၏
၁၇ နှစ်သားအရွယ်တွင် တဂိုးသည် ဗိသနဝကဗျာစာဆိုများကို တပည့်ခံယူ၍ အတုယူ ကာ ကဗျာများကို ရေးသားစပ်ဆိုခဲ့လေသည်
ထိုအချိန်လောက် မှာပင် သူသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့၏
အသက် ၁၈ နှစ်တွင် တက်သစ်စနေကိုလည်းကောင်း၊ ဝင်လုဆဲနေကို လည်းကောင်း ဖွဲ့နွဲ့သော ဂီတကဗျာများကို ရေးသားခဲ့လေသည်
တဂိုးသည် ၁၈၈၄ ခုနှစ်၌ အိမ်ထောင်ကျပြီးလျှင်၊ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း တစ်နေရာ၌ရှိသော ရှိလေဒါအရပ်သို့ သွားရောက်၍၊ ဖခင်၏ လက်ငုပ်လက်ရင်းဖြစ်သော မြေယာများကို အုပ်ချုပ် စီမံကာ နေထိုင်ခဲ့လေသည်
ထိုသို့ နေထိုင်ခဲ့ရာမှ၊ တဂိုးသည် ထိုအရပ်ရှိ အရပ်သူ အရပ်သားများ၏ သွားလာနေထိုင်မှု၊ လုပ်ကိုင်စားသောက်မှု၊ ဆင်းရဲပင်ပန်းမှုများကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လေ့လာသိရှိရလေသည်
ဤသို့ လေ့လာသိရှိမိခဲ့သမျှသော လောကသားတို့၏ ဖြစ်စဉ်တို့ကို တဂိုးသည် ကဗျာစာပေများ အဖြစ်ဖြင့် အမှန်အတိုင်း စီကုံးရေးသားဖော်ထုတ် ခဲ့ပေသည်
ရှိလေဒါ၌ ၁၇ နှစ်မျှနေထိုင်ခဲ့စဉ် တဂိုးရေးသားစီကုံးခဲ့သော ကဗျာများအနက် အထင်အရှားဆုံး ကဗျာများမှာ ဆန်းစသော်တာ၊ ဥယျာဉ်မှူး၊ ဂီတဉ္စလီ၊ မွတ်သိပ်သောကျောက်ခဲလုံး ကလေးများနှင့် အခြားပုံဝတ္ထုများဖြစ်သည်
သို့သော် တဂိုးသည် ရှိလေဒါ၌နေထိုင်ခဲ့စဉ် သူ၏တစ်သက်တာတွင် ဝမ်းနည်းကြေကွဲဖွယ်ရာများကို ကြုံတွေ့ခံစားခဲ့ရရှာ၏
ရှိလေဒါ၌ တဂိုး၏ဇနီးသည်နှင့်တကွ သမီးတစ်ယောက်နှင့် သားအထွေးတစ်ယောက်ကွယ်လွန်လေသည်
၁၉ဝ၁ ခုနှစ် အသက် ၄ဝ အရွယ်၌ တဂိုးသည် ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၊ ဗိုးလပူမြို့မှ နှစ်မိုင်အကွာရှိ၊ ရှန္တိနိကေတန်အရပ်တွင် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ ဝိသဝဘာရတီဟု ကျော်ကြားလျက် ရှိ၏
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် သွားရောက်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ သူရေးသားသော စာပေအချို့ကိုလည်း ကိုယ်တိုင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်
တဂိုး သည် ဥရောပတိုက်သို့လည်း အကြိမ်ကြိမ်ရောက်ဘူး သည့်ပြင် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တောင်အမေရိကတိုက်၊ ပါရှားပြည်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ များသို့လည်း လှည့်လည်သွားရောက်ခဲ့ဘူးလေသည်
၁၉၁၃ ခုနှစ်၌ တဂိုးသည် စာပေဆိုင်ရာနိုဗလ်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့၏
၁၉၁၅ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ချီးမြင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရလေသည်
သို့သော်လည်း၁၉၁၉ ခုနှစ်၌ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်တွင် ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကို တရားလွန်ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်ကိုအကြောင်းပြု၍၊ ထိုဆာဘွဲ့ကိုဗြိတိသျှအစိုးရထံ ပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့ လေသည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား ကမ္ဘာကျော်အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ 'ဟစ်ဗတ်လက်ချာ' များကို ဟောပြောပို့ချရာတွင် လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာအယူဝါဒအကြောင်း ဟောပြောခဲ့ပေသည်
တဂိုးသည် စာပေအရေးအသား၌သာကျော်ကြား ထင်ရှားခဲ့သူမဟုတ်ပေ
ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း၌လည်း ထူးကဲ သည့် ပါရမီရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
သူသည် အသက် ၆၈ နှစ် အရွယ်တွင် ပန်းချီကားများကို စတင်ရေးဆွဲကာ မော်စကိုမြို့၊ ဗာမင်ဂမ်မြို့၊ ဘာလင်မြို့၊ မျူးနစ်မြို့၊ ပဲရစ်မြို့နှင့် နယူးယောက်မြို့များတွင် လှည့်လည်တင်ပြခဲ့ခြင်းဖြင့်လည်း ကမ္ဘာကျော်သူ ဖြစ်ပေသည်၊ ဂီတစာဆိုအဖြစ်ဖြင့်လည်း တဂိုးသည် သီချင်း အပုဒ်ပေါင်း ၃ဝဝဝ ကျော်မျှရေးသား စပ်ဆိုခဲ့သေးရာ၊ သူ့အား အနုပညာရေးရာတွင် အံ့ဖွယ်သရဲ ထူးကဲလှသော ပါရမီရှင်ဟု ခေါ်ဆိုလိုက်ပေတော့သည်
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၇ ရက်နေ့တွင် တဂိုးသည် ကာလကတ္တားမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်
အနိစ္စ မရောက်မီ တစ်နှစ်ခန့် (၁၉၄ဝပြည့်နှစ်)တွင် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်မှ တဂိုးအား စာပေဆိုင်ရာပါရဂူဘွဲ့ ပေးအပ်ကာ ချီးမြှောက်ဂုဏ်ပြုခဲ့ပေသည်
တဂိုးပြုစုရေးသားခဲ့သော စာပေများမှာ ကဗျာလင်္ကာအုပ်ပေါင်း ၆ဝ ခန့်နှင့် အခြားစကားပြေ အရေးအသားများဖြစ်သော ဝတ္ထုတို ဝတ္ထုရှည်၊စာမွန်၊ ဆုတောင်းပတ္ထနာနှင့် ပြဇာတ်အမြောက်အမြားပင်ဖြစ်သည်
ယခုအခါ တဂိုး၏စာပေများ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုရေးသားကာ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားသို့ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိလျက်ရှိကြလေသည်
တဂိုးဝတ္ထုတိုများ ဆရာမြသန်းတင့်တဂိုးဝတ္ထုတိုများ ဆရာပါရဂူသူလိုဘုရင်     ဆရာပါရဂူတဂိုးလက်ရွေးစင်ဝတ္ထုတိုများ ဆရာပါရဂူ၊ ဆရာမြသန်းတင့်၊ ဆရာမင်းသုဝဏ်၊ ဆရာဇော်ဂျီတဂိုးလက်ရွေးစင် ကျော်လှိုင်ဦးတဂိုးအတွေးတဂိုးအရေး ဟိန်းလတ်တဂိုးစာပဒေသာ မောင်ဖြူးဥယျာဉ်မျူးကဗျာစု မြင့်စိုးလှိုင်ဂန္ထဝင်လူသား နေစိုးထက်တဂိုးနှင့် မြန်မာစာပေ လူစုံချစ်သူ့လက်ဆောင် မြင့်စိုးလှိုင်ဂီတဉ္ဇလီ မြင့်စိုးလှိုင်ရာဘင်ဒြပ်တဂိုး မိုးမိုးအင်းလျားနှင့်အများ ၁၉၇၈တဂိုးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဦးလှဒင်ညီအစ်မနှစ်ယောက် မင်းယုဝေအချစ်လက်နဲ့သီတဲ့ ညနေရီခရေကုံး မြင့်စိုးလှိုင်ဆန်းစသော်တာ မြင့်စိုးလှိုင်ချစ်သူ့လက်ဆောင် မြင့်စိုးလှိုင်တဂိုးနှင့် မြန်မာစာပေ လူစုံတဂိုးစာနုယဉ်  လူစုံငှက်တေလေကဗျာစု မြင့်စိုးလှိုင်
နိုဝင်ဘာလ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၁၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၄၈) ရက် ကျန်သေးသည်
ဟတ်ကုတ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hatkoke)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ပရက်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငရုတ်ကောင်းပင် Black pepper (Piper nigrum) သည် သစ်ပင်များကိုနွယ်၍ ပေါက်တတ်သော နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်
ရုက္ခဗေဒအရ 'ပိုက်ပါနီဂရမ်'ဟု ခေါ်သည်
အသီးကို မရင့်မှည့်မီခူး၍ အခြောက်လှန်းပြီး ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်းအမည်းမှုန့်ကို ရသည်
အသီးမှည့်ကို ဖြစ်စေ၊ အသီးနက်အခွံခြောက်ကိုဖြစ်စေ ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်း အဖြူမှုန့်ကို ရသည်
ငရုတ်ကောင်းပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ထိုနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဂျာဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဗော်ညိုကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု အစရှိသော အရပ်ဒေသများသို့ ရောက်သွားသည်
ငရုတ်ကောင်း အမြောက်အမြား တင်ပို့ ရောင်းချသော အရပ်မှာ စင်္ကာပူနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်သား ကုန်သည်ကြီးများသည် ငရုတ်ကောင်းကို စမဲအမွှေးအကြိုင်အဖြစ် တန်ဖိုးထားကာ ယင်းကို ရလို၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြသည်
ယင်းသို့ ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြရာမှ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းကို လှည့်ပတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ရေလမ်းခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ပိတ်ချင်း ခေါ် ငရုတ်ကောင်းတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပိုက်ပါလောင်ဂမ်'ဖြစ်၍ ငရုတ်ကောင်း အရှည်မျိုး ဖြစ်လေသည်
ပိတ်ချင်းကို ဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အာသံပြည်နယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်
ရောမနိုင်ငံကြီး ပျက်စီးယိုယွင်းပုံသမိုင်းကို ရေးသားပြုစုခဲ့သော နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီး အက်ဒွပ်ဂစ်ဗန်သည် ခရစ် ၁၇၃၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့အနီးရှိ ပတ္တနီမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
မိဘတို့မှာ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများ ဖြစ်၏
ဂစ်ဗန်သည် ငယ်စဉ်က ချူချာလှသဖြင့် ကျောင်းကို ပင် မှန်မှန်မတက်နိုင်ခဲ့ချေ
သို့ရာတွင် စာများစွာဖတ်ခဲ့သူ ဖြစ်၍ ပညာဗဟုသုတပြည့်စုံပြီးလျှင် အသက် ၁၅ နှစ်တွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ မောဒလင်ကောလိပ်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် မကြာမီ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသို့ ကူးပြောင်းသွားသဖြင့် သူ၏ဖခင်က သူ့ကို အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်လိုက်သည်
ထို့နောက် ဂစ်ဗန်ကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ လိုဇန်းမြို့ရှိ ပရိုတက်စတန့် ဘုန်းကြီးတစ်ပါးထံတွင် အပ်နှံ၍ ပညာသင်ကြားစေ၏
ထိုမြို့တွင် ဂစ်ဗန်သည် ၅ နှစ်ကြာခဲ့၏
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ပညာသင်ကြားရသည်မှာ ပြင်သစ်ဘာသာနှင့် ဖြစ်သဖြင့် ပထမသော် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းသားကလေး ဂစ်ဗန်အတွက် များစွာ ခက်ခဲနေလေသည်
သို့သော်လည်း ဆရာ ဘုန်းကြီးက အစစအရာရာ သွန်သင်ဆုံးမသဖြင့် ဂစ်ဗန်မှာ မကြာမီ ပြင်သစ်ဘာသာကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်၏
ဂစ်ဗန်သည် နဂိုကပင် စာဖတ်ဝါသနာပါသူဖြစ်၍ ယခုကဲ့သို့ ဝေးလံသောအရပ်၌ တစ်ယောက်တည်း လာနေရစဉ် စာအုပ်ကိုသာ အဖော်ပြု၍ မျက်နှာနှင့်စာ အမြဲကပ်လျက် ရှိခဲ့၏
ထိုသို့ ပညာသင်ကြားရင်း ဆရာဘုန်းကြီးက အယူဝါဒတရားကို တစိမ့်စိမ့် နားဝင်အောင် ဟောပြလေရာ ဂစ်ဗန်မှာ ပရိုတက် စတန့်ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦး ပြန်ဖြစ်လာပြန်၏
လိုဇန်း၌နေ၍ ၅ နှစ်မျှကြာသော် ပျင်းရိငြီးငွေ့လာသဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တဖန် ပြန်ခဲ့၏
၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် စာပေလေ့လာမှုအကြောင်း ကျမ်းတစ်ကျမ်း ပြုစုလေသည်
၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်သည်
၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် 'ရောမ နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးပုံ' ခေါ် နိုင်ငံသမိုင်းကျမ်းကြီးကို စတင်ထုတ်ဝေသည်
နိုင်ငံသမိုင်းကျမ်းကြီးမှာ အင်္ဂလိပ်ဂန္ထဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင် လောက်သော ကျမ်းကြီးတစ်စောင်ဖြစ်၍ အတွဲ ၆ တွဲ ရှိ၏
၁၇၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၇၈၈ ခုနှစ်အတွင်း ၁၂ နှစ် ကာလပတ်လုံး ဂစ်ဗန်သည် ထိုကျမ်းကြီးထွက်အောင် ကြိုးစားခဲ့ရ၏
ကျမ်း ကြီးကို ပြုစုနိုင်အောင် ရောမနိုင်ငံနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အချက်အလက်တို့ကို ရှာဖွေရာ၌ ဂစ်ဗန်သည် စာတွေ့မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တွေ့ဖြစ်အောင် သူကိုယ်တိုင် အီတလီမြေကိုနင်းကာ ခရီးလှည့်လည်ခဲ့၏
အကြောင်းအရာများကို သူ၏စိတ်၌ သေချာတိကျမှ ရေးသားလေ့ရှိ၏
သူ၏ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် စစ်မက်ရေးများကို အသားပေးထား၍ စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးများကို မြှုပ်ထား၏
သို့သော်လည်း ဂစ်ဗန်၏ ရောမနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးပုံသမိုင်းကျမ်းကြီးကို သမိုင်းစာစောင်အဖြစ်၎င်း၊ ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ် စာပေတရပ်အဖြစ်၎င်း လူတိုင်းလက်ခံ နှစ်သက်ကြပေသည်
သူ၏ စာအရေးအသားမှာ ပြေပြစ်ချောမောပြီးလျှင် ဖတ်ရှု၍ မငြီးနိုင်အောင် ခံ့ညားကောင်းမွန် လှပေသည်
ထို့ကြောင့် ကျမ်းကြီးကိုပြုစုရသော အက်ဒွပ်ဂစ်ဗန်ကို နာမည်ကျော် စာရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် အသိ အမှတ်ပြုလာကြသည်မှာ အံ့ဩဖွယ်ရာ မဟုတ်ချေ
သူ၏နိုင်ငံ သမိုင်းကျမ်းကြီးကို ၂ ပိုင်း ခွဲခြား၍ ဝေဖန်နိုင်သည်
ပထမပိုင်းမှာ အတော်ပင်စေ့စပ် သေချာစွာ ရေးထားသည်
ဒုတိယပိုင်းကား နှစ်ပေါင်း ၈ဝဝ အတွင်း ဖြစ်ပျက်သော အကြောင်းအရာဖြစ်၍ ပထမပိုင်းမှာလောက် အချက်အလက် ပြည့်စုံမှန်ကန်ခြင်း မရှိ
သို့ရာတွင် သူရေးသားခဲ့သောကျမ်းကြီးတစ်ခုလုံးကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ထိုကျမ်းကြီးသည် အင်္ဂလိပ်စာပေတွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့စာပေတွင်လည်းကောင်း ထင်ရှားသော သမိုင်းမှတ်တမ်းကြီး တစ်စောင်ဖြစ်ကြောင်းကို လူတိုင်း ဝန်ခံရမည် ဖြစ်ပေသတည်း
ဆာ ဟင်နရီ အားဗင်း (အင်္ဂလိပ်: Henry Irving) ကို 'ဂျေ အေးချ် အားဗင်း' ဟူ၍လည်း သိရှိကြ၍အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်မင်းသား၊ ပြဇာတ်မန်နေဂျာတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဂျွန် ဟင်နရီ ဘရော့ဒရစ် ဖြစ်၍ ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဆမ္မားဆက်နယ်၊ ကေးတန် မန်ဒဗစ်လ်ရွာ၌ ဖွားမြင်သည်
သူ့ဖခင်ကား ဈေးဆိုင်ငယ်တည်ခင်းရောင်းချသူ ဖြစ်သည်
အားဗင်းသည် ငယ်စဉ် ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်၍ တစ်နေ့နေ့တွင် ကမ္ဘာကျော် ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်ရ မည်ဟု စိတ်၌စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ခဲ့လေသည်
စာရေးအလုပ်ကို လုပ်နေယင်း အားလပ်ချိန်၌ ပြဇာတ် စာအုပ်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာ၏
ဓားသိုင်း အတတ်တို့ကိုလည်း သင်ကြားလေ့လာ၏
၁၈၅၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၌ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အားဗင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ် ရစ်ရှလျူး ပြဇာတ်တွင် အော်လီယန်းမြို့စား ဂတ်စတန်အခန်းမှ ဟင်နရီ အားဗင်းဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်ကပြခဲ့လေသည်
ထိုအခါမှ စ၍ သူသည် ထိုဟင်နရီအားဗင်းဟူသော အမည်ကို ခံယူလိုက် လေသည်
ထိုနောက်တွင် သူသည် ဇာတ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင် ကပြသဖြင့် ရတ်သတ္တပတ်လျှင် ၂၅ သျှီလင်မျှ အခကြေးငွေရ လေသည်
ထိုမျှ နည်းပါးလှသော ငွေထဲမှ မိဘများကိုထောက်ပံ့ရသေး၏
လက်ဦးအစတွင် ဟင်နရီသည်နယ် များ၌သာ လှည့်လည်ကပြခဲ့ရသည်
သို့သော် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိန်ဂျိမ်းဇာတ်ပွဲရုံတွင် ကပြခဲ့ရလေသည်
ထိုနောက် သူသည် ဘုရင်မဇာတ်ပွဲရုံ၊ ဟေးမားကတ်ဇာတ်ပွဲရုံ၊ ဒရူးရီးလိန်း ဇာတ်ပွဲရုံနှင့် ဂေတီ ဇာတ်ပွဲရုံများတွင်လည်း ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရလေသည်
သို့သော် ၁၈၇၁ ခုနှစ်ရောက်မှ သီးဗဲခေါ် ပြဇာတ်၌ ဇာတ်ဆောင် မသီးယတ်အခန်းမှ ပါဝင်ကပြရာတွင် သူ၏နာမည် ထင်ရှား လာလေသည်
၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လိုင်စီယမ်ဇာတ်ပွဲရုံကို သူ ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်ပွဲရုံ၌ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီးများ ရေးသောပြဇာတ်များကို ရုံတင်ခဲ့ရတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ တွဲဘက် ကပြခဲ့လေသည်
နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီး ရှိပ်စပီးယား၏ လက်ရာ များကို ပြဇာတ်ခုံပေါ်သို့တင်၍ ကပြ သဖြင့် ဟင်နရီ အားဗင်း ၏အမည်မှာ အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်လောကတွင် ပိုမိုထင်ပေါ်လာလေသည်
ဟင်နရီအားဗင်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သဘင်ပညာနှင့် သဘင်သည်တို့၏ အဆင့်အတန်းကို တိုးတက် ကြီးပွားစေ၍ ခေတ်မှီအောင်ပြုပြင်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်
သို့အလျောက် ၁၈၉၅ ခုနှစ်၌ ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်
အားဗင်း၏ လိုင်စီယမ်ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုသို့ အခေါက်ခေါက်အခါခါ သွားရောက် ကပြခဲ့ဖူးလေ သည်
ဆာ ဟင်နရီအားဗင်းသည် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် အောက်တို ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဗရက်ဖို့မြို့ ပြဇာတ်ကနေစဉ် ကွယ်လွန် သည်
ဝက်စမင်စတာဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ၏ရုပ် အလောင်းကို မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လေသည်
အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ် အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် သဘင် သည်ထဲတွင် ပထမဆုံးဆာဘွဲ့ရသူ ဟင်နရီ အားဗင်း၏ ပုံတူ ရုပ်ကို လန်ဒန်မြို့ ထရာဖဲလဂါစကွဲယား အနီး၌ ထုလုပ် တည် ဆောက်ထားလေသည်
ပင်နင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinnin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ ပုံးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုံးအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၆ ဦး၊ မ ၁၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ဒွပ် (ပေါ်တူဂီ: Eduardo Riedel) သည်ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမားနှင့်စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ဘရာဇီးလူမှုဒီမိုကရေစီပါတီ နှင့်ဆက်နွှယ်သူဖြစ်ပြီး 2022 ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင်ဘရာဇီး တွင် Mato Grosso do Sul ၏အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
Mato Grosso do Sul ၏ အခြေခံအဆောက်အဦအတွက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
2022 ခုနှစ်တွင်သူသည် Mato Grosso do Sul တွင်ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် Barbosinha နှင့်အတူဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးအတွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
2022 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 2 ရက်နေ့တွင် သူ 361,981 မဲ (25.16%) ရခဲ့ပြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်း Renan Contar နှင့် ဒုတိယအကျော့သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
သည် Seila Garcia Côrrea နှင့် Nelson Riedel ၏သား 1969 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 5 ရက်နေ့တွင် ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်
1995 ခုနှစ်တွင် သူသည် Maracaju ရှိ မိသားစု၏ကျေးလက်ပိုင်ဆိုင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုကို တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စီမံခန့်ခွဲမှုအတွေ့အကြုံများရရှိခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်
2015 ခုနှစ်တွင် Riedel သည် Famasul (2012-2014) ၏ သမ္မတ ဒါရိုက်တာရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး Reinaldo Azambuja ၏ အစိုးရတွင် အစိုးရအတွက် နိုင်ငံတော်အတွင်းဝန်ရုံး၏ အကြီးအကဲနှင့် Mato Grosso do Sul ၏ မဟာဗျူဟာစီမံခန့်ခွဲမှု အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
2021 ခုနှစ်အထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်
1994 ခုနှစ်တွင်သူသည် မော်နီကာ  နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၎င်းတွင်ကလေးနှစ်ယောက်ဖြစ်သော Marcela နှင့် Rafael
စေတီပုထိုးအမှတ်  ၁၆၀၃၉၁၁ငကျွဲနားတောင်းစေတီ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည့် စေတီဖြစ်သည်
ငကျွဲနားတောင်းစေတီကို ခရစ်(၁၀)ရာစုတွင် တောင်သူကြီးမင်း၊ အေဒီ(၉၃၁−၉၆၄) တည်ခဲ့သည်
ငကျွဲနားတောင်းစေတီ၏ ပုံစံမှာ အခြေခံအားဖြင့် သရေခတ္တရာ၊ ပျူတို့တည်ခဲ့သည့် ဘောဘောကြီး၊ ဘုရားကြီး၊ ဘုရားမာ စေတီပုံစံများနှင့် တူညီပြီး လုံးစောက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ အောက်ခြေအုတ်ခုံ အဝိုင်းခံ၍ တည်ထားသည်
ငကျွဲနားတောင်းစေတီသည် (၄၄)ပေ မြင့်ပြီး စေတီတစ်ခုလုံး စဉ့်စိမ်းရောင် သုတ်ထားသည်
စေတီပုထိုးအမှတ်၁၆၀၃၉၁၁
တကာကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takarkya)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ထဲနံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထဲနံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၁၀၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းတပင်မြို့ (မွန်: ဍုၚ်တာမွဲတၞံ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်
မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်ချင်း ဆက်စပ်နေပြီး လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးခေတ် လယ်သမားလှုတ်ရှားမှုကို အကြောင်းပြုကာ ထန်းတပင်မြို့မှာ ပို၍ လူသိများခဲ့သည်
ရန်ကုန်မြို့နှင့် ရေလမ်းအဆက်အသွယ်ရှိခြင်းကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်း၍ လှိုင်မြစ်တစ်လျှောက် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ဆင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchaung(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၅ ဦး၊ မ ၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ခရိုင်ဘော်
ခင်မောင်ထွန်း(ရိုးရှင်းတရုတ်: 钦貌吞; ရိုးရာတရုတ်: 欽貌吞; ပင်ယင်: Qīn Màotūn၊၁၂ အောက်တိုတာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းတွင် ကစားခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်: ချန်ပီယံ
ပက္ကော်ပရှာပူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Petkawpasharpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်
ကာမိုနီကာ တောင်ကြား သို့ ဗယ်လ်ကာမိုနီကာရှိ ကျောက်ထွင်းပန်းချီများ သည် အီတလီနိုင်ငံ ဘရက်ရှာ ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ကျောက်ထွင်းပန်းချီများ အများဆုံး စုစည်းနေရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုစုစည်းမှုကို ယူနက်စကိုမှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး အီတလီနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်
ယူနက်စကိုမှ ရုပ်ပုံနှင့် သင်္ကေတ ၁၄၀,၀၀၀ ကျော်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း ထပ်မံတွေ့ရှိမှုများ အရ ကက်တလောက် အတွင်း ပါဝင်သော ပန်းချီများမှာ ၂၀၀,၀၀၀  နှင့် ၃၀၀,၀၀၀  ကြား အထိ ရှိသည်
ကျောက်ထွင်းပန်းချီများသည် တောင်ကြား၏ မျက်နှာပြင် အားလုံးတွင် ပြန့်ကျဲတည်ရှိနေသော်လည်း ဒါဖို ဘွာရီယို တယ်ရမီ ဒေသ၊ ကာပို ဒီ ပွန်တယ် ဒေသ၊ နက်ဒရိုဒေသ၊ ချင်ဗယ်ဂိုဒေသ နှင့် ပတ်စ်ပါးဒို ဒေသတို့တွင် အများဆုံး စုစည်းတည်ရှိလျက် ရှိသည်
သက္ကရာဇ် (၁၂၅၇) ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ ဒေးဝန်းရပ်၌ ဦးဘဦးကို မွေးဖွား၍ ဖခင်မှာ လက်နက်တိုက် စာရေးတော်ကြီး ဦးယော ဖြစ်သည်
ဦးဘဦး၏ အဘိုးမှာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် မဟာမင်းထင် သင်္ခရာဘွဲ့ခံ၊ တဘက်ရွာ (၇) ရွာစား စာဆိုတော် ဦးမြရစ် ဖြစ်၏
အမိမှာ ဒေါ်ညွှန့်ဖြစ်သည်
မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်
ဦးဘဦးသည် ငယ်စဉ်က ရွှေရေးဆောင်တိုက်ဆရာတော်ထံမှ မြန်မာစာပေ သင်ကြားခဲ့ပြီး (၁၂) နှစ်အရွယ် ရောက်သည့်အခါ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစာကို အမေရိကန်ကျောင်းတွင် ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်
ထိုကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းတွင် ဆက်တက်ကာ ဆရာဖြစ်သင်အောင်ပြီး "ဗုဒ္ဓသာသန နုဂ္ဂဟ" ကျောင်းကြီး၌ ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဦးဘဦးမှာ ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ် ရင့်သန်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ၊ ပညာရေးတို့ကို ကျောင်းဆရာဘဝကပင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ထိုစဉ် ကိုလိုနီအစိုးရ၊ ပညာရေးဌာနက ကျောင်းဆရာများ နိုင်ငံရေးမလုပ်ရဟု တားမြစ်သောကြောင့် ဦးဘဦးမှာ ကျောင်းဆရာဘဝက ထွက်ခဲ့ပြီး ပဟိုရ်စည်ဂျာနယ် (သတင်းစဉ်) ကို (၁၂၈၃) ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
သတင်းစာဆရာဘဝတွင်လည်း ပညာရေး၊ မြို့ရွာရေး၊ အမျိုးသားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့ကို အားကြိုးမာန်တက် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဦးဘဦးမှာ (၁၂၈၃) ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ဝံသာနု ဂျီစီဘီအေ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ နဝမမြောက် ကွန်ဖရင့် အစည်းအဝေးကြီးတွင် အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဝေလမင်းသား မြန်မာပြည်သို့ တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာစဉ် ဦးဘဦးမှာ ထိုမင်းသား ကြိုဆိုရေး သပိတ်မှောက်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သဖြင့် ရခိုင်ပြည်၊ စစ်တွေမြို့သို့ အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ပထမအကြိမ် အပို့ခံခဲ့ရသည်
ဦးဘဦးမှာ ဒိုင်အာခီအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဥပဒေပြုအမတ်အဖြစ် (၃) ကြိမ် အရွေးခံရလေသည်
မန္တလေးမြို့၊ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြူနီစပယ်၌ မြို့တော်ဝန် အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဦးဘဦးမှာ နိုင်ငံရေးအသင်းဖြစ်သော မန္တလေး (၂၁)ဦးနှင့် ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့်အပြင် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် အခွန်တော်ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဆာဘွဲ့ ချီးမြင့်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သင့်တော်သော အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းများ ရေးဆွဲကြရန် ထိုစဉ်က နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ အသီးသီးအား တာဝန်ပေးခဲ့ရာ ဦးဘဦး ခေါင်းဆောင်သော ဒို့ဘုရင်ဝါဒအဖွဲ့ကလည်း မြန်မာအုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်း ရေးဆွဲတင်ပြခဲ့ လေသည်
ထိုအုပ်ချုပ်ရေး စဉ်းမျဉ်းမှာ မြန်မာအုပ်ချုပ်ရေး ပညာရပ်ကြီးကို အခြေခံထားပြီး ရေးဆွဲခဲ့သော စည်းမျဉ်းဖြစ်လေသည်
ထို့နောက် ၁၃၀၂ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၉၁ ဌာန အစိုးရလက်ထက်၊ ကာကွယ်ရေးပုဒ်မဖြင့် ဦးဘဦးမှာ စစ်တွေထောင်သို့ ဒုတိယအကြိမ် အပို့ခံခဲ့ရလေသည်
၁၃၀၄ ခုနှစ်၊ ဂျပန်များ စစ်တွေမြို့ကို ဗုံးကြဲသဖြင့် ဦးဘဦးမှာ ထောင်မှလွတ်မြောက်ကာ ခြေလျင်ခရီးဖြင့် တောအထပ်ထပ်၊ တောင်အထပ်ထပ်ကို ကျော်ကာ မန္တလေးမြို့အရောက် ထွက်ပြေးလာခဲ့သည်
ဂျပန်ဗုံးဒဏ်ကြောင့် မန္တလေးမြို့ကြီး ပြာပုံဘဝရောက်နေသည်ကို မြင်တွေ့ရသောအခါ ဦးဘဦးမှာ စိတ်အထိခိုက်ကြီး ထိခိုက်ယူကြုံးမရ ဖြစ်လေသည်
ခရီးလမ်းမှ ငှက်ဖျားရောဂါ စွဲကပ်လာခဲ့သည်က တစ်ကြောင်း၊ ခြေလျင်လာခဲ့ရသော ခရီးက လွန်စွာကြမ်းတမ်းသဖြင့် အားအင်ချိနဲ့ ပင်ပန်းသည်က တစ်ကြောင်းကြောင့် ဦးဘဦးမှာ မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်ရှိ ကန်ပိုင်ရွာ၌ ဇနီး၊ သားသမီးများနှင့်အတူ စစ်အတွင်း ခေတ္တ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စဉ် (၁၃၀၄) ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
"မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ရေးပညာကျမ်း" ကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် စစ်တွေထောင်အတွင်း၌ ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သောကျမ်းကို ပုံနှိပ်ရန် စီစဉ်ဆဲဟု သိရသည်
အက်ပီစတမ်မိုလော်ဂျီ (Epistemology ) ဆိုသည်မှာ ဒဿနိကဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသိပညာ (knowledge) ၏ သဘာဝနှင့် ပမာဏ(အကန့်အသတ်) တို့ အကြောင်းကို လေ့လာသော ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်
ထိုဘာသာရပ်မှအသိပညာ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း
အသိပညာကို မည်သို့ ရယူနိုင်မည်နည်း
ကျွန်ုပ်တို့ မည်သည့်အရာများကို သိထားသလဲ ဆိုသည်ကို မည်သို့မည်ပုံ သိရှိနိုင်မည်နည်း
စသည့် မေးခွန်းများ၏ အဖြေကို ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်
ဤနယ်ပယ်တွင် ရှိသော ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှု အများစုမှာ အသိပညာ၏ သဘာဝကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ၎င်းမှ အမှန်တရား၊ ယုံကြည်မှု၊ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှု တို့နှင့် မည်သို့မည်ပုံ ဆက်စပ်နေသည်ကို ဦးတည်ဆွေးနွေးလေ့ ရှိသည်
ထို့အပြင် အသိပညာကို မည်သို့မည်ပုံ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသည် ဆိုသော အချက်ကိုလည်း လေ့လာလေ့ ရှိပြီး အသိပညာနှင့် ပတ်သက်သော ကြေညာဖော်ထုတ်ချက်များကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်လေ့ ရှိသည်
ထိုအသုံးအနှုန်းကို စကော့လူမျိုး အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဂျိမ်းစ် ဖရက်ဒရစ် ဖယ်ရီယာ (၁၈၀၈-၁၈၆၄) က စတင် သုံးနှုန်း ခဲ့သည်
မကပ်မုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makatmon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မကပ်မုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကပ်မုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂ ဦး၊ မ ၅၂၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၀၇ ဦး နေထိုင်သည်
မက်တီ မိသားစုသည် ချမ်းသာပြီး ဩဇာအာဏာရှိသော Catalan ဒေသခံ ချီလီမိသားစုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်
Forbes မဂ္ဂဇင်းမှတ်တမ်းအရ ထိုမိသားစု၏ ကြွယ်ဝမှုပမာဏသည် (၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်) ၂၇၀၀ မီလျံဒေါ်လာရှိသည်
မက်တီ မိသားစု၏ အရှိန်အဝါသည် ၁၉ ရာစုက Francisco Javier Matte နှင့် သူ့ဇနီးဖြစ်သူတို့ အထည်ဆိုင်ကြီးကို ဆန်တီယာဂို မြို့လည်တွင် ဖွင့်လှစ်ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်
၁၈၅၅ တွင် သူတို့၏ သားဖြစ်သူ (ကလေး ၁၆ ယောက်ဖခင်) ဒိုမင်ဂို က သူ့သား နှစ်ဦးဖြစ်သူ ဩဂတ်စတို၊ အီဒူရာဒို တို့နှင့်အတူ ဗယ်ပါရိုင်းဆို တွင် ဘဏ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
Claudio Matte: Matte သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို ရေးဆွဲခဲ့သူ ချီလီတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်
Augusto Matte: ရှေ့နေ၊ သံတမန်၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမတ်ဖြစ်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးနှင့် တရားရေးဝန်ကြီး
Luis Matte LarraínEugenio Matte HurtadoArturo Matte AlessandriLuis Matte Valdés: Salvador Allende အောက်ရှိ ဝန်ကြီးEliodoro Matte Ossa: Compañía Manufacturera de Papeles y Cartones ၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်ပြီး သမ္မတ Allende ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်
María Patricia Matte Larraín: မူလတန်းသင်ကြားမှုအဖွဲ့၏ဥက္ကဋ္ဌ၊ Santiago ရှိ ဆင်းရဲသားကလေးငယ်များအတွက် စာသင်ကျောင်းများစွာကို ပိုင်ဆိုင်သူEliodoro Matte Larraín: ရှေးရိုးနှင့် လွှမ်းမိုးသော အတွေးများ၏ လေ့လာသင်ကြားမှုစင်တာ (Centro de Estudio Públicos, CEP)၏ ဥက္ကဋ္ဌBernardo Matte LarraínMagdalena Matte Lecaros: အိုးအိမ်နှင့်မြို့ပြတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်အမတ် Hernan Larrain ၏ ဇနီးMaría Olga Matte Lira: မင်းသမီး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမား Guillermo Larraín ၏ ဇနီးမွေးချင်းသုံးယောက်တို့သည် တယ်လီကွန်းတွင် ရှယ်ယာများ ပါဝင်သလို fortune အခြေခံတဲ့ သစ်တော နှင့် စာရွက်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း၊ ဘဏ်နှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းတို့တွင်လည်း ရှယ်ယာများ ပါဝင်ကြသည်
အယ်လီယိုဒိုရို သည် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော CMPC ၏ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်
အကိုဖြစ်သူ ဘန်နာဒိုသည် Banco Bice ရှိ မိသားစု အမွေ ရှယ်ယာများကို ဥက္ကဋ္ဌ ကြီးကြပ်သူ နှင့် electric utility Colbun ဖြစ်သည်
ညီမ ဖြစ်သူ ပတ်ထရီရှာ သည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးခြင်းကဲ့သို့ လူထု ပေါ်လစီနှင့် စီးပွားရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသော ကိုယ်ပိုင် Think Tank တစ်ခုဖြစ်သော Instituto Libertad y Desarrollo ဘုတ်အဖွဲ့ မှ လူမှုဆက်ဆံရေးပညာရှင် ဖြစ်သည်
ဦးရှိန်ဝ-ခမီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Usheinwa-Khamee)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ယီးလာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယီးလာဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၆၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၁ ဦး နေထိုင်သည်
တက္ကဆပ်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်၍ အ‌နောက်ဘက်ရှိ နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်နှင့်အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ လူဝီးစီးယားနား ပြည်နယ်နှစ်ခုတို့၏ အကြား ၌ မက္ကဆီကိုပင်လယ်‌ကွေ့ကို မျက်နှာမူလျက်တည်ရှိသည်
ပြည်နယ်၏ ‌မြောက်ဘက်တွင်အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်၊  ‌တောင်ဘက်နှင့်အ‌နောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့တည်ရှိကြ ၍ အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်တွင်မူ မက္ကဆီကို ပင်လယ်‌ကွေ့ ဝန်းရံ လျက်ရှိသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ အ‌နောက်ဘက်တွင် ‌တောင်တန်းထူထပ်၍ အလယ်တွင် ‌မြေဩဇာ‌ကောင်းသည့်လွင်ပြင်ကြီး များရှိသည်
အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်ရှိ မက္ကဆီကိုပင်လယ်‌ကွေ့ကမ်းခြေ‌ဒေသသည် နုံးတင်‌မြေနု‌ပေါ‌သော‌ မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ ကမ်း‌ခြေ တစ်‌လျှောက်တွင် မြစ်ဝသဲခုံများရှိသည်
‌မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အမျိုးမျိုး ခြားနားလျက်ရှိခြင်း‌ကြောင်း လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်၏ ပမာဏကြီးမားခြင်း‌ကြောင့်လည်းကောင်း၊ တက်ဆက် ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုသည် တစ်‌နေရာနှင့်တစ်‌နေရာ မတူဘဲ ကွဲပြား‌လေသည်
‌တောင်ဘက်ကမ်း‌ခြေတစ်‌လျှောက်တွင် အပူ ‌လျော့ ရာသီဥတုမျိုးမှသည် အ‌နောက်‌မြောက်ဘက်တွင် မျှတ သည့် သမပိုင်းရာသီဥတုမျိုးအထိရှိသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌ရှေ့ပိုင်းတွင် မိုးအများဆုံးရွာသွန်း၍၊ အ‌နောက်ဘက်တွင် မိုး ပါးသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုတွင် ‌မြေဩဇာ‌ကောင်း‌သော လယ်‌မြေအများဆုံးရှိ၍ အ‌ရေးပါဆုံး‌သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်
အ‌ရှေ့‌တောင်ပိုင်းတွင် ဆန်စပါးနှင့် ဝါကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး၍ ဝါအထွက်မှာ အ‌မေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပထမစွဲသည်
‌ပြောင်းကိုလည်း ပြည်တွင်း၌ အများအားဖြင့် နွားများနှင့် ဝက်များကို‌ကျွေးရန် စိုက်ပျိုး၏
မိုးများ‌သော အ‌ရှေ့ဘက်တွင် သစ်‌တောများရှိ၍ သစ်လုပ်ငန်း ထွန်းကားသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်‌မြောက်ပိုင်းနှင့် အ‌နောက်ပိုင်းတွင် ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မု‌ယောနှင့် ရိုင်းစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး ကြသည်
ရိုင်ယိုဂရန်းမြစ်ဝှမ်း ‌အောက်ဘက်တစ်‌လျှောက်၌ သစ်သီးပင်များ စိုက်ပျိုးသည်
စားကျက်‌ကောင်းများရှိသည့် အ‌နောက်‌တောင်ပိုင်းတွင် သိုး၊ နွား၊ ဆိတ် ‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်း သည် အကြီးအကျယ် ထွန်းကားသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုတွင် ‌ရေနံ အများဆုံးထွက်ရာ ပြည်နယ်ဖြစ်‌လေသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ ထွက်ကုန်များကား ဝါဂွမ်း၊ နွား၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ‌ပြောင်း၊ ဝက်နှင့် ဝက်သား၊ ဂျုံ၊ ကြက်ဥ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဆန်စပါး၊ သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ မြင်းနှင့် လား၊ သိုးနှင့် သိုး‌မွှေး၊ ဆိတ်နှင့်ဆိတ်‌မွှေး၊ ကြက်၊ ငှက်(အထူးသဖြင့် ကြက်ဆင်)၊ ပျားနှင့် ပျားရည်၊ ‌ရေနံ၊ ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့၊ ‌ရေနံထွက်ပစ္စည်း၊ ‌ရေနံ ‌မြေသုံး စက်ကရိယာ၊ သစ်၊ အမဲ သား၊ ဂျုံမှုန့်၊ ဘိလပ်‌မြေ၊ ဓာတုပစ္စည်း၊ ချည်ထည်၊ ‌လေယာဉ်ပျံ၊ စည်သွတ်သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သကြားစသည်တို့ ဖြစ်ရာ ထွက်ကုန်မှာ အ‌ထွေ‌ထွေအပြားပြား ဖြစ်‌လေသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်း‌ခြေစာရင်းအရ တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ လူဦး‌ရေသည် ၈၅၆၃၀၀၀ ‌ယောက်ဖြစ်သည်
ထိုပြည်နယ်တွင် မူလက ‌နေထိုင်ခဲ့သူများသည် ရက်အင်ဒီးယန်း လူမျိုးများဖြစ် ကြသည်
သို့‌သော် ၁၆ ရာစုနှစ်များတွင် စပိန်နှင့် ပြင်သစ် လူမျိုးများ လာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ကြသည်
ယခုလက်ရှိ နေထိုင်သူများကား ‌နောက်ထပ်လာ‌ရောက် အ‌ခြေစိုက်ခဲ့ကြ‌သော အိုင်းရစ်၊ ဂျာမန်၊ ပြင်သစ်၊ ဒတ်ချ်၊ ဆွိနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ တို့၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်၏
တက်ဆက်ပြည်နယ်သို့ ပထမဦးစွာ လာ‌ရောက်လှည့်လည်ရှာ‌ဖွေခဲ့သူတို့မှာ စပိန်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်
ကာ‌ဗေးသားသေဗားကားနှင့် အ‌ဖော်သုံးဦးတို့သည် ၁၅၂၈ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်‌ကွေ့ရှိ ဂယ်လဗက်စတန်ကျွန်း၌ သ‌ဘေင်္ာ ပျက်ကာ ‌သောင်တင်ခဲ့‌သော‌ကြောင့် တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌နောက်ဘက်သို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထိုမှအစပြု၍ စပိန်လူမျိုးတို့သည် အ‌နောက်ဘက်ရှိ အက်ပက်ဆိုမြစ်နှင့် ရိုင်အိုဂရန်း မြစ်များ တစ်ဝိုက်၌ စတင်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
ပြင်သစ်လူမျိုး လဆဲသည် ၁၆၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂယ်လဗက် စတန်ကျွန်း ‌တောင်ဘက်ရှိ မက်တ‌ဂေါဒကျွန်း၌ လာ‌ရောက် အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်ခဲ့သည်
သို့သော် စပိန်တို့သည် ဆက်လက်၍ လှည့်လည်ရှာ‌ဖွေခဲ့ရာ ၁၇၃၁ ခုနှစ်သို့‌ရောက်လျှင် အကြိမ်ပေါင်း ၉၀ မျှမက လှည့်လည်စူးစမ်းရှာ‌ဖွေ‌စေခဲ့ပြီးဖြစ်၍ သာသနာပြုဌာန အ‌မြောက်အမြား ဖွင့်လှစ်တည်‌ထောင်ခဲ့ပြီးဖြစ်၏
၁၇၁၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၀၃ ခုနှစ်အထိ စပိန်တို့ နယ်သစ် စိုက်ထူခြင်းမှာ ‌နှေး‌ကွေးခဲ့‌သော်လည်း ထို‌ဒေသသည် စပိန်၏ ကြိုးကိုင်မှု‌အောက်တွင် ရှိခဲ့‌လေသည်
၁၈၁၂ ခုနှစ်၌ စပိန်တို့ ထံမှ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ လွတ်လပ်‌ရေးရသောအခါ တက်ဆက်ပြည်နယ်မှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံပိုင် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား‌လေသည်
ထိုသို့ တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ လက် အောက်၌ရှိ‌နေခဲ့စဉ်က ထိုပြည်နယ်တွင်းသို့ အ‌မေရိကန်များလာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် စတီဖင်ဖူးလား‌အော်စတင် ‌ခေါင်း‌ဆောင်၍ တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌ရှေ့ဘက် ဗရက်ဇတ်မြစ်တစ်ဝိုက်၌ ဆန်ဖိလစ်‌သေ‌အော်စတင် အရပ်ကို တည်‌ထောင်ကာ အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
တဖြည်းဖြည်းနှင့် အ‌မေရိကန်တို့သည် လူဦး‌ရေ ၂၀၀၀၀ ကျော်လာခဲ့‌လေသည်
ထို‌နောက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ အစိုးရသည် အ‌မေရိကန်တို့အ‌ပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်လာ‌သောအခါ အ‌မေရိကန်နယ်သစ်ထူ‌ထောင်သူများသည် ပုန်ကန်‌တော်လှန်ကာ၊ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံကိုထူ‌ထောင်ခဲ့‌လေသည်
၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် အ‌မေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၂၈ ခု‌မြောက် အဖွဲ့ဝင်ပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
အ‌မေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ပြည်‌ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့‌သော်လည်း၊ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်‌ထောင်စုထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်‌ရောက်‌လေသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်‌လောက်တွင် ရေနံတွင်းများ စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့ရာ ပြည်နယ်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်စည်ကား၍ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာ‌လေသည်
ယခင်က မြို့သိမ် ရွာငယ်များသည် မြို့ကြီးများဖြစ်လာ၏
‌ရေနံချက်စက်များ၊ အလုပ်ရုံများ၊ စက်ရုံများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့၏
ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ပြုပြင်‌ပေးခဲ့၍ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုအကြီးအကျယ် တိုးတက်‌ကောင်းမွန်ခဲ့သည်
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု၏ အကြီးဆုံး‌သော စစ်သား‌လေ့ကျင့်‌ရေးစခန်း အများအပြား ပြည်နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိခဲ့‌ပေ၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း၌မူ စက်မှုလက်မှုအလုပ်ရုံသစ် အ‌မြောက်အမြား တည်‌ထောင်ခဲ့‌လေသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ မြို့‌တော်မှာ ‌အော်စတင် ဖြစ်၍ ပြည်နယ်၏အလယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း‌သော ‌ကော်လိုရားဒိုး မြစ်ကမ်း‌ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဟူစတန်၊ ဆန်အန်တိုးနယိုး၊ ဂယ်လဗက်စတန်နှင့် ဖို့ဝပ်မြို့ တို့ဖြစ်ကြသည်
ဟတိုယာမမြို့  (鳩山町 ဟတိုယာမ − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၄၃၃၆ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၅၅၇ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၂၅.၇၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
တခွန်တိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Takhuntaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ သုံးရွာဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးရွာဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စာအုပ်ထဲတွင် အက်ဝရန်၏ ဓမ္မပဒဘာသာပြန်များ ပါဝင်သည်
ဤစာအုပ်တွင် စာမျက်နှာ ၇၀ ပါဝင်သည်
အခန်း ၂၆ ခန်း ပါဝင်သည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကို ဗြိတိန်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံများတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထိုစာအုပ်ကို ဂျာမန်ဘာသာနှင့် ကိုရီးယားဘာသာသို့ ထပ်မံပြန်ဆိုခဲ့သည်
ရင့်ရဲချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintyechaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ရင့်ရဲချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင့်ရဲချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄ ဦး၊ မ ၂၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဂနန်းပြင်ရွာ၊ ဂနန်းပြင်
၁၂၈၅ (၁) ရက်
ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်ကို (၁၉၉၀)နှစ်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေခဲ့သည်
(၂၀ဝ၀)ခုနှစ်တွင် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၂) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းရှိသည်
မြို့နယ်နေလူထုပေါင်း တစ်သောင်းခန့်မှ (၂၀၁၀)ခုနှစ်တွင် တစ်သိန်းဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် စက်မှုဇုန်တစ်ခုလည်းတည်ရှိ‌‌သည်
ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ်သည် ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိလျက်ရှိသည်
ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်နှင့် သန်လျင်မြို့နယ်ကို [[သန်လျင်တံတားအမှတ်(၂){ကုလားဝဲတံတား}]]ဖြင့်လည်း ဆက်သွယ်ထားလျက်ရှိသည်
ကုလားဝဲတံတားသည် (၂၀ဝ၇)ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်ထိုးထားသော ဒုတိယတံတားဖြစ်သည်
ပဲခူးမြစ်သည် ဤမြို့နယ်၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း၏ မြောက်ဘက်တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်၊ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် သံလျင်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်
အလတ်တန်းစားလူတန်းစားများ နေထိုင်ကြပြီး စည်ကားသော ရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယုဇနဥယျဉ်မြို့တော်၊ သစ်ဆိပ်၊ သိမ်ကျောင်းကွေ့၊ ၈၈ရပ်ကွက်နှင့် ပွိုင့်ထိပ်တို့သည်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၏ အဓိကနာမည်ကြီးနေရာများဖြစ်သည်
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများစွာ နေထိုင်သည်
ဒန်းဒေါင့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dandaunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ဒန်းဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒန်းဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၄ ဦး၊ မ ၉၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဘနိုင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Baneng)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉ ဦး၊ မ ၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဟတ်ပွတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatput)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ ခိုယောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခိုယောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၇ ဦး၊ မ ၁၃၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဓမင်းကျွန်း  (အရှေ့)ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ကင်းတုံပယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kintonpei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ်မှာ ကင်းတံပယ် ဖြစ်သည်
ဖန်ရင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ ဖန်မော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝက်လာရွာ၊ ဝါးပတော
ဧပြီလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၀၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၀၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆၁) ရက် ကျန်သေးသည်
အဖ မြန်မာ့ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် နှင့် အမိ ဒေါ်အမာ (ခေါ်) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းတို့မှ ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက် ရန်ကုန်တိုင်း ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် မြို့မ-မြင့်ကြွယ်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော်ရက် ဖြစ်သည်
ဒါဝိဒ်သည် ဤကျမ်းစောင်၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်
အလင်းထဲတွင် လျှောက်လှမ်းပုံသည် မေရှိယဘုရင်ကို ပုံဆောင်သည်
ကျမ်းစာအစပိုင်းသည် ဒါဝိဒ်၏ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် အောင်မြင်ပုံနှင့် ပြဿနာ ကြုံတွေ့ပုံများဖြစ်၍ နောက်ပိုင်းသည် ချမ်းသာမှုကို မခံစားနိုင်ပုံအကြောင်း ဖြစ်သည်
ပါဝင်သောအချက်များ၁
ဒါဝိဒ်ဘုန်းတန်ခိုးထွန်းတောက်လာခြင်း (အခန်း ၁–၁၀)(က) ရှောလုနှင့် ယောနသန်အတွက် ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (အခန်း ၁)(ခ) ယုဒဘုရင်ဖြစ် နန်းတက်ခြင်း (၂ : ၁-၇)(ဂ) ရှောလုအိမ်နှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှု (၂ :၈- ၄:၁၂)(ဃ) ဣသရေလ တစ်မျိုးသားလုံး ဘုရင်အဖြစ်နန်းတက်ခြင်း (အခန်း ၅)(င) ယေရုရှလင်သို့ ပဋိညာဉ်သေတ္တာဆောင်ယူခြင်း (အခန်း ၆)(စ) ဘုရားသခင်နှင့် ဒါဝိဒ်အကြား ပဋိညာဉ် (အခန်း ရ)(ဆ) ဣသရေလရန်သူများအား ကျေးဇူးပြုခြင်း (အခန်း ၉)(ဇ) မေဖိဗောရှက်အား ကျေးဇူးပြုခြင်း (အခန်း ၁၀)(ဈ) အခြားအောင်မြင်မှုများ (အခန်း ၁၁၊၁၂)၂
ဒါဝိဒ်ကျဆုံးခြင်း(က) ဗေသရှေဘနှင့် ဥရိယအပေါ် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်း (အခန်း ၁၁)(ခ) ဘုရားသခင်ထံ ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်း (အခန်း ၁၂)၃
ဒါဝိဒ်၏ ဒုက္ခများ (အခန်း ၁၃–၂၀)(က) အာမနုန်က တာမာအား လင်မယားပြုကျင့်ခြင်း (၁၃:၁-၁၉)(ခ) အဗရှလုံက အာမနုန်အား လက်စားချေပြီး ထွက်ပြေးခြင်း (၁၃:၂၀-၃၉)(ဂ) အဗရှလုံ ယေရုရှလင်သို့ ပြန်လာခြင်း (အခန်း ၁၄)(ဃ) အဗရှလုံ ပုန်ကန်ခြင်းနှင့် ဒါဝိဒ်ပုန်းရှောင်ခြင်း (၁၅:၁-၁၈)(င) မိတ်ဆွေလား ရန်သူလား (၁၅:၁၉ – ၁၆:၁၄)(စ) အဗရှလုံ၏ အတိုင်ပင်ခံများ (၁၆:၁၅ – ၁၇:၂၃)(ဆ) အဗရှလုံ သေ၍ဒါဝိဒ်ငိုခြင်း (၁၇:၂၄- ၁၉:၈)(ဇ) ဒါဝိဒ်ပြည်တော်ပြန်ဝင်ခြင်း (၁၉:၉ – ၄၃)(ဈ) ရှေဘပုန်ကန်ခြင်း နှင့် သေခြင်း (အခန်း ၂၀)၄
နောက်ဆက်တွဲ(က) အစာရေစာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းဘေးဒဏ် (အခန်း ၂၁)(ခ) ဒါဝိဒ်၏ ဆာလံချီးမွမ်းသီချင်း (အခန်း ၂၂)(ဂ) ဒါဝိဒ် ညာလက်ရုံးမှူး (အခန်း ၂၄)(ဃ) ဒါဝိဒ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခြင်း (အခန်း ၂၄)TAGS: ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင်
ဂတ်စကက်ဆိုသည်မှာ မက္ကင်နီကယ် အပိတ် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ထိစပ်နေသော မျက်နှာပြင် နှစ်ခု၏ ကြားရှိ နေရာအလွတ်ကို ဖြည့်ပေးသော အရာ ဖြစ်သည်
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖိအားကြောင့် ဆက်စပ်ထားသော အရာများ အတွင်းမှ သို့မဟုတ် အတွင်းသို့ ယိုစီးဖိတ်ကျမှုကို တားဆီးရန် အတွက် ဖြစ်သည်
ဂတ်စကတ်ကြောင့် မျက်နှာပြင် မချောမွေ့သော စက်ကိရိယာ အစိတ်အပိုင်းအများ ကြားတွင် လုံးဝနီးပါး ထိစပ်မှုကို ဖြစ်စေသည်
ဂန့်ဂေါလေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါမြို့တွင် တည်ရှိသည်
ဇင်းဘာရွာ(အင်္ဂလိပ်: Zinbar)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ မုတ္ကမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုတ္ကမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဒေါက်တာ ထင်အောင် (၁၈ မေ ၁၉၀၈ – ၁၀ မေ ၁၉၇၈) သည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု နှင့် မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအသင်း (The Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning) ကို ၁၉၅၆တွင် တည်ထောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၀၈ ခု၊ မေလ ၁၈ ရက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့၌ မွေးသည်
မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးဖိန်းနှင့် ဒေါ်မိမိ တို့ ဖြစ်သည်
မွေးချင်း ၇ ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်သည်
အစ်ကိုအကြီးဆုံးမှာ ၁၉၄ရ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း ‌နှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေး‌နွေးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ် ဖြစ်သည်
၁၉၂၃ ခုတွင် စိန့်ပေါကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်သည်
မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်စာ ဂုဏ်ထူးရသည်
ထို့နောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်သည်
ဥပစာတန်းတွင် ရာဇဝင် (ယခု သမိုင်း) ကို စိတ်ဝင်စားလာသည်
ထိုစဉ် ပါမောက္ခမှာ ဒီဂျီအီးဟော (Daniel George Edward Hall) ဖြစ်သည်
သမိုင်းသင်သော်လည်း မြန်မာသမိုင်းအား နှိပ်ချပြောဆိုလေ့ရှိရာ မောင်ထင်အောင်နှင့် မကြာမကြာ ပဋိပက္ခဖြစ်ရသည်
ဝိဇ္ဇာတန်းရောက်သော် ဆရာနှင့်အဆင်မပြေမှုက အဟန့်အတားဖြစ်မည်စိုး၍ သမိုင်းဂုဏ်ထူးတန်း မတက်တော့
၁၉၂၈ ခုတွင် အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူးတန်းဖြင့် ဘွဲ့ရသည်
ကိန်းဘရစ်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ပြည်သူ့ရေးရာ ဥပဒေဘွဲ့၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေမဟာဘွဲ့ကို ရယူသည်
၁၉၃၃ ခုတွင် ဒဗ္ဗလင်ရှိ ထရီနတီကောလိပ်မှ စာပေဆိုင်ရာပါရဂူဘွဲ့ ရသည်
ထို ဘွဲ့ယူကျမ်းကို ၁၉၃၇ ခုတွင် အောက်စဖို့ပုံနှိပ်တိုက်မှ မြန်မာပြဇာတ်များ အမည်ဖြင့်စာအုပ်ထုတ်ခဲ့သည်
ဦးဖိုးကျားနှင့် သိကျွမ်းကာ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီ အကျိုးဆောင် (အတွင်းရေးမှူး) အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၄၈ အထိ ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၃၆ ခု၊ ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ် ပေါ်လာသော် ရန်ကုန်မြို့မိမြို့ဖများက မြို့မတိုင်းရင်းသားအထက်တန်းကျောင်း တွင် အမျိုးသားတက္ကသိုလ် (ညကျောင်း) ဖွင့်ရာ ဒေါက်တာထင်အောင်က အင်္ဂလိပ်စာနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာရပ်များ ပို့ချသည်
အခြားကထိကများမှာ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဦးဖိုးကျား၊ သူရိယ ဦးလှဖေ၊ ဦးဖိုးစိန်၊ ဦးထွန်းညို၊ ဦးအောင်လှ (သင်္ချာပါမောက္ခ၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ကြီး) စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် နီပွန်-မြန်မာ ယဉ်ကျေးမှုအသင်း နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်) အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းရာ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်
သုတေသနအသင်းနှင့် သမိုင်းကော်မရှင်တို့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သေးသည်
၁၉၅၈ ခုရောက်သော် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိ ဖြစ်လာသည်
ပါရဂူဘွဲ့ရပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လာသည့်အခါ အစ်ကိုများ (ဝတ်လုံ ဦးကျော်မြင့်နှင့် ဦးမြင့်သိန်း) တို့ထံ အလုပ်သင်ရှေ့နေ ဝင်သည်
နောင်သော် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိက ဖြစ်လာသည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးပါမောက္ခချုပ် အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုမှ ၁၉၅၈ ခုအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခုနစ်ကနေ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ သီရိလင်္ကာသို့ မြန်မာသံအမတ် အဖြစ် သွားသည်
၁၉၆၃ တွင် အငြိမ်းစားယူတော့သည်
နောင်းပိုင်းတွင် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်နှင့် ဝိတ်ဖောရပ်တက္ကသိုလ် (Wake Forest University) တို့တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
မြန်မာအစိုးရက စည်သူဘွဲ့၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အမေရိကန်တက္ကသိုလ်များက ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်
၁၉၇၈ ခု၊ မေလ ၁၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ တိမ်းပါးသည်
ဇနီး ဒေါ်တင်လှ သာ ကျန်ရစ်သည်
မောင်ထင်အောင် ကလောင်အမည်ဖြင့် အောက်ပါစာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည် -
ပင်စောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinzauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
လပြည့်ညရဲ့စိန်ခေါ်သံ  သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ချင်ဒဏ္ဍာရီသည်ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လော့ဖိင်)ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်
ဇာတ်လမ်းကို ထိုင်ဝမ်စာရေးဆရာ ဝှမ်းရှစ်ရန်ရေးသားသော အမည်တူဝတ္ထုပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်
တရုတ်၏ ပထမဆုံးသော သုံးဘက်မြင် သိုင်းလောကနောက်ခံကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ကျယ်ကျန်း ဟန်ကျိုးတွင်အခြေစိုက်သော စပါးခလီး ကီး(ဟန်ကျိုး ရွှမ်ကျီ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ သတင်းအချက်အလက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစု)မှ ထုတ်လုပ်သည်
ခေါင်းစဉ်မှာ ကျော်ကြားသော ကဗျာတစ်ပုဒ်မှကောက်နုတ်ထားသည့် "ချင်ခေတ်မှာ သာတဲ့လ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ဤတွင် သူရဲကောင်းနှစ်ဦး၏ အမည်များပါဝင်သည်
သူရဲကောင်းမင်(ထွန်းလင်း)သည် ထျန်းမင်ဖြစ်ပြီး သူရဲကောင်းမယ်ယွဲ့(သော်တာ)သည် ယွဲ့အော်ဖြစ်သည်
ချင်ဒဏ္ဍာရီသည် ချင်ဧကရာဇ် ယင်ကျန့် ပထမတရုတ်နိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ချိန်မှသည် မြို့တော်ရှန်းယန်ကို အနောက်ချူနိုင်ငံဘုရင် ရှန့်ယူ လာရောက်သိမ်းပိုက်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်
ဇာတ်လမ်းမှာ ကျင်းထျန်းမင်ဟူသော လူငယ်လေးတစ်ဦး၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းဖြစ်ပြီး သာမန်ကလေးတစ်ဦးအဖြစ်မှ သူရဲကောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်လာပုံကို တင်ဆက်ထားသည်
ကယ်နယဲ့က ထျန်းမင်ကိုခေါ်ပြီး ချင်နန်းတော်မှထွက်လာသည်
ယင်ကျန့်က ကယ်နယဲ့ကို ပြန်ခေါ်ရန် တပ်ရင်းတစ်ရင်းလွှတ်လိုက်သည်
လွှတ်လိုက်သော တပ်ရင်းမှာ ကယ်နယဲ့ကို ပြန်ခေါ်နိုင်ရန်ဝေးစွ
အသက်ရှင်လျက် ပြန်လာနိုင်သူပင်မရှိ
ထိုအခါ အမတ်ကြီးလီစီး၏ အကြံအတိုင်း ဝေ့ကျွမ်းဦးဆောင်သော လျှိုရှားအဖွဲ့ကို လွှတ်ကာ ကယ်နယဲ့ကိုပြန်ခေါ်ရန် စီစဉ်သည်
လျှိုရှားအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဝေ့ကျွမ်းနှင့် အမတ်ကြီးလီစီးတို့ အပေးအယူ လုပ်လိုက်သည်
ချင်ဘုရင်ယင်ကျန့်က ကယ်နယဲ့ကိုလိုချင်သည်
ဝေ့ကျွမ်းက ထျန်းမင်ကိုလိုချင်သည်
ဤအပေးအယူအရ လျှိုရှားအဖွဲ့က ကယ်နယဲ့တို့တူဝရီးနှစ်ယောက်နောက်သို့ လိုက်သည်
ကယ်နယဲ့နှင့်ထျန်းမင်တို့သည်  မမျှော်လင့်ဘဲ ရွာတစ်ရွာသို့  ရောက်သွားသည်
ထိုရွာမှာ ချူစစ်သည်တို့ ရုပ်ဖျက်နေထိုင်သောရွာဖြစ်ပြီး ချူမင်းသား ရှန့်ရှောက်ယွီလည်းနေထိုင်သည်
ထိုအချိန်တွင် လျှိုရှားအဖွဲ့ဝင် ဝူစွမ်းလည်း ထိုရွာသို့ရောက်လာသည်
ဝူစွမ်းက အစောင့်ရွာသားတစ်ယောက်ကို သတ်လိုက်သည်
ဝူစွမ်းနှင့် ရွာသားများတိုက်ကြချိန်တွင် ကယ်နယဲ့က ဝူစွမ်းကိုသတ်လိုက်နိုင်သည်
သို့သော် တပ်ရင်းနှင့်တိုက်စဉ်က ရခဲ့သော ဒဏ်ရာများကို ဆေးကုရန်လိုနေသည်
ယင်ကျန့် စေလွှတ်ထားသော ဝေ့ကျွမ်းတို့အဖွဲ့ရောက်လာပြီဖြစ်သဖြင့် ယင်ကျန့်တပ်များထပ်မံရောက်လာမည်ကို စိုးရိမ်ကာ ချူစစ်သားများလည်း ရွာကိုစွန့်ခွာရန်ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်
ဤသို့ဖြင့် ကယ်နယဲ့၊ထျန်းမင်၊ရုပ်ဖျက်ထားသော ချူစစ်သည်များအားလုံး မော့ဂိုဏ်းသို့သွားရန် ပြင်ဆင်ကြသည်
လမ်းခရီးတွင် လျှိုရှားအဖွဲ့ဝင် မြေခွေးဘုရင်က လိုက်သတ်ရာ ကယ်နယဲ့ကထွက်တိုက်သည်
မြေခွေးဘုရင် ထွက်ပြေးသွားသော်လည်း ကယ်နယဲ့ထပ်မံဒဏ်ရာရသွားသည်
ထိုအချိန်တွင် မိန်းကလေးတစ်ဦးရောက်လာကာ မိမိသည် မော့ဂိုဏ်းသားဖြစ်ကြောင်း မော့ဂိုဏ်းဆေးခန်းသို့ လမ်းညွှန်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောသဖြင့် ထိုမိန်းကလေးနှင့်အတူ ခရီးဆက်ကြသည်
မော့ဂိုဏ်းဆေးခန်းသို့ ရောက်သောအခါ  ထျန်းမင်နှင့်ကယ်နယဲ့က ဆေးကုရန်နေခဲ့သည်
ရှောက်ယွီတို့က စက်မှုမြို့တော်သို့ ဆက်သွားသည်
များမကြာမီ ဆေးခန်းအနီးတွင် လျှိုရှားအဖွဲ့ဝင်ပိုင် ဖုန့်ဟွမ်၏ငှက်ငယ် နောက်ယောင်ခံလိုက်နေသည်ကို မြင်သည်
ပင့်ကူကွန်ရက်လက်အောက်ခံ ငယ်သားတစ်ဦးကိုလည်း မြင်ကြရသဖြင့် ဆေးခန်းကိုစွန့်ခွာကာ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်သို့ ခရီးဆက်ကြသည်
လမ်းတွင် ပိုင်ဖုန့်ဟွမ်က လိုက်တိုက်သဖြင့် ချောက်ကမ်းပါးအစွန်းတစ်နေရာသို့ ရောက်သွားသည်
ချောက်အစွန်းတွင် လျှိုရှားအဖွဲ့ဝင် ချီလျန့်နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရပြန်သည်
ဤတွင် မော့ဂိုဏ်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် စက်ဆရာပန်းက စက်ရုပ်ငှက်ဖြင့် လာရောက်ကယ်တင်သည်
စက်ရုပ်ငှက်ကို စီး၍ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်သို့ ခရီးဆက်ကြသည်
တွမ်းမုလုံ ယွဲ့အော်၊ကယ်နယဲ့၊ထျန်းမင်နှင့် စက်ဆရာပန်းတို့ စက်မှုမြို့တော်သို့ ရောက်ချိန်တွင် မော့ဂိုဏ်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နှင်းဖြူနှင့် ကောင်းကျန့်လီတို့လည်း စက်မှုမြို့တော်သို့ ပြန်ရောက်လာကြသည်
လျှိုရှားအဖွဲ့ကလည်း စက်မှုမြို့တော် အပြင်ဘက်တွင် ရောက်နေပြီဖြစ်သည်
ဦးဆုံးအနေဖြင့်အရိပ်မဲ့လင်းနို့က စက်မှုမြို့တော်တွင်းရှိ တောအုပ်သို့ဝင်လာသည်
သံတူကြီးနှင့်တွေ့ပြီးတိုက်ကြသည်
မော့ဂိုဏ်းသားတဦးက မော့ဂိုဏ်းခန်းမသို့သတင်းပြန်ပို့သည်
ထိုသူကို ချီလင်းက သတ်လိုက်သည်
ပြီးနောက် ထိုလူအယောင်ဆောင်၍ မော့ဂိုဏ်းခန်းမသို့သတင်းသွားပို့သည်
စက်မှုမြို့တော်တွင်းရောက်လျှင် မြို့မြေပုံကိုခိုးသည်
ဗဟိုရေကန်ကို အဆိပ်ခတ်သည်
အဆိပ်ရည်များသည် ဗဟိုရေကန်မှတဆင့် တမြို့လုံးပြန့်သွားသည်
ကောင်းကျန့်လီက ကယ်နယဲ့လုပ်သည်ထင်၍ ကယ်နယဲ့ကို အကျယ်ချုပ်ချထားသည်
တဖက်တွင်လျှိုရှားက ချင်စစ်တပ်နှင့်အတူ စက်မှုမြို့တော်ကိုဝင်တိုက်သည်
တွမ်းမုလုံ၊ယွဲ့အော်၊ထျန်းမင်နှင့် ရှောက်ယွီတို့နောက်ကို အရိပ်မဲ့လင်းနို့ကလိုက်နေသည်
တွမ်းမုလုံက ကလေးများကို တားမြစ်နယ်မြေတွင်းသို့ ပို့လိုက်သည်
ထို့နောက် အရိပ်မဲ့လင်းနို့နှင့် တိုက်ရာ ရှုံးသဖြင့် အဖမ်းခံလိုက်ရသည်
တောက်ကျစ်က မြို့တွင်းအခြေအနေကို မော့ဂိုဏ်းဂိုဏ်းချုပ်ဆီ သတင်းသွားပို့သည်
တားမြစ်နယ်မြေထဲတွင် ရှောက်ယွီသည် ယွဲ့အော်၊ထျန်းမင်တို့နှင့်လူချင်းကွဲသွားသည်
ထျန်းမင်နှင့်ယွဲ့အော်တို့ တားမြစ်နယ်မြေမှ ပြန်ထွက်အလာတွင် လနတ်သမီးနှင့်တွေ့သည်
လနတ်သမီးက ယွဲ့အော်ကို ဖမ်းသွားသည်
ဝေ့ကျွမ်းက တွမ်းမုလုံကို သတ်ခါနီးတွင် ကယ်နယဲ့ရောက်လာသည်
ထို့နောက် ဝေ့ကျွမ်းနှင့်ကယ်နယဲ့တို့တိုက်ကြသည်
ပိုင်ဖုန့်ဟွမ်က ကယ်နယဲ့ကို ကျောဘက်မှ အလစ်ဝင်တိုက်သည်
တွမ်းမုလုံက ကယ်နယဲ့အစားတိုက်ပေးရာမှ ဒဏ်ရာရသွားသည်
ထိုအချိန်တွင် ထျန်းမင်ရောက်လာသည်
ကယ်နယဲ့က သူ့နောက်တွင်နေရန်ပြောသည်
နောက်သို့ရောက်လျှင် ထျန်းမင်က ကယ်နယဲ့ကို ဓားဖြင့်ထိုးလိုက်သည်
ကယ်နယဲ့နောက်ကျောကို ဓားဖြင့်ထိုးသူမှာ ထျန်းမင်မဟုတ်ဘဲ ဟေးချီလင်းဖြစ်နေသည်
ချီလင်းက ထျန်းမင်ပုံစံအယောင်ဆောင်ထားခြင်းသာဖြစ်သည်
ကယ်နယဲ့က ချီလင်းကို တိုက်မည်ပြုရာ ဝေ့ကျွမ်းက ဝင်တိုက်သည်
,ဝေ့ကျွမ်းနှင့်ကယ်နယဲ့တို့တိုက်ကြရာ ကယ်နယဲ့၏ဓား ၂ပိုင်းကျိုးသွားသည်
ထိုအချိန်တွင် ထျန်းမင်ရောက်လာသည်
ကယ်နယဲ့က ဓားကျိုးတစ်ပိုင်းဖြင့် ဝေ့ကျွမ်း၏လည်ပင်းကိုထောက်လိုက်သည်
သို့သော် မူလရခဲ့သောဒဏ်ရာများကြောင့် လဲကျသွားသည်
ထျန်းမင်က ကယ်နယဲ့နားသို့ရောက်လာသည်
လျှိုရှားနှင့်မော့ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်များအကြား ပြိုင်ပွဲလုပ်သည်
ပြိုင်ပွဲငယ် ၃ပွဲတွင်နိုင်သည့်ဘက်က ထျန်းမင်ကိုယူရန်ဖြစ်သည်
ဝူစွမ်းနှင့်သံတူကြီး ချီလျန့်နှင့် နှင်းဖြူ ပိုင်ဖုန့်ဟွမ်နှင့်ကောင်းကျန့်လီတို့တိုက်ကြသည်
၂ဖက်စလုံး ၁ပွဲနိုင် ၁ပွဲသရေ ၁ပွဲရှုံးဖြစ်သဖြင့်ရလဒ်တူနေသည်
တပ်ကူသွားခေါ်သော တောက်ကျစ်စက်မှုမြို့တော်သို့ပြန်လာသည်
လမ်းတွင် ရင်းယန်ဂိုဏ်းသား စီးမင်လေးက လိုက်တိုက်သည်
ရောက်လာသော တပ်ကူများကိုမူ စီးမင်ကြီးနှင့် ချင်တပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က တိုက်သည်
ချင်စစ်သားများအားလုံးသေသည်
ပိုင်ဖုန့်ဟွမ်နှင့် ကောင်းကျန့်လီတိုက်နေချိန်တွင် ထျန်းမင်ကို ရှောက်ယွီက ကယ်ထုတ်သွားသည်
သို့သော် ကောင်းကျန့်လီဒဏ်ရာရသွားသောအခါ ထျန်းမင်ကပြန်လာသည်
ထို့နောက် ထျန်းမင်နှင့် အရိပ်မဲ့လင်းနို့တို့တိုက်ကြသည်
ထိုအချိန်တွင် ယန်းတန်းရောက်လာပြီး ထျန်းမင်ကိုကယ်လိုက်သည်
မိမိတိုက်ကွက်တစ်ကွက်ကို ရှောင်နိုင်လျှင် အားလုံးကို အသက်ချမ်းသာပေးမည်ဟု ဝေ့ကျွမ်းက ထျန်းမင်ကိုပြောသည်
ယန်းတန်း၏လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ထျန်းမင်ကဝေ့ကျွမ်း၏တိုက်ကွက်ကို ရှောင်လိုက်နိုင်သည်
ဝေ့ကျွမ်းနှင့် ယန်းတန်းတို့ တိုက်ကြပြန်ရာ ဝေ့ကျွမ်းရှုံးသည်
လျှိုရှားအဖွဲ့ကို ခေါ်၍ စက်မှုမြို့တော်မှ ပြန်လည်ထွက်ခွာသည်
ထိုအချိန်တွင် ယန်းတန်းသည် ဒဏ်ရာရနေပြီဖြစ်သည်
ကွယ်လွန်ခါနီးတွင် ထျန်းမင်ကို အတွင်းအား အားလုံးလွှဲကာ ဂိုဏ်းချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်
ယန်းတန်းကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်   စက်မှုမြို့တော်ကို ဖျက်သိမ်း၍ စန်းဟိုင်မြို့သို့သွားကြသည်
လမ်းတွင် ထျန်းမင်ကို မော့ဂိုဏ်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များက ပညာသင်ပေးသည်
စန်းဟိုင်မြို့သို့ရောက်သောအခါ ထျန်းမင်နှင့်ရှောက်ယွီက ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းတွင် ပညာသင်သည်
ကျန်လူများက စန်းဟိုင်မြို့ပြင် တောအုပ်တွင်းရှိရွာတစ်ရွာတွင်နေသည်
ထိုရွာမှာ မော့ဂိုဏ်း၏ လျှို့ဝှက်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်
ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းသည် စားဖိုမှူးသင်း၏ထမင်းဆိုင်မှ ထမင်း မှာစားသည်
စားဖိုမှူးသင်းမှာ မော့ဂိုဏ်းသားဖြစ်သည်
ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းနှင့်မော့ဂိုဏ်းတို့ဆက်သွယ်ရာတွင် ကြားခံဆောင်ရွက်ပေးသည်
တခါတွင် ထမင်းလာပို့သော စားပွဲထိုးလေးကို ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းမှ ကျောင်းသားအချို့က အနိုင်ကျင့်ကြသည်
ထျန်းမင်က စားပွဲထိုးလေးဘက်မှဝင်ကူညီသည်
ထျန်းမင်နှင့်ရှောက်ယွီတို့ညဘက် အပြင်ထွက်ကြရာ ရင်းယန်ဂိုဏ်းမှ စီးမင်ကြီးနှင့်ရင်းယန်ရုပ်သေးများက ဖမ်းမိသွားသည်
ထိုအချိန်တွင် စားပွဲထိုးလေးပေါ်လာကာဝင်ကူညီသည်
စားပွဲထိုးလေးမှာ ယောက်ျားလေးမဟုတ်ဘဲ မိန်းကလေးဖြစ်နေသည်
မနက်အရုဏ်တက်ခါနီးတွင် ရင်းယန်ဂိုဏ်းသားများကပင်လယ်အနီးသို့စုရုံးရောက်ရှိလာသည်
အိပ်မက်လှေပေါ်သို့တက်ကြမည်ဖြစ်သည်
ရင်းယန်ဂိုဏ်းသားများ အိပ်မက်လှေပေါ်သို့တက်သွားကြသည်
တချိန်တည်းမှာပင် ရှန်းယန်နန်းတော်မှ စန်းဟိုင်မြို့သို့စာပို့လာသည်
ပို့လိုက်သောစာကို မော့ဂိုဏ်းကဖြတ်လုသည်
သို့သော်စာမှာဝှက်စာဖြင့်ရေးထားသဖြင့် အဓိပ္ပာယ်မဖော်နိုင်ဖြစ်နေသည်
သို့ဖြင့် ကျန်းလျန်ကို အကူအညီတောင်းကြရာ ကျန်းလျန်က ပစ္စည်းတခုလိုကြောင်းပြောသည်
ထိုပစ္စည်းကို တောက်ကျစ်က သွားခိုးသည်
ခိုးပြီးပြန်အလာတွင် ရှန့်ချီက လိုက်တိုက်သည်
တောက်ကျစ်အဖမ်းခံလိုက်ရသည်
ထိုအချိန်တွင် စီးမင်လေးရောက်လာသည်
တောက်ကျစ်ခိုးသွားသော ပစ္စည်းကို ပြန်ယူရန်ဖြစ်သည်
ထိုပစ္စည်းကို ရှန့်ချီကပါ လိုချင်နေသဖြင့် ရှန့်ချီနှင့် စီးမင်လေးတို့နှစ်ယောက် တိုက်ကြသည်
တိုက်နေစဉ် ကောင်းကျန့်လီနှင့်ကယ်နယဲ့တို့ရောက်လာပြီးတောက်ကျစ်ကိုကယ်သွားသည်
ထိုပစ္စည်းသည်လည်း တောက်ကျစ်နှင့်အတူပါလာသည်
ပစ္စည်းကိုရမှ ဝှက်စာကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်နိုင်သည်
တဖက်တွင်လည်း ချူမင်းသားရှောက်ယွီက ကွဲကွာနေသော စစ်တပ်နှင့်ပြန်တွေ့ဆုံသည်
ဘုရင့်လူများကလည်း မော့ဂိုဏ်းတည်နေရာကို စုံစမ်းနေသည်
သိသွားသောအချိန်တွင်လာတိုက်သည်
မော့ဂိုဏ်းလည်းအငိုက်မိသွားသည်
အဖမ်းခံရတော့မည့် အခြေအနေရောက်လာသည်
ထိုအချိန်တွင် ရှီးလန်က ကယ်ထုတ်သွားသည်
ရှီးလန် ရှောက်ယွီ ထျန်းမင်တို့က ကျားဖြူစက်ရုပ်ဖြင့် ထွက်ပြေးသည်
ကယ်နယဲ့နှင့် အခြားလူများက ဥမင်လမ်းမှပြေးသည်
ရှီးလန်တို့ထွက်ပြေးရင်းဖြင့် မတော်တဆ အိပ်မက်လှေပေါ်ရောက်သွားသည်
ကယ်နယဲ့တို့ဥမင်လမ်းမှပြေးကြရာ ဥမင်လမ်းမှ အထွက်တွင် လျှိုရှားနှင့်တည့်တည့်တိုးသည်
ထိုနေရာသို့ ကျန်းလျန်လည်းရောက်လာသည်
ကျန်းလျန်၏စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် မော့ဂိုဏ်းနှင့်လျှိုရှား မဟာမိတ်ဖွဲ့လိုက်သည်
၁၂နှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ယင်ကျန့်ကို လုပ်ကြံရန်မော့ ဂိုဏ်းက ရွေးချယ်စေလွှတ်ခဲ့သော သူရဲကောင်းကျင်းခေါဖြစ်သည်
အစပထမတွင် ကလေးမရှိသော အဘိုးအိုနှင့်အဘွားအိုမောင်နှံက မွေးစားခဲ့သော်လည်း ထိုဇနီးမောင်နှံကွယ်လွန်ချိန်တွင် လေလွင့်ကလေးတစ်ဦးအဖြစ် ဘဝကိုကျင်လည်ခဲ့ရသည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဖခင်၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ကယ်နယဲ့က ရှာတွေ့ခဲ့သည်
အသတ်ခံရမည့်ဆဲဆဲတွင် သူရဲကောင်းကယ်နယဲ့က ကယ်တင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ကယ်နယဲ့ကို ဦးလေးအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်
မော့ဂိုဏ်းကို ဝေ့ကျွမ်းတို့အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဂိုဏ်းချုပ်မှလွဲ၍ မော့ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်အများစု ဒဏ်ရာရနေချိန်တွင် ဝေ့ကျွမ်းကိုစိန်ခေါ်ခဲ့သည်
ဝေ့ကျွမ်း၏တိုက်ကွက်ကို အသက်နှင့်ရင်း၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မော့ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်က မိမိကွယ်လွန်ခါနီးတွင် ဂိုဏ်းချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်
စန်းဟိုင်မြို့တွင် ရုပ်ဖျက်နေထိုင်စဉ်အတောအတွင်း ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းတွင် ပညာသင်ယူကာ ဂိုဏ်းဝင်အဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သည်
၁၂နှစ်အရွယ်မိန်းကလေးတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဖခင်မှာ ယန့်နိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသားဟောင်းဖြစ်ပြီး မော့ဂိုဏ်းဂိုဏ်းချုပ်လည်းဖြစ်သည်
မိခင်ဖြစ်သူမှာ နက္ခတ်တာရာများကို ကျွမ်းကျင်သည်
ယွဲ့အော်သည် မိခင်ကွယ်လွန်ချိန်မှစ၍ တွမ်းမုလုံနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်
မော့ဂိုဏ်းကို ဝေ့ကျွမ်းဦးဆောင်သောအဖွဲ့ လာရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် တွမ်းမုလုံက ယွဲ့အော်ကို မော့ဂိုဏ်းသားအဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ပြီး ထျန်းမင် ရှောက်ယွီတို့နှင့်အတူ စက်မှုမြို့တော်မှ ထွက်ရာလမ်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်
သို့သော်လည်း စက်မှုမြို့တော်တွင်း ပြန်ဝင်လာသည့်အတွက် လနတ်သမီး၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရင်းယန်ဂိုဏ်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်
ရင်းယန်ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်က ယွဲ့အော်ကို ကျီးလူချင်းလုံဟု အမည်ပြောင်းပေးခဲ့သည်
အသက်၁၄နှစ်အရွယ် ချူမျိုးနွယ် မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည်
အစအနောက်သန်သည်
ဖခင်မှာ ချူဘုရင်ဖြစ်ပြီး တိုက်ပွဲတွင်ကျဆုံးခဲ့သည်
စစ်ပွဲတွင် ရန်သူများဝန်းရံခံရချိန်၌ ချူစစ်သည်အမြောက်အမြား ကျဆုံးခဲ့ရမှုကို မိမိကြောင့်ဟု ယူဆကာ တစ်နှစ်ခန့် စိတ်ဒဏ်ရာရနေခဲ့သည်
ချူမျိုးနွယ်စစ်သားအချို့နှင့်အတူ ရွာတစ်ရွာတည်၍ နေထိုင်သည်
ကျေးရွာအကြီးအကဲများအဖြစ် စစ်ဗျူဟာမှူးလျန်နှင့် အခြားတစ်ဦးက ဆောင်ရွက်သည်
ထို့နောက် ရှောက်ယွီသည် ထျန်းမင်၊ကယ်နယဲ့တို့နှင့် ဆုံတွေ့ကာ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်သို့ အတူခရီးဆက်ခဲ့သည်
စက်မှုမြို့တော်ကျဆုံးချိန်တွင် စန်းဟိုင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
ထိုမြို့တွင် ကွန်ဖြူးရှပ်ဂိုဏ်းဝင် ကျောင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ရုပ်ဖျက်နေထိုင်ခဲ့သည်
စန်းဟိုင်မြို့တွင်ပင် ကွဲကွာနေသော ချူစစ်သည်များနှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံခဲ့သည်
အသက်၁၄နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ရှောင်ယွီဖြစ်ပြီး ရှူမျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်
အတွဲ ၃ တွင်မှ ဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်လာသည်
အတွဲ ၄ တွင် ရှီးလန်ကို မြောင်မင်းသမီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်
စားဖိုမှူးသင်း၏ ထမင်းဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်သည်
ရှီးလန်၏သူငယ်ချင်းများမှာ ရှောင်ဟေးဟုခေါ်သော ကြောင်နက်ကြီးတစ်ကောင်၊ထျန်းမင်နှင့် ရှောက်ယွီတို့ ဖြစ်ကြသည်
ပဉ္စလက် အတတ်များ တတ်ကျွမ်းသည်
အသက် ၃၀ အရွယ် ဓားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
မိမိသဘောထားနှင့် ရပ်တည်ချက်ကို ပွင့်လင်းစွာပြောတတ်သော်လည်း ခံစားချက်ကိုမူ ထုတ်မပြောဘဲ သိမ်းထားလေ့ရှိသည်
ကွေကူ(သရဲတောင်ကြား)ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဝေ့ကျွမ်း၏ ဆရာတူအစ်ကို ဖြစ်သည်
ချင်ဘုရင် ယင်ကျန့်၏ သက်တော်စောင့်တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
သူငယ်ချင်း ကျင်းခေါ၏သားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ချင်နိုင်ငံကို စွန့်ခွာခဲ့သည်
ဤတွင် ချင်စစ်သားများ လိုက်လံဖမ်းဆီးမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်
ထို့နောက် ရှောက်ယွီ၊စစ်ဗျူဟာမှူးလျန်တို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ရှောက်ယွီတို့ကို မြေခွေးဘုရင်၏ရန်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့ရာ ထပ်မံဒဏ်ရာရခဲ့သည်
ဒဏ်ရာကို ဆေးဆရာမလေး တွမ်းမုလုံက ကုသပေးခဲ့သည်
ထို့နောက် လျိုရှား အဖွဲ့၏ လိုက်လံတိုက်ခိုက်မှုကို ရှောင်တိမ်းရန် မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
စက်မှုမြို့တော်ကျဆုံးချိန်တွင် စန်းဟိုင်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
အသက် ၃၀ အရွယ် ဓားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်
ခံစားချက်ကို ထုတ်ပြောလေ့မရှိ
ကွေကူ(သရဲတောင်ကြား)ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကယ်နယဲ့၏ ဆရာတူညီ ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က ကယ်နယဲ့နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ဖူးသည်
ဝေ့ကျွမ်းသည် ချင်တပ်ဖွဲ့နှင့် ကုန်းစူးဂိုဏ်း၏ အကူအညီဖြင့် လျှိုရှားအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်ကို ချေမှုန်းခဲ့သည်
စန်းဟိုင်မြို့စခန်းသို့ မော့ဂိုဏ်း ပြောင်းရွှေ့သောအခါ လျှိုရှားအဖွဲ့လည်း စန်းဟိုင်သို့သွားခဲ့သည်
မော့ဂိုဏ်းသားများ စန်းဟိုင်မြို့တွင် အခြေကျသောအခါ ကွန်ဖြူးရှပ်ကျောင်းမှ ကျန်းလျန်၏စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် မော့ဂိုဏ်းနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်
အချို့နေရာများသည် အတိတ်ကို နောက်ကြောင်းပြန်ရန် ပြခြင်းသက်သက်ဖြစ်သည်
ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပျက်နေသော အချိန်တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိ
ထင်ရှားသော ဇာတ်လမ်းနောက်ခံနေရာများမှာ မော့ဂိုဏ်းစက်မှုမြို့တော်၊ စန်းဟိုင်မြို့၊ ကြေးမုံရေကန်တို့ဖြစ်သည်
စက်မှုမြို့တော်ကို အတွဲ၁တွင် စတင်မိတ်ဆက်သည်
အတွဲ၃အလယ်ခန့်ထိ ဇာတ်လမ်းတွင်ပါဝင်သည်
မော့ဂိုဏ်းအဓိက အခြေစိုက်ရာနေရာဖြစ်သည်
ကြေးမုံကန်ကို အတွဲ ၁တွင်စတင်မိတ်ဆက်သည်
မော့ဂိုဏ်းဆေးခန်းဖြစ်သည်
အလွန်လျှို့ဝှက်သောနေရာဖြစ်သဖြင့် နေရာသိ မော့ဂိုဏ်းသားတဦးက လမ်းပြမှသာ ရောက်နိုင်သည်
အတွဲ ၃အလယ်ခန့်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်
မြို့တွင်းရော မြို့ပြင်ပါ ဇာတ်လမ်းတွင်ပါဝင်သည်
ကွန်ဖြူးရှပ်ကျောင်း မော့ဂိုဏ်းကျေးရွာ ချူစစ်တပ်စခန်းနှင့် အိပ်မက်လှေတို့မှာ စန်းဟိုင်မြို့ရှိ ထင်ရှားသော ဇာတ်လမ်းနောက်ခံနေရာများဖြစ်ကြသည်
လပြည့်ညရဲ့စိန်ခေါ်သံ ဇာတ်လမ်းနောက်ခံနေရာများချင်ဒဏ္ဍာရီမူရင်းအင်တာနက်စာမျက်နှာ(Official website) Archived 15 March 2015 at the Wayback Machine.မူရင်းဂိမ်းဝက်ဘ်ဆိုက် Archived 8 July 2018 at the Wayback Machine.weibomoonlight&sunshine — the translation of qin's moon Shao Siming specialကွန်ပြူတာဂိမ်း Archived 24 November 2015 at the Wayback Machine."Qin Shiming month" hand tour official website:  Archived 16 May 2015 at the Wayback Machine."Qin Shiming month" hand tour Andrews Download Archived 17 March 2015 at the Wayback Machine."Qin Shiming month" Genuine iOS hand travel Download: Amazon.com: Wen Shiren: Books, Biography, Blog, Audiobooks ...Qin's Moon - Beta(လပြည့်ညရဲ့စိန်ခေါ်သံ အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုး ဗွီဒီယိုများ)အတွဲ၁  ဗွီဒီယိုများ ပြန်လည်ဆန်းသစ်မှု Archived 24 March 2015 at the Wayback Machine.ပိုင်ဖုန့်ဟွမ်ငယ်ဘဝဇာတ်လမ်း Archived 18 March 2015 at the Wayback Machine.ရင်းယန်အမြွှာညီအမ Archived 18 March 2015 at the Wayback Machine.
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီသည် သာဝတ္ထိမြို့တော်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ ဆွမ်းကိစ္စ ပြီးဆုံးပြီးနောက်ဝယ် နေ့သန့်ခြင်းငှာ အန္ဓဝန်တောအုပ်၌ ရင်းဖျားကိုင်းညွတ် ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်နေသော အင်ကြင်းပင်ရင်း၌ ရပ်တည်နေစဉ် ဥပ္ပလဝဏ္ဏာဘိက္ခုနီအား ကြောက်လန့်ခြင်း, ဒူးတုန်ခြင်း, မွေးညှင်းရွှင်ပြ ကြက်သီးထခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေလိုခြင်း, သမာဓိပျက်စေလိုခြင်းငှာ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ မာရ်နတ်က “ဥပ္ပလဝဏ္ဏဘိက္ခုနီ၏ ရူပကာယကို ချီးမွမ်းပြီး လူဘော်ကျော့ လူရမ်းကား သေသောက်ကြူး အရက်သမားတို့ကို မကြောက်ပါသလော”ဟု ပြောဆိုလေသည်
ဥပ္ပလဝဏ္ဏဘိက္ခုနီက မာရ်နတ်၏ စိတ်ထားကြံစည်ချက်တို့ကို သိရှိသဖြင့် “သေသောက်ကြူး အရက်သမား ယောက်ျား တစ်သိန်းလောက်ပင် ဤနေရာသို့ ရောက်လာပစေ မိမိအနေဖြင့် ကြောက်စရာ မလိုတော့ပုံ, မိမိ၏အစွမ်းသတ္တိရှိပုံတို့ကို” ၃-ဂါထာဖြင့် ပြန်လည်မိန့်ကြားသဖြင့် ကိုယ်ဆင်းရဲ စိတ်ဆင်းရဲစွာဖြင့် မာရ်နတ်ယုတ် ပြန်လှည့်သွားရပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
တန်ခိုးကြီးမားကုန်သော ဘိက္ခုနီတို့တွင် ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီသည် အသာလွန် ဆုံး ပေတည်း-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
(ထေရီ၊၂၂၉
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၉၀-၂၀၆
ဗလိုင်ချီချင်းနိုင်ဘူတာ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ ဗလိုင်ချီချင်းနိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
သီရိလင်္ကာမီးရထား၊ ပြည်နယ်အစိုးရပိုင်မီးရထားလုပ်ဆောင်ရေးက လုပ်ဆောင်သည်
ဘတ်တိကလိုအာရထားလိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခုဖြစ်ကာ ကိုလံဘိုမြို့နှင့် ဘတ်တိကလိုအာခရိုင်ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦး နေထိုင်သည်
ဆင်ခုန်းတိုင် (ကုလား)ရွာ
သက်ကယ်ချင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeichinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မိုးညိုမြို့နယ်၊ ရှားတောကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတောကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၉ ဦး၊ မ ၈၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဘကြီးတော် မင်းတရား (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၉-၁၈၃၇၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-၁၁၉၉)သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် (၁၁) ဆက်တွင် သတ္တမမြောက် ဘုရင် ဖြစ်သည်
ဘိုးတော် (ဗဒုံမင်း) ၏ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာသတိုးမင်းစော၏ ပထမ အိမ်ရှေ့မိဖုရားမှ ဖွားမြင်သော သားတော်ကြီး ဖြစ်သည်
ငယ်မည်မှာ မောင်စိန်ဖြစ်သည်
ဖွားတော်မူစပင် စစ်ကိုင်းမြို့ ကို စားရသောကြောင့် စစ်ကိုင်းမင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ သာယာဝတီမင်း (ရွှေဘိုမင်း)၏ နောင်တော်ဖြစ်၍ နောင်တော်ကြီးမင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရတနာပူရ (အင်းဝ) စတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွှေနန်းတော်၌ ဖလ်မှန်အများအပြား ထည့်သွင်းတည်ဆောင်ထားသဖြင့် ဖလ်နန်းရှင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နန်းစံသက် (၁၈) နှစ်အတွင်း ဆင်ဖြူတော်များ ဆက်သခံရ၍ ဆင်ဖြူများရှင် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်
ဘကြီးတော် ဟူသောအမည်မှာ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့၏ ဘကြီးတော်ဖြစ်၍ နောင်အခါတွင် ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ဘကြီးတော် အဖြစ်သာ ထင်ရှားလေသည်
နန်းတက်ဘွဲ့အမည်မှာ သိရီ တြိဘဝနာဒိတျ ပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဖြစ်သည်
ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၆) ရက်၊ သောကြာနေ့ (ခရစ်နှစ် ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၈၄)တွင် ဖွားမြင်တော် မူခဲ့သည်
ဖွားမြင်စဉ်ကပင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီးက ချစ်မြတ်နိုးတော် မူလှသဖြင့် စစ်ကိုင်းမြို့ကို ပေးတော်မူသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် ဘထွေးတော် ပြည်မင်း သီရိဓမ္မရာဇာ၏ သမီးတော်၊ ဘိုးတော် ဗဒုံမင်း၏ မြေးတော်ဖြစ်သည့် သီရိသူမာယာ စန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ ဆင်ဖြူရှင်မယ်နှင့် ထိမ်းမြားတော်မူသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခမည်းတော် အိမ်ရှေ့စံ နတ်ရွာစံတော်မူသဖြင့် ဘိုးတော် မင်းတရားက စစ်ကိုင်းမင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံအရာ ပေးတော်မူသည်
၁၁၈၁ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း (၁၃) ရက်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရား နတ်ရွာစံတော်မူသော အခါ ထိုလဆန်း (၁၅) ရက်နေ့တွင် မင်းအဖြစ် ဘိသိက်ခံတော်မူသည်
အိမ်ရှေ့စံအဖြစ်နှင့် ရှိနေစဉ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မိဖုရား ဆင်ဖြူရှင်မယ်သည် ညောင်ရမ်းမင်းသား(စကြာမင်းသား) အား ဖွားမြင်တော်မူပြီးနောက် ကံတော်ကုန်လေသည်
ထို့နောက် ဧချင်း၊ ကျောက်စာ၊ စာတမ်း၊ မော်ကွန်းတို့အရ ပုဂံမင်းရိုးအဆက်ဟုဆိုသော မင်းသား သီဟကျော်စွာ၏သမီး မယ်နု (ဖလံဂုဏ်ရွာ သူ)ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၅ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မိဖုရားမြှောက်ခဲ့၍ နန်းတက်သည့်အခါတွင်လည်း မယ်နုကို မိဖုရားခေါင်ကြီးအဖြစ် ထားတော်မူလေသည်
မြို့တော်ကိုလည်း အင်းဝမှ အမရပူရသို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၄ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၃) တွင် တဖန်ပြောင်းရွှေ့သည်
မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် အရပ်အနေသာ၍ သင့်လျော်သော ရတနာပူရ အင်းဝ နေပြည်တော်ကြီးကို အသစ်ပြုပြင် တည်ထောင်၍ အမရပူရ နေပြည်တော်မှပြောင်းရွှေ့စံတော်မူသည်
၁၁၈၅ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် မင်းသာမန်တို့ ခံဝံ့ခဲသော ဦးထိပ်၌စိုက်၍ သွန်းအပ်သော ရာဇာဘိသေ က မုဒ္ဓါဘိသိက်ကို မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့်တကွ ခံယူတော်မူပြီးလျှင် သီရိတြိဘဝနာ ဒိတျာပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇာ ဘွဲ့တံဆိပ် နာမံကို ခံယူတော်မူသည်
မိဖုရားခေါင်ကြီးကမူ သီရိပဝရ တိလောက မဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ တံဆိပ်တော်နာမံကို ခံယူသည်
ထိုနေ့တွင်ပင် ရွှေနန်းတော်ကြီးကို လက်ယာရစ်လှည့်၍ နန်းသိမ်းပွဲ ခံယူတော်မူလေသည်
မင်းအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပြီးနောက်တွင် တိုင်းသူပြည်သားတို့ဆင်းရဲနွမ်းပါးလှသည်ကို သိတော်မူ သဖြင့် ၁ဝ ဖို့ ၁ ဖို့အခွန်တော်ကို ၃ နှစ်တိုင်တိုင် လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုသည်
နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း အသစ် စည်းကြပ်တော်မူသည်
အကြေအညာမြို့များတွင် ကင်းရုံးကင်းတိုင်းထား၍ အကောက်စားခြင်းကိုလည်း ရုပ်သိမ်း စေသည်
ကင်းများကို ရာဇဝတ်တော် ကင်းအောင်မြို့ထွက် မြို့ဝင်စစ်ဆေးရန် အတွက်သာ ထားရှိစေသည်
ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ရတနာသုံးပါး၌ ယုံကြည်မြတ်နိုးတော်မူသည်
သာသနာတော်ကို အတိုင်းထက် အလွန်ထွန်းတောက်ပြန့်ပွား စေခြင်းငှာ၊ သုတ္တန်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာပိန္ထကတ်တော်များကို အစုံများစွာ ရေးကူးစေသည်
ဆရာတော်ကြီးများအား ပိန္ထကတ်တော်များကို တည်းဖြတ် စေသည်
ဘွဲ့တံဆိပ်များဖြင့် ဆရာတော်ကြီးများအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းလည်း ပြုလေသည်
မှူးမတ်ရဲမက်တို့၏ အရည်အသွေးကိုလည်း သိတော်မူတတ်၍ အထိုက်အလျောက် ချီးမြှင့်တတ်သည်
စိတ်နှလုံး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ အယဉ် အကျေးအသိမ်အမွေ့ကိုလည်း ကြိုက်နှစ်သက်တော်မူသည်
အဋ္ဌာရသ အတတ်မျိုးတို့၌လည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူ၍ အထူးသဖြင့် ဆင်ကြန်မြင်းကြန် ပန်းချီ ပန်းပုအတတ်တို့၌ ပို၍ ထူးချွန်တော်မူသည်
မင်းတရားကြီးသည် လှူဒါန်းပေးကမ်း စွန့်ကြဲခြင်း၌လည်း ရက်ရောတော်မူသည်
မင်းကွန်း၊ စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ မန္တလေးတောင် စသည်တို့၌ မင်းတရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းတန်ဆောင်း စသည်တို့အများအပြားရှိသည်
မင်းကွန်း၌ ပုထိုးတော်ကြီး၊ အမရပူရ၌ မဟာသကျရံသီ ကျောက်ဖြူ ရုပ်ပွားတော်၊ မဟာအောင်မြေဘုံသာ ကျောင်းတော်ကြီး၊ မဟာဝိဇယရံသီ စည်းခံတော်ကြီး စသည်တို့သည် မင်းတရားကြီး၏ ကောင်းမှုတော်များဖြစ်သည်
မဇ္ဈိမဒေသရှိ မဟာဗောဓိပင်သို့လည်း အထူးထူးတော် အလှူတော်များကို ကျော်စာများနှင့်တကွ စေလွှတ်လှူဒါန်း ပူဇော်ခဲ့လေသည်
မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ရဟန်းပညာရှိ လူပညာရှိတို့ကို ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်၍ ရာဇဝင်တစ်စောင် ပြုစုစေသည်
ထိုရာဇဝင်ကြီးကို မောင်းထောင်ဆရာတော် လူထွက် ပညာရှိ အမတ်ကြီးမဟာဓမ္မသကြ¸ ကြီးမှူးအုပ်ချုပ်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကျမ်းပြုစေသည်
ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို မှန်နန်းတော်ဦးတွင် ရေးသားပြုစုရသောကြောင့် မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ဟု ခေါ်တွင်သည်
ထိုရာဇဝင်ကြီးတွင် ကမ္ဘာဦးကာလမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ် နတ်တော်လအထိ အဖြစ်အပျက်များသာ ပါဝင်သည်
ထိုကြောင့် မင်းတုန်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် ဆက်လက်ပြုစုစေရာ ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို ဒုတိယ မဟာရာဇဝင်တော် ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်
မင်းညီ မင်းသားဆွေတော်မျိုးတော်၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး၊ ဒိုင်းမှူး သင်းမှူး၊ သွေးသောက်စု မြင်းခေါင်း၊ မြင်းစီး၊ သွေးသောက်ကြီး၊ သေနတ်စွဲ၊ ဓားစွဲကိုယ်ရံတော်၊ ရေကြည်မှစ၍ အမှုထမ်း ကျွန်တော်မျိုးတို့ကို သစ္စာပေးတော်မူသည်
မင်းညီ မင်းသား၊ မှူးတော်မတ်တော်များကိုလည်း အရည်အလျောက်၊ အထိုက်အလိုက် မြို့ရွာများ အသီးအသီး ပေးသနားတော်မူသည်
ဝေသာလီပြည်၊ ရခိုင်ပြည်၊ မျည်းတဲပြည်စသော တိုင်းပြည်ကြီး များနှင့် ထီးရံနန်းရံ စော်ဘွားမြို့စား တပ်ပေါင်းစား အဝေးမြို့ဝန်၊ စစ်ကဲအရာရှိတို့ကိုလည်း အကြီးအမှူး၊ သွေး သောက်စု၊ မြင်းတော်သည် ခန့်ပြီးလျှင်၊ အစေ့အနှံ့သစ္စာတော် ပေးစေလွှတ်သည်
မင်းတရားကြီး အိမ်ရှေ့စံစဉ်က မစစောင့်ရှောက်၍ မဏိပူရတွင် စိုးစံနေရသော၊ မဏိပူရ ကသည်းစော်ဘွား မဟာရှိန်ရာဇာသည် မကျိုးမနွံရှိသဖြင့် မင်းတရားကြီး နန်းတက်သည့် နှစ်အတွင်း၌ပင် ညီတော် ဒွါရာဝတီ မင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်ထင်ကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ တပ်တော်များချီတက်သိမ်းယူစေရာ၊ မဏိပူရ တစ်မြို့လုံးကို ရသည်
မဏိပူရချီတပ်တွင် အလုံမြို့ဝန်မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလက လက်ဝဲစစ်ကြောင်း၊ စစ်ကဲမင်းကြီး မင်ခေါင်းကျော်က လက်ယာကြာင်း ချီတက်သည်
မြို့ကိုရပြီးနောက်၊ အစောင့်တပ်များ ချထားကာ တပ်များပြန်လာကြသည်
မဟာရှိန် ရာဇာသည် အင်္ဂလိပ်တို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသော ကချာနယ်ထဲသို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်
ယင်းစော်ဘွား၏ သားဟဲလာစန္ဒရော် အိန်စောင်တာပသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် ကချာမှနေ၍ မဏိပူရရှိ မြန်မာတပ်များကို လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်
မြို့စောင့် တပ်များက ပြန်လှန်ခုခံနေစဉ် အမရပူရမှစစ်ကူတပ်များ ရောက်ရှိလာ သဖြင့် ကသည်းတပ်များကို နှိမ်နင်းရသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ
ထို့ကြောင့် ကချာနယ် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်စိုးမိုးခြယ်လှယ်မှုများ ပြုသည်
ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာတပ်များနှင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားလက်ထက်က နန်းတင်ပေးခဲ့သော အာသံစော်ဘွား စန္ဒရေကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့၏ အမအစကိုယူကာ မြန်မာမင်းအား ထောင်ထားခြားနားမည် ပြုသဖြင့် မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံကို ချီတက်နှိမ်နင်းရပြန်သည်
စန္ဒရကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့ပိုင်နက်သို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်
မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံ၌ စော်ဘွားအသစ်ကို နန်းတင်၍၊ ဗိုလ်မှူးမင်းကြီး မဟာသီလဝကို အစောင့်အနေအထားပြီး ပြန်လာသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးအာဏာ တစတစ ကျယ်ပြန့်ကာ အနောက်ဘက်သို့ရောက်လာမည်ကို စိုးရိမ်သည်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်ကပင် ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းယူသည့်အခါ စစ်တကောင်းနယ်ခြားကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့အချင်းများခဲ့ရသည်
ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက်သို့ ကျရောက်သောအခါ မဏိပူရစော်ဘွား၊ အာသံစော်ဘွားတို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့ထံ ခိုလှုံခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက် အတွင်းသို့ပြေးဝင်သော ထိုစော်ဘွားများကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံဖမ်းဆီးသောအခါ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ် တို့ပို၍ မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ် ( ခရစ် ၁၈၂၄ ) တွင် နတ်မြစ်ဝရှိ ရှင်မဖြူကျွန်း၌ အင်္ဂလိပ်တို့ကလာ၍ အလံစိုက်ပြီး တပ်တည်မည်ပြုရာ၊ မြန်မာတပ်များနှင့် အချင်းများကြပြီးလျှင် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ကြသည်
ထိုအခါ မြန်မာတို့ဘက်မှ စစ်ကူရန် ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး မဟာဗန္ဓုလကို ရခိုင်ပြည်သို့တစ်ကြောင်း၊ ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး သတိုးသုဓမ္မ မဟာသက်တော်ရှည်ကို အာသံမဏိပူရသို့တစ်ကြောင်း ချီတက်စေသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခု တစ်ပေါင်းလ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄ ခု၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ် လော့အမ်းမှတ်က အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာတို့စစ်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်
မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်များသည် ပန်းဝါတိုက်ပွဲ ( ရာမူးတိုက်ပွဲ ) တွင် အရေးသာသည်
ထိုနောက် ရှေ့သို့ဆက်လက်ချီတက်ခြင်း မပြုသေးဘဲတပ်နားနေစဉ်၊ ရန်ကုန်မြို့ကို အင်္ဂလိပ် တပ်များက သိမ်းပိုက်လိုက်သောကြောင့်၊ ဟံသာဝတီ ရန်ကုန်မြို့ကို ပြန်လည်လုပ်ကြံရန် မဟာဗန္ဓုလအား ခေါ်တော်မူသဖြင့်၊ ရန်ကုန်သို့ချီခဲ့ရသည်
အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် ရခိုင်ရိုးမကိုကျော်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ဝင်ရောက်ရန် အကြံကို လက်လျှော့ပြီးသော် နိုင်ငံတွင်း ရေကြောင်းကိုမှီကာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက် တိုက်ခိုက်ရန် အကြံပြုသည်
ထို့ကြောင့် ရန်ကုန်သို့ရေတပ်ကြီး ချီလာပြီးလျှင် ပင်လယ်မှ အမြောက်စိန်ပြောင်းလွှတ်ကာ မြို့ကို စီးထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကြီး စတင်ခဲ့လေရာ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က လက်နက်အင်အား သာလွန်ခြင်း၊ အင်္ဂလိပ် တပ်သားများသည် အလေ့အကျင့်ရှိပြီးလျှင် တိုက်ရည်ခိုက်ရည်သာခြင်း စသည်တို့ကြောင့် မြန်မာတပ်များ အရေးမလှခဲ့သည်သာများပြီးသော် စစ်သည်ရဲမက် အထိအရှအကျအဆုံး များပြားလှသည်
ရန်ကုန်တွင် အရေးမလှသဖြင့် ဓနုဖြူသို့ဆုတ်ခွာပြီးလျှင် တပ်ခံသော မဟာဗန္ဓုလသည်လည်း ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူခံတပ်၌ ဗုံးသင့်၍ ကျဆုံးလေသည်
မဟာဗန္ဓုလ ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် မြန်မာတပ်များသည် ပို၍ ကစင့်ကလျားဖြစ်သည်
ရဲမက်တော်များ၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးများ အကျအဆုံး အထိအခိုက်လည်း များလှသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် အရေးသာ၍ မြို့ရွာများကို သိမ်းပိုက်နိုင်သော်လည်း မြန်မာပြည်သူလူထုကို အုပ်ချုပ်ရန် မလွယ်ကူသေးသည်ကို သိမြင်နားလည်သဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းရန်စကားကမ်းလှမ်းသည်
ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာတို့က အလျော့ပေးအညံ့ခံ၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် ငြင်းပယ်တော်မူသည်
အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း ထပ်မံ စကားကမ်းလှမ်းသည်
နောင်အခါ အကြောင်းကြောင်းကို ထောက်ရှု၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် လက်ခံသဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပြေငြိမ်း စာချုပ်ကို မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ ရန္တပိုရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် တပေါင်းလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ)တွင် ချုပ်ဆိုကြ၍ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့လေသည်
ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထပ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်း သည် ယုတ်လျော့သွားသည်
ရန္တပိုစာချုပ်အရ အာသံနယ်၊ ရခိုင်ပြည်၊ တနင်္သာရီနယ်တို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့အား ပေးလိုက်ရသည်
ထို့ပြင် မဏိပူရ၊ ကချာနယ်တို့အရေးတွင် မြန်မာတို့က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မရတော့ချေ
စစ်စရိတ်ငွေ တစ်ကုဋေကိုလည်း မြန်မာတို့က ပေးရလေသည်
ရန္တပိုစာချုပ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်ချင်းလဲလှယ်၍ ဆိုင်ရာ နေပြည်တော်များ၌ နေထိုင်ရန် စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ် ပါရှိသည့်အတိုင်း အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တော် မယ်စယ်ဘော်ရနီ ( မေဂျာဗားနေး ) သည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ နေထိုင်ရန်ရောက်လာရာ၊ မင်းတရားကြီးက ကောင်းစွာ နေရာချထားပေးပေသည်
မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် အင်းဝ၌ရှိစဉ် မြန်မာပိုင် ကလေးကတော့တောင်ကြားကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအစိုးရက သိမ်းယူရာ၊ မယ်စယ်ဘော်ရနီက စာရေးသား ကန့်ကွက်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ပြန်ပေးသည်
မယ်စယ်ဘော်ရနီ အင်းဝ၌ ရှိနေစဉ်ပင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တနင်္သာရီနယ်ကို အခြားနယ်တစ်ခုခုနှင့် လဲလှယ်လိုသဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းလာသည်
မြန်မာတို့က အလဲအလှယ်မရှိဘဲ တနင်္သာရီနယ်ကို ပြန်၍လိုချင်သဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းမှုသည် ဆုံးခန်းတိုင် မရောက်ခဲ့ပေ
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ ခု) တွင် မွန်ငစပ်ဆိုသူ ထောင်ထားခြားနားပြီးလျှင် ရန်ကုန်ကို လုပ်ကြံသည်
မွန်သူပုန်တို့ကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံတိုက်ခိုက်သည့်အခါ အင်္ဂလိပ်ပိုင် တနင်္သာရီ နယ်ထဲသို့ပြေးဝင်ခိုလှုံကြသည်
ထိုအခါမြန်မာတို့က မုတ္တမမြို့ကို အခြေပြုပြီးသော် တနင်္သာရီနယ်အတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့်၊ အင်္ဂလိပ်တို့က မုတ္တမမြို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်သည်
မွန်တို့၏ ထကြွခြင်းသည် ထိုအကြိမ် နောက်ဆုံး ဖြစ်လေသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘဝရှင် မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော် ကျန်းခံ့တော်မမူ ဖြစ်လာသည်
ထို့ကြောင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ မောင်တော် စလင်းမြို့စား မင်းသား သီရိသုမဟာဓမ္မရာဇာ (မင်းသား မောင်အို) နှင့် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား တိုင်းဝန်ပြည်ဝန်ကို စီရင်ဆောင်ရွက်စေသည်
ထိုအတွင်း နိုင်ငံမငြိမ်မသက်ရှိလေလျှင်၊ စလင်းမြို့စားနှင့် အပေါင်းပါ မှူးမတ်များက မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းအပေါ် အယုံအကြည် မရှိ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်းမချ ဖြစ်လာသည်
ထို့ကြောင့် ပြစ်မှုရှာကြံလာသည်
ထိုအခါ သာယာဝတီမင်းကလည်း နောင်တော်မင်းတရားအားကျေးဇူးသစ္စာရှိစွာနှင့် အမှုတော်များကို နှလုံးလက်ရုံးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ပါလျက်၊ မင်းသား မောင်အိုနှင့် အပေါင်းအပါ တစ်စုတို့က မိမိအပေါ် အကောက်ကြံကာ မှုခင်းရှာကြံရမည်လောဟု စိတ်ဝမ်းနာ ကြည်းကာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုသို့ နောက်တော်ပါများနှင့် အတူ ထွက်ခွာသွားပြီးလျှင် ပုန်ကုန်ခြားနားလေသည်
အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ် မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် ရွှေဘိုသို့လိုက်သွားပြီးလျှင် ဖျန်ဖြေလျှောက်ထားသော်လည်း အရေးမရလေ
တဖန် ဆရာတော်များ ကြွရောက်ဖြန်ဖြေ စေ့စပ်ရပြန်သည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ညီတော် သာယာဝတီမင်း၏ အလိုတော်ပြည့်၍၊ ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ညီတော်အား ထိုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် နန်းစည်းစိမ်ကို လွှဲပြောင်းပေးကာ၊ အိမ်ဖြူစံတော်မူလေသည်
သာယာဝတီမင်းသည် ရွှေနန်းစည်း စိမ်ကို လက်ခံပြီးနောက်တွင် နောင်တော်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် စလင်းမင်းသားတို့ကို အပြစ်အလျောက် စီရင်တော်မူလေသည်
ထင်ရှားသော သားတော် သမီးတော်များမှာ ဆင်ဖြူရှင်မယ်မှ ဖွားသော ညောင်ရမ်းမြို့စားတစ်ပါး (စကြာမင်းသား)၊ မိဖုရား ခေါင်ကြီးမယ်နုမှ ဖွားမြင်တော်မူသော သမီးတော်တစ်ပါးဖြစ်၍ ထိုသမီးတော်သည် နောင်အခါ မင်းတုန်းမင်းတရား၏ အလယ်နန်း မိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်ဖြစ်သည်
မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်နုမှ မြင်သော သားတော်တစ်ပါးနှင့် သမီးတော် တစ်ပါးတို့သည် ငယ်ကလွန်ကြသည်
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ပြီးချိန်မှစကာ စိတ်ကျဝေဒနာကို ခံစားနေခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်
ထိုအချိန်မှစကာ နန်းတွင်းရေးကို နန်းမတော်မယ်နုနှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို တို့ကခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသည်
ပြိုင်ဘက်ဟု ယူဆသူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ပထမအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း မယ်နု၏လက်ရုံးတစ်ဆူဖြစ်သည့် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ ဓနုဖြူတွင် ကျဆုံးသည်
ဘကြီးတော်မင်း၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကို ရာဇဝတ်သားများအား လက်ခံနေထိုင်စေမှုဖြင့် စွပ်စွဲပြီးအရာမှချရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် သာယာဝတီမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်ကာ အင်အားစု၍ ပုန်ကန်သည်
ပုန်ကန်မှုအောင်မြင်သဖြင့် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်သည်
နန်းမတော်မယ်နု၊ မင်းသားကြီးဦးအိုနှင့် အပေါင်းအပါများသာမက ညောင်ရမ်းမင်းသားပါ ရေချဖျောက်ဖျက်ခံရသည်
ဘကြီးတော်မင်းကိုမူ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် နေစေသည်
နန်းကျပြီး ၈နှစ်အကြာ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်နေရစဉ်အတွင်း ညီတော် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၅၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၈၄၆) တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဘကြီးတော်ဘုရား-ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့၏ဘကြီးတော် ဖြစ်သောကြာင့်တည်း၊စစ်ကိုင်းမင်း-မင်းသားငယ်ဘဝက စစ်ကိုင်းမြို့ကို စားရသောကြောင့်တည်း၊နောင်တော်ကြီး-သာယာဝတီမင်းခေါ် ကုန်းဘောင်မင်း လည်းခေါ်သည့် ရွှေဘိုမင်းတြား၏နောင်တော်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း၊ဖလ်နန်းရှင်, မှန်နန်းရှင်- နန်းတော်ကြီး၌ ဖလ်, မှန်တွေ အလွန်များသောကြောင့်တည်း၊သိရီ တြိဘဝနာဒိတျ ပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ- ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် မင်းတြားကြီး၊ဆင်ဖြူများရှင်- နန်းစံ ၁၈-နှစ်တိုင်တိုင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးလျက် ဆင် ရတနာများစွာ ဆက်သခံရသောကြောင့်တည်း
အကောက်ချောင်းရွာ၊ စစ္စလီထုံး
သခင်စိုး (၁၉၀၆-၁၉၈၉) သည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတွင် အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို စတင်တည်‌ထောင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
သခင်စိုးသည် မွန်အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ခမီခရိုင်၊ မုပွန်ကျောက်တန်းရပ်တွင် အဘ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်နှင်းအောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
ညီအစ်ကို မောင်နှမများထဲတွင် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်
ကျောက်တန်းရွာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားသည်
ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ မောင်ငံရပ် အမျိုးသားကျောင်း၌ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
တဖန် ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ခုနစ်တန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၂၃ ခု၊ မတ်လ၌ အစ်ကိုကြီး ဦးကျေးရင်ရှိရာ သန်လျင် (ဘီအိုစီ) ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်ရန် မော်လမြိုင်မြို့မှ ထွက်ခဲ့သည်
သန်လျင်ဘီအိုစီတွင် လက်ထောက်ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်သူ အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်
သခင်စိုးသည် ကျန်းမာရေး လိုက်စားသူတစ်ဦး ဖြစ်ရာ သန်လျင်တွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ရေကူးခြင်း၊ သန်လျင်မှ ၁၅ မိုင်အကွာ သပြေကန်ရွာသို့ အသွားအပြန် လမ်းလျောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဂီတအနုပညာ ဝါသနာပါသူတစ်ဦးဖြစ်လေရာ စန္ဒယားဆရာ ဦးဘလှ၊ ဆရာနွဲ့ကြီး၊ ဘာဂျာဆွဲ အငြိမ့်ဆရာ စိုးကြီး စသူတို့ထံတွင် တယောထိုးခြင်းစသော ဂီတသုခုမကို လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဘီအိုစီတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ်ကာလတစ်လျောက် ကားလ်မတ်စ်၏ နိုင်ငံရေးကျမ်းကြီးများကို စူးစူးစိုက်စိုက်လေ့လာဖတ်ရှုခဲ့သည်
ထိုစဉ် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေသော လယ်သမားခေါင်းဆောင်ကြီး ဆရာစံအား ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ရုံးတင်ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်ကို ကြားသိရသောအခါ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရကို တော်လှန်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ဝါသနာထုံလှသော ဂီတကိုစွန့်ကာ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ခြေစုံပစ်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများကို ပြောဟောလှုံ့ဆော်နေသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ သခင်တစ်ဦးအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သခင်သိန်းမောင်ကြီး၊ သခင်ဘသောင်း စသော တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်များ၏ လမ်းညွှန်မှုများဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၃၀ဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်သော ရေနံမြေအလုပ်သမားများ၏ သပိတ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲရန်အတွက် သခင်စိုးသည် ရေနံမြေသပိတ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီး ရေနံမြေမှ ရန်ကုန်သို့ ချီတက်စဉ် မကွေးတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောပြောသဖြင့် သခင်စိုးသည် အခြားသခင်များနှင့်အတူ ထောင်ချခံရသည်
ထိုအချိန်တွင် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး ဦးပုအစိုးရတက်လာခဲ့ရာ သခင်စိုးကို ထောင်ဒဏ်သုံးလအစား နှစ်လနှင့်လွှတ်လိုက်သည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်နှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို  ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခံကာ စွန့်စွန့်စားစား လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
သခင်စိုးသည် ဂျပန်ခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်ရန်ကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် သဘောတရားရေး၊ လက်နက်ကိုင်တိုက်ဖျက်ရေးတို့ဖြင့် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဖဆပလ) ကြီးကို ဖွဲ့စည်းရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက စစ်ရေးခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးကို ကျင်းပရာတွင် သခင်စိုးက သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)တို့ နုတ်ထွက်ပေးပြီးနောက် သခင်စိုးနှင့် ကျန်လူများ ဆက်လက် သဘောထားကွဲလွဲကြပြီး သခင်စိုးသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထုတ်၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ်ကို သီးခြားထူထောင်ခဲ့ရာ ‘ကွန်မြူနစ်ပါတီဗမာပြည်’ ဟုလည်းကောင်း၊ ‘အလံနီပါတီ’ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်
သခင်စိုး၏ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) ခေါ်  အလံနီပါတီကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရက မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးမရမီတွင် သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တောခိုခဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်သောအခါ သခင်စိုးသည် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရနှင့် လာရောက်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြင့် သခင်စိုးအား နိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်
သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သေဒဏ်မှ တစ်သက်တစ်ကျွန်းဒဏ်သို့ ပြောင်းလဲကျခံခဲ့ရသည်
ထို့နောက် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးပွဲကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့် အမှတ် ၂၈၀ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သဖြင့် သခင်စိုးသည် တစ်သက်တစ်ကျွန်း အပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့လေသည်
သခင်စိုးသည် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သော ‘ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ’ ၏ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သခင်စိုးသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ကတည်းက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ စာအုပ်စာပေများကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ကျွန်မချစ်လင်၊ အလုပ်သမားလောက၊ ဗမာတော်လှန်မှု၊ အလုပ်သမားလူတန်းစား၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး၊ အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာ တစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း
အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဘူဂေးရီးယားပြည်သား ဂျော့ဒီမစ်ထရော့စ်၏ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး စာအုပ်ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ထောင်ထဲတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာတစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း၊ အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်
သခင်စိုး ပထမဇနီးမှာ လှလေးစိန်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ညီမ မြလေးစိန်ကိုလည်း ယူထားသည်
ထို့နောက် ဒေါ်ခင်စီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်၊ ဒေါ်နှင်းမေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာတွင် သမီး ရီရီစိုး(ရဲနီမွန်လေး၏ ဇနီး)၊ နီ⁠နီစိုး (သမီး)တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်
ဂန့်ဂေါသူ ဒေါ်ခင်စုနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်
၎င်းတို့မှာ ဦးခင်မောင်စိုး(၃၄)နှစ် (အမှတ် (၁၄၁၆) (၅၃)လမ်း၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် နေထိုင် လျက်ရှိသည်
ဒေါ်နွယ်နီစိုး(၃၂)နှစ်(သမီး)၊ အမှတ် (၂၉)၊ အခန်း(၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်၊ ဒုတိယဇနီး ဒေါ်ခင်စုမှာ သမီးနှင့်အတူ တိုက် (၂၉)၊ အခန်း (၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်
သခင်စိုးသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်ခင်စုနှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကြံတောသုသာန်၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြုလ်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ဘင်ဂွရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bingwa)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဘင်ဂွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘင်ဂွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
ပက်ထရိုကလပ်စ်(ရှေးဟောင်းဂရိ: Πάτροκλος Pátroklos "ဖခင်၏ ဂုဏ်ကျက်သရေ")သည် ဟိုးမားမှတ်တမ်းတင်ရေးသားခဲ့သော အိလိယဒ် ဂရိဒဏ္ဍာရီအရ အာခိလိစ်၏ ငယ်သူငယ်ချင်းနှင့် အိုးစားဖက်ဖြစ်ပြီး (နှောင်းပိုင်း စာရေးဆရာများက) ချစ်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်
ပက်ထရိုကလပ်စ်သည် မီနိုးတီးယပ်စ်၏ သားတော်ဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောအမျိုးသမီးများမှာ ဖီလိုမီလာ၊ ပိုလီမီလယ်နှင့် Sthenele Periopis,နှင့် Damocrateia  တို့ဖြစ်သည်
His only sibling was Myrto, mother of Eucleia by Heracles. Homer also references Menoetius as the individual who gave Patroclus to Peleus. Menoetius was the son of Actor, king of Opus in Locris by Aegina, daughter of Asopus.
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ ချုပ်၏ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ဂန္ဒီခန်းမကြေညာ စာတမ်း အပြည့်အစုံမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ ချုပ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်များ ဖြစ်ကြကုန်သော ကျွန်ုပ် တို့သည် မြန်မာသက္က်ရာဇ် ၁၃၅၂ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၇ ရက်နှင့် ၈ ရက် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ နှင့် ၂၉ ရက်)တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကျောက်တံတားမြို့နယ်ရှိ ဂန္ဒီခန်းမ ဆောင်၌ စုဝေးရောက်ရှိကြပြီးလျှင် တိုင်းရင်းသားပြည်သူတစ်ရပ်လုံး၏ အကျိုးငှာ နိုင်ငံရေးရာအဖြာဖြာနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ခေါ်ယူဖွဲ့စည်းရေး ကိစ္စအဝဝတို့ကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း တိုင်ပင်ကြပြီးသကာလ တညီတညွတ် တည်း ဆုံးဖြတ်ကာ ဤ “ဂန္ဒီခန်းမ ကြေညာစာတမ်း”ကို ထုတ်ပြန်ကြေ ညာလိုက်ကြပေသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အဖြစ် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၇ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက် ပွဲကြီးတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ် စားလှယ်နေရာ ၄၈၅ နေရာအတွက် ကျင်းပခဲ့ရာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်သည် အများပြည်သူလူထု ကြီး၏ တစ်ခဲနက်သော ထောက်ခံမှု တို့ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်နေရာ ၃၉၂ နေရာ၌ အနိုင်ရရှိ ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် အမျိုးသားဒီမို ကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေ စီနိုင်ငံများ၏ ကျင့်ထုံးများအတိုင်း ဖွဲ့စည်းရမည့် အစိုးရတစ်ရပ်ကို ခိုင်မာစွာ ဖွဲ့စည်းနိုင်လောက်သည့် ထက်ဝက်ကျော် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အင်အားထက် ကျော် လွန်ရုံမက လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အရေအတွက်၏ရာခိုင်နှုန်း ၈၀ ကျော် အထိအနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ် တော်အား ဦးဆောင်နိုင်သော အနေ အထား အခိုင်အမာ ရရှိထားပြီးဖြစ် သည်
ယခုအခါ ပါတီစုံဒီမိုက ရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီဖြစ်ပေသည်
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးပြီးလျှင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မရှေးမနှောင်း ကာလ၌ အမြန်ဆုံးဖွဲ့စည်းရမည်မှာ ဓမ္မ်တာပင်ဖြစ်ပေသည်
ပြည်သူ လူထုကလည်း ဤအတိုင်းမျှော်လင့် နေခဲ့ကြပေသည်
သို့သော် ရွေး ကောက်ပွဲပြီးဆုံး၍ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာလာသည့်တိုင်အောင် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုမဖွဲ့စည်းရသေးပေ
ရွေးကောက်ပွဲတွင် လုံးလုံး လျားလျား အများစု အနိုင်ရရှိထား သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သည် နိုင်ငံတော်အတွက် လောလော ဆယ် အကျိုးစီးပွားနှင့်ရေရှည် အနာ ဂတ်ကာလ အကျိုးစီးပွားများကို အခြေခံထား၍ တစ်မျိုးသားလုံး ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ပွင့်လင်းသော ရိုးသားသော၊ စေတနာ အပြည့်ပါသော နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေး ဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ် သွားရန် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သို့ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှု ဆောင်အဖွဲ့မှ အဆိုပြုချက် တင်ပြ ခဲ့သည်
သို့သော် အဆိုပြုချက်ကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည် ဆောက်ရေးအဖွဲ့က တစ်စုံတစ်ရာ အကြောင်းပြန်ကြားခြင်း မရှိပေ
ရဟန်း၊ ရှင်၊ လူ၊ ပြည်သူ များ၊ လယ်သမားများ၊ အလုပ်သမား များ၊ ကျောင်းသားလူငယ်များ၊ ဝန်ထမ်းများ အပါအဝင်ဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုကြီးသည် နိုင်ငံတော် ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေး များ ကန့်သတ်ခံထားရမှုကြောင့် လက်ရှိ မျက်မှောက်ပြုနေရသော စားဝတ်နေရေး ကျပ်တည်းမှု၊ စိုးရိမ် ထိတ်လန့်မှုနှင့် သောကဗျာပါဒဘေး မှ ကင်းလွတ်ရေးတို့အတွက် ဒီမို ကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အမြန် ဆုံး ကူးပြောင်းရောက်ရှိရန် ဆန္ဒ် ပြင်းပြလျက်ရှိသည်
ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့် သုံးသည့် ယဉ်ကျေးသောလူ့အဖွဲ့ အစည်း တိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကို အမြင့်ဆုံးမဏ္ဍိုင်ကြီး တစ်ရပ်အဖြစ် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ် လုံးက အလေးအမြတ်ပြုထားခြင်း အားဖြင့် နိုင်ငံတော်ဂုဏ်ကျက်သရေ မင်္ဂလာ ထည်ဝါပြည့်စုံပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့်အလယ်တွင် လေးစားခံထိုက် သော ဂုဏ်အင်္ဂါအပေါင်းဖြင့် တင့် တယ်ပေမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ကအလေး အနက် ယုံကြည်ကြလေသည်
ယနေ့ ပြည်သူတို့ရင်ဆိုင် နေရသော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသောအကျပ်အတည်းများ သည် ပြည်သူတို့က ယုံကြည်ကိုး စားစွာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက် သည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကသာ ဦးဆောင်၍ ပြည် သူ့ဆန္ဒ်နှင့်အညီဖြေရှင်းအပ်ပေသည်
သို့ဖြစ်ရာ ပြည်သူ့လွှတ် တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ အခန်း (၂) ပုဒ်မ(၃)၌ ပြဋ္ဌာန်းထားသော “လွှတ်တော်ကို မဲဆန္ဒနယ်များမှ ဤဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင် မြှောက်လိုက်သော လွှတ်တော်ကိုယ် စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်” ဟူသော ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ ပြည် သူ့လွှတ်တော်ကို အမြန်ဆုံးခေါ်ယူ ဖွဲ့စည်းပေးရန် အရေးတကြီးလိုအပ် နေပေသည်
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဖွဲ့စည်း ရေးသည် တာဝန်ရှိကြကုန်သော သက်ဆိုင်ရာဌာနများအဖို့ တရား ဥပဒေအရလည်းကောင်း၊ ကျင့်ဝတ် သိက္ခာအရလည်းကောင်း ပျက်ကွက် ခြင်းငှာ လုံးဝမဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြည်သူတို့၏ဆန္ဒ နှင့် တိုင်းပြည်၏ အကျပ်အတည်း အခြေအနေအရပ်ရပ်တို့ကို ထောက် ထားပါလျှင်လည်း ပြည်သူ့လွှတ် တော် ခေါ်ယူဖွဲ့စည်းရေးကို ပျက် ကွက်ခြင်းငှာ လုံးဝမသင့်လျော်၊ ပျက်ကွက်ခြင်းငှာ လုံးဝမဖြစ်ထိုက် ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ခံယူပေသည်
သို့ဖြစ်ရကား ပြည်သူ့လွှတ် တော်ကို အမြန်ဆုံး မဖြစ်မနေ မွေး ဖွားသန့်စင်ပေးရပေတော့မည်
ပြည် သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ အခန်း(၁)ပုဒ်မ ၂(က)တွင် “လွှတ် တော်ဆိုသည်မှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုဆိုသည်”ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားချက် အရ ယခုပေါ်ပေါက်လာမည့် ပြည် သူ့လွှတ်တော်သည် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်မဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ အလေးအနက်ခံယူထား ပေသည်
ဥပဒေနှင့်အညီ ဖြစ်အပ် သော အာဏာ(သို့တည်းမဟုတ်) ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်အပ်သော အာဏာ လွှဲပြောင်းရေး ကိစ္စ်အချို့တို့နှင့်ပတ် သက်၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေတစ်ရပ်ကို အမျိုးသားဒီမို ကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ အသင့်ရေးဆွဲထား ရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၍ ကျွန်ုပ် တို့က ကြိုဆိုပေသည်
အဆိုပါ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ယာယီဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ(မူကြမ်း)ကို အမျိုးသားဒီမို ကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် အခြား အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးနှင့် ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးမည့် အစီအစဉ်ကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့က ထောက်ခံပေသည်
ဤယာယီဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ် ပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ဥပဒေနှင့်အညီ အာဏာလွှဲပြောင်းရေးကို ဖြစ်မြောက် အပ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့က တညီတ ညွတ်တည်း ယူဆကြသည်
ထို့နောက် ဒီမိုကရေစီပြည် ထောင်စုသစ်အတွက် ရည်သန်သော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ် ကို ကျွန်ုပ်တို့ပါဝင်သော ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကသာလျှင် ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်း အတည်ပြုရန် တာဝန်ရှိပေသည်
ကျွန်ုပ်တို့ကလည်း ထိုတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သောအခါ၌ ကျယ်ပြန့် စွာ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားကြမည် ဖြစ်သည်
သို့သော် ပြည်သူ့လွှတ် တော်၏ အာဏာအပ်နှင်းမှုမရှိဘဲ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ အာဏာစက် မရှိဘဲ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ အဆောင် အယောင် အရှိန်အဝါမရှိဘဲ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခြင်း မရှိဘဲ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မှ အခြား မည်သည့်နေရာ၊ မည်သည့်အချိန် မဆို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ကို ရေးဆွဲခွင့်လည်းမရှိ ပြဋ္ဌာန်း အတည်ပြုခွင့်လည်းမရှိ
ထိုသို့ရေး ဆွဲကြမည်ဆိုလျှင် လွှတ်တော်အာဏာ စက်မရှိသဖြင့် ဥပဒေအာဏာစက် လည်း ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ
ဤ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆောင်ရွက် မှုသည် သိက္ခာ်ပင်ရှိလိမ့်မည်မဟုတ် ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယူဆပါသည်
ထို့ကြောင့် ပြည်သူလူထု လိုလားတောင့်တနေသော ဒီမိုကရေ စီ ပြည်ထောင်စုသစ်ကြီး ထူထောင် ရန်အတွက် ရည်သန်သော ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရန် အလို့ငှာပင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ဆောလျင်စွာ ခေါ်ယူဖွဲ့စည်းပေးရန် အထူးလိုအပ်ကြောင်းမှာ ထင်ရှား ပေသည်
ဤနေရာတွင် ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ မပေါ်ပေါက်မီကာလတစ် လျှောက် မလွဲမသွေ၊ မရှောင်လွှဲသာ ပေါ်ပေါက်မည့် ဒီမိုကရေစီအခွင့် အရေးများ ပြဿနာကိုလည်း ချော မောစွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းကြလိမ့် မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့သဘောရရှိပေသည်
ဒီမိုကရေစီအစိုးရ ပေါ် ထွန်းသည့်အခါကျမှသာ ဒီမိုကရေစီ အခွင့်အရေးများ ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်
ဤသို့ မပေါ်ထွန်းမီကာလ၌မူ ဒီမို ကရေစီအခွင့်အရေးတို့ ဆိတ်သုဉ်း နေမည်ဆိုသည့်အဖြစ်မျိုးကား လုံး၀ မလိုလားအပ်ပေ
ဒီမိုကရေစီအစိုးရ မပေါ် ပေါက်မီကာလတွင် ဒီမိုကရေစီအခြေ အနေများ ဖန်တီးပေးမှုသည် ဒီမို ကရေစီပြည်ထောင်စုသစ် ထူထောင် ရေးအထိ အေးချမ်းသာယာစွာ ညင် သာသောအသွင်ဖြင့် အထောက်အ ကူပြု ဖြစ်ထွန်းသွားလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ယုံကြည်ပေသည်
ဒီမို ကရေစီ အခြေအနေများရှိပါမှလည်း ပြည်သူလူထုသည် တထိတ်ထိတ် တလန့်လန့်နှင့် ကျီးလန့်စာစားနေရ သော ဗျာပါဒဘေးတို့မှ ကင်းဝေး ကြမည်ဖြစ်၍ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးချမ်း သာကာ ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု သစ် ထူထောင်ရေးကို တက်ညီလက် ညီကိုယ်စီအသိစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဆောင် ရွက်သွားနိုင်ကြပါမည်
ဤကာလများအတွင်း အများပြည်သူလူထုအတွက် အနိမ့် ဆုံးအားဖြင့် ခံစားထိုက်သော လွတ် လပ်စွာရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ ယူဆတင်ပြခွင့်တို့သည် စည်ပင်နေရပါမည်
ပြည်သူ့လွှတ် တော်တွင် အစိုးရတစ်ရပ်ကို လွတ် လွတ်ကျွတ်ကျွတ် ဖွဲ့စည်းနိုင်လောက် အောင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လုံးလုံးလျားလျား အများစုရရှိထား သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်တိုင်က အနိမ့်ဆုံးဒီမိုကရေစီ အခွင့်အရေးတို့ကိုပင် ဆုံးရှုံးအနစ်နာ ခံနေရသည်ဟုဆိုလျှင် ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် နိုင်ငံရေးသဘာဝယုတ္တိ်များနှင့် လုံး၀ ဖီလာဖြစ်နေပေမည်
ပြည်သူလူထု အပြင် ကမ္ဘာ့်အမြင်တို့၌ အလွန်တရာ မှ အကျည်းတန်နေမည်မှာ သေချာ ပေသည်
ကျွန်ုပ်တို့သည် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကြီးမှတစ်ဆင့် မဲဆန္ဒ်ရှင်ပြည်သူလူထု ၏ ဆန္ဒ်အဆုံးအဖြတ်ကို ရယူထား သူများဖြစ်၍ ထိုသဘောသဘာ၀နှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ သင့်တင့် လျှောက်ပတ်သော အဆင့်အတန်းကို ရရှိကြရပေမည်
ယုတ်စွအဆုံး ကျွန်ုပ် တို့အားအနှောင့်အယှက် အဟန့်အတား ခြိမ်းခြောက်မှုတို့မှ ကင်းဝေးစေရ မည်
လောလောဆယ် အခြေ အနေအရ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံတွင် တစ် ပါတီစနစ်မှ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် သို့ ကူးပြောင်းရမည်ဖြစ်သဖြင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ကြရမည်
အကျပ် အတည်း၊ အခက်အခဲပြဿနာများ ရှိမည်ကို ကျွန်ုပ်တို့သိရှိပြီးဖြစ်သည်
အခက်အခဲ ပြဿနာများကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒီမိုကရေစီရေးကို မထိပါး မပျက်ယွင်းစေဘဲ အမျိုး သား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်နှင့် နိုင်ငံ တော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက် ရေးအဖွဲ့တို့သည် တစ်မျိုးသားလုံး ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး ဦးတည်ချက် ဖြင့် ရိုးသားမှု၊ ပွင့်လင်းမှု၊ အပြန် အလှန်လေးစားမှုတို့ကို အခြေခံကာ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းအား ဖြင့် မုချဖြေရှင်းနိုင်မည်ဟု ကျွန်ုပ် တို့ မျှော်လင့်ကြပေသည်
ယနေ့ ကမ္ဘာ်ပေါ်တွင် အလွန်ရှုပ်ထွေး နက်နဲသော၊ လူသား အားလုံးကို ပျက်ပြုန်းစေမည့် အဏု မြူစစ်ပွဲကြီး အန္တရာယ်ကိုပင် တွေ့ ဆုံဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းနည်းဖြင့် ယနေ့အချိန်ထိ ဟန့်တားထားနိုင်ခဲ့ ပြီဖြစ်ရာ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံတွင် အချင်း ချင်းဖြစ်ပွားနေသော ပြဿနာဟူသမျှ သည်လည်း မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ ဆုံဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ချောမောပြေ လည်ရမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယုံကြည် ကြပေသည်
ယင်းသို့ တွေ့ဆုံရာ တွင်-(က) ပွင့်လင်းရိုးသားမှု နှင့် အပြန်အလှန်လေးစားလိုက်နာ ရေးမူ(ခ) တစ်မျိုးသားလုံး ပြန် လည်သင့်မြတ်ရေးမူ(ဂ) ငြိမ်းချမ်းချောမွေ့သော နည်းကို အသုံးချရေးမူ(ဃ) အာဃာတကင်းစင် သော အထွေထွေသဟဇာတဖြစ်မှု ကို ရှေးရှုရေးမူ စသည်တို့ကို ကိုင် စွဲရမည်ဟုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ ခံယူ ထားပေသည်
ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် များဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် ပြည် သူ့လွှတ်တော်ကို ခေါ်ယူဖွဲ့စည်းရန် တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်မှာ ပြည်သူလူထု ၏ အခြေခံမူအကျဆုံးသော တရား ဝင်ပိုင်ခွင့်တစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်
ယင်း ပိုင်ခွင့်တောင်းဆိုရန် ပြည်သူ့ကိုယ် စားလှယ်များဖြစ်ကြကုန်သော ကျွန်ုပ် တို့၌ တာဝန်ရှိပေသည်
သို့ဖြစ်ရကား ပြည်သူလူ ထုကြီး၏ ဆန္ဒနှင့်အညီ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ အခန်း (၂)ပုဒ်မ(၃)အရလည်းကောင်း၊ ဒီမို ကရေစီ၏အနှစ်သာရများအရလည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတကာကျင့်ထုံးကျင့် ဝတ်များနှင့်လျော်ညီစွာလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ခေါ် ယူဖွဲ့စည်းပေးရန် အမျိုးသားဒီမိုက ရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်ကြကုန်သော ကျွန်ုပ်တို့က နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိ ပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အား ဤ နေ့ဤရက်မှစ၍ တညီတညွတ်တည်း တောင်းဆိုလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေ ညာအပ်သည်
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များမဟတ္တမဂန္ဒီခန်းမဆောင်ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းရန်ကုန်မြို့
လက်ပတောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpataw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၇ ဦး၊ မ ၇၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဗြိတိသျှဓနသဟာယ(အင်္ဂလိပ်: Commonwealth of Nations)သည် ဗြိတိသျှ နေမဝင် အင်ပါယာထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံများကို စုစည်း၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်
မူလက ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ စတင် မပြိုကွဲခင် အချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ယခုအခါ နိုင်ငံပေါင်း ၅၃နိုင်ငံဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
မိုဇမ်ဘစ် နိုင်ငံမှ လွဲ၍ ကျန်နိုင်ငံများမှာ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီဟောင်းများ ဖြစ်သည်
ထို အဖွဲ့သည် စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆင်းရဲမှု တိုက်ဖျက်ရေး စသည့် အရေးကြီးလုပ်ငန်းများတွင် လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ကြသည်
ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဟူသော အကြံအစည် ကို ၁၈၈၄ တွင် လော့ဒ် ရို့စ်ဘရီ အာချီဘော ပရီမို့စ် က ဩစတြေးလျ နိုင်ငံသို့ အလည်ရောက်ရှိစဉ် စတင် ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
နောင်တချိန် တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီများ လွတ်လပ်ရေး ရလာနိုင်ကြောင်း နှင့် ထိုနိုင်ငံများ စုစည်း၍ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းဖို့ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့သည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ မဟုတ်ပေ
ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့(the Commonwealth of Nations)၏ အကြီးအကဲအဖြစ်ထမ်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဘုရင်မကြီး အဲလိဇဘက် (၂)သည် ဤလွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်း၏ ပြယုတ်အမှတ်သင်္ကေတလည်းဖြစ်၏
သို့သော် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသက်ရောက်မှုမရှိပေ
ပြယုတ်သဘောသာဖြစ်ပေသည်
ထို့ပြင် သူသည် အဖွဲ့ဝင် ၁၆နိုင်ငံ ဖြစ်သော ဓနသဟာယဘုရင့်နိုင်ငံများအဖွဲ့(Commonwealth realm)၏ (အခြေခံဥပဒေအရ)နိုင်ငံတော်အ၏ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နှင့် အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်
သို့သော် အတွင်းရေးမှူးသည်သာ အဖွဲ့၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ များကို ဆောင်ရွက်သည်
သို့သော် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ သို့မဟုတ် အတွင်းရေးမှူးသည် ထိုနိုင်ငံများအပေါ် မည်သည့် ထိန်းချုပ်မှုမျိုးကို မှ မလုပ်ဆောင်နိုင်ပေ
၅၃ နိုင်ငံလုံး နီးပါး သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ အဖြစ်ရပ်တည်နေပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အစိုးရလည်း ရှိသည်
ထိုနိုင်ငံများသည် တူညီသော ရည်မှန်းချက်များ ကို လုပ်ဆောင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်
ရည်မှန်းချက် အချို့မှာ − အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကြားတွင် စီးပွားရေး ဆိုင်ရာများ အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်၊အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကြားတွင် ဒီမိုကရေစီ ကို မြှင့်တင်ပေးရန်၊အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများသည် လူ့အခွင့်အရေး ကို လေးစားလိုက်နာရန် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ထို ၅၃ နိုင်ငံ ၏ လူဦးရေ သည် ၁.၉၇၅ ဘီလျှံ ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၃၁% (၃ ပုံ ၁ ပုံ နီးပါး) ရှိသည်
လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ ၄ ခုမှာ အိန္ဒိယ ၁.၁ ဘီလျှံ၊ ပါကစ္စတန် ၁၆၀ မီလျှံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၁၄၀ မီလျှံ နှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ၁၃၇ မီလျှံ တို့ ဖြစ်ကြသည်
တူဗားလူနိုင်ငံသည် လူအနည်းဆုံး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁၁၀၀၀ သာ ရှိသည်
ထို ၅၃ နိုင်ငံ ၏ ကုန်းမြေဧရိယာ စုစုပေါင်းမှာ ၁၂.၁ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် ရှိပြီး ကမ္ဘာ့၏ ၂၁ % (၅ ပုံ ၁ ပုံ )ရှိသည်
အဖွဲ့ဝင်များထဲ တွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံများမှာ ကနေဒါ ဖြစ်ပြီး ၃.၈ မီလျှံ စတုရန်းမိုင်၊ ဩစတြေးလျ ၃ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် နှင့် အိန္ဒိယ ၀.၇၁၄ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် ရှိကြသည်
အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးမှာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ၏ ၁၆ % ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ သည် လည်း လွတ်လပ်ရေး ရရန်ညှိနိုင်းမှုများ ပြုလုပ်စဉ်အခါ က ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ သို့ဝင်ရန် အခွင့်အရေး ရသော်လည်း မဝင်ရောက်ခဲ့ပေ
၁၃၂၈ (၁) ရက်
၁၃၂၉ (၁) ရက်
သက္ကယ်ပြင်ရွာ၊ ခူး
ငစင်စပ်ရွာ၊ ကြာကန်
ဓနု နက္ခတ်တာရာ  (Sagittarius) သည် ၁၂ ရာသီခွင်၏ နက္ခတာရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဘက်တွင် တည်ရှိသည်
ယင်းသည် နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီပြုစုသော ကြယ်စုတန်း ၄၈ ခုစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်
ဆာဂျစ်ထယ်ရီယပ်စ် (Sagittarius) ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် မြားပစ်သမားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
သင်္ကေတမှာ  (U+2650 ♐ sagittarius) မြားပုံစံဖြစ်သည်
ဓနု နက္ခတာရာဓနုသည် မြင်းတပိုင်းလူတပိုင်း သတ္တဝါ စန်းတောမှ လေးမြားကိုဆွဲတင်နေသည့်ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်
ဓနု နက္ခတာရာသည် အနောက်ဘက်တွင် ဆကော်ပီယပ်နှင့် အော်ဖီယူကပ် ကြယ်စုတန်းတို့၏ကြား၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာပရီကော်နပ်နှင့် မိုက်ခရိုစကော်ပီယမ် တို့၏ကြား၌ တည်ရှိသည်
နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ အလယ်ဗဟိုသည် ဓနု နက္ခတ်တာရာ၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
(ဆာဂျစ်ထယ်ရီယပ်စ် အေ ကိုကြည့်ပါ)
ပင်တီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ပင်တီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်တီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၈ ဦး၊ မ ၁၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်ချိတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpancheik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ မော်ပလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်း၊ အနောက်ဘက် ပုဇွန်တောင်ချောင်းတလျှောက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးမြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းတို့ တည်ရှိသည်
ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၆)ခုနှင့် ကျေးရွာစု (၃)စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ဤမြို့နယ်သည် (၁၉၈၉)ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်အစိုးရ တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့သစ်များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၃) ကျောင်းရှိသည်
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ဤမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
၁၂၉၉ - ခု၊ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် ရေနံမြေ သပိတ် ခေါင်းဆောင်တဦး ဖြစ်ခဲ့သူမှာ အာဠာဝက အမည်ခံ သခင်ဖိုးလှကြီး ဖြစ်သည်
ဖိုးလှကြီးသည် မကွေးခရိုင်၊ သရက်လေးပင်ရွာ၌ မွေးဖွားသည်
သခင်ဖိုးလှကြီးသည် မြန်မာလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်
မိဘများမှာ သာမန် ဆင်းရဲသား ဇနီးမောင်နှံများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်
မိဘများ၏ အမည်များနှင့် ဖိုးလှကြီး မွေးသက္ကရာဇ်ကို အတိအကျ မသိရသေးပါ
ဖိုးလှကြီး၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို ခန့်မှန်း ယူဆမည် ဆိုလျှင် ၁၉၃၈ - ခု ရေနံမြေ အရေးတော်ပုံ ကာလ အတွင်း၌ သခင် ဖိုးလှကြီး၏ အသက်သည် ၃ဝ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိသည် ဟူသော အချက်ကို မှန်းဆသောအားဖြင့် သူ၏ မွေးသက္ကရာဇ်မှာ ၁၉ဝ၈၊ ၁၉ဝ၉၊ ၁၉၁ဝ - ခုနှစ်လောက် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆရန် အကြောင်း ရှိသည်
ဖိုးလှကြီး ၁၄ နှစ်သား အရွယ်ခန့်လောက်တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်မှုကို ခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်မှ စတင် လာခဲ့သည်
ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန်များ ရင်တွင်းမှ စတင် ပျိုးထောင် လာခဲ့သည်
ထိုခေတ်ကာလက မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်သော အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ အစိုးရသည် မြေခွန်၊ ယာခွန်များ မပေးဆောင်နိုင်လျှင် ပစ္စည်းသိမ်း၍ လေလံပစ်သည်
သိမ်းရန် ပစ္စည်း မရှိလျှင် လူကိုဖမ်း၍ ထောင်ချသည်
ဖိုးလှကြီး၏ ဖခင်မှာ မြေခွန်ဆောင်ရန် ငွေလည်းမရှိ၊ သိမ်းရန် ပစ္စည်းလည်း မရှိသဖြင့် လူဖမ်းခြင်း ခံရရှာလေသည်
၁၄ နှစ်သား အရွယ် ခပ်ငယ်ငယ် ဖိုးလှကြီးသည် သူ့ဖခင်အား ပုလိပ်များ ဖမ်းသွားသည်ကို မြင်လိုက်ရသည်
သူ့မိခင်က မျက်ရည်စက်လက်နှင့် “မြေခွန် မပေးနိုင်လို့ ဖမ်းသွားတယ် သားရယ်” ဟူသော သူ့မိခင်၏ အပြောကိုကြားရင်း သူ့ရင်တွင်း ပြည့်ကျပ် ဆို့နစ်နေသော ဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရရှာသည်
သူ့မိခင်သည် မကျန်းမာလျက် ပုလိပ်ကို ပုဆစ်တုတ် ထိုင်ရင်း တောင်းပန်သည်ကို ဖိုးလှကြီး မြင်သည်
တိုးလျှိုး တောင်းပန်သော အပြုအမှုမျိုးကို ဖိုးလှကြီး မနှစ်မြို့
တကယ်မရှိလို့ မပေးနိုင်သည်ကို ခွင့်လွှတ်ရန်သာ ရှိသည်
ယခုကား ရက်စက်ရာ ကျလွန်းသည်
လူမဆန်သော ပြုမှုချက်သာ ဖြစ်သည်ဟု သူယူဆသည်
တိုင်းတပါးသားတို့၏ အုပ်စိုးမှုအောင်တွင် နေရသောကြောင့် ဤအပြုအမူမျိုး ခံစားရသည်ဟု ဖိုးလှကြီး မြင်လာသည်
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို ရွံမုန်းစ ပြုလာသည်
ဖိုးလှကြီးသည် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ဗိုလ်လရောင်၏ ညာလက်ရုံး ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်
ထိုဘုန်းတော်ကြီးသည် ဖိုးလှကြီးအား ဗိုလ်လရောင် ကျဆုံးပြီးနောက် အခြေမကျသဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့ရပုံ၊ အင်္ဂလိပ်တို့ ယုတ်ညံ့ - ညစ်ပတ်ပုံ၊ မြန်မာတို့ ဇာတိသွေးရှိပုံ၊ ထက်မြက်ပုံ၊ အမျိုးကို စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းထိုက်ပုံ၊ မြန်မာ့ မြေပေါ်မှ ယုတ်မာသော နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့ကို မောင်းထုတ်ရမည့်ပုံ စသည်များကို ဇာတိမာန် တက်ကြွအောင် ပြောပြလေသည်
ဖိုးလှကြီးသည် တစထက် တစ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန် တက်ကြွသည်ထက် တက်ကြွလာလေသည်
၁၉၁၄ - ခု၊ ၁၉၁၅ - ခုနှစ် ခန့်လောက်တွင် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားလေသည်
အင်္ဂလိပ်တို့သည် ကမ္ဘာစစ်ပွဲ အတွက် စစ်သား စုဆောင်းသော အခါ မြန်မာပြည်မှ မြန်မာ လူမျိုးများလည်း အများအပြား ဝင်ရောက်ကြသည်
ဤတွင် အင်္ဂလိပ်ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ဘုန်းတော်ကြီးသည် ဖိုးလှကြီးအား စစ်ထဲဝင်ရန် တိုက်တွန်းသည်
ကျွန်အဖြစ် နေရမည့် အတူတူ စစ်မှုထမ်းရင်း ကိုယ့်အတွက် အမြတ် ထုတ်သင့်သည်
စစ်ရဲ့ အတွေ့အကြုံကို ကိုယ်တိုင် တတ်သင့်သည်
စစ်ပညာ တတ်ထားပါမှ တနေ့ ဒီကောင်တွေကို ပြန်လှန် တိုက်ခိုက်နိုင်မည် စသည်ဖြင့် စစ်ထဲ ဝင်ချင်အောင် ဟောပြောသည်
ဖိုးလှကြီးသည် နဂိုကမှ အင်္ဂလိပ်ကို မုန်းတီး ရွံရှာနေသူ တယောက် ဖြစ်၍ မကြာခင်ပင် စစ်ထဲ ဝင်ခဲ့လေသည်
မက်ဆိုပိုတေးမီးယား စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
စစ်တပ်၌ အမှုထမ်း နေစဉ်တွင် မျက်နှာဖြူ အင်္ဂလိပ် စစ်ဗိုလ်များနှင့် မျက်နှာကြော မတည့်ပေ
သူတို့အပေါ် အမြဲတမ်း မာကြွတ်ကြွတ် ဘုကျကျ ဆက်ဆံခဲ့သည်
မကြာခဏလည်း အချင်း များခဲ့ရသည်
ဖိုးလှကြီးသည် မျက်နှာဖြူ အင်္ဂလိပ် တပ်ကြပ် တဦးနှင့် ကပ္ပလီ စစ်သား တဦး လက်ဝှေ့ ထိုးရာမှာ မတရားသဖြင့် ထိုးမှုကြောင့် အင်္ဂလိပ် တပ်ကြပ်ကို လက်ဝှေ့ တက်ထိုးသည့် အဖြစ်ကြောင့် တညလုံး အချုပ်ခံခဲ့ရသည်
၎င်းပြင် စစ်ပွဲတွင် အောင်ပွဲခံ၍ အရက်သေစာ စားသောက်ကြသော အခါ၌ ဖြစ်သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်ရပ်တခု ဖြစ်သည်
ဖြစ်ရပ်မှာ ဤသို့တည်း
အင်္ဂလိပ်များသည် ဘယ်အခါမဆို လူမျိုး ခြားထားသော အကျင့်ရှိသည်
ကုလား၊ မြန်မာ၊ ကပ္ပလီ စသော အခြားသူများကို သူတို့နှင့် တန်းတူရည်တူ မထားပေ
အစဉ်အမြဲ ခွဲခြားထားလေ့ ရှိသည်
ယခု အောင်ပွဲခံရာ၌ အသားမည်း၊ အသားညို၊ အသားဝါ စစ်သားများက တခြား၊ သူတို့ လူဖြူ စစ်သားတို့က ရွက်ထည်တဲဖြင့် တနေရာ ကျကျနန လူခွဲ၍ စားသောက်ကြသည်
အစား အစာများမှာလည်း အစာချင်း မတူ၊ သူတို့က ပိုကောင်းသည်
ကြက်သားကင်၊ ကြက်သားကြော်၊ ဆိတ်သား၊ သိုးသား၊ အမဲသား စသော အကြော်အနှပ်တို့က တင်းကြမ်း၊ ဝီစကီ၊ ဘရမ်ဒီ စသော အရက် သေစာ တို့ကလည်း အကောင်းစား၊ သောက်မကုန် စားမခန်း
အသားညို အသားမည်း၊ အသားဝါ အုပ်စုမှ ဖိုးလှကြီးသည် ဤသို့ ခွဲခြားသည်ကို မခံရပ်နိုင် ဖြစ်လာသည်
သူ့စိတ်ထဲမှာ အတော်ဒေါသ ထွက်နေသည်
ထို့ကြောင့် ၎င်းအား ပေးလာသည့် အရက်ခွက်ကို မသောက်ဘဲ စားပွဲပေါ်သို့ တအား ပစ်ပေါက် ချလိုက်သည်
ယင်းနောက် စားပွဲပေါ်သို့ ခုန်တက်ကာ “စစ်မြေပြင် တိုက်တုန်းက အတူတူ၊ ခု အောင်သေ အောင်သားစားတဲ့ အခါကျတော့ ခွဲခြား ထားကြတယ်
အင်္ဂလိပ်တွေ သိပ်လူပါးဝတယ်
ကုလားလဲ ကျွန် မဟုတ်၊ မြန်မာလဲ ကျွန် မဟုတ်၊ ကပ္ပလီလဲ ကျွန် မဟုတ်
အင်္ဂလိပ် မျောက်ကောင်တွေက မတရား ကျွန်လုပ်ထားလို့ ခံနေရတယ်
ဒီထဲမှာ သတ္တိရှိတဲ့သူ ထွက်ခဲ့ကြ
အင်္ဂလိပ်မျောက်တွေနဲ့ အရက်အတူတူ သောက်မယ်ကွ” ဟု ကုလားလို ပြောလိုက်သည်
အားလုံးငြိမ်၍ နားထောင် နေကြသည်
တုတ်တုတ်မျှ မလှုပ်၊ အံ့အားသင့် နေကြသည်
ကုလားစစ်သား ၃ ယောက်ခန့် နေရာမှထကာ ဖိုးလှကြီး စကားကို ထောက်ခံသည်
အင်္ဂလိပ် စစ်သားများနှင့် အရက်အတူ သောက်ရန် သဘောတူကြသည်
ဖိုးလှကြီး ခေါင်းဆောင်သော လူတစုသည် အင်္ဂလိပ် စစ်သားများ ရှိရာ ရွက်ထည်တဲသို့ ဝင်ကာ ခပ်တင်းတင်းပင် အသင့် ထည့်ထားသော အရက်ခွက်များကို ရဲတင်းစွာ သောက်လိုက်ကြသည်
အစားအစာများကိုလည်း ယူစားကြသည်
မျက်နှာဖြူ စစ်သားများသည် ပထမ အံ့အားသင့် နေကြသည်
နောက်တော့ ဆဲဆိုကာ တဲအတွင်းမှ ထွက်သွားရန် နှင်ထုတ်ကြသည်
ဖိုးလှကြီးက ထွက်မသွားသေးဘဲ “ဘာလဲကွ၊ မင်းတို့က အသေခံ တိုက်ပွဲဝင်တော့ အတူတူ၊ စားတဲ့ သောက်တဲ့ နေရာကျတော့ ခွဲခြမ်း ခွဲခြမ်းနဲ့၊ မင်းတို့ချည်း ကောင်းကောင်းစားလို့ ဘာရမလဲကွ
” ဟု ပြောပြောဆိုဆို စားသောက်ဖွယ်ရာများ တင်ထားသော စားပွဲကို ဆွဲမှောက် ပစ်လိုက်သည်
နောက်ဆုံးတွင် ထုံးစံအတိုင်း ဖိုးလှကြီးမှာ တပ်တွင်း အချုပ် ခံရလေသည်
*လုပ်သားပြည်သူ့ သတင်းစာ ဆောင်းပါး၊ ၁၁ - ၆ - ၁၉ရဝ
ဖိုးလှကြီးသည် စစ်မြေပြင်တွင် ၃ နှစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထိုစဉ်က စစ်ပြန်များ မြေယာကို ပေးလေ့ရှိသည်
အမှုထမ်းလိုကလည်း ထိုက်သင့်ရာ အလုပ်ကို ပေးသည်
တနည်းအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်များအား လေးစား ကြည်ညိုလာအောင် စည်းရုံးသော နည်းပရိယာယ် တခုပင် ဖြစ်သည်
ဖိုးလှကြီးသည် ဗမာ့မြေကို ဗမာပိုင်သည်
အင်္ဂလိပ်က ပေးစရာမလိုဟု ယူဆကာ သပ်ဆိုင်ရာရုံးသို့ မသွားဘဲ မြေယာများကို မယူခဲ့ပေ
ဖိုးလှကြီးသည် ရေနံမြေ အလုပ်ကြမ်းသမား အဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်နေသည်
လစာနှင့် အလုပ်အကိုင် အနေအထိုင်မှာ မျှတမှု မရှိခဲ့
ဆင်းရဲပြီး အလွန် နုံချာလှသည်
လူစဉ်မီအောင် အနိုင်နိုင် အားခဲရသည်
အင်္ဂလိပ် မျက်နှာဖြူများနှင့် အင်္ဂလိပ်ကပြားများမှာ တိုက်တာ အဆောက်အအုံနှင့် ကားနှင့် ဝင်းခြံနှင့် ဇိမ်ယစ် နေကြ နတ်ပြည် ရောက်နေကြသည်
ဖိုးလှကြီးတို့လို အလုပ်ကြမ်းသမားများ ကျတော့ ငရဲပြည် ရောက်နေ ကြသည်နှင့် တူလှသည်
အင်္ဂလိပ် မျက်နှာဖြူများက နတ်ပြည် နတ်သားတွေ၊ မြန်မာ အလုပ်သမားတွေက ငရဲပြည် ငရဲသားတွေ၊ အထက်ဘဝဂ်၊ အောက်အဝီစိ ဖြစ်နေကြသည်
ဖိုးလှကြီးသည် ရေနံမြေ အလုပ်သမားကြီးများ ဘဝ အခြေကို ရင်နာမိသည်
မျက်နှာဖြူများ မတရား အုပ်စီးထားမှုကို လေ့လာသည်
အလုပ်သမားများကို မျက်စိပွင့်ရန် ဆော်ဩသည်
သတ္တိ ရှိစေရန် သွေးစည်းသည်
စည်းလုံး ညီညွတ်မှု ရှိရန် ဖန်တီးသည်
ဖိုးလှကြီးသည် ရေနံမြေ စတိုစာရေးကြီး ဦးညီခင်၏ သမီး မညွန့်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်
လူငယ်ချင်း မေတ္တာမျှ၍ ခိုးပြေးကြခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် မညွန့်၏ မိဘများက အမွေပြတ် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်
ဖိုးလှကြီးတို့ ဇနီးမောင်နှံကား တူနှစ်ကိုယ် တဲအိုပျက်မှာ နေရစေကာမူ ပျော်တပြုံးပြုံး မော်မဆုံးခဲ့၊ ချစ်တာသာ ပဓာန ဆိုရိုးစကား ရှိခဲ့သည် မဟုတ်ပါလား
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားများက တစ်နှစ်လျှင် လုပ်ခမပျက် ခွင့်ရက် ၃ဝ ရက် ပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်
ယင်းအပြင် လိုလားချက် ၁၂ ချက်ကိုပါ တောင်းဆို လိုက်ကြသည်
အင်္ဂလိပ် မျက်နှာဖြူပိုင် ကုမ္ပဏီများက လိုက်လျောခြင်း မပြုသဖြင့် ၁၉၃၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက် (၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၈ ရက်) စနေနေ့တွင် ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး စတင် မှောက်ကြသည်
လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် သခင်လေးမောင်၊ သခင်မြ၊ သခင်သင်၊ သခင်ခင်၊ သခင်အောင်ဖေ၊ သခင်ခ၊ သခင်ဘတင်၊ သခင်လှိုင်၊ ဦးဘလှိုင်၊ သခင်ဖိုးလှကြီး တို့အား ရွေးချယ်ကြသည်
သပိတ်တပ်ကို ရန်ကုန်သို့ ချီတက်ရန် သခင်ဖိုးလှကြီး ခေါင်းဆောင်၏
မကွေးသို့ ရောက်သောအခါ သခင် ဖိုးလှကြီးကို အင်္ဂလိပ် လက်ပါးစေတို့က ဖမ်းလိုက်သည်
သပိတ်တပ် နတ္တလင်းသို့ ရောက်သော အခါ (ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင်) သခင်ဖိုးလှကြီး ပြန်လွတ်လာသည်
သခင် ဖိုးလှကြီးသည် သပိတ်တပ်နှင့် ထပ်မံ တွေ့ပြန်သော အခါ ခေါင်းဆောင် လုပ်ပြန်လေသည်
သခင် ဖိုးလှကြီးကို သပိတ် တပ်သားများက အားရ ရွှင်လန်းစွာဖြင့် “အာဠာဝက - ကွ” ဟု အမည်ပေး ကင်ပွန်း တပ်ကြသည်
ဤသည်မှ စပြီး “အာဠာဝက - သခင်ဖိုးလှကြီး” ဟု တွင်ရစ် ခဲ့တော့သည်
အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးသည် ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီး ရန်ကုန်သို့ ရောက်သောအခါ သပိတ် စခန်းချ နေစဉ် အတွင်းမှာပင် ဓနိတော ဘီ၊ အို၊ စီနှင့် အိုင်၊ ဘီ၊ စီ စက်ရုံများမှ အလုပ်သမားများ အရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အခွင့်အရေးများ ကိုလည်း တောင်းစေခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ ဓနရှင်များသည် သပိတ် ခေါင်းဆောင် အချို့ကို ဖမ်းသည်
အချို့ကို အပြစ်ပေး၍ ထောင်ချသည်
ခေါင်းဆောင် စာရင်း ပေးသော အခါ အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီး အမည်ကို ပယ်ချလိုက်သည်
ဦးနှောက်မကောင်း၊ ရူးနေပြီဟု အကြောင်းပြကာ ဖိုးလှကြီးကို အရူးထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်
စည်းလုံး ညီညွတ်နေသော သပိတ်တပ်သားများ ကိုလည်း ခွဲပစ်လိုက်သည်
အာဠဝက သခင် ဖိုးလှကြီး အရူးထောင်မှ ပြန်လာသော အခါ သပိတ်တပ်သား ၂ဝဝ ခန့်သာ ရှိတော့သည်
ခေါင်းဆောင် အချို့မှာ အခွင့်အရေး ယူသွားကြသည်
အားနည်း ကွဲပြားအောင် ဓနရှင် အင်္ဂလိပ်တို့က အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ လုပ်ဆောင် ဖန်တီးကြသည်
သခင် ဖိုးလှကြီးမှာ စိတ်အပျက်ကြီး ပျက်ကာ ကိုရင်ကြီး ဝတ်သွားရှာသည်
ကိုရင်ကြီးဝတ်နှင့် “သပိတ်စစ်ပွဲ” အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ရေးသည်
ရသောငွေကို ရန်ပုံငွေ အဖြစ် သုံးသည်
စိတ်မလျော့သေးဘဲ လူဝတ်လဲကာ လက်ကျန် သံမဏိ သပိတ်တပ် ၂ဝဝ ခန့်ဖြင့် ရှေ့တလှမ်း တိုးပြန်သည်
ပထမ သပိတ်စခန်းကို ရွှေတိဂုံဘုရားတွင် ထားသည်
နောက်မှ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရား၊ ၎င်းမှတဆင့် ကိုးထပ်ကြီးဘုရားသို့ အဆင့်ဆင့် ချီတက်ကာ အဓိဋ္ဌာန် ပြုကြသည်
အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးသည် သံမဏိ တပ်သားများအား မိမိတို့ကိုယ်ကို မိမိတို့ သရဏဂုံ တင်ရန် တိုက်တွန်းပြီး အသုဘဖိတ်စာ ၁,ဝဝဝ ရိုက်၍ ဝေငှပြီး အစာငတ် အသေခံ ဆန္ဒပြကြသည်
ကိုးထပ်ကြီး ဘုရားရှိ သပိတ် စခန်းသို့ ကြည့်ရှုလာသော ပရိသတ်များ တိုးမပေါက်အောင် စည်ကားလှသည်
ဆေးလိပ်၊ ကွမ်း၊ သားရေစာ စသည့် ပစ္စည်းများ လှူဒါန်းကြသူ များမှာလည်း အများအပြား ရှိသည်
ဦးပု ညွန့်ပေါင်း အစိုးရကလည်း ကျေအေးရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားကြသည်
အလုပ်ပြန်ဝင်လျှင် စပေါ်ငွေ ၁ဝ ကျပ်၊ ထမင်းဖိုး ၃ ကျပ် ပေးမည်ဟု ဖျောင်းဖျကြသည်
ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းကလည်း “တပည့်တွေ ဘာမဟုတ်တဲ့ ပုရွက်ဆိတ်နဲ့ နပန်းလုံးပြီး အသေမခံနဲ့ဦး၊ရှေ့မှာ ကျားနဲ့လုံးဖို့ ရှိသေးတယ်” ဟု ဆုံးမပြန်သည်
ယင်းတို့ကြောင့် သခင် ဖိုးလှကြီးတို့ သံမဏိ သပိတ်တပ်သားများ အစာပြန်စားရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ရေနံမြေသို့ ပြန်ကြလေသည်
အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးသည် အလုပ်သို့ ပြန်မဝင်တော့ဘဲ အလုပ်သမား အစည်းအရုံးတွင် အချိန်ပြည့် ထိုင်ကာ အလုပ်သမား အကျိုး ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၄ဝ ခုနှစ်တွင် ရေနံမြေ စခန်းထ၍ လှုပ်ရှားရန် အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးနှင့် သခင်တစုတို့ ကြိုးစားကြပြန်သည်
လုပ်သားထု လွှတ်တော် ကျင်းပရန် ကြံစည်ကြသည်
အစည်းအဝေး ၂ ရက် အလိုတွင် လူဖမ်းဝရမ်းပြ၍ အာဠာဝကသခင် ဖိုးလှကြီးနှင့် အပေါင်းပါ သခင်တင်၊ သခင် ဘိုးသာ၊ သခင်မာတို့ကို ဖမ်းသွားကြသည်
သခင် ဖိုးလှကြီးနှင့် ခေါင်းဆောင် အချို့အား မြစ်ကြီးနား ခရိုင်သို့ နယ်နှင်ဒဏ် ပေးလိုက်သည်
မြစ်ကြီးနား ခရိုင်တွင် ဥမကွဲ သိုက်မပျက် နေထိုင်ကြရင်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး နီးကပ် လာသောကြောင့် နယ်ချဲ့ အစိုးရက အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးတို့အား ဗန်းမော်ထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ ဦးစီးသော ရဲဘော်သုံးကျိပ်မှ ဘီ၊ အိုင်၊ အေနှင့် ဂျပန်တပ်များ မြန်မာပြည်သို့ ဝင်ရောက်လာသော အခါ မြန်မာ့ တပ်မတော်သည် သခင် ဖိုးလှကြီးတို့အား ဗန်းမော်ထောင်မှ ထုတ်ယူခဲ့သည်
အခြား အဖမ်းခံ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ကိုလည်း ထောင်မှ ထုတ်ယူ၍ နေရင်းသို့ အသီးသီး ပို့ပေးခဲ့သည်
အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီးကိုမူ ဗန်းမော်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်
ဂျပန်တို့သည် ရေနံမြေကို ပြန်စသော အခါ သခင် ဖိုးလှကြီးသည် မိမိ ထမ်းဆောင်နေသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာထူးကို ပြန်အပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမြေသို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ရေနံမြေသို့ ရောက်သောအခါ သခင်မြ၏ ပြောပြချက် အရ အခြား လုပ်ငန်းများကို မပေးဘဲ ချောက်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးကို ပေးသည်
ဂျပန်ခေတ် အတွင်း သခင် ဖိုးလှကြီးသည် အစာအိမ်ရောဂါ ဖြစ်၍ သခင်မြ၊ သခင်ကျော်စိန်တို့၏ တိုက်တွန်းချက် အရ ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးသို့ တက်ရောက် ကုသရင်း ဘဝတပါးသို့ကွယ်လွန် သွားရှာသည်
တက်လှိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tethlaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ စီပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တက်လှိုင်းရွာသည် ဘုတလင်မြို့နှင့် ၂မိုင်ခန့်ကွာဝေးပြီး အုန်းပင် သီးပင်စားပင်များဖြင့်သာယာသော ရွာလေးရွာဖြစ်သည်ရွာ၏ကျက်သရေဆောင် ဘုန်းတော်တော်ကျောင်းတွင် အလွန်သပ္ပာယ်သော ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်အား ဖူးတွေ့နိုင်သည်နှစ်စဉ်ဆွမ်းလောင်းပွဲအား တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် စည်းကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပမြဲဖြစ်သည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအနီးအရှေ့ဘက်တွင် မူလတန်းစာသင်ကျောင်း တည်ရှိသည် ရွာ၏မြောက်ဘက်  ချောင်းနံဘေးတွင်  သစ်ပင်များစွာဖြင့်အုပ်ဆိုင်းနေသော တောရကျောင်းလေးသည် အေးချမ်းဆိတ်ငြိမ်စွာ တည်ရှိသည်ရွာ၏အရှေ့ဘက်တွင်မုံရွာ-ရေဦး ကားလမ်းရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် မီးရထားလမ်းနှင့် ရွာ၏မြောက်ဘက်တွင်ချောင်းနှင့်မီးရထားကူးတံတားတစ်စင်းရှိသည်ဘာသာနှင့်လူမျိုးဗုဒ္ဓဘာသာမြန်မာ
မကျီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်တောပြင်ကုန်ဘောင်ရွာ၊ ဇင်ချောင်း
ယန်းခမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၇ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်
ပခန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pakhangyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ပခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၅ ဦး၊ မ ၂၅၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်စုပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsinsoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ခွါရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkhwar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဝက်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Wa National Unity Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖျက်သိမ်းလိုက်သော နိုင်ငံရေး ပါတီဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ပါတီကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကောမရှင်တွင် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရခဲ့သည်
ဝ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ နှင့် ဝလစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍  ဝ အမျိုးသားပါတီ အဖြစ် ပူးပေါင်း တည်ထောင်ခဲ့သည့်အတွက်   ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၂ ရက်နေ့တွင်ပါတီအဖြစ်မှ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
မွန်မြတ်သော ဘောဇဉ်တို့ဖြင့်ပြည့်သော ထမင်းအိုးကြီးတစ်ရာကို နံက်တစ်ကြိမ်, နေ့လည်တစ်ကြိမ်၊ ညနေတစ်ကြိမ်အားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ်ပေးလှူသော ဒါနကောင်းမှုထက် တစ်နေ့လျှင် တစ်ကြိမ်မျှ နွားနို့တစ်ခါညှစ် (နံ့သာတစ်ကြိမ်ရှု)ရုံ မျှ မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများသောကုသိုလ်က ပို၍ အကျိုးကြီးမား၏
ထို့ကြောင့် မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ကယှဉ်ထားသောရထားနှင့် တည်ရာမြေကြီး ကဲ့သို့ ဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ပြချက်ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်
" ဇန ဂဏ မန ခေါ် လူအပေါင်းတို့၏စိတ်ကိုအုပ်စိုးသူ " ( သက္ကတ : जन गण मन) သည် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖြစ်သည်
မူလက ရာဗိန္ဒြာနာထ တဂေါရေမှ ဘင်္ဂါလီ ဘာသာဖြင့် Bharoto Bhagyo Bidhata အဖြစ် ရေးစပ်ခဲ့သည်
Bharoto Bhagyo Bhagyo Bidhata ၏ ပထမပိုဒ် ကို အိန္ဒိယပြည် နယ်လွှတ်တော်က ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သီချင်း အဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်သီချင်းကို တရားဝင်ပြန်ဆိုခြင်းသည် ၅၂ စက္ကန့်ခန့်ကြာမြင့်သည်
ပထမနှင့် နောက်ဆုံးစာကြောင်းများ ပါဝင်သော အတိုချုံးဗားရှင်း (ကစားရန် စက္ကန့် 20 ခန့်ကြာသည်) ကိုလည်း အခါအားလျော်စွာ လုပ်ဆောင်ပါသည်
အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် ၏ ကတ္တား (ယခု ကာလကတ္တား ) အစည်းအဝေးတွင် ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံး လူသိရှင်ကြား သီဆိုခဲ့သည်
ဟိရဂန တွင်　や　သို့မဟုတ် ခတခန တွင်ヤ　 (ရောမအက္ခရာ  ya ဖြင့် မှတ်သားသည်) သည် ဂျပန်ဘာသာစကား၏ ခနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ခုချင်းစီသည် မိုရ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်
ရင်းရှင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinshin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လောက်ကိုင်-ကိုးကန့်အထူးဒေသ (၁)၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်၊ မြင်ဆူရှမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗလာဒီမီယာ ဗလာဒီမီယိုဗစ်ရှ် မာယာကော့ဖ်စကီး (အင်္ဂလိပ်: Vladimir Vladimirovich Mayakovsky; ; ရုရှား: Владимир Владимирович Маяковский; 19 July [O.S. 7 July] 1893 – ၁၄ ဧပြီ ၁၉၃၀) သည် ရုရှားလူမျိုး ကဗျာဆရာ၊ ပန်းချီဆရာနှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဈာနဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (သက္ကတ: ဓျာနဗုဒ္ဓ) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်၊ အမရဝတီမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ထိုင်တော်မူ၍တရားအားထုတ်နေဟန် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ရုပ်ပွားတော်သည် ၁၂၅ ပေ (၃၈ မီတာ) မြင့်၍ နေရာသည် ၄.၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်
Krishna မြစ်၏ မြစ်ကမ်းတွင် တည်ထားသည်
အမရဝတီအနုပညာကျောင်းက စာပေကျမ်းဂန်များဖြင့် အလှဆင်ထားသည်လည်း ရှိသည်
အမရဝတီမြို့နှင့် အနီးအနားရှိ ဓရနိကောတရွာ (Dharanikota) တို့အကြောင်းကို သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်မှာ BCE ၅ ရာစုက ဖြစ်သည်
အမရဝတီမြို့သည် BCE ၃ ရာစုနှ CE ၃ ရာစုအထိ Satavahanas ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်
အမရဝတီမြို့၏ အရေးအကြီးဆုံးသမိုင်းဝင်နေရာမှာ အမရဝတီစေတီတော် ဖြစ်သည်
စေတီတော်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှေးဟောင်းသုတေသနအဖွဲ့က ပြတိုက်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်
၎င်းကို ပြတိုက်ဟောင်းတစ်ခုအဖြစ် သိကြသည်
R. Mallikarjuna Rao က အန္ဓရဒေသခရိုင်၊ Guntur ရှိ လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးဌာနတွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ထမ်ဆောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၌ စေတီတော်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် စီမံကိန်းကို စိတ်ကူးရခဲ့သည်
အမရဝတီအနုပညာကျောင်း၏ 200 BCE - 200 CE ခေတ်ကာလ အနုပညာလက်ရာများကို Mallikarjuna Rao သည် စိတ်ဝင်စားခဲ့ကာ ပြန်လည်ဖန်တီးချင်ခဲ့သည်
Guntur ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးက ၄.၅ ဧကရှိသည့် မြေနေရာကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကာ တည်ဆောက်မှုကို ၂၀၀၃ - ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်
ထောက်ပံ့ငွေများမှာ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်အစိုးရ၊ Guntur ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဒလိုင်းလားမား၊ ခရီးသွားဌာန၊ Kalachakra စည်းရုံးသူများ Norbulingka နှင့် Mallikarjuna Rao ၏ နှုတ်ဆက်ကတ်ပြားများနှင့် ရေးဆွဲထားသည်များကို ရောင်းချရမှုများ ပါဝင်သည်
ခရီးသွားဌာနသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းကို လွှဲယူခဲ့သည်
တည်ဆောက်မှုများသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်
ဈာနဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် အမရဝတီမြို့တွင် တည်ရှိ၍ ၁၂၅ ပေ( ၃၈ မီတာ) မြင့်သည်
Krishna မြစ်၏ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ၄.၅ ဧက (၁.၈ ဟက်တာ) ကျယ်ဝန်းသည်
ရုပ်ပွားတော်သည် တိုင်ရှစ်တိုင်အထက်ရှိ ကြာပလ္လင်ပေါ်တွင် စံပယ်လျက်ရှိသည်
ရုပ်ပွားတော်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်
ရုပ်ပွားတော်သည် ကြီးမားသည့် ကြာပလ္လင်ပေါ်တွင် တည်ရှိကာ တိုင်ရှစ်တိုင်ဖြင့် ထောက်ကန်ထားသည်
ထိုတိုင်ရှစ်တိုင်မှာ ဗုဒ္ဓ၏ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာသို့ သွားရာလမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ရည်ညွှန်းသည်
ရုပ်ပွားတော်ကြီးရှိရာ နေရာကို ဇုန်လေးခု ခွဲခြားထားကာ သစ္စာတရားများနှင့် ဘဝ၏အဆင့်များအတွက် ayaka တိုင်ငါးခုလည်း ရှိသည်
APTDC သည် ရုပ်ပွားတော်၏ ရှေ့တွင် ပန်းခြံတစ်ခုကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ရုပ်ပွားတော်၏ အောက်ခြေ၌ ပြတိုက်သုံးလွှာ တည်ရှိသည်
ပြတိုက်တွင် အမရဝတီအနုပညာပန်းပုများကို ပြသထားသည်
ထိုပန်းပုများသည် ဗုဒ္ဓ၏အကြောင်း၊ အမရဝတီမဟာစေတီတော်မှ မူလလက်ရာများကို ပုံတူကူးယူထားသည့် လက်ရာများ ဖြစ်သည်
ခခိဇခိဘူတာ  (柿崎駅 ခခိဇခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ ဂျေားအဲဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
စကားခြောက်ခွန်း၊ လူ၌ထွန်း၊ လေးခွန်းကိုပယ်၊ နှစ်ခွန်းတည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
မြတ်စွာဘုရားသည် လူတို့ပြောဆိုသော စကားခြောက်ခွန်းအနက် လေးခွန်းကို ပယ်ကာ 'ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူနာလို' ဟူသော စကားနှင့် 'ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူမနာလို' ဟူသော စကားနှစ်ခွန်းကို သုံစွဲအပ်သည်ဟု ညွှန်ပြတော်မူသည်
ပါဠိတော်လာ စကားခြောက်ခွန်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် —ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူနာလိုဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူမနာလိုဟုတ်မှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူနာလိုဟုတ်မှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူမနာလိုမဟုတ်မမှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူနာလိုမဟုတ်မမှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူမနာလို
စတုက္ကနိပါတ် - ၁
ကာလိင်္ဂဝဂ် -(၃၀၃) ဧကရာဇဇာတ်
တိုင်းပြည်ကို လုယူပြီးလျှင် မိမိကိုပင် ဦးစောက်ဆွဲ၍ ညှဉ်းဆဲသောမင်းအား အချစ်မပျက် မေတ္တာသက်နိုင်သည့် ဗာရာဏသီမင်းတစ်ပါးအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီး၏ မထင်ရှားသော အမတ်တစ်ယောက်ကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါအ တိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
[ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် သေယျဇာတ် ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုနှင့် တူပြီ
အတိတ်ဝတ္ထုလည်း မဟာသီလဝဇာတ် အတိတ်ဝတ္ထုနှင့် တူပြီ၊ ထူးနိုးရာကိုသာ ပြအံ့
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်း၌ ပြစ်မှားလေ၏
ထိုအမတ်၏အပြစ်ကို မင်းကြီးကိုယ်တိုင် သိတော်မူလျှင် တိုင်းပြည်မှနှင်ထုတ်လေ၏
ထိုအမတ်သည် ဒုဗ္ဘိသေနမည်သော ကောသလမင်းထံဝင်၍ ခစားလေ၏
ဗာရာဏသီမင်းကို စစ်ထိုးရန် အကြိမ်ကြိမ် ကုန်းတိုက်လျှောက်ထားသဖြင့် ခွင့်ပြုလျှင် မင်းကြီးနှင့်တကွ စစ်သည်ဗိုလ်ပါခြံရံကာ ဗာရာဏသီမြို့သို့ လာလေ၏
ဗာရာဏသီမင်းကြီးလည်း ခုခံခြင်းကို မပြုလေ၊ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းသည် အစဉ်အတိုင်း သိမ်းယူကာ မြို့တော်သို့ရောက်လျှင် မြတ်သော ပြာသာဒ်အပြင်ဝယ် အမတ်တို့အလယ်၌နေသော ဗာရာဏသီမင်းကို ဖမ်းယူနှောင်ဖွဲ့ကာ ဆိုင်း၌ထည့်စေပြီးလျှင် မြောက်ဘက်တံခါးခုံ၌ စောင်ထိုးစွဲ၍ ထားလေ၏
ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် သူခိုးမင်းကို အာရုံပြုလျက် မေတ္တာကိုပွားစေ၍ ကသိုဏ်းပရိကံ ပြုတော်မူ၏
အနှောင့်အဖွဲ့ကို ဖြတ်စေပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေတော်မူ၏
ထိုအခါ သူခိုးမင်း၏ကိုယ်၌ အလွန်ပူပြင်းရကား ပူသည်၊ ပူသည်ဟု ဟစ်အော်ကာ မြေ၌ ဟိုမှ၊ သည်မှ လူးလဲ ကာနေရ၏
အမတ်တို့ကို မေးလတ်သော် အမတ်တို့သည် အရှင်မင်းကြီးတို့ကား တရားစောင့်၍ အပြစ်မရှိသော မင်းကြီးကို ဆိုင်း၍ထည့်ကာ မြောက်ဘက်တံခါးမုခ်၌ စောင်ထိုးဆွဲစေသည့်အတွက် ပူလောင်သည်ဟု လျှောက်ထားကုန်၏
ဒုဗ္ဘိသေနမင်းသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို လွှတ်ကြကုန်ဟု မင်းချင်းတို့အား စေခိုင်းလေ၏
မင်းချင်းတို့လည်း လွှတ်မည်ဟု သွားကြရာ ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေသော ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို မြင်လျှင် ပြန်ခဲ့၍ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းအား လျှောက်ထားကြပြန်၏
ဒုဗ္ဘိသေနမင်းလည်း လျင်မြန်စွာသွား၍ ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို ရှိခိုးကန်တော့ကာ -“အို - ဧကရာဇ်မင်းမြတ် .... အရှင်မင်းမြတ်သည် ရှေးအခါ အလွန်မွန်မြတ် ပြည့်စုံသော ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစား၍ နေရဘိ၏
ယခုအခါ ငရဲ၌ကျသည့်အလား မညီမညွတ် စောင်ထိုးဆွဲထားပါလျက် ရှေးကဖြစ်သေ အဆင်းအားကို အဘယ်ကြောင့် မစွန့်ဘိသနည်း” ဟု အံ့ဩစွာ မေးမြန်းလျှောက်ထားလေ၏
ထိုစကးကိုကြားလျှင် ဗာရာဏသီမင်းသည် - ဒုဗ္ဘိသေနမင်းအား -“အို- ဒုဗ္ဘိသေနမင်း ... အကျွန်ုပ်ကား ရှေးအခါ၌ပင် သည်းခံခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်းအကျင့်ကို ကျင့်ရန် တောင့်တခဲ့ဖူးပြီ၊ ယခုအခါ၌ ထိုတောင့်တခဲ့ဖူးသော သည်းခံခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်းအကျင့်ကို ကျင့်ရပါလျက် ရှေးကဖြစ်သော အဆင်းအားကို အဘယ်ကြောင့် စွန့်ရာအံ့နည်း -အို . ဒုဗ္ဘိသေနမင်း ... အကျွန်ုပ်မှာ ရှေးအခါကပင် ဒါန၊ သီလစသော ပြုလုပ်ဖွယ်ကိစ္စတို့ကို ပြုလုပ်၍ ပြီးပါပြီ၊ အခြံအရံ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံလျက် သည်းခံနိုင်ခဲသောအရာ၌ သည်းခံနိုင်သော အကျွန်ုပ်ကား စည်းစိမ်ရှိသူဖြစ်သော်လည်း ရှေးအခါက မဖြစ်ဖူးမြဲဖြစ်သော မွန်မြတ်သော ချမ်းသာကိုရရှိသဖြင့် ရှေးကဖြစ်သော အဆင်းအားကို မစွန့်ပေ
အို - ဒုဗ္ဘိသေနမင်း .... သင်ပြုလုပ်အပ်သော ဆင်းရဲဖြင့် မင်းချမ်းသာကို ပယ်စွန့်၍ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့်လည်း သင်ပြုလုပ်အပ်သော ဆင်းရဲကို ပယ်စွန့်ကာ သည်းခံနိုင်ခဲသောအရာကိုလည်း သည်းခံနိုင်၏
သူတော်ကောင်းတို့သည် ငြိမ်းအေးနိုင်သော သဘောရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ နှစ်ပါးစုံသော ချမ်းသာ၊ ဆင်းရဲ၌တူမျှကြကုန်၏’’ –ဟု ပြန်ကာ ပြောဆိုတော်မူ၏
ဒုဗ္ဘိသေနမင်းလည်း ဗာရာဏသီမင်းကြီး စကားကိုကြားလျှင် ကန်တော့ တောင်းပန်ကာ “အရှင်မင်းကြီးတို့ ပြည်ကို အရှင်မင်းကြီးတို့ပင် မင်းပြုပါကုန်၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် သူခိုးဘေးရန်တို့ကို ပယ်ဖျောက်ပါမည်” ဟု တိုင်းပြည်ကို အပ်နှင်းပြီးလျှင် ပြစ်မှားသော အမတ်ကိုလည်း မင်းဒဏ်ပြု၍ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လေ၏
ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည်လည်း မင်း၏အဖြစ်ကို အမတ်တို့အား အပ်နှင်းပြီးလျှင် ရသေ့ရဟန်းပြု၍ သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့လားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) သည်းခံနိုင်ခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်း၊ အဆင်းမဖောက်ပြန်
(၂) ဆင်းရဲဖြင့်နှီး၊ ချမ်းသာကြီး၊ အပြီးယူကြရန်
(၃) ဆင်းရဲ,ချမ်းသာ၊ တူမြဲသာ၊ ငြိမ်းစွာသူတော်မှန်
ဧကရာဇဇာတ် ပြီး၏
ဇင်းတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zintaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၁၅ ဦး၊ မ ၈၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဉာဏတ္ထဝိကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဉာဏတ္ထဝိကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ကင်းစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinsu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၂ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ မင်းကုန်း
ဓမ္မစေတီမင်းသည် မဂဒူးမင်းဆက်တွင် ရှင်စောပု ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် ၁၆ ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည်
နန်းတက်သည့် ဘွဲ့အမည်မှာ ရာမာဓိပတိ ဖြစ်သည်
သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ရေးအတွက် ၎င်း၏ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ကျော်ကြားသည်
နန်းတက်ပြီးမကြာမှီ မယားညီအစ်ကိုဖြစ်သည့် ပုသိမ်စား ဗညားအိမ်၏ ပုန်ကန်မှုကိုနှိမ်နှင်းရသေးသည်
ထို့နောက် မိမိနိုင်ငံအတွင်း သာသနာစစ်မှန်စွာတည်တံ့ရေးကို လုံ့လပြုလေသည်
သိမ်ဝင်ရဟန်းဖြစ်သော်လည်း သိမ်မစင်ကျယ်လျှင်၊သိက္ခာပေးသူ သံဃာများ မစင်ကျယ်လျှင် ရဟန်းအဖြစ်ကိုမရနိုင်ဟု သတ်မှတ်သည်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိမိနိုင်ငံတွင်းတွင် ရဟန်းစစ်များမရှိတော့ဟု ယူဆသည့်အတွက်လည်းကောင်း သီရိလင်္ကာသို့ ရဟန်းများကို သင်္ဘောဖြင့်စေလွှတ်ပြီး သိက္ခာထပ်ခြင်းကို ပြုစေသည်
ရာမည သို့ ထိုရဟန်းများ ပြန်ရောက်လျှင် အကြီးအမှူး အဖြစ်ခန့်ကာ အခြားရဟန်းများကို သိက္ခာထပ်စေသည်
ထိုသို့ သိက္ခာထပ်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သိမ်အသစ်ကို တည်ဆောက်ပေးသည်
ကလျာဏီသိမ် ဟုသမုတ်သည်
ကမ္ဘာ အကြီးဆုံး ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး ကို သွန်းလုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်
နတ်ရွာစံလျှင် သားဖြစ်သူ ဗညားရံ နန်းတက်သည်
ဘုရင်မကြီးရှင်စောပုလှူဒါန်းထားသော ရွှေတိဂုံစေတီ ဝတ္တကမြေသည် ကျယ်လွန်းလှသဖြင့် ပြန်လည်ချုံ့လိုက် သည်
ထိုသို့ချုပ်လိုက်သည့်အတွက် ရွှေအချိန် (၂၅)ပိဿာကို ရွှေတိဂုံစေတီသို့ လှူဒါန်းသည်
အချိန်ပိဿာ (၅၀၀)ရှိကြေးခေါင်းလောင်း (၁)လုံးနှင့် သီဟိုရ်ကျောက်ပြား (၅၀၀၀၀)ခင်းပြီး လှူဒါန်းသည်
ရွှေမော်ဓောစေတီတော်ကို ဉာဏ်တော်အမြင့်(၁၈၅)တောင်ရှိလာစေရန်(၃)တောင်မြှင့်ပြီး တည်ဆောက်သည်
မင်းနှင့် မိဖုရားတို့၏ ကိုယ်အချိန်နှင့်ညီမျှသော ရွှေ(၆၇)ပိဿာကို စေတီတော်သို့ လှူဒါန်းပြီး ရင်ပြင်တော်ကိုလည်း သီဟိုရ်ကျောက်ပြား(၅၀၀၀၀)ခင်းပြီး လှူဒါန်းသည်
မဟာထေရ်(၂၂)ပါး၊ တပည့်ရဟန်း(၂၂)ပါးတို့ကို အစုအဖွဲ့(၂)ခု ဖွဲ့ကာ သီဟိုဠ်သို့စေလွှတ်ပြီး သီဟိုဠ်မဟာ ထေရ်ရဟန်းတော်တို့ ဥပ္ပဇ္ဈယ်ပြုပြီး ကလျာဏီမြစ်ဖောင်သိမ်ပေါ်တွင် စင်ကြယ်သောရဟန်းတော်များအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူစေသည်
အဆိုပါရဟန်းများ ဟံသာဝတီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့်အခါ ဂိုဏ်းရဟန်း(၈၀၀)ပါး၊ ရဟန်းငယ်အပါး(၁၄၂၆၅)၊ သာမဏေအသစ်(၆၀၁)ပါး၊ စုစုပေါင်း(၁၅၆၆၆)ပါးတို့ကို သန့်ရှင်းသော သာသနာ တွင်တည်စေပြီး သာသနာတော်ကိုလည်းသန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေသည်
သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်တို့မှ အစပြုခဲ့ သည့် အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်လျက်ရှိသော ရာမညနိကာယ သံဃာ့ဂိုဏ်းကိုလည်း ဟံသာဝတီတွင် တစ်ခုတည်း သော သံဃာဂိုဏ်းအဖြစ် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့သည်
ဂန္ထဓုရ၊ ဝိပဿနာဓုရတို့နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းတော်များ၊ ကျွမ်းကျင်သော ပန်းရံ၊ ပန်းချီ၊ ဗိသုကာပညာရှင်များ ကို မာရ်နတ်ကို အောင်မြင်သည့် ဘုရားပွင့်တော်မူရာဒေသသို့ စေလွှတ်ကာ မဇ္ဈိမဒေသပုံတော်များအားလုံးကို ရေးဆွဲကူးယူပြန်လည်ယူဆောင်စေခဲ့ပြီး ဟံသာဝတီတွင် တည်ဆောက်ကုသိုလ်ပြုတော်မူသည်
ဟံသာဝတီသတ္တဌာန၊ ကျိုက်ပွန်၊ ကျိုက်ဨနန်၊ ကျိုက်ကလွန်ပွန်၊ ကျိုက်မော့ပွန်၊ ကျိုက်တလဲ၊ ကျိုက်ဒေးဗဇေး၊ ကျိုက်မာရ်အောင်၊ ကျိုက်မိုးညက်တို့ကို တည်ထားသာသနာပြုတော်မူသည်
ကျိုက်ပွန် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက်တွင် ရေတွင်းပေါင်း(၃၅၀)၊ ရေကန်ပေါင်း(၁၅)ကန် တူးဖော်ပြီးကောင်းမှု ပြုသည်
ကျောင်းကြီး(၄)ကျောင်း၊ ကျောင်းရံ(၄၀၀)ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းသည်
သက္ကရာဇ်(၈၃၈)ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီအနောက်ဘက်၌ ကလျာဏီသိမ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ မွန်ဒေသအနှံ့ သိမ်ပေါင်း(၃၉၇)လုံးကိုလည်းကောင်း၊ သာသနာတော်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေးအတွက် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်
“အဝိန္ဒဆောက်” အမည်ရ ကြေးပိဿာချိန်(၁၈၀၀၀၀)ရှိ ခေါင်းလောင်းကြီးကို သွန်းလုပ်ပြီး သက္ကရာဇ်(၈၃၈) ခုနှစ်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်သို့ တင်လှူတော်မူသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ မင်းလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၀ ဦး၊ မ ၆၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၉ ဦးနေထိုင်သည်
သခွတ်ချောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ တည်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၀၄ (၁) ရက်
တင်ထပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinhtat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ပင်းတောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်းတောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၇ ဦး၊ မ ၂၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၅၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဘင်ဂို − ဆိုင်းဂျေားဘူတာ  (備後西城駅 ဘင်ဂို − ဆိုင်းဂျေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ရှေားဘရ၊ ဆိုင်းဂျေားမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဒလနွမ်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dalanwan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဒလနွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒလနွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၇ ဦး၊ မ ၁၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤသုတ်၌ (၁)အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကို ရသော သက္ကာယနိရောဓကို နှလုံးသွင်းသော်လည်း သစ်စေးပေနေသောလက်ဖြင့် သစ်ကိုင်းအစရှိသည်ကို ကိုင်သောဥပမာဖြင့် သက္ကာယနိရောဓကို မျှော်လင့်တောင့်တချက် မရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) အညတရသန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကို ရသော သက္ကာယနိရောဓကို နှလုံးသွင်းသော သန့်ရှင်းသောလက်ဖြင့် သစ်ကိုင်းကို ကိုင်သော ဥပမာဖြင့် သက္ကာယနိရောဓကို မျှော်လင့်တောင့်တရရှိနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃)အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကိုရသော အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို နှလုံးသွင်းသော တံစည်းတွင်း (ရေဆိုးအိုင်) ဥပမာဖြင့် အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို ရရှိရန် မျှော်လင့်တောင့်တချက်မရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၄) အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိကို ရသော အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို နှလုံးသွင်းသော တံစည်းတွင်း (ရေဆိုးအိုင်)ဥပမာဖြင့် အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို မချွတ်ရနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ သိသင့်သိထိုက်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုပြီး ထင်ရှား သိလွယ်သော ဥပမာန ဥပမေယျတို့ဖြင့်လည်း ပါဠိတော်၏ ဆိုလိုချက်ကို ထင်ရှား အောင် ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဋီကာ၌လည်း ပါရိပန္ထိကပုဒ်ကို အကျယ်ဖွင့်ပြီး သိသင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
မက်မွန်သီးသည် အသားများ၍ အရည်ရွှမ်းပြီးလျှင် အနံ့အလွန်မွှေးကြိုင်သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်
ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ခပ်လုံးလုံးဖြစ်၍ အသီး၏ အလယ်ခေါင်တွင် မာသော အစေ့ တစ်စေ့ မြုပ်လျက်ပါရှိသည်
အရွယ်နှင့် အရောင်မှာ အသီးအမျိုးကိုလိုက်၍ အမြင့် ၁ဝ ပေမှ ပေ၂ဝ ခန့် အထိ ရှိတတ်သည်
ယင်းသည် မက်မန်းသီးပင်၊ တရုတ်ဆီးသီးပင်၊ ချယ်ရီပင်များနှင့်အတူ ရိုဇေး စီအီးမျိုးရင်းတွင် ပရူးနပ်မျိုးစု၌ ပါဝင်သည်
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ပရူးနပ်ပါစီကာ ဖြစ်၏
အပင်၏ အနေအထားနှင့်တကွ အသွင်အပြင်ရော အလေ့အထပါ ဗာဒမ်ပင်နှင့် အလွန်တူသည့်ပြင် မျိုးချင်းလည်းတူကြသည်
မက်မွန်ပင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၌ မူလပေါက်ရောက်၍ မြေထဲပင်လယ်ဒေသနှင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ပူနွေးသော သမပိုင်းဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်သွားလေသည်
မက်မွန်ပင်များကို သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်ကတည်းက ပြုပြင်စိုက်ပျိုးလာခဲ့ကြရာ ယခုအခါ အရိုင်းသက်သက် ပေါက်နေသည်ဟူ၍ မည်သည့်အရပ်တွင်မျှ မတွေ့ရပေ
မက်မွန်သီးသည် ကမ္ဘာ့သစ်သီး ဈေးကွက်တွင် ပန်းသီးနောက် ဒုတိယလိုက်လာသည်
မက်မွန်ပင်စိုက်ပျိုးသော ခြံသမားများသည် အပင်ကို မြင့်မြင့်မထားဘဲ အကိုင်းအခက်များကို ချိုင်၍ ၁၂ ပေထိ လောက်သာထားသည်
သို့မှသာ အသီးခူးရာ၌လည်းကောင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းရာ၌လည်းကောင်း သက်သာလွယ်ကူသည်
အရွက်များသည် လှံစွပ်ပုံကဲ့သို့ သေးသွယ်၍ အဖျားချွန်သည်
အရောင်မှာ စိမ်း၍ တောက်၏
နွေကူးရာသီသို့ ရောက်သည့် အခါ လှပ၍နူးညံ့သော ပန်းရောင်အပွင့်ကလေးများဖြင့် ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်ကြသည်
အပွင့်များပွင့်ပြီးနောက်မှ အရွက်များထွက်သည်
မက်မွန်သီးအမျိုးပေါင်း များစွာရှိရာ အားလုံးလောက်သည် နွေရာသီအလယ်လောက်မှ ဆောင်းကူးရာသီထိ မှည့်ကြသည်
နွေကူးဦးရာသီလောက်တွင် စောစောပွင့်သော အပွင့်များ ကို နှင်းခါးရိုက်တတ်သဖြင့် အသီးမတင်ချေ
ထို့ကြောင့် နှင်းခါးလွတ်သောနေရာများတွင်သာ အမြောက်အမြားစိုက်ကြသည်
မက်မွန်သီးထဲတွင် မာသောအစေ့တစ်စေ့ရှိရာ ထိုအစေ့ထဲတွင် မျိုးစေ့ရှိ၏
ထိုမျိုးစေ့မှ အပင်ပေါက်၏
သို့သော် များသောအားဖြင့် မျိုးစေ့ကိုစိုက်၍ ပေါက်သောအပင်မှ အသီးသည် မူလမျိုးစေ့ရသောအပင်မှ သီးသည့်အသီးလောက် မကြီးချေ
ထို့ကြောင့် ခြံသမား၊ ဥယျာဉ်သမား များသည် အပင်သစ်များကို အဖူးကူးခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်
မက်မွန်စေ့ အမြောက်အမြားကို ပျိုးခင်းတွင်ပျိုး၍ ကြီးလာသော အခါ တစ်နေရာသို့ ပြောင်း၍စိုက်ကြသည်
ထို့နောက် အခြားအပင်ကြီးများမှ အဖူးကိုယူ၍ ထိုပျိုးပင်များ၏ ပင်လုံးတွင် ကူးပေးလိုက်လေသည်
အဖူးများသည် ပင်လုံးထဲတွင်ပေါက်၍ အညှောက်များ ထွက်လာသည့်အခါ မူလပျိုးပင်များ၏ အညွန့်များကို ဖြတ်လိုက်တော့၏
ကူးသော အဖူးများမှထွက်လာသော အကိုင်းအခက်သစ်များသည် အပင်သစ်၏ အညွန့်အတက် များဖြစ်လာသည်
ထိုအပင်သစ်မှသီးသော အသီးများသည် အဖူးများယူသော မူလအပင် အသီးများကဲ့သို့ တထေရာတည်း တူကြသည်
ခြံများ ဥယျာဉ်များတွင် မက်မွန်ပင်များကို အတန်း လိုက်စိုက်၍ တစ်တန်းနှင့်တစ်တန်းသည် များသောအားဖြင့် ပေ ၂ဝ ကွာသည်
တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်လည်း ပေ ၂ဝ ခွာ၍ စိုက်ကြသည်
မက်မွန်ပင်သည် ရေမတင်သော နုံးမြေပွများ၌အဖြစ် ထွန်းဆုံးဖြစ်သည်
စ၍စိုက်ပျိုးသည်မှ ၃ နှစ် ခန့်အတွင်း အသီးသီး၏
မက်မွန်ပင်များသည် အပင်ပိုးများကျရောက်တတ်သဖြင့် သက်တမ်းတိုသည်
ထို့ကြောင့် ဂရုပြုစိုက်ပျိုးကြရသည်
ပိုးသတ်ဆေးနှင့် အပင်ရောဂါဆေးများကို မပြတ်ဖျန်း ပေးရသည်
မက်မွန်ပင် အမျိုးပေါင်း နှစ်ရာခန့်ရှိရာ အစေ့ကျွတ်၊ အစေ့ကပ်၊ အသားဖြူနှင့် အသားဝါဟူ၍ ခွဲခြားထားလေသည်
အချို့မက်မွန်သီးမှ အစေ့များသည် အသားနှင့်ကပ်မနေဘဲ လွယ် ကူစွာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် အစေ့ကျွတ်မျိုး ဟုခေါ်သည်
အချို့အသီးမှ အစေ့များကား အသားတွင်ကပ်နေ၍ လွယ်ကူစွာ ထုတ်မယူနိုင်သောကြောင့် အစေ့ကပ်မျိုး ဟုခေါ်သည်
အချို့အသီး၏ အသားရောင်မှာ ဖြူ၍ အချို့ကား ဝါ၏
မက်မွန်သီး အမှည့်များသည် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပုပ်၍ ပျက်စီးတတ်သဖြင့် ရပ်ဝေးရှိ ဈေးများသို့တင်ပို့ရာ၌ အခက်အခဲနှင့် ကြုံရလေသည်
အသီးများကို မှည့်လျှင်မှည့်ခြင်း ဆွတ်ခူးရသည်
သို့ရာတွင် ယခုခေတ်တွင် စည်သွတ်လုပ်ငန်း စက်ရုံကြီးများ ပေါ်ပေါက်လာပြီဖြစ်ရာ ဈေးအမှီ မတင်ပို့နိုင်သော အသီးမှည့်များကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး၍ အသီးများကို စည်သွတ်ကာ အရပ်ရပ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ မက်မွန်ပင်များကို မှန်အိမ်များဆောက်၍ စိုက်ပျိုးကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၌ ပေပေါင်း ၃ဝဝဝ ကျော် အမြင့်ရှိသော အရပ်များတွင် မက်မွန်ပင်များ ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် မေမြို့၊ ကလောနှင့် တောင်ကြီးမြို့များ အနီးအနားတွင် မက်မွန်ခြံကလေးများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်
ရစ်နီ (Ithaginis cruentus) သည် ရစ်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တိဗက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်
ဤငှက်မျိုးစိတ်သည် တဖြည်းဖြည်းသာ လျော့နည်းသောကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ် အနည်းဆုံးစိုးရိမ်ရမှုအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်
အက်ဂျာဂမ်ကန် သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသ၊  Eyumodjock မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုဒေသရှိ အခြားသောကန်များနှင့်မတူသည်မှာ ဤကန်သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့်  ကန်တစ်ခု မဟုတ်ပေ
ဤကန်သည် မြင့်မားသည့် နေရာတွင် တည်ရှိနေကာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် တည်ရှိသည်
အမှု—စိတ်ဆိုး၍ပြောဆိုရန်တွေ့မှု
အမှုသည်—စဏ္ဍကာဠီ
စဏ္ဍကာဠီ ဘိက္ခုနီသည် အဓိကရုဏ်း (အမှု) တစ်ခုမှာ ရှုံးသည်ဖြစ်၍ “ဘိက္ခုနီမဟွေဟာ ဆန္ဒာဂတိ လိုက်ကြတယ်, ဒေါသာဂတိ လိုက်ကြတယ်, မောဟာဂတိ လိုက်ကြတယ်, ဘယာဂတိလိုက်ကြတယ်”ဟု တရားဆုံးဖြတ်ရာတွင် ပါဝင်သော ဘိက္ခုနီတို့ကို ရန်တွေ့လေသည်၊ ထိုအခါ အခြားဘိက္ခုနီတို့က စဏ္ဍကာဠီကို “ရန်တွေ့ရကောင်းလား” ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ဟု ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ အဓိကရဏေ ပစ္စာကတာ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘ဆန္ဒဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, ဒေါသဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, မောဟဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, ဘယဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော’’တိ, သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ဧဝမဿ ဝစနီယာ ‘‘မာယျေ, ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ အဓိကရဏေ ပစ္စာကတာ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ဧဝံ အဝစ ‘ဆန္ဒဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, ဒေါသဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, မောဟဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော, ဘယဂါမိနိယော စ ဘိက္ခုနိယော’တိ, အယျာ ခေါ ဆန္ဒာပိ ဂစ္ဆေယျ, ဒေါသာပိ ဂစ္ဆေယျ, မောဟာပိ ဂစ္ဆေယျ, ဘယာပိ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ
ဧဝဉ္စ သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ဝုစ္စမာနာ တထေဝ ပဂ္ဂဏှေယျ, သာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနီဟိ ယာဝတတိယံ သမနုဘာသိတဗ္ဗာ တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ, ယာဝတတိယဉ္စေ သမနုဘာသိယမာနာ တံ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ, နော စေ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, အယမ္ပိ ဘိက္ခုနီ ယာဝတတိယကံ ဓမ္မံ အာပန္နာ နိဿာရဏီယံ သံဃာဒိသေသံ
အကြင် ဘိက္ခုနီသည် အဓိကရုဏ်း (အမှု) တစ်ခုခု၌ ရှုံးသဖြင့် စိတ်လည်းဆိုး စိတ်လည်းမချမ်းသာရကား “ဘိက္ခုနီမတွေ့ ဆန္ဒာဂတိလိုက်ကြတယ်” စသည်ဖြင့် ရန်တွေ့အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီကို အခြားဘိက္ခုနီတို့က “ရန်မတွေ့ဖို့ရန်”ပြောရမည်၊ ထိုသို့ပြောဆို ဆုံးမပါလျက် သူ၏ရန်တွေ့မှု ပြောဆိုမှုကို ရှေးအတိုင်း(မလျှော့ဘဲ) ချီးမြှောက်ထားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီကို အခြားဘိက္ခုနီတို့က ထိုအပြောကို စွန့်ဖို့ရာ ၃-ကြိမ်တိုင်အောင် ဉ တ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ပြောဆိုဆုံးမရမည်၊ ၃-ကြိမ်တိုင်တိုင် ဆုံးမစဉ် ထိုအပြောကို စွန့်လျှင်ကောင်း၏၊ မစွန့်လျှင် ထိုဘိက္ခုနီလည်း ယာဝတတိယကမည်သော သံဃာမှနှင်ထုတ်ကြောင်းလည်း ဖြစ်သော သံဃာဒိသေသ်အာပတ်သင့်၏
လမ်းမှန်အတိုင်း မဆုံးဖြတ်ဘဲ ချစ်သူဘက်ပင်း၍ တရားဆုံးဖြတ်လျှင် ဆန္ဒာဂတိလိုက်သည်မည်၏
မုန်းသူဘက်ကို နှိမ်၍ ဆုံးဖြတ်လျှင် ဒေါသာ ဂတိလိုက်သည်မည်၏
ဘယ်လို ဆုံးဖြတ်ရမှန်း မသိဘဲ အရမ်းဆုံးဖြတ်လျှင် မောဟာဂတိ လိုက်သည်မည်၏၊ ကြောက်သဖြင့် မတရား ဆုံးဖြတ်လျှင် ဘယာဂတိလိုက်သည်မည်၏
အရှင်ဥဒ္ဒါလကဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥဒ္ဒါလကဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဒရယ်ကုန်ရွာ၊ မိဿလင်
ဒေါ်ခင်ဋ္ဌေးကြွယ် (၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်
လက်ရှိတွင် မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ချောင်းဆုံမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
သူမသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၁၈,၃၀၇ မဲ (၈၀ ရာနှုန်းမဲ) ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် မရခဲ့ပေ
သူမသည် အမှတ် (၃) တာမွေ အထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် သတ္တဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၈ တွင် ရှေ့နေ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ပင်စုံ (နောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinson (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ ပင်စုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်စုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၇၃ ဦး၊ မ ၄၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
ယန်းနန်းကုံးဆာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangnangkonehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ငထွန်းလက်ပံဖြူရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngahtunletpanhpyu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ပင်လယ် ဓားပြမှု ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂလိက အုပ်စုများ (အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ် မနေသူ) တို့က စစ်တိုက်မှုဆန်ဆန် ပြုမူ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ပြင်တွင် ကျူးလွန်သော ဓားပြမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ထို အသုံးအနှုန်းတွင် ရေမျက်နှာပြင် ကျယ်ပြန့်သော နေရာ သို့မဟုတ် ကမ်းစပ်ပေါ်တွင် ပြုမူခြင်းများ ပါဝင်သည်
သို့သော် သင်္ဘော တစ်စင်းထဲ ပေါ်တွင် အတူတူ သွားလာနေသူ အချင်းချင်း ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုကို မူ ပင်လယ်ဓားပြမှုဟု ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းခြင်း မရှိပေ
(ဥပမာ သင်္ဘောတစ်စင်းတည်း အတူတူ သွားနေသူ အချင်းချင်း ပစ္စည်းခိုးခြင်း
ထို အသုံးအနှုန်းမှာ နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်တွင် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့များက ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများကို ရည်ညွှန်းသည်
၁၉၈၂ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင် ဥပဒေ သဘောတူညီချက် အရ ပင်လယ်ဓားပြမှု ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်း သို့မဟုတ် လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းမှ မှ ယာဉ်ဝန်ထမ်း သို့မဟုတ် ခရီးသည် မှနေ၍ ပင်လယ်ပြင်တွင် အခြားသင်္ဘောတစ်စင်း သို့မဟုတ် လေယာဉ်တစ်စင်း နှင့် ယာဉ်ပေါ်တွင် ပါရှိသော လူ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ကြမ်းတမ်းစွာ ပြုမူခြင်း၊ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း၊ လိုက်လံဖမ်းဆီးခြင်း ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ပင်လယ်ဓားပြမှု ကို သင်္ဘော၊ လေယာဉ်၊ လူ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းကို နိုင်ငံတနိုင်ငံ၏ တရားဥပဒေ စိုးမိုးမှု ပြင်ပတွင် ကျူးလွန်နိုင်သည်
အမှန်တကယ်တွင် ပင်လယ်ဓားပြမှုသည် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆိုင်သော ပထမဆုံး ဥပဒေပင် ဖြစ်သည်
သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်း အနေနှင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ပင်လယ်ဓားပြများအား တရားဥပဒေ လမ်းကြောင်းဖြင့် တရားစွဲဆိုရန် အတွက် အခက်အခဲအမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင် နေရသည်
သမုဒ္ဒရာများကို ကုန်သွယ်ရန် အတွက် စတင် အသုံးပြုချိန် ကပင် ပင်လယ်ဓားပြမှု စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု သဘာဝကျစွာပင် ယူဆနိုင်သည်
ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဓားပြမှုမှာ အေဂျင်ပင်လယ်နှင့် မြေထဲပင်လယ်တွင် ဘီစီ ၁၃ ရာစုက ပင်လယ်ပျော်များက စတင်ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သမိုင်းကြောင်းအရ အီလီရီယန် နှင့် တိုင်ရီနီယန်တို့ကို ပင်လယ်ဓားပြများ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရောမသားများနှင့် ဂရိတို့လည်း ပါဝင်သည်
လမ်နော့စ်ကျွန်းသည် ဂရိတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တွန်းလှန်ခဲ့ပြီး သယာရှန် ပင်လယ်ဓားပြများ အတွက် ကွန်းခိုရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဖိုနီးရှန်းများသည် သူတို့၏ ပင်လယ်ရွက်လွှင့် ခရီးစဉ်များတွင် ပင်လယ်ဓားပြမှုကို ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ကောင်လေးနှင့် ကောင်မလေးများကို ကျွန်အဖြစ် ရောင်းစားရန် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ဘီစီ ၃ရာစုတွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့က အိုလမ်ပို့စ် (အနာတိုလီးယားရှိမြို့) ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုမြို့ကို မွဲပြာကျသွားစေခဲ့သည်
ရှေးခေတ် ပင်လယ်ဓားပြများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ အီလီရီယန်များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့သည် အနောက် ဘော်လ်ကန်ကျွန်းဆွယ်တွင် ကျက်စားခဲ့ကြသည်
အေဒရီယားတစ် ပင်လယ်ကို အမြဲတစေ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် အီလီရီယန်တို့သည် ရောမနိုင်ငံနှင့် ပဋိပက္ခများစွာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ်တွင် ရောမတို့က အီလီရီးယားကို အောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပြီး သူတို့နိုင်ငံအတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ခြင်းအားဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်
ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် အနာတိုလီယန် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့ ကျက်စားခဲ့ကြပြီး ရောမအင်ပိုင်ယာ၏ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်း ကုန်သွယ်မှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်
ဘီစီ ရ၅ ခုနှစ်တွင် အေဂျင်ပင်လယ်ကို ဖြတ်ကူးသော ခရီးစဉ် တစ်ခုတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာ သည် ဆီလီရှန် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရပြီး ဖာမာကူဆာရှိ ဒိုဒီကန်နိစ်ကျွန်းတွင် အကျဉ်းသား အဖြစ် ဖမ်းဆီးထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်
သူသည် ဖမ်းဆီးထားခံရစဉ် တလျှောက်တွင် မာန် လုံးဝ မချပဲ ဟန်မပျက် ပျော်ရွှင်စွာ နေခဲ့သည်
ပင်လယ်ဓားပြတို့က ရွှေ ၂၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူရန် တောင်းဆိုမည်ဟု ဆိုသော အခါတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာက သူ့အနေနှင့် အနည်းဆုံး ၅၀ တဲလင့် တန်သည်ဟု ဆိုသဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြတို့က ၅၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်
ဂျူးလိယက်ဆီဇာကို ၅၀ တဲလင့်ဖြင့် ရွေးယူ၍ လွှတ်လိုက်သော အခါတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာက သင်္ဘောတစ်စင်းဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြများကို လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး သတ်ပစ်ခဲ့သည်
ပွမ်ပေမှ ဆီးနိတ်က ပင်လယ်ဓားပြမှုများကို နှိမ်နင်းရန် အတွက် ဘီစီ ၆၇ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၃ လကြာ ရေကြောင်းတိုက်ပွဲများဖြင့် ပင်လယ်ဓားပြရန်ကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်
အစောဆုံး အေဒီ ၂၅၈ တွင် ဂေါသစ်-ဟာကျူလစ် သင်္ဘောစုများမှ ပင်လယ်နက်နှင့် မာမယာပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မြို့များကို တိုက်ခိုက်ဖျက်စီးခဲ့သည်
အေဂျင်ကမ်းရိုးတန်းမှာလည်း အလားတူ တိုက်ခိုက်မှုများကို နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ခံခဲ့ရသည်
၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဂေါ့သ် တို့သည် ဂါလာတီယာနှင့် ကက်ပါဒိုဆီယာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဂေါသစ် ပင်လယ်ဓားပြများမှာ ဆိုက်ပရပ်စ် နှင့် ခရီးတီးသို့ ခြေချခဲ့ကြသည်
ထိုအတောအတွင်းတွင် ဂေါ့သ်တို့သည် ရတနာ အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်း ရယူခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်
အေဒီ ၂၈၆ တွင် ဂေါ့သ်လူမျိုး ရိုမန် စစ်ဦးစီးမှူး ကာရောစီးယပ်စ်ကို ကလပ်စစ် ဘရစ်တန်နီကာ တပ်ကို ဦးစီးစေခဲ့ပြီး အာမောရီကာ နှင့် ဘယ်ဂျစ်ဂေါလ် ကမ်းရိုးတန်းများကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်နေသော ဖရန့်ကစ်ရှ် နှင့် ဆက်ဆွန် ပင်လယ်ဓားပြများကို သုတ်သင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်
ရိုမန်၏ နယ်မြေဖြစ်သော ဘရစ်တန်နီယာတွင် စိန့်ပက်ထရစ်သည် အိုင်းရစ်ရှ် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ဖမ်းဆီး ကျွန်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်
အစောပိုင်း ပိုလီနီးရှန်း စစ်သူရဲတို့သည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်နှင့် မြစ်ကမ်းစပ်ရှိ ရွာများကို တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိသည်
သူတို့သည် သူတို့ အရေးမလှပါက ဆုတ်ခွာနိုင်ရန် တိုက်ပြီးလျှင် ပြေးသည့် စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်
အလယ်ခေတ် ဥရောပတွင် အထင်ရှားဆုံးနှင့် ကျက်စားရာ နယ်မြေ အကျယ်ပြန့်ဆုံး ပင်လယ် ဓားပြများမှာ ဗိုက်ကင်းခေတ်နှင့် အလယ်ခေတ် အစောပိုင်း ၇၈၃ မှ ၁၀၆၆ အထိ တိုက်ခိုက်ကျက်စားခဲ့သော စကင်ဒီနေဗီးယားမှ ဗိုက်ကင်းဟု ခေါ်သော လုယုစစ်တိုက်သူများ ဖြစ်သည်
သူတို့သည် ကမ်းရိုးတန်းများ၊ မြစ်များနှင့် အနောက် ဥရောပရှိ ကုန်းတွင်းပိုင်းမြို့များကို ဆီဗေးသို့ ရောက်သည် အထိ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြီး ၈၄၄ ခုနှစ်တွင် နော့စ်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံခဲ့ရသည်
ဗိုက်ကင်းတို့သည် မြောက်အာဖရိက ကမ်းရိုးတန်းနှင့် အီတလီ ကမ်းရိုးတန်းများကိုပင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်
သူတို့သည် ဘောလတစ်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းများကို တိုက်ခိုက်လုယူခဲ့ကြပြီး အရှေ့ဥရောပ၏ မြစ်များတလျှောက် ပင်လယ်နက်နှင့် ပါရှား အထိပင် သက်ဆင်းခဲ့ကြသည်
အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ၌ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ တကွဲတပြား ဖြစ်နေခြင်းက ပင်လယ်ဓားပြတို့ကို အားသာမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်
ထိုအချိန် အတွင်းတွင် မြေထဲပင်လယ်၌ မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြတို့ ထင်ရှားခဲ့သည်
၉ ရာစု ကုန်သည် အထိ မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ကျက်စားရာမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အီတလီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တို့ဖြစ်သည်
၈၄၆ ခုနှစ်တွင် မွတ်စလင် တိုက်ခိုက်သူများသည် ရောမကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဗာတီကန်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်
၉၁၁ တွင် ဖရက်ဆီနက်မှ မွတ်စလင်များ အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ဖြတ်သန်းသည့် နေရာများကို ချုပ်ကိုင်ထားမှုကြောင့် ဘစ်ရှော့ နာဘွန်းသည် ရောမမှ အီတလီသို့ ပြန်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့သည်
မွတ်စလင် ပင်လယ်ဓားပြများသည် ၁၀ ရာစုတွင် ဘယ်လီရစ် ကျွန်းများကို အခြေပြု၍ လှုပ်ရှားခဲ့သည်
၈၂၄ မှ ၉၆၁ အထိ အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြတို့သည် မြေထဲပင်လယ် တစ်ခုလုံးကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ယခုခေတ်တွင် ပင်လယ်နီနှင့် အာဖရိကဦးချိုဒေသတွင် ဆိုမာလီပင်လယ်ဓားပြများ သောင်းကျန်းလျက်ရှိကြသည်
ထို့ကြောင့် အချို့ကုန်တင်သင်္ဘောကြီးများသည် အာဖရိကတိုက်ကြီးအား ဂွတ်ဟုပ်အငူမှပတ်သည့်လမ်းဟောင်းကို အသုံးပြုလာကြသည်
အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပေါ်တူဂီပင်လယ်ဓားပြများနှင့် ရခိုင်ပင်လယ်ဓားပြများနာမည်ကြီးခဲ့ကြသည်
ယခုခေတ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ဆူမတြားကျွန်းနှင့်ဘော်နီယိုကျွန်းတဝိုက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားပင်လယ်ဓားပြများသောင်းကျန်းကြသည်
ထို့ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသည် မလ္လကာရေလက်ကြားကို ရှောင်လွှဲနိုင်ရန် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကမ်းခြေ မြန်မာနိုင်ငံ ထားဝယ်မြို့မှ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဒါနန်းမြို့သို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်လျက်ရှိသည်
တရုတ်နိုင်ငံသည် ပင်လယ်ဓားပြရန်ကြောင့် ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို မာလာယုကျွန်းဆွယ်မှ ဖြတ်သန်းခြင်းမပြုတော့ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံမှဖြတ်လျက် ပိုက်လိုင်းဖြင့်သွယ်တန်းရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်
အရှေ့အာရှတွင် ဂျပန်ပင်လယ်ဓားပြများ နာမည်ကြီးခဲ့သည်
ဂန့်ဂေါခရိုင် (အင်္ဂလိပ်: Gangaw District) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဂန့်ဂေါမြို့ဖြစ်သည်
ဂန့်​ဂေါခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ဂန့်ဂေါမြို့ကျောမြို့ထီးလင်းမြို့နယ်ထီးလင်းမြို့ဆောမြို့နယ်ဆောမြို့ကျောက်ထုမြို့ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် မကွေးတိုင်း အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်
ချင်းတောင်တန်းနှင့် ပုံတောင်-ပုံညာတောင်တန်း များကြားတွင် တောင် - မြောက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသော မြစ်သာမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ယောနယ်ဟု လူသိများသော ဒေသဖြစ်၍ မူလက ပခုက္ကူခရိုင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်
ဂန့်ဂေါမြို့မှာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်
ဂန့်ဂေါမြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းလည်း ရှိပြီး၊ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းများဖြင့်လည်း ဒေသအသီးသီးသို့ ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သဖြင့် အချက်အချာကျသည်
ဂန့်ဂေါမြို့မှ တဆင့် ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့သို့ လည်းကောင်း၊ မကွေးတိုင်း ပခုက္ကူမြို့သို့လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးမြို့သို့လည်းကောင်း ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်
ယခင်က ဆောမြို့တွင် ခရိုင်ရုံး စိုက်ခဲ့ပြီး ဆောခရိုင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ဖူးသည်
မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ကလေးခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းပြည်နယ်မှ ဟားခါးခရိုင်၊ မတူပီခရိုင်၊ မင်းတပ်ခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်
တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ထူထပ်ပေါများကာ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေသည်
မြေပြန့်လွင်ပြင် အနည်းငယ်ရှိသည်
ပေ(၂၂၀၀)မြင့်သော ပုံတောင်၊ (၃၂၅၀)ပေမြင့်သော ပုံညာ၊ (၁၉၈၈)ပေမြင့်သာ ပေါင်မင်းတောင်၊ (၂၉၀၁)ပေမြင့်သော ဒညင်းတောင်၊ (၃၄၅၆)ပေမြင့်သော ဆေးကြီးတောင်၊ (၃၈၃၂)ပေမြင့်သော မောင်တော်တောင်၊ (၃၇၄၃)ပေမြင့်သော နှမတော်တောင်၊ (၃၄၁၈)ပေမြင့်သော ခွေးခေါ်တောင်၊ (၃၂၂၃)ပေမြင့်သော နွားမတောင်၊ (၃၁၇၂)ပေမြင့်သော တောင်တော်တောင်၊ (၂၇၈၉)ပေမြင့်သော ဆင်လဲတောင်တို့မှာ ထင်ရှားသည်
မြစ်သာမြစ်သည် ခရိုင်အတွင်း တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်
ယောချောင်း၊ ဆောချောင်း၊ စလင်းချောင်း စသည်တို့သည် ချင်းတောင်တန်းများမှ စီးဆင်းလာပြီး ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်ကြသည်
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂန့်ဂေါခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၅၀,၈၅၈ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၁၁၈,၈၂၅ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၃၂,၀၃၃ဦးဖြစ်သည်
မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်(၅)ခုတွင် လူဦးရေအနည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၂၇,၉၃၄ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၁.၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်
ဗမာလူမျိုးများအများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ချင်းလူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသောဒေသဖြစ်သည်
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်
ဆန်စပါး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ မြေပဲ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ နှမ်း၊ သစ်မာတို့မှာ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သည်
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်
ပခုက္ကူ-မင်းတပ်လမ်း၊ ဆိပ်ဖြူ-ဆော-မင်းတပ်လမ်းတို့မှာ ခရိုင်အတွင်း အဓိကလမ်းမကြီးများဖြစ်သည်
ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်း တမူးမြို့အထိ ဆက်သွယ်သော အမှတ် (၁)အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး၏ မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်းသည် ဂန့်ဂေါနှင့် ကျောမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်
ခရိုင်အတွင်း ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ကျောက်ထုမြို့များတွင် လေယာဉ်ကွင်းများရှိသော်လည်း ခရီးစဉ် ပြေးဆွဲခြင်း မရှိပေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၅.၈ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်
ဂန့်ဂေါမြို့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံတည်ရှိသည်
ထီးလင်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ ၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ ဆောမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံတို့ တည်ရှိသည်
ရစ်ချောင်းဝရွာ(အင်္ဂလိပ်: Yitchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၁ ဦး နေထိုင်သည်
ရခိုင်စုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Rakhinesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ သီတာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီတာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၉ ဦး၊ မ ၁၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးမျှရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်
ပြည်နယ် အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၉၇၅၉၂ဝ ရှိပြီးလျှင် လူဦးရေ ၁ဝ၅၉ဝဝဝ (၁၉၇၁) နေထိုင်သည်
ပင်လယ်ကမ်းရိုး တန်း တစ်လျှောက်ရှိ ကမ်းမြောင်ဒေသအနိမ့်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၁၃ဝဝ ရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်
တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိသည်
ပြည်နည်အလယ်ပိုင်း ကုန်းတွင်းကျသောဒေသမှာ သဲ ကန်တာရဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ဂရိတ် သဲကန်တာရတည်ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် ဩစတြေးလီးယား တောင်ပိုင်းပြည်နယ်မှ အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော ဂရိတ်ဝိတိုရိယ သဲကန်တာရတည်ရှိလေသည်
ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ ဖစ်ဇရွိုင်မြစ်၊ ဖော်တက်စကျူ မြစ်၊ မာချီဆန်မြစ်နှင့် ဆွမ်းမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ်ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမျှတ၍ မိုးအသင့် အတင့်ရွာသဖြင့် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်
သိုး နွားတို့ကိုလည်းမွေးမြူသည်
ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ ဖစ်ဇရွိုင်မြစ်၊ ဖော်တက်စကျူ မြစ်၊ မာချီဆန်မြစ်နှင့် ဆွမ်းမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမျှတ၍ မိုးအသင့် အတင့်ရွာသဖြင့် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်
သိုး နွားတို့ကိုလည်းမွေးမြူသည်
ရွှေတူးဖော်သည့်လုပ်ငန်းသည် ပြည်နယ်တွင် အကြီး ဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်
ကာလဂူလီ နှင့် ကူလဂါဒီ ရွှေတွင်းများမှာ ထင်ရှားသည်
ထိုရွှေတွင်းများကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်
သံ၊ ငွေ၊ သံဖြူ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ စိန်သတ္တုတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းသည် မြေဩဇာထက်သန် ၍၊ မိုးအတော်အသင့်ရွာသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူ ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ထိုဒေသ၌လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဂျုံ၊ မုယော၊ မြင်းစားဂျုံ၊ အာလူးနှင့် ပန်းသီးတို့ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး သည်
သိုးနှင့်နွားကို အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက် ပိုင်းဒေသများတွင် မွေးမြူကြသည်
ပုလဲငုပ်သည့် လုပ်ငန်း သည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်
သစ်တောများမှ သစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်
သစ်တောများမှလည်း အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်
ဤပြည်နယ်မှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ သိုးမွေး၊ သစ်၊ အမဲ၊ ထောပတ်နှင့်သစ်သီး၊ ရွှေ၊ ပုလဲနှင့် မုတ်ခွံ တို့ဖြစ်သည်
ငထွေရူး မြင်းမူ အရပ်သား ထန်းတက်သမား ဖြစ်သည်
ထန်းပင် အပင် တစ်ထောင်ကို တက်ခါဆင်း ခါလှီးသည်မှာ တစ်နံနက်အချိန်မီ ပြီးသည်ဟူ၏
နောင်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက ခေါ်ယူ‌‌ေမြှာက်စားခဲ့ပြီး စစ်သူကြီး အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်
ထင်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ထင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၉ ဦး၊ မ ၁၆၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
နိကာယ်ငါးရပ်တို့တွင် မဇ္ဈိမနိကာယ်၌ အဝင်အပါ ဖြစ်သော ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော် ဝိဘင်္ဂဝဂ် တွင် -ဘဒ္ဒေကရတ္တ  ကောင်းသော ည တစ်ည ဟူသော အမည်ဖြင့် သုတ္တန်လေးခု လာရှိပေသည်
ထိုတွင် ပထမ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ကား သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားထားတော် မူအပ်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘာသိတသုတ္တန် ဖြစ်၏
ဒုတိယသုတ္တန်ကား အသျှင်အာနန္ဒာကိုယ်တော်မြတ် ဟောကြားတော်မူအပ်သော သုတ္တန် ဖြစ်၏
တတိယသုတ္တန်ကား အသျှင်မဟာကစ္စည်းမထေရ်မြတ် ဟောကြားတော်မူအပ်သော သုတ္တန် ဖြစ်၏
စတုတ္ထသုတ္တန်မှာ အသျှင်လောမသကင်္ဂိယမထေရ်နှင့် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘာသိတ သုတ္တန်ပင် ဖြစ်၏
ပထမ - ဒုတိယ - စတုတ္ထသုတ္တန်တို့တွင် ခန္ဓာငါးပါးနည်းဖြင့် တတိယသုတ္တန်တွင် အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးနည်းဖြင့် ဘဒ္ဒေကရတ္တ  ကောင်းသော ည တစ်ည - အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်း ဟောကြားထားတော် မူပေသည်
ထို သုတ္တန်တို့တွင် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်ဟူသော ကာလသုံးပါး အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓဟူသော သန္တာန် နှစ်ပါးအတွင်း၌ တည်ရှိနေသော အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ခန္ဓာငါးပါး သို့မဟုတ် အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်အောင် အနိစ္စာနုပဿနာစသော ခုနစ်မျိုးသော အနုပဿနာတို့ဖြင့် နေ့ညဉ့်တို့ ပတ်လုံး ဝိပဿနာဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းနေသော ရဟန်းတော်ကို ကောင်းသော ည တစ်ည ရှိသော ရဟန်း ထိုညကို ကောင်းသော ည တစ်ညဟု ဟောကြားထားတော်မူပေသည်
(က) အတိတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး ( အာယတန-၁၂-ပါး)သည် ချုပ်ပျက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သောကြောင့် အတိတ် ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး ( အာယတန-၁၂-ပါး)ကို တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ငါ-ငါ့ဟာဟူ၍ အစဉ် မလိုက်လေရာ
ဘုရားရှင်နှင့် အရှင်မဟာကစ္စည်းမထေရ်မြတ်တို့က အတိတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာ (၅) ပါး အာယတန (၁၂) ပါးဟူသော ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့၌ နှစ်သက်မှု နန္ဒီတရားကို ဖြစ်စေလျှင် အတိတ်ကို လိုက်သည်မည်၍ နှစ်သက်မှု နန္ဒီတရားကို မဖြစ်စေလျှင် အတိတ်ကို မလိုက်သည်မည် ကြောင်းသာ ရှင်းလင်းထား၏
( ခ ) အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး ( အာယတန-၁၂-ပါး) သည်လည်း မရောက်ရှိလာသေး မဖြစ်ပေါ် လာ သေးသောကြောင့် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး ( အာယတန-၁၂-ပါး)ကိုလည်း တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မမျှော်လင့် မတောင့်တလေရာ
နောင်အနာဂတ်ကာလ ဘဝထိုထို၌ ရရှိမည့် ခန္ဓာ (၅) ပါး အာယတန (၁၂) ပါးတည်းဟူသော ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့အပေါ်၌ နှစ်သက်မှုဖြစ်နေသော် အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်တောင့်တနေသည် မည်၏ဟု မှတ်ပါ
အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး ( အာယတန - ၁၂-ပါး)တို့ကို ငါ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏၊ ငါ့ဟာ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏ဟု တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မမျှော်ရဟု ဆိုလိုသည်
ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့၌ ဝိပဿနာဉာဏ် မဖြစ်သည့် အတွက်ကြောင့်  ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ထင်ရှား မရှိခြင်း ကြောင့် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့က ဆွဲငင်အပ်၏
ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့၌ ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်နေသည့် အတွက်ကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့က မဆွဲငင်အပ် မဆွဲငင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်၏
အတိတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး အပေါ်၌လည်း တဏှာ-ဒိဋ္ဌိ မဖြစ်ရန်,၂
အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး အပေါ်၌လည်း တဏှာ-ဒိဋ္ဌိ မဖြစ်ရန်,၃
ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ (၅) ပါး အပေါ်၌လည်း တဏှာ-ဒိဋ္ဌိ မဖြစ်ရန် --ညွှန်ကြားနေတော်မူကြောင်း ထင်ရှားနေပေသည်
ထိုတွင် ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ (၅) ပါးတို့ အပေါ်၌ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိ မဖြစ်ရေးအတွက် ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ (၅) ပါးတို့ကို အနိစ္စာနုပဿနာ စသော (၇) မျိုးသော အနုပဿနာဉာဏ်တို့ဖြင့် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ဝိပဿနာရှုရန်ကိုပါ ပူးတွဲညွှန်ကြားထားတော်မူ၏
အရှင်ဥတ္တရေယျဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥတ္တရေယျဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
အမှတ် (၂) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ စမ်းချောင်း သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ် ပြည်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်
စိန့်ဖလော်မီးနား (St. Philomena's High School) ကျောင်းဟူ၍ နာမည်တွင်ခဲ့သည်
သူငယ်တန်းမှ ဒသမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားနိုင်သည်
စမ်းချောင်း (၂) သည် ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀၊  ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်  တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲတို့တွင် ပထမ ရရှိခဲ့သည်
ဓမ္မဗျူဟာ ဆရာမ ဒေါ်ခင်လှတင်ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်ဆုကဗျာ
ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မာစာရိံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
တရားစောင့်သောသူကို တရားက ပြန်၍ စောင့်သည်
(ဓမ္မော  တရားသည်၊ ဓမ္မာစာရိံ  တရာစောင့်သောသူကို၊ ဟဝေ  စင်စစ်ဧကန်၊ ရက္ခတိ  စောင့်ရှောက်၏
ညောင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဆိပ်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၆၃ ဦး၊ မ ၁၄၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၅၂ ဦး နေထိုင်သည်
ဧပြီလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၉၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၉၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၇၄) ရက် ကျန်သေးသည်
၃၃ – သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းများအရ ယေရှုခရစ်တော်၏ နောက်ဆုံးညစာစားပွဲအား ကျင်းပခဲ့သည်
၅၂၇ – ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာပြည့်ရှင် ဂျက်စတင်း ၁ သည် သူ၏ တူတော် ဂျက်စတင်နီယန် ၁ကို တွဲဖက်အင်ပါယာပြည့်ရှင်ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ထီးနန်းကို ဆက်ခံစေခဲ့သည်
၁၅၄၅ – ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ၊ ပိုတိုဆီမြို့ကို ကြီးမားသော ငွေသတ္ထုသိုက်များအား တွေ့ရှိပြီးနောက် ထိုဧရိယာတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၅၇၂ – နှစ်ရှစ်ဆယ် စစ်ပွဲအတွင်း Watergeuzen တို့သည် ပြည်နယ် ၁၇ ခုမှ  ဘရီလယ်မြို့အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းအား ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒတ်သမ္မတနိုင်ငံတော်အတွက် ပထမဆုံးသော ခြေကုပ်ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်
၁၆၂၅ – ဒတ်ချ်-ပေါ်တူဂီ စစ်ပွဲအတွင်း သင်္ဘော ၅၂ စီး ပါဝင်သော တပ်ပေါင်းစုကြီးသည် ဘာဟီးယားမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်းအား စတင်ခဲ့သည်
၁၇၈၉ – နယူးယောက်မြို့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အောက်လွှတ်တော်သည် ပထမဆုံးအကြိမ် အစည်းအဝေးအထမြောက်နိုင်သောဦးရေဖြင့် အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖရက်ဒရစ် မူလန်ဘတ် အား အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၁၈၃၃ – မက်ဆီကန်အစိုးရအား အသနားခံစာတွဲမူကြမ်းအား အကောင်အထည်ပေါ်စေရန် မက်ဆီကန် တက္တဆပ်တွင် နေထိုင်သူများ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စုဝေးမှုအဖြစ် ၁၈၃၃ ခုနှစ် ညီလာခံကို ဆန် ဖီလစ်ပီ ဒီ ဩစတင်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်
၁၈၆၅ – အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်: ဖီလစ် ရှယ်ရီဒန် ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုတပ်မတော်မှ ‌ဂျော့ ပစ်ကပ် ဦးဆောင်သော ကွန်ဖက်ဒရိတ်တပ်အား ပြတ်ပြတ်သားသား ရှုံးနိမ့်စေခဲ့ပြီး မြောက်ပိုင်းဗာဂျီးနီးယားတပ်၏ နောက်ဆုံးသော ထောက်ပံ့ရေးလိုင်းအား ဖြတ်တောက်နိုင်ခဲ့သည်
၁၈၆၇ – စင်ကာပူသည် ဗြိတိသျှမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော ကိုလိုနီနယ်(crown colony) တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၈၇၃ – White Star သင်္ဘောလိုင်း၏ သင်္ဘောတစ်စီးဖြစ်သော အတ္တလန်တစ်သင်္ဘောသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ နိုဗာစကိုးရှားပြည်နယ်အနီးတွင် နစ်မြုပ်ခဲ့ပြီး လူ ၅၄၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ရာ ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ရေကြောင်းဆိုင်ရာဘေးဒုက္ခတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
ပငကော့ထော်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pangakawthtawkone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ပငကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပငကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၄၅ ဦး၊ မ ၈၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၃၁၇ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ငါဘုရားဟောကြားတော်မူအပ်သော အရိယသစ္စာလေးပါးကို ဆောင်ထားကြကုန်လော့ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူရာ အညတရ ရဟန်းက သစ္စာလေးပါးကို မိမိအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ထားပုံကို လျှောက်သည့်အခါ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး သစ္စာသိအောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ငါဘုရားဟောကြားတော်မူသည့် အရိယသစ္စာတရားတို့ကို ဆောင်ထားကြ ကုန်လောဟု ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူရာ အညတရ ရဟန်းက အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ပြောဆိုသော သစ္စာတရားကို လက်မခံပဲ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့် အတိုင်း အရိယသစ္စာတို့ကို ဆောင်ထားပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ လျှောက်ထားသည့် အခါ ဘုရားရှင်က ဤအတိုင်းသာ ဆောင်ထားပြီး သစ္စာသိမြင်အောင် အားထုတ် ကြရမည်ဟု အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
ယင်ရဲကန်ရွာ၊ ယင်ရဲကန်
ကင်မွန်းခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmunchon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၇၀ ဦး၊ မ ၁၆၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဘဏ္ဍာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bannar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဘယ်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘယ်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀၂ ဦး၊ မ ၂၅၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဟင်္သာတခရိုင် လေးမျက်နှာမြို့နယ် အိုင်သပြုကျေးရွာ ဇာတိဖြစ်သည်
၁၉၅၆ တွင် မိဘများနှင့်အတူ ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
ဖခင်မှာ ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟင်္သာတတွင် တယောဝိုင်း ထူထောင်ခဲ့သည်
ဟင်္သာတမြို့ အထက (၁) တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး ကဗျာကို ဝါသနာပါသူဖြစ်သည်
ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဟင်္သာတမောင်မြင့်ငွေ ကလောင်ဖြင့် ဟင်္သာတမြို့ထုတ် မဂ္ဂဇင်း၊ သတင်းစာနှင့် စာစောင်များတွင်လည်းကောင်း ရန်ကုန်ထုတ် သင့်ဘဝ၊ သွေးသောက်၊ ချိုတေးသံ၊ ရုပ်ရှင်စာစောင်များတွင် လည်းကောင်း ကဗျာများ ရေခဲ့သည်
၁၉၆၂ တွင် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိပြီး ဂီတလောကတွင် စတင် အခြေချခဲ့သည်
လက်ဦးဆရာများမှာ ညောင်တုန်းသား စန္ဒရားချိုတေးဆက် ဦးအောင်ကိုးနှင့် ဂီတစာဆို ကိုလေးလွင်တို့ ဖြစ်ကြသည်
မြန်မာ့အသံတွင် ပုရစ်ဖူး တေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရင်း ကာလပေါ်၊ ဓာတ်ပြားသီချင်းများ ရေးဖွဲ့သည်
နိုင်ငံအကျိုးပြုသီချင်းများကို ရေးဖွဲ့သည်
၁၉၉၂ တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်ကြီး ဖွင့်ပွဲသီချင်း (အာရှမြန်မာ)၊ ပိတ်ပွဲသီချင်း (သွေးချင်းတို့ရေ နှုတ်ဆက်သည်) နှင့် အောင်ပွဲခံ သီချင်းတို့ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်
သီချင်းပြိုင်ပွဲဖိတ်ခေါ်ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့ရာ အဆိုပါ သီချင်း ၃ ပုဒ်ဖြင့် ပထမဆု ၃ ဆု တစ်ဦးတည်း ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၉၃ တွင် အာရှမြန်မာ သီချင်း အောင်မြင်မှုအတွက် နတ်ရေကန်ရွှေစောင်းဆု ကို ရရှိခဲ့သည်
၂၇ ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကြီး ကြိုဆိုလှုံ့ဆော်ရေးသီချင်း "နေ့သစ်များရဲ့မြန်မာပြည် " ပိတ်ပွဲသီချင်း "ရင်နှီးချစ်ကြည် နှုတ်ဆက်သည် " သီချင်းတို့ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်
နောင်အင်းလေး အချစ်ချောင်းလေးခြားမှာစိုးတယ် သမုဒ္ဒရာခြားလို့နေမလား၊ လောကကြီးကိုခါးစောင်းတင်မယ့်လူစား၊ အချစ်ဦးသို့ရွှေနားတော်သွင်း မဖုရားလေးစိမ်းတယ် မိနွေမ စုံတောမြိုင် ရွှေမင်းသမီးအတွက်လက်ဖွဲ့ပစ္စည်း (ဟင်္သာတထွန်းရင်)၊ ငပလီကမျှော်နေမယ် တောင်ပြာတန်းကမောင်စစ်သည်တို့ (စိမ်းမို့မို့)၊ ရွှေညောင်ကားလမ်း၊ အချစ်တိုင်းပြည်ကအမုန်းမရှိတဲ့အသည်း၊ မောမြေ မောနှမ မောအလှ (ကိုလေးလွင်နှင့်တွဲဖက်ရေးသားသည်)၊ လေကိုဆန်ပျံစို့လား၊ ချစ်အလွမ်းလေးများ ပန်းသို့ခြွေ၊ ကျွန်မမေတ္တာအလျော်ပြန်ပေး (မြို့မကြည်ကြည်ဌေး)၊ ချစ်တိုင်းညားရပါစေဘုရား (မာမာအေး)၊ မီးခဲလေးနဲ့တူတဲ့အချစ် (သန်းသန်းနွယ်)၊ တက္ကသီလာမှလွမ်းတေးတစ်ပုဒ်၊ လူစိမ်းကားကြီး (မို့မို့ဇော်ဝင်း)၊စ‌သော သီချင်းအမြောက်အမြားကိုလည်း ရေးစပ်သီကုံးခဲ့ပါသည်
တင့်လွင်ဦး(စီးပွားရေတက္ကသိုလ်)၏ ဟင်္သာတသားဂီတစာဆို
ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅
တက်ခလေး (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tetkhalay(North))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ တတ်ခလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တတ်ခလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၂၉၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၂၇ ဦးနေထိုင်သည်
မက်သနောလ်တွင် မြင့်မားသော အောက်တိန်းအချိုးအဆရှိသည်
ဓာတ်ဆီထက် ဖိနှိပ်နိုင်မှုအဆ ပိုမိုသာလွန်သည်
အင်ဂျင်စွမ်းအင် ပိုမို ကြီးမားပါသည်
အင်ဂျင်ပိုင်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ လိုအပ်၍ ဓာတ်ဆီထက်အပူ ထက်ဝက်ခန့် လျော့နည်းပါသည်
မက်သနောလ်နှင့် မောင်းနှင်သော ယာဉ်မျိုး ၃ သောင်းခန့်သာ ရှိသည်
၎င်းတွင် ထက်ဝက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖြစ်သည်
မက်သနောလ်စွမ်းအင်သုံး ယာဉ်အဖြစ် ပြောင်းအခြားလောင်စာများလဲရာတွင် အထူးပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လိုအပ်၍ အသုံးပြုမှု နည်းနေသည်
လက်ရှိအားဖြင့် ဓာတ်ဆီလောင်စာတွင် ရောစပ်အသုံးပြုကြခြင်းသာ ရှိသည်
မော်တော်ယာဉ် ထုတ် လုပ် သည့်ကုမ္ပဏီကြီးများမှ အဆိုပါ မက်သနောလ်လောင်စာသုံးယာဉ်များကိုထုတ်လုပ်ရန် အစီအစဉ်များ ရှိထားကြပြီး ဖြစ်သည်
သကဒါဂါမ် ဟူသည် ဒုတိယမဂ်ဉာဏ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခေါ်ဆိုသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် သကဒါဂါမိမဂ် ကို ရရှိသောသူ ဖြစ်သည်
သကဒါဂါမ်သည် သောတာပန် ထက် ပို၍ ကိလေသာ ခမ်းခြောက်ကင်းစင်၏
သေလွန်သည့်အခါ လူ့ပြည်တွင် လူတစ်ကြိမ်သာ ပြန်ဖြစ်ရပြီး ရဟန္တာဖြစ်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုသည်
ငန်းတက်ရွာသစ်ရွာ၊ ငန်းတက်
မကျီးချောင်းရွာ၊ ဘိုင်းဒေါင့်ချောင်း
ငထရံချင်းဌေးရွာ
၁၂၆၈ (၁) ရက်
ပထမလူမှုဝန်ထမ်းဒေါ်ဦးဇွန်း (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ဝ-၁၃ဝ၆) သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထမြောက်အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ဘိုးဘွားများ (ဝါ) လူအိုများ စောင့်ရှောက်ရေး လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းကို မြန်မာလူမျိုးများထံမှ ပထမဦးစွာ မျိုးစေ့ချခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်
ပရဟိတလုပ်ငန်းတစ်ခုကို `ဗွေဆော်ဦး´ လုပ်ဆောင်ခဲ့သူတစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းမှ လူအိုရုံအစား ဘိုးဘွားရိပ်သာဟု ခေါ်ကြသည်
များကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ ဒေါ်ဦးဇွန်းကို မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ရတနာပုံနေပြည်တော် (မန္တလေးမြို့) ၌ ၁၈၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
မိဘများမှာ ပိုးကုန်သည် ဦးအိနှင့် ဒေါ်မျှင် တို့ ဖြစ်ကြပြီး တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဖြစ်သည်
ငယ်အမည်မှာ မဦးဇွန်းပင် ဖြစ်သည်
လူထုဒေါ်အမာ၏ အစ်မကြီး နဂါးဒေါ်ဦး၏ ငယ်မည်မှာလည်း မဦးဇွန်းပင်ဖြစ်သည်
(ထိုခေတ်၌ မန္တလေးတွင် သမီးဦးမိန်းကလေး မွေးလျှင် မဦးဇွန်းဟု အမည်မှည့်လေ့ရှိကြောင်း၊ ထို့ပြင် သမီးလေးကို ဦးခေါင်းဆံပင်အား ဦးစွန်းဖုတ်ကလေးထားပေးပြီး ချစ်စနိုးဖြင့် မဦးစွန်းဟုလည်း မှည့်ခေါ်တတ်ကြောင်း စာရေးဆရာမကြီး လူထုဒေါ်အမာက ပြောဆိုဖူးကြောင်း သိရသည်
ဦးအိသည် အမရပူရမြို့ ရက်ကန်းစင်များမှ ပိုးထည်၊ ချည်ထည်တို့ကို ရောင်းဝယ်သော ပိုးကုန်သည်ကြီး ဖြစ်ရာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ကြွယ်၀ချမ်းသာသည်
ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ အမူအကျင့်၊ စိတ်နေသဘောထားနှင့် ပတ်သက်၍ စာပေဗိမာန်ထုတ် ‘ဖွားဦးဇွန်း’ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်
“သူမသည် ရုပ်ရည်လည်း လှပတင့်တယ်၏
သို့သော် မာနထောင်လွှားခြင်းမရှိ၊ စိတ်နေသဘောထား အမူအကျင့် မွန်မြတ်လှသည်
”မဦးဇွန်းကလေးသည် ငယ်စဉ်ကပင် သူတော်ကောင်းမိဘများ၏ သွန်သင်ချက်အရ ဘာသာရေးကို အထူးကိုင်းရှိုင်းသော အမျိုးကောင်းသမီးဖြစ်ခဲ့သည်
ခုနစ်နှစ်အရွယ်ကပင် ပုပ္ဖာရုံကျောင်းအမဝိသာခါထုံး နှလုံးမူကာ နေ့စဉ် ငါးပါးသီလကိုစောင့်ထိန်း၍ ရှစ်ရက်သီတင်း လပြည့်လကွယ်တို့၌ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောသီလကို အမြဲမပြတ် ဆောက်တည်ခဲ့လေသည်
မိဘများအားလည်း မပြတ်လုပ်ကျွေးပြုစုလေသည်
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် မိဘလုပ်ငန်းဖြစ်သော ပိုးကုန်သည်အလုပ်ကို ဦးစီးလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ပိုးထည်အရောင်းအဝယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမြို့မြို့သို့ ကူးသန်းသွားလာရသောကြောင့် အမြို့မြို့၌ မိတ်ဆွေများရှိသည်
ဗဟုသုတကြွယ်ဝသည်
မင်္ဂလာတရားတော်နှင့်အညီ မောက်ကြွားဝင့်ဝါခြင်းမရှိ ခြိုးခြံစွာကျင့်သုံးနေထိုင်၍ လှူသင့်လှူထိုက် ပေးသင့်ပေးထိုက်သူအားမူ ရက်ရောစွာပေးကမ်းတတ်သည်
သို့ရာတွင် အိမ်ထောင်သားမွေးကား မပြုခဲ့
အပျိုကြီးဘဝဖြင့် အရိုးထုတ်ခဲ့လေသည်
မဦးဇွန်း ၁၇ နှစ်သမီးအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါတွင်မှ သီပေါမင်း ပါတော်မူခဲ့လေသည်
ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ပတ္တမြားဆရာတော်အား အုတ်ကျောင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ပတ္တမြားအုတ်ကျောင်းအမ ဒေါ်ဦးဇွန်း ဟူ၍ လူသိများလာသည်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၂-ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀-ပြည့်နှစ်) တွင် မဦးဇွန်း အသက် ၄၀ အရွယ်တွင် မိဘနှစ်ပါးသည် တစ်နှစ်အတွင်း ရှေ့ဆင့်နောင်ဆင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
မိခင်ဘခင်တို့ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဒေါ်ဦးဇွန်း၌ မိမိနေထိုင်သောတိုက်အိမ်၊ ငွေသားတစ်သိန်းခွဲခန့်နှင့် လယ်ယာမြေစသော အမွေအနှစ်များကိုရလိုက်သည်
အမရပူရမြို့မှ ပိုးထည်စသည့်ကုန်တို့ကို တစ်ဦးတည်း ကိုယ်စားလှယ်ယူကာ ရန်ကုန်၊ သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ပဲခူး၊ ပုသိမ် စသော အောက်ပြည်နယ်များသို့ ပို့သောအလုပ်ကိုလုပ်သည်
သို့ရာတွင် သူမသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ မည်မျှပင် တိုးတက်ကောင်းမွန်နေစေကာမူ မိဘများကွယ်လွန်သည့်အချိန်မှစ၍ မိဘများအား လွမ်းဆွတ်သောစိတ်ကြောင့် ဘဝတွင်မပျော်ပိုက်၊ မိဘများကို လွမ်းဆွတ်တမ်းတသောကြောင့် စိတ်ပြေလက်ပျောက် ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်လေသည်
ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ကန်တော်လေးရပ်ရှိ ပြင်သစ်လူမျိုး ခရစ်ယာန်ဗရင်ဂျီဘုန်းကြီး ဘီဂင်ဒစ်တည်ထောင်သည့်  ဘုန်းကြီးနှင့်သီလရှင်များ သာသနာပြုလူအိုရုံသို့ သွားရောက်ကြည့်ရှုရာမှ သားထောက်သမီးခံမရှိသော လူအိုများအား မိဘများကိုယ်စား စောင့်ရှောက်ကျွေးမွေးရသော် သင့်မည်ဟု အကြံဖြစ်ပေါ်လာလေသည်
မိရိုးဖလာအားဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လာကြပါလျက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တစ်ခုတည်းသာရှိသော ပြင်သစ်သာသနာပြုလူအိုရုံတွင် ခိုလှုံကြရပါက ဘာသာရေးအခက်အခဲ ဖြစ်ကြရတော့မည်ကို ယူကျုံးမရဖြစ်ခဲ့ရလေသည်
ထို့ကြောင့် မိမိကိုးကွယ်သောဘာသာကိုလည်း မထိခိုက်စေပဲ မိမိတို့အလိုအလျောက်ကိုးကွယ်လိုသောဘာသာကို ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိစေရန် လူအိုများစောင့်ရှောက်ရေးဌာန တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်မည်၊ မြန်မာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာတွင်လည်း ထိုမျှ မွန်မြတ်သော လုပ်ငန်းမျိုးရှိသင့်သည်၊ မိမိကပင် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုမည်၊ ထိုမှသာ ကွယ်လွန်သူ မိဘနှစ်ပါးကိုယ်စား ခိုကိုးရာမဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုတို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြင့် စိတ်ချမ်းသာမှုရနိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်
ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပထမဦးဆုံး လူအိုရုံတည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မန္တလေးမြို့ရှိ မြို့မျက်နှာဖုံးလူကြီးများနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခဲ့သည်
ထိုဆွေးနွေးပွဲတွင် “ကျွန်မတို့ဗုဒ္ဓဘာသာမြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အဆင်မသင့်လို့ စင်မြင့်ကနေဆင်းပြီး သူတစ်ပါးလက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်နေရတာ၊ ကျွန်မတို့ ကိုယ့်ခြေထောက်ပေါ်ကိုယ်ရပ်ပြီး ကျွန်မတို့ကိုယ်တိုင် ဦးစီးတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာလူအိုရုံကို ဘာကြောင့် တည်ထောင်လို့မရမှာလဲ၊ ရအောင် တည်ထောင်မယ်
” ဆိုပြီး ဒေါ်ဦးဇွန်းက ပြောဆိုခဲ့သည်
မန္တလေးမြို့၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး အရိယမဂ္ဂင်ချောင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား လျှောက်ထား၍ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီး တည်ရာအနီးတွင် ဘီအိုင်အေ ဦးမောင်ကြီး၊ ဦးဘချမ်း တို့နှင့်အတူ ဒေါ်ဦးဇွန်းကိုယ်တိုင် ခုတ်ထွင်မြေညှိပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းသုံးကျောင်း စတင်ဆောက်လုပ်ကာ လူအိုရုံကို ၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်သည်
ရှေးဦးစွာ အဖိုးအိုတစ်ယောက်၊ အဖွားအို နှစ်ယောက် (အသက် (၉၅) နှစ်ရှိ အဘိုး ဦးဖိုးဆင့်၊ အသက် (၉၂) နှစ်ရှိ အဘွား ဖွားဆိုး၊ အသက် (၈၁) နှစ်အရွယ်ရှိ အဘွား ဖွားမယ်) လက်ခံ၍ ဒေါ်ဦးဇွန်းကိုယ်တိုင် အဖော်မိန်းကလေးတစ်ဦးနှင့် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ပြု၍ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်ခဲ့ရာ ၁၉၁၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘိုးဘွား ၂ဝ ခန့်ကို လက်ခံစောင့်ရှောက်နိုင်သည့်အခြေသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်
ယင်းနှစ်နှစ်အတွင်း ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့်ပင် ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့၍ ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ အလှူပါဝင်လိုသူများထံမှ သဒ္ဓါကြေးလက်ခံကာ လူအိုရုံအသင်းကို စတင်တည်ထောင်သည်
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် မင်းကွန်းလူအိုရုံအသင်းကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
အသင်းတည်ထောင်စဉ်က အားပေးကူညီသူနည်းပါးပြီး ရှစ်နှစ်တွင် ရန်ပုံငွေရှစ်ထောင်ကျပ်သာရရှိခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင် ရုန်းကန်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်
သို့သော် မကြာမီ ရန်ပုံငွေ လေးသိန်းကျော်အထိ တိုးရရှိခဲ့ပြီး ဘိုးဘွား ၂၅၀ ထိ လက်ခံနိုင်ခဲ့သည်
မင်းကွန်းဗုဒ္ဓဘာသာ လူအိုရုံလုပ်ငန်း အတော်အထမြောက် အောင်မြင်လာသောအခါ ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် မူလရည်ရွယ်ချက်များအတိုင်း ၁၂၈၉ ခုနှစ်တွင် သထုံမြို့ မြသပိတ်တောင်ခြေ၌လည်းကောင်း၊ ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါင်းတည်မြို့၌ လည်းကောင်း၊ ၁၂၉၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ နှင်းဆီကုန်း၌ လည်းကောင်း၊ ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့၌လည်းကောင်း အသီးသီး လူအိုရုံများကို မိမိပိုင်ငွေဖြင့် မတည်၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်း၊ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်း စုစုပေါင်း နှစ်သိန်းခန့်ကို လူအိုရုံများသို့ လှူဒါန်းလိုက်လေသည်
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံဝန်ကြီးများဖြစ်သော ပညာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာဘမော်၊ သစ်တောရေးရာဝန်ကြီး ဦးဘဖေ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် သခင်နုတို့ မင်းကွန်းလူအိုရုံသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့သည်
မင်းကွန်းလူအိုရုံအသင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းရေးသားခဲ့သည်
မင်းကွန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့ - တည်ထောင်သောခုနှစ်(၁၉၁၅-ခုနှစ်)သုဝဏ္ဏဘူမိ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ သထုံမြို့ - တည်ထောင်သောခုနှစ်(၁၉၂၃-ခုနှစ်)ပေါင်းတည် ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပေါင်းတည်မြို့ - တည်ထောင်သောခုနှစ်(၁၉၂၉-ခုနှစ်)နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ရန်ကုန်မြို့ - တည်ထောင်သောခုနှစ်(၁၉၃၃-ခုနှစ်)ပခုက္ကူ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပခုက္ကူမြို့ - တည်ထောင်သောခုနှစ်(၁၉၃၇-ခုနှစ်)ထိုနောက် ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်အသက် ၆ဝ အရွယ်တွင် ပေါင်းတည်လူအိုရုံ၌ ဝတ်ကြောင်ကိုစွန့်၍ သီလရှင်ဝတ်လိုက်သည်
သီလရှင်ဘွဲ့မှာ ဖွားသုမာလာတည်း
သို့ရာတွင် ဒေါ်ဦးဇွန်း ဟူသောအမည်ဖြင့်ပင် ထင်ရှားသည်
ကျောင်းအမကြီး ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ ကိုယ်ကျိုးစွန့်သော တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့သည် အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် တီပီအက်စ်ခေါ် တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်လေသည်
မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောတို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား ပထမတန်းမှ အခမဲ့ စီးနင်းသွားလာခွင့်ကိုလည်းပေးထားလေသည်
ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် “လူအိုများအကျိုးကို ဟန်ဆောင်ကူညီကြသည့် လောဘအတ္တသမားများ တွေ့ရှိပါလျှင် နှိမ်နှင်းဖယ်ရှားနိုင်ပါစေ” ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်
ပင်ပန်းကြီးစွာ ဗုဒ္ဓဘာသာလူအိုရုံတည်ထောင်ခဲ့သော လူအိုရုံများ၏မိခင် ကျောင်းအမကြီး ဒေါ်ဦးဇွန်းသည် လူအိုများအတွက် စည်းစိမ်နှင့်လုပ်အားကို ၂၈ နှစ်လုံးလုံး ပေးအပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့ (၁၉၄၄ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်) တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်၌ မင်းကွန်းလူအိုရုံတွင် ကွယ်လွန်လေသည်
ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ကြေးရုပ်ကို ထုလုပ်၍ မင်းကွန်းလူအိုရုံတွင် ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ထားရှိသည်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်
ဈေးပါးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zaypar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ နန်းပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၉ ဦး၊ မ ၂၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် နန်းပန်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မြိုင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၀ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်မွန်းတောင့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinmuntaunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းတောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းတောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၇ ဦး၊ မ ၁၄၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၆ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyisu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ ငှက်ခွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ခွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၀ ဦး၊ မ ၁၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်းခွက်အိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinkhwetaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဒါန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းကောက် (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankauk(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ထန်းကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၂ ဦး၊ မ ၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
သခင်ဝတင် (၁၉၀၉–၁၉၈၉) သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမအဆင့်)ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သခင်ဝတင်ကို ပဲခူးတိုင်း၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ဆင်မြီးဆွဲရွာ၌ ၁၉၀၉-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၄)ရက်တွင် အဖ ဦးဘိုးဆင့်၊ အမိ ဒေါ်ဝန်ပိုတို့က မွေးဖွားသည်
ဆင်မြီးဆွဲရွာမတွင် လေးတန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်၍ ဆယ်တန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၃၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်သည်
၁၉၃၅-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ရေနံချောင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ရေနံချောင်း၊ ပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ ပြည်ခရိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုညီလာခံသို့ ပုတီးကုန်းသခင်ပု၊ သခင်ညီ၊ သခင်ထွန်းခင် (ခေါ်) ဗိုလ်မြင့်ဆွေ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)တို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၃၆-ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြင်းခြံတွင်ပြုလုပ်သော မြင်းခြံပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ ပုတီးကုန်းသခင်ပု၊ သခင်ညီ၊ သခင်ထွန်းခင်၊ သခင်မကြီး ဒေါ်သိန်းတင်၊ သခင်မကြီး ဒေါ်ခင်ခင်တို့နှင့်အတူ ပြည်ခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ပြန်သည်
ထို့နောက် ၁၉၃၈-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပြည်မြို့တွင်ပြုလုပ်သော ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် သခင်ညီနှင့်အတူ ဦးဆောင်ခဲ့သည်
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တရားဟောပြောခဲ့သောကြောင့် ပြည်ခရိုင်ဝန် ဂရေစီ၏ရုံးတွင် တရားစွဲခံရသည်
ထောင်တစ်နှစ် ချခံရသည်
၁၉၃၈-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၃၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ အင်းစိန်ထောင်တွင် နေရသည်
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပုတီးကုန်းမြို့၌ ပြုလုပ်သော ပြည်ခရိုင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ထို့ပြင် သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် ဦးဆောင်သော တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဌာနချုပ် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
ထိုနှစ် မတ်လတွင် ဖျာပုံမြို့၌ ပြုလုပ်သော ပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် စည်းရုံးရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ ပြည်ခရိုင် တာဝန်ခံအဖြစ်၎င်း တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ဖျာပုံခရိုင်၊ သလိပ်ကြီးရွာတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တရားဟောမှုဖြင့် တရားစွဲခံရပြီး နယ်ချဲ့အစိုးရက ထောင်တစ်နှစ်ချသည်
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မေလမှ ၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ မေလအထိ အင်းစိန်ထောင်၌ အချခံရသည်
ထောင်မှူးဝင်လာသည်ကို မတ်တတ်မရပ်သဖြင့် တစ်နှစ်လုံး တိုက်ပိတ်ခံရသည်
၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉-ရက်နေ့တွင် အဖမ်းခံရပြန်သည်
ပြည်မြို့ထောင်တွင် ထောင်ကျခံရသည်
အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန် စစ်ဖြစ်နေချိန် နယ်ချဲ့အစိုးရအား ပုန်ကန်ခြားနားမည့်သူများကို ဖမ်းခြင်းဖြစ်သည်
ထို့နောက် သာယာဝတီထောင်၊ ပုသိမ်ထောင်၊ တောင်ငူထောင်၊ ဟင်္သာတထောင်၊ ပြည်ထောင်၊ ရန်ကုန်ထောင်ကြီးတို့မှ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ အားလုံးကို စုပေါင်း၍ ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မန္တလေးထောင်သို့ ပို့ရာ သခင်ဝတင်လည်း ပါသွားသည်
၁၉၄၂-ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် မန္တလေးထောင်မှ လွတ်သည်
ရန်ကုန်သို့ပြန်လာပြီး ဂျပန်ခေတ်တွင် သခင်နှစ်ခြမ်းကွဲအုပ်စုနှင့် မျိုးချစ်အဖွဲ့၊ ဒေါက်တာဘမော် အဖွဲ့ပေါင်း၍ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးဖွဲ့ရာတွင် သခင်ဝတင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတိုင်းကို တာဝန်ယူရသည်
၁၉၄၃-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရက ဖိတ်ကြားသော ဧည့်သည်တော် (၂၅)ယောက်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နှစ်လ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်္ကာပူ၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ထိုင်း(ယိုးဒယား)တု့တွင် နှစ်လခန့် ကြာခဲ့သည်
၁၉၄၄-ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေး အစပျိုးသောအခါ သခင်တင်ဝသည် မြေအောက်တော်လှန်ရေး လုပ်ခဲ့သည်
ကရင်ဗမာ ချစ်ကြည်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ၁၉၄၃၊ ၁၉၄၄နှင့် ၁၉၄၅-ခုနှစ်များအတွင်း ခြောက်ကြိမ်သွားရောက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ တစ်ကြိမ်၊ မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်းတိုင်းသို့ တစ်ကြိမ် စစ်သားစုဆောင်းရေး အရာရှိအဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၄၅-ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေး ကာလတွင် ရန်ကုန်တွင် တာဝန်ကျခဲ့သည်
၁၉၄၅-ခုနှစ် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင်သန်းထွန်းက အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ သခင်ဝတင်က အတွင်းရေးမှူး(စည်းရုံးရေး)၊ သခင်ချစ်က အတွင်းရေးမှူး(အုပ်ချုပ်ရေး) အဖြစ် အသီးသီးတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၄၅-ခုနှစ် မြန်မာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို တည်ထောင်ရာ သခင်ဝတင်သည် အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ အမျိုးသားနေ့၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ တိုက်ကြီးမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောခဲ့ပြီး ထိုနှစ်မှာပင် ဖဆပလအဖွဲ့၏ နေသူရိန် လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေး၊ ရွှေတိဂုံ အလယ်ပစ္စယံ လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေးတို့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဖဆပလ၏ ပထမအကြိမ် ညီလာခံတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ၏ နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံ ကျင်းပသောအခါတွင်လည်း အမှုဆောင် တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ပုလိပ်သပိတ် ဖြစ်မြောက်ရန် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စည်းရုံးခဲ့ပြီး ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၅)ရက်နေ့တွင် ရွှေတိဂုံကုန်းတော်ပေါ်တွင် ပုလိပ်သပိတ် မှောက်ခဲ့သည်
၎င်းနေ့မှ စ၍ လူထုပုလိပ်၊ လူထုရဲဟု စတင်ခေါ်တွင်လာကြသည်
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၄၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ခဲ့သည်
ဖဆပလအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရေး၊ လူငယ်အဖွဲ့ အားလုံးကို ခေါင်းဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်သို့ ချင်းဗမာ စည်းရုံးရေး၊ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ညီလာခံ  (ထီးလင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည်
သို့ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုနှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်
သခင်ဝတင်သည် ဖဆပလ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဖဆပလအစိုးရ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ၁၀၁-ဦး ကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကျဆုံးသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
၁၉၄၈-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသောအခါ ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဦးစီးဌာနတွင် အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၉-ခု
ဇန်နဝါရီလတွင် ပြန်ကြားရေးဌာနမှထွက်၍ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဒုတိယ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
တစ်ချိန်ထည်းမှာပင် ရန်ကုန်ခရိုင်၊ ဖဆပလဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
ထို့နောက် ၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် ၁၉၅၁-ခု ပြည်လုံးကျွတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
သို့သော် မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင် အရွေးမခံခဲ့ချေ
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၅၁ ပြည်လုံးကျွတ် ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး မတ်လ (၂)ရက်တွင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ အနားယူခဲ့သည်
သခင်ဝတင်သည် စာအုပ်စာပေများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ရာ ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်အချို့မှာ အတုနှင့် အစစ်(၁၉၄၆)ဒို့ဘာဖြစ်နေကြသလဲ(၁၉၅၀)လောကနှင့်လူသား(၁၉၈၄)စသော စာအုပ်များဖြစ်၍ သခင်ဝတင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ပါရမီ ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၆၀-၆၁ အတွင်း ထွန်းနေ့စဉ်သတင်းစာ၌ ဗမာပြည် ကျေးဇူးရှင်များ၏ အတွေ့အကြုံ အတွေးအခေါ်များ အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများလည်း ရေးသားခဲ့သည်
သခင်ဝတင်သည် လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရန်ပုံငွေ၊ စကောလားရှစ်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်လူကြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း နာယက
ကလေးများရိပ်သာ အကြံပေးကော်မတီဝင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန၊ မဟာဝိဇ္ဇာကျမ်းပြု နှုတ်ဖြေစာမေးပွဲ ပြင်ပစာစစ်မှူး စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၈၀-ပြည့်နှစ်တွင် အစိုးရ အမိန့်အမှတ် ၅၁၈၀ ဖြင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့(ပထမဆင့်)ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်
နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ချီးမြှင့်ငွေ၊ တစ်လုံးတစ်ခဲတည်း ချီးမြှင့်ငွေနှင့် လစဉ်ချီးမြှင့်ငွေတို့ကို ငွေစုဘဏ်၌ ပြန်လည်စုဆောင်းထားပြီး မိမိဇာတိ သဲကုန်းမြို့နယ်ရှိ မူလတန်း ကျောင်းကလေးများ၊ ရန်ကုန်ရှိ ချို့တဲ့သော မူလတန်းကျောင်းကလေးများအတွက် စာအုပ်နှင့် စာရေးကိရိယာများ နှစ်စဉ်ဝယ်ယူ လှူဒါန်းခဲ့သည်
ထို့ပြင် ငွေကို ပြည်ခရိုင်အသင်း(ခေတ္တရာအသင်း)၊ သဲကုန်းမြို့နယ်အသင်းတို့၏ ပညာရေးရန်ပုံငွေအတွက်လည်း ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့သည်
မိမိအတွက် ထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်း မပြုချေ
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့အဖြစ် ချီးမြှင့်သော ခံစားခွင့်ပြုသည့် ရုပ်မြင်သံကြားစက် ဝယ်ယူခွင့်၊ မော်တော်ကား ဝယ်ယူခွင့်တို့ကိုလည်း မခံစားခဲ့ချေ
သခင်ဝတင်သည် ဒေါ်ဒွန်းမေနှင့် အကြောင်းပါခဲ့ပြီး သားသမီး ငါးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒေါ်ဒွန်းမေ ဆုံးပါးသွားခဲ့ရာ ၁၉၄၈-ခုတွင် ဒေါ်ခင်နန်းမြနှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီး သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ရ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အကျိုးကို တစ်တတ်တစ်အား စွမ်းဆောင်သယ်ပိုးခဲ့သော သခင်ဝတင်သည် ၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၅)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈၀) ရှိပြီး ဇနီးဒေါ်ခင်နန်းမြနှင့် သားသမီး မြေးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ငပိုင်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngapaingtaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ငါ့မင်းမေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါ့မင်းမေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၂ ဦး၊ မ ၁၈၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဩစတြေးလျသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးသည် အောင်မြင်သော၊ အများအကျိုးပြုသော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများနှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များကို အသိအမှတ်ပြု ချီးမြှင့်သည့် အရာဖြစ်သည်
ဩစတေးလျအစိုးရ၏ အကြံဉာဏ်ဖြင့် ဩစတေးလျဘုရင်မ ဒုတိယ အဲလိဇဘတ်မှ ၁၉၇၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်တွင် စတင်ပေးသနားခဲ့သည်
သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးမတိုင်မီက သြစတြေးလျနိုင်ငံသားများသည် ဗြိတိသျှဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့ကြသည်
၁၉၈၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အော်ဒါဆုလက်ခံသူများသည် သြစတြေးလျသင်္ဂဟဂုဏ်ထူးအဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဤအဖွဲ့အစည်းသည် သြစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းကို အဓိကထား၍  ဩစတေးလျ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်များအား ကူညီပေးရန် ကြိုးပမ်းသည်
အဖွဲ့အစည်းသည် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်အများစုသည် အိမ်ထောင်စုအမည်များမဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အလှူငွေများ ပါဝင်နေသော်လည်း အမှာစာဖြင့် ဂုဏ်ပြုသူများကို အသိပညာပေးနိုင်ရန်လည်း ကြိုးပမ်းနေပါသည်
အသင်းအဖွဲ့၏ ဌာနခွဲများကို သြစတြေးလျ၏ ပြည်နယ်နှင့် နယ်မြေ အားလုံးတွင် တွေ့နိုင်သည်
Australian campaign medalsOrders, decorations, and medals of AustraliaAustralian Honours Order of PrecedenceAustralian knights and damesLiving Australian knights and damesCommonwealth realms orders and decorationsOrder of CanadaOrder of New ZealandOrder of the British Empire
မကော့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငှက်ဖျားရောဂါသည် လူများကိုသေကြေပျက်စီးစေသော ရောဂါဆိုးကြီးဖြစ်သဖြင့် များစွာကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းပေ သည်
ကွီနိုင်ဆေးကို လိုသလောက်မရနိုင်ခဲ့လျှင် ငှက်ဖျား ရောဂါကို မည်သို့မျှ မကာကွယ်နိုင်ပေ
ကွီနိုင်အစား အသုံးပြု နိုင်မည့် အခြားဆေးဘက်တစ်မျိုးကို ကြံဆကြရာတွင် မက်ပါ ကရင် ခေါ်သော ဆေးကို ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်လောက်ကတွေ့ရှိ ကြလေသည်
မက်ပါကရင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါကို တိုက်ဖျက် ရာ၌ ကွီနိုင်ထက် ၃ ဆမျှပို၍ တန်ခိုးအာနိသင် ရှိပေသည်
မက်ပါကရင်နှင့် ကွီနိုင်တို့မှာ ငှက်ဖျားရောဂါကို အမြစ်ပြတ်အောင် မဖြတ်နိုင်ကြသောကြောင့် မက်ပါကရင်ထက် တန်ခိုးအာနိသင် ထူးကဲသော ဆေးတစ်မျိုးကို တစ်ဖန် စီမံ ကြံဆောင်ကြပြန်လေသည်
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလဆန်း လောက်တွင် ဗြိတိသျှဓာတ်ခွဲရုံတစ်ခုမှ ပယ်လျူဒရင် ခေါ် ဆေးတစ်မျိုးကိုတွေ့ရှိကြောင်း ကြေညာလေသည်
ပထမဦးစွာ ဖော်စပ်သူများမှာ ဒေါက်တာအက်ဖ၊ အိပ်ချ၊ အက်စ၊ ကတ်၊ ဒေါက်တာ ဒီ၊ ဂျီ၊ ဒေဗီနှင့် မစ္စတာ အက်ဖ၊ ရို့ ဆိုသူ သိပ္ပံ ကဝိကြီးများ ဖြစ်ကြသည်
ပယ်လျူဒရင်ဆေးတွင် ငှက်ဖျား ရောဂါအတွက် ကောင်းသောအချက် ၃ ချက်ရှိသည်
ပထမ အချက်မှာ ရောဂါပိုးပါရှိသည့်ခြင်ကောင်ကိုက်ခြင်း ခံရသည့် တိုင်အောင် ရောဂါမဖြစ်စေရန် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ ဒုတိ ယ အချက်မှာ ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်မည့် အရိပ်အရောင်လက္ခဏာ များ ပေါ်ပေါက်လာသည့်တိုင်အောင် ရောဂါကို ထိရောက်စွာ တိုက်ဖျက်နိုင်ခြင်း၊ တတိယအချက်မှာ ငုပ်နေပြီးမှ ပြန်ပေါ် တတ်သော ငှက်ဖျားရောဂါကို အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်
ပယ်လျူဒရင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်း မပြုသေးဘဲ လပေါင်းအတော် ကြာကြာ လျှို့ဝှက်ထားသေးသည်
ဤသို့ လျှို့ဝှက်ထားခြင်းမှာ ဓာတုဗေဒဘက်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၊ သုတေသန လုပ်ငန်း ပြုရာ၌ ကုန်ကျသော ငွေကြေးအခြေအနေ စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် နောက်ဆုံး၌ ဗြိတိသျှသိပ္ပံကဝိများသည် တစ်ကမ္ဘာလုံး၏အကျိုးကို ထောက်ရှုကာ ထုတ်ဖော်အသိပေး လိုက်ကြသည်
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဓာတ်ခွဲရုံအသီးအသီး၌ ပယ်လျူဒရင်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သလို ဖော်စပ်ယူနိုင်ကြပေပြီ
လက်ပကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpakyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ အင်ကျင်းပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ကျင်းပင်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၉၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဩပဝယှထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏
အရှင်ဩပဝယှထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အာဇာနည်မြင်းကို လှူဒါန်း၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားတပည့်အဂ္ဂသာဝက “ဒေဝလ” သည် အရှင်ဩပဝယှထေရ်သို့ ကြွလာ၏
ထို့နောက် အရှင်ဩပဝယှထေရ်အား “မြတ်စွာဘုရားနှင့် အာဇာနည်မြင်းသည် မအပ်စပ်
သို့သော် မြတ်စွဘုရားသည် သင်၏ လှူလိုခြင်းအကြံကိုသိ၍ လက်ခံတော်မူ၏” မိန့်၏
ထိုအခါ အရှင်ဩပဝယှထေရ်သည် ထိုမြင်းကို အဖိုးဖြတ်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား သင်္ကန်းပရိက္ခရာတို့ကို လှူ၏
အရှင်ဩပဝယှထေရ်သည် ဇမ္ဗူကျွန်းလုံးကို အစိုးရသည့် စကြာမင်း နှစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏
သုံးသောင်းလေးထောင်သော ကမ္ဘာထက်တွင် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဩပဝယှထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်၊ တောင်လတ္တီတွဒ် ၆ ံတွင်တည်ရှိသည်
အာဖရိကတိုက်မှ မိုင်ပေါင်း ၂၂ မိုင်ခွဲခန့် ကွာဝေးသည်
အာဖရိကကမ်းခြေရှိ သန္တကျွန်းများအနက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်
အလျားအားဖြင့် မိုင် ၅ဝ၊ အနံအားဖြင့် ၂၄ မိုင်ခန့်ရှိ၍၊ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ပေါင်း ၆၄ဝ ခန့်ရှိသည်
ဇန်ဇိဗာ၏အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အလျား ၄၂ မိုင်၊ အနံ ၁၄ မိုင်ရှိ၍၊ စတုရန်းမိုင် ၃၈ဝ ခန့်ကျယ်သော ပင်းဗာကျွန်းတည်ရှိသည်
ပင်းဗာအပါအဝင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် ဗြိတိသျှစောင့်ရှောက်ခံနယ်ဖြစ်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ ဇန်ဇိဗာကျွန်း၌ လူဦးရေ ၁၄၉၅၇၅ ယောက်ရှိ၍၊ ပင်းဗာ၌ ၁၁၄၅၈၇ ယောက်ရှိသည်
ယင်းနှစ်ရပ်ပေါင်း လူဦးရေတွင် အာဖရိကလူမျိုး ၁၉၉၉၇၅ ယောက်၊ အာရပ်လူမျိုး ၄၄၅၆ဝ ယောက်၊ အိန္ဒိယလူမျိုး ၁၅၈၉၂ ယောက်၊ ဥရောပလူမျိုး ၂၉၆ ယောက်၊ အခြား လူမျိုး ၃၄၃၉ ယောက်ရှိသည်
မြို့တော်မှာ ဇန်ဇိဗာမြို့ပင်ဖြစ်၍၊ လူဦးရေ ၄၅၂၇၅ ယောက်ရှိသည်
၁၆ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် ဇန်ဇိဗာကျွန်း၌ ကုန်ရောင်း ကုန်ဝယ်ဌာနတစ်ခု တည်ထောင်ကာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်
သို့ရာတွင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းအရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အာရပ်လူမျိုးတို့သည် အာဖရိကတိုက်တွင် နေထိုင်သော အာရပ်အမျိုးသားများ၏ အကူအညီဖြင့် ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ကို နှင်ထုတ်လိုက်ကြသည်
၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် အာရပ်တို့သည် ဇန်ဇိဗာမြို့ ကို ဇန်ဇိဗာကျွန်း၏ မြို့တော်အဖြစ် သမုတ်၍၊ သီးခြားနယ် တည်ထောင်ကြသည်
သို့ရာတွင် ၁၈၅၆ ခုနှစ်သို့ရောက်မှပင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် အာဖရိကတိုက်မှ သီးခြားလွတ်လပ်သော ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်၌မူ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမန်တို့က ဇန်ဇိဗာနှင့် ပင်းဗာကျွန်းများတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည်ဟု အသိအမှတ် ပြုလိုက်သောကြောင့် ပင်ဗားအပါအဝင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းမှာ ဗြိတိသျှစောင့်ရှောက်ခံနယ် ဖြစ်လာလေသည်
အုပ်ချုပ်ရေးမှာ စူလတန်နှင့် ဗြိတိသျှကိုယ် စားလှယ်တို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အမှုဆောင်ကောင်စီနှင့် ဥပဒေပြုကောင်စီဟု အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့နှင့် အုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်
အမှုဆောင်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌမှာ စိုးစံသူ စူလတန်ဖြစ်၍၊ ဥပဒေပြုကောင်စီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်
တရားစီရင်ရေးမှာမူ ဗြိတိသျှနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ ဟိုက်ကုတ်တရားရုံးတော်တို့ လက်အောက်တွင်တည်ရှိသည်
ဇန်ဇီဗာစောင့်ရှောက်ခံနယ်တွင် လေးည|င်းစိုက်ပျိုးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၍၊ အများအားဖြင့် အာရပ်နှင့်အိန္ဒိယလူမျိုးတို့၏ လက်တွင်း၌ရှိသည်
နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးအားဖြင့် ဒုတိယအရေးပါသောလုပ်ငန်းမှာ အုန်းပင်စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်
အုန်းခွံ၊ အုန်းဆီ၊ ဆပ်ပြာနှင့် အုန်းမှထွက်သော အခြားပစ္စည်းတို့သည် ဤကျွန်း၏ ထွက်ကုန်များဖြစ်ကြသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် လုပ်ငန်းသစ်တစ်ရပ် ထွန်းပေါ်လာခဲ့သည်
ယင်းမှာ ကနစိုခေါက်ကို ခွာ၍ ထွက်ကုန်အဖြစ်နှင့် တင်ပို့သည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်
အသီးအနှံတို့မှာ ဆန်စပါး၊ လိမ်မော်၊ နာနတ်၊ သင်္ဘောသီး၊ သရက်သီး စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် ဇန်ဇိဗာကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆင်စွယ်အများဆုံး ထွက်ရာအရပ်ဖြစ်သည်
ဇန်ဇိဗာမြို့မှာ နှစ်စဉ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော ၃ဝဝ ခန့်ဝင်ထွက်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လေသည်
နကျပ် (ထက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nakyat(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ နကျပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နကျပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
တကူငယ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takunge)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ တကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကောသလမင်းကြီး ကြီးကျယ်သောမင်းခမ်းမင်းနားဖြင့် အပင်ပမ်းဖြေ ရှုမျှော် ခင်းများရှုစားရန် မြို့ပဥယျာဉ်သို့ထွက်ပုံ၊ ဥယျာဉ်တော်၌ သာယာဖွယ်များကို ရှုစား နေစဉ် ဘုရားရှင်ကိုသတိရသဖြင့် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာ ထိုနေရာမှ သုံးယူဇနာကွာဝေးသော သကျနိုင်ငံ မေဒါဠုပနိဂုံးသို့ သွားရောက်၍ ဘုရားရှင်အား ဖူးမြော်ပြီး အရိုအသေပြုပုံ၊ အလွန်အကဲ အရိုအသေပြုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့်(၁) ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ အခြားသာသနာတော်၌ ဤကဲ့သို့ ပြည့်စုံစင်ကြယ်သော ဗြဟ္မစရိယမရှိဟု ရှုမြင်ပုံ၊(၂) ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ ပြင်ပ၌ ဤကဲ့သို့ ညီညွတ်သော ပရိတ်သတ်မရှိပုံ(၃) မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အရှင်ကောင်းတို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တက်ကြွစွာ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက်သောသဘောရှိကြပြီး ပြည့်ဖြိုးသောဣန္ဒြေဖြင့် ကြောင့်ကြမဲ့ မာန်မာနအမွေးကိုချထားကြပြီး သူတစ်ပါးတို့ပေးလှူသဖြင့် အသက် မွေးကြ၍ သားသမင်တို့ကဲ့သို့သော စိတ်ဖြင့် နေနိုင်ကြပုံ၊(၄) ဤသာသနာတော်မှပြင်ပ၌ မတွေ့ရသော တုတ်၊ လက်နက်မပါဘဲ ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမထားသည့် ပရိတ်သတ်ကို ရှုမြင်ရပုံ၊(၅) ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မကထာကို နာယူကြရသဖြင့် ဘုရားရှင်အား ဝါဒတင်ရန် အယူဝါဒကို ပြင်ဆင်ပြီးလာကြသော မင်း, သမဏ, ဗြာဟ္မဏ, ဂဟပတိ ပညာရှိတို့ ဝါဒမတင် နိုင်ကြတော့ပဲ ဘုရားရှင်၏ တပည့်အဖြစ် ခံယူသွားကြပုံ၊(၆) ရဟန်းပြုပြီး ရဟန္တာဖြစ်သွားကြပုံ၊(၇) ဣသိဒတ္တ၊ ပုရာဏတို့ ကျေးဇူးအလွန်များသော မိမိထက် ဘုရားရှင်ကိုသာ ပိုမိုအလေးပြုကြပုံ အစရှိသဖြင့် ဘုရားရှင်သာသနာတော်နှင့် အခြားသာသနာ အစရှိ သည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် နှိုင်းယှဉ်လျှောက်ထားပြီး သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွက္ခာတော ဘဂဝတာဓမ္မာ၊ သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဟူသော ဤဓမ္မနွယဖြစ်နေပါ၏
အမျိုးဇာတ်၊ သက်တူရွယ်တူဖြစ်သော တပည့်တော်သည် ဤအကြောင်းကြောင့် အလွန်အရိုအသေပြုပါ၏ဟု လျှောက်ထားပြီး ပြန်လည်ထွက်ခွါ သွားပုံ၊ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ကောသလဘုရင်လျှောက်ထားသွားသည့် ဤဓမ္မ စေတိယသင်ယူထားကြရန်၊ ဆောင်ထားကြရန် အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက ဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ ဗန္ဓုလစစ်သူကြီးနှင့် သား(၃၂)ယောက်တို့ အကြောင်းမဲ့ ကွပ်မျက်ခံကြရပုံ၊ ဤကိစ္စကြောင့် နောင်တရပြီး ကောသလဘုရင် နေမထိဖြစ်ပုံ၊ ဗန္ဓုလစစ်သူကြီးကတော် မလ္လိကာ၏ ခံနိုင်ရည်ရှိပုံ၊ ဒီဃကာရာယနစစ်သူကြီးဖြစ်ပုံ၊ ကကုဓဘဏ္ဍာငါးမျိုး၊ အဆောင်အယောင်များဖြင့် ရှင်ဘုရင်များ ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ မဝင်ကြပုံ၊ ဒီဃကာရာယန အထင်လွဲသွားပုံ၊ ဝိဋဋူဘကို မင်းမြှောက်ပြီး သာဝတ္ထိသို့ ပြန်သွားပုံ၊ ကောသလဘုရင် နတ်ရွာစံပုံ အစရှိတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်
ဘင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဘင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဆရာတော် ဒေါက်တာအရှင်ဓမ္မသာမိ (အင်္ဂလိပ်: Dhammasami) ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ လဲချားမြို့၊ နောင်ပန်ကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
သက်တော် ၆ နှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ လဲချားမြို့၊ မဟာစည်ရိပ်သာသီရိမင်္ဂလာအုဌ်ကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကေသရ (ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ) ထံတွင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသည်
သက်တော် ၂၀ နှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၊ ဝေဇယန္တာကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ တောင်လေးလုံးကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနာဂသေနာဘိဝံသ (အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက) ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မော်လမြိုင်မြို့၊ ကျိုက်သုတ်ဘုရားလမ်းနေ ဒေါ်ရီနှင့် မိသားစုတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ဝေဇယန္တာကျောင်းတိုက်  ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့  ရောက်ရှိခဲ့သည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ ကျင်းပသော ‘သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ’၊ ပဲခူးမြို့ သာသနာ့မဏ္ဍိုင်ပါဠိတက္ကသိုလ်၏ ‘သဒ္ဓမ္မောဒယဓမ္မာစရိယ’ နှင့် ရှမ်ပြည်နယ်၊ ပင်လုံမြို့တွင် ကျင်းပသော ရှမ်းဘာသာ ‘အဘိပါလဓမ္မာစရိယ’ စသော ဓမ္မာစရိယတန်း သုံးခုစလုံးကို သာမဏေဘဝဖြင့် နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သည်
ပဲခူးမြို့ သာသနာ့မဏ္ဍိုင်ပါဠိတက္ကသိုလ်၏ သဒ္ဓမ္မောဒယဓမ္မာစရိယတန်းကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ပထမဆုဆွတ်ခူး အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆရာတော်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် Buddhist and Pali University of Sri Lanka, Colombo မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MA, Buddhism) ကို ပထမအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒုတိယအကြိမ် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MA, Buddhist Philosophy) (၁၉၉၃) နှင့် တတိယအကြိမ် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (M.Phil, Research Degree) (၁၉၉၆) ကို University of Kalaniya, Colombo, Sri Lanka မှ ရရှိခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Oriental Institute, University of Oxford တွင် ‘၁၇ ရာစုမှ မျက်မှောက်ကာလအထိ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဘုန်းတော်ကြီးများ ပညာရေးသမိုင်းဖြစ်စဉ် _ Idealism and Pragmatism: A Study of Monastic Education in Myanmar and Thailand from the 17th Century to the Present’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သုတေသနပြုစာတမ်းရေးသား၍ ပါရဂူဘွဲ့ (Doctor of Philosophy – D.Phil) ကို ရယူခဲ့သည်
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး  - နိုင်ငံတကာဗုဒ္ဓနေ့အခမ်းအနားကျင်းပရေးကော်မတီ (International Council for UN Day of Vesak; ICUNDV) ကမ္ဘာ့ထေရဝါဒတက္ကသိုလ်များအသင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်များအသင်း (International Asso. of Theravada Buddhist Universities; ATBU & International Asso. of Buddhist Universities IABU) မြန်မာနိုင်ငံဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များအသင်း (Association of Myanmar Buddhist Colleges and Universities)ဥက္ကဋ္ဌ - နိုင်ငံတကာဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ ပညာရှင်များ စုပေါင်း၍ ပြုစုသည့် ‘ဘုံဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်း’ စာတမ်းပြုစုရေးကော်မတီ (Compilation Committee for  the Common Buddhist Text; CCCBT) ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရှင်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးတာဝန် - ဗုဒ္ဓဘာသာပညာလေ့လာရေးဌာန၊ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ
အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် - ဗုဒ္ဓဘာသာပညာလေ့လာရေးဌာန၊ ဘုံဘေတက္ကသိုလ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
ဧည့်ပါမောက္ခ - နာလန္ဒဗုဒ္ဓဘာသာကောလိပ် (Nalanda Buddhist College) အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ
ပြင်ပစာစစ်သူ (External Examiner) - ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်များ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သိရိလင်္ကာနိုင်ငံ
ဆရာတော်သည် အောက်စဖို့ဒ်ဗုဒ္ဓဝိဟာရကျောင်းတိုက်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ စတင်တည်ထောင်ပြီး အပတ်စဉ်တရားစခန်းများကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်
စင်္ကာပူ၊ အိန္ဒိယနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ကျောင်းခွဲများတည်ထောင်ပြီး လစဉ် - နှစ်စဉ် တရားစခန်းများကို အလှည့်ကျဖွင့်လှစ်ပါသည်
စပိန်၊ ဆားဗီးယား၊ ဟန်ဂေရီ စသော အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင်လည်း နှစ်စဉ် ရက်တိုတရားစခန်းများ ပြသခြင်း၊ အဘိဓမ္မာနှင့် ပါဠိသင်တန်းများ သင်ကြားခြင်း၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ စင်္ကာပူ၊ မလေးရှား၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ၊ ကနေဒါ စသည့် အခြားသော ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးများသို့လည်း အလျဉ်းသင့်သလို ကြွရောက်ပြီး သာသနာပြုတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်တော်မူလျက် ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ဓမ္မပါလကုန်းမြေရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဆက်ကပ်သော ပါမောက္ခရာထူးကို လက်ခံယူလျက် သာသနာ့တာဝန်ထမ်းဆောင်တော်မူလျက်ရှိသည်
ပါရဂူတန်း ကျမ်းစာများကို ကြီးကြပ်စစ်ဆေးပေးခြင်း၊ နိုင်ငံတကာ စာတမ်းဖတ်ပွဲများ၊ ညီလာခံများ ဦးဆောင်စုစည်းကျင်းပေးခြင်း စသည်ဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရှင်များနှင့် ပြည်တွင်းပညာရှင်များ၊ သံဃာများကို ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အထူးတာဝန်ယူလေ့ရှိသည်
ထို့အပြင် သီတဂူဆရာတော်ကြီး ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာညီလာခံများ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ဦးဆောင်ကူညီသာသနာပြုလျက်ရှိသည်
ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့၊ ဘုရားဖြူရပ်ရှိ ပညာဗောဓိကုန်းမြေပေါ်တွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (Shan State Buddhist University, SSBU) ကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရေးကဏ္ဍကို ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်ကြီးများနည်းတူ ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်များ၊ တရားဓမ္မများအား နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ သုတေသနပြု လေ့လာသင်ကြား ပို့ချနိုင်သည့် တက္ကသိုလ်ကြီးများ ဖြစ်ထွန်းလာစေရေး အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်
ဇာတိမြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်၊ လဲချားမြို့နယ်၏ ပြည်သူ့ဆေးရုံ တိုးချဲ့မွမ်းမံပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဆေးကုသရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းပြီး ကျေးရွာများသို့ နယ်လှည့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများကိုလည်း ဦးဆောင်ပြုလုပ်ပေးလျက် ရှိသည်
ဆရာတော်မှ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းပေးထားသော S.M.E Save the Mother Earth Group လူမှုအကျိုးပြုလူငယ်အဖွဲ့သည် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ NGO များနှင့်အတူ ဒေသခံတိုင်းရင်းသား လူငယ်များတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပြီး သစ်တောများ ထိန်းသိမ်းရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်စိမ်းလန်းစိုပြေရေးအတွက် သစ်ပင်များစိုက်ခြင်း၊ ကမ္ဘာမြေသန့်ရှင်းရေးအတွက် အမှိုက်ကောက်ခြင်း၊ ကျောင်းသားလူငယ်များအား ပညာရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် ကျောင်းရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ခြင်း အစရှိသည့် လူမှုအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
ဆရာတော်သည် အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့၊ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့၊ ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ဘွဲ့၊ မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်
အရှင်ဓမ္မသာမိ၏ ဓမ္မအမြင် (၁၉၉၄) ရှမ်းဘာသာDhamma Made Easy, Malaysia (1999)Mindfulness meditation Made Easy, Malaysia (1999) [Translated into Thai, Serbian, Hungarian, Spanish and Portuguese]Different Aspects of Mindfulness, Malaysia (2000)Your  Queries and Dhamma Answers (2009)Kathina Practice: Historical, Social and Psychological Reflections (2010)Blessings DIY (2011)Emotional Health (in Burmese) (Yangon, 2015)Journal of IABUJournal of ATBUEditor “Buddhist Studies Review” UK Association of Buddhist StudiesResearch Associate, London University (2009 – 2011)Mind-City (by the Thai sangharaja)(2009)  (ထိုင်းမှ အင်္ဂလိပ်) Buddhist Psychology (by the Thai sangharaja) (2015) (ထိုင်းမှ အင်္ဂလိပ်) Secretary General, International Council for UN Day of Vesak (ICUNDV) (2006, 2007, 2009, 2010)Member, ICUNDV (2005, 2008, 2011 - to date)Supervisor & examiner for PhD students, Mahidol University, ThailandSupervisor for PhD Students, Kelaniya University, Sri LankaSupervisor for PhD Students, Peradeniya University, Sri LankaSupervisor for PhD Students, Mumbai University, IndiaExaminer, SOAS, London University, UKChairman, Compilation Committee for the Common Buddhist Text (CCCBT) (a project of Theravada, Mahiyana and Vajirayana Scholars to compile  a book of distribute to Hotel worldwide)Co-covener (with Prof. Phillip Stanley of Naropa University, USA) of Union Catalogue of Buddhist Text (UCBT) project [to produce an electronic catalogue for all Tipitaka CDs existing in Pali, Sanskrit, Chinese, Tibetan, Korean)Member, Buddhist Studies Management Committee, University of OxfordFellow, Oxford Centre for Buddhist Studies (OCBS), University of OxfordBuddhist Chaplain, University of OxfordMember, Governing Council, Somaiya Centre for Buddhist Studies, University of Mumbai, IndiaProfessor, ITBM University, YangonFounder, Shan State, Buddhist University, TaunggyiInitiated and promotes Pali speaking conferences internationallyရှမ်းပြည်နယ် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ Shan State Buddhist University SSBU, ပညာဗောဓိကျောင်းလမ်း၊ ဘုရားဖြူရပ်ကွက်၊ ပန်းတင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဗောဓိတောင်ကုန်း၊ တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအောက်စဖို့ဒ် ဗုဒ္ဓဝိဟာရ (ရန်ကုန်)၊ Oxford Buddha Vihara (Yangon); OBVY, အမှတ် (၆၈)၊ ကျောက်စိမ်းပတ်လမ်း၊ ရတနာကျွန်းရိပ်သာ၊ သုနန္ဒာရပ်ကွက်၊ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့
ဗမိန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bamein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ အော်ခေဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ငခေါ်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
ထနောင်းကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၅ ဦး၊ မ ၁၂၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ (Turkmen: Aşgabat, တမ်းပလိတ်:IPA-tk) —  formerly named Poltoratsk (ရုရှား: Полтора́цк, IPA: [pəltɐˈratsk]) သည် ဗဟိုအာရှဒေသရှိ ကာရာကွမ်း သဲကန္တာရ (Karakum Desert)နှင့် ကာပတ်ဒါ့ဂ်တောင်တန်း (Kopet Dag mountain range) တို့အကြားတွင် တည်ရှိပြီး တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် မြို့အား တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် တာ့မန် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အက်ရှ်ဂါဘတ်ငလျင်ကြောင့် မြို့တော်ရှိ နေရာအတော်များများမှာ ပျက်ဆီးခဲ့ပြီး သမ္မတ ဆာပါမူရတ် နီယာဇော့ဗ်လက်ထက်တွင် မြို့တော်အား တဖန်ပြန်လည် မွမ်းမံခဲ့သည်
အာမူးမြစ်မှ သွယ်ယူ၍ထားသော ကာရာကွမ်းတူးမြောင်းသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ မြို့တော်အား ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ကို တာ့ခ်မန်ဘာသာစကားဖြင့် Aşgabat ဟုခေါ်ပြီး  (Russian: Ашхабад, ရောမအက္ခရာဖြင့်: Ashkhabad) ၁၉၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ ‌ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ပါရှန်းဘာသာအရ Ešq-ābād (عشق‌آباد) ဖြစ်သည်
၁၉၁၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်အထိ မြို့တော်အမည်ကို ဒေသခံတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ပါဗယ် ဂီရာစီမာဗစ်ချ် ပိုးသာရာစကီး(Pavel Gerasimovich Poltoratskiy)အမည်ကို အစွဲပြု၍ ပိုးသာရာစ်ခ်မြို့ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်
ခေတ်သစ် ပါရှန်းဘာသာစကားအရဆိုလျှင် မြို့တော်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချစ်မြို့" သို့မဟုတ် "သံယောဇဉ်မြို့"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ရှေးခေတ်အခေါ်အဝေါ်များမှတဆင့် အဆင့်ဆင့်ရွေ့လျားပြောင်းလဲခဲ့ကြဟန် ရှိသည်
တာ့ခ်မန် သမိုင်းပညာရှင် Ovez Gundogdiyev အဆိုအရ ဤအမည်သည် ဘီစီ ၃ ရာစု ပါသီးယန်းခေတ် အင်ပါယာတည်ထောင်ခဲ့သူ ပထမ အာဆက်စီ(Arsaces I of Parthia)၏ အမည်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ပြီး ပါရှန်းဘာသာအရ  Ashk-Abad ( AshkArsaces ၏ မြို့) မှ အဆင့်ဆင့်ရွေ့လျားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆခဲ့သည်
တည်ထောင်ခဲ့သည့် သက်တမ်းမကြာသေးသော အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် ၁၈၈၁ ခုနှစ်မှ ခံတပ်မြို့အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အနီးရှိ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာတစ်ခုကို အစွဲပြု၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
(အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး) ပါသီးယန်း အင်ပါယာ၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်ဖြစ်သော နီဆာမြို့(Nisa)နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိပြီး ဘီစီ ၂ ရာစုတွင် ဝိုင်များထုတ်လုပ်ရာ နေရာအဖြစ် ညွှန်းဆိုကြသော ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် ငလျင်(၁၉၄၈ အက်ရှ်ဂါဘတ်ငလျင်၏ အစောပိုင်း နိမိတ်)ကြောင့် လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့သော ပိုးလမ်းမဟောင်းကြီးပေါ်ရှိ ကွန်ဂျကာလာ(Konjikala) နေရာတွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ပိုးလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် မြေနေရာ အနေအထားကောင်းမွန်မှုကြောင့် ကွန်ဂျီကာလာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ၁၃ ရာစု မွန်ဂိုတို့ မဖျက်ဆီးမီအထိ ၎င်း၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ ကျော်ဇောခဲ့လေသည်
ထိုသို့ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉ ရာစု ရုရှားတို့ မသိမ်းပိုက်မီကာလအထိ ရွာငယ်လေးအဖြစ် ရှင်သန်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် Geok Tepe တိုက်ပွဲအပြီးမှ အက်ခါစာချုပ်(Akhal Treaty)အရ ပါရှန်းလက်အောက်မှ ရုရှားအင်ပါယာသို့ ပေးအပ်လိုက်ရသော မြို့ဖြစ်သည်
ဗြိတိသျှတို့ လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော ပါရှားနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်ဖြစ်ရာ ရုရှားတို့အနေဖြင့် ဤဒေသအား တိုးတက်ခိုင်မာအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြရာ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ရှိရာမှ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ၁၉,၄၂၈ ဦးရှိလာခဲ့သည်
ထို့ကြောင် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့အား ဥရောပဟန် အဆောက်အဦများ၊ ဆိုင်များနှင့် ဟိုတယ်များကြောင့် သာယာဖွယ်မြို့လေးအဖြစ် ဆိုကြသည်
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော ဘဟာအီ ဝတ်ကျောင်းဆောင်ကို အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်
သို့သော် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ငလျင်ကြောင့် ဆိုးရွားစွာ ပျက်ဆီးခဲ့ရပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်တော့ လုံးဝ ဖြိုဖျက်ခဲ့ရသည်
တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဘဟာအီ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှု ကြီးမားခဲ့သည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်အား ရုရှားတို့အုပ်စိုးစဉ်က မြို့ရှိ ဘဟာအီကိုးကွယ်သူအရေအတွက်ဟာ ၁,၀၀၀ ကျော်လာခဲ့ပြီး ဘဟာအီအသိုက်အဝန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းများ၊ ဆေးကုသခွင့်များနှင့် ဂူသင်္ချိုင်းများကိုပါ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်
ဤအဖွဲ့အစည်းဟာ ပထမဆုံးသော ဘဟာအီဒေသ အုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့အစည်းထဲက တစ်ခုအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ထို့အဖွဲ့အစည်းမှ ပထမဆုံးသော ဘဟာအီ ဝတ်ပြုကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပါပြီး အာရဗီဘာသာဖြင့် mašriqu-l-'aḏkār (အာရပ်: مشرق اﻻذكار‎) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော ထိုဝတ်ပြုရာနေရာတွင် ဘာသာတရာအားလုံးသည် ဂိုဏ်ဂဏကန့်သတ်ချက်မရှိပဲ ဘုရားအား ဝတ်ပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်
ထိုအဆောက်အဦကို `Abdu'l-Bahá ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် အက်ရှ်ဂါဘတ်ရှိ ဘဟာအီသာသနာသမိုင်း ရေးသားသူ Ustad' Ali-Akbar Banna Yazdi မှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဝတ်ပြုကျောင်းအား ဥယျာဉ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး ဥယျာဉ်ထောင့် လေးခုတွင် အဆောက်အဦ ၄ ခုတည်ရှိရာ ၎င်းတို့မှ ကျောင်း၊ ခရီးသွာ ဘဟာအီတို့နားခိုရာ အဆောင်၊ ဆေးရုံငယ်နှင့် မာလီ နေထိုင်ရာ အဆောက်အဦတို့ဖြစ်သည်
ဆိုဗီယက်တို့၏ ဘာသာတရားဆိုင်ရာ မူဝါဒအောက်တွင် ဘဟာအီဘာသာသည် တင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းဥပဒေတို့ကို လိုက်နာခဲ့ရပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်ရောက်မှသာ ဖြေလျော့ပေးခဲ့သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ငလျင်ဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဝတ်ပြုကျောင်းဆောင် အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခဲ့ရာ ၎င်းကို အနုပညာပြတိုက်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အပြီးတိုင် ဖြိုဖျက်ခဲ့ရသည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ရှိ အဓိကအားကစားရုံများမှာ အိုလံပစ် အားကစားကွင်း၊ အက်ရှ်ဂါဘက် အားကစားကွင်း၊ အမျိုးသား အိုလံပစ် ရေခဲပြင်စကိတ်ကွင်း၊ ဆောင်းရာသီအားကစားကွန်ပလပ်စ်နှင့် အိုလံပစ်အဏ္ဏဝါအားကစားကွန်ပလပ်စ်တို့ ဖြစ်သည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်သည် ငါးကြိမ်မြောက် အာရှ မိုလုံလေလုံအားကစားနှင့် သိုင်းပြိုင်ပွဲ (Asian Indoor Games and Martial Arts)အတွက် အိမ်ရှင်အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရပြီး ဤသည်မှာ အာရှမိုလုံလေလုံအားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် ပထမဆုံးရွေးချယ်ခံရသော ဗဟိုအာရှဒေသမှ ပထမဆုံး မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြို့လယ်တောင်ပိုင်းတွင် အိုလံပစ်အားကစားကျေးရွာကို ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံ အကုန်အကျခံပြီး တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည်. ၂၀၁၈ ခုနှစ် IWF World Weightlifting Championships ကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သေးသည်
တာ့ခ်မင်နစ်စတန်နိုင်ငံ၏ ထိပ်ဆုံးလိဂ်တစ်ခုဖြစ်သော Ýokary Liga တွင် ပါဝင်သော ပရောဖက်ရှင်နယ် အားကစားကလပ်များဖြစ်သည့် Altyn Asyr၊ FC Ashgabat၊ HTTU Aşgabat နှင့် FC Hazyna တို့လည်း မြို့တွင် တည်ရှိ၍ နေပေသည်
အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များအဖြစ် : အေသင်မြို့၊ ဂရိနိုင်ငံ အာဘူကွာကီမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အန်ကာရာမြို့၊ တူရကီနိုင်ငံ နျူ-ဆူလ်တန်မြို့၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ ကီးယက်မြို့၊ ယူကရိန်းနိုင်ငံမိတ်ဖတ်အဖြစ်: ယေရေဗန်မြို့, အာမေးနီးယားနိုင်ငံ (၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစ၍)
မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ ရေတက်သည်ရှိသော် မြစ်ကြီး မြစ်ငယ်, အိုင်ကြီး အိုင်ငယ်တို့၌ ရေတက်လာသကဲ့သို့ အဝိဇ္ဇာတိုးပွားလာသည်ရှိသော် သင်္ခါရအစရှိသော အကျိုးအဆက်ဆက်တို့ တိုးပွားလာပုံ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ ရေကျသည်ရှိသော် မြစ်ကြီး မြစ်ငယ်, အိုင်ကြီး အိုင်ငယ်တို့၌ ရေကျသကဲ့သို့ အဝိဇ္ဇာဆုတ်ယုတ်သည်ရှိသော် သင်္ခါရအစရှိသော အကျိုးအဆက်ဆက်တို့ ဆုတ်ယုတ်ပုံ အကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥဂ္ဂတသူကြွယ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် သံဃာအား စိတ်တူမျှစွာ လုပ်ကျွေးသည့် ဥပါသိကာများတွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ် ရခဲ့သည်
ဥဂ္ဂတသည် ဟတ္ထိဂါမအရပ် (ဆင်ရွာ) သား ဖြစ်၏
မြတ်စွာဘုရားသည် နာဂဝနဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေချိန် ဖြစ်၏
ဥဂ္ဂတသည် ခုနစ်ရက်တိုင် သေရည် ယစ်မူးနေ၏
ကချေသည်တို့ဖြင့် မြူးထူးကာ ဥယျာဉ်သို့သွား၏
ထိုအခါ ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့လေသည်
ဥဂ္ဂတသည် ဘုရားရှင်ကို အနီးကပ် ဖူးမြင်ရသောအခါ အမူးပြေသွား၏
အလွန်လည်း ရှက်သွား၏
မြတ်စွာဘုရားက တရားရေအေးတိုက်ကျွေးရာ တရားဆုံးသော် အနာဂါမ် ဖြစ်လေသည်
ထိုအချိန်မှ စကာ ဥဂ္ဂတသည် ရဟန်းတို့အား လှူဒါန်း၏
နတ်တို့က ဥဂ္ဂတ၏ သဒ္ဓါတရားကို ပျက်စီးအောင် ပြုသော်လည်း မပျက်ပေ
အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပတ်သက်၍ သဒ္ဓါတရားသည် မပျက်စီး၊ တူမျှသော သဒ္ဓါဖြင့် လှူ၏
ဥဂ္ဂတသည် သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုသာ ချီးမွမ်း၏
မြတ်စွာဘုရားသည် သံဃာအား စိတ်မျှတစွာ ပြုလုပ်ကျွေးကြသော ဥပါသိကာများတွင် ဥဂ္ဂတသူကြွယ်သည် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံးဟု မိန့်ကာ ဧတဒဂ် ပေးတော်မူ၏
မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးရသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဘုရားအပေါ် အကြွင်းမဲ့ ယုံကြည် ကြည်ညိုခြင်း၊ ယစ်မူးမှု ချုပ်ငြိမ်းခြင်း
မြတ်စွာဘုရားကို ပထမအကြိမ် ဖူးတွေ့ရပြီး တရားနာကာ အနာဂါမ် ဖြစ်ခြင်း၊ လောကုတ္တရာသရဏဂုံနှင့်တကွ ဗြဟ္မစရိယပဉ္စမကသီလ ခံယူဆောက်တည်ခြင်း
မိမိ၏ မယားကို တပါးသော ယောက်ျားအား စွန့်လှူပေးကမ်းလိုက်ရသော်လည်း စိတ်ထဲတွင် ဖောက်လွဲဖောက်ပြန်မှု မရှိခြင်း
မိမိ၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာရှိသမျှတို့သည် သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့နှင့် မခွဲခြားဘဲ ဆက်ဆံကုန်၏၊ သက်ဆိုင်ကုန်၏ဟူ၍ စိတ်ထားခြင်း
ရဟန်းသူမြတ်တို့ကို ရိုသေစွာ ချဉ်းကပ်ပြုစုခြင်း
ရဟန်းသူမြတ်က တရားဟောလျှင် ရိုသေစွာ နာယူခြင်း
မဟောလျှင် မိမိက ဟောခြင်း
သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်၊ ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ် နှစ်မျိုးလုံး၌ ညီမျှသောစိတ်ဖြင့် ပေးကမ်းပြုစုခြင်း
ငါ့ထံ နတ်တို့သည် ချဉ်းကပ်၏
ငါသည် နတ်တို့နှင့် အတူတကွ စကားပြောရ၏ဟု စိတ်မတက်ကြွခြင်း
နောက်ထပ်တဖန် ဤကာမဘုံသို့ ပြန်လာရောက်ကြောင်း သံယောဇဉ်အာရုံ မရှိခြင်း
စာရေးဆရာအသင်းကို ၁၃၀၁ (၁၉၃၉) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်
အသင်းစည်းမျဉ်းတွင် အသင်းသားများကို (က) အသင်းသား (ခ) အသင်းသားဟု ခွဲခြားထားရန်ပါရှိသည်
စာရေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသူ သို့မဟုတ် ဤသို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမပြုသော်လည်း စာအုပ်စာတမ်းတစ်ခုခု ထုတ်ဝေရေးသားသူကို (က) အသင်းသား၊ စာအရေးအသား ဝါသနာပါသူကို (ခ) အသင်းသားဟူ၍သတ်မှတ်ရာ ယင်းသတ်မှတ်ချက်သည် လျော့လျည်းလွန်းသဖြင့် အသင်းတွင် (ခ) အသင်းသားဟူ၍ မရှိသလောက်ဖြစ်ဖြစ်ပြီး အားလုံး (က) အသင်းသားချည်းဖြစ်နေကြသည်
သို့ဖြင့် အသင်းတွင် စာရေးဆရာမဟုတ်သူတို့ အရေအတွက် များပြားတွင်ကျယ်လာသည့်အလျောက် စာရေးဆရာစစ်စစ်များ ဘေးထိုင်ကြရသည်
သို့ဖြစ်ရာ အသင်းကြီး၏ ဩဇာနှင့် သိက္ခာ တစ်စစ ကျဆင်းလာ၏
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၆ စက်တင်ဘာလ ၃၀ တွင်ကျင်းပသော သင်းလုံးကျွတ် အစည်းအဝေးက တင်မြှောက်လိုက်သည့် အမှုဆောင်အဖွဲ့သည် အောက်တိုဘာ ၇ တွင် ပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီး အသင်းသား၏ အသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် အခွင့်အရေးတို့ကို စိစစ်လုပ်ဆောင်ရန် စာရေးဆရာအခွင့်အရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်
ယင်းအဖွဲ့အစည်းအဝေးကို ၁၉၅၇ ဇန်နဝါရီ ၁၇ တွင် ကျင်းပပြီး အဖွဲ့အနွဲ့ပါသောစာပေ (ဝါ) ရသစာပေ ရေးသူကို စာရေးဆရာဟုခေါ်ရန်၊ စာရေးသက် သုံးနှစ်ပြည့်သူကို (က) အသင်းသား၊ ကလောင်သက်တမ်း တစ်နှစ်ပြည့်သူကို (ခ) အသင်းသားအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်
၁၉၅၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ တွင်ကျင်းပသော အသင်းသုံးလပတ် အစည်းအဝေး၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇  ဩဂုတ် ၅ တွင်ကျင်းပသော နှစ်ပတ်လည်ညီလာခံတွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ဩဂုတ် ၃၁ တွင်ကျင်းပသော နှစ်ပတ်လည်ညီလာခံတွင် လည်းကောင်း က ခ ပြဿနာကို တင်သွင်းဆွေးနွေးကြသည်
ပြောဆို ငြင်းခုံကြသည်
ပြဿနာဖြစ်လာသည်
မဲရရေးအတွက် စာရေးဆရာမဟုတ်သူများကို အသင်းသားအဖြစ် ထပ်တိုးလာကြသည်
၁၉၅၈ ဩဂုတ် ၃၁ ညီလာခံ၌ အသင်းအတွင်း အင်အားစုနှစ်ဖက် တင်းမာလာသည်
က ခ ပြဿနာကား မပြီးပြတ်
ဝက်ချောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetchauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လျှိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်လျှိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄၁ ဦး၊ မ ၂၆၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပဒေ(ပါဠိ: upadesa၊ သင်္သကရိုက်: उपदेश၊ အင်္ဂလိပ်: Law)ဆိုသည်မှာ လူတို့ အချင်းချင်း ဆက်ဆံပေါင်းသင်းရာ၌ တရားမျှတခြင်း ရှိစေရန်နှင့် အကွပ်အကဲ အထိန်းအကျောင်း သဖွယ် ဖြစ်စေရန် အုပ်စိုးသူ အစိုးရတို့က သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသော စည်းကမ်းစုပင်ဖြစ်သည်
မည်သည့်အမူအကျင့်သည် ကောင်းသည်၊ မည်သည့်အမူ အကျင့်သည် မကောင်းဟူသော အများက ယူဆ ထင်မြင်သော စည်းကမ်းချက်များကို စုပေါင်း၍ အာဏာပိုင်အစိုးရတို့က ပြည်သူအများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်တို့ကို ဥပဒေဟုခေါ်သည်
ကမ္ဘာလောကကြီးတွင် တရားဥပဒေသာ မရှိပါက လူတို့၏နေရေးထိုင်ရေးသည် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းမည် မဟုတ်ချေ
လုံခြုံမှု ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု များသည်လည်း ရှိတော့မည် မဟုတ်ချေ
တရားဥပဒေသည် နိုင်ငံ တစ်ခု တည်မြဲရေးတွင် အခရာ ဖြစ်သည်
ဥပဒေ မရှိသော နိုင်ငံတွင် တည်မြဲသော အစိုးရမရှိနိုင်ချေ
ယဉ်ကျေးသော နိုင်ငံတိုင်းတွင် မိမိနိုင်ငံနှင့် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဥပဒေများကို အများသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းထားကြသည်
ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်သူများအား အထိုက်အလျောက် အပြစ်ဒဏ် ပေးကြရလေသည်
ယဉ်ကျေးမှု မပြည့်စုံသေးမီ ရှေးခေတ်က လူများသည် မိမိတို့ နေထိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတွင် လူအများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန် စည်းကမ်းများ ဥပဒေများကို သတ်မှတ် ထားခြင်း မရှိချေ
သို့ရာတွင် နှစ်ကာလကြာ မြင့်သော်၊ လူတို့၏နေရေးထိုင်ရေး၊ သာယာမှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှုအတွက် အိမ်နားနီးချင်းများသည် တစ်ဦး၏ အလိုကို တစ်ဦးက လေးစားရန် လိုအပ်ကြောင်းကို သိလာကြသည်
ဤသို့အားဖြင့် ဓလေ့ထုံးစံများ ပေါ်လာ သည်
သို့ရာတွင် ဓလေ့ထုံးစံများမှာ ပုံသေမဟုတ်၊ ရေးမှတ်ထားခြင်း လည်း မရှိ၊ ယင်းတို့ကို အမြဲတမ်းလည်း မလိုက်နာကြချေ
ဓလေ့ထုံးစံများကို မလိုက်နာသူများအား ကဲ့ရဲ့သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ အပေါင်းအသင်း အဖြစ်မှ ရပ်စဲခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်၍ မအောင်မြင်သောအခါမှသာလျှင် အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရများက ဝင်ရောက် စွက်ဖက်၍ လူများလိုက်နာရန် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းပေးလေတော့သည်
ယခု အခါတွင် ဥပဒေဆိုသည်မှာ လူများ လိုက်နာကျင့်သုံးရန်အတွက် အာဏာပိုင်များ ပြဋ္ဌာန်းထားသော စည်းကမ်းများဖြစ်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် နားလည်ကြသည်
ဥပဒေဟု ဆိုရာ၌ ဥပဒေအမျိုးမျိုးရှိသည်ကို သတိထားသင့်သည်
ရှေးဟောင်းရောမဥပဒေ၊ အင်္ဂလိပ်မိရိုးဖလာဥပဒေ၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေ (ဝါ) အက်ဥပဒေ၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာဥပဒေ၊ အက်ကွီတီခေါ် သာတူညီမျှ ဥပဒေ စသည်ဖြင့် ခြားနားလေသည်
ယခု ကျွန်ုပ်တို့ လက်ထက်တိုင်အောင် တည်ရှိနေ သော ဥပဒေများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ဥပဒေမှာ ဘီစီ ၂၁ဝဝ ခန့်တွင် နန်းစံခဲ့သော ဗက်ဗီလုံးနီးယား ပြည့်ရှင် ဟမ္မူရာဗီ ပြုလုပ်ခဲ့သော ဥပဒေများဖြစ်သည်
ဟမ္မူရာဗီဘုရင်သည် ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြုထားခဲ့သော ဥပဒေအမျိုးမျိုးကို စုပေါင်းပြီးလျှင် မိမိဉာဏ်နှင့် ဖြည့်သွင်းသင့်သော ဥပဒေများကို ထပ်လောင်းဖြည့်သွင်း ကာ ဥပဒေသစ်ကို ပြု၏
ဥပဒေများကို အရှည်သဖြင့် တည်တံ့ရန် ရှစ်ပေခန့် မြင့်သော ကျောက်တုံးကြီးတွင် စာကြောင်းရေပေါင် သုံးထောင့်ခြောက်ရာခန့် ထွင်းထားခဲ့၏
ဥပဒေတွင် မုဆိုးမများ၊ မိဘမဲ့ ကလေးများ၊ ဆင်းရဲသားများကိုလည်း နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းမပြုနိုင်ရန် အထူးထည့်သွင်းပြုစုသည်
လက်ထပ်ရေးဥပဒေများကိုလည်း အသေအချာ စီစဉ်၏
မိန်းမများကို အခွင့်အရေးများစွာပေးသည်
မိန်းမများ အား ကိုယ်ပိုင် ရောင်းဝယ်ရေးအလုပ်ကို လုပ်ခွင့်ပြုသည်
လင်နှင့် မယား၊ ဆရာနှင့်တပည့်၊ သခင်နှင့်ကျွန်၊ မြေပိုင်ရှင်နှင့်မြေငှား စသောသူတို့၏ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး တာဝန်ဝတ္တရားများကို အစုံအလင်ညွှန်ကြား ထားလေသည်
ရောမဥပဒေသည် ဥရောပ ဥပဒေစနစ် နှစ်မျိုးတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်သည်
ကျန်တစ်မျိုးမှာ အင်္ဂလိပ် ဥပဒေစနစ်ဖြစ်သည်
ရောမလူမျိုးများသည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ နှစ်ရှည်လများ တည်ရှိခဲ့သော ဓလေ့ထုံးစံများပေါ်တွင် အခြေခံထား၍ ဥပဒေများကို ပြုစုခဲ့ကြသည်
ရောမသမ္မတနိုင်ငံလက်ထက်တွင် ဥပဒေများ စတင်ပေါ်ပေါက်၍ ရောမ နိုင်ငံတော် ဖြစ်လာသောအခါ ထွန်းကားလာလေရာ၊ ၁၄၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်တော့သည်
ချို့ယွင်းသော ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ တရားစီရင်ချက်များနှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ ဥပဒေသစ်များကို ပြုလုပ်ခြင်း များဖြင့် ရောမဥပဒေစနစ်ကို ခိုင်မြဲအောင် တည်ဆောက်ကြသည်
ဘီစီ ၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရောမနိုင်ငံ ဓမ္မသတ် ၁၂ စောင်တွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဥပဒေများအဖြစ် စနစ်တကျ ပြုလုပ်သည်
အေဒီ ၅၂၈-၅၃၄ ခုနှစ်များတွင် စိုးစံခဲ့သော ရောမဧကရာဇ်ဘုရင် ဂျပ်စတင်းနီးယန်း လက်ထက်တွင်ကား ရောမနိုင်ငံရှိ ဥပဒေဟူသမျှကို ညှိနှိုင်းပြုစု တည်းဖြတ်ရန် ကော်မရှင်အဖွဲ့တစ်ခု ခန့်အပ်သည်
ထိုကော်မရှင်က ရောမနိုင်ငံ ဓမ္မသတ် ၁၂ စောင်တွဲကိုလည်းကောင်း၊ ရောမနိုင်ငံ ရှေ့နေရှေ့ရပ်၊ ခုံသမာဓိ တရားသူကြီးတို့၏ ဖြတ်ထုံး သင်္ခေပကျမ်းကို လည်းကောင်း၊ ဥပဒေလေ့လာသူ စာသင်သားတို့အတွက် ဥပဒေပေါင်းချုပ်ကို လည်းကောင်း ပြုစုစီရင်သည်
ယင်းကျမ်းစုကို ကော်ပပ်ဂျူးရစ် စီဗီလစ်ဟုခေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ဓမ္မသတ်ပေါင်းချုပ်ပင်ဖြစ်သည်
ယခုခေတ်မှီ နိုင်ငံတို့၏ တရားဥပဒေများမှာ ယင်းရောမဓမ္မသတ်ပေါင်းချုပ်ကို မှီ၍ပြုသော ဥပဒေများ ဖြစ်သည်
ယင်း၏ ထူးခြားသောဂုဏ်အင်္ဂါတစ်ရပ်မှာ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဆက်သွယ်သော ဥပဒေစနစ် ပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်
နိုင်ငံသမိုင်း အလယ်ခေတ်နောက်ပိုင်း ဖြစ်သောနှစ်များတွင် ရောမဥပဒေကို ဥရောပတိုက် တက္ကသိုလ် ကျောင်းများ၌ သင်ကြားပို့ချလေသည်
အင်္ဂလန်ပြည်မှတစ်ပါး အနောက်ဥရောပတိုက်ရှိ လူမျိုးများ၏ ဥပဒေများမှာ ရောမဥပဒေ၏ အငွေ့အသက်မှ ကင်းလွတ်ခြင်း မရှိကြချေ
အင်္ဂလိပ်ဥပဒေ ဥရောပတိုက် ဥပဒေစနစ်နှစ်မျိုးတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်ဥပဒေစနစ်သည် ယခုအခါတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံများ၌ ပျံ့နှံ့နေ လေပြီ
အိန္ဒိယ ဥပဒေများမှလည်း အင်္ဂလိပ်ဥပဒေများ၏ ပုံသွင်းခြင်းကို ခံယူခဲ့ရလေသည်
အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်တစ်နယ်ဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ဥပဒေ အငွေ့အသက် မကင်း ချေ
အင်္ဂလန်ပြည်ကို နော်မန်လူမျိုးများ ဝင်ရောက် မတိုက်ခိုက်ခင်ကပင် အင်္ဂလန်ရှိ ခရိုင်တိုင်း၊ မြို့တိုင်း၊ မြို့နယ်တိုင်းတွင် ဓလေ့ထုံးစံများပေါ်၌ အခြေခံထားသော ဥပဒေများကို ကျင့်သုံးလိုက်နာလျက် ရှိသည်
နော်မန်လူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင်ကား ဘုရင်မင်းမြတ်က ခန့်ထားသော တရားသူကြီးများသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်း လှည့်လည်ကာ ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေများအရ တရားစီရင်ကြသည်
သို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း လူအများ နှစ်သက်ရာကို လိုက်နာသော ထုံးစံကွယ်ပျောက်၍ တရားသူကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာသော ထုံးစံရောက်လာသည်
နှစ်ကာလ ကြာမြင့်သောအခါ၊ ယခင်တရားသူကြီးများ ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို နောက်တရားသူကြီးများက ပြင်ဆင်သရွေ့ ပြင်ဆင်ပြီးလျှင် ကွန်မွန်းလော ခေါ်  နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အများသုံးဥပဒေဟု အသိအမှတ်ပြုလေသည်
အင်္ဂလိပ်ဥပဒေစနစ်တွင် အက်ကွီတီခေါ် သာတူညီမျှ ဥပဒေဟု ဥပဒေတစ်မျိုး ရှိလေသည်
တစ်ခါတစ်ရံ ရိုရိုး ဥပဒေအရ တသွေမတိမ်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါက မတရားမှုများဖြစ်တတ်လေသည်
ထိုအခါ သာတူညီမျှ ဥပဒေနှင့် ညိ|နှိုင်းဆုံးဖြတ်မှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညီမျှမှု ရရှိလေသည်
၁၈၇၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် အင်္ဂလိပ် အက်ကွီတီတရားဥပဒေခုံရုံးဟူ၍ သီးသန့်ထားရှိခဲ့သည်
အက်ကွီတီ ခုံသမာဓိရုံးသည် ထိုစဉ်က တရားရေးဝန်ကြီး၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်
အထက်ပါ ဥပဒေများအပြင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်း အတည်ပြုလိုက်သော ဥပဒေသစ်များလည်း ရှိပေသေးသည်
အများသုံးဥပဒေများ၊ သို့မဟုတ် စီရင်ချက်များပေါ်တွင်  အခြေခံထားသော ဥပဒေများကို မသုံးစွဲနိုင်သော အခြေအနေ များဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များဖြစ်သော ပါလီမန်၊ ကွန်ဂရက် နှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့များမှ ဥပဒေအသစ်များကို ပြဋ္ဌာန်းပေးလေသည်
ထို့ပြင် တရားမဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်ဥပဒေ ဟူသော ဥပဒေ နှစ်မျိုးကို အသိအမှတ်ပြုလာကြသည်
တရားမ ဥပဒေသည် လူများ၏ အခွင့်အရေးများကို ဖော်ပြထားသည်
အခွင့်အရေး များကို မည်ကဲ့သို့ စောင့်ထိန်းရမည်
ဆုံးပါးလက်လွတ်သွားပါက မည်ကဲ့သို့ ပြန်လည် ရယူရမည်ကို နည်းလမ်းပြထားသည်
ရာဇဝတ် ဥပဒေမှာမူကား ပြည်သူ့အကျိုး၊ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်၏အကျိုးနှင့် ဆန့်ကျင်သော အပြုအမူများကို တားမြစ်သည်
ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို အပြစ်ပေးသည်
အထက်ပါဥပဒေများမှာ မြို့ပြဆိုင်ရာ ဥပဒေဖြစ်ကြသည်
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများလည်း ရှိသေးသည်
မာရှယ်လောခေါ် စစ်ဥပဒေမှာကား နိုင်ငံတွင် အရေးတကြီး အခြေအနေများ ပေါ်ပေါက်မှသာ အသုံးပြုရ သည်
ပမာအားဖြင့် နိုင်ငံခြားမှ လာရောက်တိုက်ခိုက်သည့်အခါ၊ သူပုန်ထသည့်အခါ၊ ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများရှိသည့်အခါများတွင် စစ်ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ရသည်
ယဉ်ကျေးသော ကမ္ဘာကြီးတွင် ဥပဒေနယ်ပယ်မှာ အလွန်တရာ ကျယ်ပြန့်လှပေသည်
အလယ်ခေတ်အတွင်း အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဆုံးဖြတ်ရန် အယူဝါဒဆိုင်ရာဥပဒေများ ပေါ်ပေါက်လာသည်
သာသနာရေးရုံးများတွင် အယူဝါဒကိစ္စများကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ကြသည်
မကြာခဏပင် သာသနာရေးရုံးများနှင့် အစိုးရရုံးများသည် မိမိတို့၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားကြသည်
အသစ် ဖွဲ့စည်း ထားသော အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဥပဒေများမှာ ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း၏ သာမန်စည်းကမ်းသေဝပ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေများကို  စုပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
အဆိုပါ ဥပဒေများအပြင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့်ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများလည်း ရှိပေသေးသည်
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံသည် နိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် လူမျိုး၏ အခြေခံဥပဒေပင် ဖြစ်သည်
ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ မည်ကဲ့သို့သော အစိုးရမျိုး တည်ထောင်ထားကြောင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် သိသာနိုင်လေသည်
ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေမှာကား စင်စစ်အားဖြင့် ဥပဒေမဟုတ်ချေ
ပါလီမန်အတွင်း အခြေအတင်ပြောဆိုကြရာတွင် လိုက်နာရန် ကျင့်ထုံးများကို စည်းကမ်းသတ်မှတ်ပေးသည့် နည်းဥပဒေများသာ ဖြစ်လေသည်
ဥပဒေဟူသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို အခြေပြု၍ ရေးဆွဲထားသော စည်းမျဉ်းစနစ်ကို ဆိုလိုသည်
တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေး တို့ကိုလည်း နည်းအမျိုးမျိုး ဖြင့် ဖော်ဆောင်သည်
လူအချင်းချင်းဆက်ဆံရေးအတွက်လည်း ကြားခံညှိနှိုင်းရေး စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ ပြဋ္ဌာန်း၊ ရုပ်သိမ်း၊ တည်ဆဲဥပဒေများ စာရင်းချုပ်အရ ခေတ်ကာလအလိုက် မူရင်း ဥပဒေ ၅၆၆ ခုရှိပြီး မူရင်းဥပဒေများအနက် ဆက်လက်ကျင့်သုံးရန် မလိုသောတည်ဆဲဥပဒေ ၁၇၆ ခုရှိကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနများက စီမံ ခန့်ခွဲဆောင်ရွက်ရမည့် ဥပဒေများမှာ ၃၉၀ ရှိကြောင်း သိရသည်
ခေတ်ကာလအလိုက် မူရင်းဥပဒေများမှာ- လွတ်လပ်ရေး မရမီကာလနှင့် ပါလီမန်ကာလ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ (မြန်မာနိုင်ငံဥပဒေ အတွဲ ၁ မှ ၁၃ အထိ) (၂၁၄) ခု၊ပါလီမန် ကာလ (၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခု နှစ် မတ်လအထိ) (၅၆) ခု၊တော်လှန်ရေး ကောင်စီကာလ (၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ် လအထိ) (၇၈) ခု၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကာလ (၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လ မှ ၁၇-၉-၁၉၈၈ အထိ) (၆၀) ခု၊နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကာလ (၁၈-၉-၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၄-၁၁-၁၉၉၇ ခု နှစ်အထိ) (၈၄) ခု၊နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ (၁၅-၁၁-၁၉၉၇ မှ ၁၄-၁၂-၂၀၁၀ အထိ) (၇၄) ခုတို့ ဖြစ်သည်
စက္ကူကို အေဒီ ၁၀၅ ခုနှစ်တွင် အင်ပါယာရှင်ကြီး ဟိုတီ၏ နန်းတွင်း မှူးမတ် တစ်ဦး ဖြစ်သူ ချိုက်လွိန် (TS'AI LUN)မှ တီထွင်ခဲ့သည်
သူသည် စက္ကူကိုတီထွင်ခဲ့သော်လည်း သူ၏အမည်ကိုစာဖတ်သူအများစုမှာ အသိနည်းခဲ့ကြသည်
၎င်း၏တီထွင်မှုမှာအလွန်တရာပင် အရေးပါခဲ့သော်လည်း အနောက်တိုင်းက သူ့အား ဥပေက္ခာပြု လျစ်လျူရှူခဲ့ခြင်းကား အံ့ဩစရာပင် ဖြစ်သည်
အရေးပါလှပြီး အဓိကကျလှသော စွယ်စုံကျမ်းကြီးများတွင်ပင် သူ့ဘဝအတ္ထုပ္ပတ္တိကို အကျဉ်းမျှပင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိခဲ့ပေ
သူ၏အမည်အား ကျောင်းသုံးသမိုင်းများတွင်သာ ရံဖန်ရံခါ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်
အရေးပါလှသော စက္ကူ၏အကြောင်းကိုလေ့လာသုံးသပ်ခဲ့သည့်သမိုင်းသုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သူ Michael H.Harts ကသူ၏နာမည်ကျော် "သမိုင်းတစ်လျောက် ဩဇာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များ" (The most influential persons in History) ဆိုသောစာအုပ်ကိုပြုစုခဲ့ရာ၌ ချိုက်လွိန် TS'AI LUN ဆိုသူရှိမှရှိပါလေစဟု သံသယဝင်ခဲ့ရကြောင်းကို ၎င်း၏စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်
သို့ရာတွင် သူ၏ ဂရုတစိုက်လေ့လာသုတေသနပြုချက်များအရ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကား အမှန်ကတကယ်ပင် ရှိခဲ့သည်ကိုသိခဲ့ရသည်
စက္ကူကို တရုတ် ဟန်မင်းဆက်သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဂါဒီဂီလက်စ် ချိုက်လွိန် (Cài Lŭn)က တီထွင်ခဲ့သည်
ချိုက်လွိန်ကို အေဒီ(၅၀)က တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်း၊ ဂွိုင်ယန်စီရင်စု၌ မွေးဖွားသည်
သူသည် သစ်ခေါက် ပိုက်ဆံလျှော်ပင်၊ ပိုးချည်မျှင်တို့မှ စက္ကူထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးစားသည့်အပြင် ငါးဖမ်းပိုက်များမှပင် စက္ကူထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးစားအားထုတ် ခဲ့သည်
ချိုက်လွိန်အနေနှင့် စက္ကူတီထွင်ရန် ကြိုးစားရခြင်း အကြောင်းမှာ တရုတ်ဘုရင် ဟီဒီက ၎င်းအား စက္ကူထုတ်လုပ်ရေး တာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်
စက္ကူကို တီထွင်သူအဖြစ် ချိုက်လွိန်ကို မှတ်တမ်း တင်ထားခဲ့ကြ၍ ယင်း၏အမည်မှာ တရုတ်ပြည်တွင် အလွန်အင်မတန်ပင် ကျော်ကြားလှသည်
ချိုက်လွိန်သည် တရုတ်တို့၏မှတ်တမ်းများအရ သင်းကွပ်ထားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်
အင်ပါယာရှင်ကြီးမှာ ချိုက်လွိန်၏ တီထွင်မှုကို သဘောကျနှစ်ခြိုက်ခဲ့၍ ၎င်းအား ရာထူးတိုးမြှင့် ပေးခဲ့ပြီး ဘုရင့်ဘွဲ့တံဆိပ်အား ပေးအပ်ခဲ့ရာ ချိုက်လွိန်မှာ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်
သို့ရာတွင် သူသည် နောက်ပိုင်း နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှု တစ်ခု၌မလွှဲမရှောင် သာပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် ကျဆုံးမှုသို့ ဦးတည်ခဲ့ရပြီး သိက္ခာ ကျဆင်းသွားရာ ရေချိုးသန့်စင်၊ အဝတ်အစားသစ်များဝတ်ဆင်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်မိမိ အဆိပ်သောက် သတ်သေခဲ့သည်ဟု တရုတ်တို့က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်
ဒုတိယရာစုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်၌ စက္ကူအသုံး တွင်ကျယ်လာခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် တရုတ်တို့မှ အာရှတိုက်၏ အခြားဒေသများသို့ စက္ကူကို တင်ပို့ခဲ့သည်
ကာလအတန်ကြာသည်အထိ တရုတ်တို့က စက္ကူလုပ်နည်းကို လျှို့ဝှက်ခဲ့သော်လည်း ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် တရုတ်စက္ကူ အလုပ်သမားအချို့အား အာရပ်တို့မှဖမ်းဆီးမိသွားရာမှ များမကြာမီပင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့နှင့် ဆမာရ်ကန်မြို့တွင် စက္ကူကို ထုတ်လုပ်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်
စက္ကူလုပ်နည်းအတတ်မှာ အာရပ်ကမ္ဘာသို့ တဖြည်းဖြည်းပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ ဆယ့်နှစ်ရာစုနှစ်တွင် ဥရောပသားတို့က ထိုအတတ်အား အာရပ်တို့ထံမှ သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်
၎င်းနောက် စက္ကူအသုံးမှာ တဖြည်းဖြည်း တွင်ကျယ်လာခဲ့ရာ ဂူတင်ဘတ်က ပုံနှိပ်စက်ကိုတီထွင်ပြီးနောက်ပိုင်း အနောက်တိုင်းတွင်သားရေချပ်၏ နေရာ၌ အဓိကစာရေးကိရိယာအဖြစ် စက္ကူကနေရာယူပြီး အစားထိုး အသုံးချခဲ့ကြသည်
တရုတ်ပြည်တွင် ချိုက်လွိန်မတိုင်မီ ရှေးကာလက စာအုပ်ကို ဝါးနှင့် လုပ်ကြရသောကြောင့် ယင်းသို့သောစာအုပ်များမှာ လေးလံပြီး ကို့ယို့ကားယား နိုင်လွန်းလှ၏
အချို့သော စာအုပ်မျိုးများကိုမူ ပိုးထည်တွင် ရေးသားစီရင်ခဲ့ကြ၍ ၎င်းပိုးထည်စာအုပ်မျိုးမှာတန်ဖိုး ကြီးလေသည်
အနောက်တိုင်းတွင်မူ စက္ကူမထွက်မီ ယခင်ကာလက သားရေချပ်များတွင် ရေးမှတ် ခဲ့ကြသည်
ဤသားရေ ချပ်များကို သိုးရေ၊ ဆိတ်ရေနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၍ ဂရိ၊ရောမနှင့်အီဂျစ်တွင်မူ ပါပါရပ်စ် ခေါ် ကျူချပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
သို့သော် သားရေချပ်နှင့် ကျူချပ်နှစ်မျိုးလုံးမှာ ရှားပါးရုံသာမကပဲ ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်လည်း ကြီးမြင့်သည်
စာအုပ်များနှင့် အခြား စာရေးကိရိယာများမှာ ယခုအခါတွင်ဈေးနှုန်းချိုသာစွာဖြင့် ထုတ်လုပ်လာနိုင်လေပြီ
စက္ကူတီထွင်နိုင်ခဲ့စဉ်ကထက် အရေအတွက်များစွာ ထုတ်လုပ်လာနိုင်သည်
စက္ကူနှင့်ပုံနှိပ်စက်တို့မှာတစ်ခုနှင့်တစ်ခုအရေးပါပုံခြင်းမှာ ယခုအခါတွင် မတိမ်းမယိမ်း ဖြစ်နေပြီဟု ဆိုရမည်
အမှန်တကယ် အသေအချာ စဉ်းစားကြည့်လျှင် ပုံနှိပ်စက်မှာ ဤမျှ ပဓာနမကျပါပေ
ဈေးနှုန်းချိုသာပြီး အလျှံပယ်ရနိုင်သည့် ပုံနှိပ်ပစ္စည်း မရှိခဲ့လျှင် ပုံနှိတ်စက်၏အရေးပါမှုမှာ မထင်ပေါ်နိုင်ပေ
ချိုက်လွိန် စက္ကူ မတီထွင်ရသေးခင်က တရုတ်ပြည်၌ စာရေးကိရိယာ မရှိခဲ့ပေ
ရှိခဲ့သည့် ဝါးစာအုပ် အစရှိသည့် ကိရိယာများမှာလည်း အနောက်တိုင်းတွင် သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်သည့် ပါပါးရပ်စ် စာအုပ်မျိုးလောက် အရာမရောက်ပေ
တရုတ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတတ်ရေးမှာ စာရေးကိရိယာ ချို့တဲ့မှုကြောင့် ကြီးစွာ အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့၍ နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်
တရုတ်ပညာရှိတစ်ဦးမှာ စာအုပ်များကို လှည်းနှင့် တိုက်ယူခဲ့ရသည်
ဤသို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား လည်ပတ်မှုမှာ မည်မျှပင် ခက်ခဲမည်ကို ချင့်ချိန်နိုင်ပေသည်
ချိုက်လွိန်၏ စက္ကူတီထွင်မှုက ဤသို့သော အခြေအနေကို လုံးလုံးလျားလျား ပြောင်းလဲသွားစေသည်
သင့်တော်သော စာရေးကိရိယာ ရှိလာသည်နှင့် တရုတ်လူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ အံ့မခန်း တိုးတက်လာခဲ့သည်
လူတို့သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ခန့်ကပင် စက္ကူလုပ်နည်းကို သိရှိခဲ့ကြသော်လည်း စက္ကူစက်များ ပေါ်ပေါက်သည့်အခါ မှာမှ စက္ကူကို အသုံးများလာကြလေသည်
ယခုအခါ စက္ကူသည် အထူးအရေးပါသော လူသုံးပစ္စည်းတရပ်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ စက္ကူစက်များ တည်ထောင်ရန်ကိုပင် စီစဉ်လျက်ရှိပေပြီ
စက္ကူကို နကျယ်ကောင်တို့သည် သူတို့၏သဘာဝ အလျောက် ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်
သူတို့သည် သစ်ပင်ခြောက်၊ သစ်ကိုင်းခြောက်များမှ ကိုက်ဖဲ့၍ရသော သစ်စကလေးများကို သစ်ပျော့ဖတ်ဖြစ်အောင် ဝါးပြီးနောက် ထိုပျော့ဖတ်ဖြင့် အိမ်ပြု လုပ်ကြသည်
နကျယ်အိမ်ကို ဖျက်ကြည့်သောအခါ လှပစွာ အခန်းဖွဲ့ထားသော သူတို့၏ စက္ကူကို တွေ့မြင်နိုင်သည်
လူတို့မှာမူကား ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ လောက်ကမှ စက္ကူ လုပ်နည်းကို သိလာကြသည်
စက္ကူလုပ်နည်းကို ဦးစွာပထမ သိသော လူမျိုးမှာ တရုတ်လူမျိုးဖြစ်၍ နကျယ်အိမ် ပြုလုပ်ပုံကို ရှေးတရုတ်ပညာရှိကြီး တစ်ဦးက အသေအချာကြည့်ရှု လေ့လာ ရာမှ လုပ်နည်းကို စတင် သိရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်
စက္ကူ လုပ်နည်းကို မသိမီက လူတို့သည် အခြားပစ္စည်းများဖြင့် ရေး မှတ်ခဲ့ကြရလေသည်
ကျောက်ပြား၊ ရွှံ့ပြား၊ သစ်သားပြားများ ပေါ်တွင် စာလုံးများကို ထွင်း၍ ရေးခဲ့ကြရသည်
ထိုနောက် တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ကျူပင်တစ်မျိုးမှ ကျူချပ်များကို စာရေးရန် ပြုလုပ်လာနိုင်သည်
ထိုကျူပင်မျိုးကို ပပိုင်းရပ်ဟု ခေါ်သဖြင့် ထိုအမည်ကို အစွဲပြု၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စက္ကူကို 'ပေပါ' ဟု ခေါ်လေသည်
ကျူချပ် ပြုလုပ်ပုံမှာ ကျူပင်၏ ပင်စည်များမှ အစကလေးများကို ခွာယူ၍ တစ်ခု ပေါ်တွင် တစ်ခုထပ်ပြီးလျှင် ရေစိမ်ပေးရသည်
ထိုနောက် အပြားဖြစ်အောင် ဖိပေး၍ နေပူလှန်းပေးရသည်
ခြောက်သွေ့ ပြီးသောအပြားကို အရောင်တင်ပေးသောအခါ စာရေးနိုင်သော ကျူချပ် ဖြစ်လာသည်
ထိုကျူချပ်ကို ကောင်းစွာ မခေါက်နိုင်၊ သို့သော် လိပ်၍ထားနိုင်သည်
ရှေးဂရိ လူမျိုးနှင့် ရောမလူမျိုး တို့သည် ထိုကျူချပ်များဖြင့် စာရေးကြသည်
၃ ရာစုနှင့် ၇ ရာစုနှစ်များအကြားတွင် သိုးသားရေ၊ နွား ကလေး သားရေတို့မှ ပြုလုပ်သော သားရေချပ်များ ပေါ်ပေါက် လာပြန်သည်
ထိုသားရေချပ်များမှာ ခိုင်ခံ့ ချောမွှတ်သဖြင့် စာရေးသားရန် အတော်အတန် ကောင်းသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်
ဥရောပတိုက်တွင် ထိုသားရေစက္ကူများဖြင့်ပင် စာများကို ရှေးက ရေးသားခဲ့ကြရပေသည်
ထိုအချိန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ စက္ကူ များကို ပြုလုပ်သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ပြုလုပ်နည်းကို လျှို့ဝှက်ထားသည့်အတွက် အခြားမည်သည့်နိုင်ငံကမျှ စက္ကူကို မပြုလုပ်နိုင်ကြချေ
သို့ရာတွင် စစ်တိုက်ရာမှ ဖမ်းမိသော တရုတ် သုံ့ပန်းများထံမှ စက္ကူလုပ်နည်းကို အာရပ်လူမျိုးတို့ သည် ခရစ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက ရရှိသွားလေသည်
၁၂ ရာစုနှစ်တွင် ထိုနည်းကို အာရပ်လူမျိုးတို့သည် အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းမှဖြတ်ကာ စပိန်ပြည်သို့ ယူဆောင်လာသည်
စပိန်မှ တစ်ဆင့် ဥရောပတစ်တိုက်လုံးသို့ စက္ကူလုပ်နည်း ပျံ့နှံ့သွားရာ ၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် စက္ကူကို အသုံးများလာကြလေ သည်
ဤသို့ဖြင့် ပုံနှိပ်စက်များ ပေါ်ပေါက်လာချိန်သို့ ရောက် သောအခါ စက္ကူကို လိုသလောက် ရနိုင်နေလေပြီ
သို့ရာတွင် အစပထမ၌ စက္ကူကို လက်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏
လွန်ခဲ့ သည့်နှစ်ပေါင်း တစ်ရာကျော်လောက်မှစ၍ စက္ကူကို စက်ဖြင့် အများအစား ပြုလုပ်နိုင်လာကြသည်
စက္ကူကို အမျှင်ရှိသော သို့မဟုတ် ဆဲလျူလို့ ပါရှိသော အပင်အမျိုးမျိုးမှ ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်
အာရပ်တို့သည် လင်နင် ထည်၊ ဘီသွာလျှော်နှင့် အဝတ်စုတ်များအပြင် ကောက်ရိုး၊ ဝါး၊ မြက်စသော အမျှင်ရှိသည့်အပင်တစ်မျိုးမျိုးကို အသုံးပြုခဲ့ကြ၏
ယခုခေတ်တွင်မူ စက္ကူလုပ်ငန်းအတွက် သစ်ကို အဓိက အမြောက်အမြား သုံးကြလေသည်
ယခုအခါ စက္ကူလုပ်ငန်းကို စက်များဖြင့် အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်ကြ၍ စက္ကူအမျိုးပေါင်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်လေပြီ
သို့သော် အကောင်းဆုံးစက္ကူကိုမူ လက်ဖြင့် ပင် ယနေ့တိုင်အောင် ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်
စက်ဖြင့် စက္ကူ လုပ်နည်းကို မဖော်ပြမီ လက်ဖြင့်လုပ်နည်းကို ပထမ ဖော်ပြ လိုသည်
လက်ဖြင့် စက္ကူပြုလုပ်ရာ၌ လင်နင်ထည်နှင့် ဝါဂွမ်းထည် အစုတ်အပိုင်းများကို အသုံးပြုကြသည်
အဝတ်စများကို အစွန်း အထင်း အညစ်အကြေးများ မရှိအောင် ဆေးဖြင့်ချွတ်ဆေးပြီး နောက် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ဖြစ်အောင် ဆုတ်ပေးသည်
ထို နောက် ရေအပြည့်ရှိသော စည်ကြီးတွင် ထည့်ကာ ပျော့ဖတ် ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ချေပေးရသည်
ထိုအခါ ရေပြင်တွင် အမျှင်ဖတ်များ ပေါလောပေါ်လာသည်
ပျော့ဖတ်တွင် အတုံး အတစ်များ မကျန်ရအောင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မွှေနှောက်ပေးနေ ရသည်
အားလုံးကြေ၍ ပျော့ဖတ်ဖြစ်လာသောအခါ စက္ကူပြု လုပ်ရန် အသင့်ဖြစ်လေပြီ
ထိုအခါ နန်းကြိုးများဖြင့် ကွက်စိတ် ရက်ထားသောဆန်ခါခွက်ကို ပျော့ဖတ်ရည်တွင်နှစ်၍ ဆယ်တင် ရသည်
ထိုအချိန်တွင် ပျောဖတ်အမျှင်များ ညီညီညာညာ အနည် ထိုင်အောင် ဆန်ခါခွက်ကို ဖြည်းဖြည်းသက်သာ လှုပ်ပေးနေ ရသည်
ရေသည် ဆန်ခါအပေါက်ကလေးများမှ ယိုကျသွား သောအခါ ဆန်ခါပေါ်၌ စိုရွဲနေသောစက္ကူ တစ်ရွက်စီတင်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ထိုသို့ ရရှိသော စက္ကူအစိုများကို သက္ကလတ်ကြမ်း နှစ်ချပ်ကြားတွင် တစ်ရွက်စီညှပ်၍ တစ်ခုပေး တစ်ခု ဆင့်ထပ်ပုံပြီးသော် ရေအားလုံးလိုလို ထွက်သွားရအောင် ဖိစက် ဖြင့် ဖိညှပ်ပေးရသည်
ထိုနောက် စက္ကူချပ်ကို ကျွဲကော် သို့ မဟုတ် အခြားကော်ရည် တစ်မျိုးမျိုး ထည့်ထားသောစည်တွင် နှစ်၍ အခြောက်လှန်းလိုက်သောအခါ မင်ဖြင့်ရေးနိုင်သည့် သာမန်စက္ကူ ဖြစ်လာသည်
အကယ်၍ ကော်ရည်တွင် မနှစ် ပေးပါက ခဲဖြင့်သာ ရေးနိုင်သော စက္ကူကြမ်းကို ရနိုင်သည်
၁၉ ရာစုနှစ်ဦးလောက်က စ၍ ခေတ်မှီ စက္ကူလုပ်စက်များ စတင် ပေါ်ပေါက်လာသည်
ထိုရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်သောအခါ စက္ကူအကောင်းစား ပြုလုပ်သည့်ကိစ္စမှလွဲ၍ စက်ဖြင့် ပြုလုပ်နည်းသည် လက်ဖြင့် ပြုလုပ်နည်းကို နေရာတကာတွင် လွှမ်းမိုးသွားသည်
ယခုအခါ စက္ကူစက်များနှင့် စက္ကူလုပ်နည်းများသည် တစ်စထက်တစ်စ တိုးတက်ကောင်း မွန်လာခဲ့ရာ တစ်နေ့ကို စက္ကူတန်ချိန် တစ်ရာကျော်နှုန်းဖြင့် သစ်လုံးဘဝမှ စက္ကူဘဝရောက်သည်အထိ တစ်ဆက်တည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်
အလျား ပေ ၂၅ဝ မျှရှည်သော စက်ကြီးများ ပင် ရှိနေလေပြီ
စက္ကူစက်ရုံကြီးများတွင် စက္ကူလုပ်မည့် ပျော့ဖတ်များကို စိမ်ထားသော စည်ကြီးများရှိသည်
အဝတ်စုတ်မှ ပြုလုပ်သော အဝတ်ပျော့ဖတ်ကို ရလိုပါက အဝတ်စုတ်များကို ထိုစည်ကြီး များတွင် ထည့်၍ စက်ဖြင့် မွှေနှောက် ချေဖျက်ပေးရသည်
လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်အတိုင်း သစ်သားမှ ပြုလုပ်သော သစ်ပျော့ဖတ်ကို ရလိုပါက အောက်ပါ နည်းနှစ်နည်းကို သုံးကြသည်
ပထမနည်းတွင် အခေါက်နှင့် အမြစ်များကို ခွာပစ်ထုတ်ပစ်ပြီးနောက် စက်ရုံသို့ ရောက်လာသော သစ်တုံးများကို အမျှင်များဖြစ်အောင် စက်ဖြင့် ကြိတ်ပေး၍ အမျှင်များကို အဆိုပါ စည်များထဲသို့ ရေနှင့် မျှောချပေးသည်
ထိုပျော့ဖတ်မျိုးကို စက်ကြိတ်ပျော့ဖတ်ဟု ခေါ်သည်
သို့ရာတွင် ဤပျော့ဖတ်မှ ရသော စက္ကူမှာ အပေါစားဖြစ်၍ ညံ့သည်
အခြားတစ်နည်းမှာ ပျော့ဖတ်ကို [[ဓာတုဗေဒ]နည်းဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုနည်းတွင် သစ်တုံးများကို အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ဖြစ်အောင် စက်ဖြင့်ကြိတ်ပြီးနောက် ဓာတ်ဆေးရည်များနှင့် အတူရော၍ ပြုတ်ရသည်
ဤသို့ ပြုလုပ်ရရှိသည့် ပျော့ဖတ်မျိုးကို ဆေးစိမ်ပျော့ဖတ်ဟု ခေါ်သည်
ဆေးစိမ်ပျော့ဖတ်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ဆေးများကိုလိုက်၍ ဗိုင်ဆာလဖိုက်နည်း၊ ဆိုဒါနည်း၊ ဆာလဖိတ်နည်းတွင် ကယ်လဆီယမ်နှင့် မက်ဂနီဇီယမ် ဗိုင်ဆာလဖိုက်များကိုလည်းကောင်း၊ ဆိုဒါနည်းတွင် ကော့စတစ်ဆိုဒါကိုလည်းကောင်း၊ ဆာလဖိတ်နည်းတွင် ဆိုဒီယမ်ဆာလဖိတ်ကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်
ဆေးစိမ်ပျော့ဖတ်များမှ အမျိုးအစား ကောင်းသော စက္ကူများကို ရနိုင်သည်
သစ်သား အပိုင်းအစာများကို ဓာတ်ဆေးများနှင့် ပြုတ်လိုက်သောအခါ သစ်သားတွင်ပါသော ပျက်စီး ယိုယွင်းတတ်သည့် ပစ္စည်းများကို ဓာတ်ဆေးများက ချွတ်လိုက် သည့်အတွက် ကြာရှည်ခံသော စက္ကူကို ရလေသည်
အဝတ်ပျော့ဖတ်မှ ပြုလုပ်သော စက္ကူတိုင်းကိုလည်း အကောင်းစားချည်းဟု မဆိုနိုင်ပေ
အဝတ်စုတ်များတွင် အကောင်း အညံ့ အမျိုးမျိုးရှိသဖြင့် စက္ကူတွင်လည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်
ထိုနည်းတူစွာပင် သစ်သားတွင်လည်း အမာအပျော့ အမျိုးမျိုး ရှိသဖြင့် သစ်ပျော့ဖတ်မှရသော စက္ကူတို့သည် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြချေ
စက္ကူအကောင်းစား ထွက်စေသော အဝတ်မှာ ဘီသွားလျှော်ဖြင့် ပြုလုပ်သော လင်နင်ခေါ် အဝတ်ဖြစ်၍ စက္ကူအကောင်းစား ထွက်စေသော သစ်သားမှာ စပရိုခေါ် ထင်ရှူးသားတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်
စက်ကြိတ်နည်းနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဆေးစိမ်နည်းနှင့်သော်လည်းကောင ရရှိသော ပျော့ဖတ်များကို ထိုအတိုင်း စက္ကူစက်ထဲသို့ မသွင်း ပေးနိုင်သေးချေ
စက်ထဲသို့ မသွင်းပေးမီ ပတ်ချာလှည့် ဓားသွားများ တပ်ဆင်ထားသည့် စည်ကြီးများထဲတွင် ကြေမွသွားအောင် မွှေနှောက် ချေဖျက်ပေးရသည်
ထိုနောက် အခြားလို အပ်သော ဓာတ်ဆေး၊ ကော်ရည်၊ ဆိုဆေး စသည်များကို ရောပေးပြီးမှ စက်ထဲသို့ သွင်းပေးရလေသည်
ပျော့ဖတ်များ အသင့်ဖြစ်သောအခါ စက္ကူဖြစ်အောင် ပြု လုပ်ရန်မှာ မခဲယဉ်းတော့ပေ
ရှေးဦး စွာ ပျော့ဖတ်များကို ကြေးနီကြိုးကလေးများဖြင့် ပိုက်ကွန်သဖွယ် ရက်လုပ်ထား၍ ဘီးများပေါ်တွင် မြန်စွာ ရွေ့နေသော ဆန်ခါပေါက်အပြားကြီး များက သယ်ဆောင်သွားသည်
ထိုသို့ သယ်ဆောင်သွားစဉ် ဆန်ခါပေါက်များမှ ရေများ ယိုကျသွား၍ လေစုတ်စက်ဖြင့် လည်း ရေကို စုတ်ထုတ်သည်
ထိုအချိန်တွင် ပျော့ဖတ်ကို အထူအပါး ညီစေရန်အတွက် ဆန်ပါပြားကြီးများက နံဘေး လိုက် အနည်းငယ် လှုပ်ရှားပေးလျက်ရှိသည်၊ထိုနောက် ရေစာကို ဖော်ပေးသည့် ဒလိမ့်မျာဆီသို့ ရောက် သွားသည်
ထိုမှတစ်ဖန် ရေကို ထပ်မံညှပ်ထုတ်၍ စက္ကူသား ကို ပိုပြီး ကျစ်အောင် ဖိညှစ်ပေးသော အခြားဒလိမ့်များအကြား သို့ အကြိမ်ကြိမ် ဖြတ်ရသည်
ထိုနောက် အပူတိုက်ပေးသော ဒလိမ့်များ၊ အချောကိုင်ပေး အရောင်တင်ပေးသည့် ဒလိမ့်များ ကို ကျော်လွန်ပြီးသောအခါ ကျွန်ုပ်တို့ အလိုရှိသော စက္ကူသည် စက္ကူလိပ်ကြီးများ အဖြစ်နှင့် ထွက်ပေါ်လာလေသည်
စက္ကူ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးကိုလည်း လိုသလို စက်များနှင့် ဖြတ် ပေးနိုင်သည်
စက္ကူကို အလွန်အသုံးများ၍ စက္ကူလုပ်ငန်းမှာ အလွန်ကြီးကျယ်သည့်အလျောက် တစ်နှစ်တစ်နှစ်တွင် စက္ကူလုပ်ရန် အတွက် ခုတ်လှဲရသော သစ်ပင်ပေါင်းမှာ မနည်းလှချေ
စက္ကူ ကို အရမ်းမဲ့ သုံးဖြုန်းကြ၍ သစ်ပင်များကိုလည်း အလျင်မှီ အောင် ထပ်မံ မစိုက်ပျိုးဘဲ ဤအတိုင်းသာ ဆက်သွားမည် ဆိုပါက တစ်နေ့တွင် ဤကမ္ဘာ၌ ခုတ်လှဲစရာ မကျန်တော့ အောင်ပင် သစ်ပင်များ ရှားပါးသွားမည့်ဘေးကို စိုးရိမ်နေရ ပေသည်
စကားနည်း ရန်စဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ခိုက်ရန်ဖြစ်မည့် အခြေအနေမျိုးတွင် တစ်ယောက်ယောက်က စကားဆက်မပြောဘဲ နေလိုက်ခြင်းဖြင့် ရန် ပြေငြိမ်းသွားနိုင်သည်
ရခိုင်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Rakhinekone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ နောင်ခရိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် မော်လမြိုင်မြို့ပေါ်ရှိ နောင်ခရီရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
သက္ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဝီလျံ မိတ်ပိသက္ကရေးကား ဝိတိုရိယခေတ် အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ဝတ္ထုရေးဆရာများအနက် အထင်ရှားဆုံးဝတ္ထုရေးဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်
စာပေပညာရှင်တို့က သက္ကရေးကို ချားဒစ်ကင်းနှင့်နှိုင်းယှည်ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်
ဤသို့ ပြောဆိုခြင်းမှာလည်း၊ နှစ်ဦးစလုံးပင် မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှုစံနစ်၏ ဤပြစ်အနာအဆာ တို့ကို ထုတ်ဖော်ရေးသားတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်
ဤသို့မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှုစံနစ်ကို ဝေဖန်ရေးသား ကြရာ၌ ချားဒစ်ကင်းသည် သက္ကရေးကဲ့ သို့မဟုတ်မူ၍ အဖိနှိပ်ခံအောက်တန်းစားဆင်းရဲသူဆင်းရဲသားတို့၏ ဘဝသနစ်ကို ကွက်ကွက်ကွင်း ကွင်းထင်မြင်လာအောင် ရေးချယ်ပြပြီးလျှင် ထိုသို့ဆင်းရဲနွမ်းပါးရခြင်းအကြောင်း ရင်းကိုထုတ်ဖော် ဝေဖန်ရေးသားလေ့ရှိ၏
သက္ကရေးကမူ ဤသို့ဆင်းရဲသူဆင်းရဲသားများအား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်နေကြသော အထက်တန်းစားတို့၏ ဂုဏ်ပကာသနဝင့်ဝါမောက်ကြွားမှုတို့ကို သရော်ရှုတ်ချကာရေးသားလေ့ရှိသည်
သက္ကရေးကို ၁၈၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာလကတ္တားမြို့၌ ဖွားမြင်သည်
သူ၏ဖခင်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
သက္ကရေးသည် ခြောက်နှစ်သား အရွယ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်၍ ပညာသင်ကြားသည်
သူသည်လန်ဒန်မြို့ရှိချာတာဟောက် စာသင်ကျောင်းတွင် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ကျောင်းတွင်စာကိုလည်း ဂရုမစိုက်၊ ကစားခုန်စား ဘက်တွင်လည်း စိတ်မဝင်စားခဲ့ချေ
သို့ရာတွင်သက္ကရေးသည် ထိုအချိန်ကတည်းကပင် ကဗျာလင်္ကာများကို စပ်ဆိုရေးသားစပြုခဲ့၏
၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် သက္ကရေးသည် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် ထရင်နီတိီကောလိပ်ကျောင်းသို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး ပညာသင်ကြား ခဲ့စဉ် စာဖတ်ခြင်းဖြင့်အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့သည်က များသော်လည်း လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးလုပ်ငန်းများကို အထူးသဖြင့် ဝါသနာပါ၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင်တစ်နှစ်မျှနေပြီးနောက် သက္ကရေးသည်ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးလျှင် ဥရောပတိုက်ရှိ နေရာအနှံ့အပြားသို့သွားရောက်လည်ပတ်လေသည်
နောက်ဥပဒေပညာကိုလည်း လအနည်းငယ်ခန့်ဆည်းပူးခဲ့သေး၏
သို့သော်လည်း အသက် ၂၁နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ ထိုဥပဒေပညာကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီးလျှင် မိဘထံမှအမွေရလိုက်သော အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို စီမံအုပ်ချုပ်ကာ နေထိုင်ခဲ့လေသည်
၁၈၃၃ခုနှစ်တွင် သက္ကရေးသည် 'နေရှင်နယ်စတင်းဒတ်' အမည်ရှိ သတင်းစာတစ်စောင်ကို ဝယ်ယူထုတ်ဝေခဲ့ရာ မကြာမီပင် ထိုသတင်းစာကိုပိတ်လိုက်ရသည်
ထိုနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံပါရစ်မြို့တွင် ပန်းချီပုံဆွဲအတတ်ကိုလေ့လာသင်ကြား ပြန်၏
သို့သော်လည်း ပန်းချီဆရာအလုပ်နှင့်ကြီးပွားနိုင်မည်မဟုတ်သည်ကို မကြာမီပင်သိမြင်လာသဖြင့် စာရေးခြင်းအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးမြူ နေထိုင်ရန် လန်ဒန်မြို့သိုပြန်လာခဲ့လေသည်
သက္ကရေးသည်ဖရေဇာ၊ ပန့်ချစသောမဂ္ဂဇင်းများသို့ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ပုံပြင်ဝတ္ထုများ၊ ဆောင်းပါး များကို ကလောင်အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသားပေးပို့ခဲ့၏
စာရေးစက သက္ကရေးသည် စာအဆင့်အတန်း မြင့်ရေးထက် ငွေကြေး ရရှိရေးကိုသာ အဓိကထားခဲ့လေသည်
သက္ကရေးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့စဉ်က ၁၈၃၆ခုနှစ်က အဇ္ဇဗဲလားရှောအမည်ရှိသောပြင်သစ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သမီးသုံးယောက်ရရှိခဲ့သည်
သို့ရာတွင် ဒုတိယသမီးမှာ အရွယ်မရောက်မီပင် သေဆုံးခဲ့လေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ သက္ကရေး၏ဇနီးသည်လည်း စိတ္တဇရောဂါဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်းခံရရာ တတိယသမီးကို မွေးဖွားပြီးသည့်နောက်တွင် စိတ်မှာပိုမိုဖောက်ပြန်လာသဖြင့် စိတ္တဇဆေးရုံသို့ပို့ထားလိုက်ရလေသည်
ဇနီးသည် မကျန်းမာနေစဉ်အတွင်း၌ပင် သက္ကရေး၏ လက်ရာများကို လူကြိုက်များလာသဖြင့် သက္ကရေးမှာ ဟာသ စာရေးဆရာအဖြစ် ကျော်ကြားလာသည်
၁၈၄၆ခုနှစ်တွင် သက္ကရေးသည် 'ဗင်နတီဖဲယား'ခေါ်ဝတ္ထုရှည်ကြီးကို ဆက်ရေးသားလိုက်ရာ လူကြိုက်များလှသဖြင့် သက္ကရေးသည် ထင်ရှားသောဝတ္ထုရေးဆရာကြီးဖြစ်လာသည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သက္ကရေးသည် 'ပင်းဒင်းနစ်'အမည်ရှိ ဝတ္ထုကိုရေးသားထုတ်ဝေပြန်သည်
ထိုဝတ္ထုတွင် သက္ကရေး၏ ဘဝအကြောင်းအဖြစ်အပျက်အမှန်များ ပါဝင်သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်
နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် 'ဟင်နရီအက်စမွန်' ရာဇဝင်ဝတ္ထုကိုရေးသားထုတ်ဝေသည်
ထိုဝတ္ထုမှာ ဂျိမ်းစတူးဝပ်ဘုရင်ကြီး လက်ထက်ကအင်္ဂလန်ပြည်၏ အခြေအနေကိုနောက်ခံပြုကာ ရေးသားထားသော ရာဇဝင်ဝတ္ထု ကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်း၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့သမျှသော ရာဇဝင်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ဝတ္ထုကြီးဖြစ်ကြောင်း စာပေပညာရှင်များက သဘောရကြ လေသည်
ထိုဝတ္ထုကြီးကို ထုတ်ဝေသည့်နှစ်မှာပင် သက္ကရေးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့သွားရောက်ကာ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဟောပြောပွဲများကိုကျင်းပခဲ့လေသည်
ဤသို့လှည့်လည်၍ ဟောပြောခြင်းဖြင့် ဝင် ငွေအလွန်ကောင်းရကား သက္ကရေးသည် ၁၈၅၅ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ်သွားရောက်ပြန်လေသည်
ထိုသို့ခရီး သွားနေသည့် အချိန်အတောအတွင်း အားလပ်ချိန်များတွင်လည်း နယုူးကမ်းအမည်ရှိ ဝတ္ထုစာအုပ်ကိုရေးသားခဲ့သည်
ထိုဝတ္ထုတွင် သက္ကရေးသည် ချာတာဟောက်စာသင်ကျောင်းတွင် နေခဲ့စဉ်က ကလေးဘဝက အဖြစ်အပျက်များကိုနောက်ခံပြုကာ ရေးသားလေသည်
သက္ကရေးသည်စာ ရေးခြင်းနှင့်ဟောပြောခြင်းကို ပင်ပန်းသော အလုပ်ဟု ယူဆသူဖြစ်သဖြင့် ယင်းလုပ်ငန်းနှစ်ခုစလုံး၌ မပျော်ပိုက်ချေ
အစိုးရအမှုထမ်း၊ သို့မဟုတ်သံအဖွဲ့ဝင်ရာထူးဖြစ်ပါက သူ့တစ်သက်တွက်ငွေရေးကြေး ရေးအတွင် စိတ်ပူစရာမလိုဟုယူဆသည့်အတိုင်း ယင်းရာထူးတစ်ခုခုကို ရရှိရန် သက္ကရေးသည်အမြဲမျှော် မှန်းသူဖြစ်သည်
ထို့ပြင် သက္ကရေးသည် အမြဲကျန်းမာလှသူလည်းမဟုတ်ချေ
၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင်ဟင်နရီအက်စမွန်ဝတ္ထုကြီီး၏ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သည့် ဗာဂျင်းနီးယန်းဝတ္ထုကြီးကို ရေးသားသည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ခရီးလှည့်လည် သွားလာခဲ့သည်ကိုအခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်
ထိုနောက်ကွန်ဟေး မဂ္ဂဇင်းတွင်မကွယ်လွန်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်အယ်ဒီတာအဖြစ်ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သေးသည်
၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ပြီးလျှင် ဒင်းနစ် ဒူးဗယ်အမည်ရှိ ဝတ္ထုကိုရေးသားလေသည်
ထိုဝတ္ထုမှာသက္ကရေး၏ နောက်ဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်၍ ပြီးဆုံးအောင်ရေးမသွားနိုင်ခဲ့ချေ
၁၈၆၃ ခုနှစ်ဒီဇင်္ဘာလ ၂၄ရက်နေ့တွင် သက္ကရေးကွယ်လွန်ရာ သူ့အလောင်းကို ကင်ဆယ်ဂရင်းအရပ်တွင် မြုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ် လေသည်
ဖပဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpape)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ နမ့်နီနမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်နီနမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ဈေးကွက်ထိုးဖောက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကုန်စည် (သို့) ဝန်ဆောင်မှု့ကို ရောင်းချလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထိုကုန်စည် (သို့) ဝန်ဆောင်မှု့၏တန်ဖိုးကို ဝယ်ယူသူများထံသို့ ဆက်သွယ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်
ဆာ ဟင်နရီ အားဗင်း (အင်္ဂလိပ်: Henry Irving) ကို 'ဂျေ အေးချ် အားဗင်း' ဟူ၍လည်း သိရှိကြ၍အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်မင်းသား၊ ပြဇာတ်မန်နေဂျာတစ်ဦးဖြစ်သည်
အမည်ရင်းမှာ ဂျွန် ဟင်နရီ ဘရော့ဒရစ် ဖြစ်၍ ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဆမ္မားဆက်နယ်၊ ကေးတန် မန်ဒဗစ်လ်ရွာ၌ ဖွားမြင်သည်
သူ့ဖခင်ကား ဈေးဆိုင်ငယ်တည်ခင်းရောင်းချသူ ဖြစ်သည်
အားဗင်းသည် ငယ်စဉ် ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်၍ တစ်နေ့နေ့တွင် ကမ္ဘာကျော် ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်ရ မည်ဟု စိတ်၌စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ခဲ့လေသည်
စာရေးအလုပ်ကို လုပ်နေယင်း အားလပ်ချိန်၌ ပြဇာတ် စာအုပ်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာ၏
ဓားသိုင်း အတတ်တို့ကိုလည်း သင်ကြားလေ့လာ၏
၁၈၅၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၌ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အားဗင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ် ရစ်ရှလျူး ပြဇာတ်တွင် အော်လီယန်းမြို့စား ဂတ်စတန်အခန်းမှ ဟင်နရီ အားဗင်းဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်ကပြခဲ့လေသည်
ထိုအခါမှ စ၍ သူသည် ထိုဟင်နရီအားဗင်းဟူသော အမည်ကို ခံယူလိုက် လေသည်
ထိုနောက်တွင် သူသည် ဇာတ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင် ကပြသဖြင့် ရတ်သတ္တပတ်လျှင် ၂၅ သျှီလင်မျှ အခကြေးငွေရ လေသည်
ထိုမျှ နည်းပါးလှသော ငွေထဲမှ မိဘများကိုထောက်ပံ့ရသေး၏
လက်ဦးအစတွင် ဟင်နရီသည်နယ် များ၌သာ လှည့်လည်ကပြခဲ့ရသည်
သို့သော် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိန်ဂျိမ်းဇာတ်ပွဲရုံတွင် ကပြခဲ့ရလေသည်
ထိုနောက် သူသည် ဘုရင်မဇာတ်ပွဲရုံ၊ ဟေးမားကတ်ဇာတ်ပွဲရုံ၊ ဒရူးရီးလိန်း ဇာတ်ပွဲရုံနှင့် ဂေတီ ဇာတ်ပွဲရုံများတွင်လည်း ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရလေသည်
သို့သော် ၁၈၇၁ ခုနှစ်ရောက်မှ သီးဗဲခေါ် ပြဇာတ်၌ ဇာတ်ဆောင် မသီးယတ်အခန်းမှ ပါဝင်ကပြရာတွင် သူ၏နာမည် ထင်ရှား လာလေသည်
၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လိုင်စီယမ်ဇာတ်ပွဲရုံကို သူ ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်ပွဲရုံ၌ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီးများ ရေးသောပြဇာတ်များကို ရုံတင်ခဲ့ရတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ တွဲဘက် ကပြခဲ့လေသည်
နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီး ရှိပ်စပီးယား၏ လက်ရာ များကို ပြဇာတ်ခုံပေါ်သို့တင်၍ ကပြ သဖြင့် ဟင်နရီ အားဗင်း ၏အမည်မှာ အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်လောကတွင် ပိုမိုထင်ပေါ်လာလေသည်
ဟင်နရီအားဗင်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သဘင်ပညာနှင့် သဘင်သည်တို့၏ အဆင့်အတန်းကို တိုးတက် ကြီးပွားစေ၍ ခေတ်မှီအောင်ပြုပြင်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်
သို့အလျောက် ၁၈၉၅ ခုနှစ်၌ ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်
အားဗင်း၏ လိုင်စီယမ်ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုသို့ အခေါက်ခေါက်အခါခါ သွားရောက် ကပြခဲ့ဖူးလေ သည်
ဆာ ဟင်နရီအားဗင်းသည် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် အောက်တို ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဗရက်ဖို့မြို့ ပြဇာတ်ကနေစဉ် ကွယ်လွန် သည်
ဝက်စမင်စတာဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ၏ရုပ် အလောင်းကို မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လေသည်
အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ် အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် သဘင် သည်ထဲတွင် ပထမဆုံးဆာဘွဲ့ရသူ ဟင်နရီ အားဗင်း၏ ပုံတူ ရုပ်ကို လန်ဒန်မြို့ ထရာဖဲလဂါစကွဲယား အနီး၌ ထုလုပ် တည် ဆောက်ထားလေသည်
ဖရန်ဆွာ ရက်ဗီလေး (အင်္ဂလိပ်: François Rabelais; ; ပြင်သစ်: [fʁɑ̃.swa ʁa.blɛ]; ၁၄၈၃ နှင့် ၁၄၉၄ အကြား – ၉ ဧပြီ ၁၅၅၃)သည် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များ အတွင်းက ထင်ရှားသော ပြင်သစ်စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံ တူးရိန်းခရိုင်၊ ရှိနွန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်
ရက်ဗီလေး မွေးဖွားသော ခုနှစ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ငယ်စဉ်ဘဝကို သော်လည်းကောင်း အတိအကျ မသိရချေ
ရက်ဗီလေးသည် ထိုခေတ်က မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူများ ဆိုးယုတ်မိုက်မဲပုံကိုလည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်၏ အဖွယ်မရာ အတွင်းရေးများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်ချ ထုတ်ဖော်၍ ရယ်စရာဖြစ်အောင် ရေးသားခဲ့လေသည်
သူသည် ဟာသရသကို ကောင်းစွာ ပေါ်အောင် ရေးစွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်၏
ရက်ဗီလေးသည် ငယ်စဉ်က ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရ၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖရန်စစ္စကန်ဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီး ဖြစ်လာ၏
ဘုန်းကြီးဘဝတွင် ရောမ၊ ဂရိ၊ ဟီဗရူး၊ အာရဗစ် စာပေများကို ဝါသနာအလျောက် ကြိုးစား လေ့လာခဲ့၏
သို့သော် အခြားဘုန်းကြီးများနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် ထိုဂိုဏ်းမှ ထွက်လိုက်ရ၏
ထိုသို့ ထွက်လိုက်ရသော်လည်း အခြားဂိုဏ်းတစ်ခုဖြစ်သော ဗင်နီဒစ်တင်းဂိုဏ်းသို့ ဝင်၍ ဘုန်းကြီးလုပ်ပြန်၏
၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ကြား၍ ခုနစ်နှစ်ကြာသောအခါ ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရလေသည်
ထိုစဉ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ ဂိုဏ်းဂဏများမှာ ဗဟုသုတနည်းပါး မသိနားမလည်ကြ၍ သဘောထား သိမ်ဖျင်းကြ၏
အမြင်ကျဉ်းမြောင်းကြသဖြင့် အနိုင်ကျင့်ကာ ချုပ်ချယ်တတ်ကြလေသည်
ထိုကဲ့သို့သော စံနစ်ကို ရက်ဗီလေးသည် လက်မခံနိုင်ချေ
ထိုကြောင့် ထိုခေတ်အခါက ဘုန်းကြီး များ အကြောင်း၊ ဂိုဏ်းဂဏများ အကြောင်းကို တပ်အပ်သေချာသိသူ ဖြစ်ရကား အတွင်းရေးများကို သိသလောက် ဖွင့်ချရေးသားခဲ့လေသည်
ရက်ဗီလေးသည် ထိုဆိုးရွားသော အတွင်းရေးများကို ဖွင့်ချရေးသားရာ၌ ရှုတ်ချသောအနေဖြင့်လည်း မရေး၊ ကဲ့ရဲ့သရော်သည့် သဘောနှင့်လည်းမရေးဘဲ ရယ်စရာ အဖြစ်နှင့်သာ ရေးခဲ့လေသည်
ရက်ဗီလေး၏စာအုပ်များတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ဂါဂန်းတူးအားနှင့် ပန်တာဂရူးယယ် ဖြစ်သည်
ထိုစာအုပ်သည် ဂါဂန်းတူးအား ခေါ် အသားစားကြူးသည့် ဘီလူးကြီးနှင့် ယင်း၏သားသေသောက်ကြူး ယစ်ထုပ်ပန်တာ ဂရူးယယ်တို့အကြောင်း ရေးသားထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်
ရက်ဗီလေးသည် ခေတ်ပညာရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ အယူဝါဒအရေးတို့ကို အခြေပြု၍ ရယ်ဖွယ်ရာအဖြစ် ဖန်တီးကာ ရေးသား၏
ရက်ဗီလေးသည် အယူဝါဒတွင် အယူသည်းမှု အချုပ်အချယ်မှ လွတ်မြောက်ကာ လူ့လောက လူ့သဘာဝကို လေ့လာသော ပညာရှိများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်
ရက်ဗီလေးသည် လူတန်းစားအမျိုးမျိုးတို့နှင့် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံဖူးသူ ဖြစ်သောကြောင့် သူရေးခဲ့သော စာပေများသည် လူ့ဘဝနှင့်နီးစပ်လေသည်
ရက်ဗီလေးသည် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရပြီးနောက် လီယွန်မြို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံ၌ ၁၅၃၉ ခုနှစ်အထိ ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏
ထိုနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနှံ့အပြား သွားလာ လှည့်လည်ခဲ့၍ မက်ဇမြို့၌ အတန်ကြာနေထိုင်ရင်း ထိုမြို့၏ ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်
ရက်ဗီလေး၏ စာအုပ်များကို ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ်မှ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့၍ ခရစ်ယန်အသင်းတော်ကလည်း ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့၏
မိတ်ဆွေဖြစ်သူ ကာဒင်နယ်ဗင်လေးက အားပေးကူညီသောကြောင့်သာလျှင် သူ၏စာအုပ်များကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်
ရက်ဗီလေးသည် ၁၅၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်
ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၃)အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၆)ရပ်ကွက် (တပ်မြေ)၊ ဆပ်သွားဖူးလမ်းတွင် တည်ရှိသည်
မက်ဆီမီလျံ  ရောဘတ်စပျဲသည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အတွင်းက ထင်ရှားသော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့လေသည်
သူ့ကို ပြင်သစ် နိုင်ငံ အာရားမြို့၌ ၁၇၅၈ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွား မြင်ခဲ့၏
ပါရစ်မြို့တွင် ဥပဒေပညာသင် ကျောင်းသားအဖြစ် ဖြင့်၎င်း၊ ရှေ့နေအဖြစ်ဖြင့်၎င်း နေထိုင်ခဲ့စဉ် သူ၏စွမ်းရည်နှင့် ကြိုးပမ်းမှုတို့ကြောင့် လူသိများခဲ့သည်
ထိုနောက် သူသည် ဇာတိစြဖ်သော အာရားမြို့သို့ ပြန်သွားပြီးသော် ရှေ့နေလိုက်ကာ အသက် မွေးနေထိုင်ခဲ့သည်
မကြာမီ ကျွမ်းကျင်သော ရှေ့နေ တစ်ဦးအဖြစ်၎င်း၊ ရိုးသားလှသူတစ်ဦး အဖြစ်၎င်း နာမည် ကျော်ကြားလာခဲ့၏
ရောဘတ်စပျဲသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၁ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ အားရားနယ် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်
လွှတ်တော်အတွင်း ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့ရာတွင် သူ့ကို ပါရစ်မြို့၌ လူသိများလာလေသည်
ထိုမျှမကသေး ဂျက္ကဗင်း တော်လှန်ရေး ဂိုဏ်းဝင်များ၏ ထောက်ခံမှုကိုလည်း ရရှိခဲ့၏
မကြာမီ သူ၏ရိုးသားလှသည်ဟူသော နာမည်ကောင်းကြောင့် ဂျက္ကဗင်းဂိုဏ်း၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၆ ဆက်မြောက် လူဝီ ဘုရင် အသတ်ခံရသည်မှာ သူဦးစီးသော တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ပယောဂကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
ပြင်သစ်နိုင်ငံအတွက် အခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သော အမျိုးသား ကွန်ဗင်းရှင်း လွှတ်တော်တွင် သူခေါင်းဆောင်သော ဂျက္ကဗင်း တော်လှန်ရေးဂိုဏ်းသည် အင်အားအကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်
၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် ရောဘတ်စပျဲသည် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံခဲ့ရ၏
ထိုအဖွဲ့မှာ ကွန်ဗင်းရှင်း လွှတ်တော်၏ အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် အာဏာကုန် ရထားသောအဖွဲ့ ဖြစ်လေသည်
ထို့ပြင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီး ဗရုတ် ဗယက်ဖြစ်နေစဉ် တော်လှန်ရေးကြီး၏ ပြည်တွင်းပြည်ပရန်များကို နှိမ်နင်းရှင်းလင်းပေးခဲ့လေသည်
သို့သော် တော်လှန်ရေးကြီး၏ ရန်သူဟူသမျှကို သုတ်သင်ပစ်ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော ထိုအဖွဲ့သည် ကိုယ့်ဇာတ် ကိုယ်မနိုင် ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် လူသူအများ သွေးချောင်းစီးမျှ  သေကြေပျက်ဆီးရလေသည်
စပထမတွင် တော်လှန်ရေးကို မလို လားသူများကိုသာ ရှင်းလင်းသုတ်သင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါတွင် အဖွဲ့ဝင်များသည် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးရန်သူများနှင့် သူတို့နှင့် ကိုယ်ရေးကိစ္စများတွင် မသင့်မြတ်သူများကိုပါ သတ်ဖြတ်ခဲ့လေရာ၊ ၁၇၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင် လ ၂၈ ရက်နေ့အထိ အဖွဲ့က လူပေါင်း ၁၃ဝဝ ခန့်ကို သေဒဏ်ပေးခဲ့လေသည်
အမှန်စင်စစ် ရောဘတ်စပျဲသည် အဖွဲ့၏ အစည်းအဝေးကို မှန်မှန်တက်လေ့ မရှိသည့်ပြင်၊ ကော်မီတီ၏ လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ မရှိခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ မလိုလားအပ်သူများကို ရှင်းလင်းပစ်ခြင်းဖြင့် သူ၏မြော်မှန်းချက်ကို ရရှိနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့လေသည်
သူသည် ရူးဆိုး၏ တော်လှန်ရေးစာပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာသဘောကျ နှစ်ခြိုက်သူ ဖြစ်သည့်အတိုင်း လူမှုဆက်ဆံရေးစံနစ်ကို ပြောင်းလဲပစ်ရန် အလွန်စိတ်အားထက်သန်ခဲ့၏
ထို့ပြင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုများကြောင့် တန်ခိုးကြီးလာခဲ့ရာ ရောဘတ်စပျဲသည် လည်း အာဏာရှင်တမျှ တန်ခိုးကြီးမားလာခဲ့လေသည်
ရောဘတ်စပျဲသည် သူနှင့် သဘောကွဲလွဲခဲ့သောကြောင့် သူ၏ ရဲဘော် ဒန်တွန်ကိုလည်း သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်
သို့ဖြစ်၍ သူ၏ ရဲဘော်များပင် သူ၏ တန်ခိုးအာဏာကို မနာလို ဖြစ်လာကြသည့်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု များကိုလည်း ငြီးငွေ့လာကြပြီ ဖြစ်၏
ထိုနောက်တွင်လည်း သူ၏သဘောတရားများကြောင့် သူ့ကို မုန်းတီးသူ ပိုမိုများပြားလာခဲ့လေသည်
ထိုကြောင့် ၁၇၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူ၏ရန်သူများက သူ့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့လေသည်
နောက်တစ်နေ့တွင် ကွန်ဗင်းရှင်းလွှတ်တော်၏ အမိန့်ဖြင့် အသတ်ခံရလေ သည်
ထိုနောက် ရက်စက်ကြမ်း ကြုတ်မှုများလည်း ပပျောက် သွားလေသည်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်
အရှင်ဥတ္တိယထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ “စက္ခုဝိညေယျ, သောတဝိညေယျ, ဃာနဝိညေယျ, ဇိဝှါဝိညေယျ, ကာယဝိညေယျ၊ ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတဖြစ်သည့် အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရားတို့ကို ပယ်ရှားနိုင်ရန် အဋ္ဌက အရိယာမဂ်ကိုပွားများရမည်”ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အရှင်ဥတ္တရထေရ်၏ အကျဉ်းချုပ်တရားဟောတော်မူပါရန် လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင်က “ကုသိုလ်တရားတို့၏ အစသည် သုဝိသုဒ္ဓသီလနှင့် ဥဇုကဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ သုဝိသုဒ္ဓသီလ၌တည်၍ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများလျှင် မာရ်မင်း၏ တည်ရာ တေဘူမကဝဋ်၏ တဖက်ကမ်းဖြစ်ရာနိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်ပုံ”ကို သတိပဋ္ဌာန် တစ်ပါးစီနှလုံးသွင်းပုံကို ဟောတော်မူပါသည်၊ ဟောတော်မူတိုင်း ကျင့်သုံးသဖြင့် အရှင်ဥတ္တိယ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥတ္တိယပရိဗိုဇ်က ဘုရားရှင်အား “သဿတော လောကော”အစရှိသော သတ္တဝါ-ဟုသိသော အသိဉာဏ်၌ ရပ်တည်၍ ဌပနီယပုစ္ဆာဖြစ်သော မိစ္ဆာအယူများကို မေးလျှောက်ပါသည်၊ ဘုရားရှင်က ထိုမိစ္ဆာအယူများကို ငါဘုရားဖြေကြားတော် မမူဟု မိန့်တော်မူလျှင် အဘယ်အရာကို ဖြေတော်မူပါသနည်း-ဟု ဆက်လက်၍ လျှောက်ထားပါသည်
ဘုရားရှင်က “ငါဘုရား ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိမြင်အပ်သော သတ္တဝါတို့စင်ကြယ်ရန် သောက, ပရိဒေဝတို့ကို လွန်မြောက်နိုင်ရန် ဒုက္ခ, ဒေါမနဿတို့ ချုပ်ငြိမ်းစေရန် အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကို ရနိုင်ရန် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် တရားတော်ကို ဟောတော်မူ၏”ဟု မိန့်တော်မူသည်
ဥတ္တိယပရိဗိုဇ်က “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အလုံးစုံသော လောကကိုဖြစ်စေ, လောက ထက်ဝက်ကိုဖြစ်စေ, လောကသုံးပုံ တစ်ပုံကိုဖြစ်စေ ထုတ်ဆောင်ပါသလော”ဟု မေးလျှောက်သည့်အခါ ဘုရားရှင်က မည်သို့မျှ မိန့်တော်မမူတော့ပါ
ထိုအခါ အရှင်အာနန္ဒာက ဥတ္တိယပရိဗိုဇ်အား မိစ္ဆာအယူမဖြစ်စေရန်အတွက် နယ်စပ်မြို့ ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြားပြီး သင်၏ မေးခွန်းသည် မူလမေးခွန်းကို တမျိုးပြင်၍ မေးခြင်းဖြစ်၍ ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မမူခြင်းအကြောင်းကို ပြဆိုသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဘုရားရှင် ဖြေဆိုတော်မမူခြင်းအကြောင်းနှင့် တကွ ဥပမာ စကားရပ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
သက်ကယ်ကုန်း  (အနောက်)ရွာ၊ ဖက်သောင်
ဟင်္သာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hintharma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကဂင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kahngen)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ကဂင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဂင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဦးဌေးမောင်သည် တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ အရေးတော်ပုံ စသောစာအုပ်များကိုရေးသားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေဆု(တစ်သက်တာဆု) ရရှိခဲ့သူ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဦးဌေးမောင်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတိုင်းကျော်၊ အမိ ဒေါ်ငွေခဲ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်
ဇာတိမြို့မှာ ချောက်မြို့ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းခုနှစ်ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက်သားဖြစ်သည်
စစ်ကြိုခေတ် ချောက်မြို့၊ အေးစေတီ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရေနံချောင်းမြို့၌ ဂျပန်စစ်တပ်ကဖွင့်သော ဆေခိယုခေါဂျော (ခေါ်) အင်ဂျင်နီယာကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
စစ်အတွင်း၌ ချောက်မြို့၊ အရှေ့အာရှတိုက်လူငယ်များ အစည်းအရုံး ဉာဏဗလမှူး၊ စစ်ပြီးခေတ် လူငယ်အစည်းအရုံး အမှုဆောင် စသည့် လူထုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ချောက်မြို့မှ မငွေဆိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျ၍ သားခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
သားနှစ်ယောက် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ယခု သားလေးယောက်၊ မြေးများနှင့်အတူ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည်
၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၀)ရက်နေ့ထုတ် ပြည်သူ့ရဲဘော်ဂျာနယ်တွင် သင်းတို့လောကဝတ္တု ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုအချိန်က ကလောင်အမည်မှာ ရေနံမြေက ရဲဘော်ဖြစ်သည်
ရေနံမြေက ရဲဘော်၊ ရဲဘော်မောင်လှ ကလောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္တုဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၄၈ခုနှစ် မတ်လထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် နု ဝတ္တုရှည်ကို ဌေးမောင်အမည်ဖြင့် စတင်ရေးသားခဲ့သည်
ထို့နောက် (၁၉၅၂-၅၅) ခုနှစ်ထိ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၅၆-၁၉၇၈)ခုနှစ်ထိ မြဝတီ၊ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၈၀-၁၉၈၄)ခုနှစ်ထိ သပြေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာနှင့် (၁၉၈၅-၉၃)ခုနှစ်ထိ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြောက်‌ဥက္ကလာပမြို့နယ် စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ခုနှစ်ထိ ပင်ကိုရေး၊ ဘာသာပြန်၊ ဝတ္တုတိုရှည်ပုဒ်ပေါင်း(၁၀၀၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်
သွေးသောက်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီနှင့် သပြေမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် (၂၅)နှစ်တိုင်တိုင် ခေါင်းကြီးရေးသားခဲ့သည်
ဝတ္တု(၅)ပုဒ်ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တု ရေးသားခဲ့သည်
၎င်းဝတ္တုကို မစိန်တင် (မော်စကိုရေဒီယိုမှ ရုရှားအမျိုးသမီး)က ရုရှားဘာသာ ပြန်ဆို၍ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် အုပ်ရေငါးသောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ဒုတိယရရှိခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲခေါ်သံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ပထမဆုရရှိခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေ(တစ်သက်တာဆု)ကို ရရှိခဲ့သည်
ဆက်ရက် အမျိုးမျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်၌တွေ့ရသည်
အသွေးအရောင်နှင့် အလေ့အကျင့်ကိုလိုက်၍ ဆက်ရက်ငှက် အမျိုးမျိုးရှိကြသည်
ထိုသို့အမျိုးကွဲပြားသည့်အလျောက်လည်း သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အခေါ်အားဖြင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်
သို့သော် ပုံသဏ္ဌာန်အရဆိုလျှင် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးမှာ ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အများဆုံးတွေ့ရသောဆက်ရက်မျိုးမှာ သတ္တဗေဒ အလိုအားဖြင့် အက်ကရီဒိုသီးရီးတြိုက်တစ် ဟု ခေါ် သည်
မျိုးရင်း 'စတာနီဒီး'ဖြစ်သည်
ထိုမျိုးရင်းတွင်သာလိကာနှင့် စတာလင်ဆက်ရက်တို့ပါဝင်ကြသည်
ဆက်ရက်သည် အများအားဖြင့် အလျား ၉ လက်မရှိသည်
ပျံသန်းနေစဉ် အမြီးပိုင်းအဖျားရှိ အဖြူကွက်ကိုလည်း‌ကောင်း၊ တောင်ပံရှိ အဖြူကွက်ကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားစွာမြင်ရသည်
ဆူညံစွာ အော်မြည်နေတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်
ဆက်ရက်ဖိုသည် ဆက်ရက်မအရှေ့တွင် ဦးခေါင်းကို တဆတ်ဆတ်ညိတ်၍ အော်တတ်သည်
အစာစားနေကြစဉ် သွားရောက်နှောင့်ယှက်လျှင် အလန့်တကြားအော်၍ ထပျံတတ်ကြသည်
ဆက်ရက်တို့သည် ကျီးကဲ့သို့ ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့တတ်သောအမူအရာမရှိ၊ ရဲရင့်၏
မြေပေါ်၌ လျှောက်ကာအော်မြည်နေစဉ် အစာကို ရှာဖွေစားတတ်သည်
အများအားဖြင့် ဆက်ရက်တို့ကို မြို့ရွာနှင့် မြို့ရွာအနီး အနားတို့တွင်တွေ့ရသည်
အမြဲတမ်းလိုပင် စုံတွဲနေတတ်ကြ၍၊ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အထူးပင် ခင်မင်တွယ်တာပုံရသည်
အတူတူ အစာရှာဖွေစားနေကြစဉ် တစ်ကောင်ကိုတစ်ကောင် အမွှေးအတောင် ပြုပြင်ပေးတတ်ကြသည်
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် ရန်လုပ်တတ်သည်လည်းရှိ၏
ညအခါတွင် သစ်ပင်အုပ်များ၌လည်းကောင်း၊ ကြံခင်းများ၌လည်းကောင်း စုရုံး၍အိပ် တန်းတက်လေ့ရှိသည်
အိပ်တန်းမတက်မီ ဆူညံစွာအော်မြည် တတ်ကြသည်
ညအခါ၌လည်းရံဖန်ရံခါ ထ၍ အော်မြည်တတ်သည်
သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလခန့်အတွင်း ဖြစ်သည်
အသိုက်ကို အိမ်ခေါင်မိုး၊ ရေတွင်း နံရံပေါက်၊ သစ်ခေါင်းတို့တွင်ကောက်ရိုး၊ သစ်ကိုင်း၊ အမွှေးအတောင်များဖြင့် ဖရိုဖရဲလုပ်တတ်ကြသည်
စွန်၊ ကျီးကန်း၊ ရှဉ့်တို့၏ အသိုက်ဟောင်းများကိုလည်း ထပ်မံပြုပြင်၍ အသိုက် လုပ်တတ်ကြသည်
တစ်မြုံလျှင်ဥပေါင်း ၃ လုံးမှ ၆ လုံးအထိရှိသည်
ဥမှာ အပြာရောင်ဖြစ်၍ အစက်ပြောက်များ မပါရှိပေ
ထို ဆက်ရက်မျိုးကို အန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်
သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်ဖြင့် 'မိုင်နို ကိုရိုနေတပ်'ဟု ခေါ်သော ဆက်ရက်တစ်မျိုးလည်းရှိသည်
ထိုဆက်ရက်၏ အလျားသည် ၈ လက်မ အထိရှိသည်
အမွှေးအတောင်၌ ပြောင်လက်သော အမည်းရောင်နှင့် အဝါရောင်ရော လျက်ရှိသည်
ဤဆက်ရက်မျိုးတွင် ရှည်လျားသောအမောက်၊ မျက်လုံးဘေးရှိအဝါရောင် အရေပြားနှင့် လိမ္မော်ရောင် နှုတ်သီးတို့မှာထင်ရှားသည်
ထို့အပြင် 'အက်ကရီဒိုသီးရီး အဲလဗိုစင့်တပ်'၊'အက်ကရီဒို သီးရီး ကရစ်တိတ်တဲလပ်' စသော ဆက်ရက်မျိုးများလည်း ရှိသေးသည်၊ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရသည်
၁၃၁၁ (၁) ရက်
နိုဝင်ဘာလ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၁၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၄၉) ရက် ကျန်သေးသည်
ဦးပုအစုရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
တင့်တယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinttei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တင့်တယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်(အင်္ဂလိပ်: Neptune) သို့မဟုတ် ကေတုဂြိုဟ်သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ အဋ္ဌမမြောက် ဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး နေမှ အဝေးဆုံးဖြစ်သည်
နက်ပကျွန်းသည် ဓာတ်ငွေ့အမြောက်အမြားနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး မြင်နိုင်ရန်ခက်ခဲသော ခါးပတ်ကွင်း ၄ ခုရှိသည်
နေအဖွဲ့အစည်းအတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် တတိယမြောက်အလေးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာထက် ၁၇ ဆမျှပိုလေးပြီး ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ထက်အနည်းငယ်မျှ ပိုလေးသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ဂရိနတ်ဘုရား ပိုဆီဒွန် (Poseidon) ကို အကြောင်းပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး သူ၏ အာကာသဆိုင်ရာ သင်္ကေတမှာ  ဖြစ်သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ထက် ၁၇ ဆပိုပြီးကာ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ထက် အနည်းငယ်ပိုကြီးသည်
နေမှ ၃ဝ.၁ AU ကွာဝေးသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် သာမန်မျက်စိနှင့် မမြင်ရပေ
ယင်းအား ရှာဖွေလေ့လာမှုထက် သင်္ချာနည်းလမ်းအရ ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းဖြင့် တွေ့ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသောဂြိုဟ်တစ်စင်းပင်ဖြစ်သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လည်ပတ်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဟာဘဲလ် အာကာသမှန်ပြောင်းနှင့် မြေပြင်အခြေစိုက် တယ်လီစကုပ်ကြီးများက အသေးစိတ်ကျသော လေ့လာမှုများအား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏လေထု (ဂြိုဟ်၏အပေါ်တွင်လွှင့်မျောနေသော ဓာတ်ငွေ့အလွှာ) မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှင့် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး မီသိန်းဓာတ်အနည်းငယ်မျှပါဝင်သည်
ထို့ကြောင့် ဂြိုဟ်၏အရောင်မှာ အပြာရောင်ဖြစ်နေသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အပြာရောင်မှာ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ ဆတူမျှပါရှိသော ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်၏အပြာရောင်ထက် များစွာပို၍တောက်ပသည်
ထို့ကြောင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ် အပြာရောင်တောက်ပခြင်းမှာ အခြားအကြောင်းများလည်း ရှိနိုင်သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် တိုက်ခတ်သော လေမှာ နေအဖွဲ့အစည်း အတွင်းရှိ အခြားဂြိုဟ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပြီး အမြန်ဆုံးအနေနှင့် တစ်နာရီလျှင် ၂၁၀၀ ကီလိုမီတာနှုန်း (မိုင် ၁၃၀၀ နှုန်း) အထိတိုက်ခတ်သည်ဟု တိုင်းတာရရှိသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ထက် ၁၇ ဆပိုမိုကြီးမားသော်လည်း ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ၁၉ ပုံတစ်ပုံသာ ရှိသည်
အချို့သော အစောဆုံး မှတ်တမ်းများအား တယ်လီစကုပ်များမှ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
၁၆၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင်  ဂယ်လီလီယိုမှ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်
သူသည် ကြယ်တစ်စင်းနှင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား မှားယွင်းခဲ့ဟန်တူသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို အာကာသပညာရှင်များ ဖြစ်သော အာဘိန်လီဗဲရီယာ(Urbain Le Verrier) နှင့် ဂျွန်ကော့ရှ်အဒမ်(John Couch Adams) တို့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင့်းဖြစ်ပြီး ၂ ဦးစလုံးမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
ထိုဂြိုဟ်မှာ တယ်လီစကုပ်ကို သုံး၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပဲ သင်္ချာနည်းဖြင့်တွက်ချက်မှုကြောင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပထမဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်တွင် ဂြိုဟ်ရံလ ၁၄ စင်းရှိသည်
ထရီတွန် (Triton)သည် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ထိုဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၁၇ ရက်အကြာတွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
တချိန်တုန်းကမူ ကျူးပါး ခါးပတ်ထဲမှ ဂြိုဟ်သိမ်ဟုသတ်မှတ်ခဲ့နိုင်ကောင်းပါသည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ထရိုင်တွန်သည် ကမ္ဘာမြေနှင့် အနီးဆုံးအကွာအဝေးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထရိုင်တွန်သည်နောင်နှစ်ပေါင်း ၃.၆ ဘီလီယံအကြာတွင် ကျိုးကြေပျက်စီးသွားမည်ဖြစ်သည်
ထရိုင်တွန်၏ ပတ်လမ်းမှာ အခြားသာမန်ဂြိုဟ်ရံလများနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ပတ်လမ်းအတိုင်း ၂၃ ဒီဂရီတိမ်းစောင်းလျက် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား လှည့်ပတ်နေသည်
ထရိုင်တန်သည် ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ရံလနှင့်ပလူတိုဂြိုဟ်သိမ်ထက်ပင် ကြီးမားသည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အခြားဒုတိယအကြီးဆုံးဂြိုဟ်ရံလမှာ နီရီး (Nereid) ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗွိင်ယေဂျာ ၂ မှ တွေ့ရှိခဲ့သည်
နီးရီးဂြိုဟ်ရံလသည် ထရိုင်တွန်၏ ဝ.၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသော ထုထည်သာ ရှိသည်
အခြားသော ပုံစံမမှန်သော အတွင်းဘက်ဂြိုဟ်ရံလများအား ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်မှ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
နောက်ဆုံးနှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော ဂြိုဟ်ရံလကိုမူ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်
ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်သည် သူ၏နေပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်း ထူးခြားသော ရွေ့လျားမှုများကြောင့် အာကာသပညာရှင်များသည် ဂြိုဟ်အသစ်ကို ရှာဖွေစေခဲ့သည်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်တစ်စင်းကသာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ရက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သေးသည်
တစ်ခါတုန်းက နတ်ပကျွန်းမှာ အလွန်ကြီးမားတဲ့မုန်တိုင်း "မဟာမှောင်မဲသောအစက်"ဟု လူသိတဲ့မုန်တိုင်းကို ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်က ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှာ တွေ့ခဲ့သည်
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အမှောင်စက်ကြီးအား ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မြင်ခဲ့ရသည် မဟုတ်ပါ
ထိုအချိန်နောက်ပိုင်းကတည်းက အသစ်သော အစက်များကိုလည်း မြင်ခဲ့ရသည်
အဘယ်ကြောင့် အမည်းစက် ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်ကိုမူ မသိရပေ
နာဆာ၏ အနာဂတ်အာကာသယာဉ်များက နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အကြောင်း ပိုမိုသိရှိရန် အကြံပေးထားသည်
ဖန်ခပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankhapin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကျီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၀ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
ကချင်စုကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kachinsugyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗန်ကူးဗားမြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပင်မကုန်းမြေကြီး၏ အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၇၉၀နှစ်များက ထိုဒေသကို လေ့လာရှာဖွေပြီး မြေပုံဆွဲခဲ့သော ဗြိတိသျှ ကပ္ပတိန် ဂျော့ရှ်ဗန်ကူးဗားကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေသည် အနောက်ကနေဒါတွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း တတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်
ကနေဒါနိုင်ငံမြို့ကြီးများတွင် ရှစ်ခုမြောက်အဖြစ် အဆင့် သတ်မှတ်ထားသည်
၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ ဗန်ကူးဗားတွင် လူဦးရေ ၅၇၈,၀၄၁  ရှိပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေတွင် ၂.၁ သန်းကျော်မျှ နေထိုင်ကြသည်
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းက ပြောင်းရွှေ့လာသူ သိသိသာသာ များလာခဲ့ပြီး မြို့တော်ကို လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား အစုံ ရှိလာစေသည်
၅၂ ရာခိုင်နှုန်းသောသူတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ပထမဘာသာစကား အဖြစ် ပြောဆိုခြင်း မရှိကြပေ
မြို့နေလူဦးရေ ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ တရုတ် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သမီး ဖြစ်သည်
အမည်ရင်း ဒေါ်လှလှ ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် "ခင်လတ်" သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်
ဆရာ ဦးထွန်းလှ ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် သန်လျင် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နဝမတန်း အောင်သည် အထိ ဆည်းပူး ခဲ့သည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ်တွင် "ဆုမွန်မေ" ကလောင် အမည်ဖြင့် 'ကဆုန် ညောင်ရေသွန်း' ကဗျာ စ ရေးခဲ့သည်
ထို့နောက် "ခင်လတ်၊ သံလျင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက် ဦးပြည့်စုံနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၏ တည်းဖြတ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု တာဝန်များကို တွဲဖက် တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၅၉ ခု မတ်လထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "လပြည့်ညရဲ့ စစ်မြေပြင်" ဝတ္ထုမှ စ၍ "ခင်လတ်" အမည် ယူခဲ့သည်
ပြည့်စုံရုပ်ရှင် အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်ခေတ် က စပယ်ပင် နှင့် ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့၍ ယခုတိုင်နာမည် ထင်ရှားလျက်ရှိသော ဦးလတ်သည် ဒေါ်ခင်လတ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်
ပဒုမ္မာ ကြာတစ်ပွင့် (၁၉၅၃)၊ ပန်းပဒေသာ (၁၉၆၂)၊ မိုး (၁၉၆၃)၊ ရေစီးကြောင်းကလေး (၁၉၆၄)၊ ဖြေနိုင်ပေါင် (၁၉၆၅) စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသည်
'ဖြေနိုင်ပေါင်' ကို ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း အဖြစ် ရေးသည်
"မေမေခင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဦးပြည့်စုံနှင့် သမီး တစ်ယောက်၊ သားနှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်
မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၁)
စာ ၁၉၃ - ၁၉၄
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၈)
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ(စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇)
မကျည်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၈၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ပကြုံဂါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakyongar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရှေးဘီစီ ၂၅ဝဝ ခန့်က ပင်လယ်နက် တောင်ဘက်တွင်အနောက်ဘက်၌ အီးဂျီးယန်း ပင်လယ်နှင့် အရှေ့ဘက်၌ကက်စပျန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ အာရှမိုင်းနားခေါ် ဒေသတွင်ဟစ်တိုက်ခေါ် လူတစ်မျိုး နေထိုင်ခဲ့လေသည်
ထိုလူမျိုး၏ အဆက်အနွှယ်ဖြစ်သော အာမီးနီးယန်း လူမျိုးသည် ယခုတိုင် ထိုဒေသ၌ နေထိုင်လျက်ရှိသေးသည်
ဟစ်တိုက် လူမျိုးသည် မည်သည့် လူမျိုးဖြစ်သည်ဆိုသည် ကို အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ
ထိုလူမျိုးသည် လူမျိုးချင်း ရောနှောနေသော လူမျိုးဖြစ်နိုင်သော်လည်း အဆီးရီးယန်း၊ ဗက်ဗီလုံးနီးယန်းနှင့် ဖီနီရှန်းလူမျိုးတို့ကဲ့သို့ ဆီးမိုက်လူမျိုး ကား မဖြစ်တန်ရာ
ဟီဗြူလူမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ပုံ မရချေ
သို့သော် ဟစ်တိုက်လူမျိုးသည် ဟီဗြူလူမျိုးနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလောက်သော အဆက်အသွယ်များကား ရှိခဲ့လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့ အသုံးပြုသော ဘာသာစကားသည် ဂရိနှင့် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့ အသုံးပြုသော အင်ဒိုယူရို ပီယန် ဘာသာ စကားဖြစ်ကြောင်းကို ယခုအခါတွင် သိနိုင်လေသည်
ထို့ပြင် ထိုဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့သည် ဂရိနှင့် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့ကဲ့သို့သော လူမျိုးဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြလေသည်
ရှေးလွန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်က အဆီးရီးယားမြို့သည် ယခုကဲ့သို့ မထင်ရှားသေးချေ
မြို့၏အမည်မှာလည်း အဆီးရီး ယားဟု မတွင်သေးဘဲ အဆာဟုသာ တွင်သေးပြီးလျှင် မြို့မှာ လည်း မြို့ကလေးမျှသာ ရှိသေးသည်
ထိုအခါက ဟစ်တိုက် လူမျိုးနှင့် ဗက်ဗီလုံးလူမျိုးတို့သည် ထိုမြို့ကလေးကို တစ်လှည့် စီ အုပ်စိုးခဲ့ကြလေသည်
အဆီးရီးယန်း လူမျိုးသည် ဟစ်တိုက် တို့ထံမှ နန်းတော်ကို မည်ကဲ့သို့ ဆောက်တည်ရသည်
ကျောက်များကို ပုံဖြစ်အောင် မည်ကဲ့သို့ ဆစ်ယူရသည် စသည့် အချက်အလက် အမြောက်အမြားကို ရယူ လိုက်ကြလေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့က ယင်းတို့၏ နန်းတော်အဝင်ဝ တစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် ခြသေ‡့ရုပ် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော အရုပ်များကို ထုလုပ်၍ထားကြသဖြင့် နန်းတော်ကြီးကို ပို၍ ထယ်ဝါလာစေ ပုံကို အဆီးရီးယန်း လူမျိုးတို့က သဘောကျပြီးလျှင် ယင်းတို့ ၏ အဆောက်အအုံ အဝင်ဝများတွင် အရုပ်များကို ထုလုပ်၍ ထားခဲ့ကြလေသည်
ထို့ပြင် ဟစ်တိုက်တို့သည် ဦးခေါင်းနှစ်ခု ရှိသော လင်းယုန်ငှက်ပုံကိုလည်း ထုလေ့ရှိသည်
ထိုဦးခေါင်း နှစ်ခုရှိသော လင်းယုန်သည် နောင်တွင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည့် အချို့ ကြေးငွေနှင့် အမျိုး သား အထိမ်းအမှတ်ပုံအဖြစ် ပေါ်ပေါက် လာမည့် ရှေ့ပြေးပုံ ဖြစ်ခဲ့လေသည်
သံကို စတင်၍ အသုံးပြုခဲ့သော လူမျိုးများတွင် ဟစ်တိုက် လူမျိုးလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်
ထို ဟစ်တိုက်လူမျိုးသည် ပင်လယ်နက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် သံသတ္တုတွင်းများကို တူးဖော်ကြပြီးလျှင် ဓားကို သံဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
သံသည် အလွန်မာကျောပြီးလျှင် ကြေးညိုထက်ပို၍ ခိုင်ခံ့လေလေသည်
ထိုကြောင့် ကြေးညိုဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ဓားနှင့် တိုက်ခိုက်သူအား သံဓားဖြင့် တိုက်ခိုက်သူက လွယ်ကူစွာ အနိုင်ယူနိုင်လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးသည် ထိုကဲ့သို့ သံကို လက်နက်အဖြစ် အသုံး ပြုမိသောအခါ သူတို့နေထိုင်သည့်ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ နယ်ချဲ့ကြရာ ဘီစီ ၁၄ဝဝ ခန့်တွင် အာမီးယန်းများ နေထိုင် သော ဆီးရီးယားကို တိုက်ခိုက်ယူနိုင်ခဲ့ရုံမက ထိုဒေသတဝိုက်ရှိ အီဂျင်ဘုရင်များ မသိမ်းယူနိုင်အောင်လည်း ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ဆီးရီးယားထက် တောင်ဘက်ကျသောဒေသများသို့ ရောက်အောင် ဆက်၍ ချီတက်ကြပြီးလျှင် ပက်လက်စတိုင်တွင် အတည်တကျ နေထိုင် ကြပြီးနောက် ဟီဗြူနှင့် အခြား ဆီးမိုက် လူမျိုးများနှင့် ရောနှောကာ အိမ်ထောင်ဘက်များပြုလုပ်၍ နေထိုင်ကြ လေသည်
ဘီစီ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့ ဗက်ဗီလုံကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးလျှင် ဗက်ဗီလုံမင်းဆက်ကို ဖျက်ဆီးပစ် လိုက်လေသည်
ဆပ်ဗီလူလီယူမာဆိုသည့် ဟစ်တိုက်တို့၏ ဘုရင်လက်ထက် ဘီစီ ၁၄ဝဝ ခန့်တွင် ဗက်ဗီလုံ ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးလျှင် ဟစ်တိုက်တို့၏ အင်ပါယာကြီးအတွင်း သို့ နယ်သစ် များကို ထပ်မံ၍ တည့်သွင်းပေးနိုင်ခဲ့လေသည်
ထိုဘုရင် လက်ထက်တွင် အီဂျစ်တို့ ပိုင်ဆိုင်သော အင်ပါယာ ၏ အစိတ်အပိုင်းကို ဟစ်တိုက်တို့၏ အင်ပါယာ အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်ခဲ့လေသည်
သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် အီဂျစ် ဘုရင်နှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ရသည်ကို တွေ့ရသည်
ဘီစီ ၁၄ဝဝ မှ ၁၂ဝဝ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် ဟစ်တိုက် လူမျိုးတို့၏ ဘုန်းတန်ခိုးသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ဆိုက်ရောက် ချိန် ဖြစ်သည်
ဟစ်တိုက်တို့ တိုင်းပြည်၏ မြို့တော်မှာ ခတ်တိမြို့ဖြစ်၍ ထိုမြို့သည် ပင်လယ်နက်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိလေသည်
ဘီစီ ၁၄ဝဝ မတိုင်မီက ဟစ်တိုက်တို့သည် အီဂျစ်တို့နှင့် မိတ်ဆွေအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရန်သူအဖြစ်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း တွေ့ဖူးခဲ့ ကြသည်
အီဂျစ်တို့သည် သူတို့ မြင်သမျှသော အရာဝတ္ထုနှင့် သူတို့ စိတ်ဝင်စားသမျှတို့ကို ရုပ်ပုံများ ဆွဲလေ့ရှိသူများ ဖြစ် သည်
အီဂျစ် လူမျိုးတို့ ရေးဆွဲသည့် ရုပ်ပုံများတွင် ဟစ်တိုက် လူမျိုးတို့၏ ရုပ်ပုံများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်
ဟစ်တိုက် လူမျိုး၌ ထူးခြားသည့်နှာခေါင်း ရှိသည်
ထိုနှာခေါင်းသည် လင်းယုန်၏ နှုတ်သီးနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူလေသည်
ဟစ်တိုက် လူမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသည့် အာမီးနီးယန်းလူမျိုးတွင် ထိုကဲ့ သို့သော နှာခေါင်းမျိုး ရှိသည်
အာရှမိုင်းနားကို ရောက်ဖူး၍ လှည့်လည်ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ကျောက်များတွင် တွင်းထုထားသော ထူးဆန်းသည့် အရုပ်များ ကို မြင်နိုင်ပေလိမ့်မည်
ထိုအရုပ်များတွင် ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးတို့ အသုံးပြုဖူးခဲ့သော ရုပ်ပုံစာများကိုပါ မြင်နိုင်ပေလိမ့်မည်
ထို ရုပ်ပုံစာများသည် ရှေးဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့ ရေးထိုးထားခဲ့သော ရုပ်ပုံများ ဖြစ်ကြသည်
ထိုရုပ်ပုံစာများသည် တစ်နည်းတစ်ဖုံ ရေးထိုးထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ထိုရေးထိုး ထားချက်များကို အချိန်အတော်ကြာသည်အထိ မည်သူမျှ မဖတ်နိုင်ခဲ့ချေ
ထိုကဲ့သို့သော ရေးထိုးထားခြင်းများကိုသာ တွေ့ရသည် မဟုတ်သေး
ဗက်ဗီလုံလူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သော သပ်ပုံ သဏ္ဌာန် အက္ခရာများကိုလည်း တွေ့ရပေဦးမည်
ထိုသို့ ရေးထိုးရာတွင်လည်း ဟစ်တိုက်တို့သည် ဗက်ဗီလုံလူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သကဲ့သို့ တသွေမတိမ်းတူအောင် အသုံးမပြုခဲ့ချေ
မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ အမြောက်အမြားကို ထည့်၍ အသုံးပြုထားခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်
သစ်တိုက်လူမျိုးတို့၏ ဥပဒေများမှာ ထင်ရှား ကျော်ကြား လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် အီဂျစ်နှင့် ဗက်ဗီလုံလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်စာလျှင် ရည်ရည်မွန်မွန် မရှိလှသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် 0x100သစတြီးယန်း လူမျိုးတစ်ဦးက ဟစ်တိုက် လူမျိုးတို့ ရေးထိုးထားခဲ့သည်များကို ဖတ်နိုင်သဖြင့် ဂရိလူမျိုး ဟိုးမား ရေးစပ်ထားသည့် လက‡ာတွင် ပါရှိသော ထရွိုင်က မြို့ကြီး၏အကြောင်းကို ရေးထိုးထားခြင်း ဖြစ်သည်ကို သိရလေ သည်
ထို့ပြင် ဒုတိယ ရမ်မီးဆီးခေါ် အီဂျစ်ဘုရင် တစ်ခါတွင် ဟစ်တိုက် ဘုရင်ထံသို့ သံသန့်သန့် တင်ပို့ပေးရန် မှာထား သည့် အကြောင်းနှင့် ဟစ်တိုက်ဘုရင်က သံဓားတစ်လက်ကို ပထမ တင်ပို့ပေးပြီးသည့်နောက်တွင် သံများကို တင်ပို့ပေးသည့် အကြောင်ကိုပါ သိရလေသည်
ဟစ်တိုက်ဘုရင်သည် အီဂျင်ဘုရင်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရသည့် နောက်ပိုင်းတွင် အဆီးရီးယန်းလူမျိုးနှင့် ပင်လယ်မှ လူများက ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့အား တိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် ထိုလူမျိုး၏ဘုန်း တန်ခိုးသည် သေးသိမ်၍ သွားရုံမက ဘီစီ ၇၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဆာဂွန်ဘုရင်က ဟစ်တိုက်တို့၏ မြို့တော်ကို သိမ်း ပိုက်လိုက်လေသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်နှင့် တိုးတက်မှုများသည် ပြိုကွဲကုန်ပြီးလျှင် သူတို့၏ အကြောင်းအရာများသည်လည်း မှေးမှိန်၍ သွားတော့လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးတို့သည် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးသည့် လုပ်ငန်း တွင် ဝါသနာပါပြီးလျှင် ကျွဲနွားများ မွေးမြူရာတွင်လည်း လွန်စွာ ကျွမ်းကျင်လေသည်
ပျားများကို မွေးမြူကြသည့်အပြင် မြင်းများကိုလည်း မွေးမြူပြီး လျှင် ယဉ်ပါးအောင် လုပ်ယူကြ လေသည်
ဟစ်တိုက်လူမျိုးသည် နတ်များကို ကိုးကွယ်လေ့ ရှိ ကြလေသည်
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ သရက်တော
ဓမ္မကျရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dhammakya)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ဓမ္မကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓမ္မကျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၅ ဦး၊ မ ၄၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးထင်ကျော် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ၂၀၁၆ မတ်လမှ ၂၀၁၈ မတ်လ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဒုသမ္မတလောင်း အဖြစ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များက အဆိုပြုခြင်းခံကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဦးထင်ကျော်အား ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်ကို ၁၉၄၆ ဇူလိုင် ၂၀ တွင် ဖခင်စာရေးဆရာ မင်းသုဝဏ် နှင့် မိခင် ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်
ဖခင် မင်းသုဝဏ် သည် မွန်-မြန်မာမျိုးရိုးဖြစ်သည်
မွေးချင်း (၃) ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်
ဦးထင်ကျော်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထက် အသက် တစ်နှစ် တစ်လ တစ်ရက်ငယ်ရွယ်သူ ဖြစ်သော်လည်း မက်ဒရစ်ကျောင်း (အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်)တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်အတူ ပညာဆည်းပူးခဲ့သူဖြစ်သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ တွင် စီးပွားရေးပညာဘွဲ့ (B.Eco) ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွေ့ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပျူတာ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
နိုင်ငံတော် မှ ပညာတော်သင်ဆု ရရှိပြီး လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၈၇ တွင် Arthur DeLittle, Management Education Institute, Cambridge, Massachusetts တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၈ မဟာတန်း တက်စဉ် အချိန်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ်နည်းပြအတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာပင် အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် ဌာနခွဲမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၀ မှ ၁၉၉၂ ထိ  နိုင်ငံခြား စီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန တွင် ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး ရာထူးအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး တာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ကြည် ဖောင်ဒေးရှင်းတွင် စတင်တည်ထောင်စဉ်မှ သမ္မတ မဖြစ်မီအထိ အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နောက်ကွယ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာရှိနေခဲ့သူတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ထက် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်သာ ပိုမိုနီးကပ်သူဖြစ်သည်
နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျခံနေစဉ်အတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ပြင်ပကမ္ဘာကို ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့သော လူအနည်းစုတွင် ဦးထင်ကျော်လည်း ပါဝင်သည်
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သံတမန်ရေးရာ အရာရှိလည်း ဖြစ်သည်
NLD နာမည်ကြီး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦးလွင်၏သမီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်စုစုလွင်၏ ခင်ပွန်းလည်း ဖြစ်သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဦးထင်ကျော်အား ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်မှ သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ဦးထင်ကျော်သည် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး ၂၁ ဦးအား ၁၈ ဦးအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်သို့ တင်ပြခဲ့သည်
၂၁ မတ် ၂၀၁၆ တွင် ဝန်ကြီးများအား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကျမ်းသစ္စာကြိမ်ဆိုပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်
နိုင်ငံတော် သမ္မတအိမ်တော်တွင် သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန် ထံမှ သမ္မတအဆောင်အယောင် ဖြစ်သော ရွှေစလွယ်ကို လွှဲပြောင်းကာ နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လွှဲပြောင်းခဲ့သည်
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက် အမှတ် (၁၂၀၁၈) ဖြင့် လက်ရှိအလုပ်တာဝန်များမှ အနားယူလိုသောကြောင့် သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြော်ငြာခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်သည် သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူနေစဉ်က နိုင်ငံတော်အဆင့်ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်
ဦးထင်ကျော်သည် "ဒလဘန်း" ကလောင်အမည်ဖြင့် သုတစာပေ နိုင်ငံရေးစာပေ တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်
သူ၏ဖခင် မင်းသုဝဏ်အကြောင်းကို အဘဘဝ အဘအကြောင်း တစေ့တစောင်း အမည်ဖြင့် စာအုပ်ရေးသားခဲ့သည်
ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် မက်ဒူဆာ (ဂရိ: Μέδουσα; အင်္ဂလိပ်: Medusa; အင်္ဂလိပ်မစ်ဒယူးဇာ_(ဆာ))ကို ဂေါဂို (Gorgo) အဖြစ်လည်း ခေါ်တွင်ကြ၍ မိစ္ဆာ ဂေါဂန်သုံးပါး (Gorgon) ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်
ယေဘုယျအားဖြင့် ဂေါဂန်များကို ဖော်ပြရာတွင် အတောင်ပံပါ၍ အဆိပ်ရှိ မြွေများစွာရစ်ခွေနေသော ဦးခေါင်းပုံဖြင့် ဖြစ်လေသည်
မက်ဒူဆာ၏ ဇာတ်လမ်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရေးဖွဲ့ထားသည်မှာ ရောမကဗျာဆရာ အောဗစ်၏ 'ပြောင်းလဲမှုများ' (Metamorphoses) စာအုပ်ဖြစ်သည်
ကဗျာအရ သူမသည် အလွန်ချောမောလှပ၏
ပိုဆိုက်ဒန်က အသီးနာဘုရားကျောင်းဆောင်တွင် သူမကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ရာ ထို့နောက် အသီးနာက မက်ဒူဆာကို ဤသို့ စေယ်ကားခံရခြင်းကြောင့် အပြစ်ပေးသည့်အနေဖြင့် ယခုသိရှိသည့်အတိုင်း သူမကို မိစ္ဆာသဏ္ဌာန်၊ ကြည့်ခံရသူများ ကျောက်တုံးဖြစ်သွားစေသည့် သတ္တဝါမျိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ရင်းမြစ်အများစုက သူမကို  ဖောဆစ် နှင့် ဆီးတိုတို့၏ သမီးဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်
သို့ရာတွင် စာရေးဆရာ ဟစ်ဂျိုင်းနက်စ်က ဂေါဂန်နှင့် ဆီးတို၏ သမီးအဖြစ် ပြဆိုသည်
ဟီးဆီးယဒ် နှင့် အီးစကီးလပ်စ်က သူမသည် ကစ်သီးနီ (Cisthene) ကမ်းရိုးတန်းမြို့ အနီးရှိ ဆာပဲဒန် (Sarpedon) ကျွန်းတွင် နေထိုင်၍ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ရေးသားကြသည်
ဘီစီ ဒုတိယရာစု ဝတ္ထုရေးဆရာ ဒိုင်ယာနီးဆီးယပ်စ် စကီးတိုဘရာချီယန်က သူမသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံရှိ နေရာတစ်နေရာတွင် ထား၍ ရေးဖွဲ့ပြီး ယင်း၌ ဟီရော့ဒတပ်စ်က မြောက်အာဖရိကအပိုင်းမှ ဘားဘာအနွယ်ဝင်များက ၎င်းတို့၏ ဘာသာရေးအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် မက်ဒူဆာ၏ ဒဏ္ဍာရီကို စတင်ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ဆိုသည်
မက်ဒူဆာသေဆုံးပြီးနောက် အသီးနာနတ်ဘုရားမအတွက် နတ်ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ တဖန် ဆံပင်အသစ်များဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်
မက်ဒူဆာကို ပိုဆိုက်ဒန်က အဓမ္မပြုကျင့်ပြီးနောက် ပါးဆီးယပ်စ်က ခေါင်းဖြတ်ခဲ့၍ သူမ၏ ဦးခေါင်းကို အသုံးချခဲ့သည်
ခေါင်းပြတ်သွားသော်လည်း အကြည့်ခံရသူများ ကျောက်တုံးဖြစ်သွားစေသည့် စွမ်းရည်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်မှာ ပါးဆီးယပ်စ်က ထိုဦးခေါင်းကို အသီးနာထံ ပေးအပ်သည်ပထိပင်ဖြစ်၍ အသီးနာက သူမ၏ ဒိုင်းတွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည်
ဂရိဂန္ထဝင်ခေတ်တွင် မက်ဒူဆာဦးခေါင်းပုံကို မကောင်းမှုကံကြမ္မာ တန်ပြန်ခုခံ၊ ဖယ်ရှားသည့် အဆောင်အယောင် (Gorgoneion) အဖြစ် အသုံးချခဲ့ကြသည်
ငတောက်တူကြီးရွာ၊ ငတောက်တူကြီး
ငကျန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngakyan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၉ ဦး၊ မ ၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ကော်ရွာ၊ ပိုက်စလပ်
ဗမာကြောင် (အင်္ဂလိပ်: Burmese cat၊ ထိုင်း: ทองแดง သို့မဟုတ် ศุภลักษณ์, ရောမအက္ခရာ: Thongdaeng သို့မဟုတ် Supphalak) သည် အိမ်မွေးကြောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်
တိုတိုလျားသောအမွှေးများရှိပြီး ပိုးထည်အသားနှင့်ဆင်တူသည်
Taylor၊ David (1989)
ISBN 0-86318-371-9
4th printingNational Alliance of Burmese Breeders, a CFA-affiliated Burmese ClubBurmese pedigree databaseBurmese-Burmilla pedigree databaseNew Zealand Burmese Cat Club Archived 15 January 2019 at the Wayback Machine.UK Burmese Cat AssociationThe Burmese Cat ClubUK Burmese Cat SocietyUnited Burmese Cat Fanciers (UBCF) a non-affiliated global Burmese Cat Club
ထနောင်းပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဌိတနိသိန္န, ပစ္ဆတောဂစ္ဆန္တီ. ဥပ္ပထေနဂစ္ဆန္တီ သိက္ခာပုဒ်များ (ပါဒုကဝဂ်)ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဂိလာန မဟုတ်သော—ထိုင်နေသူအား မိမိတို့က မတ်မတ်ရပ်လျက် တရားဟောကြကုန်၏၊ [ထိုင်ခြင်းနှင့် ရပ်ခြင်းတွင် ရပ်ခြင်းက အောက်တန်းကျ၏၊ ထိုကြောင့် အကဲ့ရဲ့ခံရ၏
ရှေ့ကသွားသူအား မိမိတို့က နောက်မှလိုက်လျက် တရားဟောကြကုန်၏
လမ်း၌သွားနေသူအား မိမိတို့က လမ်းဘေးမှသွားလျက် တရား ဟောကြဟုန်၏
ထိုအပြုအမူကို အခြားရဟန်းများက မနှစ်သက်ကြသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ကြပြီးလျှင် ဘုရားရှင်အား တိုင်တန်း လျှောက်ထား ကြသောကြောင့် တားမြစ်တော် ပြီးနောက် ဂိလာနဖြစ်နေလျှင် ဟောခွင့်ပြုတော်မူကာ—“န ဌိတော နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ...၊ န ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တော ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ...၊ န ဥပ္ပထေန ဂစ္ဆန္တော ပထေန ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာ ကရဏီယာ”
ဟု ဤသိက္ခာပုဒ် ၃-ပါးကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
“မိမိကပ်လျက် ထိုင်နေသော ဂိလာနမဟုတ်သူအား...မိမိက နောက်မှလိုက်လျက် ရှေ့ကသွားသော ဂိလာန မဟုတ်သူအား... မိမိက လမ်းမဟုတ်သော လမ်းဘေးမှ လိုက်လျက် လမ်းကသွားနေသော ဂိလာန မဟုတ်သူအား တရားမဟောအံ့”ဟု အလေ့အကျင့်ကိုပြုရမည်
[ “တရား” ဟု လာသမျှ၌ ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ တရားကိုသာ ဆိုလိုသည်၊ မြန်မာဘာသာ စသည်ဖြင့် ပြောလျှင် အာပတ်မသင့်
ဤတွင်တရားဟောမှုနှင့်ဆိုင်သော သိက္ခာပုဒ်များပြီး၏
၀ ဇန်နဝါရီသည် ပြက္ခဒိန်တွင်ပါရှိသော နေ့ရက်မဟုတ်ပဲ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဆော့ဝဲလ်ပညာရပ်များတွင် အသုံးပြုသည်
Microsoft Excel တွင် 1900 date format တွင် ၀ ရက်သည် ၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၀ ဖြစ်သည်
၀ မတ်၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ
ယင်းတော်မြို့မရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintawmyoma)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ယင်းတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှင်ဥပဋ္ဌာကဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥပဋ္ဌာကဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဈာန်ရသူဆိုရန် သင့်ပေလိမ့် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်
ကံကြမ္မဇ  ကမ္မဇ (ပါ)၊ အတိတ်က ပါလာသော ကံအရင်း
နိစ္စဓူ  နိစ္စဓူဝ (ပါ)၊ အစဉ်အမြဲ
တရာရှည်  ထန်းပင်တရာ၏ အရှည်
မြင်မူသားနဲ  မြင်းမူသား မောင်ထွေရူး၏ နည်းအတိုင်း
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ
သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်
တခွီးဒိုရွာ(အင်္ဂလိပ်: Takhweedo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မထောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မထောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၀၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၇၉ ဦး နေထိုင်သည်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်
ဝေဒနာသုံးပါးတို့တွင် သုခဝေဒနာကို ဒုက္ခဟု ရှုရမည်
ဒုက္ခဝေဒနာကို သလ္လအားဖြင့် ရှုရမည်
အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို အနိစ္စအားဖြင့် ရှုရမည်
ထိုသည့် အတိုင်း ဉာဏ်ဖြင့်သိမြင်သောရဟန်းကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်သူ၊ တဏှာကို ဖြတ်တောက်ပြီးသူ၊ သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့ကို ခြေချွတ်နိုင်သူ၊ မာနကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဒုက္ခ၏ကုန်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသူဟု ဆိုအပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်
သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့တွင်...(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ကို ရနိုင်သော တရား(အင်္ဂါ)လေးမျိုးတို့၌ သဒ္ဓိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်
(၂) သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါးတို့၌ ဝီရိယိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်
(၃) သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့၌ သတိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်
(၄) ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးတို့၌ သမာဓိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်
(၅) အရိယသစ္စာလေးပါးတို့၌ ပညိန္ဒြေသည် အကြီးအကဲဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို သူဌေးသားလေးယောက်နှင့် ဘုရင်တို့ နက္ခတ်ပွဲသဘင်အခါ အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ဧည့်ဝတ်ပြုပုံဥပမာဖြင့် ထင်ရှားအောင် ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
သဒ္ဓါအစရှိသော ဗိုလ်ငါးပါးတို့တွင်...(၁) သဒ္ဓါဗိုလ်ကို သောတာပတ္တိယင်္ဂတရားလေးပါးတို့၌(၂) ဝီရိယဗိုလ်ကို သမ္မပ္ပဓာန်တရားလေးပါးတို့၌(၃) သတိဗိုလ်ကို သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးတို့၌(၄) သမာဓိဗိုလ်ကို ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးတို့၌(၅) ပညာဗိုလ်ကို အရိယသစ္စာတရားလေးပါးတို့၌ အကြီးအကဲအဖြစ်ထား၍ ရှုမှတ်ရ မည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ သံယုတ်အဋ္ဌကထာအတိုင်း ဗိုလ်ငါးပါးကို နက္ခတ်သဘင်ပွဲ ဆင်နွှဲကြသော သူဌေးသားလေးယောက်နှင့် ရှင်ဘုရင်တို့ ပျော်ပွဲစားထွက်ပုံ ဥပမာဖြင့် ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဤသုတ်၌ သေခဗလကို ဟောတော်မူပုံနှင့် ကောရဏ္ဍကောလဝါသီ မဟာဒန္တထေရ်၏ အဆိုအမိန့်ကိုလည်း ပြဆိုထားပါသည်
ဋီကာ၌လည်း အကျယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်
ဒဋ္ဌဗ္ဗသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အားငါးမျိုးတို့ကို  ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
နေ့ ဆိုသည်မှာ အချိန်ကိုတွက်ချက်သည့် အတိုင်းတာ တစ်ခုဖြစ်သည်
ယခုအချိန်ထိ ၂၄ နာရီမှာ ၁ ရက်နှင့် ညီမျှသည်ဟု လက်ခံကြသည်
ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာကြီးသည် ဟင်းလင်း ပြင်အတွင်း၌ နေကို လှည့်ပတ်၍သွားနေစဉ် ယင်း၏ဝင်ရိုး ပေါ်၌လည်း လည်လျက်ရှိလေသည်
ထိုသို့ မိမိဝင်ရိုးပေါ်တွင် အစဉ်မပြတ်လည်နေသဖြင့် နေ့နှင့်ညဉ့် ဖြစ်ပေါ်ရသည်
ကမ္ဘာ ကြီးသည် ယင်း၏ဝင်ရိုးပေါ်၌ တစ်ပတ်ပြည့် လည်ရန်အတွက် ၂၄ နာရီမျှ ကြာသည်
ထိုအချိန်ကို တစ်ရက်ဟု ခေါ်သည်
သို့ဖြစ်ရကား တစ်နေ့နှင့် တစ်ညဉ့်သည် တစ်ရက် ဖြစ်လေ သည်
ကမ္ဘာကြီးသည် မိမိ၏ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ယင်း နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိသောအချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်
တစ်ပတ် ပတ်မိရန် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၃၄ ရက် ကြာ၏
သို့သော် သာမန်အားဖြင့် ရိုးရိုးနှစ် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက်၊ ရက်ငင်နှစ် တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၆ ရက်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်
*ပြက္ခဒိန်တစ်ရက်လျှင် ၂၄ နာရီကြာ၍ ထိုရက်ပေါင်း ခုနစ်ရက်ကို ရက်သတ္တတစ်ပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရက်သတ္တပတ် လေး ပတ်ကို တစ်လဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၂ လ၊ သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ် ပေါင်း ၅၂ ပတ်ကို တစ်နှစ်ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးအသီး သတ်မှတ် ထားလေသည်
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ရေနာရီကို အမှီပြု၍ ပဟိုရ်စည်ကို တီးခတ်သောအားဖြင့် ပဟိုရ်နာရီကို အသုံးပြုရ လေရာ ရေနာရီအားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် နာရီ ၆ဝ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထား၏
တစ်ရက်ဆိုသည်မှာ လွန်ခဲ့သော သန်းခေါင် မှသည် လာလတ္တံ့သော အနာဂတ်သန်းခေါင်အထိ ဖြစ်သည်
တစ်ရက်ဟု ဆိုအပ်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ ညဉ့်ကာလ ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားလေသည်
ပဟိုရ်နာရီမြန်မာလူမျိုးတို့သည် ရှေးထုံးကိုလည်း မပယ်နှင့်၊ ဈေး သုံးလည်း မကြွယ်နှင့်ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို လက်သုံးပြု လျက် ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ စေတီ တည်ထား ကိုးကွယ်ခြင်း၊ တိုက်တာနေအိမ် ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရှင်ပြု နားသ-မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း၊ ရေတွင်းရေကန် ပန်းမာလ်ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပျိုးကြဲ ကောက် စိုက် လယ်လုပ်စသော အလုံးစုံသော လူမှုကိစ္စ အဝဝတို့ကို ပြုလုပ်ရာတွင် ရက်၏ စင်ကြယ်ခြင်းကို ရွေးချယ်စိစစ် ပြုလုပ် တတ်ကြလေသည်
ရက်၏ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည်ကား ပြဿဒါးရက်၊ သမား ညိုရက်၊သမားဖြူရက်၊ ရက်ယုတ်မာ၊ရှမ်းရက်၊ မဟာရက်ကြမ်း၊ ဝါရမိတ္တုငယ်၊ ဝါရမိတ္တုကြီး၊ ရက်ပုတ်၊ နဂါးပေါ်ရက်၊ လဆန်း မြေခံ၊ လဆုတ် မြေခံ စသောရက်တို့ကို လွတ်ကင်းအောင် ရွေးချယ်ခြင်း ဖြစ်သည်
သာမန်အားဖြင့်ကား ရက်ရာဇာကို ဆောင်၍ ပြဿဒါးရက်ကို ရှောင်တတ်သည့်အလေ့ ရှိလေ သည်
ဧရာဝတီဘဏ် (Ayeyarwady Bank) သည် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂ ဇူလှိုင်လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဦးဇော်ဇော်ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီဘဏ် ရန်ကုန်ရုံးချုပ်သည် အမှတ်(၁၆၄)၊ မဟာဗနွုလလမ်းမကြီး၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး နေပြည်တော်ရုံးချုပ်မှာ ၁၁၀-၁၁၂၊ သီရိရတနာအဆင့်မြင့်ဈေး၊ ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်၊ နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသည်
ယခုအခါ ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၂၆၁ ခုထိ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်
ဆောင်ပုဒ်မှာ "စိတ်ချယုံကြည် ဧရာဝတီ" ဟူ၍ဖြစ်သည်
ဧရာဝတီဘဏ်ကို ၂ ဇူလှိုင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ခွင့်ပြုမိန့် ရရှိခဲ့ပြီး ၁၁ ဩဂုတ်လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်
ခွင့်ပြုပြီး မတည်ရင်းနှီးငွေမှာ မြန်မာကျပ်ငွေ ၇၅ ဘီလီယံဖြစ်ပြီး ၅၅ ကျပ်ဘီလီယံ ထည့်ဝင်ပြီးဖြစ်သည်
ငွေစုဘဏ်လုပ်ငန်းချေးငွေလုပ်ငန်းငွေလွဲလုပ်ငန်းCard Mangementလစာပေးခြင်းငွေကောက်ခံပေးခြင်းအခြားဝန်ဆောင်မှုများလုံခြုံမှုသေတ္တာငှားရမ်းခြင်းဘဏ်အာမခံElectronic BankingInternational BankingInternet BankingMobile BankingMobile Wallet၂၀၁၃Best Private Bank Myanmar 2013 by World Finance၂၀၁၄Best Private Bank Myanmar 2014 by World FinanceBest Retail Bank Myanmar 2014 by World FinanceGlobal Banking & Finance Review Awards 2014 – Fastest Growing Retail Bank Myanmar 2014Global Banking & Finance Review Awards 2014 – Most Innovative Banking Services (AYA iBanking) Myanmar 2014“Banker of the Year 2014” by the Myanmar Times.၂၀၁၅Best Private Bank, Myanmar 2015 by World FinanceBest Banking Group, Myanmar 2015 by World FinanceMost Sustainable Bank, Myanmar 2015 by World Finance
ခဂျိဝရဘူတာ (梶原停留場駅 ခဂျိဝရ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ခိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အရှင်ဥပဍ္ဎဒုဿဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥပဍ္ဎဒုဿဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ဗလချိုက်ရွာ၊ နောက်မီး
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၄၂)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၂၃) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၂၄) ရက်) ကျန်သေးသည်
၁၈၄၇ – သောမတ် အက်ဒီဆင်၊ အမေရိကန်လူမျိုး တီထွင်သူ၊ သိပ္ပံပညာရှင်နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် (၁၉၃၁ ကွယ်လွန်)၂၀၂၁ – တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ၊  ချင်းပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ
ဟက်ဆမု − ချူးအိုးဘူတာ  (発寒中央駅 ဟက်ဆမု − ချူးအိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ဆပ်ပိုရိုမြို့၊ နိရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဝက်ချောင်းကလေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetchaungkalay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယမ်းကောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၃ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ဆီမီးခွက်အကသည် ဘာသာရေးနှင့်ဆက်နွယ်သော အကတစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၉၆၂တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် ဘာသာရေး၊ ပွဲတော်အခမ်းအနားများ ကျင်းပသည့်အခါတိုင်း ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရားကို ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်
ဤအကသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဆီမီးခွက်ဖြင့်တစ်မျိုး၊ ပန်းများဖြင့်တဖုံကိုင်မြှောက်၍ ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ဖွဲ့နွဲ့သီဆိုကာ ပူဇော်ကပြကြသော ကဟန်များဖြစ်သည်
အကမှာလည်း တည်ငြိမ်မှု၊ လေးနက်မှု၊ သိမ်မွေ့မှုတို့နှင့် ပေါင်းစပ်၍ကပြရသော အကတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဤအကကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့က ပထမဆုံးတင်ဆက် ကပြခဲ့သည်
ငရုတ်ကောင်းပင် Black pepper (Piper nigrum) သည် သစ်ပင်များကိုနွယ်၍ ပေါက်တတ်သော နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်
ရုက္ခဗေဒအရ 'ပိုက်ပါနီဂရမ်'ဟု ခေါ်သည်
အသီးကို မရင့်မှည့်မီခူး၍ အခြောက်လှန်းပြီး ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်းအမည်းမှုန့်ကို ရသည်
အသီးမှည့်ကို ဖြစ်စေ၊ အသီးနက်အခွံခြောက်ကိုဖြစ်စေ ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်း အဖြူမှုန့်ကို ရသည်
ငရုတ်ကောင်းပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ထိုနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဂျာဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဗော်ညိုကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု အစရှိသော အရပ်ဒေသများသို့ ရောက်သွားသည်
ငရုတ်ကောင်း အမြောက်အမြား တင်ပို့ ရောင်းချသော အရပ်မှာ စင်္ကာပူနိုင်ငံ ဖြစ်သည်
ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်သား ကုန်သည်ကြီးများသည် ငရုတ်ကောင်းကို စမဲအမွှေးအကြိုင်အဖြစ် တန်ဖိုးထားကာ ယင်းကို ရလို၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြသည်
ယင်းသို့ ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြရာမှ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းကို လှည့်ပတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ရေလမ်းခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်
ပိတ်ချင်း ခေါ် ငရုတ်ကောင်းတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပိုက်ပါလောင်ဂမ်'ဖြစ်၍ ငရုတ်ကောင်း အရှည်မျိုး ဖြစ်လေသည်
ပိတ်ချင်းကို ဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အာသံပြည်နယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သော မိန်းမ၏အတွေ့မှတပါး အခြားတစ်ခုသောအတွေ့ကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဣတ္ထိဖဿအကြောင်း သာဓကအနေဖြင့် မဟာစေတီယင်ပြင် ဒဟရဘိက္ခုဝတ္ထုကို ပြဆိုထားပါသည်
ဤသုတ္တန်တို့ကို ပဉ္စဂရုကအနေအားဖြင့် ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြပါသည်
အက်ရှားရီကီးယား ကိုလိုင် (Escherichia coli) သည် အီး ကိုလိုင် (E. coli) ဆိုသည့် အတိုကောက် အမည်ဖြင့် လူသိများသည့် အချောင်းသဏ္ဌာန်ရှိ ဘက်တီးရီးယားပိုး တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သွေးနွေးသတ္တဝါများ၏ အူလမ်းကြောင်းတွင် အတွေ့များသည်
အီး ကိုလိုင် အမျိုးအစား အများစုမှာ ဘေးကင်းသော်လည်း အချို့မှာ လူတို့တွင် အစာအဆိပ်သင့်မှု ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်
ဘေးကင်းသော အီး ကိုလိုင်များသည် ပုံမှန် ဘက်တီးရီးယားများ ဖြစ်ပြီး ဗီတာမင် ကေ ၂ ကို စစ်ထုတ်ပေး သောကြောင့် အူလမ်းကြောင်းတွင် ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သည့် ဘက်တီးရီးယားများ မတွယ်ကပ်စေအောင် ကာကွယ်ပေးသည်
အီး ကိုလိုင်များ၏ ဗီဇ (ဂျီး) သည် ပိုမိုရိုးစင်းသည့်အပြင် ကိုင်တွယ်ရ လွယ်ကူသောကြောင့် ဇီဝနည်းပညာနှင့် အဏုဇီဝဗေဒ ပညာရပ်များတွင် အရေးပါသည့် ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး ဘက်တီးရီးယားများ ဖြစ်သည်
ကာတွန်း ဦးဘကလေးကို ၉၊ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၁၈၉၀တွင် ပုသိမ်မြို့၊ ထောင်ကုန်းရပ်၊ အရက်ဖိုလမ်း အမှတ်၃ နေအိမ်တွင် အလယ်တန်းပြဆရာ ဦးဘိုးသင်း နှင့် ဒေါ်သဲမှုန်တို့က ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း အစ်ကိုတစ်ဦးရှိပြီး မောင်ဘကြီးဟုခေါ်သည်
ဦးဘကလေးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ဉာဏ်ကောင်းသူလည်းဖြစ်ပြီး အသက် ၁၆နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းမှ သင်္ချာ၊အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်
ကျောင်းသားဘဝက ပန်းချီပြိုင်ပွဲ တွင် ဘုရင်ခံ၏ဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရဖူးသည်
ဆယ်တန်းအောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်
ဥပစာတန်းအောင်မြင်ပြီး ဘီအေတန်းအရောက် ၁၉၁၆တွင် ဖခင်ဆုံးပါးသွားသဖြင့် ကျောင်းမှထွက်လိုက်ရသည်
မိမိပညာဆည်းပူးခဲ့သည့် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သော်လည်း မျက်နှာဖြူပညာဝန်ကို ဘုရားထူးရသည့် အလုပ်ကို မနှစ်မြို့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်မှထွက်ကာ ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်
ဦးဘကလေးသည် အားလပ်ချိန်များတွင် ပန်းချီဆွဲရင်း ကောလိပ်ကျောင်းသားဘဝ ၁၉၁၅တွင် ကာတွန်းလက်ရာ တစ်ခုကို စမ်းသပ်ရေးဆွဲကြည့်ခဲ့သည်
သူ၏ကာတွန်းမှာ မြို့အုပ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီးကောလိပ်တက်နေသော ကောလိပ်ကျောင်းသားအချို့အား ပျက်ရယ်ပြုရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်များမှစကာ ကာတွန်းရုပ်ပြောင်များပေါ်ပေါက်လာသည့် နည်းတူ မြန်မာ့ကာတွန်းလောကတွင်လည်း ၁၉၁၅တွင် ဦးဘကလေးဆွဲသည့် လက်ရာမှာ ပထမဆုံးသော ကာတွန်းလက်ရာဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်
ဦးဘကလေးသည် အင်္ဂလိပ်စာကျွမ်းကျင်သဖြင့် သူ၏ကာတွန်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ရာ ရန်ကုန်တိုင်း အင်္ဂလိပ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာ မစ္စတာနော်လင်က များစွာနှစ်ခြိုက်ခဲ့သည်
သို့ဖြင့် ခရစ်စမတ်နေ့ အထူးထုတ် ရန်ကုန်တိုင်းစာစောင်တွင် ကာတွန်းပုံရေးဆွဲစေရာ ၎င်းကာတွန်းလက်ရာမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ပင် ပြန့်နှံခဲ့သည်
ထိုနောက် ၁၉၁၇ မတ်လထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်းတွင် ရှေးရိုးအဒေါ်ပျိုကြီးနှင့် ခေတ်ဆန်ဆန်တူမပျိုတို့ စကားပြောဆိုနေဟန်ကို ပထမဆုံးမြန်မာဘာသာ ကာတွန်းလက်ရာအဖြစ် ရေးဆွဲခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင်လည်း သူရိယတွင်ပင် ကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာအချို့ကို ရေးဆွဲပေးခဲ့သေးသည်
(ဦးဗကလေးနဲ့ ဦးဘကလေးနဲ့ မှားနေပီဗျို့)ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလက ရန်ကုန်တွင် မြန်မာအဆွေအမည်ရှိ မြန်မာကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုရှိခဲ့ဖူးပါသည်
ပြည်မြို့စစ်ကဲကြီး၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သူ ဒေါ်ဆင်ကလေးက ပြည်မြို့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ တိုးတက်ကြီးပွားလာသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဒေါ်ဆင်ကလေး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် ညီမဒေါ်ငြိမ်းရှင် နှင့် မတ်ဖြစ်သူ စက်ရှင်ရုံးစာရေးကြီးဟောင်း ဦးဘညွှန့်တို့ ကုမ္ပဏီကို ဆက်ခံခဲ့ကြသည်
၂၊ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၁၉၁၈တွင် ဆူးလေဘုရားခြေရင်းတွင် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီကို ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဦးဘကလေး က ကုမ္ပဏီ ကြော်ငြာမန်နေဂျာအဖြစ် အလုပ်ရသည်
အလုပ်တစ်ဖက်ဖြင့် ကာတွန်းများမပြတ်ရေးဆွဲခဲ့သည်
အစ်ကို ဦးဘကြီးကိုလည်း ကုမ္ပဏီစာရေးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်
မြန်မာအဆွေတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ကုမ္ပဏီအတွက် ကြော်ငြာများအပြင် အိန်အန်တောင်ဆေးတိုက်မှ ထုတ်လုပ်သော ဗလရှင်ဆေးပြားနှင့် ကျားဘမ်းပရုပ်ဆီ ၊ဘုံဘေဘားမားအိမ်ထောင်ပရိဘောဂတိုက်တို့အတွက် ကြော်ငြာများ ရေးဆွဲပေးခဲ့သေးသည်
ထို့ပြင် သူရိယ၊ ပညာအလင်း၊ လန်ဒန်အတ်၊ ဗန္ဓုလ၊ ဒီးဒုတ် အစရှိသည့် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း ဘကြီးမေတ္တာတုံ၊ရွှေတလေး၊ဘကလေး အစရှိသော နာမည်များဖြင့် ကာတွန်းများရေးဆွဲပေးခဲ့သည်
မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ ပိုင်ရှင်သမီး ဒေါ်ခင်ခင် နှင့် ဖူးစာဆုံကာ ၁၉၁၉၊ဇွန်လတွင် အိမ်ထောင်ကျသည်
၁၉၂၁တွင် ယောက်ဖဖြစ်သူ ဦးတင်နွယ်က ဘားမားဖလင်းအမည်ဖြင့် ကုမ္ပဏီထောင်ကာ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်သည်
၁၉၂၃တွင် တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန် အမည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Echo From The Wilds)ဖြင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်
ထိုဇာတ်ကားတွင် ဦးဘကလေးက မင်းသားမောင်ဘဌေး(ဦးညီပု)၏ လူယုံတော်အဖိုးကြီး ဦးရွှေရိုးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ဇာတ်ရံအဖြစ်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း သရုပ်ဆောင်ကောင်းလှသဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားလာပြီး “အဘရေ” ၊ “တောသားလေးရွှေရိုး” ၊ “ရွှေမင်းဝင်” ၊“တစ်ခိုင်လုံးရွှေ” ၊“တစ်ခိုင်လုံးစိန်” ၊ “ပလုပ်တုပ်တုပ်”၊ “မှိုင်းဝေဝေ”၊ “ရွှေတလေး” ၊ “ရွှေရိုးဘယ်မလဲ” ၊ “ကြင်စဦး” ၊ “ဝေလွင်လွင်”၊ “ကိုလူပျို” ၊“သုံးပွင့်ဆိုင်”၊ “ခင်မောင်ကြီး” ၊ “ရွှေပေလွှာ” အစရှိသည့် ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
အဘရေ ဇာတ်ကားတွင် အဘဦးရွှေရိုးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရာတွင် ပုသိမ်ထီးဆောင်းကာ ခြေထောက်ဆက်ကာဆက်ကာဖြင့် ကပြသည့်ပုံစံမှာ အလွန်လူကြိုက်များသွားပြီးနောက် ထိုအကမှာ မြန်မာလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လျင်မြန်စွာပြန့်နှံ့ခဲ့သည်
ထိုခေတ်ကာလများက ဦးရွှေရိုးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သူ ဦးဘကလေးအား မြန်မာ့ချာလီချက်ပလင်ဟုပင် တင်စားရေးသားခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံခြားဇာတ်ကားများကို ယှဉ်နိုင်ကြောင်း ချီးမွမ်းရေးသားခဲ့ကြသည်
ဦးဘကလေးသည် သူ၏ကာတွန်းများတွင် ပါဝင်သည့် ကဗျာများကိုလည်း ကိုယ်တိုင် ရေးဖွဲ့လေ့ရှိသည်
မြောင်းမြသို့ အလည်အပတ်ရောက်သွားစဉ် ဘုရင်ခံသစ် ဆာဟရူးလင်းစဒေါင်းစတီဗင်ဆင် လာရောက်မည်ဆို၍ ကမ်းလုံးညွှတ်မျှ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကြိုဆိုနေသည့်ဟန်ကို ကာတွန်းရေးဆွဲပြီး ၁၆.၂.၁၉၃၂ ရက်စွဲပါ ဗန္ဓုလဂျာနယ်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်
ထိုကာတွန်းပါ “မြောင်းမြသွား၊များလိုက်တဲ့ အကြိုတော်၊ ကရဝိတ်ဖောင်ဟင်္သာမကရ်းတွေနဲ့၊ စိမ်းနီပြာမီးရောင် လွှမ်းပါလို့၊ ကမ်းညွှတ်လုနော်” အစချီ လေးဆစ်ကဗျာမှာ ဦးဘကလေး၏ စာပေလက်ရာဖြစ်သည်
ဦးဘကလေးသည် ဆောင်းပါအချို့ကိုလည်းရေးဖွဲ့ခဲ့ရာတွင် ၁၉၃၉၊မတ်လ ထုတ်ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် “ဦးဟိန်စွန်း၊ နာမည်ကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး” ဟူသောဆောင်းပါးမှာ ထင်ရှားသည်
ထိုဆောင်းပါးတွင် “ကိုဟိန်စွန်းမှာ ဗာစီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် စာအုပ်ဂျပိုး ထိုးနေသည့်အခါ ကျွန်တော်မှာ ရုပ်ရှင်နှင့် ကာတွန်းဂျပိုးလုပ်နေပါသည်
ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်လုံး၏ ဝါသနာမှာ ပန်းချီဘက်ကဖြစ်သည့်အတိုင်း တောင်ခြစ်မြောက်ခြစ်နှင့် ကာတွန်းဟု အမည်ပေးပြီး မလှိမ့်တပတ်နှင့် သတင်းစာများသို့ ပေးပို့ပါကြောင်း” ဟူ၍ရေးသားခဲ့သည်
ဥိးဘကလေးသည် ကာတွန်းဘက်တွင် ထင်ရှားသကဲ့သို့ ရုပ်ရှင်နယ်၌လည်း လူသိများခဲ့သည်
မိမိသရုပ်ဆောင်ရမည့် လူ့သဘာဝစရိုက်ဟန်ပန်တို့ကို စနစ်တကျလေ့လာသည်
ကိုယ်တိုင်အချိန်ယူလေ့ကျင့်သည်
“မှိုင်းဝေဝေ”ဇာတ်ကားအတွက် ဘုန်းကြီးကျောင်းသား သာဂိအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရန် သရက်တောကျောင်းတိုက်ဝမှ နေ၍ ဘုန်းကြီးကျောင်းသားများ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ၊ ပြောပုံဆိုပုံများကို အသေးစိတ် သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်
ကျရာဇာတ်ရုပ်ကိုလည်း ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင် နိုင်သည်
“ပလုပ်တုတ်တုတ်” ဇာတ်ကားတွင် မိုးကျမယ်အမျိုးသမီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ “ရွှေတလေး”ဇာတ်ကားတွင် လန်ချားသမား ရန်ကနား အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မှိုင်းဝေဝေဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ကျောင်းသား မောင်သက်ဖေ၊အဖိုးကြီးဦးသက်ဖေ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းသား သာဂိ၊ ဆွံအနေသူ ငဆွံတို့အဖြစ် အမျိုးမျိုးသော ဇာတ်ရုပ်များကို ရုပ်ဖျက်ပြီး ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်
မြန်မာအဆွေ နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရှစ်ကားရိုက်ကူးခဲ့ပြီးနောက် ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သဘောထားခြင်းမတိုက်ဆိုင်သောကြောင့် အလုပ်မှထွက်ခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ခင်နှင့် ခုနှစ်နှစ်ကြာ ပေါင်းသင်းပြီးနောက် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်
ထို့နောက်မြန်မာလူမျိုးများထဲတွင် ပထမဆုံး အရေးပိုင်ဖြစ်ခဲ့သည့် ဦးဖေ၏ သမီး ဒေါ်ခင်ထားနှင့် အကြောင်းပါသည်
ဒေါ်ခင်ထားမှာ အင်္ဂလန်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်
လက်ထပ်ပြီးနောက် ရွှေရိုးပစ်ချား အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ ကိုတည်ထောင်ကာ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ်သာမက ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ ဒါရိုက်တာအဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဝေလွင်လွင်(၁၉၂၈) နှင့် ကြင်ဦးစ(၁၉၂၉) ဇာတ်ကားများတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
ဒုတိယအိမ်ထောင်ကျပြီး မကြာမှီ ဦးဘကလေးသည် အရက်ကို စွဲမြဲစွာသောက်တတ်လာ၏
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ထားက သူ့အားစိတ်ရှည်လက်ရှည် ပြုစုပေးခဲ့သည် ဟုဆိုသည်
၁၉၃၀ ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ဆိုက်စဉ် မြန်မာရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများ အားလုံးနီးပါး ရပ်ဆိုင်းသွားရာ ဦးဘကလေးလည်း အလုပ်လက်မဲ့ဘဝသို့ ရောက်ရရှာသည်
ဦးဘကလေးသည် လွစ္စလမ်း(ယနေ့ ဆိပ်ကမ်းသာလမ်း) ၌နေထိုင်စဉ်အတွင်း ၁၉၃၈ခုနှစ် ဇွန်လတွင် နောက်ဖေးဆောင်ပြိုကျကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်
ဆေးရုံသုံးလကျော် တက်ရောက်ကုသမှုခံယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၃၉တွင် ပုသိမ်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်အတွင်း စိတ္တဇဝေဒနာကို ခံစားနေရကာ ဆင်းရဲဒုက္ခလည်းကြုံနေရသောကြောင့် ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းက ရန်ကုန်ရှိ အပေါင်းအသင်းများထံမှ ငွေကြေးကောက်ခံ၍ သွားရောက်ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သေးသည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဦးဘကလေးတို့သည် ပုသိမ်မှ ဟင်္သာတသို့လည်းကောင်း၊ ဟင်္သာတမှ ဒေါင့်ကြီးနယ်သို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
၅ ၊ဇွန်၊ ၁၉၄၅တွင် ဦးဘကလေး ကွယ်လွန်သည်
အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အတွက် ဘာသာအယူအတိုင်း သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်
နဂါးရုံဘုရား သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့၊ဖန်ချက်ရပ်ကွက် တွင်တည်ရှိသည်
လက်ရာအကောင်းဆုံးနှင့် အထူးခြားဆုံးဘုရားတစ်ဆူလည်း ဖြစ်သည်
သို့‌‌သော် သည်လာရောက် လည်ပတ်သူ ရှားပါးသည်
ကျောင်းတော်ကို အနောက်နန်းမတော် မမြလေးက ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၁၈၀၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဝက်များကာလက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်၏ အပြင်ပိုင်းဒီဇိုင်းပုံစံများသည် ပုံမှန်နှင့်မတူသည့်အတွက် ကျော်ကြားသည်
ကျောင်းတော်၏ အမိုးများတွင်  မုစလိန္ဒာ နဂါးမင်း အရုပ်များတွဲလောင်းချနေဟန် အရုပ်များ တည်ရှိသည်
အလှဓာတ်ပုံရိုက်ရန်အတွက်နေရာကောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီးလေ့လာရန်သင့်တော်သောနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်ပါသည်
ငပြေမအောက်စုရွာ၊ ငပြေမ
ရင်းတိုက်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaiktan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ အုပ်ဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုပ်ဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၅၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၃ ဦးနေထိုင်သည်
ယာဉ်ပျံဘူတာသည် မန္တလေးမြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်
နကျောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nakyaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ မန်ကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၃၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၃ ဦး နေထိုင်သည်
ငမို့ကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngamoetgyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ငမို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် သမားတော်ကျေးရွာအုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသည်
ဦးညီညီစိုး(၁၉၆၀ ဖွား) သည် လက်ရှိ မွန်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်သည်
သူ့အား နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက  ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လမှစ၍ ခန့်အပ်ခဲ့သည်
ထိုရာထူးမတိုင်မီ ဦးညီညီစိုးသည် မွန်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရရှိသည်
ဦးညီညီစိုးသည် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် တရားရေးအရာရှိ အဆင့် - ၄ အဖြစ် တရားရေးဌာနတွင် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
တရားရေးရာထူး အဆင့်ဆင့်ကို ၂၆ နှစ်ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်တရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ယင်းနောက် မန္တလေးခရိုင်တရားရုံး၏ခရိုင်တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
မွန်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က ခန့်အပ်သည်
ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၁ မတ်လ ၃ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်သည်
၂၀၂၁ မတ်လ ၃ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ခန့်အပ်ခဲ့၍ ဒုတိယမြောက် မွန်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်
ဩဂရွာ (အင်္ဂလိပ်: Awga)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ အာမခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟင်းလျာ (ရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinhlar(East))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ဝါးရုံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးရုံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအမည်မှာ အင်းလျား (အရှေ့) ဖြစ်သည်
အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက် ဇာတိဖွားဖြစ်သူ ဒယ်နီရယ်လ်ဘဲလ်သည်၂၀ ရာစုတွင် အလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံး စာအုပ်နှစ်အုပ်ကိုရေးသားခဲ့သည်
၎င်းစာအုပ်နှစ်အုပ်မှာ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာများ က စီးပွားရေးလောကကိုပြုပြင်ပြောင်းလဲနေပုံကို ဖော် ညွှန်းထားသော The Coming of Post-Industrial Society နှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝသော လူတန်းစားတစ်ရပ်၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့်လူ့ကျင့်ဝတ်အရေးပါမှုကိုေဝဖန်ဆန်းစစ်ထားသော The Cultural Contradictions of Capitalism စာအုပ်တို့ဖြစ်သည်
စာအုပ်နှစ်အုပ်လုံးကို နှစ်သက်ဖွယ်အရေးအသားများဖြင့် ရေးသားထားပြီး၎င်းစာအုပ်များကို ဖတ်ရှု၍ ဆွေးနွေးဖွယ်အကြောင်းအရာများစွာပေါ်ပေါက်ခဲ့၍လည်း ကျော်ကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဒယ်နီရယ်လ်ဘီလ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်၊ အသက် ၉၁နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်
ဓမ္မစကြာသုတ်(ပါဠိ: ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တ ; Dhammacakkappavattana Sutta)သည် မြတ်စွာဘုရားဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးနောက် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာတော်ဖြစ်ပေသည်
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား တစ်ပါးတည်းသာ ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်မဟုတ်ဘဲ ရှေး၌ပွင့်ခဲ့ကြသော ဘုရားရှင်များသည်လည်း ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကိုပင် ဦးဦးဖျားဖျား ဟောကြားတော်မူခဲ့ကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို တရားဦးဟူ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က သတ်မှတ်ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရပ်ဝန်းတွင် တရားဦးဖြစ်သည့်အပြင် အထင်ကရရှိသော သုတ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဤသုတ်ပါဠိကို နိဿယနည်း၊ အမေးအဖြေပုံစံ၊ ဘာသာပြန်၊ အကျယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားသော စာအုပ်စာပေများစွာရှိသည်
ထို့အပြင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားသို့ ဤဓမ္မစကြာသုတ်ကို ဘာသာပြန်ခြင်း၊ ဝေဖန်သုံးသပ်ခြင်း စသောနည်းလမ်းများဖြင့် ရဟန်း၊ လူ ပညာရှိ၊ ပညာတတ်များက ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရေးသားခဲ့ကြသည်
မူရင်းသုတ်ကိုပင် ဖွင့်၍ရှင်းလင်းသော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများလည်း များစွာရှိ၏
ဤဓမ္မစကြာသုတ္တန်ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကာ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူအရ ဝိနည်းငါးကျမ်းမှ တတိယမြောက်ကျမ်းစာဖြစ်သော မဟာဝဂ္ဂ (ဝိနည်းမဟာဝါ) တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂိယကထာ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဓမ္မစကြာသုတ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရများ ပါဝင်သည်
သို့သော် "ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ်" အမည်ဖြင့် ယခုဖော်ပြပါသုတ္တန်ကို သံယုတ္တနိကာယ်၏ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ထဲမှ သစ္စသံယုတ်တွင် ပါဝင်သည်
ဆဋ္ဌမူပါဠိတော်စာအုပ် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်တွင် စာမျက်နှာ ၃၆၈ တွင် ပါဝင်လေသည်
ထိုစကား၌ ဓမ္မစက္က၏ အနက်မှာ အဋ္ဌကထာ၌ ဉာဏ်တော်ကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်ကြောင်း ပြဆိုထားသည်
ထိုဉာဏ်တော်သည် ပဋိဝေဓဉာဏ် (ထိုးထွင်းသိဉာဏ်) နှင့် ဒေသနာဉာဏ် (ဟောပြောပြဉာဏ်) ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိလေသည်
ထိုနှစ်မျိုးနှစ်စားသော ဉာဏ်တို့တွင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်သည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ဒေသနာ ဉာဏ်တော် ကား ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်
ကိုယ်တော်တိုင် ပဋိဝေဓဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူသော သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို သူတပါးတို့အား သိစေရန် ဒေသနာဉာဏ်ဖြင့် ဟောပြောပြသတော်မူရသည်
ပဝတ္တနဆိုရာ၌ ဖြစ်စေခြင်းဟုဆိုလိုရာ၊ ဆိုခဲ့ပြီးသော ဉာဏ်တော်နစ်ပါးကို ဖြစ်စေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်
ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုဉာဏ်တော်နှစ်ပါးကိုဖြစ်စေသော သုတ္တန်တရားတော်သည် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန သုတ္တန်တရား တော်ဖြစ်ကြောင်း သိရလေသည်
ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ရှိပြီးနောက် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်မှုသည် လောကီဈာန်နည်းနာကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည် အာဠာရ နှင့် ဥဒက ရသေ့ကြီးနှစ်ဦးနှင့် ပတ်သက်၍နေသည်
ထိုရသေ့နှစ်ပါးကို ဉာဏ်တော်ဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါ ပထမရသေ့ကြီး ခန္ဓာကိုယ် ချုပ်ငြိမ်းသည်မှာ ခုနစ်ရက်ရှိ၍ ဒုတိယရသေ့ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်မှာ နာရီပိုင်းရှိကြောင်း သိမြင်ခဲ့၏
ထိုရသေ့ကြီးများမရှိတော့သည့်အတွက် ဆက်လက်၍ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး (panca vaggiya) ထံသို့သွားရောက် တရားပြရန်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့ရှိသော ဗာရာဏသီ၊ ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော်သို့ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ညနေချမ်းတွင် ရောက်ရှိသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ဘုရားရှင်ကြွလာသည်ကို အဝေးမှမြင်သောအခါ "ငါ့ရှင်တို့ ... ဤရဟန်းဂေါတမသည် လာနေပြီ
ထိုရဟန်းကြီးဂေါတမသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မှ လျောကျသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန် ကျင့်ကြံသူဖြစ်၏
ပစ္စည်းလေးပါးပေါများရန်ဘက်သို့လည်း ဆောင့်သွားသူဖြစ်၏
ထိုရဟန်းကြီး ဂေါတမကို ရှိမခိုးကြစတမ်း၊ ခရီးဦးကြို မပြုကြစတမ်း၊ သပိတ်သင်္ကနမးလှမ်း၍ မယူကြစတမ်း၊ သို့သော် ရဟန်းကြီးဂေါတမ ထိုင်လိုလျှင်ထိုင်ရအောင် နေရာကိုမူကား ခင်းထားကြမည်
ဟူ၍ အချင်းချင်း ဤသို့ပြောကြသည်
ဘုရားရှင်က ၎င်းတို့၏ စိတ်အကြံကိုသိတော်မူ၍ ဩဓိဿက မေတ္တာကိုပွားရာ အနီးသို့ရောက်လျှင် ထိုမေတ္တာအာနုဘော်ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် အချင်းချင်းထားခဲ့ကြသော ကတိမတည်နိုင်ဘဲ ခရီးဦးကြိုပြုခြင်း၊ သပိတ်သင်္ကန်းလှမ်း၍ ယူခြင်းများပြုကြသည်
ခင်းထားသောနေရာသို့ရောက်သောအခါ ဘုရားရှင်က ထိုင်၍ ခြေတော်ကို ဆေးကြောသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ကာယကံဖြင့် အရိုအသေပြုကြသော်လည်း ဝစီကံအနေဖြင့် ယခုလာသော ဂေါတမကို ဗုဒ္ဓ(ဘုရား)မဖြစ်သေးဟု မှတ်ယူ၍ ငါ့ရှင် ဂေါတမ ဟူသောအသုံးနှုန်းဖြင့်စတင်၍ ဤသို့ဆိုသည်
ငါ့ရှင် ဂေါတမ ... ဥရုဝေလာတောမှာ တရားအားထုတ်နေစဉ် ကျုပ်တို့က ငါ့ရှင်ရဲ့ သပိတ်၊ သင်္ကန်းယူကာ ဟိုဟိုသည်သည် လှည်လည်ခဲ့ကြတယ်
မျက်နှာသစ်ရေ၊ ဒန်ပူတွေလည်း ပေးခဲ့ကြတယ်၊ ... တံမြက်စည်းလှည်းပေးခဲ့ကြတယ်
....ကျုပ်တို့ခွဲခွာသွားလို့ စိတ်မှာ ဟိုတွေးဒီတွေးမတွေးဘူးလား
(ပဉ္စဝဂ္ဂီ)ဘိက္ခုတို့ ... ငါ့ကို ဂေါတမလို့ နာမည်မခေါ်ကြနဲ့တော့
အခုဆို ငါသည် ဗုဒ္ဓဖြစ်ခဲ့ပြီ
အမတ (နိဗ္ဗာန်) တရားကို ငါသိခဲ့ပြီ
နားထောင်ကြ ငါတရားဟောပြမည်
ထိုတရားအတိုင်းကျင့်ပါက မြတ်သောတရားကို သင်တို့လည်း သိမြင်ကြလိမ့်မည်
(ဗုဒ္ဓ) ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ယခင် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲ ကျင့်ကြံတုန်းက ဘုရားမဖြစ်ဘဲ ယခုလို ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်၍ အစားအစာမှီဝဲမှသာ ဘုရားအဖြစ်ရောက်ခဲ့သည်ဆိုသည်ကို မယုံနိုင်ခဲ့ပေ
ထိုအခါ ဗုဒ္ဓက ငါသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းမှထွက်ပြီး ဟိုလယ် သည်လယ် လုပ်နေသည်မဟုတ်၊ ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်နေပြီးဖြစ်၍ တရားနားထောင်ရန် ဆိုသည်
ဤသို့ဖြင့် သုံးကြိမ် အပြန်အလှန်ပြောဆိုနေခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား ယခင်က သူသည် ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ကြေညာပြောဆိုခဲ့ပါသလားဟု မေးသော် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ထိုသို့ပြောဆိုခြင်းမရှိကြောင်း ဖြေကြားခဲ့လေသည်
ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့က ပြန်လည်စဉ်းစားကြ၍ ဘုရားမဖြစ်သေးဘဲ ဘုရားဖြစ်သည်ဟု ယခင်က မပြောကြားခဲ့ဘဲ ယခုမှသာ ပြောဆိုသည့်အတွက် ဧကန်ဗုဒ္ဓဖြစ်ပြီဟု နားလည်သဘောပေါက်လာခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား တစ်ညလုံး ဓမ္မစကြာတရားတော်ကို ဟောကြားခဲ့ရာ အာရုံတက်သို့ရောက်၍ တရားပြီးစီလျှင် အရှင် ကောဏ္ဍည သည် တရားကို သိမြင်နားလည်၍ သောတာပန်တည်ခဲ့သည်
လူသားအနေဖြင့် အရှင်ကောဏ္ဍညတစ်ပါးသာ သောတာပန်တည်သော်လည်း နတ်ဗြဟ္မာပေါင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေတို့သည်လည်း သောတာပန်တည်ခဲ့သည်ဟု ထေရဝါဒပိဋကတ်စာပေများတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်
ထို့သို့ သောတာပန်တည်ပြီးနောက် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဘုရားရှင်ထံ သာမဏေအဖြစ်၊ ဘိက္ခုအဖြစ် ရရှိစေရန် ခွင့်တောင်းသော် ဘုရားရှင်က "ဧဟိ ဘိက္ခု၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ စရ ဗြဟ္မာစရိယံ၊ သမ္မော ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ" (ရဟန်း လာလော့၊ သင်ချစ်သားတောင်းခံအပ်သော ရှင်ရဟန်းအဖြစ် ခံယူလော့၊ တရားတော်ကို ငါဘုရား ကောင်းစွာဟောကြားအပ်ပြီ၊ သင်သည် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ အထက်မဂ်သုံးပါးတည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ရအောင်အားထုတ်လော့) ဟူ၍ ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားခဲ့သည်
ဘုရားရှင်၏ "ဧဟိ ဘိက္ခု" ဟူသော ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုလိုက်သည်နှင့် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် ဆံရိတ်၊ သင်္ကန်းဝတ်ရုံပြီးဖြစ်လေသည်
ထို့နောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်တွင် ဘုရားရှင်သည် မိဂဒဝုန်တွင်ပင် ဝါကပ်ကာ ဆွမ်းခံမထွက်ဘဲ ဝပ္ပမထေရ်ကို အဆုံးအမပေးသောကြောင့် ဝပ္ပမထေရ်သည် ထိုနေ့နံနက်ခင်းတွင် သောတာပန်တည်သည်
ထိုနည်းတူ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂၊ ၃၊ ၄ ရက်များတွင် တစ်ပါးဆီကို အဆုံးအမတရားပေးရာ လပြည့်ကျော် နှစ်ရက်တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ သုံးရက်တွင် အရှင်မဟာနာမ၊ လေးရက်တွင် အရှင်အဿဇိ တို့အသီးသီး သောတာပန်တည်ခဲ့လေသည်
ဝါဆိုလပြည့်ကျော်ငါးရက်သို့ရောက်ရှိသောအခါ ဘိက္ခုရဟန်းငါးပါးစလုံးသောတာပန်တည်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ထိုနေ့တွင် အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဟောကြားရာ ရဟန်းငါးပါးစလုံး ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်
ဓမ္မစကြာသုတ်တွင် အစွန်းနှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါး၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သစ္စာလေးပါးဆိုင်ရာဉာဏ် ဆယ်နှစ်ပါး၊ ဘုရားဖြစ်ကြောင်း ယခင်ကဝန်မခံခြင်း၊ ယခုဘုရားဖြစ်ကြောင်းဝန်ခံကြေညာခြင်း၊ ဉာဏ်မျက်စိပွင့်ခြင်း (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်)၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီများတရားတော်ကို နှစ်သက်ပုံ၊ အရှင်ကောဏ္ဍ သောတာပန်တည်ခြင်း၊ နတ် ဗြဟ္မာများကောင်းချီးပေးခြင်း စသည်တို့နှင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဝမ်းမြောက်စကားများပါဝင်ကာ အဆုံးသတ်၌ အရှင်ကောဏ္ဍ ဘိက္ခု(ရဟန်း) ဖြစ်ပုံဖြင့် အဆုံးသတ်သည်
ဤဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်၌ သစ္စာလေးပါးတရားမွန်တို့ကို မဟောကြားမီ၊ ရှေးဦးစွာ မလိုလားထိုက်သော အယူဝါဒတို့ကို ဟောပြတော်မူ၏
ထိုအယူဝါဒများကား ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအတ္တကိလမထာနုယောဂဟု နှစ်မျိုးရှိရာကာမ သုခလ္လိကာနုယောဂဆိုသည်မှာ လောကာယတဝါဒကို ဆိုသည်
ထိုဝါဒ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မျက်မြင်လောက၌ စားကြ၊ သောက်ကြ၊ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားပျော်ပါးကြရန်ပင် ဖြစ်သည်
လောကနိဗ္ဗာန်နှင့် ပျော်ပိုက်ရေးဝါဒသာ ဖြစ်ပေသည်
နောက် အတ္တကိလမထာနုယောဂဝါဒကား နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရေးအတွက် မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးရမည်ဟု ဆိုလိုရင်းဝါဒပင် ဖြစ်လေသည်
ထိုဝါဒနှစ်မျိုးစလုံးကို မြတ်စွာဘုရားသည် ချွင်းချက်မရှိ ပယ်တော်မူခဲ့လေသည်
ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရန် အရေးဖြင့် လူ့လောကစီးပွား၊ လူ့လောကစည်းစိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍၊ ရဟန်းပြုကြသူမှန်က မည်သည့် ကာမဂုဏ် ချမ်းသာ၌မျှ ကပ်ငြိနေရန် မသင့်လျော်ချေ
ကာမဂုဏ်၌ ကပ်ငြိတပ်မက်နေမှုသည် အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ ကြီးပွားမှုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်စေသည်
စင်စစ်အားဖြင့် အာရုံမွန်ကို အောက်မေ့မှု သတိ၊ အပြားအားဖြင့် ကောင်းစွာသိမှု ဆင်ခြင်တုံပညာတို့ကိုလည်း ပျက်ပြားချွတ်ယွင်းစေတတ်သည်
ဘုရားအလိုတော်နှင့် ပင်ကိုသဘာဝရင်းအရဆိုလျှင်၊ ထိုကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားမက်မော တွယ်တာကပ်ငြိမှုသည် တစ်ခုသောအစွန်းလည်းဖြစ်၏
မမြတ်သော အကျင့်လည်း ဖြစ်သည့်ပြင် တိုးတက်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားလည်း မဟုတ်ချေ
အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ၌ မက်မောမှုသည် အစွန်းတစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ ရရှိရန်အရေးဖြင့်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို သည်းထန်စွာ ဒုက္ခပေးမှုသည်လည်း တစ်ခုသောအစွန်းပင်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည်
ယင်းကို ဆင်းရဲဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရိယာတို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကျိုးမဲ့ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်
သို့ရာတွင် ယင်းကို ဟီန (အယုတ်တရား) ဟုဟောတော်မမူချေ
မိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အတ္တကိလမထာနုယောဂအကျင့်သည် စင်စစ်ပယ်စွန့်ရမည့် အစွန်းတစ်ခုမှန်သော်လည်း ယင်းသို့ ဒုက္ခပေး၍ ပြင်းထန်သော အကျင့်များကို ကျင့်သုံးသူတို့သည် လူသာမန်တို့ မဟုတ်သည့်ပြင် ထိုအကျင့်များလည်း လူသာမန်တို့ ကျင့်သုံးနိုင်သော အကျင့်များ မဟုတ်ရကား ဟီန (အယုတ်တရား) ဟု ဟောတော်မမူချေ
ဤမိမိကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးတတ်သော အကျင့်ကို ကိုယ်ခန္ဓာအားနည်းလျှင် သတိပညာလည်း အားနည်းတတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ အတွင်းစိတ်သန္တာန်၏ တိုးတက်ကြီးပွားခြင်းကို ပိတ်ဆီးတတ်သဖြင့် တစ်ခုသော အစွန်းဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ရဟန်းများ ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည်
ယင်းသို့ ဤအစွန်းများကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူခြင်းသည် ရှင်တော်ဘုရား၏ ကိုယ်တွေ့အားဖြင့် သိတော်မူချက် များပင်ဖြစ်၍၊ ကိုယ်တွေ့များကို ဟောပြတော်မူခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ရှေးမဆွက မင်းစည်းစိမ် ခံစားတော်မူသောအခါ၊ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့၍၊ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်တော်မူသောအခါ၊ အတ္တကိလမထာနုယောဂ ကျင့်စဉ်ကို ကျင့်ခဲ့သည်
အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်ဘို့ တစုံတရာ ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်၌ မရှိချေ
ဤသို့လျှင် ပယ်စွန့်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ မရကြောင်း အစွန်းနှစ်ပါးကို ပယ်စွန့်ရမည်ဟု ဟောတော်မူပြီးလျှင်၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ဖြင့် အထူးရှာဖွေ၍ရသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာရကြောင်း ဉာဏ်မျက်စိကို ပြုပေးတတ်သော အကျင့်မြတ်ရားအလင်းရောင်ကိုလည်း ထွန်းလင်းပြတော်မူလေသည်
သို့ထွန်းလင်းပြတော်မူသော ထိုတရားအလင်းရောင်သည်လည်း၊ ရှည်လျားလှစွာသောကာလက ဖုံးကွယ်နေသော ရှေးဟောင်းကျင့်စဉ် လမ်းရိုးပင်ဖြစ်လေသည်
ထိုကျင့်စဉ်သည် ကိလေသာ ငြိမ်းရန်၊ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရရန်၊ အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် တရားအလင်းရောင်ပင်ဖြစ်၍၊ ယင်း၏အမည်မှာ မဇ္ဈိမပဋါဟုတွင်လေသည်
မဇ္ဈိမပဋိပါဒဟူသည် အလယ်အလတ် ကျင့်စဉ်ဖြစ်၏
ယင်းသည့် မဇ္ဈိမပဋိပါဒ (သို့) မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးမှာ :သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော သိမြင်မှုသမ္မာသင်္ကပ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကြံစည်မှုသမ္မာဝါစာ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ဝစီကံမှုသမ္မာကမ္မန္တ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော ကာယကံမှုသမ္မာအာဇီဝ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုသမ္မာဝါယမ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အားထုတ်မှုသမ္မာသတိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော အောက်မေ့မှုသမ္မာသမာဓိ  ကောင်းမြတ်စင်ကြယ်သော တည်ကြည်မှုဟု ရှစ်မျိုးရှစ်ပါး ရှိလေရာ၊ ယင်းကိုပင် မဂ္ဂင် မဂ်၏ အစိတ် အပိုင်းဟု ခေါ်သည်
မဇ္ဈိမပဋိပဒါ အလယ်အလတ်ကျင့်စဉ်ဟု အမည်ပေးထားသာဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဟူသည် ပူဇော်မှု ယုံကြည်မှု သက်သက်မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင်လုပ်ထုံးဖြင့် ကျင့်သုံးရသော နိဗ္ဗာန်လမ်းစဉ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်းလည်း ကောင်းစွာ ထင်ရှားလှ၏
မဇ္ဈိမပဋိပဒါကြောင့် ရအပ်သော အကျိုးတရားမှာ ကိလေ သာတို့ကို ဖျက်ဆီးသဖြင့်ရအပ်သော အလွန်စင်ကြယ်မွန်မြတ်သော ချမ်းသာအကျိုးတရားပင် ဖြစ်လေသည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ထိုနေ့က တရားအလင်းရောင် မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ထွန်းပြဟောတော်မူခဲ့သည်မှာ ယခုဘဝ၌သော်လည်းကောင်း၊ နောင်ဘဝတို့၌ သော်လည်းကောင်း၊ ဘဝချမ်းသာ လောကစည်းစိမ်များကို ရစေနိုင်ရန် ထွန်းပြဟောကြားခဲ့သည် မဟုတ်ဘဲ၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာကိုရရန်၊ လောကုတ္တရာချမ်းသာသို့ ဆောင်ပို့နိုင်သော တစ်ခုတည်း၊ တစ်ကြောင်းတည်း၊ တစ်ရောင်တည်းသော ဓမ္မနည်း လမ်းစဉ်အဖြစ်ဖြင့်၊ ဟောကြားခဲ့ကြောင်း သိသင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အစပိုင်း၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့၏ အယူမှားကို ပယ်ဖျက်ပြီးလျှင်၊ တရားစစ်၏အခြေခံ သစ္စာလေးပါးကို အကျယ်ရှင်းလင်းဟောပြတော်မူ၏
ထိုသစ္စာလေးပါးမှာ ဆင်းရဲအမှန်ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းအမှန်ဟူသော သမုဒယသစ္စာ၊ ဆင်းရဲ ချုပ်ငြိမ်းရာအမှန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာ၊ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာသို့ ရောက်ကြောင်းအမှန်ဟူသော မဂ္ဂသစ္စာဟူသော ဤလေးပါးတည်း
ဤသစ္စာလေးပါးတရားကိုပင် အရမ်းမဲ့ ယုံကြည်စရာအရာ မဟုတ်၊ လက်တွေ့မျက်မှောက် ပြုရမည့်တရားများဖြစ်ကြောင်းကို မှတ်သားရပေမည်
ဤသစ္စာလေးပါးတရား၌ ဆင်းရဲကို အရင်းခံထား၍ ဟောကြားသော်လည်း၊ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာကိုလည်း ဟောပြ လျက်ရှိ၏
ဆင်းရဲကို မည်သူမျှအလိုမရှိ ချမ်းသာကိုသာလိုချင်ကြ၏
သို့ရာတွင် လူအမျိုးမျိုး၊ နတ်အထွေထွေရှိနေကြသဖြင့်၊ တစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်သောအရာသည် အခြားတစ်ဦးအား ချမ်းသာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မုချဆိုနိုင်မည် မဟုတ်ချေ
သို့ဖြစ်၍၊ မိမိလိုလားတိုင်းသော ချမ်းသာဟူသမျှ ပြည့်စုံနိုင်မည့် နိစ္စထာဝရဖြစ်သည့် ကောင်းကင်ဘုံမျိုး မရှိနိုင်
ခံစားမှုဝေဒနာ စွဲ၍ဖြစ်သော ချမ်းသာမျိုးသည် တည်မြဲသောချမ်းသာမျိုး မဟုတ်ချေ
ခံစားမှုနှင့်စပ်သော ချမ်းသာမျိုး၏ မမြဲပုံမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်တွေ့ပင်ဖြစ်၍၊ ထင်ရှားလှ၏
ရှင်တော်ဘုရား၏ တရားတော်အလို နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာဟူသည် ဒုက္ခအားလုံး အကြွင်းမဲ့ချုပ်ငြိမ်းမှု သန္တိကို စွဲ၍ဖြစ်သော အေးငြိမ်းမှုဟူသော ချမ်းသာမြဲပင် ဖြစ်လေသည်
ဒုတိယဖြစ်သော သမုဒယသစ္စာ၌ ဝေဖန်ပြသော ပေါနော¸ ဝိကာဟူသော စကားအရ၊ တဖန်ဘဝသစ်ကို ပေးတတ်၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ကျရာ၊ သတ္တဝါတို့အား နောင်ဘဝရှိကြောင်း ဘုရားဝန်ခံတော်မူသည်
ထိုစကားရပ်ဖြင့် နောက်ဘဝမရှိသူဟု ယူ လေ့ရှိကြသူ ဥစ္ဆေဒဝါဒသမားတို့အား ယင်းတို့၏ အယူမှားကြောင်းကို ဖြေကြားရာရောက်သည်ကိုလည်း၊ အထူးသတိပြု သင့်ပေသည်
ဤသုတ္တန်ဒေသနာ၏ အလယ်ပိုင်း၌ ရှေးကမကြားစဖူးသော တရားထူးတို့၌ ဉာဏ်အလင်း ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ဟောတော်မူ ၏
ထို့အတူပင် ထိုသစ္စာတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ် သုံးပါးဖြစ်ပုံနှင့် တဆယ့်နှစ်ပါးသော အခြင်းအရာတို့ကို အကျယ်ခွဲခြားပြတော်မူသည်
သစ္စာလေးပါးတို့တွင်ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိရမည်
သမုဒယသစ္စာကို ပယ်ပစ်ရမည်
နိရောဓသစ္စာကို မျက်မှောက်ပြုရမည်
မဂ္ဂသစ္စာကို ပွားများရမည်
ဤသစ္စာလေးပါးနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း အသိဉာဏ် မဖြစ်ပေါ်သေးသမျှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိကြောင်း လောက၌ ပြောပြတော်မမူ
သစ္စာလေးပါးကို ရှင်းရှင်းလင်း လင်း ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သိမြင်တော်မူသောအခါကျမှ၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိတော်မူကြောင်း ဟောပြတော်မူ၏ဟု သုတ်အဆုံး၌ မိန့်တော်မူ၏
ဤကား ငါ၏အဆုံးစွန်သော ဘဝတည်း၊ နောင်တစ်ဖန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိဟု အဆုံးသတ်ဘဝအဖြစ်ကို ထင်ရှားစွာ ပြတော်မူပြီးလျှင်၊ ဤတရားဦးဒေသနာတော်ကို ပြီးဆုံးစေတော်မူ၏
ဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ်သည် ရှေးဦးစွာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုကာ၊ သောတာပန် ဖြစ်လေ သည်
တရားအလင်းရောင်၏ အကြည်ဓာတ်ကို ခံယူရန် လာရောက်ကြသော ထောင်သောင်းမက များပြားလှစွာသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ကောင်းချီးနုမော် သာဓခေါ်ဆိုကြလေကုန်သတည်း
၁၂၉၈ (၁) ရက်
အက်ဒဝါ့ကန် သို့မဟုတ် Lake Rutanzige သည် အာဖရိကကန်ကြီးများထဲတွင် ပါဝင်သည့် သေးငယ်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ကန်သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်၊ အရှေ့အာဖရိကအက်ကွဲကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်
၎င်းသည် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက် ကီလိုမီတာအနည်းငယ်အကွာ မြောက်ဘက်ကမ်းနားတွင် တည်ရှိသည်
ဤကန်ကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်  Emin Pasha Relief လေ့လာရေးအတွင်းတွင် ဟင်နရီမော်တွန်စတန်လေက ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်
ကန်၏ အမည်ကို ဝေးမင်းသား အဲလဘတ်အက်ဒဝါ့၏ အမည်ကို ဂုဏ်ပြုကာ ပေးခဲ့သည်
ဤမင်းသားသည် ဘုရင်မကြီး ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် နောင်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာသည့် အက်ဒဝါ့ဘုရင် (၇) တို့၏ သားဖြစ်သည်
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်ဒါနှင့်  Zaire (DRC)  တို့သည် ကန်၏ အမည်ကို ယူဂန်ဒါအာဏာရှင်  Idi Amin ၏ အမည်ကို ယူ၍  Idi Amin ကန်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
၁၉၇၉ ခုနှစ် ၎င်းပြုတ်ကျပြီးနောက်တွင် မူလအမည်သို့ ပြန်လည်ထားရှိခဲ့သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဤကန်ရှိရာနေရာသည် ဆီနှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာများဖြစ်ပွားရာ အဓိကနေရာဖြစ်ခဲ့သည်
SOCO အင်တာနေရှင်နယ်သည် ကန်ရှိရာ Virunga National Park  သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကာ ဆီရှာဖွေရန် အခြေချခဲ့ကြသည်
သို့သော်လည်း ရွာသားများနှင့် အလုပ်သမားများသည် ဆီကုမ္ပဏီအား ထိုဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းကို တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်
ရွာသားများနှင့် အလုပ်သမားများသည် ရိုက်နှက်ခံရခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် နှိပ်စက်ခြင်းများ ခံခဲ့ရသည်
Virunga ၏ နယ်နိမိတ်လိုင်များကို ပြန်လည်ရေးဆွဲရန် စီစဉ်မှုများနှင့် ကန်ကိုလည်း ဆုံးဖြတ်မှုမှ ဖယ်ချန်ရန်အတွက် စီစဉ်ခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ထိုဥယျာဉ်သည် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နေရာဖြစ်သဖြင့် ကန်နေရာသည်လည်း ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ကွန်ဗန်းရှင်းကို သဘာဝကျကျ ဆန့်ကျင်နေပေသည်
Food and Agriculture Organization of the United Nations Archived 14 March 2008 at the Wayback Machine.World Lake Database
ဦးဉာဏ်ဝင်း (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၃ မွေးဖွား) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဇီးကုန်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီက သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၈ ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်
တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေး ဒုတိယအရာရှိချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၁၈ မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်မြင့်မြင့်စိုး ဖြစ်သည်
ဘန့်ဘွေးခုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးဝမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဣဿုကိနီသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းမိန်းမသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဦးဆောင်း (၁၁၆၀ ခန့်) သည် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဦးဆောင်းသည် ဦးကြင်ဥ၊ ဦးအိ၊ ဦးလွမ်းပြေ၊ ဦးရွှန်းတို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်း ထင်ရှားခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဦးဆောင်းသည် သဘာဝကို ဖွဲ့ဆိုသော လွမ်းချင်းများကို ရေးသားပြုစုသဖြင့် ထင်ရှားသည်
နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ချဉ်ပေါင်ဖူး၊ လက်ပံပွင့်တို့၏ ဂုဏ် ကိုသာ ချီးကျူး၍ရေးစပ်သည်
ထို့ပြင် ဦးဆောင်းသည် ရိုးရိုး မြင်၍ ရိုးရိုးသိတတ်သူ လည်းဖြစ်သေးသည်
ခန်းနားသော နန်းမူနန်းလေ့တို့ကို ဦးဆောင်းသည် စိတ်ဝင်စားဟန်မတူချေ
ရိုးသားသော တောမူတောဓလေ့တို့ကိုသာ ဦးဆောင်းသည် နှစ်သက်မြတ်နိုးသည်
ထို့ကြောင့် ဦးဆောင်းသည် ဟူ၍ ရိုးဂုဏ် ရှိသော ချဉ်ပေါင်ဖူးကို၎င်း၊ ဟူ၍ ယဉ်ဂုဏ်ရှိသော လက်ပံပွင့်ကို၎င်း၊ ရိုးရိုးနှင့် ယဉ်သောအဖွဲ့ အနွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ပေသည်
ထို့ပြင် ဦးဆောင်းသည် တောသဘာဝ ၏ သာယာသော ရှုခင်းများနှင့် တောသားတောသူတို့၏ တောမူတောလေ့များကိုလည်း ဟူ၍ မြင် လျှင်မြင်သည့်အတိုင်း ရိုးရိုးနှင့်ယဉ်ယဉ် ရေးစပ်ခဲ့လေသည်
ဦးဆောင်းကား ရိုးသားသောတောသူတောင်သားတို့၏ ပင်ကို သဘာဝကို ဖွဲ့နွဲ့သူ စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်
ပင်ဇိုင်းရွာ၊ ငါးဆောင်ဘက်
ဆင်ခြေရာ ဆုတောင်းပြည့်စေတီသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဆင်ခြေရာကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်
ယင်းစေတီတော်သည် ယခုအခါ အမှတ် ၈၉ ရပ်ကွက်အတွင်း တည်ရှိသည်
စေတီတော်ကို ၁၈၉၅ ခုနှစ်က ဦးဘိုးလှိုင်၊ ဒေါ်ငွေဥတို့က ရှေးဟောင်းဘုရားငုတ်တို တဆူအား ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်
သခွတ်ချောင်းရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ဦးကျော်နီ (သို့မဟုတ်) ဦးကျော်ကျော် (၁၄ ဇွန် ၁၉၇၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အလုပ်သမားအရေးဆောင်ရွက်နေသည့် နိုင်ငံရေးသမား၊ လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်သည်
ဦးကျော်နီ ကို ဦးအုန်းရွှေနှင့် ဒေါ်တင်အေးတို့မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
အဝေးသင်တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) မှ ဥပဒေဘွဲ့ (LL.B) ကိုရရှိထားသည်
သူသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီသို့စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းလုပ်ကြံမှုကြောင့် NLDရုံးများပိတ်ထားရချိန်တွင် ဒီပဲယင်းအဖြစ်မှန်ဖော်ထုတ်ပေးရေး၊ ဖမ်းဆီးခံခေါင်းဆောင်များလွှတ်ပေးရေး၊ ရုံးခန်းများပြန်လည်ဖွင့်ပေးရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းတစ်နှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ် လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းဖြန့်ဝေမှုကြောင့် သူအပါအဝင် NLD လူငယ် ၉ ဦး စစ်ထောက်လှမ်းရေးဖမ်းဆီးစစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သုံးနေရာ ဗုံးကွဲမှုကို မသင်္ကာ၍ ရန်ကုန်တိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့တွင် ၆ ရက်ကြာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမားနေ့တွင် အမေရိကန်စင်တာ၌ကျင်းပသော အလုပ်သမားနေ့အခမ်းအနားတွင် အလုပ်သမားဥပဒေအကြောင်းဟောပြောသည့်အတွက် အဖမ်းခံရပြီး ထောင်ဒဏ် တသက်တကျွန်းချမှတ်ခံရသည်
အင်းစိန်ထောင်၊ ကလေးထောင်တို့တွင် အကျဉ်းကျခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကလေးထောင်မှလွတ်မြောက်လာခဲ့သည်
ထောင်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Action Labour Rights အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ကာ ၂၀၁၃ တွင်နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ညီညွတ်ရေးတပ်ဦး (SDUF) နှစ် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမား သမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် (ABFTU) တို့ကိုထူထောင်ခဲ့ပြီး တရားဝင်အားဖြင့် (SDUF) တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်အဖြင့်တာဝန်ယူခဲ့သည်
၂၀၁၉ -၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ABFTU တွင်တာဝန်ယူရန်အတွက် SDUF မှနုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ABFTU ကိုဦးဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် အလုပ်သမားများ၏ စစ်ကောင်စီအား ပထမဆုံး ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲကို ကူညီဦးဆောင်ပေးခဲ့သည်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်ကို ဦးဆောင်၍ အခြားသော သပိတ်စစ်ကြောင်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ သီးခြားသော်လည်းကောင်း စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေးလူထုလှုပ်ရှားမှု သပိတ်စစ်ကြောင်းများထွက်ခဲ့သည်
ABFTU ပါဝင်သော Labour Alliance မှ တာဝန်ပေးချက်အရ General Strike Coordinating Body (GSCB) တွင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် တာမွေကျောက်မြောင်းမီးပွိုင့်တွင် အဖြိုခွဲခံခဲ့ရသော GSC သပိတ်စစ်ကြောင်းဦးဆောင်သူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝရမ်းထုတ်ခံခဲ့ရသည်
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ဘန့်ဘွေးကုန်း
အက်တောရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ettaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ အက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်
ဘန့်ဘွေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀၅ ဦး၊ မ ၃၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
အမှတ် ၁၄ အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ အမြင့် ‌ပေ ၂၆၀၀ ခန့် တွင်တည်ရှိသည်
ရွာတွင် အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၁) ကျောင်း ရှိသည်
မူကြိုကျောင်း (၃) ကျောင်းရှိသည်
စာကြည့်တိုက် (၁) ခုရှိသည်
၁၆ ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ ရှိသော်လည်း ‌မြေနေရာ မရရှိသေးသဖြင့် ‌ဆေးရုံ အဆောက်အအုံ မရှိသေး‌ပေ
ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်း (၂) ခန်းတွင် ဆရာဝန် (၂) ဦး ရှိသည်
ကရုဏာ အခမဲ့ အာယုဒါန ဆေးခန်း ကို စေတနာ့ ဝန်ထမ်း ဆရာဝန်များ ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၏ စာတိုက်နှင့် နယ်မြေခံ ရဲစခန်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်
နောင်ချို စည်ပင်သာယာဌာန က တာဝန်ယူ ကြီးကြပ်သော ငါးရက်တစ်ကြိမ်ရောင်းချသည့် ဈေးတစ်ခု ရှိသည်
ကျေးရွာအုပ်စု အားကစားကွင်း အဖြစ် ဘောလုံးကွင်းတကွင်း ရှိပြီး၊ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ဘောလုံးကွင်း တကွင်း ရှိသည်
ဘာသာရေးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ စေတီ တစ်ဆူ နှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း တကျောင်းရှိသည်
ကရုဏာ လူမှုကူညီရေး အသင်း၊ မိခင်နှင့် ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်း များ ရှိသည်
အစိုးရ သစ်တော ဘိနယ်စခန်းရှိပြီး ယင်းစခန်းတွင် လိပ် မွေးမြူရေး၊ ဆေးကုသရေး နှင့် သား‌ဖောက်စခန်းလည်း ရှိကာ လိပ်အမျိုးအစား ဆယ်မျိုး‌ကျော် ကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်
ဆောက်လုပ် ရေး ဝန်ကြီးဌာန လမ်းဦးစီးဌာန ရှေ့တန်း စခန်း တခု ရှိသည်
စစ်အစိုးရလက်ထက်က ဌာနပိုင်မြေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း က သိမ်းယူခဲ့သည်
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ကို  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ အဖြစ် ပြောင်းလဲချိန်တွင် ပါတီပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ရပ်ကွက်ကြီး (၁)ရပ်ကွက်ကြီး (၂)ရပ်ကွက်ကြီး (၃)ရပ်ကွက်ကြီး (၄)ခြောက်ဆယ်ကွက်ဈေးကုန်းသီတာအေးရပ်ကွက်
နဂါးရုံ လိုဏ်ဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်
ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တစ်ဆင့်ဂူ ဘုရားဖြစ်ပြီး ခရစ် (၁၁) ရာစုနှောင်းတွင်ကျန်စစ်သားမင်း(၁၀၈၄-၁၁၁၃)၏ ခေတ်ဦးပိုင်း ကောင်းမှုကုသိုလ် ဖြစ်သည်
ကျန်စစ်သားသည် စောလူးမင်းရန်ကြောင့် မြင်းကပါရွာ အနီး ပုန်းအောင်း နေရစဉ် ဇနီးဖြစ်သူ အပယ်ရတနာက သွားရောက် တွေ့ဆုံလေ့ရှိသည်
တစ်နေ့တွင် အပယ်ရတနာ ကျန်စစ်သားထံသွားရာ အိပ်ပျော်နေသည့် ကျန်စစ်သားကို နဂါးတစ်ကောက်က ပါးပြင်းဖြင့် မိုးနေသည်ကို တွေ့ရသည်
ကျန်စစ်သားနိုးလာလျှင် နဂါးလည်း ပျောက်ကွယ် သွားသည်
ထိုအကြောင်းကို အပယ်ရတနာက ကျန်စစ်သားမင်းအား ပြောပြရာ ကျန်စစ်သားက မိမိမင်းဖြစ်မည့် နိမိတ်ဟု အပယ်ရတနာအား ပြောကြားခဲ့သည်
ကျန်စစ်သား ပုဂံထီးနန်း ရရှိပြီးနောက် ၎င်းအား နဂါးပါးပြင်မိုးထားရာ နေရာ၌ နဂါးရုံဘုရား တည်ခဲ့သည်
စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၁၉၂၅၃၀ ဖြစ်သည်
နဂါးရုံဘုရားကို မိုးလျော၊ ပစ္စယာအဆင့်ဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ပစ္စယာအထက်တွင် ကွမ်းတောင်နှင့် အထွတ်စေတီ ပေါက်ထားသည်
ပစ္စယာများ၌ ထောင့်စေတီများ ရှိသည်
နဂါးရုံဘုရားတွင် နံရံများနှင့် စင်္ကြပတ်လမ်း နံရံများတွင် ဗုဒ္ဓဝင်ခန်းများ၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောခန်း နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို ရှေးမွန်ဘာသာ ကမ္ပည်းစာများနှင့် တကွ တွေ့ရသည်
နဂါးရုံဘုရား၏ အဝင်ခန်းမဆောင် နံရံမုခ်ကပ်များတွင် ဗုဒ္ဓဝင်ခန်း ဖြစ်သည့် မယ်တော်မာယာ အိပ်မက်ခန်း၊ မြတ်စွာဘရား ရွှေခွက်မျောခန်း၊ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှ ဆင်းလာခန်း၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောခန်း၊ ပါလိလေယျက (ပလလည်း) တောတွင် သီတင်းသုံးခန်းနှင့် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခန်း စသည့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုများနှင့် ဂူဘုရားအတွင်းရှိ လက်ဝဲ လက်ယာ နံရံမုခ်ကပ် များတွင်လည်း သဲကျောက်ဖြင့် ထုလုပ်ထားသည့် ကြာပလ္လင်ပေါ်ရှိ  ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုများ၊ ဒီပင်္ကရာဘုရား ရှေ့မှောက် သုမေဓာ ရှင်ရသေ့ ဗျာဒိတ်ခံယူပုံ စသည့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု များကို လေ့လာနိုင်သည်
နဂါးရုံဘုရား အပြင်ဘက်နံရံတွင် တန်ဆာဆင်ထားသည့် အင်္ဂတေပန်းတော့ လက်ရာများ ဖြစ်သည့် ဘီလူးပန်းဆွဲများ အင်္ဂတေပန်း များကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်
နဂါးရုံဘုရား အခြေမှ အတွင်း တံတိုင်းအထိ စဉ့်စိမ်းသုတ် အုပ်ချပ်များ ခင်းထားသည်
အတန်ငယ်ကျယ်ဝန်းသော တံတိုင်းအတွင်း၌ တည်ထားသည်
အမိုးများသည် ဆင်ခြေလျှောဖြစ်၍ ယင်းအထက်၌ ပစ္စယာများ ဆင့်ထားသည်
ပစ္စယာထောင့်များ၌ စေတီငယ်များ ရှိသည်
အထက်ပစ္စယာအပေါ်တွင် ကွမ်းတောင်နှင့် အထွက်တင်ထားသည်
ပုံစံမှာ အာနန္ဒာလိုဏ်ဂူဘုရားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်သည်
လိုဏ်ဂူတံတိုင်း လေးမျက်နှာတွင် မုခ်ဆောင်တစ်ခုစီရှိ၍ မုခ်ဆောင်အထက်၌ စေတီငယ်များပေါက်ထားသည်
ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင် သစ်သား ထုတ်တန်းကြီးများ အောက်ကခံ၍ ဆောက်ထားသည်
အချို့သော သစ်သားတန်းများသည် ကျန်စစ်သားမင်းလက်တက်က သစ်သားများဟူ၍ ယူဆရပေသည်
တစ်ဖန် မုခ်အဝင် ဝဲယာတို့၌ ချိုင့်ဝင်သော အခန်းများ ပါရှိရာ ထိုနေရာများသည် ရှေးက ဒွါရပါလနတ်ရုပ်များ ရှိခဲ့ဟန်တူသည်
ယခုမူ မတွေ့ရတော့ချေ
မုခ်ဆောင်အတွင်း အင်္ဂတေတို့တွင် ရှေးက ဆေးရေးပန်းချီလက်ရာ အကြွင်းအကျန်များ မှေးမှိန်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်
နဂါရုံဘုရားကို မြောက်ဘက်မုခ်မှ ဝင်နိုင်သည်
ဂူဘုရား၏ ဘေးတိုက်မြင်ရပုံသည် အချိုးအစား အလွန်ပြေပြစ်ကျနသည်
ပြတင်းပေါက်၊ မုခ်တံကဲ၊ အမိုးစွန်း၊ စိန်တောင် အင်္ဂတေပန်းတို့နှင့် စဉ့်စိမ်သုတ်အုတ်ချပ်များကို ဂူဘုရားအခြေရင်ပြင်၌လည်း ခင်းထားရာ အချို့ကို မြင်နိုင်လေသည်
ဂူအတွင်းသို့ မြောက်ဘက်မုခ်ပေါက်မှ ဝင်ရသည်
ဝင်ပေါက်ကြီးအပေါ်၌ သစ်သားတန်းကြီးရှိ၍ ပုဂံခေတ် ပန်းပုလက်ရာများကို ထူးခြားစွာ တွေ့နိုင်သည်
ဂူအတွင်း၌ အာရုံခံဆောင်နှင့် ဘုရားခန်းရှိသည်
အတွင်းဝင်ပေါက် ဝဲယာတွင် ပုဂံခေတ် ဒွါရပါလတံခါးစောင့်နတ်ရုပ်နှစ်ခု ရှိသည်
ယခုအခါ အနည်းငယ် ပျက်စီးနေလေပြီ
ဘုရားခန်းတွင် နဂါးရုံ အဘယမုဒြာ အနေအထားဖြင့် ဗုဒ္ဓမတ်ရပ်ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်ကြီး ရှိသည်
ဘေးဝဲယာတွင်လည်း မတ်ရပ်ဓမ္မစကြာမုဒြာအနေအထားဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုတော်နှစ်ဆူကို တွေ့နိုင်လေသည်
အာရုံခံခန်းမနှင့် ဘုရားခန်းတို့ အထက်ရှိ သစ်သားထုတ်တန်းကြီးတွင်လည်း ပုဂံခေတ် ပန်းပုလက်ရာများ တွေ့ရသည်
ဘုရားခန်းရှိ ရှေးပုဂံခေတ် ဆေးရေးပန်းချီတို့သည်ကား အတော်ပျက်စီးလျက်ရှိသည်
၁၂၆၃ (၁) ရက်
ရှေးပဝေသဏီအခါက ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်း၌ ဆင်ကြီးများ ကျက်စားခဲ့ကြသည်
ယခုအခါ ထိုဆင်ကြီးမျိုးမှ ဆင်းသက်သော ဆင်အမျိုးနှစ်မျိုးကိုသာလျှင် တွေ့ရှိနိုင်တော့သည်
ယင်းတို့မှာ 'အဲလီဖတ် အာဖရိကန်နပ်'ခေါ် အာဖရိက ဆင်မျိုးနှင့် 'အဲလီဖတ် အာရှတိကပ်'ခေါ် အာရှဆင်မျိုးတို့ဖြစ်သည်
အဆိုပါဆင်မျိုးနှစ်မျိုးတွင် အနွယ်အများအပြားပါဝင်သည်
ဆင်သည် ကုန်းသတ္တဝါအပေါင်းတို့တွင် ကိုယ်ထည်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်
ခွန်အားလည်း အကြီးဆုံးဖြစ်၏
လူတို့က ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်၍ စေခိုင်းသည်ကို ခံရသောအခါ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် စိတ်ရှည်၏
စေခိုင်းသည်ကို လွယ်ကူစွာပင် နာခံတတ်သည်
အာဖရိကဆင်သည် အာရှဆင်ထက် ပို၍ကြီးမားသည်
တစ်ခါတစ်ရံ ၁၁ပေမျှအထိပင် မြင့်သည်
အာရှဆင်မျိုးသည် အရပ် ၁ဝ ပေထက် မကျော်ပေ
အာဖရိကဆင်မျိုးသည် ဦးထိပ်လုံး၍ နားရွက်ကြီးသည်
အာရှဆင်မျိုးသည် ဦးထိပ်ခွက်၍ နားရွက်သေးသည်
အာဖရိကဆင်မျိုး၏နှာမောင်း၌ ညီညာသော အရစ်များပါရှိသည်
ထိုနှာမောင်းများတွင် လက်ညှိုးလုံးလောက်ရှိသော နှုတ်ခမ်းနှစ်ခုလည်းရှိ၏
အာရှဆင်မျိုး၏ နှာမောင်းသည် ပြောင်ချော၍အဖျားသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းသွယ်သွားသည်
အဖျား၌ နှုတ်ခမ်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်
အာရှဆင်နှင့် အာဖရိကဆင်တို့တွင် အခြားကွာခြားချက် များစွာရှိသေး၏
ထိုကွာခြားချက်များကြောင့် ဇီဝဗေဒပညာကျော်များသည် ထိုဆင်များကို မျိုးစိတ်ခွဲ၍ သီးခြားနာမည်ပေးထားကြသည်
အာဖရိကဆင်မျိုးသည် အာဖရိကတိုက် အတွင်းဘက်ကျသော တောနက်ကြီးများထဲတွင်သာ ကျက်စားလေ့ ရှိသည်
အာရှဆင်မျိုးကို အိန္ဒိယဆင်မျိုးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေး၏
သို့သော်လည်း ထိုဆင်မျိုးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌သာမဟုတ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဆူမတြားကျွန်း၊မလေးရှားကျွန်းဆွယ် စသော အရပ်တို့တွင်လည်း အနှံ့အပြားတွေ့ရပေသည်
ထိုဆင်နှစ်မျိုးသည်အကျင့်စာဂအားဖြင့် အလွန်တူညီသည်
ဆင်ဟူသရွေ့သည်အပေါင်းအသင်းကိုကြိုက်သည်
အချုပ်အနှောင် မခံရဘဲ၊ လွတ်လွတ်လပ်လပ်နေရလျှင်အစုအအုပ်နှင့်သာ သွားလာကျက်စားတတ်သည်
ဆင်အုပ်တစ်အုပ်တွင်အကောင် ၁ဝ ကောင်မှ အကောင် ၁ဝဝ အထိ ရှိတတ်သည်
အများအားဖြင့် ဆင်မကြီးက ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြုလေ့ရှိ၏
ဆင်များကို တောထဲတွင် စမ်းချောင်းများအနီးအပါး၌ တစ်စုတစ်ရုံးကြီးတွေ့ရတတ်၏
မိုးရာသီတွင် လွင်တီးခေါင်သို့၎င်း၊ တစ်ခါတရံ တောင်ပေါ်သို့၎င်း ပြောင်းရွှေ့သွားလေ့ရှိသည်
ဆင်ထီးများသည် မုန်ယိုတတ်သည်
မုန်ယိုနေသောအခိုက်တွင် ဆင်အုပ်ထဲမှ ခွဲ၍နေတတ်သည်
မုန်ယိုသော ဆင်သည် လူကို ရန်မူတတ်၏
ဆင်သည် အများအားဖြင့် ရာသီအပြောင်းအလဲကိုလိုက်၍ အစာရှာရန် ကောင်းမည့်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ့ရှိသည်
ဆင်သည် မြင်းကဲ့သို့ မတ်တတ်သော်လည်းကောင်း၊ ဝပ်လျက်သော်လည်းကောင်း အိပ်နေနိုင်သည်
ညသန်းကောင်အချိန်နှင့် အပူပြင်းသည့်နေ့ဖက် အချိန်တို့တွင်သာ အများအားဖြင့် အိပ်လေ့ရှိသည်
လူတို့၏ အချုပ်အနှောင်ကို ခံနေရသည့် အချိန်တွင် ဆင်သည် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ မလဲမလျောင်းဘဲ နေတတ်သည်
ငါးနှစ်မျှ မလဲလျောင်းဘဲနေနိုင်သောဆင်များရှိသည်ဟုသိရသည်
ဆင်သည် ရေကူးကျင်လျင်သည်
ပေ ၃ဝ ကျော်မျှနက်သော ရေထဲတွင် ၆ နာရီမျှ နေနိုင်ကြောင်းအမှတ်အသားများရှိသည်
ဆင်သည်ခြေ ၄ ချောင်းစလုံး မြေကြီးမှကြွအောင် မခုန်နိုင်ချေ
သို့သော်လည်းပြေးလွှားရာတွင်အံ့ဩဖွယ်ကောင်း လောက်အောင် မြန်ဆန်ပေသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ဆင်ကို လေးလံသော ဝန်ကို သယ်ဆောင်ရသည့် အလုပ်များလုပ်ကိုင်စေရန်ရွေးချယ်၍ ခိုင်းစေသည်
ခိုင်းစေသောအလုပ်တွင် ဆင်သည် တာဝန်ကျေပြွန်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်
ဆင်ကို သစ်တုံးများ ဆွဲစေရန်၎င်း၊ လေးလံသော ဝန်တို့ကိုမတင်သယ်ဆောင်စေရန်၎င်း အသုံးပြုသည်
မျက်နှာပြင် ညီညာသောအရပ်ဒေသများတွင် ဆင်သည် အလေးချိန်တတန်ခွဲမျှကိုသက်သာလွယ်ကူစွာသယ်ဆောင်သွားနိုင်ပေသည်
အလွန်လေးလံသောဝန်ကို ဆွဲရန်အတွက် ဆင်လည်ပင်းတွင် သားရေကြိုးပြားကြီးရစ်ပတ်ပေးရသည်
ထိုသားရေကြိုးပြား၌ ဝန်ကိုဆွဲယူရန် လွန်ကြိုးတစ်ချောင်း တပ်ထားရသည်
အချို့ဒေသတို့၌ ဆင်ကို သစ်ဆွဲရန်သာမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ခါတစ်ရံ လယ်ထွန်ရန်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကုန်တွဲကြီးများ ဆွဲဆောင်ရန် စေခိုင်းကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းတွင် ဆင်မပါလျှင်မပြီးနိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်
ဆင်ကို ယာဉ်အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချနိုင်သေးသည်
ဆင်၏ ကျောက်ကုန်းပေါ်တွင် ကုန်းနှီးတွဲကိုတပ်ဆင်ရ၏
ထိုကုန်းနှီးတွဲပေါ်တွင် လူစီးနင်းလိုက်ပါနိုင်ရန်လေးဖက်လေးတန် အကာအရံပါသော ထိုင်စရာကို လုပ်ပေးရသည်
ဆင်ဦးစီးသည် ဆင်၏လည်ပင်းပေါ်တွင်ထိုင်လျက်လိုက်တတ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဟာရာဇာများသည်ကျားပစ်ထွက်သောအခါ ဆင်စီး၍ တောကစားကြသည်
ရှေးအခါက စစ်တိုက်ရာတွင် ဆင်ကို များစွာအသုံးပြုသည်
မြန်မာသမိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော စီးချင်းတိုက်ပွဲများ ရှိခဲ့သည်
ဆင်ကိုအိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းစသည့်နိုင်ငံများ၌ မင်းခမ်းမင်းနားများတွင် ရှေးကသုံးခဲ့သည်
အများအားဖြင့် ဆင်မှာ မည်းညိုသော အရောင်ရှိသော်လည်း၊ ဆင်ဖြူများရှိသေး၏
ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် ဆင်ဖြူကို အတွေ့ရများသည်
ဆင်ဖြူကို ဆင်မည်းနှင့် တန်းတူမထားဘဲ၊ မြင့်မြတ်သည်ဟူ၍ ယူဆယုံကြည်ကြသည်
'မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ဆင်ဖြူကို အထွတ်အမြတ်ထားကြသည်
မြန်မာဘုရင်တို့သည်ဆင်ဖြူရှင်ဟူသော ဘွဲ့ကို အလွန်နှစ်သက် လိုလားကြသည်
ထို့ကြောင့် မြန်မာမင်းတို့၏ ရာဇဝင်၌ ဆင်ဖြူတော်ကို အကြောင်းပြု၍ စစ်မက်ဖြစ်ပွားကြသည်များ ရှိ၏
ဆင်သည် သူ့နဂိုသဘာဝအတိုင်း နေရလျှင် ရုတ်တစ်ရက် မသေဘဲ၊ အတော်ပင်အသက်ရှည်သည်
နှစ်တစ်ရာကျော်လောက်အထိ နေနိုင်သည်
ဆင်မသည်သားမွေးလျှင်အရေအတွက် ခပ်နည်းနည်းမွေးသည်
ထို့ကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရသော ဆင်တို့ အသေအဆုံးများလာလျှင် အစားထိုးရန် ၁ဝ နှစ် တစ်ကြိမ်၊ သို့မဟုတ် ၁၂ နှစ်တစ်ကြိမ်ခန့် ထပ်မံ၍ဖမ်းဆီးရန်စီစဉ်ရသည်
ဆင်ဖမ်းမည့်လူစုသည် ဆင်များကိုမဖမ်းဆီးမီ ရက်သတ္တပတ်ပေါင်း များစွာကပင်ကြိုတင်၍တောနက်ထဲတွင် လှည့်လည်ကာ ဆင်များကို လိုအပ်သည့်နေရာသို့ရောက်အောင်ကြံဆောင်၍ မောင်းယူကြရသည်
နောက်ဆုံး၌ ကျုံးသွင်းရန် အဆင်သင့်ဖြစ်သောအခါ ဆင်များကို ရုတ်တစ်ရက် လန့်ဖျပ်သွားအောင် ကျယ်လောင်စွာ ငြာသံပေး၍၊ လိုသောနေရာသို့စုရုံးရောက်ရှိစေရသည်၊ မကြာမီပင် ဆင်ရိုင်းကြီးများသည် ချောင်ထဲပိတ်မိနေ၍ ကြိုးကြီးများဖြင့် အချည်အနှောင်ခံကြရသည်
ဤနည်းဖြင့် ဆင်ရိုင်းကြီးများကို ဖမ်းဆီးပြီးနောက်၊ ဆင်ယဉ်များဖြင့် ရောပြွမ်းထားကာ တစ်ဖြည်းဖြည်း ယဉ်ပါးလာအောင် လုပ်ယူကြသည်
ရှေးအခါကတည်းကပင် ဆင်များကို ဆင်စွယ်အလို့ငှာ အများအားဖြင့် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
မကြာသေးမီအချိန်လောက်အထိ၊ အာဖရိကဆင်များကို တစ်နှစ်လျှင်အကောင် ၄ဝဝဝဝ ကျော်မျှ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ယခုအခါ၌မူ ဆိုင်ရာနိုင်ငံအစိုးရတို့သည် ဆင်များအား စည်းကမ်းမဲ့သတ်ဖြတ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားကြသည်
မြန်မာကျမ်းဂန်တို့တွင် ဆင်များကို အစွယ်ပေါက်ပုံသို့ လိုက်၍ -အစွယ် လုံးဝမရှိသော ဟိုင်းမျိုး၊သေးသွယ်သောအစွယ်၊ တိုသောအစွယ်ရှိသည့် ဟံမျိုး၊အစွယ် တစ်ချောင်းသာရှိသော တည်မျိုး၊အစွယ် နှစ်ချောင်းစုံရှိသော တံမျိုးဟူ၍ အမည်လေးပါးဖြင့် ခွဲခြားထားသည်
ထို့ပြင် ဗလအား ခြားနားပုံသို့ လိုက်၍လည်း ဆယ်မျိုးခွဲခြားခေါ်ဝေါ် ပြန်လေသည်
ယင်းတို့မှာ အစဉ်အတိုင်း တစ်မျိုးထက်တစ်မျိုးက ဆယ်ဆအားရှိလေရာ -လူဆယ်ယောက်အားရှိ၍၊ ညင်းညင်းအော်မြည်တတ်သော ဆင်မည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ကာဠာဝကဆင်၊ဂင်္ဂါမြစ်ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက်၌ ရှိကြ သည့် ဂင်္ဂေယျဆင်၊ဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိသောပဏ္ဍရ ဆင်၊ကြေးနီရောင်အဆင်းရှိသော တမ္ဗဆင်၊ကြောင်သောအဆင်းရှိသည့် ပိင်္ဂလဆင်၊အနံ့မွှေးသောဂန္ဓဆင်၊တင့်တယ်စွာ သွားတတ်သော မင်္ဂလဆင်၊ရွှေရောင် အဆင်းရှိသော ဟေမဆင်၊ဖြူသောအဆင်းရှိ၍၊နှာမောင်း အမြီး လှပရှည်သွယ်ပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ကျက်စားတတ်သော ဥပေါသထဆင်၊ဘော်ငွေအဆင်းရှိပြီးလျှင် ညီညွှတ်သော အစွယ်နှစ်ချောင်းမှ ရောင်ခြည်ခြောက်မျိုးထွက်ကာ အမြီးဦးခေါင်းရှည်သွယ်၊ အလုံးစုံသော ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံလျက် ကောင်းကင်၌လည်း ပျံသွားနိုင်သည့် ဆဒ္ဒန်ဆင်၊ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်
ဆဒ္ဒန်ဆင်သည် ဆင်တကာတို့၏ အထွတ်အမြတ် ဖြစ်သည်
မြန်မာစာပေတွင်ဆဒ္ဒန်ဆင်ကို စာဖွဲ့လေ့ရှိသည်
အထူးသဖြင့် ငါးရာငါးဆယ်နိပါတ်တော်လာ အလောင်းတော် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ အကြောင်းမှာ ကြေကွဲဖွယ်ရာ ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာတို့ နှစ်ခြိုက်ကြသည်
ယင်းဇာတ်ဝတ္ထုကို စလေဦးပုည စာပေဂုဏ်မြောက်စွာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားလိုက်သောအခါ ပိုမိုကြည် နူးလွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာပြီးလျှင် မြန်မာစာပေ လိုက်စားသူတိုင်းသည် ယင်းဝတ္ထုကို အထူးကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းအကြောင်းကား ဤသို့ဖြစ်၏ -ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာတောကြီးအလယ်၌ တောတဆယ့်ခြောက်ထပ်၊ တောင် စဉ်ခုနစ်ထပ် ရံထားသော ဆဒ္ဒန်အိုင်ကြီး၏ အနောက်မျက်နှာ တွင် တဆယ့်နှစ်ယူဇနာရှိသော ရွှေဂူ၌ ဆဒ္ဒန်ဆင်အမျိုးပေါင်း ရှစ်သောင်းခြံရံလျက် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း ဖြစ်တော်၏
ထိုဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ အရပ်ကား တဆယ့်ရှစ်တောင်၊ အလျားကား အတောင်တစ်ရာ့နှစ်ဆယ်၊ နှာမောင်းကား အလျား ငါးဆယ့်ရှစ်တောင် အစွယ်ကား လုံးပတ်အားဖြင့် တဆယ့်ငါးတောင်၊ အလျားအားဖြင့် အတောင်သုံးဆယ်ဟူ၍ အသီးသီးရှိ၏
ခြေဖျား၊ လက်ဖျား၊ နှုတ်ဖျားတို့သည် ချိပ်ရည်သွေးကဲ့သို့ နီမြန်း၏
ကိုယ်အလုံးသည် ငွေလမင်းကဲ့သို့ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၏
အစွယ်သည် ညိုရွှေနီစက်၊ ပြိုးပြက်ဖြူမောင်းသော အရောင်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံ၏
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသည် မိုးအခါ၌ ရွှေဂူတွင်စံလျက် နွေအခါတွင်မူ ညောင်နန်းတွင် စံနေတော်မူတတ်၏
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၌ မဟာသုဘဒ္ဒါ၊ စူဠသုဘဒ္ဒါဟူ၍ မိဘုရားနှစ်ပါးရှိ၏
တစ်ရံရောအခါ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသည် ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သော အင်ကြင်းပင်ပျိုအောက်၌ ခိုလှုံရပ်နားနေခိုက်၊ လက်ျာတော်လေအောက်က မဟာသုဘဒ္ဒါ၊ လက်ဝဲတော်လေညာက စူဠသုဘဒ္ဒါတို့ ခစားနေစေလျက်၊ အင်ကြင်းပင်ကို ဦးကင်းဖြင့်ဝှေ့၍ ပန်းမိုးရွာစေ၏
ထိုအခါ သစ်ခြောက်ကိုင်းတို့နှင့်တကွ ပရွက်ခါချဉ်တို့သည် စူဠသုဘဒ္ဒါအပေါ်သို့ လှုပ်တိုင်းကျလာ၏
မဟာသုဘဒ္ဒါအပေါ်၌ကား ပန်းပွင့်ပန်းမှုန်တို့မှာ လေညာမှလွင့်၍ စုပုံကျလာကုန်၏
ထိုအခြင်းအရာကြောင့် စူဠသုဘဒ္ဒါသည် ဆင်မင်းသည် ချစ်ခြင်းမညီဟု သဘောထားကာ အငြိုးကြီးစွာ ထားလေ၏
တစ်ဖန် အိုင်အတွင်းသို့ သက်ဆင်း၍ ရေကစားသည်တွင် ပဒုမ္မာကြာမှုန်တို့၏ဝတ်ဆံတို့ကို ကြဲဖြန့်ကစားတော်မူ၍၊ ကြွင်းသောကြာပန်းတို့ကို မဟာသုဘဒ္ဒါ တစ်ဦးတည်းကိုသာ ပေးမိပြန်သဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် ရန်ငြိုးဖွဲ့ပြန်၏
ထို့နောက် စူဠသုဘဒ္ဒါသည် ရှင်ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ငါးရာတို့အား ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၍ 'အကျွန်ုသည် ယခုဘဝမှ စုတေခဲ့သော်၊ ဧကရာဇ်မင်း၏ ရှုမငြီးသော မိဘုရားကြီးဖြစ်လျက် ဇာတိဿရဉာဏ်ကိုလည်း ရပါစေသော
ထိုအခါ ဤဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏စွယ်တော်အစုံကို ဖြတ်ပိုင်း၍ ယူနိုင်ပါစေသော' ဟု ဆုတောင်း၏
ထို့နောက် အစာရေစာ မစားဘဲ၊ အားပြတ် စုတေ့လေသော်၊ ဆုယူသည့်အတိုင်း မဒ္ဒရာဇ်မင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်လာ၏
ထိုသမီးတော် အရွယ်ရောက်လတ်သော် ဗာရာဏသီမင်း၏ မိဘုရားဖြစ်လာ၏
မိဘုရားလည်း မိမိ၏ အတိတ်ဘဝကို အောက်မေ့၍ မိမိဆုတောင်းခဲ့သည့်အတိုင်း ဖြစ်မြောက်စေရန် ညှိုးငယ်သော အသွင်ကိုဆောင်၍နေလေ၏
ထိုအခြင်းအရာကို မြင်လတ်သော် မင်းကြီးက မေးမြန်းလေ၏
မိဘုရားလည်း မင်းကြီးအား ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ စွယ်တော်ကို နားတောင်းအဖြစ်  ပန်ဆင်လို သည်ဟု တင်လျှောက်လတ်သော်၊ မင်းကြီးသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းကို ရှာဖွေစေရန် သောနုတ္တရမုဆိုးကို ဆင့်ဆိုတော်မူ၏
မိဘုရားလည်း ထိုမုဆိုးအား မိမိကိုယ်တိုင်လမ်းညွှန်၍ ဆင်မင်းကို အဆိပ်လူးသောများဖြင့် ပစ်သတ်လျက် အစွယ်တော်ကိုဖြတ်ယူခဲ့ရန် စေလွှတ်လေ၏
မုဆိုးလည်း ခုနစ်နှစ်၊ ခုနစ်လ၊ ခုနစ်ရက်ကြာမှ ဆဒ္ဒန်ဆင်အိုင်သို့ ရောက်လေ၏
ထို့နောက် ဆင်မင်း၏နေရာ အသွားအလာလမ်းများကို မှတ်သား၍ ဆင်မင်းရပ်တည်မည့်နေရာ တည့်တည့်၌ ဥမင်တူးကာ၊ ဆင်မင်း၏ ချက်နှင့်ချိန်လျက် မြားပစ်ရန် အပေါက်ဖေါက်ထား၏
မိမိကိုယ်ကိုလည်း သင်္ကန်းဝတ်ရုံထားလေသည်
နောက်တစ်နေ့ ဆင်မင်းနှင့် ဆင်မိဘုရားတို့ ယင်းအရပ်၌ ရေစစ်ရန် ရပ်တန့်ခိုက်တွင်ပင် မုဆိုးက ဆိပ်လူးမြားဖြင့်ပစ်လတ်သော် ဆင်မင်းသည် တောတောင်အလုံး ပဲ့တင်ဟီးမျှ သုံးကြိမ် ဟစ်အော်ညည်းညူတော်မူရာ၌ ဆင်အပေါင်းကလည်း ရန်သူကို ချေမှုန်းပစ်အံ့ဟု တောတောင်ပတ်လည် လှည့်လည်ရှာဖွေကြ၏
ဘုရားလောင်းသည် မြားလာရာလမ်းကို ကြည့်သဖြင့် သိတော်မူရကား၊ မဟာသုဘဒ္ဒါအား ထပ်မံထိခိုက်မည်စိုး၍ အခြားသို့ ဖယ်ရှားစိမ့်သောငှါ အမျက်ထွက်လေဟန်ဖြင့် ရန်သူကိုရှာစေလေ၏
ဆင်မင်းသည် မြားလာရာ အောက်အရပ်သို့ ခွာတော်နှင့်ရှပ်သဖြင့် ဥမင်ထဲရှိမုဆိုးကို မြင်သောအခါ နှာမောင်းဖြင့် ဆွဲယူတော်မူ၏
မုဆိုးလည်း မိမိကိုယ်မှ သင်္ကန်းကိုခွာလျက် နှာမောင်းပေါ်သို့ တင်လိုက်၏
ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းသည် သင်္ကန်းကိုမြင်ရုံမျှနှင့်ပင် အမျက်ပွားမိသည်ကို ချုပ်တည်း၍မုဆိုးအား အကြောင်းအရင်းကို မေးမြန်းလေ၏
ထိုအခါ မုဆိုးသည် သုဘဒ္ဒါမိဘုရားက ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ စွယ်တော်ကိုအလိုရှိ၍ စေခိုင်းကြောင်းကို လျှောက်ထားလေရာ၊ ဘုရားလောင်းဆင်မင်းသည် မိမိ၏အစွယ်ကို မိမိဖြတ်၍၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ရရာရကြောင်း အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသတည်းဟု ဆုတောင်းလျက်၊ မုဆိုးအားပေးလှူပြီးသော် 'အဆွေတော် သောနုတ္တိုရ်၊ မောင်မင်းသခင်၊ ပလ္လင်ညာရံ၊ စံပေသည့်နတ်၊ မယ်သုဘဒ်ကို၊ ဆတ်ဆတ်သဘော၊ ငါမှာတိုင်းပြောပါလေ
တောဟေဝန်ချောင်၊ မြိုင်သာခေါင်တွင်၊ ငွေတောင်ကြီးသွင်၊ ခင်မလင်ကို၊ အရှင်လတ်လတ်၊ သင်စေ၍သတ်ခဲ့ပြီ
စွယ်တော်ဓာတ် နှစ်ချောင်း၊ ခြောက်ရောင်မောင်းကိုလည်း၊ ၎င်းဆင်ကြီး၊ မသေခင်ဖြတ်လှီး၍၊ သွေးစီးသံထွက်၊ နာကျင်စွာနှိပ်စက်ပြီးမှ၊ အသက်ဆုံးစေခဲ့ပါပြီ
ဤစွယ်တော်စုံကို ရွှေဘုံသူ မှန်ကူ၊ သုံးရက်တော်မူသေးလျှင်၊ ရန်သူကြီးအစွယ်ကို၊ ရွှေလက်ဝယ် သပါမည်
အားရစိတ်ရွှင်၊ ကျေနပ်အောင်စီရင်၍၊ ပြုချင်တိုင်းပြုတော်မူပါတော့ ဘုရားဟူ၍၊ မောင်မင်းသခင်၊ မုန်းပင်စိုက်ပျိုး၊ ပြေချိန်တိုင်၍မှ မပြေနိုင်ငြိုးတတ်သည့်၊မုဆိုးတစ်ပိုင်း၊မိန်းမရိုင်းကြီးကို၊ငါမှာ တိုင်းပြောပါလေ' ဟု မှာကြားလေ၏
ထို့နောက် ဆဒ္ဒန်ဆင်ကောင်း၊ ဘုရားလောင်းလည်း၊ မယားဟောင်းလက်ချက်နှင့် အသက်ဆုံးတော်မူလေသတည်း
မုဆိုးကား ဗာရာဏသီသို့ပြန်၍၊ စွယ်တော်ကို သုဘဒ္ဒါ မိဘုရားအား ဆက်သပြီးလျှင် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း၏ မှာစကားကို ပြန်ကြားလေ၏
ထိုအခါ သုဘဒ္ဒါမိဘုရားသည် 'စကားရှေ့နောက်၊ ပြန်လှန်ကာထောက်လတ်သော်၊ နောက်နောက်ကျိကျိ၊ နှလုံးတော်ရှိလှ၍၊ မဏိခြယ်စီ၊ သိင်္ဂီရိုးညှောက်၊အံ့လောက်ဆန်းပြား၊ ရွှေယပ်မားဖြင့်၊ သနားစိတ်ဝင်၊ခံယူတင်ပြီးလျှင်၊ ရင်ခွင်တော်၌၊ စွယ်တော်ကိုပိုက်ပြန်၍၊ တစိုက်စိုက်ရှုယင်းပင်၊ ပြုမိသည့်ဖြစ်ထွေ၊ လင်သေသည့်အကြောင်း၊ ဘဝဟောင်းက၊ ငယ်ပေါင်းပြီပြီ၊ လည်ချင်းမှီ၍၊ နာရနီခိုင်၊ မြဆိုင်ပညောင်၊ ရွှေဂူချောင်မှာ၊ ဆွေမောင်နှင့်မယ်၊ ကျီစယ်သမှု၊ ပန်းခိုင်လုလျက်၊ ကယုကယင်၊ ချစ်တုံ့တင်သဖြင့်၊ ကြင်ကြင်လည်လည်၊ ပျော်ဘူးသည်များကို ကြံစည်စေ့စေ့၊ တစိမ့်စိမ့်အောက်မေ့၍၊ တငွေ့ငွေ့ဆင်ခြင်၊ ပူစကိုငင်မိလျှင်၊ ပူပင်လယ်ဝေ၊ လှိုင်းဘောင်ဘင်မွှေသောကြောင့်၊ မဖြေနိုင်မဆည်နိုင်၊ သည်းဆိုင်မှာလောင်ခြစ်၍၊ ကျမျက်ရည်ချောင်းဖြစ်အောင်၊ အော်ဟစ်၍ငိုဆဲတွင်၊ နဂိုရ်တော်ဖေါက်လဲ၍၊ ဗာရာမင့်လည်ဆွဲသည် ရင်ကွဲနာနှင့် နတ်ရွာစံတော်မူလေ၏
ဆင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော သတ္တဝါ ဖြစ်သည်
ရှေးခေတ်က မြန်မာဘုရင်များ စစ်မက်ဖက်ပြိုင်ရာတွင် ဆင်ကို စစ်အင်အားတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုကြသည်
ထိုမျှသာမက မြန်မာဘုရင်များသည် မိမိတို့ ပိုင်ဆိုင်သော ဆင်ဖြုအရေအတွက်ကို ဂုဏ်ယူဖွယ်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ဘွဲ့အမည်တွင် ထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ကြသည်
ဘုရင့်နောင်ကျော်ထင်နော်ရထာ၊ မြေဒူးမင်း စသူတို့သည် ဆင်ဖြူရှင် ဘွဲ့အမည်နှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်
ဆင်သည် မြန်မာ့သစ်ထုတ်လုပ်ရေးတွင် အရေးပါသော သတ္တဝါတစ်ကောင် ဖြစ်သည်
စက်ယန္တရားများ မဝင်ရောက်နိုင်သော ဒေသများတွင် ဆင်ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်မှု ပြုကြသည်
ယနေ့ထက်တိုင် ဆင်များကို သစ်လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်သည်
အစွယ်အမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ဆင်ထီးများကို လေးမျိုးလေးစားခွဲခြားနိုင်သည်
အစွယ်နှစ်ဖက်ပါရှိသော ဆင်ကို စွယ်စုံဆင်ဟု ခေါ်သည်
အစွယ်တစ်ဖက်သာပါရှိသောဆင်ကို တေဆင်(တယ်လူး)ဟုခေါ်ပြီး အစွယ်လုံးဝ မပါရှိသောဆင်ကို ဟိုင်းဆင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
အစွယ်အနည်းငယ်(တစ်မိုက်ခန့်)ရှိသော ဆင်ကို ဟန်ဆင်(ဟန်ကုပ်) ဟုခေါ်ပါသည်
ဆင်မ များတွင် အစွယ်ရှိသော်လည်း စွယ်ဖုံးအပြင်သို့ မထွက်သောကြောင့် မမြင်ရချေ
မုံရွေးဇေတဝန် ဆရာတော်ကြီး၏ ဥတိန္နပျို့ ပုဒ်ရေ (၃၂) တွင် ဆင်များကို အချုပ်အားဖြင့် (၁၀) မျိုး ပြသထားသည်
ဆင်မည်း၊ ညင်းညင်းသာသာ မြည်တက်သော အသံရှိသည့်ဆင်
ယောက်ျား  (၁၀) ဦး၏ အားအစွမ်းနှင့် ညီမျှသော အားရှိသည်
ဂင်္ဂါမြစ်အနီး၌ ပေါက်ဖွားသောဆင်
ယင်းဆင်သည် သရက်ရွက်နုနု အဆင်းရှိသည်
အပေါင်းအသင်းတို့နှင့် မွေ့လျှော်တက်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဥဒေါင်းမြီးစည်းနှင့်တူသော တင့်တယ်သော အမြီးရှိသောကြောင့် ကာလာပ ဟုခေါ်တွင်သေး၏
ကာဠာ၀ကဆင် (၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသော အားရှိသည်
သစ်ရွက်ရော်အဆင်းရှိ၏ (ဝါဖန့်ဖန့် အရောင်အဆင်းရှိသည်)
ဂင်္ဂေယျဆင် (၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသောအားရှိသည်
ကြေးနီရောင် အသွင်နီကြင်ကြင် အဆင်းရှိသည်
ပဏ္ဍရဆင် (၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသောအားရှိသည်
ဖြူနီရောင် စသည်တို့နှင့် ရောပြွန်းကြောင်ကြားနေသော အဆင်းရှိသည်
တမ္ပဆင်(၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသောအားရှိသည်
မွေးကြိုင်သင်းပျံ့ ကောင်းသောရနံ့ရှိသောရှိသောဆင်၊ အရောင်သည် အပြာရောင်၊ အဖြူရောင်ရောသော နှမ်းဆွတ်ဆုပ် အဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိသည်ဟု လောကီကျမ်းအချို့၌ အဆိုရှိသည်
ပိင်္ဂလဆင်(၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသော အားရှိသည်
တင့်တင့်တယ်တယ် ဖွယ်ဖွယ်ရာရာ သွားလာတတ်သော ဆင်၊ နက်မှောင်သော အဆင်းရှိလျှက် ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု လောကီကျမ်းတို့၌ အဆိုရှိသည်
ဂန္ဓဆင်(၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသော အားရှိသည်
ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော အဆင်းရှိသည်
မင်္ဂလဆင်(၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသောအားရှိသည်
ဥပေါသထဆင်မျိုး၌ ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ရန်သူတို့ကို နိုင်စေတက်သည်
လျှောက်ပတ်သောအရပ်၌ ချဉ်းကပ်နေထိုင်တတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း  ဥပေါသထဆင်ဟုခေါ်သည်
ရှည်သွယ်ညီညွတ်သော အစွယ်လဲရှိသည်
ဟေမဆင်(၁၀) စီးအားနှင့် ညီမျှသော အားရှိသည်
အစွယ်၌ အရောင် ၆ မျိုးရှိသည်(အစွယ်မှ အရောင်ခြောက်မျိုးထွက်သည်)
ဥပေါသထဆင်နှင့် ဆဒ္ဒန်ဆင်တို့၏ အရောင်သည် ဘော်သားအတူ ဖြူဖြူဖွေးကြသည်
ဥပေါသထဆင် (၁၀)စီးအားနှင့် ညီမျှသည်
ဆင်ကြီးပြင် (ကုလား)ရွာ
တက္ကဆပ်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်၍ အ‌နောက်ဘက်ရှိ နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်နှင့်အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ လူဝီးစီးယားနား ပြည်နယ်နှစ်ခုတို့၏ အကြား ၌ မက္ကဆီကိုပင်လယ်‌ကွေ့ကို မျက်နှာမူလျက်တည်ရှိသည်
ပြည်နယ်၏ ‌မြောက်ဘက်တွင်အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်၊  ‌တောင်ဘက်နှင့်အ‌နောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတို့တည်ရှိကြ ၍ အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်တွင်မူ မက္ကဆီကို ပင်လယ်‌ကွေ့ ဝန်းရံ လျက်ရှိသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ အ‌နောက်ဘက်တွင် ‌တောင်တန်းထူထပ်၍ အလယ်တွင် ‌မြေဩဇာ‌ကောင်းသည့်လွင်ပြင်ကြီး များရှိသည်
အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်ရှိ မက္ကဆီကိုပင်လယ်‌ကွေ့ကမ်းခြေ‌ဒေသသည် နုံးတင်‌မြေနု‌ပေါ‌သော‌ မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ ကမ်း‌ခြေ တစ်‌လျှောက်တွင် မြစ်ဝသဲခုံများရှိသည်
‌မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အမျိုးမျိုး ခြားနားလျက်ရှိခြင်း‌ကြောင်း လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်၏ ပမာဏကြီးမားခြင်း‌ကြောင့်လည်းကောင်း၊ တက်ဆက် ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုသည် တစ်‌နေရာနှင့်တစ်‌နေရာ မတူဘဲ ကွဲပြား‌လေသည်
‌တောင်ဘက်ကမ်း‌ခြေတစ်‌လျှောက်တွင် အပူ ‌လျော့ ရာသီဥတုမျိုးမှသည် အ‌နောက်‌မြောက်ဘက်တွင် မျှတ သည့် သမပိုင်းရာသီဥတုမျိုးအထိရှိသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌ရှေ့ပိုင်းတွင် မိုးအများဆုံးရွာသွန်း၍၊ အ‌နောက်ဘက်တွင် မိုး ပါးသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုတွင် ‌မြေဩဇာ‌ကောင်း‌သော လယ်‌မြေအများဆုံးရှိ၍ အ‌ရေးပါဆုံး‌သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်
အ‌ရှေ့‌တောင်ပိုင်းတွင် ဆန်စပါးနှင့် ဝါကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး၍ ဝါအထွက်မှာ အ‌မေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပထမစွဲသည်
‌ပြောင်းကိုလည်း ပြည်တွင်း၌ အများအားဖြင့် နွားများနှင့် ဝက်များကို‌ကျွေးရန် စိုက်ပျိုး၏
မိုးများ‌သော အ‌ရှေ့ဘက်တွင် သစ်‌တောများရှိ၍ သစ်လုပ်ငန်း ထွန်းကားသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်‌မြောက်ပိုင်းနှင့် အ‌နောက်ပိုင်းတွင် ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မု‌ယောနှင့် ရိုင်းစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး ကြသည်
ရိုင်ယိုဂရန်းမြစ်ဝှမ်း ‌အောက်ဘက်တစ်‌လျှောက်၌ သစ်သီးပင်များ စိုက်ပျိုးသည်
စားကျက်‌ကောင်းများရှိသည့် အ‌နောက်‌တောင်ပိုင်းတွင် သိုး၊ နွား၊ ဆိတ် ‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်း သည် အကြီးအကျယ် ထွန်းကားသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုတွင် ‌ရေနံ အများဆုံးထွက်ရာ ပြည်နယ်ဖြစ်‌လေသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ ထွက်ကုန်များကား ဝါဂွမ်း၊ နွား၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ‌ပြောင်း၊ ဝက်နှင့် ဝက်သား၊ ဂျုံ၊ ကြက်ဥ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဆန်စပါး၊ သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ မြင်းနှင့် လား၊ သိုးနှင့် သိုး‌မွှေး၊ ဆိတ်နှင့်ဆိတ်‌မွှေး၊ ကြက်၊ ငှက်(အထူးသဖြင့် ကြက်ဆင်)၊ ပျားနှင့် ပျားရည်၊ ‌ရေနံ၊ ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့၊ ‌ရေနံထွက်ပစ္စည်း၊ ‌ရေနံ ‌မြေသုံး စက်ကရိယာ၊ သစ်၊ အမဲ သား၊ ဂျုံမှုန့်၊ ဘိလပ်‌မြေ၊ ဓာတုပစ္စည်း၊ ချည်ထည်၊ ‌လေယာဉ်ပျံ၊ စည်သွတ်သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သကြားစသည်တို့ ဖြစ်ရာ ထွက်ကုန်မှာ အ‌ထွေ‌ထွေအပြားပြား ဖြစ်‌လေသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်း‌ခြေစာရင်းအရ တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ လူဦး‌ရေသည် ၈၅၆၃၀၀၀ ‌ယောက်ဖြစ်သည်
ထိုပြည်နယ်တွင် မူလက ‌နေထိုင်ခဲ့သူများသည် ရက်အင်ဒီးယန်း လူမျိုးများဖြစ် ကြသည်
သို့‌သော် ၁၆ ရာစုနှစ်များတွင် စပိန်နှင့် ပြင်သစ် လူမျိုးများ လာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ကြသည်
ယခုလက်ရှိ နေထိုင်သူများကား ‌နောက်ထပ်လာ‌ရောက် အ‌ခြေစိုက်ခဲ့ကြ‌သော အိုင်းရစ်၊ ဂျာမန်၊ ပြင်သစ်၊ ဒတ်ချ်၊ ဆွိနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ တို့၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်၏
တက်ဆက်ပြည်နယ်သို့ ပထမဦးစွာ လာ‌ရောက်လှည့်လည်ရှာ‌ဖွေခဲ့သူတို့မှာ စပိန်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်
ကာ‌ဗေးသားသေဗားကားနှင့် အ‌ဖော်သုံးဦးတို့သည် ၁၅၂၈ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်‌ကွေ့ရှိ ဂယ်လဗက်စတန်ကျွန်း၌ သ‌ဘေင်္ာ ပျက်ကာ ‌သောင်တင်ခဲ့‌သော‌ကြောင့် တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌နောက်ဘက်သို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်
ထိုမှအစပြု၍ စပိန်လူမျိုးတို့သည် အ‌နောက်ဘက်ရှိ အက်ပက်ဆိုမြစ်နှင့် ရိုင်အိုဂရန်း မြစ်များ တစ်ဝိုက်၌ စတင်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
ပြင်သစ်လူမျိုး လဆဲသည် ၁၆၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂယ်လဗက် စတန်ကျွန်း ‌တောင်ဘက်ရှိ မက်တ‌ဂေါဒကျွန်း၌ လာ‌ရောက် အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်ခဲ့သည်
သို့သော် စပိန်တို့သည် ဆက်လက်၍ လှည့်လည်ရှာ‌ဖွေခဲ့ရာ ၁၇၃၁ ခုနှစ်သို့‌ရောက်လျှင် အကြိမ်ပေါင်း ၉၀ မျှမက လှည့်လည်စူးစမ်းရှာ‌ဖွေ‌စေခဲ့ပြီးဖြစ်၍ သာသနာပြုဌာန အ‌မြောက်အမြား ဖွင့်လှစ်တည်‌ထောင်ခဲ့ပြီးဖြစ်၏
၁၇၁၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၀၃ ခုနှစ်အထိ စပိန်တို့ နယ်သစ် စိုက်ထူခြင်းမှာ ‌နှေး‌ကွေးခဲ့‌သော်လည်း ထို‌ဒေသသည် စပိန်၏ ကြိုးကိုင်မှု‌အောက်တွင် ရှိခဲ့‌လေသည်
၁၈၁၂ ခုနှစ်၌ စပိန်တို့ ထံမှ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ လွတ်လပ်‌ရေးရသောအခါ တက်ဆက်ပြည်နယ်မှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံပိုင် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား‌လေသည်
ထိုသို့ တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ လက် အောက်၌ရှိ‌နေခဲ့စဉ်က ထိုပြည်နယ်တွင်းသို့ အ‌မေရိကန်များလာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် စတီဖင်ဖူးလား‌အော်စတင် ‌ခေါင်း‌ဆောင်၍ တက်ဆက်ပြည်နယ် အ‌ရှေ့ဘက် ဗရက်ဇတ်မြစ်တစ်ဝိုက်၌ ဆန်ဖိလစ်‌သေ‌အော်စတင် အရပ်ကို တည်‌ထောင်ကာ အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်
တဖြည်းဖြည်းနှင့် အ‌မေရိကန်တို့သည် လူဦး‌ရေ ၂၀၀၀၀ ကျော်လာခဲ့‌လေသည်
ထို‌နောက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ အစိုးရသည် အ‌မေရိကန်တို့အ‌ပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်လာ‌သောအခါ အ‌မေရိကန်နယ်သစ်ထူ‌ထောင်သူများသည် ပုန်ကန်‌တော်လှန်ကာ၊ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံကိုထူ‌ထောင်ခဲ့‌လေသည်
၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် အ‌မေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၂၈ ခု‌မြောက် အဖွဲ့ဝင်ပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
အ‌မေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ပြည်‌ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့‌သော်လည်း၊ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်‌ထောင်စုထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်‌ရောက်‌လေသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်‌လောက်တွင် ရေနံတွင်းများ စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့ရာ ပြည်နယ်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်စည်ကား၍ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာ‌လေသည်
ယခင်က မြို့သိမ် ရွာငယ်များသည် မြို့ကြီးများဖြစ်လာ၏
‌ရေနံချက်စက်များ၊ အလုပ်ရုံများ၊ စက်ရုံများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့၏
ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ပြုပြင်‌ပေးခဲ့၍ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုအကြီးအကျယ် တိုးတက်‌ကောင်းမွန်ခဲ့သည်
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု၏ အကြီးဆုံး‌သော စစ်သား‌လေ့ကျင့်‌ရေးစခန်း အများအပြား ပြည်နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိခဲ့‌ပေ၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း၌မူ စက်မှုလက်မှုအလုပ်ရုံသစ် အ‌မြောက်အမြား တည်‌ထောင်ခဲ့‌လေသည်
တက်ဆက်ပြည်နယ်၏ မြို့‌တော်မှာ ‌အော်စတင် ဖြစ်၍ ပြည်နယ်၏အလယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း‌သော ‌ကော်လိုရားဒိုး မြစ်ကမ်း‌ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဟူစတန်၊ ဆန်အန်တိုးနယိုး၊ ဂယ်လဗက်စတန်နှင့် ဖို့ဝပ်မြို့ တို့ဖြစ်ကြသည်
ဥဋ္ဌာန သမ္ပဒါမျိုး ၅-ပါး
ပစ္စည်းဥစ္စာ တိုးပွားမှု အားထုတ်ရာက မိမိကိုယ်တိုင် အောက်ပါတရားငါးပါးနှင့်ပြည့်စုံစွာ အားထုတ်ရှာဖွေရမည်
(၁) ဥဏသမ္ပတ္တိ - ပြုလုပ်မည့်ကိစ္စ၌ အကျိုးရှိ မရှိကို စိစစ်ဝဖန်ကာ ဉာဏ်ဖြင့်ချိန်ရမည်၊(၂) ဂတိ သမ္ပတ္တိ - ထိုကိစ္စ၌ အနေအထား အသွားအလာ အခင်းအကျင်းတို့ကို အချက်ပိုင်ရမည်၊(၃) ဥပဓိ သမ္ပတ္တိ - ထိုပစ္စည်း၌ လှပခိုင်ခံ့ပြီးလွယ် ခေတ်မှီရေးနှင့် ပြည့်စုံစေရမည်၊(၄) ကာလ သမ္ပတ္တိ - စောလွန်းခြင်း နောက်ကျခြင်း မရှိစရေဘဲ အချိန်သင့်ဖြစ်စေရမည်၊(၅) ပယောဂသမ္ပတ္တိ - မုချအကျိုးရှိရမည်ဟု တစ်ခုတည်းသောဇွဲလုံ့လနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှု ရှိရမည်
ဓနုဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသော ဘားမစ်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းကို ဓနုလူမျိုးများက ပြောဆိုကြသည်
ဓနုဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသိယစကားတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်
ဩဂုတ်လ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၂၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၂၄)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၄၂) ရက် ကျန်သေးသည်
လက်ပန်ကိုင်းရွာ၊ နဂရာ
နဂယာမဘူတာ (永山駅 နဂယာမ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဓနိရည်သည် ဓနိပင်မှ ထွက်ရှိလာသော အရည်ဖြစ်ပြီး သောက်သုံးနိုင်သည်
ထန်းရည်ကဲ့သို သောက်ပြီးလျှင် မူးသည်
အယ်လ်ကိုဟော ၂ mg% အထက်ပါဝင်သည်
ဉတ်လျှင် ၄-ကြိမ်မြောက်ရှိသော ကမ္မဝါစာဖြင့် ပြုအပ်သောကံ၊ ဉတ်လျှင် ၄-ကြိမ် မြောက်ရှိသောကံ၊ ဉတ်တစ်ကြိမ် ကမ္မဝါစာ သုံးကြိမ်ဖြင့် ပြုအပ်သောကံ၊ ဉတ္တိစတုတ္ထကံ၊ ယင်း ဉတ္တိစတုတ္ထကံကို (၁) တဇ္ဇနီယစသော ၇-ပါးသော ကံတို့ကြောင့် သံဃာ့ဘောင်မှ နှင်ထုတ်အပ်သော အရာဌာန၊(၂) တဇ္ဇနီယစသော ၇-ပါးသောကံ ငြိမ်းအေးသဖြင့် သံဃာ့ဘောင်သို့ ပြန်သွင်းသော အရာဌာန၊(၃) ရဟန်းမတို့အား ဆုံးမတတ်သော ရဟန်းကို သမုတ်ရာဌာန၊(၄) ပရိဝတ်ပေးရာ, မာနတ်ပေးရာဌာန၊(၅) အရင်း သို့တဖန်ပြန်၍ ငင်သည်၏အစွမ်းဖြင့် နှိမ်နင်းရာဌာန၊(၆) ဥက္ခိတ္တကရဟန်း၏ နောက်လိုက်ရဟန်းမ, ယာဝတတိယကသံဃာဒိသိသ်အာပတ်သင့်သော ရဟန်း, အရိဋ္ဌရဟန်း, စဏ္ဍာရဟန်းမတို့ကို ဆုံးမရာဌာန၊(၇) ဥပသမ္ပဒကံ, အဗ္ဘာနကံဟူသော ကမ္မလက္ခဏ အရာဌာန၊ ဤ ၇-ပါးသော အရာဌာနတို့၌ ထားအပ်၏
ဓမ္မမျိုးစေ့ (Dharma Seed) သည် ခေတ်ကာလ ဘာသာစကားများဖြင့် ဟောပြောထားကြသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ သင်ကြားပြသမှုများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ မျှဝေခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည့် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဓမ္မမျိုးစေ့ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ဘာရီ (Barre) ရှိ ဝိပဿနာတရားအဖွဲ့ (IMS) ၌ လုပ်အားပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ဘီဟာမီတန် (Bill Hamilton) က စတင်ခဲ့သည်
ဘီဟာမီတန်သည် IMS တွင် ပြုလုပ်သည့် ဓမ္မစကားဝိုင်း (Dhamma Talks) မှ တရားပြသမှုများနှင့် ဟောပြာမှုများကို တိပ်ခွေဖြင့် ဖမ်းယူကာ စတင်ခဲ့သည်
သူ၏ သေးငယ်သည့် ဤအလုပ်သည် တဖြည်းဖြည်း အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ ကြီးထွားလာခဲ့သည်
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တရားပြသမှုတိပ်ခွေများကို ရောင်းချခြင်းဖြင့် ဓမ္မမျိုးစေ့စာကြည့်တိုက်ကို စတင်ခဲ့သည်
နဂိုမူလ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရိုးစင်းစွာပင် “ဓမ္မတရားများကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် မျှဝေရန်” ဖြစ်သည်
ယခုအချိန်တွင် ဓမ္မမျိုးစေ့သည် သင်ကြားပြသမှုများကို လှူဒါန်းမှုဒါနပြုသည့်အပေါ်တွင် မူတည်ကာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်
နဂိုမူလက တိပ်ခွေများသည် တရားဓမ္မစကားဝိုင်းတွင် ပြုလုပ်နေသည့်အချိန်တွင် ခန်းမတွင် ရှိမနေကြသည့် လူအများအတွက် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသူများအား နောင်အခါတွင် ကြီးမားသည့် တန်ဖိုးများရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းကို အကျိုးအမြတ်မယူသည့် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ဓမ္မမျိုးစေ့တိပ်ခွေစာကြည့်တိုက် ဖြစ်လာခဲ့၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းနှင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့သည်
ဓမ္မမျိုးစေ့မော်ကွန်းတိုက်၏ ဒါရိုက်တာဖြစ်သူ ဂျူဒီဖီးလစ် (Judy Phillips) က “ကျွန်တော်တို့ ဒါကို လုပ်ခဲ့တာ အခုဆို ဆယ့်ခြောက်နှစ်နီးပါး ရှိခဲ့ပါပြီ
ကျွန်တော်က မူလဒါရိုက်တာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကာ ဒီဟာကို စကတည်းက ပါဝင်ခဲ့တာပါ” ဟု ပြောခဲ့သည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မမျိုးစေ့တိပ်ခွေစာကြည့်တိုက်သည် အနောက်နိုင်ငံသား ဘာသာရေးသမားများကြားတွင် မကောင်းသတင်းကျော်ကြားခဲ့သည်
ဓမ္မမျိုးစေ့သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြောင်းလဲမည့် ရည်ရွယ်ချက်တွင် အရည်အသွေးကောင်းသည့် ကတ်ဆက်ခွေများကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ထုတ်ဝေသည့် ယောဂဂျာနယ်တွင် သူ၏ စာဖတ်ပရိသတ်များအား ကတ်ဆက်တိပ်ခွေများကို ရယူ၍ အကျိုးရှိစွာဖြင့် အိမ်၊ ကား သို့မဟုတ် သီချင်းနားထောင်သည့် စက်များတွင် ထားရှိကာ အသုံးချရန် တိုက်တွန်းထားသည်
ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာပြီးနောက်တွင် အမေရိကန်၌ ဝိပဿနာပျံ့နှံ့မှုသည် ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ နယူးယောက်နှင့် မက်ဆာချူးဆက်တို့တွင် ကြီးမားစွာ နေရာယူခဲ့သည်
အဖွဲ့အစည်းသည် ၎င်း၏ အမည်နာမကို ဓမ္မမျိုးစေ့ဟူသော အယူအဆမှ ရယူထားသည်
“မျိုးစေ့သည် ဝိပဿနာအာရုံ၏ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်သည်
ဓမ္မမျိုးစေ့တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ စင်တာပေါင်း ၄၀ ကျော်တွင် ပြုလုပ်သည့် ဓမ္မစကားဝိုင်းများမှ အသံဖိုင်များ ရရှိသည်
ဦးမှင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Uhmin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဘုရားကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၇ ဦး၊ မ ၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ငနွားဆိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nganwarseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉၇ ဦး၊ မ ၄၇၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၃၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဖန်မြောင်ရွာ၊ ငါးစားကြူး
ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်
အစိုးရအဖွဲ့ကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးခက်ထိန်နန်က ဦးဆောင်သည်
ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်မှ ဝန်ကြီး ၃ ဦးကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံကာ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့်ဟုဆိုကာ နုတ်ထွက်စေပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဦးမြသိန်းနှင့် ဒေါက်တာသင်းလွင်ကို ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခွင့်ပြုကြောင်းနှင့် ဦးHလအောင်ကို တာဝန်မှ ရပ်စဲကြောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်အရေးပေါ် အစည်းအဝေးတွင် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှု လက် မှု ဝန်ကြီး ဌာနကို ပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ၂ ခုခွဲပြီး ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က သဝဏ်လွှာပေးပို့၍ အဆိုတင်သွင်းခဲ့သော်လည်း ယင်းအဆိုမှာရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်
အကြောင်းမှာ ပြင်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များထဲမှ ၃ ဦးကို ဝန်ကြီးခန့်အပ်ခဲ့သည်
သက်ကယ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ အိုင်ကဒုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်ကဒုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၆ ဦး၊ မ ၁၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်၍ ပွင့်တော်မူဟန်ဖြစ်သည်
လက်ဝဲလက်ညှိုးနှင့် လက်မတို့ကို ထိထား၍၎င်း, လက်ျာလက်ညှိုးနှင့် လက်မတို့ကိုလည်း ထိထား၍၎င်း, နှလုံးသား ရှိလောက်ရာ အရပ် ရင်ဘတ်ကို ထိလုနီးပါးမျှ ထောင်ပြထားသော လက်ဟန်အနေအထားမျိုးဖြစ်သည်
ကျန်လက်ချောင်းများကိုမူ အပေါ်သို့ ထောင်ထားသည်
ဓမ္မစကြာမုဒြာပုံနှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သည်
အရိယသစ္စာနဒဿနမင်္ဂလာနှင့် နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားခြင်း ဖြစ်လေသည်
ဝိမုတ္တိရသနှင့် သန္တရသတို့ကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည်
ပါရမီဆယ်ပါးတို့၏ ပြီးပြည့်စုံခြင်းကိုလည်း ညွှန်ပြထားခြင်းသဘောရှိပေသည်
ဗောဓိပက္ခိယတရား (၃၇)ပါးတို့၏ ပြီးဆုံးခြင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်တော်မူခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြသရုပ်ဆောင် ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အချို့ပညာရှိကြီးများက မိန့်မှာခဲ့ကြသည်
ပုံစံအားဖြင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ရုပ်ပွားတော်, နာမသင်္ဂီတိဘုရားလောင်း၏ ဆင်းတုနှင့် ဝေရောစနရုပ်ပါးများကို ဤဥတ္တရဗောဓိမုဒြာဖြင့် တွေ့ရသည်
အချို့ ပဋိမာသိပ္ပံပညာရှင်များ၏ အလိုအရ ရပ်တော်မူပုံများတွင် လက်နှစ်ဖက် လက်ညှိုး လက်မများ ထောက်ပြထိမိကာ ရင်အုပ်နှလုံးသားရှိရာလောက်တွင် မြှင့်တင်ပြထားပါက ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာဟုဆိုသည်
ထိုင်တော်မူလျက်ပြလျှင် ဓမ္မစက္ကမုဒြာဟု ဆိုပါသည်
ပုံစံအားဖြင့် နဂါးရုံဘုရားအတွင်း အရံဘုရား  ရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူသည် ရပ်တော်မူလျက် ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာဖြင့် ပြတော်မူကြပါသည်
ပုဂံ အာနန္ဒာဘုရားတောင်မုခ်နှင့် မြောက်မုခ်ဝရှိ ရပ်တော်မူ နှစ်ဆူသည် ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာဖြင့် ရှိကြပါသည်
ဘုရားဆုပန်တောင်းသော မင်းကောင်း မင်းမြတ်တို့သည် သဗ္ဗညုတဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိရန်အတွက် ရည်စူး၍ ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ထုလုပ်စီရင်၍ ကိုးကွယ်တတ်ကြသည်
ပိဋကတ်စာပေ ဗေဒင် မန္တရားတို့ကို သင်ယူကြရာ၌ အလွယ်တကူ တတ်မြောက်စေရန်အတွက် ဤ မုဒြာပါသော ဘုရားများကို ကိုးကွယ်တတ်ကြသည်
တိုင်းပြည်အတွင်း ပညာရှင်များ ကျမ်းဂန် စာပေတတ်ကျွမ်းသူများ ထင်ရှားကျော်ကြား ပေါများစေရန်အတွက် ဤပုံမျိုးကို ကိုးကွယ်လေ့ ရှိကြသည်
ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာပါသောဘုရားကို ကိုးကွယ်သူသည် ဉာဏ်ပညာကောင်းခြင်း စာမေးပွဲ စာပြန်ပွဲတို့၌ အဖျက်အဆီး အဟန့်အတား မရှိအောင် မြင်ခြင်းအကျိုးကို ရရှိနိုင်ကြောင်း တန္တရာယာန ကျမ်းများ၌ ဖော်ပြပါရှိသည်
ဆရာကြီးဦးစိုးမောင်ကို အဖ ဦးလူဒင်၊ အမိ ဒေါ်အုန်းမေတို့က ၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ကလောင်အမည် မှာ သာဂရ-ငစိုး ဖြစ်သည်
၁၉၃၂-ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပညာကို သင်ယူခဲ့သည်
၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းက တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာတန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
ဆရာကြီးသည် ၁၉၃၉-ခုနှစ်မှ ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်အထိ ငွေစာရင်းမင်းကြီးရုံးတွင် အထက်တန်းစာရေး၊ ၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာအသင်းတွင် လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူး၊ ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ဂရိတ်အေးရှား (ဂျပန်) တွင် ဘာသာပြန်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅-ခုနှစ်ထိ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနတွင် သတင်းပြန်ကြားရေးမှူး၊ ၁၉၄၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇-ခုနှစ်ထိ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတွင် ဘာသာပြန်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာ၊ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ၊ ကျောင်းသားသတင်းစာတွင် တွဲဘက်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၂-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆-ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၆၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉-ခုနှစ်အထိ လုပ်သားပိုင်မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ၊ ၁၉၆၉-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန် များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၆-ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၉၈-ခုနှစ်အထိ မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာနှင့် ဘာသာစကားပညာရေးဦးစီးဌာန Archived 28 October 2019 at the Wayback Machine.
ဖတ်ချင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpatchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၀ ဦး၊ မ ၅၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၅၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
အခေါင်းပါသောသစ်သား သို့မဟုတ် အလားတူပစ္စည်းကို သားရေဖြင့်ပိတ်၍ တင်းအောင်ကြက်ပြီးလျှင်၊ ထိုသားရေမျက်နှာ ပြင်ကို လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တုတ်တံ၊ လက်ခတ် စသည်တို့ဖြင့်ဖြစ်စေ တီးခတ် အသံမြည်စေသော တူရိယာများမှာ စည်ဖြစ် သည်
စည်သည် လူတို့ ရှေးဦးစွာပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့သော တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအများအပြားပင် စည်တူရိ ယာကို အမျိုးသားတူရိယာအဖြစ်ဖြင့် သုံးစွဲကြသည်
သို့ရာတွင် အဘိဓာန်များ၌ တူရိယာငါးမျိုးကို စည်ငါးမျိုးဟု ပြဆိုထားသည်
အဘိဓာန်နိဿယအရ၊ ထိုစည်ငါးမျိုးမှာ အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတစည်၊ ဃနစည်၊ သုသိရစည်ဟူ၍ဖြစ်၏
အာတတစည်သည် အိုးစည်၊ စည်ပုတ် အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့ တစ်ဘက်ပိတ်စည်ဖြစ်၏
ဝိတတစည် သည် မုရိုးစည်ကဲ့သို့ နှစ်ဘက်ပိတ်သောစည် ဖြစ်၏
အာတတ ဝိတတစည်ဆိုသည်ကား ထက်စည်ကဲ့သို့ အလုံးစုံ သားရေပိတ် ၍ ကြက်သောစည်ဖြစ်၏
ဃနစည်မှာ ခွက်ခွင်း ကြေးနင်းတို့ ကဲ့သို့ တစ်ခဲနက်သော စည်ဖြစ်၍ သုသိရစည်မှာ ပြွေ၊ ခရုသင်း၊ နှဲ တို့ကဲ့သို့ အခေါင်းရှိသောစည် ဖြစ်၏
အထက်ပါ ငါးမျိုးအနက် အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတ စည်ဟူသော စည်သုံးမျိုးမှာ ယခုခေတ်အခေါ် စည်ဟူသော အသုံးအနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီ၏
ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကြီးနှင့် မှန်နန်းရာဇဝင်တို့တွင် လာသော တူရိယာစာရင်း၌ စည်မျိုး ၁၂ ပါးဟု ပြသည်
ယင်းတို့ကား မြှောက်စည်သံလွင်စည်ပြောစည်ကြီးဒုံမင်းစည်ဝန်းစည်သေးစည်ပုတ်စည်ပန်းတောင်းပတ်သာတစ်ဘက်စည်စည်အိုင်တို့ ဖြစ်သည်
ကဗျာ့ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင်ကား၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် စည် (၁၂) မျိုး၊ နိုင်ငံခြားမှရသော စည်မျိုးစုံ ၁ ဟူ၍ စည် (၁၃) မျိုးပြသည်
မြန်မာပြည်ဖြစ်စည် ၁၂ မျိုးကား- စည်ပြောမုရားစည်(မုရိုးစည်)မြောက် စည်စည်ဝန်းစည်ပုတ်စည်သေးစည်အိုင်စည်ဒိုးစည်ပန်းတောင်းတစ်ဘက် ပိတ်စည်စည်သံလွင်စည်ဒုံမင်းတို့ ဖြစ်သည်
စည်တူရိယာမျိုးကို သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြားနိုင်၏
ပထမ တစ်မျိုးမှာ တိုးရိုးပေါက် အခေါင်းတွင် ထိပ်ဝ နှစ်ဖက်လုံး သားရေပိတ်သော စည်မျိုးဖြစ်၍ ယင်းစည်မျိုးသည် နှစ်ဖက်လုံးတီးခတ်ရသောစည်၊ တစ်ဖက်တည်းသာ တီးခတ်ရသောစည် ဟူ၍ အမျိုးကွဲပြားသည်
ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ တိုးရိုပေါက် အခါင်းတွင် မျက်နှာဝ တစ်ဖက်ကိုသာ သားရေပိတ်၍ ကြက်သော စည်မျိုးဖြစ်၏
မြန်မာတို့ တီးလေ့ရှိသော အိုးစည်မှာ ထိုအမျိုး တွင်ပါဝင်သည်
တတိယတစ်မျိုးမှာ အိုးကဲ့သို့ မျက်နှာဝ တစ်ခုတည်းရှိသော အခေါင်းကို သားရေပိတ်၍ ကြက်သော ပလုတ်တုတ်စည်မျိုးဖြစ်သည်
စည်များကို သားရေကြက်ရာ၌ စည်မျက်နှာပြင် တင်း၍နေရန်၊ သားရေကြိုးဖြင့်လည်းဆွဲကြသည်
ဝက်အူရစ်ပါသော ချိတ်များဖြင့်လည်း စွဲကြသည်
ဥရောပတိုက်၌ သုံးသောစည်များသည် အများအားဖြင့် ဝက်အူရစ်နှင့်ဆွဲ၍ အတင်းအလျော့ လုပ်နိုင်သော စည်များဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင်ဖြစ်သော အရှေ့တိုင်းတွင်သုံးသော စည်များမှာ အများအားဖြင့် သားရေကြိုးဖြင့်ဆွဲ၍ ကြက်သော စည်များဖြစ်ကြသည်
စည်ကို နှဲ၊ ပြွေ၊ စောင်းညှင်း စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်၍ လည်းတီးနိုင်သည်
သို့မဟုတ် တစ်ခုချင်းလည်း တီးနိုင်သည်
စည်၏ သဘောမှာ တုန်သံ ဟည်းသံဖြင့် လူတို့၏စိတ်ကို လှုပ်ရှားစေရန်ဖြစ်သည်
အသံအမျိုးမျိုး၊ တီးခတ်ပုံအမျိုးမျိုးဖြင့် လူ၏ စိတ်ကိုလှုပ်ရှားစေ၏
ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ လူအမျိုးမျိုးတို့သည် စစ်ချီတက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုမင်္ဂလာ၊ ဒုမင်္ဂလာကိစ္စများတွင်လည်းကောင်း၊ ကခုန်ပွဲများတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ဓလေ့ ထုံးစံများအရ စည်များကိုတီးခတ်ကြသည်
စည်ကို တူရိယာအဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုသောအခါ၊ တယော၊ စောင်း၊ ပြွေ၊ ခရာ စသည်တို့ကဲ့သို့ အဆက်မပြတ် တီးမှုတ်ရသည်မဟုတ်၊ စည်းချက်သဖွယ်သာ တီးခတ်ရသည်
ခေတ်ဦးနိုင်ငံတို့တွင် စည်တစ်မျိုးတည်းကိုသာ တီးခတ်၍ သီဆိုကခုန်ခြင်းပြုလေ့ရှိသော်လည်း၊ ယခုခေတ်၌ များစွာသော နိုင်ငံတို့ တွင် စည်ကို အခြားတူရိယာများဖြင့် တွဲဖက်၍ အသုံး ပြုလျက်ရှိကြသည်
မြန်မာတို့တွင် စည်သဘောသက်ရောက်သော သားရေကြက် တူရိယာများရှိသည့်အနက်၊ စည်များကို အကြီးအငယ်ခွဲ၍ အသံ အမျိုးမျိုးညှိကာ အခြားတူရိယာများကဲ့သို့ သီချင်းသံဖြစ်အောင် တီးသော စည်များကို 'ဗုံ' သို့မဟုတ် 'ပတ်'ဟုခေါ်သည်
တီးကွက်၏ အပိုင်းအခြား သို့မဟုတ် သီချင်း၏ အပိုင်းအခြား သို့မဟုတ် အချိန်၏ အပိုင်းအခြားကို တီးခတ်သော အခြားစည်များလည်း ရှိသေးသည်
ပုံစံပြရမည်ဆိုသော် အိုးစည်ကို လုံးချင်းတီးသည့်အခါ တီး၍၊ တီးကွက်၏ အပိုင်းအခြားတွင် တီးသည့်အခါလည်း တီးသည်
ဗုံကြီးကိုကား သီချင်း၏ အပိုင်းအခြားအတွက်သာ တီး၏
မြန်မာဘုရင်များသည် နန်းသုံးတူရိယာများအဖြစ် စည်များ ကို အသုံးပြုခဲ့၏
မြန်မာမင်းသုံး စည်များအနက် စည်တော် နှင့် ပဟိုရ်စည်များသည် ပမာဏအားဖြင့် ကြီးသောစည်ကြီးများ ဖြစ်၏
ပဟိုရ်စည်ကဲ့သို့ စည်ကြီးများကို ယခုခေတ်အချို့ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တွေ့ရှိရ၏
ထိုစည်များသည် ထိပ်ဝ အချင်း ၂ ပေခွဲမှ ၃ ပေအထိရှိတတ်၍ အလျား ၅ပေအထိ ရှိတတ်သည်
စည်ဗြောကို အလှူဒါနပြုသောအခါ အသုံးများ သည်
သီချင်းသွားကို နှဲဖြင့်မှုတ်၍ လင်းကွင်းတီးသည်ကို ဗြောနှစ်လုံးသုံးလုံးဖြင့် စည်းချက် လိုက်ပေးရသည်
ယင်းစည် တီးရာတွင် ပလုတ်တုတ်စည်ကိုလည်းထည့်သွင်းတီးလေ့ရှိ၏
ကရင်လူမျိုးတို့တွင် ဖားစည်ခေါ် စည်ဝိုင်းတစ်မျိုးရှိ၏
ယင်းစည်ကို မိုးဦးကျအခါများတွင် ပွဲတော်များ၌ တီးကြ၏
ဖားစည်ဟုခေါ်ခြင်းမှာ စည်နှုတ်ခမ်းတွင် ဖားရုပ် ကလေးများရှိ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အချို့ကဆိုသည်
အချို့ ကမူ မိုးခေါ်ရန်တီးခတ်သော စည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖားစည် ခေါ်သည်ဟုဆို၏
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူအမျိုးမျိုးတီးသည့် စည်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယုံကြည်မှု အမျိုးမျိုးရှိကြ၏
ဤမည်သော စည်ကိုတီးလျှင် စစ်အောင်သည်
ဤမည်သော စည်ကိုတီးလျှင် မိုးရွာသည် စသည်ဖြင့် အထူးပြုတီးသော စည်များကို ရှေးကထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အချို့နိုင်ငံများတွင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ပြီဖြစ်၏
အချို့နိုင်ငံများတွင်ကား ယနေ့တိုင်ရှိနေသေး၏
အမှတ်(၂) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊စစ်တွေ သည် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ ဘောက်သီးစုရပ်ကွက် တွင် တည်ရှိသည်
ယခု အ.ထ.က(၂) စစ်တွေဟုခေါ်သော အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းကြီးကို မူလအမည်ရင်း နော်မံကျောင်းဟု ရပ်ဝေးရပ်နီးတွင် ယခု တိုင် ခေါ်တွင်နေဆဲ ဖြစ်သည်
ဤအချက်က ဤကျောင်းတော်ကြီး၏ သက်တမ်း သည် မနည်းတော့ပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် ခေတ်သစ်ရခိုင်ပြည်နယ် ပညာရေးလောကတွင် လည်း သမိုင်းဝင်အရပ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်
ဤစစ်တွေနော်မံကျောင်းကြီးကို ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပညာရေးဌာန သမိုင်း (၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) အရသိရှိရသည်
စဖွင့်စက ကိုယ်ပိုင်သီးခြားရပ်တည်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထိုစဉ်က စစ်တွေမြို့တွင် တစ်ခုတည်း ရှိသော အစိုးရကျောင်း (နောင် အထက -၁ စစ်တွေဟု ဖြစ်လာပြီး ၁၉၇၃ခုမှစ၍ စစ်တွေကောလိပ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်လာသောနေရာ) ယခင် ဖေယာလမ်း (ယခု ကျောင်း ကြီးလမ်း)၊ မောလိပ်ရပ်ကွက်တောင်ပိုင်းတွင် တွဲဖက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
စစ်တွေအစိုးရကျောင်းသည် ၁၈၄၆ခုနှစ်တွင် (ထိုစဉ်က ရခိုင်လူဦးရေ ၃၁၀,၀၀၀ ခန့်မှန်းရှိခဲ့သည်) စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ သည်မှန်သော်လည်း ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပညာရေး ဌာနဖွင့်သည်အထိ အခြားသော မော်လမြိုင် (၁၈၃၅ ခုနှစ်ဖွင့်)၊ ကျောက်ဖြူ (၁၈၃၆) ခုနှစ်ဖွင့်ပွဲနှင့် ပြည်မြို့ (၁၈၆၆ ခုနှစ်ဖွင့်) တို့ရှိ အစိုးရကျောင်းများနည်းတူ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသည့် ကျောင်းသာဖြစ်သည်
နော်မံကျောင်း (Normal)၏ မူလအဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည့် ကျောင်းနေတစ်ဖက် ဆရာအတတ်သင် တစ်ဖက်အဖြစ်သင် တန်း (တပည့်ဆရာစနစ် Pupil Teacher System) ဖြစ် သည့်အလျောက် ပညာရေးဖြန့်ဖြူးပေးသည်ကို လက်ခံယူမည့် ကျောင်းသားလူငယ်များ ရရှိရေးသည်လည်း အဓိကကျပါ သည်
သို့ဖြစ်၍ စစ်တွေနော်မံကျောင်းသည် သီးခြားကျောင်း မဖြစ်ခင် အထက်တန်းကျောင်းနှင့် တွဲထားရခြင်း ဖြစ်ပေ သည်
တွဲဖက်ထားသော ပင်မစစ်တွေအစိုးရကျောင်းမှာ အလယ် တန်း အဆင့်ရှိသည့် ကျောင်းသာဖြစ်သဖြင့် စစ်တွေ နော်မံကျောင်းသည် မူလတန်းဆရာဖြစ်အတွက် အောင်လက်မှတ် များကို ထုတ်ပေးခဲ့မည် ဖြစ်သည်
စာမေးပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဌာနမှ ကြီးမှူးကျင်းပခဲ့မည်သာ ဖြစ်သည်
ဤနေရာတွင် စစ်တွေနော်မံကျောင်းဖွင့်စက ရခိုင်ဒေသ (ယင်းခေတ်ကအခေါ်ရခိုင်တိုင်း)ရှိ ပညာရေးစနစ်ကိုလည်း တစ်စေ့တစ်စောင်း သိရှိထားရပါ မည်
ဗြိတိသျှတို့က ၁၈၂၆ခုနှစ်တွင် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ တို့ကို သိမ်းယူပြီးနောက် ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား လည်ပတ်နိုင်ရန် ဒေသခံဝန်ထမ်းများကို ခန့်ထားသည်
ထိုဝန်ထမ်းများမှာလည်း ခေတ်လောကဓာတ်ပညာကို နားလည်ရမည်လည်း ဖြစ်သည်
သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရ (ကုမ္ပဏီအစိုးရ)သည် ၁၈၃၅ တွင် မော်လမြိုင် အစိုးရကျောင်း၊ ၁၈၃၆ တွင် ကျောက်ဖြူ အစိုးရကျောင်းနှင့် ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေ အစိုးရကျောင်းတို့ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဤသို့ဖြင့် နယ်ချဲ့တို့သည် ၎င်းတို့ သိမ်းပိုက်ခံ နယ်မြေတို့ကို ရေရှည် အုပ်ချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားလှပါသည်
ကျောက်ဖြူနှင့် စစ်တွေတို့တွင် အစိုးရကျောင်းများ ကို ဖွင့်လှစ်စဉ်အခါက ရခိုင်ဒေသတွင် ရခိုင်တို့၏ ဓလေ့ထုံးစံ နှင့်အညီ ပညာသင်ကြားမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်
အရေး အဖတ်နှင့် သင်္ချာပညာတို့ကို သင်ကြားပေးပါသည်
ထို ပညာများကို ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၊ လူကျောင်းများတွင် သင် ကြားပေးပါသည်
ထိုကာလ ၁၈၇၀ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် ရခိုင်ရှိ လူ ကျောင်းစာရင်းမှာ စစ်တွေခရိုင်တွင် ၇၄ကျောင်း၊ ယောက်ျား ၈၈၅ဦး၊ မိန်းကလေး ၂၇ဦး၊ ပေါင်း ၉၁၂ဦး၊ ရမ်းဗြဲခရိုင်တွင် လူကျောင်း ၁၂ကျောင်း၊ ယောက်ျားလေး ၈၀ဦးသာ ရှိသည်
သံတွဲမှ စာရင်းမှာ မရပါ
(မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး သမိုင်း စာ ၁၈၄)
ထိုစဉ်က ရခိုင်လူဦးရေမှာ ၄၅ဝ,ဝဝဝ ဦး ရှိသည်
လူကျောင်းများမှာ ရပ်ရွာအလိုက် အစီအစဉ်ဖြင့် ဆရာများကို ငှား၍ သင်ကြားသလို၊ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူတို့ လည်း မိမိတို့အစီအစဉ်ဖြင့် ဆရာများကို ငှားရမ်းကာ မိမိ တို့အိမ်တွင်ပင် သင်ကြားပေးခဲ့သည်
နီးစပ်ရာအလိုက် ကျန်ကျောင်းသားများက အခမဲ့ တက်ရောက်နိုင်ကြသည်
ငွေကြေးတတ်နိုင်သူတို့က ဤသင်ကြားပေးခြင်းကို ပညာဒါန ပေးလှူသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်
(ဤစနစ်သည် ရခိုင်ကျေးလက်များတွင် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်အထိ စဉ်လာမပျက် ရှိနေခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်
လူကျောင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း တွင်ပင်ဖြစ်စေ ၁၉ရာစုခေတ်က ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ် သည့် ကာလဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ကြားပေး ခြင်း မရှိပါ
အင်္ဂလိပ်စာကို မတတ်သဖြင့် မသင်ပေးသလို၊ အထင်မကြီး၍လည်း မသင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ် စာ၏ အသုံးဝင်မှုမှာ ကျေးလက်များတွင် သဘောပေါက် လွယ်သည့် အရာမဖြစ်ခဲ့ပါ
စစ်တွေကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများ တွင်သာ ကြေးရေတတ်များက မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ရပ်ဝေးမြေခြားတွင် ပညာသင်ကြားစေပြီး ရာထူးဌာနန္တရများ တွင် အမှုထမ်းနိုင်ရန် အားပေးခဲ့ကြသည်
ရခိုင်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၌ပင် ရခိုင် ဘုန်းတော်ကြီးများသည် တိုင်းရင်းဘာသာသင်္ချာရပ်တွင်ကောင်းစွာ တတ်မြောက်ကြကြောင်း ဗြိတိသျှတို့၏ အစီရင် ခံစာများအရ သိရသည်
ရခိုင်ရိုးရာ သင်္ချာပညာရပ်သည်ကျောင်းသားများအဖို့ လက်တွေ့ကျလှသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ဆိုနေပါသည်
(မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးသမိုင်း စာ ၅၂၊ အောက်ခြေ
လက်ခုပ်ပင်သည် စတာကျူလီအေစီအီး (Sterculia foetida) ယခုအခါတွင် Malvaceae မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် စတာကျူလီယာဖီတီဒါ (Sterculia foetida) ဟုခေါ် သည်
ယင်းအပင်သည် ၃၅ မီတာ (၁၁၅ ပေ) အထိ ကြီးထွားသည်
လက်ခုပ်ပင်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်
များသောအားဖြင့် ဤအပင်ကို လျှော်ရရှိရန်အတွက် စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်
လက်ပံပင်နှင့်ဆင်သဖြင့် လက်ပံလျှော်ပင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လျှော်ဖြူပင်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်
အသားမှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ပွသည်
ပျော့လည်းပျော့သော သစ်သားဖြစ်ရာ တာရှည်ခံသော သစ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ တဲအိမ်များဆောက်ရန်၊ လှေစပ်ရန်၊ ရွက်တိုင်နှင့် ပေါ့ပါးသော သေတ္တာများလုပ်ရန် အသုံးဝင်သည်
လက်ပံလျှော် ခေါ် လက်ခုပ်ပင်၏ အရွက်များကို ဝမ်းနုတ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသီးတွင် ဖန်သောသတ္တိရှိသဖြင့် ချုပ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်
လက်ခုပ်ပင်ကို ကရင်အမည်ဖြင့် လျှော်ဝါ၊ ကချင်အမည်ဖြင့် ခဒန်ထား ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်
ဆင်ခံတက်ပင် ဟု ခေါ်သော လက်ခုပ်ပင်တစ်မျိုးရှိသေးသည်
ယင်းလက်ခုပ်ပင်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်
ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် အပင်အမြင့်ပေ ၁ဝဝ အထိရှိ၍ ပင်စည်များ တည့်မတ်နေသည်
ပင်စည်လုံးပတ် ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေအထိရှိသည်
အသားပွ သစ်ပင်မျိုးထဲမှဖြစ်သော်လည်း အခြားသစ်သားပွတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဤလက်ခုပ်သားသည် ပိုမာ၍ ခိုင်ခံ့သည်
သစ်သားမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်စေ၊ အညိုရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်စေရှိသည်
တာရှည်ခံသော သစ်သားပင် မဟုတ်ငြားသော်လည်း ပျဉ်ခွဲရန်နှင့် လက်ဖက်ခြောက်သေတ္တာ လုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးဝင်သည်
ဤလက်ခုပ်သားကို ခွဲဖြတ်စိပ်ဖြာပြီးလျှင်ပြီးခြင်း ဖိုတွင် အခြောက်ခံထားလျှင် ပျဉ်ကောင်း ပျဉ်သန့်များရနိုင်သည်
မီးခြစ်ဆံနှင့် မီးခြစ်အိမ်များလုပ်ရန် သင့်တော်သော သစ်သား ဖြစ်သည်
ဝက်လူး (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlu(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဝက်လူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၅ ဦး၊ မ ၃၀၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟခုရှိမဘူတာ  (白島 ဟခုရှိမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားမြို့၊ နခရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဟင်္သာတခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ယခု ဟင်္သာတမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော ဟင်္သာတ မြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရောင်းအဝယ် စည်းကားဖွံ့ဖြိုးသော မြို့ကြီးတမြို့ဖြစ်သည့်ပြင် အရေးပါသော ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်မြို့ လည်း ဖြစ်သည်
စီးပွား ကုန်သွယ်မှု စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမှာ မြို့၏ကျောထောက်နောက်ခံဒေသများမှ ကုန်ပစ္စည်း အထွက် ကောင်းခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူးသန်းသွားလာရေး အတွက် ရေလမ်းကုန်းလမ်း နှစ်မျိုးလုံးဘက်၌ အဆင်ပြေခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
ဟင်္သာတမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မီးရထားလမ်းအားဖြင့် မိုင် ၁၁ဝ ကွာဝေး၍ ရေလမ်းအားဖြင့် ၁၄၉ မိုင် ကွာဝေးလေသည်
မြို့နယ်အတွင်းနှင့် အပသို့ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်း နှင့်ရေလမ်းခရီးတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်
မန္တလေးနှင့်ရန်ကုန် အစုန်အဆန် သွားလာသော မန္တလေးသင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ် ရာ ဖြစ်၍ အထက်နှင့်အောက်ကုန်ပစ္စည်းများ စုံစုံလင်လင် ရနိုင်လေသည်
ရာဇဝင်သမိုင်းများ၌ ဟင်္သာ၏အမည်ကို အလောင်းဘုရား လက်ထက်ကမှ စတင် တွေ့ရှိရသည်
အင်းဝနှင့် ပဲခူးခေတ် တွင် ထိုနှစ်ပြည်ထောင်တို့ ကူးလူးဆက်ဆံရာ၌လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ကာလ၌လည်းကောင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်ငူ(စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း)ကြောင်းနှင့် လှိုင်မြစ်ကြောင်း တို့ကိုသာ အသုံးများခဲ့ကြ၍ ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းအားဖြင့် လည်း ပြည်မြို့အထိသာ စုန်ဆင်းကြသည်
ပြည်မြို့မှ အောက် ဘက် ဟင်္သာတနယ်ဘက်သို့ ကား အရောက်အပေါက် ည်းပါးခဲ့သည်
ထိုခေတ်က ရေကာတာများလည်း အလုံ အလောက် မဆောက်လုပ်ရသေးသဖြင့် ရေလွှမ်းမိုးမှုဒဏ်ကြောင့် လူနေအိမ်ခြေလည်း အလွန်ပင် နည်းပါးခဲ့လေသည်
ဟင်္သာတ ဒေသ တဝိုက်သည် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ဟံသာ ဝတီပဲခူး၏လက်အောက်ခံဖြစ်ပြီးလျှင် မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မွန်အဆက်အနွယ် ပပျောက် သလောက် ရှိနေခဲ့သည်
ဟံသာဝတီကို ခရစ် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်း တရားကြီး သိမ်းပိုက်သောအခါ ဟင်္သာတနယ်သည်လည်း မြန်မာမင်းတို့ လက်အောက်ခံဖြစ်လာသည်
၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ပဲခူး၌ မွန်တို့ပုန်ကန်ထကြွကြသော အခါ ဟံသာဝတီပဲခူးရှိ မြန်မာဘုရင်ခံသည် ဟင်္သာတသို့ ဆုတ်ပေးရသည်ဟူသော အဆိုကိုထောက်၍ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတသည် ခိုင်လုံသော မြို့တမြို့ ဖြစ်နေပြီဟု ယူဆရပြီးလျှင် မြန်မာလူမျိုးများသည် လည်း ထိုဒေသတွင် အတော်အတန် အခြေစိုက် နေထိုင်လျက် ရှိဟန်တူပေသည်
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း အင်္ဂလိပ်တပ်များ ပြည်မြို့သို့ ချီတက်လာစဉ်က ဟင်္သာတမှ အခုအခံ မပြုခဲ့ပေ
ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်းကမူ ဟင်္သာတနယ်အတွင်း အခြေအနေ မငြိမ်မသက် ရှိလာသည်
သူကြီးဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သော ဦးမြတ်ထွန်းဆိုသူ ခေါင်းဆောင်၍ မအူပင်၊ ပုသိမ်၊ ဟင်္သာတတဝိုက်၌ လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းကြီးဆိုသူ ခေါင်း ဆောင်၍ သာယာဝတီတဝိုက်၌လည်းကောင်း ဆူပူသောင်းကျန်း မှုများကို ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အတော်ပင် နှိမ်နင်းယူရလေသည်
ဟင်္သာတခရိုင်ဟု ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ မူလသတ်မှတ်ထား သော နယ်မြေတွင် မအူပင်ခရိုင်၏ တစိတ်တဒေသနှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်
သို့သော် ဆူပူလှုပ်ရှားမှု များကို နှိမ်နင်းရေးအတွက် အုပ်ချုပ်မှု လွယ်ကူစေရန် နှစ် ပေါင်း ၃ဝ ခန့်အတွင်း ဟင်္သာတခရိုင် နယ်နမိတ်ကို အကြိမ် ကြိမ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ် ခဲ့ရလေသည်
သာယာဝတီမင်းလက်ထက်က ဧရာဝတီမြစ်၏ တစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် ရှိကြသော ဟင်္သာတနှင့် သာယာဝတီ တို့သည် ထိုမင်း မင်းသားဘဝက အပိုင်စားရသော နယ်မြေများဖြစ်၍ အင်းဝနေပြည်တော်မှစ၍ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်သည်
နောင်အခါ မြို့ငယ်၊ တိုက်ငယ်များ ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ အုပ်ချုပ်စအခါက သာယာဝတီမင်းသား အပိုင်စားခဲ့သော နယ်မြေတို့ကို သာရဝေတွင် အရေးပိုင် (ခရိုင် ဝန်)ရုံးစိုက်မြို့ထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
ထိုနယ်မြေ အပိုင်း အခြားမှာ လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ လွဲ၍ ယခု ဟင်္သာတခရိုင်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ တရုတ်မော်မြို့နယ်၊ သုံးဆယ်တိုက်နယ်၊ ယခု မအူပင်ခရိုင်မှ ဓနုဖြူမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်
နောင်အခါ သူပုန်သူကန်အရေးကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန် ခရစ် ၁၈၅၃ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလတွင် သာရဝေါခရိုင်ကို နှစ်ပိုင်း ခွဲခြားလိုက်ရသည်
ဧရာဝတီမြစ်အားဖြင့် ပိုင်းခြား ထားသော ထိုခရိုင်သစ်နှစ်ခုမှာ ဟင်္သာတ(ရုံးစိုက်မြို့ ဟင်္သာတ)နှင့် သာယာဝတီ(ရုံးစိုက်မင်းကြီးမြို့)ဖြစ်ကြ၍ ပြည်ခရိုင်အတွင်း၌ ပါဝင်နေသော တရုတ်မော်မြို့နယ်ကို သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း သို့ ပေါင်းထည့်ပေးသည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်သစ် ဖော်ထုတ် ရေး အစီအစဉ်အရ ခရိုင်အဆင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့်အခါ ဟင်္သာတသည် မြို့နယ်အဆင့်သို့ ရောက်ခဲ့သည်
သင်္သာတမြို့သည် မြို့ခင်းမြို့ကွက် အနေအထား ကောင်း သော်လည်း၊ မြစ်ကမ်းပါးအောက် နိမ့်နေသည်
ထိုကြောင့် မိုးရာသီအခါ ရေဆင်းမကောင်းသဖြင့် မြို့ထဲတွင် ရေအိုင်ခြင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းများ ရှိတတ်သည်
ဧရာဝတီမြစ်ရေလျှံသည့်ဘေးမှ ကင်းလွတ်နိုင်ရန် မြစ်ဆိပ်ကမ်းပါးတလျှောက် ရေကာတာဖို့ ထားသည်
ကမ်းနားဘက်မှ အတွင်းကျကျ၌လည်း ပြည်သူ့ လုပ်ငန်းဌာန ရေကာတာကြီးတထပ် ရှိသေးရာ၊ ထိုရေကာတာ ရိုးကြီးသည် မြို့ကို အရှေ့မှအနောက်သို့ ဖြတ်သန်းတည်ရှိသည်
လမ်းကြီးလမ်းကောင်းများ နေအိမ်တိုက်တာ အဆောက်အအုံ ကောင်းကြီးများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ ပြည်သူ့ဘဏ်ခွဲ၊ သစ်တော ရုံး၊ ကုန်သွယ်ရေးရုံး၊ ဘူတာရုံ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ပြည်သူ့ ရဲတပ်ဖွဲ့ရုံး၊ စာတိုက်ကြေးနန်းရုံး၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းရုံး၊ ဆေးရုံ၊ အကျဉ်းထောင် စသည်တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက်ခမ်းနားစွာ ရှိလေ သည်
ဟင်္သာတမြို့ရှိ မြစ်ကမ်းပါးသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှ စ၍ အပြိုကြမ်းလာသဖြင့် ကမ်းနားနှင့်နီးသော အိုးအိမ်အဆောက် အအုံများစွာတို့သည် ကမ်းပြိုရာထဲသို့ ပါသွားကြသည်
ရှေး ခေတ်က ဟင်္သာတဈေးကြီး သည် အလွန်ကြီးကျယ်ပြီးလျှင် မြန်မာပန်းပုကျော်များ၏ ပန်းတမော့၊ ပန်းတော့လက်ရာများဖြင့် အလွန်လှပ ခမ်းနား၍ မြို့၏ကျက်သရောဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုဈေးကြီးသည် မြစ်ကမ်းပါးအနီး တည်ရှိခဲ့ရာ ကမ်းပြိုရာသို့လုံးလုံးလျားလျား ပါသွားခဲ့သဖြင့်၊ ထိုဈေးကြီးတည်ခဲ့သော နေရာသည် ယခု မြစ်လယ်ခန့်တွင် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်
ရွှေ့ပြောင်း၍ရသော အဆောက်အအုံ၊ စေတီဘုရား ကျောင်းကန် တို့ကို ကုန်းပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့ရသည်
မရွှေ့ ပြောင်းနိုင်၍ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသော မြို့၏အဆောက်အအုံ များသည် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် ရှိလေသည်
ယခင်က မြို့အလယ်ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာတွင် မိုင်ဒါ ကွင်းကျယ်ကြီး ရှိသည်
ထိုကွင်းကျယ်ကြီး အတွင်း နှစ်စဉ် ဒါဘာပွဲ၊ ပြေးပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်
ထိုကွင်းကြီး၏ တဘက်တွင် ဘောလုံးကွင်း ပြုလုပ်ထားသည်
ဟင်္သာတဈေးကြီး ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသောအခါ ထိုဈေးကြီး အစား တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဘဏ္ဍာကြေးငွေ နည်းပါးမှု၊ သင့်လျော်ကျယ်ဝန်းသော မြေကွက်ရမှုစသော ကိစ္စ အဝဝတို့ အဆင်မပြေနိုင်သဖြင့် ထိုမိုင်ဒါကွင်းကြီးထဲတွင်ပင် သွပ်မိုးပျဉ် ကာ ဈေးဆိုင်ကန္နာများ တည်ဆောက်၍ ဈေးအဖြစ် အလျင် အမြန်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရသည်
ထိုကြောင့် ယခင်က ဟင်္သာတ မြို့လယ်၏ ကျယ်လွင့်သော မိုင်ဒါကွင်းကြီး ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ လေသည်
ယခုဈေးသည် ကမ်းခြေနှင့် အတန်ဝေးပြီးလျှင် မြို့အလယ်၌ တည်ရှိ၍ ယခင်ကမြို့နှင့် အလှမ်းကွာကွာ တွင်ရှိခဲ့သော ဆေးရုံ၊ သစ်တောရုံး၊ ပြည်သူ့ ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ အကျဉ်းထောင်၊ အစိုးရရုံးများနှင့် မဝေးလှတော့ချေ
ဟင်္သာတမြို့၏ အခြားအန္တရာယ်တစ်ခုမှာ မီးဘေးဖြစ်သည်
နွေရာသီတွင် ဟင်္သာတမြို့ပေါ်၌ ရေရှားပါးသည်
မြစ်ဆိပ်ကမ်း များတွင် မိုးကုန်လျှင် သောင်များထွန်းလာသဖြင့် မြစ်ရေရရန် ခက်ခဲမှု၊ ရေတွင်းများ နည်းမှုကြောင့် ရေအခက်အခဲ ပြဿနာ ရှိပြီးလျှင် နှစ်စဉ် မီးလောင်သည့် ကိစ္စများ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေ သည်
မီးဘေးဒဏ်ခံရသူများ၊ ကမ်းပြိုသဖြင့် အိုးအိမ်မဲ့သူများနှင့် နယ်အခြေအနေ မလုံခြုံသဖြင့် တောမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူများ အတွက် မြို့၏အရှေ့ဘက် ဘူတာရုံ အနီးတဝိုက်၊ ယခင်က အကျဉ်းထောင်ပိုင် လယ်မြေ များကို အကွက်သစ်များ ရိုက်ကာ နေရာချထားပေးရသည်
ဘူတာရုံ၏ အရှေ့ကွင်း၊ မြို့၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း စသည်တို့၌လည်း ကွက်သစ်များ ထူထောင် ပေးရလေသည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်ခန့်မှန်း သန်ကောင်စာရင်းအရ ဟင်္သာတ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေသည် ၆၇၈၆၄ ယောက်ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အများဆုံးဖြစ်သည်
ဒုတိယအများစုသည် ကရင်လူမျိုးမှားဖြစ်ကြသည်
မြို့သူမြို့သားများသည် အစိုးရ အမှုထမ်းများအပြင် ကုန်သည်ပွဲစားများဖြစ်၍ အထက်အောက် ကုန်စည်ပစ္စည်း မျိုးစုံကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား လုပ်ကိုင်ကြ သည်
ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့ မြန်မာနိုင်ငံအလုံးကို မသိမ်းပိုက်မီ၊ ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ် တော်တစ်ဦး ဖြစ်သော ကာနယ်ဆိုင်းသည် ရန်ကုန်မှ အင်းဝသို့ ဆန်တက် ရာတွင် ဟင်္သာတမြို့ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်
ကာနယ် ဆိုင်းသည် ထိုခေတ် ဟင်္သာတမြို့သည် စီးပွားရေးအခြေအနေ တိုးတက် ကောင်းမွန်လျ်က မြို့သူမြို့သားတို့သည်လည်း ပြုမူ နေထိုင်စားဝတ်ပုံမှအစ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကြပေသည်ဟု ယင်း ၏မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားလေသည်
မြို့တည်သည့် သက္ကရာဇ်ကို အချို့က ၁၃ ရာစုနှစ် အလယ် ပိုင်း၊ အချို့က ၁၆ ရာစုနှစ် စောစောပိုင်းဟု အမျိုးမျိုး ပြောဆို ကြသည်
ရာဇဝင် အထောက်အထားမရသော်လည်း ၁၆ ရာစု နှစ်အတွင်း တည်ခဲ့သည် ဆိုသော အဆိုသည် ပို၍ မှန်ကန် ဖွယ်ရှိသည်
သင်္သာတဟူသောအမည်ခေါ်တွင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အကြောင်းပြချက် သုံးမျိုးရှိသော်လည်း ခိုင်လုံသော အချက် များဟူ၍ကား မဆိုနိုင်ချေ
ပထမအကြောင်းပြချက်မှာ အချို့ ရှေးသူဟောင်းတို့၏ အဆိုအရ ရှေးအခါက ဟင်္သာတမြို့ တည်ရာအရပ်သည် ဟင်္သာငှက်များ ကျက်စားရာ ညွှန်ပျောင်း ထူသော မြေနိမ့်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်
အလောင်းစည်သူ မင်းသည် ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်းလှည့်လည်လာရာ ဟင်္သာတမြို့နေရာသို့ ရောက်လျှင် ဖောင်တော်ကို ရပ်နား၍ စခန်းချသည်
ယင်းသည့်အခိုက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ သဲသောင်တစ်ခုပေါ်၌ ကျက်စားနေသော ဟင်္သာမောင်နှံအနက် ဟင်္သာဖိုသည် ရုတ်တရက် သေဆုံးသွားလေရာ ဟင်္သာမသည် ဟင်္သာဖိုအား လွမ်းဆွတ်တမ်းတနေသည်ကို ဘုရင်မင်းမြတ် မြင်တော်မူသဖြင့် ထိုအရပ်ကို ဟင်္သာတ တွင်စေခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်
ဒုတိယအကြောင်းပြချက်မှာ တရုတ်ပြေးမင်း နရသီဟပတေ့ သည် တရုတ်တို့၏ရန်ကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ဆင်းလာရာ၊ ဟင်္သာတမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ရောက်လျှင် ခေတ္တစခန်းချနေခိုက် ပွဲတော်တည်ရန် ဟင်းမယ် ၃ဝဝ မပြည့်သဖြင့် ဟင်းလျာတ ခြင်းကို အစွဲပြု၍ ဟင်းလျာတဟု ဆိုကြရာမှ ဟင်္သာတသို့ ရွေ့လျောလာသည်ဟု တစ်မျိုးဆိုကြသည်
တတိယအကြောင်းပြချက်မှာ မွန်တို့ခေတ်က ဟင်္သာတမြို့ နေရာတွင် ဓနုန်းပင် အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ မွန် ဘာသာစကားဖြင့် ဓနုန်းပင်ကို ဟမ်းဇဒါးဟု ခေါ်ကြရာ၊ မြန်မာအသံဖြင့် ဟမ်းသဒါးဟု လိုက်၍ ခေါ်ကြရာမှ ဟင်္သာတ တွင်လာသည်ဟု ဆိုကြပြန်လေသည်
ဟင်္သာတမြို့သည် ရှေးခေတ်ဟောင်းမြို့ကြီးတမြို့ မဟုတ် သဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံကြီးများ မရှိလှ ချေ
ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင်သာ မြို့ဝန်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်သော မြို့တမြို့ဖြစ်လာသည်
သို့သော် စီးပွားရေး ချောင်လည်သူများ များပြားသဖြင့် ခမ်းနာလှပသော စေတီပုထိုး ဘုရားကျောင်းကန်များ ရှိသည်
ယခင်က မြစ်ကမ်းပါးနှင့်ဝေး သော်လည်း ကမ်းအပြိုကြမ်းသဖြင့် ယခုအခါ မြစ်ကမ်းနဖူးတွင် တဲတဲ ကလေးမျှကျန်နေသောရွှေပြောင်ပြောင်ဘုရားနှင့် ဦးဘရဲ ဘုရားတို့အား ကမ်းပြိုရာသို့ မပါအောင် အထူးကြပ်မ စောင့်ရှောက်နေကြရသည်
ထို့ကြောင့်ပင် အနီးအနားရှိ အခြားနေအိမ် အဆောက်အအုံများ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါသွားသော်လည်း ထိုဘုရားနှစ်ဆူနေရာတွင် ကမ်းသည် ဝိုက်၍ ကျန်နေလေသည်
ထိုစေတီနှစ်ဆူအနက် ဦးဘရဲ ဘုရားသည် ဟင်္သာတမြို့၏မြို့သူကြီးဦးဘရဲက ခရစ် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထားသည်
ရွှေ ပြောင်ပြောင်ဘုရားမှာမူ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဥယျာဉ်တော်အုပ် ဦးပါလူက၊ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထား၍ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် မြို့သူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဦးမြတ်သာနော်က ထပ်မံ မွန်းမံပြုပြင်ခဲ့သည်
ဟင်္သာတမြို့၏ ထင်ရှားသော စေတီဘုရားများမှာ ဦးပါရဲစေတီတော်၊ မြို့သူကြီးစေတီတော်၊ တိလောကဥသျှောင်ရှင်သာလျောင်းရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး တို့ဖြစ်သည်
အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ပထမဆုံး မြန်အောင်မြို့ သူကြီးဦးမူတည်ခဲ့သော ငါးမျက်နှာဘုရားသည် မူလ နေရာ ဟောင်းမှ ကမ်းပြိုရာသို့ ပါမည်စိုးသဖြင့် မိုင်ဒါကွင်းအနီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်
ထိုဘုရားကို ခရစ်နှစ် ၁၈၁၅ ခုတွင် တည်ခဲ့သည်
ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခုတွင် ပုဂံမင်းမိဖုရား၏ မယ်တော်တည်ခဲ့သည် ဆိုသော မယ်တော်ဘုရားကိုလည်းကမ်းပြိုရာသို့ ပါမည်စိုးသဖြင့် မူလနေရာမှ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်
ကမ်းနှင့်ဝေးကွာ၍ ဆောက်လုပ်ရေးဌာန ရေကာတာ၏အတွင်းဘက်ကျသော ကျောက်တော်ကြီးဘုရားနှင့် ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရားတို့သည် ဗြိတိသျှခေတ်၌ တည်ခဲ့သော ဘုရားများဖြစ်ကြပြီးလျှင် အခြံအရံ ဇရပ် တန်ဆောင်းများဖြင့်တင့်တယ်ခန့်ညားစွာ ဖူးတွေ့ကြရသည်
ထို့ပြင် ဆီစက်နှင့်ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးအောင်မြတ်ကျော်၏ကောင်းမှုဖြစ်သောဘုရားလည်း ရှိပေသေးသည်
ဟင်္သာတမြို့ပေါ်၌ ယခင်က ကျမ်းဂန်တတ် ဆရာတော်ကြီး များ သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ကျောင်းတိုက်ကြီးများမှာ လယ်တီ ကျောင်းတိုက်၊ မိုးကောင်းကျောင်းတိုက်၊ ရေတံခွန်ကျောင်း တိုက်၊ ပတ္တမြားကျောင်းတိုက်၊ ဘုရားကြီး ကျောင်းတိုက်၊သပြေပင်ကျောင်းတိုက်တို့အပြင် မြို့အတွင်းပိုင်း၌မူ မြစ်ကွေ့ ကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်ကျောင်း တိုက်၊ ပိုးစတောကျောင်း စသည်တို့ ရှိကြသည်
သီလရှင်စာသင်ကျောင်းတိုက်ကြီး များလည်း ရှိပေသေးသည်
စာတတ် ကျမ်းတတ် ရဟန်း၊ သီလရှင်တို့ များပြားသော မြို့ဖြစ်သည့်ပြင် မြို့သူမြို့သားများအနေဖြင့်လည်း စာပေပညာ၊ အနုပညာလေ့လာလိုက်စားသူများ အတော်များများ ရှိသည်
ပညာရေးအတွက် ဟင်္သာတတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၊ ဟင်္သာတနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း ခြောက်ကျောင်း နှင့်စက်မှုအထက်တန်းကျောင်း တကျောင်းရှိသည်ကို ထောက်၍ ပညာရေး အဆင့်အတန်းကို အကဲခတ်နိုင်ပေသည်
ဟင်္သာတမြို့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ အစောဆုံးတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့ကြီးခုနစ်မြို့တွင် ပါဝင်၍၊ ထို အဖွဲ့တည်ထောင်သည့်နှစ်မှာ ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ဖြစ်လေသည်
သင်္သာတမြို့သည် ယခင် ဟင်္သာတခရိုင်၏ တောင်ဘက် ပိုင်းတွင် တန်းလျက် တည်ရှိသော မြို့နယ်သုံးနယ် အနက်၊ အလယ်မြို့နယ်ဖြစ်သည်
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ မြေမျက်နှာပြင် သည် နုံးတင်မြေနုလွင်ပြင်ကြီးဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၆၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်ပြီးလျှင် သူကြီးတပိုင်နယ်ပေါင်း ၁၁၉ ခု ရှိ လေသည်
မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သဖြင့် ဆန် စပါးကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည်
အချို့ ဒေသများတွင် တနှစ်လျှင် နှစ်သီးစိုက်ပျိုးရန် ဆောင်ရွက်နေကြသည်
ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ မြေနုကျွန်းများနှင့် ရေကာတာ၏ အပြင်ဘက် သောင်ပြင်များတွင် ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပြောင်း၊ ဆေး၊ ငရုတ် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုး သောကိုင်းခင်းများကို အများ အပြား လုပ်ကိုင်ကြသည်
အခြားလုပ်ငန်းများမှာ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ သင်ဖြူးသင်ဖျာလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၍ ချည်ထည်များရက်လုပ်သော စက်ရက်ကန်းရုံများလည်း ရှိသည်
မြို့၏အနီးအနားတဝိုက်တွင် ဆီစက်များ၊ အုန်းဆီစက်များ ရှိသည်
ဝင်ငွေကောင်းသော လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးကို လုပ်ကိုင်နိုင်ကြ၍  ဟင်္သာတမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ ထူထပ်သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်ကောင်စာရင်းအရ မြို့နယ်လူဦးရေသည် ၃၂၈ဝဝဝ ယောက် ဖြစ်လေသည်
အပင်သဏ္ဌာန် မထင်ရှား
ဥမှာပင့်ကူသဏ္ဌာန် အမြစ်တက် များ ဖြာထွက်သည်
အဆိပ်ပြေစေတတ်သည်ဟု ဆိုသည်
ဆင်ဆင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆုံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဟဆွတ်ရှိဘဘူတာ  (初芝駅 ဟဆွတ်ရှိဘ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ဆခိုင်မြို့၊ ဟိဂရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
နဂါးဘိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nagarbo)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ကြီးပင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြီးပင်တဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၃ ဦး၊ မ ၇၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဟခုရှိမဘူတာ  (白島駅 ဟခုရှိမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားမြို့၊ နခရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ရေကူးခြင်း (၇)မျိုးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ၇-မျိုးကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဋီကာ၌-မှတ်သားဖွယ်ရာများ ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဖက်သင်တာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetthintar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ တမောသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘစ်ချူး − တခဟရှိဘူတာ  (備中高梁駅 ဘစ်ချူး − တခဟရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ တခဟရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၄ ဦးနေထိုင်သည်
ငန်းချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nganchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ခင်အေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံကိုမြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ" သို့မဟုတ် "ဗမာ" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင်  "Burma" (ဘားမား) သို့မဟုတ် "Myanmar" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
၁၉၈၉ တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အမည် "Union of Burma" မှ "Union of Myanmar" သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်မှုအပေါ် အငြင်းပွားမှုများရှိနေသည်
မြန်မာဘာသာစကားတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို စာပေသုံးအရ "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဆိုပြီး စကားအသုံးတွင် "ဗမာ" ဟုခေါ်ဆိုသည်
မြန်မာအဘိဓာန်တွင် 'မြန်မာ' ကို "မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစဉ်အဆက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသားများကို ခြုံခေါ်သောအမည်" ဟုဖွင့်ဆိုထားပြီး 'ဗမာ' ကို "တိဗက်–မြန်မာအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးကိုပြောသော မြန်မာတိုင်းရင်းသားတစ်မျိုး" ဟုဖွင့်ဆိုထားသည်
ထိုစာလုံးနှစ်လုံးစလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူအများစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်မှ ဆင်းသက်လာကြသည်
"ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်သည် "မြန်မာ" အခေါ်အဝေါ်မှ ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်လာသည်
ဘာသာဗေဒပညာရှင်များကလည်း "ဗမာ" သည် "မြန်မာ"၏အသံကို ပြောင်းဖတ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်
၁၉၃၀ တွင်ပေါ်ပေါက်လာသော တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကြေညာချက်တွင်အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးအသင်းကြီး လူသိများလာသည်နှင့်အမျှ "ဗမာ" အသုံးအနှုန်းလည်း တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ပင် ထိုခေတ်ကာလက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ စသောအဖွဲ့အစည်းမျာသည် "ဗမာ"ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗမာနိုင်ငံတော်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်
၁၉၄၈ တွင် တရားဝင် "မြန်မာ"အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း "ဗမာ"အမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုများရှိခဲ့သည်
မြန်မာဘာသာသို့ ဘာသာပြန်စာအုပ်အချို့များတွင်လည်း "ဗမာပြည်""ဗမာနိုင်ငံ" ဟုပြန်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်
၁၉၈၉ မတိုင်ခင်အထိ နိုင်ငံတော်သီချင်း၌ "ကမ္ဘာမကြေ ဗမာပြည်" ဟူ၍သီဆိုခဲ့ကြသည်
အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် ရှေးမြန်မာများသည် ဧရာဝတီမြစ်အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် မရမ္မဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်
"မြန်မာ"၏ အစောဆုံးအထောက်အထားမှာ ၁၁ဝ၂ ခုနှစ်တွင်ရေးထိုးခဲ့သော မွန်ကျောက်စာတစ်ချပ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို "မရမာ၊ မိုင်းရ်မာ" (MirmaMranma) စာလုံးပေါင်းထားသည်
၁၁၉ဝ ခုနှစ်က ရေးထိုးခဲ့သည့် မြန်မာကျောက်စာ မှတ်တမ်းတွင်လည်း နိုင်ငံအမည်ကို "မရန်မာ"ဟု ရေးထိုးခဲ့သည်
မသိင်္ဂီ၏ဖော်ပြချက်အရ "မြန်မာ"၏ ပထမဆုံးအသုံးအနှုန်းမှာ ထီးလိုမင်းလို (နားတောင်းများမင်း) လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၅၉၇ (အေဒီ ၁၂၃၅) တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာတစ်ချပ်၌တွေ့ရပြီး "မြန်မာပြည်" ဟုရေးထိုးထားသည်
ထိုကျောက်စာသည် "ရတနာကုန်ထမ်းကျောက်စာ" ဟုအမည်ရ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသည် ကျောက်စာအမှတ် ၄၃ ဟုနံပါတ်စဉ်တပ်ထားသည်
ကုန်းဘောင်ခေတ်က မင်းတုန်းမင်းသည်လည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ဘုရင် ဟူ၍ရည်ညွှန်းခဲ့သည်
ထိုအချိန်ကမြန်မာဘုရင်တို့သည် အခြာတိုင်းရင်းသားဒေသများအထိပါ အုပ်ချုပ်နိုင်လာပြီးဖြစ်သည်
ရှေးယခင်က "မြန်မာ"၏ ရရစ်ကို လျှာလိပ်သံဖြင့်ဖတ်သည်
ခေတ်ကာလကြာလာသည်နှင့်အမျှ ထိုလျှာလိပ်သံမှာလည်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ယခု"ယ"အသံဖြစ်လာသည်
၁၉၄၈ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် "ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ" ဟူသောတရားဝင်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်
ထိုနှစ်ကပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေအရ "မြန်မာ"သည် မြန်မာနိုင်ငံသားကိုသာမက လူများစု"မြန်မာတိုင်းရင်းသား" ကိုလည်းရည်ညွှန်းသည်
၁၉၇၃ တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော စကားရပ်များ အနက်အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုရေးဥပဒေနှင့် ၁၉၈၂ တွင် အသစ်ရေးဆွဲခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေတို့တွင် "မြန်မာလူမျိုး"ကို "ဗမာလူမျိုး"ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်က အင်္ဂလိပ်လိုရွေးချယ်ခဲ့သည့်အမည်သည် Burma ဖြစ်သည်
ဤအမည်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို အနောက်တိုင်းသားများတွေ့ရှိစဉ်က စတင်အသုံးပြုသောအမည်လည်းဖြစ်သည်
ဤအမည်မှာ ပေါ်တူဂီဘာသာ "Birmânia" ထံမှ လာပြီး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်များက ထိုစကားလုံးကို မွေးစားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်
ထိုပေါ်တူဂီအမည်သည်လည်း အိန္ဒိယဘာသာ၏ မြန်မာနိုင်ငံကိုခေါ်သည့် အခေါ်အဝေါ်မှ ထပ်ဆင့်ရယူထားသည် ဟူ၍လည်းဆိုကြပြန်သည်
ရှေးအခါက အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်
Bermah (၁၈ ရာစု၏ အစောဆုံးသော ဥရောပမြေပုံများ)Birmah (ချားစ် သော်မဆင်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၂၇)Brama (သောမတ်စ် ကစ်ရှင်၏ မြေပုံ၊ ၁၇၈၇)Burmah (ဆယ်မျူအယ် ဒွန်း၏ မြေပုံ၊ ၁၇၈၇)Burma (ကီး ဂျွန်ဆင်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၀၃)Burmah (ယူဂျင်း ဝီလီယမ်စ်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၈၃)Burma (The Times သတင်းစာရှိ စာလုံးပေါင်း)နောက်ပိုင်းတွင် "Burma" စာလုံးပေါင်းသည် စံဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၈ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် "Union of Burma" ဟူသော တရားဝင်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်
ထို့အပြင် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်လည်း တရားဝင်အမည်ကို  "Socialist Republic of the Union of Burma" ဟူ၍လည်းထက်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်က မြန်မာစစ်အစိုးရသည် နေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်အမည်များကို ပြန်လည်ပြောင်းလဲရန် ကော်မရှင်တစ်ခုဖွဲ့ခဲ့သည်
ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၁၉ ရာစုက ဗြိတိသျှကိုလိုနီအာဏာပိုင်များက သုံးစွဲခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံရှိနေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းများအား မြန်မာအသံထွက်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်စေရန် ဖြစ်သည်
သာဓကအားဖြင့် "Rangoon" ကို "Yangon" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်
နိုင်ငံ၏အမည်ကိုမူ "Burma" အား "Myanmar" ဖြင့် အစားထိုးရန် ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ပထမအကြောင်းမှာ Burma ၏ မြန်မာဘာသာပြန်မှာ "မြန်မာ"ပင်ဖြစ်ပြီး ကော်မရှင်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်အမည်နာမများကို မြန်မာအသံထွက်များဖြင့် ညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်
ဒုတိယအချက်မှာ ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေတွင် ယခင်က "မြန်မာ"ဟုခေါ်သော လူဦးရေအများဆုံးလူမျိုးစုကို "ဗမာ" ဟုပြောင်းလဲထားသည်
ဤသည်ကိုထောက်၍ "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်ရင်းသားများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းကြောင်း စစ်အစိုးရကထောက်ပြခဲ့သည်
နောက်ဆုံးအချက်မှာ Burma သည် "ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်နှင့် ပို၍နီးစပ်ကြောင်း စစ်အစိုးရကဆိုသည်
"Myanmar" ဟူသောသတ်ပုံကို "Myanma" ဟူ၍ရေးလျင်လည်းရနိုင်သည်
သို့သော် "Myanma" ကို "မြန်မာ့" ဟုဖတ်နိုင်သဖြင့် ထိုကော်ရှင်သည် သံရှည်ဖြစ်ကြောင်းသိသာစေရန် "r" ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်
သို့သော် ထိုလုပ်ပြုလုပ်ခြင်းကို "r" အသံမဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများသာ နားလည်နိုင်၍ အမေရိကန်ကဲ့သို့ "r" အသံဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများက နားလည်သဘောပေါက်မည်မဟုတ်ပေ
မြန်မာဘာသာစကားတွင် ၁၉၃ဝ ဝန်းကျင်ကတည်းက နိုင်ငံ၏အမည်နှင့်ပက်သက်၍ အငြင်ပွားမှုများရှိခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အစိုးရ၏ဆုံးဖြတ်မှုသည် ထိုအငြင်းပွားမှုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ကူးစက်လာသည်
စစ်အစိုးရအနေဖြင့် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်စာလျှင် လူနည်းစုများကို ပိုမိုခြုံငုံသည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်
သို့သော်လည်း မြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်ပို၍ စာစကားဆန်ခြင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်
ထိုသို့လူနည်းစုများကို ပို၍ခြုံငုံသည်ဟု ပြောလင့်ကစား အတိုက်အခံများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ဤအင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား စော်ကားရာရောက်စေသည်ဟု ဆိုကြသည်
ဗမာစကားကို မပြောတတ်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများသည် အင်္ဂလိပ်လို "Burma" အခေါ်အဝေါ်ကို နားယဉ်နေကြပြီးဖြစ်သည်
ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့က တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား ကြီးစိုးလိုခြင်းကို ရောင်ပြန်‌ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်
စစ်အစိုးရသည်နိုင်ငံအမည်ကို မြန်မာလိုပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ အင်္ဂလိပ်လိုသာ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ပထမပိုင်းတွင် "Myanmar" ဟူသောဝေါဟာရက လူနည်းစုများအားလုံးအား ခြုံငုံစေသည်ဟူသည့် စစ်အစိုးရ၏ ဟန်ဆောင်ကာကွယ်ပြောဆိုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်
အတိုက်အခံများသည် မြန်မာစကားအားဖြင့် "မြန်မာ"ဟု ရေးသားသုံးစွဲခြင်းကို မဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခြင်းကိုမူ ဆန့်ကျင်ကြသည်
မည်သည့်အတိုက်အခံကမျှ အရပ်သုံးဖြစ်သည့် "ဗမာ"ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်အဖြစ် ထောက်ခံခြင်းမပြုပေ
ဘာသာဗေဒနည်းအရ ဝေဖန်မှုများလည်းရှိခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သောကော်မရှင်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် လေးဦးသာပါဝင်ပြီး အများစုမှာ ဘာသာဗေဒကိုနားမလည်သော အရပ်သားနှင့် စစ်ဘက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များသာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်
ထို့ကြောင့် ထိုအမည်သစ်များသည် ဘာသာဗေဒနည်းအရ ယုံကြည်ရမှုကင်းမဲ့နေသည့်အပြင် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်လည်း‌ဖြစ်နေပါသည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်အမည် ပြောင်းလဲမှုအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသောသူတို့သည် အမည်ဟောင်းရောအမည်အသစ်ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲကြသည်
ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒကိုမခံယူဘဲ နိုင်ငံအမည်ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ကောင်းသောကြောင့် အမည်ဟောင်းများကို ဆက်လက်အသုံးပြုမှုလည်းရှိသည်
အမည်သစ် "Myanmar" ကို ကုလသမဂ္ဂက အသိအမှတ်ပြု၍ အမည်ပြောင်းကြောင်း ကြေညာချက်အပြီး ငါးရက်အတွင်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများလည်း ထိုအမည်သစ်ကို သုံးနှုန်းသင့်‌ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်
အမေရိကန်နိုင်ငံသည်မူ မြန်မာနိုင်ငံကို "Burma" ဟူ၍သာ ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်
အမေရိကန်အစိုးရသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းရှိ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများအား တစိုက်မတ်မတ် ထောက်ခံအားပေးသောအားဖြင့် အသုံးပြုသည်ဟုဆိုသည်
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂ဝဝ၅ ခုနှစ် အာဆီယံထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွင် နအဖ စစ်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်‌ဝင်းက စစ်အစိုးရသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁ဝ နှစ်ကျော်ကာလက မိမိတို့၏နိုင်ငံအား Burma မှ Myanmar သို့ အစားထိုးပြောင်းလဲပြီဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်အစိုးရ၏ "Burma" ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုအပေါ် မကျေမနပ်ပြောကြားခဲ့သည်
၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမားနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီ ကလင်တန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်လာစဉ်က "Burma" ရော "Myanmar" ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားများသည် "Myanmar" အခေါ်အဝေါ်ကို စတင်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်
အာဆီယံအသင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါနှင့် ရုရှားအစိုးရများက "Myanmar" ကို တရားဝင်အမည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်
သတင်းမီဒီယာလောက၌လည်း မတူညီသောအသုံးပြုမှုများရှိသည်
CNN၊ New York Times၊ Reutersစသော အမေရိကန်အခြေစိုက် သတင်းဌာနများသည် "Myanmar" ကို အသုံးပြုကြသော်လည်း အချို့ဌာနများသည် "Burma" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲသည်
ဘီဘီစီသတင်းဌာနသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Burma မှ Myanmar သို့ ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့သည်
အချို့သတင်းဌာနများသည် "Myanmar, also known as Burma" ဟူသောစကားရပ်ဖြင့် သုံးစွဲလျက်ရှိသည်
သမိုင်းပညာရှင်များသည် ၁၉၈၈ မတိုင်မီကာလများအတွက် "Burma" ဟုသုံးပြီး ၁၉၈၈ အလွန်ကာလများအတွက် "Myanmar" ဟုအသုံးပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးသော ချဉ်းကပ်မှုဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်
ဤကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဖွဲ့စည်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် နိုင်ငံကိုမည်သို့ခေါ်ဝေါ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် "Burma" နှင့် "Myanmar" နှစ်မျိုးလုံးအသုံးပြုလို့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
စစ်အစိုးရသည် "Myanmar" ၏ နာမဝိသေသနအဖြစ် "Myanma" (မြန်မာ့) ဟုပြဋ္ဌာန်းထားသည်
သို့သော်အများစုက "Burmese" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲကြသည်
မြန်မာဘာသာစကားကို "Myanmar language" ဟူ၍တရားဝင်ဖော်ပြထားသော်လည်း နိုင်ငံရပ်ခြားများ၌ "Burmese language" ဟူ၍သာအသိများကြသည်
အချို့သည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဆန်ဆန် "Myanmarese" သို့မဟုတ် "Myanmese" ဟူ၍သုံးနှုန်းကြသည်
"Burman" (ဘားမန်း) ဟူသောစကားလုံးရှိသော်လည်း ထိုစကားလုံးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူများစုဗမာများကိုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်
"Burmese" သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားကို ခြုံငုံ၍ရည်ညွှန်းသည်
အာသံဘာသာတွင် အာဟုမ်ပြည် (Ahom kingdom) ၏ ဘုရင်သုကဖာမင်း (Sukaphaa) သည် မြန်မာပြည်ကို စတင်တွေ့ရှိစဉ်က  মান দেশ Man Dex ("မန်းနိုင်ငံ") ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်
အာသံပြည်ကို မြန်မာတို့ကျူးကျော်သည့်ကာလများကို মানৰ দিন (မန်းတို့၏နေ့ရက်များ) ဟုခေါ်ဆိုကြသည်
တရုတ်ဘာသာတွင် မြန်မာအမည်ကို ပထမဆုံး‌တွေ့ရှိမှုမှာ ၁၂၇၃ တွင်ဖြစ်ပြီး 緬 (အသံထွက် မြန်) ဟူ၍ရေးထားသည်
ယခုတွင် မြန်မာကို  緬甸 (အသံထွက်မြန်တျန့်) ဟူ၍ ရေးလျက်ရှိသည်
ဗီယက်နမ်ဘာသာတွင်လည်း Miến Điện ဟူ၍ရေးပြီး ထိုတရုတ်ခေါ်အဝေါ်မှ ဆင်းသက်လာသည်
ဂျပန်ဘာသာတွင် မြန်မာ (+ミャンマー) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဘီရုမာ (ビルマ) ဟူ၍လည်း ထည့်ရေးကြသည်
ဘီရုမာ သည် အပြောတွင်များ၍  မြန်မာ သည် အရေးတွင်များသည်
ဗမာစောင်းရုပ်ရှင် (Biruma no tategoto) တွင် ဘီရုမာဟူသော အမည်သည် စာဖတ်သူတို့အား စိတ်ခံစားမှုပေးစွမ်းနိုင်သည် ဟူ၍ယုံကြည်ကြသည်အိန္ဒိယဘာသာတွင်မူ မြန်မာကို Brahmadesh (ဗြဟ္မာတိုင်း) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်
စပိန်ဘာသာနှင့် အီတလီဘာသာတို့တွင် "Birmania" (ဘိရမာ့နီးယား) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ်တူဂီဘာသာတွင် "Birmânia" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်ဘာသာတွင် "Birmanie" (ဗိဟမနီ) ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီးသုံးစွဲကြသည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ကုန်းလေးရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
တက္ကသိုလ်စိန်တင် (ဩဂုတ် ၁၉၃၅–၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀) သည် အတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေများစွာ ရေးသားခဲ့သော မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်စိန်တင်ကို ဖြူးမြို့တွင် ၁၉၃၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့၌ အဖအငြိမ်းစားကျောင်းဆရာ ကြေးမုံသတင်းထောက် ဦးညွန့်၊ အမိ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ခင်စုတို့မှ ဖွားမြင်သည့် မွေးချင်းငါးယောက် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်
ငယ်မည်မှာ ဆတ်ထူးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးစိန်တင် ဖြစ်သည်
မိဘများမှာ ကျောင်းဆရာ၊ ကျောင်းဆရာမများ အလုပ်ဖြင့် အသက် မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုသည်
ငယ်မည် မောင်စိန်တင်ဟု အမည်တွင်ရခြင်းမှာ ထိုစဉ်က ကွယ်လွန်သူ စာရေး ဆရာကြီး သိပ္ပံ မောင်ဝ၏ အမည်ရင်း ဦးစိန်တင်ကို စံနမူနာယူ၍ နောင်တွင် စာရေးဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်လာ စေလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၎င်း၏ မိဘများက မောင်စိန်တင် ဟူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်
ငယ်စဉ် မိခင် ပေးဖတ်သော မဂ္ဂဇင်း၌ ပါရှိသည့် ဝတ္ထုတို တစ်ပုဒ်ကို ဖတ်ရှုရာမှ စိတ်ဝင်စားလာပြီး စာဖတ်ဝါသနာပါခဲ့သည်
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြူးမြို့ ဆရာကြီး ဦးဖိုးထိုက်၏ ကျောင်း၌ သူငယ်တန်းမှ စတင်ပညာသင်သည်
၁၉၄၁ တွင် ညောင်ဦးမြို့ အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်း၌ တတိယတန်းအထိ ဆက်လက်ပညာသင်သည်
၁၉၄၆ တွင် ညောင်ဦး ဦးပဏ္ဍိတ၏ အခမဲ့အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း ၌ တတိယတန်းမှ စ၍ ပြန်လည် သင်ကြားပြီး ထိုနှစ်မှာပင် မင်းဘူး အစိုးရအထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်သည်
၁၉၅၄ တွင် မင်းဘူး အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက်ပညာသင်ရာ ၁၉၆၄ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသည်
ထို့နောက် စာရေးဆရာ ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း များ၌ ဝင်ရောက် ရေးသားနိုင်ရန် ကြိုးစားသည်
အသက် ၁၁ နှစ်သား အရွယ်တွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မတ်လထုတ် သတင်းစုံ ဂျာနယ်၌ မောင်စိန်တင်၏ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းလို့ ခညောင်းတဲ့ ပူဇော် မန်းရွှေစက်တော် ခရီးသွား ဆောင်းပါး တစ်ပုဒ် ဖော်ပြပါရှိခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံး စာပေ လက်ရာလည်း ဖြစ်ခဲ့၏
၁၉၄၇ နွေဦးတွင် ရွှေစက်တော်ဘုရားသို့ မိဖုရားနှင့် လိုက်သွားခဲ့ရသည့် အတွေ့အကြုံကို 'ကြည်ညိုဖွယ် ကောင်းလို့ ခညောင်းတဲ့ ပူဇော်၊ မန်းရွှေစက်တော်' သည် ပထမဦးဆုံး ပုံနှိပ်စာမူ ဖြစ်သည်
၁၉၄၇ ထုတ် သတင်းစုံ ဂျာနယ်တွင် ပါဝင်သည်
ကလောင်အမည်မှာ မောင် စိန်တင်၊တတိယတန်း၊အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊မင်းဘူးမြို့ ဟူ၍ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ် ရောက်သည့် အချိန်မှစ၍ 'တက္ကသိုလ်စိန်တင်' ကလောင်အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် မောင်လှမှူး အမည်ဖြင့်လည်း ရေးခဲ့ဖူးသည်
ရွှေတူဂျာနယ်၌ 'ဘုန်းကြီးကျောင်းသား သာဂိ' အမည်ကို သုံး၍ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်ထုတ် 'ပညာရှင်တို့ ပျော်ရာမြေ' ဘာသာပြန် စာအုပ်တွင်မူ ကလောင်အမည် 'စိမ့်မောင်'ဟု အသုံးပြုခဲ့သည်
၁၉၅၀ တွင် မင်းဘူးမြို့ ဗမာ့ခေတ် သတင်းထောက်၊ ၁၉၅၄ တွင် တက္ကသိုလ်သတင်းထောက်၊ ထို့နောက် ကြေးမုံ၊ ဘွင်းဘွင်း၊ မြန်မာ့အလင်း၊ မဏ္ဍိုင်၊ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတို့၏ မင်းဘူး သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၀ တွင် အိုးဝေသတင်းစာ တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ယင်းနှစ် ဧပြီလ၌ပင် အဖ ဦးဘမှန်၊ အမိ ဒေါ်နန်းရွှေတို့၏ သမီး ဒေါ်တင်စိန် ( M.Ed ) ပညာရေး တက္ကသိုလ် အငြိမ်းစား ကထိကနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
ဒေါ်တင်စိန်သည် 'စိမ့် (ပညာရေး)' ကလောင် အမည်ဖြင့် စာပေရေးသားနေသော စာရေးဆရာမ တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၁၉၅၂ ခုနှစ် ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ၏ မင်းဘူးမြို့နယ် သတင်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခွင့် ရရှိခဲ့ပြီး သတင်းများ ရေးသားခဲ့သည်
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၊ ရန်ကုန် သတင်းစာနှင့် ဘွင်းဘွင်း သတင်းစာ တို့တွင်လည်း သတင်းများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မင်းဘူးမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့သည်
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုးဝေ သတင်းစာနှင့် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတို့တွင် ကော်လံစား သတင်းထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ထိုနှစ်တွင်ပင် အိုးဝေ သတင်းစာ၌ အယ်ဒီတာ အလုပ်ရခဲ့သည်
မြစာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေသော နှင်းမှုန်ကြားမှ တပ်နီတော် ၁၉၆၆ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုမှာ တက္ကသိုလ် စိန်တင်၏ ပထမဦးဆုံး လုံးချင်း စာအုပ် ဖြစ်သည်
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ဗိသုကာ ဦးသန့် စာအုပ်သည် ဒုတိယမြောက် လုံးချင်း စာအုပ် ဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်စိန်တင် အမည်ဖြင့် နှင်းမှုန်ကြားမှ တပ်နီတော်၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ဗိသုကာ ဦးသန့်၊ ဟစ်တလာ၏ သစ္စာဧကရီ၊ ၁၉၄၅ မြန်မာနိုင်ငံ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး သမိုင်း၊ ရဲဘော်သုံးကျိပ်မော်ကွန်း၊ ထန်း၊ ငွေဓားဗိုလ်၊ အန္တရာယ်တောင်ကြား ၊ နွေမင်းသား နှင့် ဆောင်းဧကရီ၊ ကံကော်မြိုင်တန်း လွမ်းပန်းဝေဝေ၊ နန်းကျ ဘုရင် သီပေါ၊ အကျဉ်းခံ သီပေါ၊ မင်းတုန်းမင်း၏ နောက်ဆုံးနေ့များ၊ မြန်မာနိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံမှ စောစံဖိုးသင်၊ ၁၉၇၃ အာရပ်အစ္စရေး သဲကန္တာရ စစ်ပွဲ၊ ဗိုလ်ကြီး အောင်ဆန်း သူရိယ တိုက်ချွန်း၊ ဧကရီ စုဘုရား၊ မုန်တိုင်း ဗိုလ်ရဲဒင်၊ အိုဘယ့် အနော်ရထာ၊ ပုဂံမှာ ကျန်စစ်သား၊ ဗိုလ်မှူး အောင်ဆန်း သူရိယ အေးချို၊ သိင်္ဂီဆောင် အခန်း အမှတ် (၃)၊ မိန်းမချောလေးများ မချစ်ရ၊ စတီရီယို မင်းသမီး၊ ကျွန်တော်တို့ အမေ၊ မြန်မာလွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲနှင့် သခင်ဗစိန်၊ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ ( ဘဝခရီးနှင့် အောင်မြင်နည်း အတွေ့အကြုံများ ) ၊ ဆိုဗီယက် ယူနီယံ ပြိုကွဲခြင်း၊ မြန်မာ့တော်လှန်ရေး အာဇာနည် ပုဂံ ဗိုလ်ချို၊ ပုဂံ ရှာပုံတော်၊ ကရုဏာရှင် ဘွားဦးဇွန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု မှတ်တမ်းများနှင့် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့် သခင်များ နှင့် အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကြီး ( ၁၉၃၀ - ၄၈ ) စာအုပ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်
အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေများကို ရေးသားရာတွင် ဝတ္ထုဟန်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ တင်ပြလေ့ ရှိသဖြင့် စာဖတ်ပရိသတ်တို့ အဖို့ စွဲမက်ဖွယ် ဖြစ်ရသည်
ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ ဘဝ ခရီးနှင့် အောင်မြင်နည်း အတွေ့အကြုံများ စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု (စာပဒေသာဆု) ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်
ဆရာ တက္ကသိုလ် စိန်တင်သည် ဝတ္ထုဟန် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်များ ရေးသားခြင်းဖြင့် ထင်ရှား လာခဲ့သော စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်
ဗုဒ္ဓဂယာ ဘုရားဖူး ခရီးမှ ဖြစ်ရပ် မှတ်တမ်းများကို ဗုဒ္ဓဂယာ ဓမ္မ ခရီးစဉ် အမည်ဖြင့် စာမူ ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်
တက္ကသိုလ် စိန်တင်သည်ဇနီး ဒေါ်တင်စိန် (စိမ့်-ပညာရေး) နှင့် အတူ  ဒဂုံမြို့သစ် မြောက်ပိုင်း၌ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အသည်းရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် မန္တလေးမြို့ ဇာတိဖြစ်၍ ၁၂၆၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် (၁၉၀၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ဝ ရက်) စနေနေ့တွင် ဖွားမြင်သူ ဖြစ်သည်
ဖခင်မှာ ရဲအင်စပိတ်တော် ဦးမောင်မောင်ကျော် ခေါ် ဦးမြတ်ကျော် ဖြစ်၍၊ မိခင်မှာ (ဝက်မစွတ် မြို့စားမင်း၏သမီးလတ်) ဒေါ်ခင်ခင်လတ် ဖြစ်သည်
အဘိုးဖြစ်သူ ဝက်မစွတ် မြို့စားမင်းက မြေးဖြစ်သူကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် အတွက် မိမိ အဘွားဖြစ်သူ၏ အမည်ကို ယူကာ 'ခင်လေးခင်' ဟု အမည် ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ဒဂုန် ခင်ခင်လေးက အဘိုး၏ အဘွား အမည်ကို မိမိအမည် အဖြစ် သုံးလျှင် ရိုင်းရာကျသည်ဟု ယူဆကာ 'ခင်ခင်လေး' ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
နှစ်ပေါင်း ၂ဝ တိုင်တိုင် ကလောင်ကိုင်၍ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းကြီးနှင့် အဆက်မပြတ် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများရေးသားခဲ့ရာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းကြီးမှ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသည့်အနဖြေင့် ခင်ခင်လေး၏ရှေ့တွင် ‘ဒဂုန်’ ဟူ သောဘွဲ့ကို အမြဲထည့်သွင်း ဖော်ပြသည်ကို အကြောင်း ပြုပြီး ယနေ့တိုင်အောင် ‘ဒဂုန်ခင်ခင်လေး’ ဟု ဒဂုန်နှင့်တွဲ၍ ကျော်စောထင်ရှား လူသိများလျက် ရှိနေပေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ဖခင်ဘက်မှအဘိုးမှာ ရတနာပုံမြိုတည်၊ နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်မှစ၍ သီပေါ မင်းလက်ထက်တိုင် မြို့သူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်တစ်ဝိုက် မြို့အုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ သော ကေအက်စ်အမ်ခေါ် ရွှေစလွယ်ရမြို့အုပ်မင်း ဦးဘိုးဆွဖြေစ်သည်
မြို့အုပ်ကတော်မှာ သီပေါဘုရင်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်၏ ရံရွေတော် မမသက်ဆိုသူဖြစ်သည်
ဦးဘိုးဆွေနှင့် မမသက်တို့တွင် …ဦးမောင်မောင်ဝင်းဦးမောင်မောင်ပုဦးမောင်မောင်ကျော် (ဦးမြတ်ကျော်) နှင့်ဒေါ်ခင်ဆင် ဟူ၍ သားသမီးလေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်
ဦးမောင်မောင်ကျော်မှာ မိဘများပေးထားသည့်အမည်ကို မနှစ်သက်သော ကြောင့် ဦးမြတ်ကျော်ဟု တွင်စေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ မိခင်ဘက်မှ ဘေးမှာ ပိဋကတ်တော်သမိုင်းအပါအဝင် ကျမ်း (၃၃) စောင်ပြုစုသွားသည့် မင်းတုန်းမင်း၏ ပိဋကတ်တော်အုပ် အရှင် နန်းမတော်ဝန် မိုင်းခိုင်းစားမင်းကြီး ‘မဟာသီရိဇေယျသူ’ ဘွဲခံ ဦးယမ်ဖြစ်သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ အဘိုးမှာ ကဗျာ၊ လင်္ကာအမျိုးမျိုး၊ မဟာဂီတဝင် သီချင်းကြီးသီချင်း ခန့်များ နှင့် နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများအပါအဝင် စာမျိုးစုံ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဝန်ထောက် ဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီး ‘မင်းထင်မဟာစည်သူ’ဘွဲ့ခံ ဦးလတ်ဖြစ်သည်
ဝက်မစွက်မင်းကြီးဦးလတ်နှင့် ဝန်ကတော် မိုင်းခိုင်းမြို့စား ပိဋကတ်တော်အုပ်မင်း ဦးယမ်၏သမီးအလတ် အရှင်နန်းမတော် မိဘုရားခေါင်ကြီး စုဘုရား လတ်၏ မှန်နန်းအပျိုတော်ကြီး သုနိမ္မာတို့ လက်ဆက်၍ –ဝက်မစွက် ခင်မောင်ကြီးဝက်မစွက် ခင်ခင်ကြီးဝက်မစွက် ခင်ခင်လတ်ဝက်မစွက် ခင်ခင်လေးဝက်မစွက် ခင်ခင်ထွေး ဟူ၍ သားသမီးငါးယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ ဝက်မစွက်ခင်ခင်လတ်မှာ မြို့အုပ်မင်းဦးဘိုးဆွေနှင့် ဒေါ်မမသက်တို့၏ တတိယ မြောက်သား မြို့အုပ်ကလေး ဦးမြတ်ကျော်နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သူဖြစ်သည်
ဦးမြတ်ကျော်သည် ခင်ခင်လတ်နှင့် လက်ထပ်ပြီး မြို့အုပ်အဖြစ်မှ ရာဇဝတ်ဘက်သို့ပြောင်းကာ အမှုလိုက်အင်စပက်တော် အဖြစ်နှင့် မိတ္ထီလာမြို့တွင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း သမီးခင်ခင်လေး (နောင်ဒဂုန်ခင်ခင်လေး) နှင့် သား မောင်မောင်လေး (အေဝမ်း တူရိယာအဖွဲ့တွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှုတ်သူ မာလမောင်မောင်) တို့ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်
ဝက်မစွက်ဝန်ထောက်မင်းမှာ စာပေပရိယတ္တိ ဗဟုသုတဟင်းအိုးကြီးသဖွယ် သုတေသီအပေါင်းတို့၏ မှီခိုအားထားရာ ပညာရှင်ကြီးတစ် ဆူဖြစ်၍ ဗဟုသုတအစုံကို ဒေါ်ခင်ခင်လေးသည် အဘိုးကို ဝေယျာဝစ္စပြုစုရင်း ဆည်းပူးမှတ်သားလာခဲ့ရသည်
ဖခင်နှင့်အတူ မကြာခဏ နယ်လှည့်ထွက်ရာတွင် ယောက်ျားလေးလိုမြင်းစီး၍ တောထွက်လည်ပတ်ခဲ့သော အလေ့အထများလည်း ရရှိခဲ့ သည်
အဘိုးဝက်မစွက်၏အိမ်တွင် မောင်နှမမိသားစုများ နေထိုင်ကြရသည်
အဘိုးဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီးက မြေးဖြစ်သူအား ရတနာသုံးပါးနှင့် စပ်ဆိုင်သော ပရိတ်တရားတော်များ၊ သဂြိုဟ်ကျမ်း၊ သဒ္ဒါကျမ်း၊ နိပါတ်တော်၊ ဇာတ်တော်ဝတ္ဂ္တုများ၊ ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်၊ ရာဇဝင်၊ ပျို့လင်္ကာများ သင်ကြားပေးလေသည်
အင်္ဂလိပ်စာသင်ဆရာကို အိမ်ခေါ်၍ သင်ယူစေခဲ့လေသည်
တစ်ဖက်ကလည်း အားလပ်ချိန်တွင် ပြင်ပစာ အုပ်စာ ပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာစေခဲ့သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ၁ဝ နှစ်သမီးအရွယ်၌ ကျောင်းစာအပြင် ၁၉၁၄ ခုထုတ် ပညာအလင်းမဂ္ဂဇင်းများကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်
ဖခင်မှာ အစိုးရအမှုထမ်းဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ကျောက်ပန်းတောင်း၊မကွေး၊ ရွှေဘို၊ မြင်းခြံ၊ မိုးကုတ်မြို့များတွင် ကျောင်းနေခဲ့သည်
ကျောက်ပန်းတောင်းရှိ မြန်မာစာ ၇ တန်းကျောင်းတွင်နေစဉ် တတိယတန်း၌ စကောလားရှစ်နှင့်အောင်ပြီး လေးတန်းရောက်သော် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာကျောင်း တက်ရောက်သင်ကြားရသည်
ထိုအချိန်တွင် ခင်ခင်လေးမှာ အသက် ၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်၍ မန္တလေးရှိ အဘိုးအဘွားတို့ထံမှ နားထွင်းမင်္ဂလာပြုချိန်တန်ပြီဖြစ်၍ အကြောင်းကြား သောကြောင့် ခွင့်ရက်ရှည်ယူကာ မန္တလေးသို့သွားရသည်
ထမင်းခွံ့၊ ထမင်းခံများ၊ပုပ္ပါးတော်များနှင့် နားထွင်း မင်္ဂလာကို ခမ်းခမ်းနားနား ကျင်းပခဲ့သည်
နားထွင်းပေးသူမှာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ သမီးတော် ချွန်းတောင်မြို့စားထိပ်ခေါင်တင်ဖြစ်သည်
မန္တလေးသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အလယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
မိခင်က သမီးမိန်းကလေးသည် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောင်းမနေထိုက်ဟု အယူရှိခဲ့သည်
သို့ဖြင့် စာရေးစာဖတ်တတ်လျှင် တော်သင့်ပြီဟု မိခင်၏ဆန္ဒအရ ကျောင်း ထွက်လိုက်ရသည်
ဖခင်၏ အေးမြသည့်အရိပ်အာဝါသကွယ်ပျောက်ခဲ့သော် အဘိုးဝက်မစွက်မင်းကြီး၏ အရိပ်အာဝါသအောက်သို့ ခိုဝင် ခဲ့ရ၏
အိမ်ဦးနတ်ဖြစ်သည့် ဖခင်၏အာဝါသမှ ကင်းခဲ့ရသည့် မိခင်နှင့်သားသမီးများ၏ စိတ်အားငယ်မှုမှာ လျော့နည်းမသွားခဲ့ပေ
၁၂ နှစ်သမီးအရွယ်မှာ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် စာပေလောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့စဉ်အခါက အမျိုးသမီးများအဖို့ ဝတ္ထု ဆောင်းပါးရေးသားသည်ကိုမဆိုထားဘိ ဝတ္တုဖတ်သည်ကိုပင် ကဲ့ရဲ့တတ်ကြသောအခါ ဖြစ်သည်
ထိုခေတ်ထိုအခါ၏ အယူအဆနှင့် ဝါဒကို ရဲရင့်စွာရင်ဆိုင်တွန်းလှန်ပြီးလျှင် စာပေလောကသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မြန်မာစာပေလောက၌ ပထမဦး ဆုံးသော အမျိုးသမီးကာလပေါ် မြန်မာဝတ္ထုရေးဆရာမဖြစ်သည်
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် 'နွဲ့နွဲ့' ဟူသော ဝတ္ထုတိုကလေးကို စတင် ရေးသား ပေးပို့ရာ သူရိယ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲတွင် အကောင်းဆုံး ဝတ္ထုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်ထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၁)၊ အမှတ် (၆) တွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြခံရသည်
သူရိယမဂ္ဂဇင်းတိုက်မှ ဆုငွေနှင့် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ကို စာတိုက်မှ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးထံ ပို့လိုက်သည်
စာတစ်စောင်လည်း ပူးတွဲ ပါရှိသည်
ယင်းစာတွင် အမျိုးသမီးစာရေးသူ အဖြစ်ပထမဆုံးမြန်မာကာလပေါ်ဝတ္ထုရေးသူဟု ချီးကျူးဖော်ပြထားပေသည်
ထိုစဉ် က ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ကလောင်အမည်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အတိုကောက် “K.L.K” ဖြစ်ပြီး အရှည်ကောက်မှာ ‘ခင်လေးကုမ္မာရီ’ ဖြစ်သည်
နောက်ထပ်ရေးသားသောဝတ္ထုများမှာ‘ရှင်မင်းညို’၊‘ရဲလျှင်မင်းဖြစ်’စသောဝတ္ထုများ ကို ဆက်လက်ရေးသားသည်
သူရိယမဂ္ဂဇင်းနှင့် မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း နှစ်စောင်တွင် ‘သစ္စာနှင့် မေတ္တာ’၊‘စိန်နှင့် ဘေး’၊ ‘အချစ်နှင့် အမြစ်’၊ ‘စကားပြေ ဝတ္ထုတိုလေးများ’ ရေးပြီးပို့ခဲ့သည်
ခင်ခင်လေးဝတ္ထုတိုလေးများမှာ သုံးလတစ်ကြိမ် အလှည့်ကျပါလာခဲ့၏
၂ နှစ်အတွင်း သူ့လက်ရာလေးတွေ အဆက်မပြတ် ပါလာပြီး ၁၉၂၁ ခု နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ ကိုယ်တိုင်အမျိုးသမီးမဂ္ဂဇင်းကို ‘ကြည်တော်ဆက်’ မဂ္ဂဇင်းအမည်ဖြင့် (၁၅) ရက်တစ်ကြိမ် အချိန်မီထွက်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့၍ သူကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
သမီးဖြစ်သူ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ‘ကြည်တော်ဆက်’ မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရန်ပူဆာ၍ မိခင်ဖြစ်သူသည် ကားတစ်စီးနှင့် စိန်နားကပ်တစ်ရံရောင်းကာ မဂ္ဂဇင်း ထောင်ပေးရသည် ဟူ၏
ဤမျှအထိ သမီးအလိုကိုလိုက်ခဲ့မှုကြောင့် အများ၏ မေးငေါ့ခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်ဆိုလေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မိမိပိုင် ‘ကြည်တော်ဆက်မဂ္ဂဇင်း’ကို မန္တလေးမြို့၊ ဆိုင်းတန်းရပ်၊ ဝဇီရာ မဏ္ဍလပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်သည်
မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ဦးစီး ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် အစောဆုံး ဖြစ်သည်
ကြည်တော်ဆက်မဂ္ဂဇင်းမှာ သူ့ခေတ်နှင့်သူ တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်
ပုံနှိပ်ခွင့်ကို သွားတောင်းစဉ်ကမူ မျက်နှာဖြူအရေးပိုင်မှာ ငယ်ရွယ်သူ အယ်ဒီတာမလေးကိုကြည့်ပြီး မအံ့ဩဘဲ မနေနိုင်ခဲ့
ခင်ခင်လေး၏သတ္တိကား ဤသို့ဖြစ်သည်
ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ်အားကိုးသော ဉာဉ်ကား (၁၂) နှစ်သမီးအရွယ်ကစ၍ အမြစ်တွယ်ခဲ့သူဖြစ်သည်
သူ့ဝတ္ထုများကို ထုတ်ဝေသော ဝဇီရာမဏ္ဍလပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင် ဒေါ်ဒေါ်ရွက်၏ ဟုမ္မရုးသတင်းစာ၌ ဟုမ္မရုးလမ်းညွှန်ခန်းကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် လျှို့ဝှက်နာမည်နှင့် ရေးခဲ့ရာ တိုက်အုပ်လက်ရာဟု ထင်ခဲ့ကြသည်
ထို့နောက် တိုက်ပိုင်ရှင်နှင့်အတူ နေရှင်နယ်ဂျာနယ်ထွက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်
သို့သော် နိုင်ငံရေးရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်၍ နေရှင် နယ်ဂျာနယ်နှင့် ကြည်တော်ဆက်မဂ္ဂဇင်းပါ ရပ်စဲထားလိုက်ရသည်
အလုပ်မရှိလျှင်လည်း မနေတတ်သဖြင့် ဝါသနာအရ ဇာထိုး၊ ပန်းထိုး၊ လက်မှုပညာနှင့်ဘဲ အချိန်ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်
စတိုး ဆိုင်ကြီးများတွင် ဒေါ်ခင်ခင်လေး၏လက်ရာဖြစ်သော ရေခဲချည်စောင်၊ တက်တင်းဇာ၊ ပုတီးစေ့လက်ပွေအိတ်၊ ရေးဆေးဆီဆေးခြယ်ထားသည့် ပိုးတွန့်ဖဲလုံချည်များစသဖြင့် ကန်ထရိုက်စနစ်နှင့်သွင်းခဲ့သည်
အနုပညာရှင်၏ မွမ်းမံမှုဖြစ်သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့ပြီး ဝင်ငွေကောင်းခဲ့သည်
ဇာထိုး၊ ပန်းထိုးရင်း ဝတ္ထုတွေ စဉ်းစားလိုက်၊ ကောက်ရေးလိုက်နှင့် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုပြိုင်ပွဲသို့ ရွှေဥဒေါင်းညိုဝတ္ထုကို ပို့လိုက်ရာ ပထမဆုရရှိခဲ့သည်
၁၉၂ဝ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် စာပေဝတ္ထုဆောင်းပါး များရေးသားသည်
ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၁)၊ အမှတ် (၆) တွင် အလင်းရောင်ဝတ္ထုကို စတင်ရေးပြီး ဝတ္ထုဆောင်းပါး အမြောက်အမြားကို စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့ သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး အမည်ဖြင့် ခေတ်ပေါ်ရာဇဝင်ဝတ္ထုများ ရေးသည်
‘ကိုကိုလေး’ အမည်ဖြင့် မှော်ဆရာမှတ်တမ်းဝတ္ထုများကို ရေးသည်
ပုဂံခေတ် ဆံထုံး ၅၅ မျိုးကို အဲချင်းရော၊ ပုံများပါ 'ရတနာပုံ ထိပ်တင်လှိုင်'အမည်နှင့် ယုဝတီဝတ္ထုဆောင်းပါးအခန်းအတွက် ဆံထုံးကာ အဲ မောင်းလှံထိုးအမျိုးမျိုး၊ အိမ်တွင်းမှုဇာထိုး၊ ပန်းထိုးအပ်ချုပ် လက်မှုပညာအဖြာဖြာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့လေသည်
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ ကိုယ်ပိုင်အမျိုးသမီးမဂ္ဂဇင်းတွင် ပျောက်ဆုံးသော ‘ပတ္တမြားကြီး’၊ ‘မသန်းရီ’၊ ‘မျိုးချစ်လမ်း ညွန်’ နှင့် ‘မာန’ ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ အေဝမ်း (မြန်မာအဆွေ) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်းများရေးပေးခဲ့သည်
ပထမဆုံးဇာတ်ညွန်းမှာ စိမ်းရောင်စို ဖြစ်သည်
မြန်မာ အဆွေ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှရိုက်ကူးသော ‘တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန်’ ဇာတ်ကားပြီးသည့်နောက် ကာတွန်း ရွှေရိုး (ဦးဘကလေး) အ တွက် ဇာတ်ညွန်းရေးပေးခဲ့၍ ရွှေဒင်္ဂါးသုံးပြားတံဆိပ်နှင့် ငွေသုံးရာ ဉာဏ်ပူဇော်ခ ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ ‘တမြေစံ’ဝတ္တုကြီးကို ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခဲ့၍ မြန်မာအဆွေအေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ၁၉၂၇ ခုတွင် ဒါရိုက်တာဦးညီပုက ‘မြအေးယဉ်’ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ မောင်မောင်စိုး၊ မမြညွန့်၊ သာချို၊ မသောင်း၊ ဒေါ်ဂျမ်းစိန်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်
အဆိုပါ ‘မြအေးယဉ်’ ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၂၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဆိုး တန်း ‘အောင်လံပီယာ’ ဇာတ်၌ ရုံတင်ပြသည်
ဤသည်မှစ၍ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဝတ္တုရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ ညဉ့်ဦးယံ၊ ချစ်စနိုး၊ ခိုင်သစ္စာ၊ နှမလေး၊ မြိုင်ယံဘွားဝတ္တု တို့ကို မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းဖလင်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများအဖြစ် ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့ လေသည်
‘တမြေစံ’၊ ‘နှမလေး’ ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်
‘မြိုင်ယံဘွား’ ဝတ္ထုရေးပြီးသည့်အခါ အဘိုးဖြစ်သူကို ဝေဖန်ပေးပါရန်ပြလိုက်သည်
ငါ့မြေး အရေးအသားတော်ပါပေသည်ဆိုမှပဲ သူ့မှာဘဝင် ကျခဲ့ရသည်
ထိုဝတ္တုမှာ နန်းတွင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် တောတွင်းလူရိုင်းတစ်ဦးကို ရောမွှေထားသောဇာတ်လမ်းဖြစ်ရာ အေဝမ်းကရိုက်ကူး၍ ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ‘စာဆိုတော်’ ဝတ္ထုပထမတွဲကို စတင်ရေးသားသည်
စာဆိုတော်ဝတ္ထုမှာ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် မြန်မာ့ နန်းတွင်း အဖြစ် အပျက်များကို စေ့စေ့ငုငု သုတေသနပြု၍ ရေးသားထားသော ဂန္ထဝင်မြောက်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်၏
တော်လှန်ရေးဝတ္တု ‘ရွှေစွန်ညို’ ကို ရေးသား ခဲ့သည်
ယင်းဝတ္တုကို ‘ရည်းစားဓားပြ’ အမည်ဖြင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက် ‘တိုင်းပြု ပြည်ပြု’ ပုံနှိပ်တိုက်ကိုတည်ထောင်ပြီး ဝတ္ထုရှည် (၃ဝ) ပုဒ်ခန့် ရေး သားထုတ်ဝေသည်
‘စာဆိုတော်’ (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယတွဲ) မှာ သူ၏ထင်ရှားသောရာဇဝင်နောက်ခံ ဝတ္ထုဖြစ်သည်
ထို့နောက် ‘ကျွန်း ဦးတည့် သန်လျက်ခုံ’ ရာဇဝင်နောက်ခံ ခရီးသွားစာပေကို ရေးသားခဲ့သည်
စာပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာ သည်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ပြန်ဝင်သည်အထိ ရွှေဂုံ တိုင်လမ်းတွင် ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် ဝတ္ထုအုပ်တိုက်ပြန်ဖွင့်သည်
ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း အဝဝ၊ စာပေအမျိုးမျိုး ရိုက်နှိပ်ပေးသည်
ကိုယ်တိုင်ရေးစာပေ များလည်း ထုတ်ဝေသည်
‘သဝဏ်လွှာ’ စသော ဝတ္တုများကိုလည်း ဆက်လက်ရေးသား ထုတ်ဝေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်အတွင်းတွင် နာဇီဝါဒဆိုးဝါးပုံဝတ္တုဖြစ်သော ‘စစ် ရောင်ခြည်’ နှင့် ‘ကမ္ကာ့ရန်သူ’ ကိုထုတ်ဝေရာ အုပ်ရေ တစ်သိန်းခန့် ရောင်းချခဲ့သည်
အဆိုပါစာအုပ်များမှာ နာဇီဝါဒ၏ ကြောက်စရာကောင်းလှပုံကို ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ပြထား သဖြင့် အစတွင် လူထုငြိုငြင်မှုကိုခံခဲ့ရသည်ဟု ကြားသိရသည်
ထိုစဉ်က မြန်မာလူထုသည် ဂျာမန်ကို အထင်ကြီးနေချိန် ဖြစ်သည်
ထို့နောက် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်ပြီး လူထုသည် ဖက်ဆစ်၏ဒဏ်ကို ခံကြရခါမှ စာအုပ်၏တန်ဖိုးနှင့် စာရေးသူ၏ စေတနာကို သိရှိလာတော့သည်
သူ့စာပေတိုက်မှ ဦးနုရေးသားသော ‘ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်’ ဝတ္တုကိုလည်း ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်
ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ ရတနာသိုက်၊ ဆော်လမွန်သိုက်များကိုလည်း ရိုက်နှိပ်ပေး ရ၏
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျီစီဘီအေ ခေတ်ကပင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများရေးပြီး လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်
ထိုခေတ်က ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လျှင် ငွေငါးထောင်ရခြင်းမှာ နည်းနည်း နောနောမဟုတ်
ထို့နောက် စစ်ဂျာနယ်တွင်လည်း ထုတ်ဝေသူအဖြစ် ကူညီလိုက်ရသေးသည်
တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ပြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များ ဆက်တိုက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ပထမဆုံးထွက်သော ဝတ္ထုရှည်မှာ ဂုဏ်မြင့်သူ ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပြားသီချင်းပင် ထိုအမည်နှင့် အလွန်ခေတ်စားခဲ့၏
ထိုဝတ္ထုမှာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြန်လည်ရိုက် နှိပ်ခဲ့ရသည်
ဒေါ်ခင်ခင်လေး၏ လုံးချင်းများဖြစ်သော ဆရာမ၊ မြမြဝင်း၊ တစ်သက်လျာ၊ ငယ်ကျွမ်းခင်၊ ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညို၊ မေ့သည်းချာ၊ မိန်းမဘဝ၊ ကျွန်းဘိုညိုနှင့် သဝဏ်လွှာတို့မှာ ဖတ်ချင်စဖွယ် မျက်နှာဖုံးလှလှကလေးများနှင့် ရိုက်နှိပ်ထားသည်
ဒဂုန် ခင်ခင် လေးသည် အင်္ဂလိပ်ကား၊ ကုလားကားများမှ ဇာတ်လမ်းအချို့ကို မြန်မာလိုဆီလျော်အောင် ရေးရာတွင်ထိုကားများပြနေခိုက် သူ့ဝတ္တုက အချိန်မီပေါ်လာအောင် ရေးနိုင်ခြင်း ပင်ဖြစ်သည်
‘ဝါတာလူးတံတား’ ရုံတင်နေချိန်မှာ သူ၏ ဂုဏ်နိမ့်သူ ပေါ်လာ နိုင်ပြီး‘ခါဆန်ချီ’ ပြနေခိုက်တွင် မေ့သည်းချာဝတ္တုပေါ် လာခဲ့သည်
ပရိသတ်များမှာဇာတ်လမ်းရော ဝတ္တုကိုပါ နှစ်ခြိုက်စွာလက်ခံလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်
ချစ်အဏ္ဏဝါနှင့် သမုဒယလည်း အင်္ဂလိပ်ဝတ္တုကို မှီးထားသည်
မည်သို့ဖြစ်စေ တစ်မဟုတ်ချင်း ဗမာ့ဟန်နှင့် ရေးနိုင်ပုံကိုကား လူတိုင်း လိုက်တု၍မဖြစ်နိုင်ပါ
သူ့ပါရမီထူးချွန်ပုံကား အံ့ဖွယ်ကောင်းလှပေသည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်၌ စစ်ဘက်မှအသုံးချ သော ပိုစတာများ၊ အစိုးရစာတမ်းများကို ရိုက်နှိပ်ပေးခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီဂျာနယ်ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကိုလည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် အမျိုးသမီးလေးများ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်တစ်ခုစီရကြသည်
စာစီ၊ စာခေါက်၊ စာအုပ်ချုပ်လုပ်ငန်းများနှင့် အမျိုးသမီးပန်းချီဆရာကိုပင် အားပေးချီးမြှင့် အသုံးပြုခဲ့သည်
သင်္ကြန်ရေသဘင်ကိုလည်း ကလောင်ရှင် မဏ္ဍပ်ကြီးမှ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းတူရိယာဖြင့် ကပြဧည့်ခံကာ ရိုးရာဆုများချီးမြင့်ပြီး နေ့စဉ်စတုဒီသာ ကျွေးမွေးလာခဲ့သည်
တစ်ပြည်လုံးအတွက် စာပေပြိုင်ပွဲ၊ အလှမယ်၊ အားကစားမယ်၊ မယ်ပြိုင်ပွဲ များကိုလည်း အားပေးခဲ့သည်
စာဆိုတော်နေ့ ကလောင်ရှင်ပြ ဇာတ်များကိုလည်း ဇာတ်ညွန်ရေး ဒါရိုက်တာလုပ်ပေးရုံမက သူကိုယ်တိုင်လည်း ဝန်ကြီးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်
အမျိုးသမီးတစ်ရာကျော်နှင့် ‘ပန်သစ္စာ’၊ ‘ရာဇဓာတုကလျာ’၊ ‘မုဒုလက္ခဏာ’၊ ‘ရတနာ့ဂုဏ်ရည်’၊ ‘မြေကြီးမှ ရွှေသီး’ ပြဇာတ်ကြီးများတွင် ကြေးစားအနုပညာသည်များထက် အဆင့်အတန်း မနိမ့်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကြီးကြပ်ပေးခဲ့သည်
အဆိုပါပြဇာတ်များသည် ရန်ပုံငွေ အမြောက်အမြားရရှိခဲ့ရာ အသင်း ပိုင်မြေတစ်ကွက်ကို ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းပေါ်၌ စာပေမိခင်ကြီးကိုယ်တိုင် အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်
အသက်လေးဆယ်ကျော်ခန့်တွင် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ မိမိစရိတ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာသို့ ၂ ကြိမ် လှည့်လည်လေ့လာခဲ့သည်
ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗာလီကျွန်း စသည်တို့ကို တစ်ဦးတည်း သွားရောက်လှည့်လည်ခဲ့ပြီးနောက် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ကမ္ဘာလှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်
ပြည်တွင်း ဆောင်းပါးရှည်၊ အရပ်ရပ်ဆောင်းပါးစု၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ (အတ္ထုပ္ပတ္တိ)၊ ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၅ဝဝ ကျော်နှင့် ရှေးမြန်မာယဉ်ကျေးမှုစာပေဆိုင်ရာ တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်
အသက် ၇ဝ ကျော်တွင် ‘ရတနာပုံနိဒါန်းနှင့် နိဂုံး’ ကို ရေးသားထားခဲ့သည်
မောင်ဖြစ်သူ မောင်မောင်မှာလည်း အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ ဓာတ်ပြားသွင်း ခြင်း၊ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့တွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှုတ်သူအဖြစ် ဝါသနာ ကြီးစွာဖြင့် ဂီတတွင်ပျော်ရွှင်နေရာမှ မြောင်းမြမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့တော့သည်
မေတ္တာဘွဲ့၊ ကာလပေါ်ဝတ္ထုတွေရေးခဲ့သော စာရေးဆရာမ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် လူငယ်ဘဝ ဟိုက်စကူးကျောင်းသားတစ်ဦးနှင့် မေတ္တာ သက်ဝင် ချစ်ခင်ခဲ့ကြသည်
နှစ်ဖက်သောလူကြီးမိဘတို့၏ သဘောတူညီချက်အရ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် ချစ်ဦးသူတို့က ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဘိုး ဝက်မစွက်မြိုစားဟောင်းကြီးကိုယ်တိုင် လက်ထပ်ပေးခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး တို့ဇနီးမောင်နှံသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရုံးစာ ရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ နှစ်ကိုယ်တူချစ်ခရီးလမ်းကို လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြ သည်
သို့သော် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့၏ အိမ်ထောင်သက်တစ်နှစ်ကျော်ကြာလာသည့်အခါ သဘောထားချင်းမတိုက်ဆိုင်တော့သဖြင့် နှစ်ဦးသဘော တူ ကွာရှင်းလိုက်ကြသည်
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် တစ်ဦးတည်းနေထိုင်ကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအတွက် ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ မြန်မာ အဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ အေးချမ်းစွာနေထိုင်ခဲ့သည်
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသို့ အသင်းဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်သည်
ယင်းစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
နဂါးနီးစာအုပ်အသင်းဝင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းမန်နေဂျာဖြစ်သော ဦးအုန်းခင်တို့သည် တစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး ခင်မင်ရင်းနှီးရာမှ အကြောင်းဆက်ပေါင်းဖက်ကြရန် ဖန်လာခဲ့ကြသည်
သို့ဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သံယောဇဉ်ငြိကာ ၁၉၄ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့ဇနီးမောင်နှံသည် ဂျပန်ခေတ်တွင် ပုံနှိပ်တိုက်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေဂုံတိုင်လမ်း၊ အမှတ် ၂၂၁ တွင် ဖွင့်လှစ် သည်
စာအုပ်များလည်း ဆက်လက်ထုတ်ဝေသည်
ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရလက်ထက် ပြန်ကြားရေး ဌာနမှ ၁၉၄၂ ခု၊ အောက် တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ထုတ်ဝေသော ‘ဗမာ့ခေတ်’ သတင်းစာကို အငှားရိုက်စနစ်ဖြင့် ပုံနှိပ်ပေးသည်
ဖက်ဆစ်တော်လှန် ရေးပြီးစီး၍ အဆိုပါ သတင်းစာကို ဆိုင်ရာမှ ဆက်လက်မထုတ်ဝေသောအခါ ၁၉၄၅ ခု၊ မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ဗမာ့ ခေတ်သတင်းစာကို ဒဂုန်ခင်ခင် လေးတို့မောင်နှံက ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဒဂုန်ခင်ခင် လေး၏ခင်ပွန်း ဦးအုန်းခင်သည်လည်း ဗမာ့ခေတ်ဦးအုန်းခင်ဖြစ် လာကာ မိုးကြိုးအမည်ဖြင့် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ၁၉၄၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ တစ်လလေးကြိမ်ထုတ် အမျိုးသမီးများအတွက်‘ယုဝတီဂျာနယ်’ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
အမျိုးသမီး အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာများ၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာများ ထားရှိသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် ‘ယုဝတီ လေနီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ဟိုအရေး ဒီအရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
ပြည်တွင်းခရီးသွားဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေးသားသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီးကလောင်သစ်များကို စင်တင်ပေး၍ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုတို (၁ဝ) ပုဒ်ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့၊ ဝတ္ထုတို (၂၅) ပုဒ် ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီဘွဲ့များကိုချီးမြှင့်ခဲ့သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်မှာ ၁၉၄၆ ခုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ ယုဝတီနှင့် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့ရ စာရေးဆရာမ (၅ဝ) ကျော်ကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ၁၉၄၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်၍ အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက် ပန်းသစ္စာ၊ ဓာတုကလျာ၊ မုဒုလက္ခဏာ၊ ရတနာ့ဂုဏ်ရည်၊ မြေကြီးမှရွှေသီး၊ ရတနာမြေမှ ပညာအမွေပြဇာတ်တို့ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်
ပန်သစ္စာ နှင့်ဓာတုကလျာပြဇာတ်များကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်
အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက်တင်ဆက်ခဲ့သည့်ပြဇာတ် များအားလုံးအတွက်အဖွဲ့၏ နာယကဒဂုန်ခင်ခင်လေးမှာ ဇာတ်တိုက်သည်မှအစ ကာဌေးရုံ တွင် စင်တင်ကပြသည်အထိ နေ့စဉ်အကျွေးအမွေး၊ အကြိုအပို့၊ ထီးမူနန်းရာအသုံးအနှုန်း၊ ညွန်ကြားပြသမှုများပါမကျန် နှစ်စဉ်တာဝန် ယူခဲ့သည်
ပြဇာတ်များက ရရှိသောဝင်ငွေဖြင့် ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းတွင် အသင်းအတွက် တိုက်မြေနေရာ ဝယ်ယူ ခဲ့သည်
မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ကလောင်အဖွဲ့ (၁၉၄၇ – ၆၂) မှ ကလောင်ရှင်ဂျာနယ်ထုတ်ဝခြေင်း၊ ဝတ္ထုတိုဆောင်းပါး၊ ကဗျာပြိုင်ပွဲကျင်းပခြင်း၊ ဒေသန္တရ လေ့ လာရေးခရီးထွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့မောင်နှံသည် ဗဟန်းမြို့နယ် ဘောင်ဒရီလမ်း (ဓမ္မစေတီလမ်း)၊ အမှတ် ၂၅၃ ရှိ သုံးဧကကျယ်ဝန်းသော မြေကွက်ပေါ်ရှိ နှစ်ထပ်တိုက်အိမ်ကြီးကိုဝယ်ယူ၍ ‘ဗမာ့ခေတ်’ ဗိမာန်သစ်ကြီးတို့ကို ထူထောင်ခဲ့လေသည်
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် မိုးကြိုးဦးအုန်းခင်တို့သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် စိတ်သဘောထားခြင်း မတိုက်ဆိုင်ကြတော့သဖြင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာကို ၁၉၆၁ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတိုက်ကို ၁၉၆၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပိတ်လိုက်ရသောအခါ အမှတ် ၃၊ ကိုယ့်မင်း ကိုယ်ချင်းလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် ၁၉၆၁ ခု၊ မေလ (၁) ရက်နေ့၌ ယုဝတီသတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်
ယုဝတီသတင်းစာတွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများရေးသည်
ယင်းသတင်းစာ၌ပင် ‘နှစ်ပေါင်း ၆ဝ’ ကိုယ်ရေး အတ္တုပ္ပတ္တိကို အခန်းဆက်ရေး၍ ‘အာကောင်နီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆောင်းပါးများကို ပင်တိုင်ရေးသား ခဲ့သည်
ယုဝတီသတင်းစာသည် ကုန်ကျစရိတ်စက များပြားလွန်းလှသောကြောင့် ယုဝတီသတင်းစာကို ၁၉၆၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပိတ် လိုက်ရလေသည်
ထို့နောက် ၁၉၆၉ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တစ်လ (၂) ကြိမ်ထုတ် (Bi-Weekly) ‘ယုဝတီဂျာနယ်’ ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
(ယုဝတီဂျာနယ်ကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် တူမဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်မက ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ထုတ်ဝေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မြန်မာစာအဖွဲ့တွင်လည်း တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်
ပြည်ပသာမက ပြည်တွင်း၊ နယ်ခြားဒေသမကျန် ကလောင်ရှင်အများနှင့် ဒေသန္တရဗဟုသုတအတွက် လှည့်လည်ပြီး ဆောင်းပါးအစောင်စောင် ရေးသား ခဲ့သည်
ရောက်ရာအရပ်၌ ဘုရား၊ ပုထိုး၊ ကျောင်းဇရပ်၊ ဓာတ်မီး၊ အင်ဂျင် ရေစုပ်စက များလှူခြင်း၊ ရှင်အပါးတစ်ရာပြုခြင်း စသောကုသိုလ်ဒါနများ ပြုခဲ့ပေသည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် သူ၏လက်ဝတ်ရတနာများကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် ငှက်မြတ်နားပေါ်တွင် ရတနာပန်းခိုင်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်
အမရပူရ ပုထိုးတော်ကြီး၊ မန္တလေး ကျောက်တော်ကြီးနှင့် ပေါင်းတည် ရွှေကျောင်းဆောင်စေတီ၊ ပြည်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၏ ထီးတော်များလည်း တင်လှူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်
လိပ်ကျွန်းနှင့် ငပလီ၌လည်း စေတီတည်ခဲ့ပြီး မုံရွာ၊ ပြည်၊ ပျဉ်း မနား၊ ပုပ္ပါး၊ ဇင်းကျိုက်၊ သထုံ၌ ဓာတ်မီးစက်များလည်း လှူဒါန်းခဲ့သည်
ရွှေတိဂုံရှိ မဟာဗောဓိတန်ဆောင်းနှင့် ဓာတ်လှေကားကိုလည်း ရက်ရက်ရောရောလှူခဲ့သည်
ငပလီ ခရုမျိုးစုံကို ပုလဲရည်သုတ်၍ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ဘုရားကျောင်းဆောင်အဖြစ် ပထမဦးဆုံး ခြယ်လှယ်တီ ထွင်လှူဒါန်းခဲ့သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်၍ စာအုပ်များ ထုတ်ဝေသည်
ပထမ အိမ်ထောင်နှင့် စိတ်သဘောချင်း မတိုက်ဆိုင်၍ ကွာရှင်းခဲ့သည်
ထို့နောက် နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် မန်နေဂျာ ဦးအုန်းခင်နှင့် လက်ထပ်သည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက် တည်ထောင်ပြီး၊ ဝတ္ထုများ အဆက်မပြတ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် စစ်ကာလ အတွင်းတွင် 'စစ်ရောင်ခြည်' ဝတ္ထုနှင့် 'ကမ္ဘာ့ရန်သူ' ဝတ္ထုတို့ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် အစိုးရက ထုတ်ဝေသော ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို လက်ခံ ပုံနှိပ်ပေးရာမှ၊ စစ်ပြီးသော အခါ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို မိမိ၏ တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက်က ပခုံးပြောင်းယူပြီး ကိုယ်ပိုင် သတင်းစာ အဖြစ် ဆက်လက် ထုတ်ဝေသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် 'ယုဝတီဂျာနယ်' ကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတွင်လည်း ယုဝတီဂျာနယ် ကဏ္ဍ ဖွင့်လှစ်ကာ အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင်များကို 'ယုဝတီ ကလောင်ရှင်' ဘွဲ့၊ 'ယုဝတီ' ဘွဲ့များ ပေးအပ် ချီးမြှင့် မြေတောင် မြှောက်ပေးခဲ့သည်
အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင် အဖွဲ့ကို တည်ထောင်၍ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် အပြင် စာရေးဆရာ အသင်း၏ အမှုဆောင် အဖြစ်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ယုဝတီ သတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ကမ္ဘာလှည့် ခရီးကိုလည်း သွားရောက်ခဲ့သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္ထုရှည် သုံးဆယ်ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ငါးဆယ်ကျော်၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ခရီးသွား ဆောင်းပါးများနှင့် အထွေထွေ ဆောင်းပါး အမြောက်အမြား ရေးခဲ့သည်
ရွှေစွန်ညို၊ သား ရွှေစွန်ညို၊ စာဆိုတော်၊ တသက်လျာ၊ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ဂုဏ်နိမ့်သူ၊ မြိုင်ယံဘွား၊ ကျွန်းညိုညို၊ စစ်ရောင်ခြည်၊ ကမ္ဘာ့ရန်သူ စသည့် ဝတ္ထုများ ထင်ရှားသည်
အထူးသဖြင့် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး ဝတ္ထုတပုဒ် ဖြစ်သော ရွှေစွန်ညို ဝတ္ထု (၁၉၃၃)နှင့် သီပေါမင်း လက်ထက် နန်းတွင်းသရုပ်ကို နောက်ခံပြု ရေးဖွဲ့သော စာဆိုတော် ဝတ္ထု (၁၉၅၁) တို့ ထင်ရှားသည်
ရွှေစွန်ညိုကို မူလက ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညိုဟု နှစ်တွဲခွဲ၍ ထုတ်ခဲ့ပြီး၊ မူလက ရွှေစွန်ညို ဇာတ်လမ်းကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
ပထမအကြိမ် ရိုက်ကူးစဉ်က သီပေါမင်း ပါတော်မူခန်း ထည့်သွင်း ရိုက်ကူးသည်ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ခွင့်မပြုခဲ့ဟု သိရသည်
ထိုဇာတ်ကားကို စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်
ရွှေစွန်ညိုနှင့် သားရွှေစွန်ညိုကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) အမည်ဖြင့်ပင် စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်
စာဆိုတော် ဝတ္ထုမှာမူ မူလက ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများ သဖွယ် အခန်းဆက် ရေးခဲ့ပြီး အဆုံးမသတ်ခဲ့သည်ကို အဆုံးသတ်၍ သုံးတွဲခွဲ ထုတ်ဝေသော ဝတ္ထုရှည်ကြီး ဖြစ်သည်
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ဝတ္ထုအများမှာ မှီငြမ်းပြု ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်
ပါးလ်ဘတ် (Pearl S.Buck) ၏ Good Earth ဝတ္ထုကိုလည်း 'မြေပဒေသာ' အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်
'နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်' ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် 'ကမ္ဘာ့လှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်'၊ 'ကျွန်းဦးတည့်သံလျက်ခုံ' ဟူသော ခရီးသွား ဆောင်းပါး စာအုပ်များ၊ ဝတ္ထုတို ညွန့်ပေါင်း စာအုပ်များလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမှတ် ၁၁၉၊ သိမ်ဖြူလမ်းတွင် မြေးများနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ညနေ ၆ နာရီ မိနစ် ၃၀ တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်
စာပေမိခင်ကြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္တုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္တုတို ၇ဝဝ ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်း ၁ဝ ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပေသည်
စာဆိုတော် ဝတ္ထုကြီး(၃)တွဲ (၁၉၅၂)ရွှေစွန်ညိုသားရွှေစွန်ညိုနှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်(ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ)ကမ္ဘာလှည့်ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်ကျွန်းဦးတည့် သန်လျက်ခုံ( ခရီးသွားဆောင်းပါးများ)(၁၉၇၂)၊ (၁၉၇၇)-ခုနှစ်
မြေပဒေသာ (ဘာသာပြန်)မြိုင်ယံဘွားဂုဏ်မြင့်သူဂုဏ်နိမ့်သူကျွန်းညိုညိုစစ်ရောင်ခြည်ကမ္ဘာ့ရန်သူဝတ္ထုတိုညွန့်ပေါင်းများမှော်ဆရာမှတ်တမ်းများ၊ ဝတ္ထု (၁၅) အုပ်၊( ကိုကိုလေး-အမည်ဖြင့်)ရတနာပုံ၏ နိဒါန်းနှင့် နိဂုံး(၁၉၇၉)မြဝတီစာစုနှင့် သီချင်းစု (၁၉၇၅)၊ဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် စာပေများ (၁၉၇၅)၊နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၁၉၆၁)၊ပြည်တွင်းဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် (၄) တွဲ (၁၉၅၅)ကမ္ဘာလှည့်ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် (၄) တွဲ (၁၉၅၄)၊အမျိုးသမီး အနုပညာရှင်များ (၁၉၄၈)၊
မကျားဆည်ရွာ၊ မကျားဆယ်
ရက်ကန်းစင်တောင် ဆရာတော် အလောင်းအလျာကို မန္တလေးတိုင်း၊ စဥ့်ကူးမြို့နယ်၊ မြေပုံကံရွာဇာတိ ခမည်းတော် ဦးရာကျော်+မယ်တော် ဒေါ်ငွေတို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၉-ခုနှစ် (ငှက်စားရွာ ဒေါ်လှဝိုင်း ပြောပြချက်အရ)၌ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်
မွေးချင်းနှစ်ဦးအနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်
ငယ်နာမည် မောင်ကွန်း ဖြစ်သည်
ဒုတိယသမီးမှာ မလှဝင်းဖြစ်ပြီး ရေနံသာရွာတွင် နေထိုင်ကာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
ကျောင်းနေအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရှမ်းမြောက်ရိုးဆရာတော်ဘုရား ထံအပ်နှံလျက် ပညာသင်ကြားစေရာ သင်ရိုးစာပေတို့ကို အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ကြားမြင်ကာမျှဖြင့် တတ်မြောက်ခဲ့သည်
ရှမ်းမြောက်ရိုးဆရာတော်သည် သင်ကြားဆုံးမရာ အများကျောင်းသားတို့ထက် ပညာလွန်ကဲမှု၊ ဆရာသမား၏ ဝတ္တရားတို့ကို ကျေပွန်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် မောင်ကွန်းကို အထူးဂရုပြု သင်ကြားပြသကြောင်း သိရသည်
ကျောင်းသားဘဝမှ သာမဏေဘောင်သို့ တက်ရောက်ပြီး လောကီဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်းနှင့် အခြားလောကီပညာရပ်တို့ကို သင်ကြားလေသည်
ငခိုသာရွာ၊ ရမ်းဗြဲငယ်ချောင်းဖျား
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၄၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၇) ရက် ကျန်သေးသည်
ဦးရာဇတ် (၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈၉၈ - ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇) သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တကွ အာဇာနည်(၉)ဦးတွင် ပါဝင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးမတိုင်မီ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အခြားသော ဝန်ကြီးခြောက်ဦးနှင့်အတူ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်
ဦးရာဇတ်သည် ဗမာမွတ်ဆလင်ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
ဦးရာဇတ်သည် တိုက်ပိုင်အင်စပိတ်တော် မစ္စတာ အေ၊ ရာမန်နှင့် ဒေါ်ငြိမ်းလှတို့မှ မွေးဖွားသော သားသမီး ၁၃-ယောက်အနက် စတုထ္ထသားဖြစ်သည်
မိတ္ထီလာမြို့ တွင် ၁၈၉၈ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
မိထ္ထီလာမှ မန္တလေးသို့ မိသားစုအလုပ်အတွက်နှင့် ပြောင်းရွှေ့ရသောအခါ မန္တလေးမြို့ ဝက်စလီယန် မိန်းကလေးကျောင်းတွင် သူငယ်တန်းမှ စတင်ကျောင်းတက်သည်
စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်သောအခါ ဝက်စလီယန်ယောက်ျားလေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်
အဋ္ဌမတန်းသို့ ရောက်လျှင် စာသင်ခန်းထဲတွင် ထူးချွန်သဖြင့်ဆရာကြီးက တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းသို့ အတန်းကျော်တင်ပေးသည်
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲဝင်ရောက် ဖြေဆိုရာ ကောင်းစွာအောင်မြင်သည်
ကိုရာဇတ်ကို သူ့မိဘများက ရန်ကုန်မြို့ကောလိပ်သိပ္ပံကျောင်းသို့လွှတ်ကာ ပညာဆက်လက်သင်ကြားစေသည်
ဝိဇ္ဇာတန်းတွင်အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူး ယူခဲ့သည်
ကောလိပ်ကျောင်းပညာဆည်းပူးနေစဉ် အင်္ဂလိပ်စာစီစာကုံးပြိုင်ရာ ပထမရရှိသဖြင့် ဘိုင်မြား ရွှေတံဆိပ်ကိုဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်
ကိုရာဇာတ်သည် ပညာဘက်တွင်သာထူးချွန်သည်မဟုတ်သေး တင်းနစ်၊ ခရစ်ကတ်၊ လက်ဝှေ့၊ ဘောလုံး စသည့် အားကစားဘက်တွင်လည်း ပြောင်မြောက်လေသည်၊ ကောလိပ်ကျောင်း ဘောလုံးအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့လေသည်
၁၉၂၀-ပြည့်နှစ် ပထမကျောင်းသားသပိတ် အရေးတော်ပုံကြီးတွင် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်လေသည်
သပိတ်မှောက်ကောင်စီမှ သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများ ပညာရေးတွင် မနစ်နာစေရန် မြန်မာတနိုင်ငံလုံးရှိမြို့ကြီးများတွင် အမျိုးသားကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီးသည့်နောက် ကိုရာဇတ်သည် မန္တလေးမြို့ ဗဟိုအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းကြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် ပါဠိဘာသာ ပြ အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ၁၉၂၁-ခုနှစ်မှစတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၂၁-ခုနှစ်တွင်ပင် အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီ မှ ကြီးမှူးကျင်းပသော ဘီအေစာမေးပွဲကိုဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ ကောင်းစွာအောင်မြင်လေသည်
ဗဟိုအမျိုးသားကျောင်း တွင် ၁၉၂၃-ခုနှစ်မှစတင်၍ ကျောင်းဆရာကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျောင်းအုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ဦးရာဇာတ်သည် အင်္ဂလိပ်စာအရေးအသား အစီအကုံးကောင်း၍ အသနားခံစာ စသည်တို့ကို တစ်ပါးသူအတွက် ရေးသားပေးလေ့ရှိသောကြောင့် “စေတနာ့ဝန်ထမ်း လျှောက်လွှာစာရေးကြီး” ဟုပင် ချစ်စနိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်
တစ်ခါက အိန္ဒိယ နယူးတိုင်း မဂ္ဂဇင်းသို့ ရှမ်းပြည်နယ်၌ အထူးကျော်ကြားသော ၃၆-ကောင်ထီအကြောင်းကို ကြေးစန္ဒီနတ်ရုပ်နှင့် တကွ အတိတ်ပေးပုံ၊ ကပ်တိတ်၊ အနီး ဖော်ပြပြီးလျှင် ပေးပို့ခဲ့ရာ ပထမတန်း ဆောင်းပါးဆုကို ရရှိခဲ့ဖူးလေသည်
ဆရာကြီးသည် အင်္ဂလိပ်စာသာမက မြန်မာစာလည်း ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်
မြန်မာနှင့် ပါဠိဘာသာရပ်များကို ကျောင်း၌သင်ကြားခဲ့ရခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကျောင်းပိတ်ရက်များအတွင်း မန္တလေးမြို့၊ နန်းတော်ရှေ့တိုက်တော်ကျောင်းတိုက်၊ ခင်မကန် ကျောင်းတိုက်၊ အတုမရှိကျောင်းတိုက် စသည့် ကျောင်းတိုက်များရှိ တိုက်အုပ်ဆရာတော်များထံ၌ သွားကာလေ့လာသင် ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံး ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်
ထိုအခါ မန္တလေးမြို့ ရှိ ဥရောပတိုက်သားပညာဝန်နှင့် အရေးပိုင်ကြီးတို့သည် ဆရာကြီး ဦးရာဇာတ်အုပ်ချုပ်ရာ အမျိုးသားကျောင်းသို့ရောက်ရှိလာကြသည်
ထိုနောက်အရာရှိကြီးများက ကျောင်းသားများ ကျောင်းကို သပိတ်မှောက် မမှောက်မေးကြရာ ဆရာကြီးက ‘ကျုပ်ကျောင်းကို ကျုပ်ကျောင်းသားများ ဘယ်တော့မှ သပိတ်မမှောက်' ဟုဖြေဆိုလိုက်သဖြင့် ဝမ်းသာကာပြန်သွားကြသည်၊ထို့နောက် နာရီဝက်ခန့်အကြာတွင် ခေါင်းလောင်းတီးပြီး သပိတ်မှောက်သွား ကြလေသည်
ထိုအခါ အထက်ဖော်ပြပါအရာရှိကြီးနှစ်ဦးသည် ဆရာကြီးထံ ပြန်သွားကြပြီးလျင် ဆရာကြီးညာတယ်
လိမ်တယ် ဟုပြောကြသည်
ဆရာကြီးသည် သူတို့အား မည်သို့မျှမဖြေကြားဘဲ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ ကို ခေါ်လိုက်လေသည်
သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌရောက်လာသောအခါ ဆရာကြီးက “မင်းတို့ ငါ့ကျောင်းကိုသပိတ်မှောက် ကြတာလား” ဟုမေးလိုက်ရာ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌက “ကျွန်တော်တို့ဆရာကြီးကို ဘယ်တော့မှ သပိတ်မမှောက်ပါ
ယခုသပိတ်မှောက်ခြင်းမှာ ပညာရေးစနစ်ကို မှောက်ခြင်းဖြစ်သည်”ဟု ဖြေကြားသည်
အရာရှိနှစ်ဦးလည်း သဘောပေါက်ကာ လက်လျှော့ပြန်ရလေသည်၊ဦးရာဇတ်သည် ဖခင်၏ အစ္စလာမ် အယူဝါဒကို လက်ခံသော်လည်း မိခင်၏ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒကိုလည်း မပစ်ပယ်ချေ
များသောအားဖြင့် ဆရာကြီးသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ရဟန်းရှင်လူများနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီး ပေါင်းသင်းဆက်ဆံလေ့ရှိသည်
ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို အထူးလေးစားသော မန္တလေးမြို့ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ရှိ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ် အဖြစ်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကျောင်းအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းစဉ် ကျောင်းသားများ၏ ကိုယ်လက်ကျန်းမာရေးအတွက် ကွင်းဆင်းချိန်၌ ကွင်းမဆင်းသူများနှင့် နံနက်တိုင်း ဘုရားရှိခိုးချိန်တွင် ဘုရားရှိခိုးမတက်သော ကျောင်းသားများကို ကြိမ်လုံးတစ်ချောင်းဖြင့် ကြပ်မတ်ပေးလေ့ရှိသည်
ဆရာကြီးဦးရာဇတ်သည် ဂုဏ်ရည်တူသူများ၊ အထက်တန်းကျသူများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် မျက်နှာထားတည်တည်နှင့် ဆက်ဆံလေ့ရှိသော်လည်း တပည့်များနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် အမြဲလိုလိုပင် ဆေးပေါ့လိပ်ကြီးကိုခဲကာ မဲ့ပြုံးကလေး ပြုံးလျက်ဆက်ဆံလေ့ ရှိသည်
ထို့ကြောင့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများက ဆရာကြီးကို အမြဲတစေ ချစ်ကြောက်ရိုသေကြသည်
ကျောင်းဆရာနှင့် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ဦးရာဇာတ်သည် ကျောင်းသားများအား ပညာကိုသာမက မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကိုပါ သွတ်သွင်းပေးလေ့ရှိသည်
သူကား နိုင်ငံခြားဖြစ် ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ကို သောက်လေ့မရှိ
ပြည်တွင်းဖြစ် မလှမင်းဆေးပေါ့လိပ် အတုတ်ကြီးကို အမြဲလိုလို သောက်လေ့ရှိခြင်းက သူ့မျိုးချစ်စိတ်ကို ထင်ရှားစေသည်
ကျောင်းတွင် ကျောင်းသားများကို သမဂ္ဂဖွဲ့စည်းစေပြီး၊ ထိုစဉ်က ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော ကိုနု၊ ကိုအောင်ဆန်း၊  မစ္စတာရာရှစ် စသည်တို့နှင့် အဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်
၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ်ကျောင်းသားကွန်ဖရင့် မန္တလေးမြို့တွင် ကျင်းပရာ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုအောင်ဆန်းတို့အလာတွင် ဆရာကြီးဦးရာဇတ် အမှူးပြုသော အမျိုးသားကျောင်းဆရာများက လက်ဖက်ရည်ပွဲဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံ ကြိုဆိုခဲ့လေသည်၊ဆရာကြီးသည် မြန်မာအမျိုးသားတို့ကို ချစ်ခင်သူဖြစ်သည့်အတိုင်း ဗမာ-မွတ်ဆလင် ဟူသောအမည်ကို စတင်၍ အသုံးပြုခဲ့လေသည်
ရမည်းသင်းမြို့တွင်ပြုလုပ်သော ဗမာမွတ်ဆလင်ညီလာခံ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရလေသည်
မန္တလေးမြို့ အပျော်တမ်း ရဲတပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း အုပ်ချုပ်သူ ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်
ဂျပန်ခေတ်တွင် ဆရာကြီးသည် ထောင်သွင်းအကျင်းချခြင်းခံခဲ့ရဖူးရာ သူ့အား ရွှေဘိုမှ-မန္တလေးထောင်သို့ အပြောင်းတွင် တပည့်များက မိမိတို့အသက်ကိုစွန့်လွှတ်၍ လုယူကယ်ဆယ်ရန် ကြံစည်ခဲ့ဖူးသည်၊ သို့သော်ဆရာကြီးက ထိုအကြံကို ခွင့်မပြုခဲ့ချေ
ဦးရာဇတ်သည် ၁၉၄၅-ခုနှစ်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော မန္တလေးခရိုင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (ဖတပလ)တွင် ပထမဦးစွာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၄၇-ဧပြီလတွင်တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသောအခါ မန္တလေး မြို့မ အရှေ့ပိုင်းအမတ်အဖြစ်ရွေးကောက် ခြင်းခံရသည်
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးဆောင်သော အစိုးရဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်ကို ဒီကရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြင့်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာလည်း ဆရာကြီး ဦးရာဇတ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်ဖြစ်သည်
၁၉၄၇-ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉-ရက်နေ့တွင် ဆရာကြီးဦးရာဇတ်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ အခြားနိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့် အတူလုပ်ကြံခံရလေသည်
ရွှေနန်းတွင်း အရေးတော်ပုံ (၁၉၃၆-ခု)၊ (၁၉၅၉-ခု)ဦးရာဇတ်သည် ကွယ်လွန်သည့်အချိန်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပါဠိတက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်မြောက်ရေး ကိုကြိုးပမ်းနေဆဲဖြစ်သည်
ကွယ်လွန်သောအခါ ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သား ၂-ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်
ယမ်းတွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangtwin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင် (သို့) ငစွယ်ရှင်ဆရာတော် သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ကျော်စော ထင်ရှား၍၊ ရဟန္တာဟုပင် သမုတ်ခြင်းခံရသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်သီလဗုဒ္ဓိဖြစ်သည်
ထိုဆရာတော်သည် လှူသော သင်္ကန်းကို မခံ၊ ပံ့သုကူသင်္ကန်းကိုသာ ကောက်၍ အမြဲသုံးဆောင်တော်မူသည်
ထိုအကြောင်းကြောင့် ပံ့သကူ မဟာထေရ်ဟု အမည်တွင်ဟန်တူ၏
အခါတစ်ပါး၌ ငစွယ် ငယ်ဆိုသူသည် နွားကျောင်းဖော် သူငယ်ချင်းကို 'ငါသေဟန် ဆောင်မည် ငါ့အပေါ်မှာ အဝတ်ပုဆိုးလွှမ်းပြီး မထေရ်မြတ်ကို ပံ့သုကူကောက်ပါဟု လျှောက်ကြ'ဟု ပြောဆိုသဖြင့် သူငယ် ဖော်များက ထိုအတိုင်ပြုလုပ်၍ မထေရ်မြတ်ကို လျှောက်ကြ လေသော်၊ မထေရ်မြတ် ကြွလာပြီးလျှင် ပံ့သုကူကောက်တော်မူ သည်
ထိုအခါ ငစွယ်ငယ်မှာ အဟုတ်တကယ် သေနေသဖြင့် မိဘများကို ပြောကြား၍ မထေရ်မြတ်အား လျှောက်ထားရာ၊ မထေရ်မြတ် ပရိတ်မေတ္တာပြုမှ ငစွယ်ငယ်ထ၍ ရှိခိုးလေသည်
ထိုအခါမှစ၍ ငစွယ်ရှင်ဟုထင်ရှား ကျော်စောတော်မူသည်
မြန်မာရာဇဝင် အစောင်စောင်တို့တွင် ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင်မဟာ ထေရ်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်
ထိုရာဇဝင်တို့တွင် စူဠာမဏိဘုရားကိုတည်သော အခြင်း အရာမှ အစပြု၍၊ နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် ပံ့သုကူမဟာ ထေရ်၏ အဆုံးအမ၌ တည်လာသည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြ ထားသည်
( စူဠာမဏိစေတီ
အဖြစ်အပျက်မှာဤသို့တည်း
နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် တူရွင်းတောင်သို့တက်၍ ပြန်တော် မူသောအခါ၊ စူဠာမဏိတည်သော အရပ်ချောက်တွင် ပတ္တမြား အရောင်တောက်သည်ကို မြင်တော်မူ၍၊ ဤအရပ်၌ ငါ့ကို ကောင်းမှုပြုစေလိုသည်ဟု ထိုချောက်ကို ပြည်သူအပေါင်းတို့ဖို့ ရ၏
ထိုအခါ ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင် မဟာထေရ်သည် 'မင်းကြီး ကောင်းမှုဖြစ်စိမ့်မည်ဟူ၍ ယခုပြုသော အမှုသည် ကောင်းမှု မဖြစ်၊ မကောင်းမှုသာ ဖြစ်သည်
မင်းကြီးလှူသော ဆွမ်းကို ငါမခံ'ဟု ဆိုတော်မူ၏
မင်းကြီးလည်း 'ငါ့ဆွမ်းကို ဘုန်းပေး တော်မမူသော်၊ ငါ့ပြည်တွင် နေတော်မမူသည်ဖြစ်မှ လွတ်တော် မူမည်
ပြည်သူတို့လှူသော ဆွမ်းသည်လည်း ငါ့ဆွမ်းမဟုတ် တုံလော'ဟု မိန့်တော်မူ၏
သခင်မြတ် ပံ့သုကူလည်း မင်းကြီး ဤသို့ဆိုခဲ့ပါလျှင်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကူးမည်ဟု အကြံတော်ရှိ၍၊ စွယ်ကြိုအရပ် တောကြီးဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏
သခင် မြတ် ပံ့သုကူထေရ်သွားခဲ့လျှင်၊ သရပါတံခါးစောင့် ဘီလူးသည် မင်းကြီးထွက်တော်မူသောအခါ မလွှဲမဖယ် တံခါးထက်ဝယ် ကားရားရပ်၏
ဟူးရားဖြူ ဟူးရားညိုတိုလည်း ပံသုကူထေရ်ကို မသင့်သောစကားဖြင့် မိန့်တော်မူ၍၊ ဘီလူး မလွှဲမဖယ်နေတော် မူသည်ဟု နားတော်လျှောက်၏
ထို့ကြောင့်မင်းကြီးသည် အမတ်တို့ကိုခေါ်၍၊ ပံ့သုကူထေရ်ကို အကြိမ်ကြိမ်ပင့်စေ၏
သို့သော် မထေရ်သည် သီဟိုဠ်သို့ကြွအံ့ဟု သင်္ဘောဆိပ်သို့ သွားသည်တွင်၊ အမတ် တုရင်္ကပစ္စည်းသည် အထူးထူးသော တောင်းပန်ခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာကို ချီးမြေ|ာက်ပါဟု တောင်း ပန်၏
သခင်မြတ်လည်း သာသနာတော်ကိစ္စဖြစ်၍ လိုက် တော်မူလေ၏
မင်းကြီးလည်း အမတ်ပေါင်းခြံရံလျက် ခရီးဦး ကြိုဆိုတော်မူပြီးလျှင်၊ သခင်မြတ်လက်တော်ကို မ၍ နန်းတော် သို့ ပင့်ဆောင်လေသည်
ထိုအခါမှ ဘီလူးသည် တံခါးမှ ဆင်း၍ သခင်မြတ်ကိုဦးချလင့်၏
နန်းတော်သို့ ရောက်လျှင် မင်းကြီးလက်တော်နှင့် ဆွမ်းကိုပြင်၍ လုပ်ကျွေးတော်မူ၏
ယနေ့မှစ၍ သခင်မြတ်အဆုံးအမကို ခံပါတော့မည်ဟု လျှောက် ပြီးလျှင်၊ သားတော်ငါးပါးတို့ကိုလည်း သခင်မြတ်ထံ အပ်လေ သည်
ဝက်မီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetmee)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ညောင်ဝင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဝင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဓားကောင်းကိုင်လျှင် သွေး၊ မြင်းကောင်းကိုင်လျှင် ကျွေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ဓားကောင်းကို လက်ဝယ်ထားရှိသူသည် ဓားတကို အစဉ်ထက်အောင် သွေးရမည်
မြင်းကောင်းကို လက်ဝယ်ထားရှိသူသည် မြင်းကို အစာဝအောင် ကျွေးရမည်
ဆင်ခေါင်းကြီးရွာ၊ အင်းတလူ
ဥက္ကံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Okekan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၃ ဦး၊ မ ၂၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဋီကာကျော် ကျမ်းသည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ပရက္ကမဗာဟုမင်း လက်ထက်တွင် သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာဆရာ ရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့်ဖြစ်သော အရှင်သုမင်္ဂလသာမိမထေရ် ပြုစုစီရင်သော ကျမ်းဖြစ်၏
ဋီကာကျော်ဟူသောပုဒ်၌ ဋီကာဟူသော စကား သည် တစ်ပုဒ်၊ ကျော်ဟူသော စကားသည် တစ်ပုဒ်ဖြစ်၏
ဋီကာသည် ပါဠိစကားဖြစ်၏
ဋီကီယတိ ဇနီယတိ အဋ္ဌကထာ ယအေတ္ထာဧတာယာတိ ဋီကာဟူသော ဝိဂြိုဟ်အရ၊ အဋ္ဌကထာ ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်အသွယ်သွယ်ကို သိသာထင်ရှားအောင် အကျယ်တဝင့်ဖွင့်ဆို ကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် ဋီကာမည်၏
ပါဠိတော်၏ အဖွင့်ကျမ်းသည် အဋ္ဌကထာမည်၏
အဋ္ဌကထာ ၏ အဖွင့်ကျမ်းသည် ဋီကာမည်၏
ဋီကျမ်းသည်လည်း ပိဋက သုံးပုံ အစုံအလင် များစွာပင်ရှိလေသည်
ဤဋီကာကျော် ကျမ်းကား အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်းမှ လာရှိ သော စိတ် စေတသိက်စသော တရားတို့ကို အကျဉ်းချုံး၍ အရှင်အနုရုဒ္ဓါဆရာ ရေးသားအပ်သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟမည် သော သင်္ဂြိုဟ်လက်သန်း အဋ္ဌကထာကျမ်းကို ဖွင့်ဆိုသောကျမ်း ဖြစ်၏
ကျော်ဟူသော စကားမှာ ကျော်စောထင်ရှားသော အနက် ရှိသော မြန်မာစကားဖြစ်၏
ဋီကာအများနှင့်တကွ လက်သန်း အဋ္ဌကထာ မည်သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၏အဖွင့်၊ ဋီကာဟောင်း၊ သင်္ခေပ ဝဏ္ဏနာ ဋီကာများရှိပါလျက်နှင့် အခြား ဋီကာများကို ကျော်သဒ္ဒါတပ်၍မခေါ်ဆိုဘဲ၊ ဤဋီကာကိုသာ ကျော်ဘွဲ့တပ်ကာ ဋီကာကျော်ဟု အဘယ့်ကြောင့်ခေါ်ဆိုရပါ သနည်းဟူမူ၊ ယခုအဆိုလတ္တံ့သော အကြောင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်၏
အရှင်သုမင်္ဂလာသာမိ မထေရ်၏ ဋီကာကျမ်းသည် မြန်မာ နိုင်ငံသို့ အစဉ်အားဖြင့်ရောက်လာရာ၊ ဆရာစဉ်ဆက် သင်ကြား ပို့ချကြသောအခါ၊ စာသင်ငယ်အများသိနားလည်ရန် ပေါ်လွင် ထင်ရှားသော အနက်အဓိပ္ပာယ် ရှိသောကြောင့် 'ဋီကာလှ'ဟု ရှေးဦးစွာတွင်၏
သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄ ခုနှစ် ရတနာပူရ အင်းဝနေပြည်တော် နရပတိမင်းလက်ထက် နန်းစံခြောက်နှစ်မြောက်တွင် ပင်းယ မြို့တော်တောင်လက် စကားအင်းရွာဇာတိ အရိယဝံသမည်သော အရှင်သည် မိန်းမကိုယ်ဝန် ဆောင်တရွက်မျှလောက်သော သဒ္ဒါကြီး၊ သဒ္ဒါငယ်၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ အဘိဓာန်၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာ စသော ကျမ်းစာများကို နှုတ်အရအာဂုံ လုံးစုံတျက်တျက် ကောင်းစွာဆောင်ရွက်နိုင်ပါလျက် ပိဋကအရာ လိမ်မာတတ် မြောက် ဉာဏ်အမြင်ပေါက်မှု မရှိပါ၍၊ စိတ်ပျက်နွမ်းလျ၊ လက်မှိုင်ချ၍နေလေ၏
ထိုနောက်၌မူ၊ စစ်ကိုင်းတောင် ရေငုံ ချောင်ဆရာတော်၏ သင်းပျံ့ မွှေးကြူ၊ သူမတူတန်၊ ကျန်းဂန်ကျ န၊ တတ်တော်မူလှသော သတင်းထူးကို ကြားသိရ၍၊ အရိယ ဝံသအရှင်သည် ယင်းဆရာတော်ထံ နည်းခံသင်ယူရန် အခွင့် ကောင်းကို ဝပ်စင်းတောင်းယူ၍၊ ဤဋီကာကျမ်းကို ကျမ်းထွက်၊ ကျမ်းတက်၊ သံဝဏ္ဏနာဆက္က၊ အချက်ကျန၊ နယစုံစွာပို့ချသင် ကြားတော်မူလေသည်
ထိုအခါမှ ဋီကာကျမ်းဦးအစ၊ ရတနတ္တ ယမဏာမအဖွင့်ပလ္လင်တို့မျှဖြင့်၊ ပညာမျက်စိအလင်းကို ရရှိ သဖြင့်၊ ကဝိမုံသောက် ပေါက်အာဇာနည် ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ် ကျော်မြတ် ဖြစ်ရသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ 'ကျော်ရော့ဟဲ့ဋီကာ' ဆိုသော ဆရာတော်အစဉ်အဆက်တို့၏ စကားအရ၊ ဋီကာလှ အမည်ပျောက်၍၊ ဋီကာကျော် ဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားကျော် စောလာသည်မှာ ယခုတိုင်အောင်ပင်ဖြစ်၏
အရှင်အရိယဝံသ မထေရ်လည်း ထိုဋီကာကျော်၏အဖွင့် မဏိသာရမဉ္စူသာ မည်သော ကျမ်းကို ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့ပေသည်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ခြေမြင်းစခွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၇ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်နုတ်စွပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinnokesut)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ပရစ်-ဖာနိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒလက် (တောင်)ရွာ
ရတတ်လျှင် ဘုရားတည်၊ ကြွယ်မှ ကျောင်းဆောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
သာမန် ချမ်းသာရုံမျှဖြင့် ဘုရားတည်နိုင်သော်လည်း အလွန်ကြွယ်ဝချမ်းသာမှသာ ကျောင်းဆောင်နိုင်သည်
သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တသည် စာဆိုတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်တစ်ပါး ဖြစ်သည်
ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေခိုက် သက္ကတဘာသာဖြင့် ရှိသော နီတိကျမ်းတစ်စောင်ကို အမှီပြု၍ ' နဝရတ်ပျို့ ' ကို ရေးသားလေသည်
ကျမ်းပြီးနှစ်မှာ ၉၁၇-ခုနှစ်တည်း
နဝရတ်ပျို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ သမ္မတမင်း အနွယ်တော် ဖြစ်သော သိရိကြမ္မာတိတျာမင်းလက်ထက် ရသေ့ပညာရှင်များဖြစ်သော ၁- ဓနွန္ဒြီ၊ ၂- ချပန၊ ၃- အမရသိင်္ခ၊ ၄- သိင်္ခ၊ ၅-ပေတာလ၊ ၆- ဆာရိကပ္ပ၊ ၇- ကာလီဒါသ၊ ၈- ဝရာဟ၊ ၉- မဟီရ တို့က ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး၊တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် ကြီးပွား ချမ်းသာရေးတို့ကို တစ်ဦးလျှင် တစ်ဂါထာစီဖြင့် ကိုးဂါထာညွှန်ကြားပြသသည်
ထိုကိုးဂါထာတို့သည် အဖိုးထိုက်တန်လှသည့်အတွက် ရတနာကိ်ုးပါးနှင့်တူလှ၏
ထိုရတနာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားသောကြောင့် ' နဝရတ်ပျို့ ' ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်လေသည်
ခခုနိုဒတဲဘူတာ  (角館駅 ခခုနိုဒတဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်၊ ဆင်းဘိုခုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားအချင်းချင်းတို့ပြောဆိုရေးသား ဆက်သွယ်ကြသော ကိစ္စ၌ အားလုံးနားလည်လေအောင် ကြံဆတီထွင်သော ကမ္ဘာသုံးစကား (ဝါ)ကမ္ဘာသုံးစာကို ဆေးပညာနှင့် ဘာသာ ဗေဒပညာရပ်နှစ်ခုစလုံးကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသော ရုရှအမျိုးသား လုဒွစ်ဇာမင်နော့ (၁၈၉၅-၁၉၁၇) က တီထွင်သည်
တီထွင်ရာ၌ထားရှိသော အာသီသမှာ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားအချင်းချင်းစကားတစ်မျိုးတည်း၊ စာ တစ်မျိုးတည်းနှင့် ပြောဆိုရေးသားဆက်ဆံလျှင် မျိုးရိုးဇာတိကွဲပြားခြားနားသည်ကို အကြောင်းပြု၍ပေါ်ပေါက် သော အာဃာတ တရားများပပျောက်၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ရကြပါစေဟူသော အာသီသဖြစ်သည်
နိုင်ငံအချင်းချင်းဆက်ဆံရာ၌ နာလည်းစေရန်ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံတကာသုံး ဘာသာစကားတစ်ခုတည်း ကို ကြံဆခဲ့သည်မှာခရစ်နှစ်ရာစုခေတ် ဂရိဒဿနိကပညာရှင် ဂါလင်နှင့် ဆိုကရေးတီးတို့ လက်ထက်ကပင် စတင်သည်ဟုဆိုကြသည်
၁၂ရာစုခေတ်၌လည်း တျူတန်နစ်အနွယ် မင်းညီမင်းသားတို့သည်တစ်ကမ္ဘာလုံး က သုံးစွဲနိုင်သောဘာသာစကားကို ကြံဆကြသည်
ဥရောပနိုင်ငံတွင် စွယ်စုံကျမး်ကို ရှေးဦးစွာ ပြုစုခဲ့သော ဒေးကတ်သည်လည်း ဤသို့ကြံစည်ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်
ပြင်သစ်စာပေပညာရှင် ဗော်လတဲယားသည်လည်းကမ္ဘာသုံး ဘာသာစကားတီထွင်ရန် လုံ့လထုတ်ခဲ့သည်
ဂျာမန်ဒဿနိက ဗေဒပညာရှင် အီမန်နျူယယ်ကန့် (၁၇၂၄-၁၈၀၄) ကလည်း ယင်းကဲ့သို့ ကြံဆတီထွင်သောအရာတို့ကို ထောက်ခံအားပေးသည်
၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ခရစ်ယန် ဘုန်တော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သောဖားသားရှက်ယာသည် ဗိုလာပွစ်အမည်ရှိ သောကမ္ဘာသုံးဘာသာကို တီထွင်သည်
သို့ရာတွင် ယင်းတီထွင်မှုမှာရှုပ်ထွေးခဲယဉ်းလှသောကြောင့်မအောင် မြင့်ခဲ့ချေ
၁၈⁠၈၇ ခုနှစ်တွင် ဇာမင်နော့သည် ဒေါက်တာအက်စပါရန်တို ဟူသော နာမည်ဝှက်ဖြင့် နိုင်ငံတကာ သုံး ဘာသာစကားအမည်ရှိသော စာတမ်းတစ်စောင်ကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်
မကြာမီ ယင်းကမ္ဘာသုံး ဘာသာစကားသည် ရုရှနိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ခေတ်စားလာသည်
ဒေါက်တာ အက်စပါရန်တိုဟူသော အမည်ကို စွဲ၍လည်း ယင်းဘာသာစကားကိုအက်စပါရန်တိုဟူ၍ အများက ခေါ် ဝေါ် သမုတ်ကြလေသည်
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အက်စပါရန်တိုဘာသာကို သုံးစွဲကြသူတို့၏ ဦးရေသည် နိုင်ငံပေါင်း ၃၂ နိုင်ငံ၌ ၂၈၀၀၀ဝ၀ဝ ခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်သော်ယင်းလူဦးရေမှာ ၅၀၀၀ဝ၀ဝ အထိတိုးသည်
အက်စပါရန်တိုဘာသာစကားသည် ရေးသား ပြောဆိုရာ၌›င်း၊ သံကြိုးရိုက်ရာ၌›င်း လွန်စွာ လွယ်ကူသည်
ထို့ကြောင့် ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးကြီးများ၌ ယင်းဘာသာစ ကားကို သုံးလေ့သုံးထ ပြုကြသည်
ထိုဘာသာစကားဖြင့် အသံလွှင့်သည်မှာလည်း အောင်မြင်သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် အသံလွှင့်ဌာနပါင်း ၂၀ တို့က ယင်းဘာသာဖြင့် အသံလွှင့်ကြသည်
ဗြိတိသျှ အက်စပါရန်တိုအသင်း စာကြည့်တိုက်၌ အက်စပါရန်တို ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်စာတမ်းပေါင်း၃၀၀၀ဝ၀ဝ ခန့်ကို စာရင်းတင်ထားသည်
ယင်းတို့တွင် မူရင်းစာပေနှင့် ဘာသာပြန်စာ ပေတို့ ပါဝင်ကြ၏
သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်းခုနစ်စောင်၊ ရှစ်စောင်ခန့်သည်လည်း အက်စပါရန်တိုဘာသာနှင့်ပင် ထုတ် ဝေသည်
ကမ္ဘသုံးဘာသာစကားတို့ကို တီထွင်ကြသည့် အရာ၌အက်စပါရန်တိုသည် အခြားတီထွင်ချက်တို့ ထက် ပို၍အောင်မြင်သည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တီထွင်ရာ၌သဒ္ဒါနည်းတို့ကို တစ်သမတ်တည်းဖြစ်အောင် ရိုး⁠ရိုးနှင့်ရှင်းရှင်းတီထွင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် စကားတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော ဓာတ်ပစ္စည်းများ ကို ကြံဆရာ၌ ဥရောပတိုက်၌ သုံးစွဲနေကြသော ဘာသာရပ်ကြီးများမှ ထုတ်နုတ်သုံးစွဲသဖြင့်လည်းအများ က ရိမ်မိနားလည်နိုင်ကြသော သဘောရှိသည်
၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ပဲရစ်မြို့၌ ယင်းအက်စပါရန်တိုကို ပြုပြင်၍အီဒိုဟု ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ဘာသာစ ကားကို တီထွင်ရန်ကြံစည်ကြသည်
သို့ရာတွင် နောက်အသစ်ထပ်မံပြုပြင်သောအက်စပါရန်တိုကို အက်စ ပါရန်တိုအသစ်ဟု ခေါ်ဆိုပြီးလျှင်ယင်းကိုပင် ဆက်လက်သုံးစွဲသည်
ဇာပင်နော့ကို ရုရှအမျိုးသားဟု ဆိုသော်လည်း သူ၏မူလဇာတိမှာ ပိုလန်နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ပိုလန်လူ မျိုးတို့က အက်စပါရန်တို တီထွင်သူသည် ပိုလန်အမျိုးသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်
အက်စပါရန်တို သည် ပိုလန်နိုင်ငံ ဝါဆောမြို့၌ပင်ကွယ်လွန်သည်
အက်စပါရန်တိုကို တီထွင်၍ စာတမ်းထုတ်ဝေရာ၌ စာ ပေပညတ်ခြင်း ကျပ်တည်းလှသောကြောင့် ဇာမင်နော့သည် ပထမ၌ ရုရှဘာသာဖြင့် ရေးပြီးလျှင် နောက်ပိုင်းမှာမှ ပိုလန်နိုင်ငံ ဘာသာစကားဖြင့်ရေးသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ နာဇီတို့က အက်စပါရန်တိုဘာသာ ကို နှိပ်ကွပ်ပညတ်ကြသည်
စစ်ကြီးပြီးသောအခါမှသာ အက်စပါရန်တိုလှုပ်ရှားမှုကို ပိုလန်နိုင်ငံ၌ ပြန်၍ ဖော်နိုင်ကြသည်
ယခုအခါပိုလန်နိုင်ငံ အက်စပါရန်တိုယူနီယံသည် ကုလသမဂ္ဂ ယူနက်ကိုအဖွဲ့၏အတိုင် အပင်ခံဖြစ်သော ကမ္ဘာ့အက်စပါရန်တိုယူနီယံနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
အလွတ်များအကွာအဝေးများအတွက် အမြင့်စားလှုပ်ရှားသောနည်းပညာများရှိပါသည်
ရွေးလေးအကျိုးထားများအမျိုးအစားတစ်ခုကို h ဘီဂြပ်ကီးဂျပ်များဖြစ်ပြီးသားလျှင် ရှင်းရှင်းရန်ဖျားပေးမှုများကို မရှိပြီးဖြစ်သည်
ရှင်းရှင်းရာကြစ်ချက်များကိုပြင်ပြင်နိုင်ရန်အတွက် ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များဖြစ်ပြီး ရိုကတ်နိုင်ကြသောလုပ်ရန်များကို ကြားစားပြုထားသည်
တစ်ရွေးချယ်ထားသော စာရွေးလှုပ်ရှားများအတွက် အကူအညီတစ်ခုကို ရှင်းရှင်းရန် ရှင်းရှင်းကြစ်ချက်များကို  h ဘီဂြပ်ဖြင့် အစားထိုးကို အသုံးပြုသည်
ထို့နောက် စာရွေးလှုပ်ရှားများကို ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များဖြစ်ပြီး ထိုအတိုင်းရွေးလှုပ်ရှားများကို ကိုယ်ပိုင်နိုင်ကြသော စာရွေးလှုပ်ရှားများဖြင့် ထိုအတိုင်း သုံးလိုသည်
ŝ ကို sh အဖြစ်ရှင်းရှင်းရာစာအုပ် shanco အဖြစ် ŝanco (အိုးရှင်း) အတိုးအကြောင်းများဖြစ်ပါသည်
သင်သည်သာ စာရွေးလှုပ်ရှားများအတွက် sh ပစ်ကြောင်းများကို အဖွဲ့လိုက်ကျော် အပေါ်က အပိုင်းခံနိုင်ပါသည်
ses-hora (ဆည်းသူအကြောင်း) သို့မဟုတ် flug'haveno (လေယာဉ်သော့ခ်ိန်) ဆိုအပ်သည်
ဂျာမန် အကြီးမားများကို ရှင်းရှင်းရာအသုံးပြုသည်၊ ဥပမာ
diacritic မျိုးကို အကြေးကြုံလိုသော မန်နေ့စားလှုပ်ရှားလုပ်ရန် တစ်ရွေးချယ်ထားသော စနစ်ဖြစ်ပါသည်
ဒီမိုကရေစီနံပါတ်အားဖြင့် L. L. Zamenhof အသုံးပြုသည်
အမြဲတမ်းတမ်းမှမဟုတ်ပါဘဲ ရွေးလေးအကျိုးထားများကို အခြားအသုံးများဖြင့် ရွေးလေးအကျိုးထားရန် အစားထိုးကိုအသုံးပြုသည်
u ကို ŭ အကြောင်း အသုံးပြုသည်
နောက်ဆုံးမှာ ရှင်းရှင်းရာစာအုပ်များကို h ဖြင့် အကူအညီဖြင့်အစားထိုးကို အသုံးပြုသည်
ŝ ကို sh အဖြစ် ဥရောပတိတိက shanco ဖြင့် ŝanco (အိုးရှင်း) ကိုအစားထိုးဖြင့် အစားထိုးတတ်မည်
တစ်ခါတစ်ရွေးလုပ်ရာစာအုပ်များတွင် sh အစားထိုးများကို အပေါ်ကနေ အပိုင်းခံသုံးလိုသည်
ဥပမာများအားဖြင့် အနက်နက်အပိုင်းတြင် သုံးလိုသည်
ဥပမာများအားဖြင့် အသုံးများသည်
ဆည်းသူ၏ လိုအပ်တိုက်တက်ရန် အကြောင်းအသုံးများသည်ကို ပြင်ပြင်သော အစားထိုးများဖြစ်ပါသည်
အကြှနျုပျကို အသုံးပြုပြီး Esperanto တို့အက္ခရာဇီးကို မြှင်းတန်းစက် "x-စနစ" အကုန်လုပ်ခွင့်တင်ပြပါသည်
ဒီနေရာမှာ x ကို h ဖြင့် digraphs များအား အသုံးပြုသည်
ŝ ကို sx ဖြင့် အသုံးပြုပြီး sxi အဖြစ် ŝi အဖြစ် sxanco အဖြစ် ŝanco အား ကိုယ်ကျိုးကို အသုံးပြုသည်
X-digraphs များ h-စနစ စာကြစ်ချက်တော်မှ ရှင်းရှင်းရာအကူအညီများကို ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ
1. x သည် Esperanto အက္ခရာဇီးကို ရှင်းရှင်းရာအစားမဟုတ်ပါဘဲ
ဤအသုံးများအား သုံးလိုသည်ဟု မသင်ကြားမီဖြစ်ပါ
2. ဒီနေရာမှမဟုတ်ပါဘဲ အကူအညီရာတွင် အကူအညီရာနှင့်အတူ အသုံးပြုလိုသော အများဆုံးအမှားများကို သက်ဆိုင်ရာတွင် အစားထိုးလိုသည်
sxanco (ŝanco) သို့မဟုတ် shanco (ŝanco) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သို့ ထပ်ပေးသည်
အမှားသည် သို့မဟုတ်ပါဘဲ လည်းရှားရှားရာအစားထိုး အပိုင်းကို နှင့်ဆုံးရသည်
reuzi ("ထပ်ပြသည်") ကို reuxmatismo (reŭmatismo "ရယူမှု") အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ရပ်ဆုံး အနက်နက် သို့ရေးသည်
x-စနစ သည် h-စနစ အပိုင်းတွင်မဟုတ်သည့် အမှားသားများကို သုံးလိုသည်
"auxiliary" နှင့် "Euxine" အကြီးအကဲများသည် ရှင်းရှင်းရာအသုံးများကို ဤရှင်းရှင်းရာအစားအဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အသုံးပြုလိုသည်
auxx ကို အပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် "aux" ပြင်သည်
အမှားနှင့် ပြီးခြံနိုင်ရန် နယ်မြေရဲ့ ဘုံတွဲမှ မျက်နှာချက်ကို အသုံးပြုပါသည်
အကြားတွင်း အဓိပ္ပာယ် အကူအညီရာတွင် အသုံးပြုပြီးသားများသည် X-စနစ သည် h-စနစ အပိုင်းတွင်မဟုတ်သည့် အမှားများကို အပြောင်းပြင်းသော အစားထိုးများဖြစ်ပါသည်
အမည်           Y-စနစအမျိုးအစား      အက္ခရာဇီးအမြေအန်း        Y-စနစ, ipsilono-kodo IPA မှတ်တမ်း       မမဟေးမမဟေးĈ  CyĜ  GyĤ  XĴ  JyŜ  SyŬ  Wဥပမာအားဖြင့်
eĥoŝanĝoj ĉiuĵaŭde ("echo-change every Thursday") ကို "exosyangyo cyiujyawde" အဖြစ် အစားထိုးဖြင့် အစားထိုးသည်
Normal orthography: Ĉiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj laŭ digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco.Ĉiuj rajtoj kaj liberecoj difinitaj en tiu ĉi Deklaracio validas same por ĉiuj homoj, sen kia ajn diferencigo, ĉu laŭ raso, haŭtkoloro, sekso, lingvo, religio, politika aŭ alia opinio, nacia aŭ socia deveno, posedaĵoj, naskiĝo aŭ alia stato. Plie, nenia diferencigo estu farata surbaze de la politika, jurisdikcia aŭ internacia pozicio de la lando aŭ teritorio, al kiu apartenas la koncerna persono, senkonsidere ĉu ĝi estas sendependa, sub kuratoreco, ne-sinreganta aŭ sub kia ajn alia limigo de la suvereneco.Y-sistemo: Cyiuj homoj estas denaske liberaj kaj egalaj law digno kaj rajtoj. Ili posedas racion kaj konsciencon, kaj devus konduti unu al alia en spirito de frateco.Cyiuj rajtoj kaj liberecoj difinitaj en tiu cyi Deklaracio validas same por cyiuj homoj, sen kia ajn diferencigo, cyu law raso, hawtkoloro, sekso, lingvo, religio, politika aw alia opinio, nacia aw socia deveno, posedajyoj, naskigyo aw alia stato. Plie, nenia diferencigo estu farata surbaze de la politika, jurisdikcia aw internacia pozicio de la lando aw teritorio, al kiu apartenas la koncerna persono, senkonsidere cyu gyi estas sendependa, sub kuratoreco, ne-sinreganta aw sub kia ajn alia limigo de la suvereneco.
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ ထွန်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထွန်းသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၅ ဦး၊ မ ၇၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၁ ဦးနေထိုင်သည်
ကကြီးချမ်မြူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kagyichanmyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ကကြီးချမ်မြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထင်တပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htintat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်ထိုလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ယင်းတော်မလေးသည် အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားခဲ့သော တော်သုံးမင်းသမီးဖြစ်ပေသည်
နာမည်ရင်းမှာ မလေးဖြစ်၍ ယင်းတော်မြို့သူ ဖြစ်သဖြင့် ယင်းတော်မလေးဟု ခေါ်တွင်လေသည်
ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းတော်မြို့စားကို အကြောင်းပြု၍ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် နန်းတွင်း၌ အငြိမ့်အပျိုတော်အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းရလေသည်
ထို့နောက် အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သူ ပွတ်စပါးမင်းသမီးအခန်းတွင် နိုင်နင်းစွာ အမှုထမ်းနိုင်သဖြင့် မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့၏ မိခင်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်ပေသည်
ထိုအချိန်က မယင်းတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နန်းတော်သား အရာရှိ မြို့စား၊ ရွာစား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ မင်းပျို၊ မင်းလွင်တို့က ယင်းတော်မလေးဟူ၍ ခေါ်ကြသည်
နာမည်ကျော်မင်းသမီး ယင်းတော်မလေးသည် မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းချိန်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပ၍ ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျော့ ပျောင်းပျောင်းရှိသည်
တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီးပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား စသည်တို့ကို ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်
ဇာတ်ချင်းများကို သီဆိုရာတွင်လည်း ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ လေယူလေသိမ်း၊ ထီးသံနန်းသံ၊ ကြငှန်းသံ မှန်လှသည်ဟု ထိုခေတ်က နန်းတော်သူတို့၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသူ ဖြစ်လေသည်
နန်းတော် သူတို့က အီနောင်ဦးစံတုတ်ကို သဘောကျ စွဲလမ်းသည့်နည်းတူ နန်းတော်သား၊ မှူးသားမတ်သား၊ မင်းယောက်ျားအရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေးကို သဘောကျ စွဲလမ်းကြလေသည်
သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ယိုးဒယားရာမဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့ဝင်များသည် မြှောက်စားကြည့်ရှုမည့်ဘုရင် မရှိတော့သဖြင့် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ကြရရှာလေည်
သို့သော်လည်း ထိုခေတ်တွင် ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းသော တောင်ခွင်မြို့စား မင်းကြီးကတော် သည် အီနောင်ဇာတ်ကြီးကို ထောက်ပံ့အားပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ဇာတ်သူဇာတ်သားများသည် ရုတ်တရက် အစည်းမပြေသေးဘဲ ရှိရုံမျှမက၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဆွေတော်မျိုးတော်တို့က သားသမီး ရှင်ပြုနားထွင်းမင်္ဂလာပွဲ၊ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ စသော သဘင်ပွဲလမ်း အခမ်းအနားတို့တွင် ခေါ်ယူငှားရမ်းအသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်
မင်းကြီးကတော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၌ပင် မင်းပိုင်း၊ သူဌေးသူကြွယ်၊ ကုန်သည်ပိုင်းတို့က ဝိုင်းဝန်း အားပေးကြသဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ကပြကြရသေးသည်
သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ ယင်းတော်မလေးသည် မျက်စိတစ်ဘက် ကွယ်သွားသဖြင့် ကျောက်မျက်လုံး တပ်ထားရလေသည်
မင်းသမီးကြီးသည် အသက်အရွယ်အားဖြင့် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါးခန့် ရှိလာသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဇာတ်ကြီးသားအချို့နှင့် အီနောင် ဦးစံတုတ် လည်း အနိစ္စရောက်ကြသည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးအဖွဲ့ တိမ်မြုပ်ခဲ့ရလေသည်
ယင်းတော်မလေးမှာမူကား အသက် ၆ဝ-၇ဝ အရွယ်အထိ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှည်လျက် ကျန်ရစ်ခဲ့သေးသည်
အရွယ်အိုမင်းလာပြီ ဖြစ်သော်လည်း နာမည်ကျော်မင်းသမီးကြီးဖြစ်ခြင်းကြောင့် အလှူပွဲအခမ်းအနားပွဲများတွင် အခြားသော မင်းသားတို့နှင့် တွဲကရန် ချီကောက် ငှားခေါ်သူရှိလျှင် လိုက်၍ တွဲကရလေသည်
မင်းသားများက နှစ်ပါးသွားစကားပြောသော အခါ အသက်အရွယ်ကပင် ကြီးသော်လည်း ဝမ်းရေးအတွက် ကရသဖြင့် နင်တို့က တယ်ပြီး မကလက်စမ်းပါနဲ့ဟု မင်းသားလုပ်သူကို တီးတိုးပြောရှာသည်ဟု ဆိုသည်
ယင်းတော်မလေး၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သောမင်းသမီးဟူ၍ မရှိဟုလည်း ဆိုလေသည်
လက်ဆွဲချောင်းရွာ၊ လက်ဆွဲချောင်း
ဒန်ဒေါင်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Dandaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ အာလျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တကယ်သူရွာ၊ ဝက်လဟာ
ဦးညွန့်တကောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Unyunttakaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ တကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၆ ဦး၊ မ ၁၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်
ဘုရားရှင် ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် (ဒသမဝါမဆိုမီ) ကောသမ္ဗီမြို့၌ ရဟန်းတော်များ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ် ဖြစ်နေကြသည်ဟု ရဟန်းတစ်ပါး၏ လျှောက်ထားချက်အရ ထိုရဟန်းများရှိရာသို့ ဘုရားရှင်ကြွရောက်တော်မူပြီး ခိုက်ရန်မဖြစ်ဖို့ရန် တားမြစ်တော်မူသည်၊ ဘုရားရှင်၏ အကျိုးကို လိုလားသောရဟန်းတော်တစ်ပါးက ဒေါသနှိပ်စက်နေကြသဖြင့် ဘုရားရှင်၏ စကားတော်ကို မနာယူမည်ကို သိရှိသဖြင့် ဘုရားရှင်အား “ချမ်းချမ်းသာသာ သီတင်းသုံးတော်မူပါရန်”လျှောက်ထားခဲ့လေသည်
ဘုရားရှင်သည် ကောသမ္ဗီမြို့သို့ ဆွမ်းခံဝင်ကြွတော်မူပြီး ကျောင်းအိပ်ရာ နေရာတော်များကို သိမ်းဆည်း၍ ရပ်တော်မူလျက် “ပုထုသဒ္ဒေါ”အစရှိသော ၁၀-ဂါထာကို မိန့်တော်မူ၍ ကောသမ္ဗီမြို့မှ ဗာလကလောဏကာရရွာ အရှင်ဘဂုထေရ် ရှိရာသို့ကြွတော်မူ၍ တရားဟောတော်မူပြီး ပါစီနဝံသတော အရှင်အနုရုဒ္ဓါ, အရှင်နန္ဒိယ, အရှင်ကိမိလထေရ်တို့ထံ ကြွတော်မူသည်၊ ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့် အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့က မိမိတို့ အချင်းချင်း အညီအညွတ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ စိတ်သဘောတစ်မျိုးတည်းဖြင့် နေထိုင်ကြပုံကို လျှောက်ထားကြပါသည်၊ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူ၍ မေးတော်မူသဖြင့် မမေ့မလျော့ ပြင်းထန်စွာ အားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ကိုစေလွှတ်နေပုံကိုလည်း လျှောက်ထားကြပါသည် ထိုသို့နေသည့်အခါ ပရိကမ်အလင်းရောင်နှင့် ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ဖြင့် ရူပါရုံကိုမြင်မှု၏ ဘေးရန်တို့ကို မေးလျှောက်ကြပါသည်၊ ဘုရားရှင်က ယင်းတို့၏ ဥပက္ကိလေသတရား ၁၁-ပါးတို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်၊ ဘုရားရှင်က ဆက်လက်၍ ယင်းဥပက္ကိလေသ ၁၁-ပါးကို ပယ်နိုင်အောင် အားထုတ်တော်မူခဲ့ပုံနှင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိတော်မူသည့်တိုင်အောင် ဟောကြားတော်မူပါသည်
ဘုရားရှင်သည် ထိုနှစ်ဝါကို ပါလိလေယျကတော၌ ပါလိလေယျကဆင်မင်း၏ ပြုစုမှုကို ခံတော်မူ၍ ဝါကပ်တော်မူပါသည်
ဤသုတ်၌ သံ, ကြေး, ခဲမဖြူ ခဲပုတ်, ငွေ-ဟူသော ရွှေ၏အညစ်ကြေးငါးမျိုး နှင့် ကာမစ္ဆန္ဒ, ဗျာပါဒ, ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော စိတ်၏အညစ် အကြေး နီဝရဏငါးပါးတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်
ဤသုတ်၌ အဗ္ဘ, မဟိကာ, ဓူမ, ရာဟု-ဟူသော လ, နေတို့၏ ဥပက္ကိလေသ လေးမျိုးနှင့် သုရာမေရယပါန, မေထုနဓမ္မပဋိသေဝန, ဇာတရူပရဇတသာဒိယန, မိစ္ဆာဇီဝ-ဟူသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၏ ဥပက္ကိလိဋ္ဌတရားလေးပါးတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်
ရွှေ၏အညစ်အကြေးငါးမျိုးမှ မကင်းသောရွှေ၏အသုံးမဝင်ပုံနှင့် ကင်းသော ရွှေ၏အသုံးဝင်ပုံ၊ စိတ်၏အညစ်အကြေးနီဝရဏငါးပါးတို့မှ မကင်းသောစိတ်နှင့် ကင်းသောစိတ်တို့ကွာခြားပုံကို ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတိုင်အောင် ဆိုက်ရောက်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဥပက္ကိလေသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှေ၏ အညစ်အကြေးငါးမျိုးနှင့် စိတ်၏ အညစ်အကြေးငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်
ဒင်ပေါက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dinpauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ချိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖက်နံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetnan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ တောင်လေးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်လေးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၉၃ ဦး၊ မ ၄၈၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၉၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအခေါ် ဂျပ် ဟု အမည်တွင်သည့် သတ္တဝါမှာ စိမ်းပုပ်ရောင် ကိုယ်လုံးတွင် အမည်းစင်းများ ပါရှိသော ပင်လယ်မြွေ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ထိုဂျပ်မြွေတွင် "ဂျပ်လုံး" နှင့် "ဂျပ်ပြား" ဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စား ရှိပြီး နှစ်မျိုးစလုံး၌ပင် လူကို အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်သည့် အဆိပ်ရှိပေသည်
"ဂျပ်လုံး"မှာ အကောင်သေး၍ အကြီးဆုံး အရွယ်အစား လုံးပတ် လက်မခန့်၊ အရှည် တစ်တောင်ခန့် ရှိသည်
"ဂျပ်ပြား" မှာ ဦးခေါင်းပိုင်း လက်ညှိုး လက်မ တစ်ကွင်းစာခန့် ရှိ၍ ဝမ်းဗိုက်မှာ လက်ဖဝါးခန့် ရှိပြီး သုံးတောင်ခန့် အရှည်ရှိသည်
ဦးခေါင်းနှင့် ရင်ဘတ်ပိုင်းမှာ အလုံးသဏ္ဌာန် ရှိသော်လည်း ဝမ်းဗိုက်မှ အပြီးပိုင်းအထိ အပြားသဏ္ဌာန် ရှိသည်
၎င်း ဂျပ်မြွေ များသည် ပင်လယ်မြွေများ ဖြစ်သော်လည်း ရေအောက်တွင် တစ်နာရီခန့်သာ နေနိုင်ပြီး ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှုကြသည်
ဂျပ်လုံး များသည် ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှုရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်အား တုတ်တစ်ချောင်း ထောင်ထားသကဲ့သို့ တည့်မတ်စွာ ထောင်လျက် ငြိမ်သက် နေတတ်ပြီး လှေ သို့မဟုတ် အရာဝတ္တု တစ်ခုခု အနီးအနား ရောက်ရှိလာပါက ရေအောက်သို့ ပြန်လည် ငုပ်လျှိုး သွားတတ်သည်
ဂျပ်ပြား မှာမူ သူတို့၏ ကြီးမားသော ဝမ်းပိုက်များကြောင့် ဦးခေါင်းပေါ်ယုံသာ ဖော်၍ အသက်ရှုတတ်ကြသည်
ဂျပ်တစ်ကောင်၏ ရေပေါ် ဖော်၍ အသက်ရှု ချိန်မှာ တစ်မိနစ်မှ သုံးမိနစ်ခန့် အထိသာ ကြာပေသည်
ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရလျှင် အကိုက်ခံရမှန်း သိသိချင်း ရှေးဦးသူနာ ပြုစုနည်းဖြင့် ပြုစုပြီး ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်၊ အရက် တစ်ခုခု အနည်းငယ် တိုက်ထားရုံဖြင့် သက်သာစေသည်
ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရခြင်းကြောင့် နာကျင်ခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်းနှင့် အခြား အဆိပ်တက်သည့် လက္ခဏာများ မပြပါက ထိုသည်ပင်လျှင် ဂျပ်မြွေ၏ ကြီးမားသော အန္တရာယ် ဖြစ်ပေသည်
ပြင်းထန်သည့် အဆိပ်တက်ပုံ မရှိသောကြောင့် ဂျပ်မြွေအကိုက်ခံရသည်ကို မသိဘဲ ပုစွန်၊ ငါး၊ ဆူးစူး သလိုလို နှင့် ပေါ့ပေါ့တန်တန်နေတော့ဖင်ခံရရောဂျပ်မြွေ အဆိပ်တက်ပုံ လက္ခဏာမှာ သွေးများ ထိုင်းလာခြင်း၊ ငိုက်မြည်း သမ်းဝေလာခြင်းနှင့် အိပ်ပျော် သွားတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်
ထိုသို့ အိပ်ပျော်သွားလျှင် အသက်ရှင်လျက် ပြန်လည် နိုးထလာတော့မည် မဟုတ်ချေ
မြွေဆိပ်ဖြေဆေးများတွင် ဂျပ်မြွေ အဆိပ်ဖြေဆေး ဟူ၍ မရှိသေးဖြင့် ဂျပ်မြွေကိုက်လျှင် အချိန်မီ ပြုစု ကုသရန် လိုအပ်ပေသည်
ပင်လယ်ဂျပ်မြွေသည် ကမ်းနီးရေလုပ်သား များဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သော ဖောင်၊ ကျားပါးစပ်၊ စန္ဒား၊ ဂွေး(မျှင်ကောင်)ထိုးလှေ၊ ပုစွန်ထိုးလှေ စသည့်လုပ်ငန်းများမှ ရေလုပ်သားများအတွက် အန္တရာယ် အကြီးမားဆုံး သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်
သခင်သန်းထွန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၉၁၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင်တောင်ငူခရိုင် ကညွှတ်ကွင်းမြို့၌မွေးဖွားသည်
အဘမှာ သစ်ကုန်သည် ဦးဘိုးမောင်၊ အမိဒေါ်အေးဖြူတို့ ဖြစ်၏
မောင်နှမ ၈ ယောက်အနက် ၅ယောက်မြောက်သားဖြစ်သည်
ငယ်စဉ်က မိခင်ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး ဘကြီးအရင်းဖြစ်သူ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ ပထမဆုံးခန့်အပ်သော ရှမ်းပြည်နယ် မြို့မဝန်ထောက်ကြီး ဦးကြီးညိုထံတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး တောင်ကြီး အေဘီအမ် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
သခင်သန်းထွန်းသည်ပျဉ်းမနားမြို့ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၃၁ ခုတွင် ဆယ်တန်း(တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း) အောင်မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်တွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်
ဆရာအတတ်သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးသောအခါ ရန်ကုန်မြို့ကန်တော်လေးရပ်ရှိ ဘားမားမွတ်စလင် အထက်တန်းကျောင်းတွင်ကျောင်းဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့လေသည်
ဗြိတိသျှခေတ် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ကာလတွင် သခင်သန်းထွန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ၁၉၃ရ ခုနှစ်တွင်နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို စည်းရုံးတည်ထောင်ခဲ့၏
တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံအမှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူကာ ဆက်လက်ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပေသည်
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သခင်အောင်ဆန်းတို့နှင့်အတူ အိန္ဒိယကွန်ဂရက်ပါတီညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့၏
ထိုအချိန်တွင်မြန်မာပြည်သို့ရောက်ရှိလာသော မတ်ခ်ဝါဒစာအုပ်များကိုဖတ်ရှုကာ သခင်သန်းထွန်းသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကိုစိတ်ဝင်စားခဲ့ပေသည်
ထိုနောက် အချို့သောလူငယ်များနှင့်အတူ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့၏
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အတွင်းတွင် သခင်သန်းထွန်းသည် ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ထောင်ကျခဲ့သေးသည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၁ရက်တွင် မြောင်းမြမြို့ ဦးဘိုးညှင်း ဒေါ်ဖွားစု တို့၏သမီးကြီး သူနာပြုဆရာမ ဒေါ်ခင်ကြီး( ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကတော် ဒေါ်ခင်ကြည်အမ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီး ဒေါ်ခင်မမ @ ဒေါ်ခင်ခင်ထွန်း၊ သားများ ဦးထွန်းအောင်(ကွယ်လွန်)နှင့် ဦးထွန်းဝင်း ( ငယ်စဉ် အဖေနောက် တောခိုခဲ့ပြီးကွယ်လွန်) တို့မွေးဖွားခဲ့သည်
ဦးထွန်းအောင်မှ မောင်အေးနောင်ထွန်း ခေါ်သားတစ်ယောက်ရှိပြီး သခင်သန်းထွန်း၏ တစ်ဦးတည်းသောမြေးအရင်းဖြစ်ပါတယ်
၁၉၄၂ - ၄၄ ခုနှစ်၊ ဂျပန်ခေတ်တွင် သခင်သန်းထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် မြေနှင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတာဝန်ခံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးပြင်ဆင်မှုကော်မီတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့တွင် မြေနှင့်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ထိုနောက် ဖတပလအဖွဲ့ကြီး(နောင် ဖဆပလအဖွဲ့) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းဦးစီးအဖွဲ့ ပါဝင်ကာ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့၏
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် သခင်သန်းထွန်းသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ၏
၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလတွင်လည်း ဖဆပလအဖွဲ့၏လအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်
(၁၉၄၆ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၁ဝရက်နေ့တွင်သခင်သန်းထွန်းတို့ခေါင်းဆောင်သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံရလေသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် သခင်သန်းထွန်းသည်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ပြီးလျှင် တောခိုခဲ့၏
ထိုနောက် မြေအောက်ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၈ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ရက်နေ့တွင် မြေအောက်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ တပ်သားတစ်ဦးဖြစ်သူ ကျုံတိတ်@ လုံတိတ်@ မြကြီးဆိုသူက အနီးကပ် လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်သဖြင့် သခင်သန်းထွန်းသည် တောင်ငူခရိုင် အုတ်တွင်းမြို့နယ်အနောက်ခြမ်း၊ မြရာပင်ကြော၏အရှေ့ဘက်စောင်း၊ ကျောက်ချောင်းကမ်းပါးရှိ တောင်ကျောကလေးတွင် ကျဆုံးခဲ့၏
သခင်သန်းထွန်းကွယ်လွန်သောအခါ ဇနီးဒေါ်ခင်ကြီးနှင့် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ကျန်ခဲ့ပေသည်
သခင်သန်းထွန်းသည် မြန်မာလိုရော အင်္ဂလိပ်လိုပါ စာရေးကောင်းသူဖြစ်သည်
သုပဏ္ဏက ကလောင်အမည်ဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန်များရေးသားခဲ့သည်
၁၉၃၉ခုနှစ်က အရေးတော်ပုံအမည်ရှိ ကွန်မြူနစ်ဂျာနယ်ကို လျှို့ဝှက်ထုတ်ဝေခဲ့ဘူး၏
၁၉၅၅ ခုနှစ်မှာ ဂျာနယ်ကျော်မမလေး စာပေဖြန့်ချိရေးက ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ဒဂုန်တာရာရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ စာအုပ်၊ ပထမ နှိပ်ခြင်းကနေ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ (ကွယ်လွန်) ရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွဲ့ ဖြစ်တဲ့ ‘သခင် သန်းထွန်း - အနီကို လေ့လာကြည့်ရှုချက်’ ကို ပြန်လည်ကူးယူ ဖော်ပြတာဖြစ်ပါတယ်
လူငယ်လည်း ဖြစ်ရမည်
အဝတ်အစား ခပ်စုတ်စုတ်၊ ခပ်နွမ်းနွမ်းနှင့် (ဒါမှ ပစ္စည်းမဲ့ သရုပ်ပေါ်ပေမည်ကိုး)
မော်တော်ကား ခန့်ခန့်၊ ဆိုဖာ၊ အိုက်စကရင်နှင့် ကိတ်မုန့် စန္ဒရား စသည်တို့နှင့် မနီးစပ်ရ
(တောအောင်းနေနိုင်က ပိုကောင်းမည်
အကြမ်းအတမ်း လက်နက်ကိုင် ထွက်မှုကို လိုလားသူ
ယေဘုယျ လူအများက ကွန်မြူနစ် ဆိုလျှင် ဤသို့ပဲဟု အောက်မေ့လျက် ရှိကြသည်
ကွန်မြူနစ် ဆိုသူမှာလည်း စင်စစ် သွေးနှင့် သားနှင့် ပြုလုပ်ထားသော သတ္တဗေဒ အကောင်အထည် လူပင် ဖြစ်သည်
လူဆိုသည်မှာ တဏှာပေမကို မပယ်နိုင်သူ၊ ဆန့်ကျင်ဘက် လိင်ကို တောင့်တသော သွေးစိတ် သားစိတ်၊ မိမိသာလျင် တွင်ကျယ်ချင်သော အတ္တစိတ်၊ အခါတရံ အမှောင်ကဲ့သို့ မိုက်မဲတတ်သော မောဟ စိတ် စသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော လူပင် ဖြစ်သည်
အဘိဓမ္မာ ဆရာကြီး ဒေါက်တာဂျုတ် ပြောသကဲ့သို့ “လူသည် မိမိသာ လူတွင်ကျယ် ဖြစ်ကြောင်း ပြလိုသည်” ဆိုသော လူပင်ဖြစ်သည်
လူဆိုသည်မှာ ဘယ်သူပဲဖြစ်ဖြစ် အတူတူချည်းပဲ ဖြစ်သည်
သို့သော်၊ သို့သော် … လူတွေထဲမှာပဲ လူညံ့၊ လူတော်၊ ပညာတတ်၊ ပညာမဲ့ စသော အသွေးအရောင် ကွဲပြား ခြားနားတာတွေကား ရောထွေး ယှက်လိမ်လျက် ရှိနေပေသည်
ကျွန်တော့် အဖို့ရာကား မိုက်မဲတတ်၊ လိမ္မာတတ်၊ ညံ့တတ်၊ တော်တတ်သော လူများကိုသာ တွေ့မြင်နေသည်
သည်အထဲ ကွန်မြူနစ် ဆိုသူလည်းလူ၊ အခြား သူတွေလည်း လူပင် မဟုတ်လော
သို့ရာတွင် ကွန်မြူနစ် ဆိုသူကား တခုကို ယုံကြည် ကိုးကွယ်သူ ဖြစ်သည်
ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို ယုံကြည် ကိုးကွယ်နိုင်ရန် လူ့အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရာဇဝင်၊ လူ့အတွေးအခေါ် အဘိဓမ္မာ၊ လူ့နေမှု ထိုင်မှု၊ နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒ စသည်တို့ကို ကမ္ဘာဦး ရာဇဝင်ပေါ်စမှ ယနေ့ အနုမြူခေတ် အထိ အဖြစ်အပျက်များကို သိရှိ နားလည် ရပေမည်
ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို ကားလ်မာက်စ်က ဖော်စပ်ခဲ့၏
ကားလ်မာက်စ်သည် အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒ ပညာ၊ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး နိသျပညာ၊ ဂျာမန် ရုပ်ပိုင်း အဘိဓမ္မာ စသည်များကို သူ့အမြင်နှင့် ပေါင်းစပ်၍ ကွန်မြူနစ် ဝါဒ ဆိုတာကို ဖော်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်
သူ့အရင် ခေတ်ကလည်း လူ့အဖြစ်အပျက်များကို မှီး၍ အတွေးအမြင်များ ရှိခဲ့ပေမည်
သို့သော် သူက အားလုံးကို ရှာဖွေ စူးစမ်းကာ ယထာဘူတ စနစ်တကျ သိပ္ပံပညာ တရပ်အဖြစ် ပြုလုပ်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်
နောက် လီနင်က မာက်စ်၏ ဝါဒကို လေ့လာကာ တဖန် စူးစမ်းပြီး လက်တွေ့ လုပ်လိုက်၏
ရုရှားပြည်ကြီးကို ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံတော် အဖြစ် တည်ထောင်လိုက်၏
သူ၏ နိသျကို ကြည့်ရှု ဆင်ခြင်ပြီး ‘လီနင်ဝါဒ’ ဟု ခေါ်ကြ၏
နောက်တဖန် စတာလင်က ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံတော် တည်တံ့ ခိုင်မြဲအောင် လက်တွေ့ လုပ်ကိုင်၏
ထိုနည်းကိုပင် ‘စတာလင်ဝါဒ’ ဟု ခေါ်စပြုပေပြီ
ကမ္ဘာဦး သမ္မတခေတ်က အနုမြူခေတ် အထိ လူ့နေထိုင်မှု စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခြင်းများကို စနစ်ကျကျ၊ မှန်ကန်စွာ လေ့လာ ရှုကြည့်ပြီးမှ ရှေ့ကို ဘယ်လိုနည်းဖြင့် ဘယ်လို လုပ်လျင် ဘယ်လိုခေတ်ကို ရောက်မည်ဟု ကြံဆ တွေးခေါ်ကာ ယုံကြည်ချက် အတိုင်း လုပ်ခြင်းသည် ကွန်မြူနစ် ဖြစ်လေသည်
လောကတွင် ထမင်းရက်ချန် စားနေရသူနှင့် ဧည့်သည်များ ဖိတ်၍ နေ့လယ် စားပွဲဖြင့် တည်ခင်းကျွေးမွေး နေနိုင်သူ၊ လက်ထဲတွင် ၂ ပြားမျှ ပြည့်အောင် မရှိသူနှင့် အပို ရွှေဒင်္ဂါး ကုဋေတရာကို ဘဏ်တွင် အပ်ထားသူ စသည်ဖြင့် ကွာလှမ်းလှသော အဆင့်အတန်းကို အဘယ်ပုံ သမအောင် လုပ်မည်လဲ
လောကဓာတ် ပညာ ထွန်းကားနေသည့် အကျိုးကို လူတိုင်း ခံစားနိုင်အောင် အဘယ်ပုံ လုပ်မည်လဲ စသော လူ့လောက ကြီးဝယ် မညီမျှမှု၊ အလွန်တရာ ကွာလှမ်းမှုတို့ကို ဖြေစွမ်းနိုင်မည့် အဖြေကို ရှာသူတို့သည် ကွန်မြူနစ် နိသျနှင့် သွားတွေ့ကြပေသည်
ဥပမာ - တိုင်းပြည်တွင် လူ ၁ဝဝ ရှိသည် ဆိုကြပါစို့၊ ထိုပြည်၏ တနေ့ ဝင်ငွေသည် ၁ဝဝ ကျပ် ဆိုကြပါစို့
လူ ၁ဝ ယောက်မှာ ဓနရှင်များ ဖြစ်၍ သူ၏ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားများကို လုပ်ခိုင်းရာမှ ၈ဝ ကျပ် ရ၏
(ပျမ်းမျှကြေး တဦးလျှင် ၈ ကျပ်) ကျန်လူ ၉ဝ ၏ ဝင်ငွေမှာ ၂ဝ ကျပ် ဖြစ်ပေမည်
(ပျမ်းမျှကြေး ၄ ပဲ ဖြစ်၏
ဤကဲ့သို့ မညီမျှသော ၈ ကျပ်နှင့် ၄ ပဲကို အဘယ်ပုံ သမအောင် လုပ်မည်လဲ
လူ ၁ဝဝ စလုံး အလုပ်လုပ်၍ ဝင်ငွေ ၁ဝဝ ရသည်ဆိုလျှင် တဦးလျှင် ပျမ်းမျှကြေး ၁ ကျပ် ရကြပေမည်
အကြမ်းအားဖြင့် ဤသဘောသို့ ရောက်အောင် ကြိုးစားသူသည် ဆိုရှယ်လစ် ဘောဂဗေဒ သဘောကို ယုံကြည်နိုင်ပေမည်
ဆိုရှယ်လစ်နှင့် ကွန်မြူနစ်မှာ ပဋ္ဌမအဆင့်နှင့် ဒုတိယအဆင့် ဖြစ်လေသည်
ဖူးပြီးမှ သီးပွင့်ရ သကဲ့သို့၊ ၁ ပြီးမှ ၂ လာရသကဲ့သို့ ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်မှ ကွန်မြူနစ်ခေတ်သို့ ကူးမြောက်ရပေမည်
တန်းတူ ညီမျှခြင်းကား မဖြစ်နိုင်ပေ၊ လီနင်ကလည်း ဤသို့ ပြောခဲ့ပေသည်
တခါက အင်္ဂလိပ် အဘိဓမ္မာ ဆရာကြီး တဦးက ပြော၏
“ဆိုရှယ်လစ် လုပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မညီမညာ ရှိနေတဲ့ မြေပြင်ကို ညှိပေးရတာပဲ
တောင်ကမူစာကလေးကို နည်းနည်းနှိမ့်၊ ဖြိုချ၊ ချိုင့်ဝှမ်းကို မြေနဲ့ဖို့တင်၊ အဲဒါပါပဲ
တပြေးတည်း ညီနေအောင် လုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး
” သူပြောသကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာရှိ လူ့နေမှု ထိုင်မှု စနစ်ကြီးကို သမအောင်၊ ညီအောင် ညှိပေးခြင်းသည် ဆိုရှယ်လစ် လုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ဆိုဗီယက်ရှိ ကွန်မြူနစ် ဆောင်ပုဒ် တခုမှာ “သူ့ထံမှ သူ့အရည်အချင်းအလျောက် အလုပ်ကို ရ၍၊ သူလိုတာ (နေမှု၊ ထိုင်မှု) ကို သူ့အား ပေးရမည်” ဟု ဖြစ်သည်
စာချုပ်မှာ လူတိုင်း အလုပ် လုပ်ရ၍၊ လုပ်သလောက် စားရပေမည်
တံမြက်စည်း လှဲသူကလည်း လမ်းအမှိုက် ရှင်းလင်းပေး၍ ဆရာဝန်ကလည်း ပြည်သူအတွက် ဆေးစပ်ပေးပြီး နှစ်ယောက်စလုံး ဝဝလင်လင် စားနိုင်၊ နေနိုင်သော နေမှု၊ ထိုင်မှုကို ရရှိကြပေသည်
ဤကား အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ် သဘောများ ဖြစ်၏
ကွန်မြူနစ် ဝါဒ၏ အနုပဋိလောမ၊ ရုပ်ပိုင်းရာဇဝင်၊ ရုပ်ဝါဒ စသော သဘောတရားများ ရှိသေး၏
ဤ အတွေးအခေါ်များကို သိရှိ နားလည်ကာ ယုံကြည်နိုင်ရန် လူ့ရာဇဝင်၊ အဘိဓမ္မာ၊ ဘောဂဗေဒ စသော ပညာ အခြေခံများ ရှိရပေမည်
ဤအခြေခံ ရဖို့ တော်တော်တတ်သိ နားလည် ရပေမည်
ထို့ကြောင့်ပင် အထက်တန်း ပညာ တတ်သူများသည် အများအားဖြင့် ကွန်မြူနစ် ဆန်ကြပေ၏
တက္ကသိုလ်မှ ကမ္ဘာကျော် ပါမောက္ခများ၊ စာရေး ဆရာကြီးများသည် ကွန်မြူနစ် ဆန်ကြပေ၏
ကျွန်တော်အဖို့ရာကား ကွန်မြူနစ် ဆိုလျှင် အစက ဖော်ပြသကဲ့သို့ သူများကို မမြင်ဘဲ
တကယ့် ပညာတတ်များကို မြင်နေ၏
သခင် သန်းထွန်းဆိုလျှင် ပညာတတ် အဖြစ်သာ မြင်နေမိ၏
သခင် သန်းထွန်းကို လူချင်း မသိမီ ကတည်းက အမည်ကို ကြားဖူးနေ၏
ကိုဘဟိန်းက သခင် သန်းထွန်း၏ အကြောင်းကို မကြာခဏ ကျွန်တော့်အား ပြောပြ၏
ထိုအခါက ကိုဘဟိန်းသည် တက္ကသိုလ် ရိပ်သာရှိ သထုံ ကျောင်းဆောင်တွင် မရှိဘဲ မြို့ထဲ ၃၈ လမ်းရှိ ဇဝနတို့ စုဝေး နေကြသော အိမ်တွင် ရောက်နေတတ်၏
ထိုအိမ်တွင် သခင် သန်းထွန်းလည်း နေ၏
“သခင် သန်းထွန်းဆိုတာ တော်တော် စာဖတ်တယ်ဗျ
မာက်စ် စာပေလည်း အတော်ဖတ်တယ်
စာရေးလည်း ကောင်းတယ်” ဟု ကျောင်းဆောင်သို့ ပြန်အရောက်တွင် ကိုဘဟိန်းက ကျွန်တော့်အား ပြောပြလေ့ရှိ၏
စိတ်ထဲတွင် သခင်ပေါက်စ တဦးပဲ ဟုသာ အောက့်မေ့လိုက်၏
တနေ့တွင် သခင် ဗဟိန်းနှင့် အတူ ပန်းဆိုးတန်းရှိ ထွန်းအေး စာအုပ် ဖြန့်ချိရေး ဌာနသို့ ရောက်သွားရာ သခင် သန်းထွန်းနှင့် သွားတွေ့၏
ကိုဘဟိန်းက ကျွန်တော့်ကို သခင် သန်းထွန်းနှင့် အသိဖွဲ့ပေး၏
“ဩ … ဩ…ခင်ဗျား အကြောင်းလဲ သခင် ဘဟိန်းက ခဏခဏ ပြောပြပါတယ်ဗျာ …” ဟု သခင် သန်းထွန်း က ပြုံးကာ ပြောလေသည်
သူသည် မန္တလေး ပိုးအပေါ်ဖုံး၊ ပိုးလုံချည် ဝတ်ထား၏
မျက်နှာမှာ ခပ်လုံးလုံး အရုပ်ဆိုးသည်ဟု ခေါ်ရ ပေမည်
အသားက ဝါလဲ့လဲ့ ဆံပင်ကောက်၏
အထူးခြားဆုံးမှာ ခေါင်းကြီးခြင်း ဖြစ်၏
အမူအရာမှာ ပျော့ပျောင်း၏
စကားပြောသော အခါလည်း ခပ်အေးအေးနှင့် သိမ်မွေ့စွာ ပြော၏
အစက ထင်ထားသကဲ့သို့ အာပေါင် အာရင်းသန်သန် ဟစ်အော်သူ မဟုတ်
ညှင်းညှင်းညံ့ညံ့ လေသံနှင့်၊ ကဗျာဆရာ မီလတန်၊ လီနင်ဝါဒ၊ ကိုလိုနီခေတ် တော်လှန်ရေး၊ ဘားနတ်ရှော ပြဇာတ်၊ ချားလ်စ်ဒစ်ကင်း၏ ဝတ္ထု၊ ဗြိတိသျှ ပါလီမန်၊ ဦးကုလား ရာဇဝင်၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၏ ခေတ်စမ်းစာ၊ နတ်ရှင်နောင်ရတု စသော အကြောင်းအရာများကို ပြော၏
နောက်မှ သူသည် ဆရာဖြစ်သင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းမှ ထွက်ကြောင်း
သူသည် ၁ဝ တန်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ၊ ရာဇဝင်၊ ဗမာစာ စသည့် ဂုဏ်ထူးများဖြင့် အောင်ခဲ့သည်ဟု သိရ၏
ကျောင်းနေစဉ်က စာတော်သူ တဦး ဖြစ်ခဲ့၏
ထိုစဉ် အခါက သူသည် ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း ကုလားကျောင်း တကျောင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာပြ ဆရာ လုပ်လျက် ရှိလေသည်
တခါက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးထားသော ဆောင်းပါး တစောင်ကို တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ မဂ္ဂဇင်းဟောင်း တစောင်တွင် ဖတ်ရဖူး၏
သူသည် အင်္ဂလိပ်စာကို နိုင်နင်းစွာ ရေးနိုင်သူ တဦးဖြစ်၏
ဂျပန်ခေတ် သူဝန်ကြီး ဖြစ်စဉ်က သူရေးထားသော အင်္ဂလိပ်စာကို ဖတ်၍ ယခု ဆိုရှယ်လစ် ဝန်ကြီး ကိုကျော်ငြိမ်းက “အင်္ဂလိပ်စာ ရေးတာ မြန်သလောက် ကောင်းတာပါပဲ” ဟု ချီးကျူးသည်ကို ကြားရဖူး၏
၁၉၃၉ က၊ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး မှ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် ကွန်ဂရက်၏ ဖိတ်ကြားချက် အရ အိန္ဒိယပြည် ရမ်းဂါးသို့ သွားကြ၏
သခင် အောင်ဆန်း၊ ကိုဘဟိန်း၊ သခင် သန်းထွန်းတို့ ပါသွားကြ၏
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂများက သခင် အောင်ဆန်း၊ သခင် သန်းထွန်း တို့ကို မကြာခဏ ဖိတ်၍ စကား ပြောစေသည်ဟု သိရ၏
သခင် သန်းထွန်းကို ပွဲတောင်းလှသည်ဟု ကြားရ၏
ဂျပန်ခေတ် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်စဉ်က သူ့ဌာနတွင်လုပ်သော အတွင်းဝန်များသည် သူ့ကို လေးစားကြသည်
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် သူသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးကို လေ့လာ နားလည်ပြီး ညာဝါး ဖြန်းသန်းကာ မဆိုင်သည်ကို ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်း မလုပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်
သခင်စိုး၏ “ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒ” ကျမ်းစာအုပ်၏ အမှာကို သခင် သန်းထွန်းက ရေးသည်
သူ့ ဗမာစာမှာ တိုတို၊ လိုရင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ပေါ်၏
ဖတ်သူ စွဲပြီး အနက် ပေါ်လွယ်၏
အဖြတ် အတောက်ကလေးများမှာ ခေတ်ဆန်၏
ရှင်းလင်းပြီး လှပ၏
သတင်းစာ ဆရာ လုပ်လျှင် သတင်းစာ ဆရာကောင်း တယောက် ဖြစ်မည်ဟု ထင်၏
သူသည် နဂါးနီ စာအုပ် အသင်းကို တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်သည်
သခင်စိုးနှင့် သူသည် ဗမာပြည်တွင် မာက်စ်ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို ပဌမ ဖြန့်ချိသူများ ဖြစ်ကြ၏
သခင်စိုးက စကားလုံးအသစ် တည်ထွင်၍ ခံ့ညားသော စာကြီး ပေကြီး၊ ပိဋကတ်စာပေ ဖြစ်အောင် လုပ်ပေး၏
သခင် သန်းထွန်းကား ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒနှင့် ဗမာပြည်၊ ကမ္ဘာ စသည်တို့နှင့် ယှဉ်ကာ လူအများ နားလည်အောင် ပြောပြသူ ဖြစ်၏
အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ပြကာ ရှင်းလင်း၏
ယခုခေတ် ကွန်မြူနစ် ဝါဒကို လေ့လာသူတိုင်း သခင် စိုး၊ သခင် သန်းထွန်းတို့ ပြုစု စိုက်ပျိုးခဲ့သော အသီးအပွင့်နှင့် မကင်းနိုင်ကြ
သူတို့၏ ကွန်မြူနစ် စာပေများကို ဖတ်ပြီး လူများသည် ကွန်မြူနစ်ကို သိလာကြ၏
သူတို့ စကားလုံးတွေကိုပင် သင်အံပြီး ဖောက်ပြန်ရေး၊ ကလာပ်စည်း၊ လူမှု ဆက်ဆံရေး စသည်ဖြင့် ကြွေးကြော်နေကြ၏
ခက်သည်မှာ အတုအယောင်များက နိုင်နိုင် နေတတ်၏
အတုအယောင်တို့က လွှမ်းမိုး တွင်ကျယ်သဖြင့် လမ်းဦး စွန့်၍ တီထွင်သူ အစစ်တို့မှာ ဖုံးကွယ်ခြင်း ခံနေရတတ်၏
လူထုမှာ အတုအယောင်များက ကာထားသဖြင့် အစစ်ကို မမြင်ကြရပေ
သခင် စိုး၊ သခင် သန်းထွန်းတို့ စွန့်ကာ စလိုက်သော ကွန်မြူနစ် လမ်းစဉ် စာတမ်းများကို ဖတ်ပြီး နိုင်ငံရေး ဇာတ်ခုံပေါ် ရောက်လာကြ၏
အာဏာတွေ ရလာကြ၏
ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံရေး စာပေတွင် ဝေါဟာရကို ကြွယ်ဝစေသော သခင် စိုးကား ထောင်နံရံထဲတွင် တိမ်မြုပ်နေ၏
လူအများ ရှင်းလင်း နားလည်အောင် အဓိပ္ပာယ် ကောက်ပြသော သခင် သန်းထွန်းကား ချုံနွယ် ပိတ်ပေါင်းများ အကြားတွင် ရောက်နေရလေပြီ
တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ အမှုဆောင် အခန်းတွင် သခင် သန်းထွန်းကို မကြာခဏ တွေ့ရတတ်၏
သခင်အောင်ဆန်း ပင်းယဆောင်တွင် ရှိစဉ် သူသည် မကြာခဏ လာလည်ကာ နိုင်ငံရေးများကို ဆွေနွေးလေ့ ရှိ၏
သူ့ကိုတွေ့တိုင်း မန္တလေး အပေါ်ဖုံး၊ မန္တလေး လုံချည်နှင့် ပြောင်ပြောင်လက်လက် တွေ့ရတတ်၏
စကားကို ညှင်းညှင်းညံ့ညံ့ ပြော၏
ကိုဘဟိန်း အယ်ဒီတာချုပ် လုပ်သော ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ကြွေးကြော်သံ ‘မျိုးညွှန့်’ မဂ္ဂဇင်း (၁၉၃၈) တွင် သခင် သန်းထွန်း၏ အရင်းရှင် ဆန့်ကျင်ရေး ဆောင်းပါးများကို ဖတ်မိ၏
သူသည် ကိုလိုနီ တော်လှန်ရေးကို လှုံ့ဆော်ခဲ့၏
ကျောင်းသားပိုင်းသည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဝင်စား လာကြလေပြီ
သူသည် ကိုဘဟိန်းကို အတော်ခင်၏
ခလေးလို အလိုလည်း လိုက်၏
ကိုဘဟိန်း၏ ဓနရှင်လောက စာအုပ် အမှာတွင် သူသည် ကိုဘဟိန်း အကြောင်းပါ ရောဖက်ကာ ရေးထားရာ အတော်ဖတ်၍ ကောင်း၏
သူသည် အမှာစာ ရေးကောင်းသူ ဖြစ်၏
အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ကျွန်တော် အယ်ဒီတာ ဖြစ်စဉ်က သခင် သန်းထွန်း၊ သခင်စိုးတို့ ထံမှ ဆောင်းပါးများ တောင်းဖူး၏
သခင် စိုး၏ ‘လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ’ မှာ မထုတ်မီ ပြည်ထဲရေး ဌာနက ဆင်ဆာ လုပ်ရာတွင် ပါသွား၏
သခင် သန်းထွန်း၏ ‘နိုင်ငံရေး လက်တွေ့ လုပ်လိုသူများအဖို့ စကားလက်ဆောင်’ ကား ပုံနှိပ်ဖြစ်၏
ထိုဆောင်းပါးကား ထိုခေတ်က ဝါဒဖြန့်ပြီး အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် နာမည်ကြီးအောင် လုပ်ကာ နိုင်ငံရေး လိုက်စားကြသော ပေါ်ပင် နိုင်ငံရေးသမားများကို ပြောင်လှောင်၍ ထားသည်
ဖတ်ရင်း ရယ်မောမိသည်
ထိုဆောင်းပါး အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါလာသော အခါ သခင် သန်းထွန်းမှာ နဂါးနီ စာအုပ်အသင်း လူကြီး
ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးအမှုဆောင် အဖြစ်တွင် ထောင်ထဲ ရောက်နေပေပြီ
နောက် ဂျပန်အဝင် ဒိုင်အိုကျောင်း စစ်ဆေးရုံ၌ သူနှင့် တွေ့သောအခါ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အကြောင်း စကားစပ် မိရာ …. “အဲဒီ ဆောင်းပါး ထည့်တာ ခင်ဗျားကို ကျေးဇူးတင်တယ်” ဟု ကျွန်တော့်အား ပြောသည်
“ကျွန်တော်လည်း အဲဒီတုန်းက မထည့်ဘူးလို့ နေသေးတာ
သခင် သန်းထွန်း ဆောင်းပါး ဖတ်ပြီး သခင်တွေဟာ ဒီလိုပဲ နိုင်ငံရေးသမား လုပ်နေတာလို့ ထင်မှာ စိုးလို့ပဲ
နောက်တော့ ဟာသ ပါတာ၊ စာပြောင်တာနဲ့ ထည့်လိုက်တာပဲ” ဟု ကျွန်တော်က ပြော၏
သခင် သန်းထွန်းကား ပြုံးနေပေသည်
သခင် သန်းထွန်းသည် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများကို နိုင်ငံရေးဘက် ပါအောင်၊ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးကို ပြုအောင် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်ဟု ထင်၏
၁၉၃၉ ခု လောက်က မြေနီကုန်းရှိ ကိုဘဟိန်း၏ အိမ်တွင် သူ့ကို မကြာခဏ တွေ့ရတတ်၏
သခင် အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်လကျာ်၊ သခင် သန်းထွန်းနှင့် ဂိုရှယ် (ထိုအခါက ဘောဂဗေဒ ဂုဏ်ထူးတန်း ကျောင်းသား) တို့ကို တွေ့ရတတ်၏
သခင် သန်းထွန်းတို့သည် ၁၉၃၉ ခုလောက် ကတည်းက ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီကို ဖွဲ့စည်း နေကြသည်
ကိုဘဟိန်းက ကျွန်တော့်ကို မာ့က်စ် ကျမ်းစာအုပ်များကို ပေးဖတ်စေပြီး ကွန်မြူနစ်ဘက် ပါရန် မကြာခဏ ပြော၏
သို့သော် ကျွန်တော်ကား စာပေကို ပို၍ ချစ်၏
ကဗျာကို ပိုစပ်ချင်နေ၏
လျှို့ဝှက်၍ ထုတ်သော အရေးတော်ပုံ အမည်ရှိ စာတမ်းကို ၁၉၃၉ လောက်က ဖတ်လိုက်ရလေ၏
ထို ‘အရေးတော်ပုံ’ ကား ပဌမဆုံးသော ကွန်မြူနစ် ဂျာနယ် ဖြစ်ပေ၏
ရွှေတောင်ကြားလမ်းနှင့် လောင်းဝစ်လမ်း အဆုံတွင် ပိန်းပင်၊ ရေမြက်ရှည်ပင်၊ မှော်ပင်များဖြင့် နောက်ကျိသော ရေအိုင် တအိုင်ရှိ၏
ရေအိုင်မှာ ရေညှိများ လွှမ်းနေသဖြင့် ထိုပတ်ဝန်းကျင်မှ ဘာအရောင်မျှ လာမထင်၊ မှုန်ညို့ညို့၊ စိမ်းဝါဝါသာ လဲ့လဲ့ပေါ်နေသည်ထို ရေအိုင်ရှိ ကုန်းမြင့်ကလေးတွင် ခေတ်ဆန်သော တိုက်တတိုက်သည် မြွတ်ကြားနေ၏
ခရမ်းပွင့်များ တွဲလွဲ ခိုနေသော ဆင်ဝင်ရှေ့တွင် အမြောက်ကလေး နှစ်လက် ဆင်ထား၏
အိမ်ရှေ့ မျက်နှာစာရှိ မြက်ခင်းကား အနီ အဝါ အဖြူ စသော ပန်းမာလာတို့ဖြင့် ပြောက်ကျားနေသည်
ဂျပန်ခေတ်က ထိုနေရာ တဝိုက်တွင် ဘီအိုင်အေ သခင်များ နေထိုင်ကြ၏
ဗိုလ်စကြာ၊ ကိုလှမောင်(ယခု သံအမတ်)၊ ဗိုလ်လက်ျာ၊ သခင်တင်၊ ကိုကျော်ငြိမ်း၊ သခင်ချစ်၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ သခင်လင်း၊ သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း စသူတို့သည် ဤ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တိုက်များနှင့် နေကြ၏
ထို အမြောက်နှင့် အိမ်တွင် ပထမ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နေ၏
နောက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဒေါ်ခင်ကြည်နှင့် လက်ထပ်၍ ပြည်လမ်း ပြောင်းသွားသော အခါ သခင် သန်းထွန်း လာနေ၏
သခင် သန်းထွန်းမှာ ထိုအခါက လူပျို ဖြစ်လေသည်
ယခင်က အင်္ဂလိပ် အထက်တန်း အရာရှိကြီးများ နေသော တိုက်ဖြစ်၍ ခမ်းနား ထည်ဝါသော ဓနရှင် အဆောင်အယောင်များဖြင့် တောက်ပလျက် ရှိသည်
ဖက်ဖူးရောင်ခံတွင် သရက်ထည်ပွင့် ပန်းနွယ် ပန်းခက်တို့ဖြင့် ယှက်လိန်သော ဆိုဖာများသည် အဝါနု နံရံနှင့် အသွေးခြင်း အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်နေကြ၏
ဆိုဖာ ဆက်တီ၏ အလယ်မှာ မဟော်ဂနီရောင် ထနေသော ပန်းအိုးတင် စားပွဲသည် တူရကီ ကော်ဇောပေါ်တွင် အဝင့်သား ထင်နေ၏
မှန်ပြူတင်းမှ အစိမ်းပုပ်ရောင် ဇာခန်းဆီးသည် အပြင်ဘက် ကောင်းကင်ပြာ သစ်စိမ်း ရွက်ညိုတို့ကို မှုန်ရေးရေး မြင်ရအောင် ကာရင်း လေအဝှေ့တွင် ဆွေ့ဆွေ့ခုန်လျက် ရှိ၏
သခင် သန်းမြိုင် သယ်လာသော ဂျာမန် စန္ဒယားကြီးကား အခန်းထောင့်တွင် ရှိပေသည်
အပေါ်မှ ပဒေသာ မီးပွင့်သည် လရောင်ကဲ့သို့ ကြည်အေး မြစိမ်းသော ရောင်ခြည်ဖြင့် သပေးနေသည်
စိမ်းစိမ်းလဲ့လဲ့ ဧည့်ခန်းဆောင်
ဤ စိမ်းစိမ်းလဲ့လဲ့ ဧည့်ခန်းဆောင်မှာပင် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး သခင် သန်းထွန်းသည် မာ့က်စ်၏ ‘အရင်း’ စာအုပ်ကို ဖတ်နေ၏
သခင်တင်သည် ညနေဆိုလျှင် ရောက်လာကာ စန္ဒရားခုံတွင် ဝင်ထိုင်ပြီး ထူးမခြားနား အစပိုဒ်ကို စမ်းပြီး မပီကလာ တီးကြည့်တတ်၏
တီးရင်း အသံပျောက်နေသဖြင့် “လုပ်ပါဦးဗျ … တီးစမ်းပါအုန်း” ဟု ဆိုကာ ကျွန်တော့်ဘက်သို့ လှည့်၍ ပြောတတ်၏
သခင်လင်းကား ဆိုဖာပေါ်တွင် ကိုယ်တခြမ်း မြှုပ်ကာ ရယ်စရာ ပြောနေ၏
ဗိုလ်စကြာ၏ ကြွယ်ဝသော စကားသံသည် ပဲ့တင်ထပ်လျက် ရှိ၏
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းကား ကားနှင့် ရုတ်တရက် ရောက်လာသည်လည်း ရှိ၏
သခင် သန်းထွန်းသည် မာ့က်စ် စာအုပ်ကို ချလိုက်ပြီး “လုပ်ပါဦးဗျ၊ သီချင်း တပုဒ်လောက် … သက်ဝေ ဆိုတာလေ …” ဟု ပြောကာ ကျွန်တော့်ကို မေးငေါ့ပြ၏
သူသည် “သက်ဝေ” သီချင်းကို အလွန် နှစ်သက်၏
ဘယ်တော့မှ မညှိသဖြင့် အသံကြောင်နေသော စန္ဒရားကြီးမှာ ဂီတသံ ထွက်လာရ၏
သခင် သန်းမြိုင်သည် ဘေးမှရပ်ကာ လိုက်ဆိုနေ၏
သူသည် ဘင်ဂျို အတီးကောင်းသူလည်း ဖြစ်သည်
လှသထက် လှမယ်ဆိုယင် ၊ ဆေးဘက်ဝင်ပါသလားလို့ ၊ မောင့်အသဲတွေ မောင့်အသွေးတွေ ၊ မောင့်နှလုံးတွေ ၊ အသုံးပြုပါလေ……. သခင်တင်သည် ဂီတသံဝယ် ငေးမော နေလေပြီ
ညအမှောင်ကူးစတွင် ကိုကျော်ငြိမ်း ရောက်လာကာ သခင် သန်းထွန်းနှင့် စကားပြောကြပြီး မကြာမီ ကားနှင့်အတူ အပြင်ဘက် အမှောင်ထဲသို့ ထွက်သွားကြ၏
ကျွန်တော်သည် ကပ်လျက်ရှိသော တဘက်အိမ်တွင် ကိုဘဟိန်းနှင့် အတူ နေရာ လူစုံတတ်သော သခင် သန်းထွန်းတို့ ဧည့်ခန်းသို့ ကူးကာ လည်ပတ် နေတတ်၏
ဤ စိမ်းလဲ့လဲ့ ဓနရှင်ဆန်သော ဧည့်ခန်းဆောင်မှာပင် ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေး လှုံ့ဆော် စာတန်းများကို ရေးကြသည်
ဤ ဧည့်ခန်းဆောင်မှ ထွက်လာသော ကွန်မြူနစ် တယောက်သည် ‘ပုန်ကန် ထကြွလော့’ ဟူသော စာတမ်းများကို လွယ်အိတ်နှင့် ထည့်ကာ အိမ်ရှေ့ လမ်းပေါ်တွင် လမ်းသလားနေသော ဂျပန် စစ်သားကလေး တဦးကို တိုးမိမတတ် ဖြတ်ကျော်လွန် သွားခဲ့လေသည်
ဤအခန်းဆောင်တွင် အတူဆုံကြ၊ တွေ့ကြ၊ ရယ်စရာ မောစရာ ပြောခဲ့ကြသော သူများသည် ဖဆပလ ကို ဖွဲ့စည်းကာ တော်လှန်ရေး ပြုခဲ့ကြသည်
ဤ စိမ်းလဲ့လဲ့ ဧည့်ခန်းဆောင်မှပင် အနီထဲမှ ကြယ်ဖြူပွင့် ပေါ်နေသော ဖဆပလ အလံကို နွေလယ်အခါ အိပ်မက်နေကြသည်
ဤ စိမ်းလဲ့လဲ့ ဧည့်ခန်းဆောင်တွင် ဆုံခဲ့ကြသော သူများသည်ပင် အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ကုန်လျက် သွေးစည်းနှင့် ကိုင်ကာ စိုက်ခဲ့ကြသော ဖဆပလ အလံကို နှဲ့နေကြပေပြီ
သူတို့ အားလုံးသည် လူပင် ဖြစ်သည်
လူတို့၏ မိုက်မဲခြင်း၊ လိမ်မာခြင်း၊ တကိုယ်ကောင်းကြံခြင်း၊ တိုင်းပြည် အကျိုးကြည့်ခြင်း၊ ယုတ်မာခြင်း၊ သန့်ရှင်း ဖြူစင်ခြင်းတို့ဖြင့် ရောပြွမ်းကာ နေပေမည်
သခင် သန်းထွန်းသည်လည်း သည်လူအများအလယ်မှ လူပင် ဖြစ်လေသည်
ဂျပန်ခေတ်က ကျွန်တော်၏ ငါးရှဥ့်သွေး ကတ္တီပါ ဂျာကင်အင်္ကျီကို ကိုဘဟိန်းက ကြိုက်သည်ဆို၍ ယူထား၏
နောက် သခင် သန်းထွန်းက ကိုဘဟိန်းထံမှ ယူကာဝတ်၏
သခင် သန်းထွန်းသည် ထိုငါးရှဉ့်သွေး ဂျာကင်အင်္ကျီကို အတော် နှစ်သက်၏
ချမ်းသည့် အခါတိုင်း ငါးရှဉ့်သွေး အင်္ကျီကို ဝတ်ကာ နေတတ်၏
သူနှင့် အတူနေကြသော သခင် တင်ထွန်း၊ သခင် လှကွန်းတို့ကား သခင် သန်းထွန်း ရုံးမှအပြန် ကားဆိုက်လျှင် ဆိုက်ခြင်း အဝမှ ကြိုကာ ငါးရှဉ့်သွေး ဂျာကင်ကို ဆီးပေးပြီး … “သခင် သန်းထွန်း ဒီဟာလေး ဝတ်ထားပါ” ဟု စလေ့ရှိ၏
လူဆိုတာ အလှအပကို ချစ်တတ်ကြပေသည်
ဒိုင်အိုကျောင်းရှိ ပြည်သူ့ ဆေးရုံ အပေါ်ထပ် အခန်းတွင် သခင် သန်းထွန်းသည် မကျန်းမာသဖြင့် ဆေးဝါး မှီဝဲ နေသည်
နေ့လယ်ဆိုလျှင် ဧည့်သည်များသည် သူ့အခန်းတွင် ဆုံလှ၏
ဆရာမ ဒေါ်ခင်ကြီး (ဗိုလ်ချုပ်ကတော် ဒေါ်ခင်ကြည်၏ အစ်မ) သည် သူ့ကို ပြုစုနေ၏
ဧည့်သည်ကား မစဲ
ထိုအခိုက် ကျွန်တော်လည်း ဝင်မေးရာ မကြာမီ ဆရာမ ဒေါ်ခင်ကြီးသည် ကာဖီ ယူလာ၏
“သောက်ပါအုံး” ကျွန်တော်က “ဟာ … ဒုက္ခရှာလို့” ဟု ဆိုကာ အားနာဟန် ပြုနေ၏
“သခင် သန်းထွန်း ဧည့်သည်ဆိုရင် ကော်ဖီနဲ့ ဧည့်ခံတယ်” ဟု ဗိုလ်စကြာက ပြောကာ နောက်နေ၏
သခင် သန်းထွန်းကမူ ရှက်နေ၏
နောက် တလခန့် ကြာသောအခါ သခင် သန်းထွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်ကြီးတို့သည် လက်ထပ်လိုက်ကြသည်
လူတို့၏ ဘဝ ဇာတ်လမ်းသည် သည်လိုပဲ ဖြစ်ကြပေမည်
ဂျပန် တော်လှန်ရေး ပြီးစက ကျွန်တော်သည် တောတွင် ရောက်နေရာ ဖဆပလ၏ သတင်းများကိုသာ နားထောင် နေရသည်
ကွန်မြူနစ် ပါတီမှ ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ်ကို ဖတ်ရသည်
ဖဆပလ၏ အမည်မှာ ကမ္ဘာ့ သတင်းစာ ကော်လံထိပ်တွင် မျက်နှာမဲဖြင့် ပါနေလေပြီ
သခင် သန်းထွန်း အမည်ကို နိုင်ငံခြား သတင်းစာများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရ၏
ထိုအခါက သူသည် ဖဆပလ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လေ၏
သူ ဖဆပလမှ ထွက်သောအခါ သူ့နေရာတွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ကိုကျော်ငြိမ်း ရောက်လာ၏
တာရာ မဂ္ဂဇင်း ထွက်ခါစက သခင် သန်းထွန်းထံ ဆောင်းပါး တောင်းဖူး၏
သို့သော် သူလည်း မရေးဖြစ်
ကျွန်တော်လည်း မရောက်တော့
နောက်ဆုံး ဘုန်းကြီးလမ်း ကွန်မြူနစ် တရားပွဲတွင် တူတံဇင် အလံနီကို နောက်ကျောခံလျက် ဓာတ်စက်ရှေ့တွင် တရားဟောနေသော သခင် သန်းထွန်းကို ပရိသတ် အလယ်မှ မြင်လိုက်ရ၏
သခင် သန်းထွန်း၏ တရားကား ပဌမတော့ ခြောက်သွေ့ ပြီးနောက် … တဖြေးဖြေး အချက်အလက်များ ပါလာကာ ဆုံးကာနီးတွင် သွေးကြွ လာစေသည်
သူသည် ၃ နာရီမျှ မရပ်မနား စမ်းရေယဉ်မှ ရေများ စီးသွန်ကျသလို ပြော၏
သူ၏ စကားများထဲတွင် လူအများ ရုတ်တရက် အသိခက်သော စာအုပ်ဆန်ဆန် စကားကြီး၊ စကားကျယ်များ မပါ
ရိုးရိုးနှင့် လူတိုင်း နားလည်သော၊ ရှင်းလင်း ပြတ်သားသော စကားလုံးများနှင့်သာ ပြော၏
ဗမာ့ လက်ရှိ နိုင်ငံရေး အခြေအနေကို ကမ္ဘာ့ အခြေအနေများနှင့် ယှဉ်ကာ နောက်ခံကား ပေးလိုက်ပြီးနောက် အကိုးအကား နှင့်တကွ ပြော၏
လူအများသည် စိုက်ကာ နားထောင် နေကြ၏
ဂျစ်ကားနှင့် အထက်တန်း အရာရှိဟု ထင်ရသောသူ တဦးက “တယ်တော်တဲ့လူပဲ
အချက်အလက်တွေ ချည်းပဲ … ကျုပ် အစက လက်သီးလက်မောင်း တန်းပြီး ကြိမ်းမယ်၊ မောင်းမယ် ထင်နေတာ” ဟု ခပ်တိုးတိုး သူ့အဖော်အား ပြောနေလေသည်
ဓာတ်ခွက်မှ သခင် သန်းထွန်း၏ အသံသည် ညိုမှောင် မှိုင်းမြသော ညဥ့်ဝယ် ပဲ့တင်ထပ်လျက် ရှိသည်
ယခု ပြည်တွင်းစစ် ပြဿနာကိုကား ကျွန်တော် ဘာမျှ ထင်မြင်ချက် မပေးလိုသေး
ဘာပဲပြောကြ၊ အော်ကြ၊ နောက်ဆုံး သည်လူတွေဟာ အတူတူ လူချည်းပါပဲ
ကျွန်တော့် အဖို့ရာကား တော်သူတွေ နေရာကောင်းတွင် ရောက်နေစေချင်၏
လက်တွဲ၍ တော်လှန်ရေး လုပ်လာသူတွေ ယခုလည်း လက်တွဲကာ အုတ်သစ်ကလေးများကို သယ်စေချင်နေ၏
နောက်ပြီး လူအများ ဆန္ဒအရ လုပ်စေချင်၏
မလိုတာကို အတင်းအကြပ် ပေးတာလည်း မကြိုက်
ဒီမိုကရေစီ စင်မြင့်တွင် လွတ်လပ်မှု အခွင့်အရေးသည် ပျံဝဲ နေစေချင်၏
တကယ့် အမြုတေများ ပါဝင်သော အမျိုးသား တပ်ပေါင်းချုပ် ပြည်သူ့ အစိုးရကို လိုချင်၏
ဘတ်တိကလိုအာမီးပြတိုက် သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် မီးပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်
Palameenmadu ရှိ မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်
၎င်းကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၂၈ မီတာ မြင့်သည်
ဘတ်တိကလိုအာမီးပြတိုက်သည် ဘတ်တိကလိုအာမြို့မှ ၅ ကီလိုမီတာခန့် အကွာ ဘားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ကယ်လဒီတံတားအနီး ကန်လမ်း ("မြူးနစ်ဗစ်တိုးရီးယားချစ်ကြည်ရေးလမ်း" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) မှတစ်ဆင့် ၎င်းဆီသို့ သွားရောက်နိုင်သည်
Sinna Uppodai ရေအိုင်မှ ၄ ကီလိုမီတာခန့်ရှေ့ဆက်သွားပါက ရောက်ရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်
ထိုနေရာသည့် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်းများအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကင်းတား ရေလှောင်တမံ ဘက်စုံစီမံကိန်းကို မန္တလေးတိုင်းရှိ ကျောက်ဆည်၊ မြစ်သား၊ တံတားဦးနှင့် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်များအတွက် လယ်ယာနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာန၊ ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနက ဆောင်ရွက်အကောင်အထည် ဖော်ရွက်ခဲ့သည်
ပန်းလောင်မြစ်သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကတည်းက လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် အားကိုးအားထား ပြုခဲ့ရသော မြစ်ဖြစ်သည်
ရှေးအခါကပင် ပန်းလောင်မြစ်ပေါ်၌ ရေလွှဲဆည်များ တည်ဆောက်ကာ ရေပေးတူးမြောင်းများ ဖောက်သွယ်၍ ဆည်ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်
၁၈၉၁-၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်၍ ပန်းလောင်မြစ်ပေါ်၌ အဆင့်ဆင့် တည်ရှိနေသော ကင်းတားဆည်၊ နတ်လွှဲဆည်၊ ကျီမဲဆည်နှင့် ထုံးကြီးဆည်တို့မှ ပေးဝေသော ရေတို့ကို ယနေ့တိုင်အောင်ပင် အသုံးပြုနေရပေသည်
သို့သော် ထိုရေလွှဲဆည်တို့သည် မြစ်အတွင်း ရေစီးရေလာကောင်းမှသာ ထိရောက်စွာရေပေးဝေနိုင်သည်
ထို့ကြောင့် ကျောက်ဆည်၊ မြစ်သား၊ တံတားဦး၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်များအတွင်းမှ လယ်မြေများကို သီးထပ်သီးညှပ် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်အထိ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေသွင်းပေးနိုင်မည့် ကင်းတား ရေလှောင်တမံကြီးကို မြစ်သားမြို့နယ်မှ လက်ရှိကင်းတားရေလွှဲဆည်အထက် ကိုးမိုင်ခန့်အကွာ ပန်းလောင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက် အကောင်အထည် ဖော်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်
ထိုသို့ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေအတွက်သာမက ကင်းတားရေလှောင်တမံသည် လက်ရှိရေသောက်ဧရိယာအတွင်းမှ မြေဧရိယာအချို့ကို ရေကြီးမှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်မည့်အပြင် ရေအား လျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ပေးရန်ကိုပါ ရည်ရွယ်ထားလေသည်
ရေဆင်းဧရိယာ ၈၆၅ စတုရန်းမိုင်ရှိမည့် ကင်းတား ရေလှောင်တမံသည် အမြင့် ၂၃၆ ပေ၊ အလျား ၂ဝ၃၄ ပေ  ရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကန်ရေပြည့်အနက် ၂၁၆ ပေ၊ ရေလှောင် ပမာဏ ၇၈၆ဝဝဝ ဧကပေနှင့် ရေပြင်ကျယ်ဧရိယာ ၈၉ဝဝ ဧက ရှိမည်ဖြစ်၏
ရေလှောင်တမံမှ အချင်း ၂၄ ဒသမ ၆ ပေ ရှိ၍ ရေထုတ်အားနှုန်း တစ်စက္ကန့်လျှင် ၄ဝ၂၄ ကုဗပေ ရှိသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ရေထုတ်ပြွန် အလျား ၁၅၂၅ ပေကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ရေတံခါးတပ် ရေပိုလွှဲဆည် အလျား ၁၄၂ ဒသမ ၇ ပေကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အကျယ် ၂၉ ဒသမ ၅ ပေ၊ အမြင့် ၃၄ ဒသမ ၄ ပေရှိသော ရေတံခါးလေးခုကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်
အရေးပေါ် ရေပိုလွှဲဆည် အလျား ၆၈၉ ပေ ကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရန် ၂၈ မီဂါဝပ်အားစက်နှစ်လုံး တပ်ဆင်မည့် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်
စီမံကိန်းတွင် ကျောက်ဖြည့်တမံ အပါအဝင် ရေလှောင်တမံ ဆိုင်ရာ ရေအားအဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ လက်ရှိဆည်ရေသောက် ဧရိယာအတွင်းမှ ရေပေးမြောင်း၊ ရေနုတ် မြောင်းနှင့် ရေအား အဆောက်အအုံများ ပြုပြင်ခြင်း၊ လက်ရှိ မိုးကောင်းသောက် ဧရိယာကို ရေပေးသွင်းနိုင်ရန် ရေသွင်းရေနုတ်မြောင်းများနှင့် ရေအားအဆောက်အအုံများ အသစ်တည် ဆောက်ခြင်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံနှင့် အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမှုတိုးချဲ့ရေး လုပ်ငန်းရပ်များ၊ စိုက်ပျိုးမှု သုတေသနလုပ်ငန်းများ၊ သွင်းအား စုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် စက်မှုလယ်ယာစနစ်များကို တိုးချဲ့အင်အား ဖြည့်တင်းပေးခြင်း လုပ်ငန်းများစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပါဝင်သည်
လက်ရှိ တူးမြောင်းများ ပြုပြင်ခြင်း လုပ်ငန်းတွင် မြောင်းမကြီးနှင့် မြောင်းလက်တံအလျား ၂၁၅ ဒသမ ၇ မိုင်ရှိ၏
ရေ သောက်ဧရိယာ အသစ်တည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းတွင် မြောင်းမကြီး အလျား ၇၈ မိုင်၊ မြောင်းခွဲ မိုင် ၁၄ဝ၊ မြောင်းလက်တံမိုင် ၂၈ဝ စုစုပေါင်း ၄၉၈ မိုင်ပါဝင်သည်
ယခုအခါ လက်ရှိ ဆည်ရေသောက် ဧရိယာသည် ၈၈ဝဝဝ ဧက ရှိသည်ဖြစ်၍ စီမံကိန်းပြီးဆုံးချိန်တွင် ရေသောက်ဧရိယာ အသစ် ၁၁၃၅ဝဝ ဧက တိုးတက်လာမည်ဖြစ်ရာ ထိုဒေသတွင် စုစုပေါင်း ဆည်ရေသောက် ဧရိယာ ၂ဝ၁၅ဝဝ ဧကရှိလာမည် ဖြစ်သည်
သီးနှံစိုက်ဧကသည်လည်း ၃၂၂၄ဝဝ ဧကအထိ တိုး တက်မြင့်မားလာပြီး ရေကြီးမှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်မည့် ဧရိယာဧက တစ်သောင်းရှိလာမည်ဟု မျှော်မှန်းထားပေသည်
စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ဆည်မြောင်း ကဏ္ဍအတွက် ခန့်မှန်းကျပ်ငွေ ၁ဝ၆ဝ ဒသမ ၄ သန်းကုန်ကျမည်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ စက်မှုလယ်ယာနှင့် အခြား ကဏ္ဍများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းကုန်ကျငွေ ၁၅၈၆ ဒသမ ၇ သန်းရှိမည်ဖြစ်သည်
စီမံကိန်း၏ ရေအားလျှပ်စစ်ကဏ္ဍအတွက် လိုအပ်သော ချေးငွေ ဒီမတ် ၈၁ သန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဓာတ်အားပို့လွှတ်ရေး စီမံကိန်းအတွက် လိုအပ်သော ချေးငွေ ဒီမတ်သန်း ၇ဝ ကိုလည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ကေ အက်ဖဒဗလျူဘဏ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကော်ပိုရေးရှင်း၊ မြန်မာ့နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုဘဏ်တို့ ငွေချေးစာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်
ကင်းတား ရေလှောင်တမံ ဘက်စုံစီမံကိန်းကာလကို ၁၉၈၁-၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်အထိ သတ်မှတ်ထားသည်
စီမံကိန်းကို စတင် အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိရာတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်း၌ တမံအဝင် ဆက်သွယ်ရေး လမ်း ၂၂ ဒသမ ၂ မိုင်ပြီးစီး၍ စခန်းဝန်ထမ်းနေအိမ်၊ ရုံး၊ ဂိုဒေါင် စသောအဆောက်အအုံ ၂၈၅ လုံး တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်
'ဇန်နဝါရီလ၊ Gregorian ပြက္ခဒိန်၏ ပထမလ
ရောမနတ်ဘုရား ဂျနုစ် (Janus) ၏ အမည်ကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
ဇန်နဝါရီသည် ၁၅၃ ဘီစီထက် နောက်မကျဘဲ ရောမနှစ်၏ ပထမလအဖြစ် မတ်လကို အစားထိုးခဲ့သည်
နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ - ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာပြည်) - ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ - ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်နေ့ခေါ့တစ်ခရစ်ယာန်ခရစ္စမတ်နေ့ - ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်နေ့ဩစတြေလီအာနေ့ - ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့သမတမင်းနေ့ (အိန္ဒိယနိုင်ငံ) - ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့
ခချယ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Khachei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ လဂါတ်ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပြင်ခရိုင်
ဦးနု သို့မဟုတ် သခင်နု (၂၅ မေ ၁၉၀၇ - ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
ဦးနုသည် မြန်မာအမျိုးသားခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်
သူသည်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြခံဥပဒေအရ နိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန် ၁၂ ရက်ထိ၊ တစ်ဖန် ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ထိနှင့် နောက်ဆုံး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၄ ရက်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ် ၂ ရက်ထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
ဦးနုသည်  ဧရာဝတီတိုင်း၊မြောင်းမြခရိုင်၊ ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ ဦးစံထွန်း၊ အမိ ဒေါ်စောခင်တို့မှ ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊မေလ၊၂၅ ရက်၊ စနေနေ့ နံနက် ၈နာရီ၊ ၃၉မိနစ်၊ ၁၅စက္ကန့်  ၌ မွေးဖွားသည်
မွေးချင်းနှစ်ဦးတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ညီငယ် အမည် မှာ မောင်ဥ ဖြစ်သည်
၁၉၂၀ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ဝါးခယ်မမြို့အစိုးရကျောင်း၌ ပဉ္စမတန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
၆-တန်း၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် ဝါးခယ်မ အမျိုးသားကျောင်းတွင် ဆရာ အခက် အခဲ ရှိနေ၍ ဆရာတစ်ဘက် ကျောင်းသားတစ်ဘက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၂၅-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့  မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း မှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
မြို့မကျောင်း သည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်း မြို့နယ်တွင် စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌  ဘီ.အေ (ဝိဇ္ဇာ) ဘွဲ့ကို ရယူခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လူငယ်များအစည်းအရုံး တည်ထောင်ရာတွင် ကမကထလုပ်၍ ပါဝင်ခဲ့သည်
ဦးသန့်၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ပန်းတနော်မြို့ အမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်
သုံးခွမြို့ အမျိုးသားကျောင်းသို့ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်
၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် ပန်းတနော်မြို့ အမျိုးသားကျောင်း ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ သမီး မမြရီ နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်
ပန်းတနော် အမျိုးသားကျောင်းတွင် ပြန်လည်၍ တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်
ဦးနုတွင် သားနှစ်ဦး၊ သမီး နှစ်ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်
သားအကြီးမှာ ဦးသောင်းထိုက်ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သည်
သူ၏ နိုင်‌ငံရေးဘဝသည်  ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်‌ကို ရယူခဲ့ချိန်မှ  စတင်‌ခဲ့သည်‌
ထိုအချိန်တွင် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်းမှာ သမဂ္ဂ၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်ခဲ့သည်
သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် သမဂ္ဂတွင်ပါသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကြောင့် ကျောင်းမှထုတ်ပစ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ထိုကိစ္စကြောင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယအကြိမ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
ကျွန်ပညာကို အလိုမရှိဟူသော သဘောဖြင့် ဘီအေဘွဲ့ကိုပြန်အပ်ခဲ့သည်
၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် သတင်းဆရာ ဦးဘခိုင်၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုတို့ ဖွဲ့စည်းထားသော ဖေဘီယံ နိုင်ငံရေးပါတီတွင် ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့သည်
ဦးနုနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်က ဖွဲ့ခဲ့သော တို့ဗမာအစည်းအရုံး အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာကြပြီး သူတို့၏ နာမည်ရှေ့တွင် 'သခင်' ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို တပ်ခဲ့ကြသည်
မိမိတို့နိုင်ငံတွင် မိမိတို့သာ သခင်များဖြစ်ကြောင်း ပြယုဂ်အဖြစ် တပ်ခြင်း ဖြစ်သည်
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရပြီး နှစ်အနည်းငယ်အထိ သခင်တပ်ခြင်းကို ဆက်ထိမ်းပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ဖြစ်၍ ‘သခင်’ ဟုအမည်ရှေ့တွင်တတ်ရန် မလိုတော့သည့်အတွက် ‘သခင်’ကို မသုံးတော့ပဲ ဦးနုဟုသာပြန်လည်သုံးနှုန်းစေခဲ့သည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်က သခင်သန်းထွန်းနှင့်အတူ ‘နဂါးနီ’ စာပေတိုက်ကို ပူးတွဲထူထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းပါတီသည် နောင်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ဖြစ်လာသည်
ထို့နောက် ပေါင်းစည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး (ဖဆပလ) အဖွဲ့ကြီးကိုပါ ပူးတွဲထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များဝန်းကျင်ကတည်းက ဂျပန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်မှုလက်အောက်မှ ရုန်းထွက်ရန် ဆော်ဩတိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်
ကိုလိုနီအစိုးရ၏ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် သခင်စိုး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဒေါက်တာဘမော် တို့နှင့်အတူ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၉ ရက်တွင် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်းနှင့် တကွ အစိုးရဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များ လုပ်ကြံခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချူပ် ကလဲမင့်အက်တလီနှင့် အတူ လွတ်လပ်ရေးသဘောတူညီမှုစာချူပ် (နု-အက်တလီ စာချူပ်) ကို ဦးနုဦးဆောင်သည့် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြ﻿သောဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ  ခေါင်းဆောင်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဦးနု၊  ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သူရိယ ဦးသန်းမောင်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ အာဏာရှင် လှရွှေ တို့ပါဝင်ကြသည်
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ဦးနုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
လွတ်လပ်ရေးရလျှင်ရချင်း ဦးနုသည် တိုင်းရင်းသားများ အထူးသဖြင့် ကရင်များ၏ ပုန်ကန်ခြင်းနှင့် တပ်မတော်၏တပ်ရင်းအချို့ အပါအဝင် ကွန်မြူနစ်ဂိုဏ်းကွဲများ၏ ပုန်ကန်ခြားနားမှုကို ခံရသည်
နောက်ထပ်ဆင့်၍ပေါ်လာသည်မှာ တရုတ်ပြည်မှ ကွန်မြူနစ်များတိုက်ထုတ်လိုက်သည့် ကူမင်တန်(ကေအင်တီ) တပ်ပြေးအဖွဲ့ပါ တိုးလာသည်
သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ဖျားတွင် စခန်းများစွဲထားပြီး ၁၉၅၀ နှစ်ဦးနောက်ပိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံက နှစ်အတန်ကြာတိုက်ထုတ် ခဲ့ရသည်
ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်
သူသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဖဆပလ အဖွဲ့ဝင် ဦးဗဆွေ (၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်) က ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇွန်ထိ တစ်နှစ်ဝင်ရောက် တာဝန်ယူခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်ဖေဖော်ဝါရီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးနု၏ ‘သန့်ရှင်း’ ဖဆပလပါတီသည် ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် ဦးဗဆွေတို့၏ ‘တည်မြဲ’ ဖဆပလပါတီကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၄ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုပါတီကို ထူထောင်ပြီး အာဏာကို ပြန်ရယူခဲ့သည်
၁၉၆၂ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးနုအား ရန်ကုန်ပြင်ပ၏ စစ်တန်းလျားတစ်နေရာတွင် ၎င်း၏ လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်သည့် အနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ဟု စကားအလှသုံး၍ ပြောဆိုကာ ချုပ်ထားလိုက်သည်
၁၉၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင်မှ လွှတ်လိုက်သည်
(ဂါးဒီယန်းနှင့် ဝပ်ကင်းပီးပယ်ဒေလီး ၁၉၆၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ထုတ် သတင်းစာများတွင် ဦးနုလွှတ်လိုက်သည့် အကြောင်းရှု) ၁၉၆၂ ခု မတ် ၂ ရက်က သမ္မတ မန်းဝင်းမောင် (၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန် ကွယ်လွန်) နှင့် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြင့်သိန်း (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ - ၁၉၉၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ ရက်)တို့ကိုပါ ၎င်းတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက်ဟုဆိုကာ ထိန်းသိမ်းထားလိုက်သည်
မန်းဝင်းမောင်အား ၁၉၆၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာတွင် ပြန်လွှတ်ပြီး ဦးမြင့်သိန်းအား ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် ပြန်လွှတ်သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဦးနုသည် ကြားဖြတ် အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်တင်သွင်းသည်
သူ၏ အကြုံပြုစာတွင် ဤကိစ္စကို ၎င်းသည် အကြိမ်ကြိမ် စဉ်းစားပြီး၊ အခြားနည်းလမ်းများကိုပါ စဉ်းစားပြီးမှ စိတ်ရင်းကောင်းစေတနာမှန်နှင့် တင်ပြရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တို့ကိုပါဖော်ပြထားသည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုထားသည့် ဦးနု၏ ကြားဖြတ်အစီရင်ခံစာ သို့မဟုတ် အကြံပေးစာကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် ဝပ်ကင်းပီးပယ်လ်ဒေးလီးသတင်းစာများတွင်ရှု)ယင်းအကြံပေးစာ သို့မဟုတ် အစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းပြီးနောက် ဦးနုသည် နေထိုင်မကောင်းပါဟု ဟန်ဆောင်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဘုရားဖူးသွားမည်ဟု အကြောင်းပြုပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်
(၁၉၆၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ လေးကြိမ်မြောက် ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပေးခဲ့သည့် အဖွင့်မိန့်ခွန်းတွင် ဦးနု၏အကြံပေးချက်ကို တရားဝင်ပယ်ချခဲ့သည်
သူသည် အာဏာကို မက်မောလွန်း၍ ရယူထိန်းသိမ်းထားခြင်းမဟုတ်ကြောင်း၊ အလုပ်သမားနှင့် တောင်သူလယ်သမားများ၏ ဘဝကို မြှင့်တင်ပြီး သူတို့၏ စားဝတ်နေရေး သာယာဝပြောရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်လို၍သာ ဆောက်ရွက်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ဦးနု၏ အကြံပြုချက်သည် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲခြင်းနှင့်တူကြောင်း )(မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ စာတမ်းဖတ်ပွဲကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၇ ရက် နှင့် ၈ ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာတို့တွင်ရှု) ထိုအချိန်တွင် ဦးနုသည် လန်ဒန်တွင် သူသာလျှင် တရားဝင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဆက်လက်ရှိနေသေးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၆၉ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၇ ရက်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် သူသာလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာပြည်သူများအား သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်မရမချင်း ကြိုးစားအားထုတ်သွားမည်ဟု ကတိကဝတ်ပြုကြောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ယခုအခါ လွတ်လပ်ရေးဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တိုက်ယူခဲ့သည့် ဖက်ဆစ်အာဏာရှင် အစိုးရမျိုးအောက်တွင် ကျရောက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်
(ဦးနု၏ လန်ဒန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ အပြည့်အစုံကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁ ရက်ထုတ် ဂါးဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာများနှင့် ၎င်းမိန့်ခွန်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ အပြည့်အစုံဘာသာပြန်ထားသည်ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁ ရက် အစိုးရထုတ် မြန်မာသတင်းစာများတွင်လည်း ကြည့်နိုင်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနုသည် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီကို ထူထောင်ပြီး လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်
(၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၂၉ ရက် ထုတ် ဂါဒီးယန်းနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုနှင့် ဇနီးဒေါ်မြရီ ရန်ကုန်လေဆိပ်သို့ ၃:၃၀ နာရီတွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိသတင်းကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသင်တန်းများပို့ချပြီး (၁၉၈၇ ခုနှစ်က ဦးနုသည် မြောက်အီလီနွိုင်း တက္ကသိုလ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်
မထင်မရှားနေနေခဲ့ပြီး ဦးနုသည် ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံ၌ ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီကို ထောင်ကာ ပြန်လည်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၉၆၉ ခုနှစ်က သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဝန်ကြီးချုပ်‌ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်ကို ပဲ့တင်ထပ်၍ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ထပ်မံ၍ ကြေညာခဲ့ပြန်သည်
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အောင်ကြီး(ရှစ်လေးလုံး ကာလက အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား) တို့အား ကြားဖြတ် အစိုးရဖွဲ့ရန် ကမ်းလှမ်းချက်ကို ၎င်းတို့မှ လက်မခံခဲ့ပေ
သူသည် လက်မလျှော့ပဲ သူ၏ အစိုးရကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်က ဖြုတ်ချခဲ့သည့် သမ္မတဟောင်း မန်းဝင်းမောင်ကို သမ္မတနေရာတွင် ပြန်လည် ခန့်အပ်လျက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်မှု အဖွဲ့ (နဝတ)ကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် နဝတမှ ဦးနုအား ၎င်း၏ကြားဖြတ်အစိုးရအား ဖျက်သိမ်းပေးရန် အကြိမ်ကြိမ်တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဦးနုမှ မလိုက်လျောခဲ့ပေ
ထို့ကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ဦးနုအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ဖမ်းထားလိုက်သည်
ထိုစဉ်က နဝတပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက သူ့အားနိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် ရုံးတင်တရားစွဲဆို၍ ရသော်လည်း အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ပြီဖြစ်ခြင်းနှင့် လွပ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကြောင့် သူ့အားတရားမစွဲဆိုခြင်း ‌ဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်
၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက် နဝတဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင် (၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇူလိုင် ကွယ်လွန်) အား အာဏာစွန့်လွှတ်စေခဲ့သည့် တစ်ရက်တည်းတွင် ၎င်းအားပြန်လွှတ်ခဲ့သည်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို ကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ပြီး တိုင်းပြည်၏ လောကုတ္တရာရေးရာဆိုင်ရာ ထင်ပေါ်သည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာပွဲအတွက် ကမ္ဘာအေးစေတီတော်နှင့် မဟာပါသဏလှိုဏ်ဂူတော်တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် ၁၉၅၄-၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ထိုပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ဦးနု၏ အဓိက လုပ်ရပ်များကြောင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ပါလီမန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်
ယင်းကိစ္စကြောင့် ခရစ်ယာန်လူနည်းစုများ‌ ဖြစ်ကြသည့် ကချင်၊ ကရင်တို့ နှင့် သွေးကွဲစေခဲ့သည်
နွားသတ်ခြင်းကိုလည်း တရားဝင်ပိတ်ပင်ခဲ့သဖြင့် အမဲသားကို တိုးတိုးသားအ‌ဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ရသည်  အထိဖြစ်ခဲ့သည်
‌‌ဦးနုသည် စာအုပ်အချို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး အချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးတို့မှ ဘာသာပြန်ခဲ့ကြသည်
သူ၏ စာအုပ်အချို့မှာ လူထုအောင်သံ(၁၉၁၅)၊ ဂျပန်အောက်မြန်မာနိုင်ငံ(၁၉၅၄)၊ အာရှတိုက်သားတစ်ဦး၏ အဆိုအမိန့်(၁၉၅၃) နှင့် မြန်မာပြည်၏ ရှေ့သို့မျှော်(၁၉၅၁) တို့ ဖြစ်ကြသည်
သူ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထိုပ္ပတ္တိ (၁၉၀၇- ၁၉၆၂) တာတေ-စနေသားကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဧရာဝတီစာပေမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဦးမောသီရိက ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၎င်းအတ္ထုပ္ပတ္တိ ပထမအကြိမ်ပုံနှိပ်ခြင်းကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဦးလောရုံက ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်
ဦးလောရုံမှာ ၁၉၆၃ ခုထိ နေရှင်းသတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးနုကဲ့သို့ပင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ထောင်ချခြင်းကို ခံရသည်
ဦးနုဝန်ကြီးချုပ် မဖြစ်မီက ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်လွန်များဝန်းကျင်တွင် ဒေးလ်ကာနယ်ဂျီ၏ ‌How to Win Friends and Influence People ကို လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့သည်
ဘာသာပြန်လိုက်သောအခါ လူသားမှ လူသားများအား အမြတ်ထုတ်ခြင်းအဓိပ္ပာယ် ပေါက်စေလေသည်
နောက်ပိုင်း စာအုပ်ကို ပိုမိုနားဝင်ချိုစေသည့် မိတ္တဗလဋီကာ ဟုပြန်ဆိုခဲ့သည်
ဤသည်ကို မိတ်ဖွဲ့နည်းကျမ်း (လူမှုရေးကျမ်းဟု ပြန်ဆိုနိုင်သည်
ဒုတိယအကြိမ် ပုံနှိပ်ခြင်းကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်များက ကျောင်းများတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်
အခြားသော ကျောင်းသုံးစာအုပ် အဖြစ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည် ဦးနု၏ ပင်ကိုရေးစာအုပ်မှာ လူထုအောင်သံဖြစ်သည်
ဦးနုသည် အသက် ၈၇ နှစ် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သူ၏ ဇနီး ဒေါ်မြရီမှာ သူ့အရင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
သူ့တွင် သားသမီး ၅ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ဆန်းဆန်း(သမီး)၊ သောင်းထိုက်(သား)၊ မောင်အောင်(သား)၊ သန်းသန်း နှင့် ချိုချို (သမီးများ) ဖြစ်ကြသည်
ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင် အောင်မြင်သော ဝတ္ထုရေးဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်
ကိုလိုနီခေတ်က ရေးသားခဲ့သည့် ရက်စက်ပါပေ့ကွယ် ဆိုသည့် ဝတ္ထုတွင် ဦးနုသည် ချမ်းသာသောလယ်ပိုင်ရှင်များ ရမ်းချင်တိုင်းရမ်းခဲ့ကြပုံများကို ပီပြင်စွာသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်
ဦးနုသည် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူထားစဉ် အတွင်း ရေးသားခဲ့သော လူထုအောင်သံဟူသည့် ပြဇာတ်မှာ မိသားစုတစ်စုတွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒီများကြောင့် ဖရိုဖရဲပြိုကွဲသွားရပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်
ထူးဆန်းသည်မှာ ပြဇာတ်၏ပထမအကြိမ် ထုတ်လုပ်မှုကို ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်၊ ပါစေဒီးနားတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့် ကာတွန်းစာအုပ်အဖြစ် ထွက်လာပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်း ပြန်ဆိုခဲ့သည်
၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အထွတ်အထိပ်အချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား အဖြစ်ပါ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အချို့လူများသည် ဤပြဇာတ်ကို ကျောင်းသားဘဝက သင်ယူခဲ့ဖူးကြောင်း မှတ်မိနေကြပေလိမ့်မည်
တကယ့်အလှ ဟူသည့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပွဲ မတိုင်မီက ထုတ်ဝေခဲ့သော ပြဇာတ်တွင် ဦးနုသည် အဆင့်မြင့်နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အထက်သို့ ဆန်တက်နေသည့် ကွန်မြူနစ်များအတွင်းဖြစ်ပေါ်နေသော ခြစားဖောက်ပြန်နေသည့် နိုင်ငံရေးလောကကို အကျည်းတန်စွာ သရုပ်ဖော်ထားသည်
၎င်း ပြဇာတ်မှာ ထိုစဉ်အခါက ခေတ်ကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသည့်အပြင် မြန်မာစာပေတွင် မရှိသလောက်ရှားပါးသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်
ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာတွင် အခန်းဆက်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ပတ်ဝန်းကျင်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို အားမနာတမ်းသရုပ်ဖော်ထားပြီး ၎င်းရပ်တည်ချက်သည် သိန်းဖေမြင့်၏ တက်ဘုန်းကြီး ဝတ္ထု၏ ရပ်တည်သရုပ်ဖော်မှုနှင့်လည်း ဆင်တူလှသည်
တက်ဘုန်းကြီးမှာကဲ့သို့ပင် ‘မ’ ပြဿနာ ဇာတ်ရှုပ်များသည် ရိုးရာမြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု စရိုက်များနှင့် ဆန့်ကျင်သည့် အခြေအနေများကို ဖော်ပြထားရှိသည်
ဤ တစ်ကြိမ်တွင် ‘မ’ ပြဿနာ အရှုပ်တော်ပုံများမှာ လက်ဝဲ လင်္ကျာ အုပ်စု နှစ်အုပ်စု စလုံးမှ နိုင်ငံရေးသမားများ လောက အတွင်းတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ရဲ့ အုတ်ဂူကြံတောသုသာန် မှာ နောက်ဆုံးပြုလုပ်သွားတဲ့ ဈာပနက မြန်မာနိုင်ငံဝန် ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ရဲ့ အုတ်ဂူပါ
ဦးနုရဲ့  အုတ်ဂူပေါ်မှာ  အဂ်တေနဲ့  သွန်းလုပ်ထားတဲ့ "လက်ဖဝါး " ဗလာပုံ စိုက်ထူထားပါတယ်
"လူတစ်ယောက် ဟာ သေသွား ပြီဆိုရင် ပိုင်ဆိုင်မှု ၊ စည်းစိမ် ၊ ဥစ္စာ ဘာမှ ပါမသွားဘူး ၊ လက်ဗလာချည့်ဘဲ ၊ ဘာမှ မပါဘဲ သေရတယ်ဆိုတဲ့ တရားသဘောကိုပြောပြတဲ့ သက်တေ အဖြစ်နဲ့ ဖော်ပြတာပါ
၁၉၂၅"အချစ်လော၊ အမုန်းလော"၊ ဓူဝံ မဂ္ဂဇင်း၁၉၃၆"သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား" ဇာတ်ညွှန်း၊ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၁၉၃၇"ခေတ်မီ ပြဇာတ်တိုများ" နဂါးနီ စာအုပ်အသင်း၁၉၃၈"ဗမာ့သတ္တိ""လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း" ပထမတွဲ"လူပေါ်လူဇော်လုပ်နည်း" ဒုတိယတွဲ (နောင်အခါ ဤစာအုပ်အား "မိတ္တဗလဋီကာ" ဟု အမည်သစ်ပြောင်း၍ ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း)၁၉၃၉"ဂန္ဓာလရာဇ်"၊ နဂါးနီ စာအုပ်တိုက်၁၉၄၀"နိုင်ငံရေးအဘိဓာန်" (သခင်လှဖေနှင့် တွဲရေး)၁၉၄၁"နွားသိုးကြိုးပြတ်" ပြဇာတ်"ပုထုဇနော ဥမ္မတကော" ပြဇာတ်"ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်""ဦးသောင်းဒန်"၁၉၄၃"ပုထုဇနော ဥမ္မတကော"၁၉၄၅"အာဇာနည်ဆိုတာ ဘာလဲ""မာစ်ဆဇ္ဇင်းမ်ဆိုတာ ဘာလဲ" (ဗမာတွေ ဘာလုပ်ရမလဲ)"ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်" ပထမအကြိမ်"ငါးနှစ်ရာသီ ဗမာပြည်" ဒုတိယအကြိမ် (အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန၊ အတိုင်ပင်အရာရှိကြီး မစ္စတာ ဂျေ အက်ဖ် ဖာနီဗဲလ် က အင်္ဂလိပ်သို့ ဘာသာပြန်)"Towards Peace & Democracy"၁၉၄၉"မိတ္တဗလဋီကာ" တတိယအကြိမ်"အာဇာနည်" ဒုတိယအကြိမ်"လူမွဲတို့၏ ထွက်ရပ်လမ်း"၁၉၅၀"မိတ္တဗလဋီကာ" စတုတ္ထအကြိမ်၁၉၅၁"From Peace to Stability"၁၉၅၂"စာရိတ္တမဏ္ဍိုင်""The People Win Through""လူထုအော်သံ" ပြဇာတ်၁၉၅၃"ကမ္ဘာကျော် ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်များ""အာဇာနည်" တတိယအကြိမ်"မိတ္တဗလဋီကာ" ပဉ္စမအကြိမ်"နိုင်ငံတော်ပန်းတိုင်""Burma Looks Ahead""မိတ္တဗလဋီကာ" ဆဋ္ဌမအကြိမ်"အာဇာနည်" စတုတ္ထအကြိမ်"Burma under the Japan: Picture and Portraits"၁၉၅၅"အသားထဲက လောက်ထွက်" ပြဇာတ်"ပြည်ထောင်စုပန်းတိုင်" ပထမတွဲ"ပြည်ထောင်စုပန်းတိုင်" ဒုတိယတွဲ"မိတ္တဗလဋီကာ" သတ္တမအကြိမ်"မိတ္တဗလဋီကာ" အဋ္ဌမအကြိမ်"ပြည်တော်သာပန်းတိုင်""Forward with the People"၁၉၅၆"မိတ္တဗလဋီကာ" နဝမအကြိမ်၁၉၅၇"အာဇာနည်" ပဉ္စမအကြိမ်"ပြည်တော်သာပန်းတိုင်" ဒုတိယအကြိမ်၁၉၅၈"ဓမ္မအကြောင်း""ငါးပါးသီလအကြောင်း""ငါးပါးသီလ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သံဃာတော်၊ ဓမ္မအကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာအရေးတော်ပုံ" ပထမအကြိမ်၁၉၅၉"ဖိနှိပ်မှု တိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်" ပထမအကြိမ်"ဖိနှိပ်မှု တိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်" ဒုတိယအကြိမ်"ဒီမိုကရေစီကာကွယ်ကြ" (မြန်မာ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာ)"ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်လိုသော်""We Must Defend Democracy"၁၉၆၀"ငါးပါးသီလ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သံဃာတော်၊ ဓမ္မအကြောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာအရေးတော်ပုံ" ဒုတိယအကြိမ် "သကအလ" ပြဇာတ်၁၉၆၁"Wages of Sin"၁၉၆၂"အိန္ဒိယပြည်၌ ဟောပြောသော ဗုဒ္ဓတရားတော်များ"၁၉၆၃"ပုထုဇနော ဥမ္မတကော" ဒုတိယအကြိမ်၁၉၆၇"ကာမတဏှာ" ပထမတွဲ၊ ပထမအကြိမ်"ကာမတဏှာ" ဒုတိယတွဲ၊ ပထမအကြိမ်၁၉၆၈"ကာမတဏှာ" ပထမတွဲ၊ ဒုတိယအကြိမ်"ကာမတဏှာ" ဒုတိယတွဲ၊ ဒုတိယအကြိမ်"ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်" ဒုတိယအကြိမ်"ရုပ်စုံအခြေခံသမိုင်း" အတွဲ ၁၁၉၈၂"ကာမတဏှာ" ပထမအကြိမ် (နှစ်အုပ်တွဲ)၁၉၈၃"ညောင်ကန်အေး ဝိပဿနာတရားတော်""ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့" ပထမအကြိမ်"ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်" တတိယအကြိမ်"ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်" (မြန်မာ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာ)၁၉၈၄"ကျေးဇူးရှင်" ပထမအကြိမ်"ဓမ္မစကြာ တရားတော်"၁၉၈၅"အနတ္တလက္ခဏာသုတ် တရားတော်"၁၉၈၇"ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့" ဒုတိယအကြိမ်၁၉၈၈"တြိရတနသဗ္ဗဇေယျ မင်္ဂလာဂါထာတော်များ"၁၉၉၆"မိတ္တဗလဋီကာ" ဒဿမအကြိမ်၁၉၉၇"အာဇာနည်" ဆဋ္ဌမအကြိမ်၂၀၀၀"ကာမတဏှာ" ဒုတိယအကြိမ် (နှစ်အုပ်တွဲ)"မိတ္တဗလဋီကာ" ဧကာဒဿမအကြိမ်၂၀၀၄"ငရဲဆိုတာ ချိုနဲ့လားဗျို့" တတိယအကြိမ်"အာဇာနည်" သတ္တမအကြိမ်"ကျေးဇူးရှင်" ဒုတိယအကြိမ်၂၀၁၂"တာတေစနေသား" ပထမအကြိမ်၂၀၁၃"တာတေစနေသား" ဒုတိယအကြိမ်
စကားပုံ ဆုံးမစာ ကို သူတော်ဦးနု (ခရစ် ၁၉-ရာစု)က ရေးသားခဲ့သည်
ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်ရမည်၊ ယုတ်လှတာကို ပယ်ရမည်
ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်မှ အေးမြရာသည်
ယုတ်လှတာကိုပယ်မှ ဘေးပကွာသည်
သေရည်ကို မသောက်နှင့်၊ ရေကြည်ကို မနှောက်နှင့်
သေရည်ကို သောက်ပါက အပါယ်ဘုံသို့ ကျတတ်သည်၊ ရေကြည်ကို နှောက်က အနယ်မှုန်တို့ ထတတ်သည်
ထင်တိုင်းလည်း နှိပ်၍မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း သိပ်၍မမျိုနှင့်
ထင်တိုင်းနှိပ်၍ဆိုက ရန်အသွယ်သွယ်ပွားတတ်သည်
ဝင်တိုင်းသိပ်၍မျိုက အန္တရာယ်များတတ်သည်
အယုတ်တရားကို အလိုမရှိနှင့်၊ မဟုတ်စကားကို မဆိုဘိနှင့်
အယုတ်တရားကို အလိုရှိက ဘဂဝါ၏ စကားကို ပယ်ရာကျချေသည်
မဟုတ်စကားကို ဆိုဘိက သမာဓိတရားတို့ ကွယ်ပရလေသည်
အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှလျှင် သတိထား၊ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝလျှင် မကြည်စားနှင့်
အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှက ဇာဂတန်တတ်သည်
တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝက မာနထန်တတ်သည်
မတော်ဘဲကို မဝယ်နှင့်၊ ခေါ်ဘဲကို မလယ်နှင့်
မတော်ဘဲကို ဝယ်လေက သပြာဓန ရှုံးတတ်သည်
မခေါ်ဘဲကို လယ်ချေက မကြာခဏ မုန်းတတ်သည်
ခရီးကိုလည်း အပြင်းမသွားနှင့်၊ မီးကိုလည်း အကြွင်းမထားနှင့်
ခရီးကို အပြင်းသွားက မှားတတ်သည်
မီးကို အကြွင်းထားက ပွားတတ်သည်
ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမမှားလေနှင့်၊ အနာရောဂါကို မကြီးပွားစေနှင့်
ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမှားက မုချမှောက်တတ်သည်
အနာရောဂါကို ကြီးပွားစေက ဒုက္ခရောက်တတ်သည်
စကားစကားပြောဖန်များ၊ စကားထဲက ဇာတိပြ၍ မာနတံခွန် ထူတတ်သည်
တရားတရားဟောဖန်များ တရားထဲက ပါဠိရ၍ ဒါနအလွန် လှူတတ်သည်
သံသရာလောက၊ နှစ်ဝအကျိုး၊ ပွားတိုးစေမှု၊ အာရုံပြုလျက်၊ ဦးနုမည်ခေါ်၊ ငါသူတော်လျှင်၊ နာပျော်ဖွယ်ရာ၊ ဆုံးမစာကို၊ တကာ-တကာမ၊ မှတ်သားကြ၍၊ နေ့ညလေ့ကျက်ကြပါလော့
ဓလဝေါအညာစုရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပွတ်ကုန်း
တခယာမရွာ (高山村, တခယာမ-မုရ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့၌ ရွာတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၇၁၀၁ ဦးရှိကာ အိမ်ထောင်စု ၂၄၆၆ စု ရှိသည်
လူဦးရေ သိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၇၂ ဦး ရှိသည်
ကျေးရွာ၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၉၈.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈.၀၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်
တခယာမရွာကို ဂျပနိုင်ငံရှိ အလှပဆုံးကျေးရွာများထဲမှ တစ်ရွာအဖြစ် စာရင်းသွင်း သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်
တခယာမရွာသည် နဂနိုစီရင်စု၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဂွန်းမစီရင်စုနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေကြသည်
ရွာသည် တောင်ထူထပ်သည့် ဧရိယာတွင် တည်ရှိပြီး ခိတဟိုတခတောင်သည် ကျေးရွာ၏ နယ်နိမိတ်တွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသပါဝင်လျက်ရှိသည်
နဂနိုစီရင်စုNaganoSuzakaObuseYamanouchiGunma PrefectureKusatsuTsumagoiNakanojōဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေအချက်အလက်များအရ တခယမ၏ လူဦးရေသည် မျှမျှတတ တည်ငြိမ်လျက်ရှိသည်
ပူနွေး၍ စိုစွတ်သည့် ရာသီဥတုရှိသည်
ဆောင်းရာသီ၌မူ နှင်းများကျဆင်းပြီး အလွန်အေးသည်
တခယာမရွာ၏ နှစ်ပတ်လည်တွင် ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၆.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်၊ မိုးရချေိန်သည် ၁၅၄၉ မီလီမီတာ ဖြစ်သည်
မိုးရွာသွန်းမှုသည် စက်တင်ဘာလတွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်
အမြင့်ဆဒံးအပူချိန်များသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး ၂၄.၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်သည် ဇန်နဝါရီလတွင် ဖြစ်ပေါ်ကာ ပျမ်းမျှ အနှုတ် ၁.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ပတ်ဝန်းကျင် ရှိသည်
ယခုအချိန် တခယာမ၏ ဧရိယာသည် ဂျောမွန်ခေတ်၊ ခိုဖွန်ခေတ်၊ နာရခေတ်၊ ဟဲအန်ခေတ်ကာမများက ရှေးခေတ်ကာလက ရှိနနိုစီရင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် တခယာမသည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လူအများဆက်တိုက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အဲဒိုခေတ်ကာလအတွင်း တခယာမသည် အိဝမိစီရင်စု (သို့) တန်းရောtenryō မြေ မှ ဟမဒပိုင်နက်နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုနေရာကို တခဂဝရှောဂုနတဲအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်
၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တခအိနှင့် ယမဒ စသည့်ရွာများကို ခေတ်သစ်မြို့ပြစနစ်နှင့်အညီ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
ထိုရွာနှစ်ခုကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပေါင်းခဲ့ကြပြီး တခယာမရွာမဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်
တခယာမရွာတွင် စီးပွားရေးအနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ရာသီအလိုက် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်
တခယာမရွာတွင် ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးက စီမံလျက်ရှိသည့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း တည်ရှိသည်
အထက်တန်းကျောင်းမူ မရှိပေ
ကျေးရွာတွင် ခရီးသွားများအတွက် ရထားလမ်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မရှိပေ
ကျေးရွာသည် အမြန်လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း မရှိပေ
Wikimedia Commons ရှိ တခယာမရွာ နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများOfficial Website (in ဂျပန်)
ယက္ခဒီပရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yetkhadipa)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ ရေလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃၂ ဦးနေထိုင်သည်
၁၄၃၃ (၁) ရက်
၁၉၁၅၊ ခရမ်းမြို့နယ် ညောင်ကုန်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
၁၉၂၇ - ၃၁၊ ကြည်မြင်တိုင် ကျောင်ကြီးတိုက်၊ ဘုံပျံ ဆရာတော် ဦးလာဘထံတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်
၁၉၃၇၊ အိန္ဒိပြည်၊ ဗာရာဏသီမြို့သို့ သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်
Thosophical Collage တွင် သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်
၁၉၄၁၊ ကာလကတ္တားမှ ပြည်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီး နယ်ချဲ့ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ စတင်ရန်၊ စည်းရုံးပြီး လူသူ လက်နက်များ စုဆောင်းခဲ့သည်
၁၉၄၂၊ သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လကျာ်)၊ သခင် သိန်းဖေမြင့်တို့နှင့် ပြန်တွေ့ပြီး ဗိုလ်ကျော်ဇော တပ်နှင့်အတူ မုံရွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန် ပေးခံရသည်
မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်လာသော အခါ ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် အတူ နေထိုင်ခါ တော်လှန်ရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် စတင် တာဝန် ယူခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် ရုံးသို့ ထပ်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ရပြီး ယိုးဒယားပြည်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက် အက္ခရာ အရာရှိ အဖြစ် ၁၉၄၅ အထိ တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၄၅၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် ပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကွဲတွင် လေးထောင့်ကန် သုံးခွသို့ ပြောင်းပြီး ရှမ်းတဲကြီး ကျန်စုဘက်တွင် လုံခြုံရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၄၆၊ ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို ပါဝင် ထူထောင်ခဲ့သည်
၁၉၄၉၊ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ချိန်တွင် (၂၂) ယူအမ်ပီ (UMP) တပ်ရင်းတွင် ငမိုးရိပ် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲကို ဖွဲ့စည်းပြီး ခေါင်းဆောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
၁၉၅ဝ၊ မဆပလ အစိုးရလက်ထက် သာသနာရေးရာ ဌာနတွင် အထူး အရာရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၅၆၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယ အတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်
၁၉၅၇၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲတွင် အကျိုးတော်ဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၆၉၊ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်
၁၉၈၈၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ခေါင်းဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဦးနု ဖွဲ့စည်းသော စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၁၉၉ဝ၊ စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်များ အနက် ကျန်နောက်ဆုံး ငါးဦးတွင် တစ်ဦးအနေဖြင့် နေအိမ် အချုပ်ဖြင့် ၂ နှစ်နှင့် ၂ လကြာ နေခဲ့ရသည်
၂ဝဝ၇၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ကွယ်လွန်ချိန် အထိ နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်ခြင်း၊ ဆွေးနွေး ဝေဖန်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အသိပညာ ပေးခြင်းများ နေ့စဉ် ဆောင်ရွက်ပြီး တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး ကောင်းကျိုးကို သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ် အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်
ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာတွင် ရင်းမြစ်ကုဒ် (source code) သည် ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုတွင် အသုံးပြုသော စာကြောင်း (statement) သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတ္တိအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (declaration) အစဉ်များဖြစ်ပြီး လူဖတ်နိုင်သော ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုခုဖြင့်ရေးသားထားသည်
ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား တစ်ခုတွင် သုံးသော ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်ကွဲလွဲခြင်းမရှိစေရန် ရှင်းလင်းထားသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဖြင့်ရေးလေ့ရှိသည်
ရင်းမြစ်ကုဒ်သည် ဆော့ဖ်ဝဲတည်ဆောက်သူများကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဆက်သွယ်ပေးသော ညွှန်ကြားချက်များဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်
အဓိကအားဖြင့် သဘာဝဘာသာစကား(natural language)တွင် အသုံးပြုသော စကားလုံးအချို့ကိုသုံးထားသော ဘာသာစကားဖြင့် ကွန်ပျူတာအပေါ် ညွှန်ကြားချက်၏ ပထမအဆင့် ဖြစ်သည်
ပရိုဂရမ်တစ်ခုတွင် ပါဝင်သော ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို တစ်ခု သို့ တစ်ခု ပိုမိုသော text file များတွင် သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ database များတွင် stored procedure အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာအုပ် သို့ အခြား နေရာများတွင် code snippet အဖြစ်လည်းကောင်း တွေ့နိုင်သည်
ရင်းမြစ်ကုဒ် များကို directory tree အဖြစ် သိမ်းဆည်းလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို source tree ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်
ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ် များ၏ ရင်းမြစ်ကုဒ် များသည် ဖိုင် အစုအဝေး ဖြစ်ပြီး လူဖတ်နိုင်သော ပုံစံမှ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုနိုင်သော ပုံစံသို့ ပြောင်းပေးနိုင်သည်
ရင်းမြစ်ကုဒ် များကို executable ဖိုင်လ် အဖြစ်သို့ compiler များဖြင့် ပြောင်းလည်း၍၎င်း သို့မဟုတ် interpreter ဖြင့် on the fly execute လုပ်နိုင်သည်
programming လုပ်ငန်း တစ်ခု၏ code base သည် အားလုံးသော ပရိုဂရမ် များ၏ အလွန်များပြားသော ရင်းမြစ်ကုဒ် အစုအဝေးပင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းလုပ်ငန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်
လိုင်းနက်စ်အင်ဖော်မေးရှင်းပရောဂျက်(Linux Information Project) မှ ရင်းမြစ်ကုဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်သည်
(အရင်းအမြစ် (source) (သို့) ကုဒ် (code) ဟုလည်းခေါ်ကြသော) ရင်းမြစ်ကုဒ် ဆိုသည်မှာ လူသားတစ်ဦးက (ကွန်ပျူတာထဲသို့ စာလုံးအယ်ဒီတာ (text editor သို့မဟုတ် IDE editor)ကို အသုံးပြု၍) ရေးသားခဲ့သည့် (လူသားများဖတ်နိုင်သည့် အက္ခရာနှင့် နံပါတ်စာလုံးများ)ဖြစ်သော သင်္ကေတစာလုံးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဆော့ဖ်ဝဲ ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည်
(ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ၎င်းကို ကွန်ပျူတာနားလည်သော ကုဒ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြီးမှသာ ၎င်းကွန်ပျူတာအပေါ်တွင် ပရိုဂရမ်တစ်ခုအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်
ကွန်ပျူတာနားလည်သောကုဒ်များကို ဘိုင်နရီ(binary) သို့မဟုတ် အော့ဘဂျက်ကုဒ်(object code)ဟုခေါ်ပြီး လူသားတစ်ဦးမှ တိုက်ရိုက်ဖတ်ရှုပါက သဘာဝဘာသာစကား(natural language)အနေဖြင့် နားမလည်နိုင်ပေ
မကနန်းရွာ၊ သံဖက်
ဆရာ ဦးတင်စိန်ကို အဘ ဦးဘဲလူနှင့် အမိ ဒေါ်စောရှင်တို့မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
မွေးဇာတိမှာ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဒလမြို့နယ် ဖြစ်သည်
ဒလမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်း မြူနီစပါယ်ကျောင်း၊ ဒလမြို့ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း၊ ဗဟို စံပြ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပစ္စည်း ဝယ်ယူမှု ညွှန်ကြားရေး ဝန်ရုံးတွင် အောက်တန်းစာရေး အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် သိမ်ဖြူ သစ္စာ ကောလိပ် အလွတ်ပညာကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်
၁၉၆၉-၇၀ တွင် လုပ်သားများ ကောလိပ်မှ ပထဝီဝင် အဓိက ဘာသာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီ ဌာနချုပ်၊ စာပြုသင်တန်း ၁၇၂ သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ၌ ဆောင်းပါးများ စတင် ရေးသား၍ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
ကြေးမုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာများတွင် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ ဆောင်းပါးပုဒ်ရေ ၃၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒလမြို့နယ်၊ သတင်းထောက် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ရင်း မြဝတီ၊ ဖြူနီညိုပြာ၊ လူငယ်ဂျာနယ်၊ ဝတ်မှုံ၊ တိုင်းရင်းမေနှင့် သင့်ဘဝ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသာခဲ့သည်
၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ် အထိ လူငယ် ကြီးပွားရေး ကလပ်တွင် စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၈၇ ခုနှစ်မှ ၈၈ ခုနှစ် အထိ မောင်ကောင်းမြင့်နှင့် တွဲ၍ သတင်းကမ္ဘာ စာစောင်ကို စီစဉ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အထိ ဒလမြို့နယ်၊ ခြောက်နံပါတ် ရပ်ကွက် အမက (၃) တွင် မူလတန်းပြ ဆရာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဘဝတက္ကသိုလ် စာပေတိုက်၌ အလုပ်ဝင်ကာ နွယ်နီ မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အကူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း နိုင်ငံတကာ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြန်မာတိုင်း(မ်) ၌ ဘာသာပြန် အရာရှိ အဖြစ် စတင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ယနေ့ထိ စာပေများ ရေးသားလျက် ရှိသည်
ပါလက်စတိုင်း အရေးအခင်းမှ သဲထိတ်ရင်ဖို ဖြစ်ရပ်များ ၁၉၇၄ကမ္ဘာ့ အချက်အလက် အဘိဓာန် ၁၉၇၇ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး မြေပုံ ၂၀၀၁သောမတ်(စ်) အယ်(လ်)ဗာ အက်ဒီဆင် ၂၀၀၃အောင်စိတ်၊ အောင်မြင်သူ၊ အောင်မြင်ရေးနည်းလမ်းများ ၂၀၀၆
ယင်းတိုက် (Yindaik) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Dalbergia cultrata ဖြစ်သည်
ယင်းတိုက်သစ် အနှစ်သားသည် မာ၍ အစင်းကြောင်းများ ထင်လျက် လှပသဖြင့် ပန်းပုထုရန် အလွန် အသုံးဝင်သည်
အသား၏အရောင်မှာ အညို၊ သို့မဟုတ် အနက် ဖြစ်သည်
အနောက်နိုင်ငံများမှ အက်ဗနီခေါ် သစ်သားနက်နှင့် ယင်းတိုက်သားတို့သည် ဆင်တူကြသည်
ယင်းတိုက်သားကို မြေအောက်၌ အတန်ကြာ မြှုပ်ထားလျှင် အက်ဗနီသစ်နှင့်မခြား မည်းနက်လာ နိုင်သည်
လက်ကိုင်တုတ်များ၊ လက်ကိုင်ရိုးများနှင့် အိမ်အသုံး  အဆောင်များကို ယင်းတိုက်သားနှင့် ပြုလုပ်ကြသည်
နှဲတံ၊ ပြွေတံ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ယင်းတိုက်သားကို အသုံးပြုကြသည်
ထူးခြားစွာ လှပသော ဝက်မှင်ဘီးခုံများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ယင်းတိုက်သားကို အသုံးချနိုင်သည်
ယင်းတိုက်ပင်သည် အမြင့် ပေ ၆ဝ အထိနှင့် ပင်စည်လုံးပတ် ငါးပေမျှ ရှိသဖြင့် အရွယ်အလတ်စားမျိုး သစ်ပင်ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေပြန့်သစ်တောများနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း သစ်တောများ၌ ယင်းတိုက်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်
ယင်းတိုက်ပင်၏ ပင်စည်တွင် များသောအားဖြင့် ထွင်းကြောင်းများထင်လျက် ရှိသဖြင့် ပျဉ်ကြီးကြီးများ ခွဲဖြတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ တောက္ကရှပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ကင်းပန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinpan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တက်ကပ်မှာ ပညာ၊ ဆုတ်ကပ်မှာ ဥစ္စာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
တက်ကပ်ကာလတွင် ပညာကို တန်ဖိုးထားတတ်ကြသည်
ဆုတ်ကပ်ကာလတွင် ဥစ္စာဓနကို တန်ဖိုးထားကြသည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ အိုင်ကဒုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်ကဒုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၆ ဦး၊ မ ၁၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဂနက်စီရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ganetsi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ဇေယျဝတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ
အက်စထရစ် (Asterisk) ဆိုသည်မှာ ပီဘီအိတ်စ် ခေါ် ပုဂ္ဂလိက တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ရန် အတွက် ရေးသားထားသော ကွန်ပျူတာ ဆော့ဖ်ဝဲလ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ဒီဂျီယမ် ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီမှ မာ့ခ်စပင်ဆာက ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ရေးသားခဲ့သည်
အခြားသော ပီဘီအိတ်စ်များ ကဲ့သို့ပင် ၎င်းနှင့် တွဲဆက်ထားသော တယ်လီဖုန်းများ အချင်းချင်း ခေါ်ဆိုနိုင်ခြင်း၊ အများသုံး တယ်လီဖုန်း ကွန်ယက်သို့ ချိတ်ဆက်နိုင်ခြင်း နှင့် ဗွီအိုအိုင်ပီ ဝန်ဆောင်မှုများ ရရှိနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်
၎င်း၏ အမည်သည် “*” သင်္ကေတမှ တဆင့် ပြောင်းလဲလာခြင်း ဖြစ်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဂန္ထလေးပါးနှင့် ယင်းဂန္ထတရားတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိရန်, ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ရန် ကုန်ခမ်းစေရန်, ပယ်စွန့်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဦးဖိုးလတ်ကို ကြည့်မြင်တိုင် တဘက်ကမ်း အေးရွာတွင် ၁၂၅၈-ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်
ဦးဖိုးလတ်သည် ကွယ်လွန်သူ အမျိုးသား ပညာဝန် ဦးဖိုးကျားနှင့် အလွန် ခင်မင်ရင်းနှီးပြီး မြန်မာ စာပေနှင့် မြန်မာမှုကို ကျောင်းသားဘဝ ကတည်းက အထူး လိုက်စားခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ကျောင်းသား သပိတ်ကြီး ပေါ်လာသော အခါ ဦးဖိုးလတ်၊ ဦးဖိုးကျား၊ ဦးမြင့်ဆွေ (နေရှင်နယ်) တို့သည် ဂျပ်ဆင် ကောလိပ်ဘက်မှ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်
ဦးဖိုးလတ်သည် သပိတ်မှောက် ကောင်စီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်
ထိုသို့ သပိတ်ကြီးကို အကြောင်းပြု၍ အမျိုးသားကျောင်းများ ပေါ်ပေါက် ခဲ့လေသည်
အမျိုးသားကျောင်းများကို စတင် တည်ထောင်သူ လေးဦးတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်လေသည်
ထို့ပြင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသားကျောင်း (မြို့မအမျိုးသားကျောင်း) ၏ ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းအုပ်လည်း ဖြစ်ခဲ့ပေသည်
ဦးဖိုးလတ်သည် ရန်ကုန် အမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ် လုပ်ပြီးနောက် မအူပင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့များရှိ အမျိုးသားကျောင်းများတွင် ကျောင်းအုပ် လုပ်နေစဉ် ဘီအေ စာမေးပွဲကို အလွတ်ပညာသင် အနေဖြင့် ဝင်ရောက် ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဘီစီအက်(စ်) မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်းစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆိုရာ ဒုတိယ အဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
အစိုးရဘက်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းရာ မြို့အုပ်၊ ဝန်ထောက်၊ အရေးပိုင်၊ ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ အတွင်းဝန် စသည်ဖြင့် ရာထူး အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့် ခန်ထားခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်
ဦးဖိုးလတ်သည် အရာရှိ အလုပ်ဖြင့် လုပ်ကိုင် နေရသော်လည်း ဂုဏ်၊ ပကာသဏ ထားတတ်သူ တစ်ယောက် မဟုတ်ပေ
သူ့မှာ ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခု ရှိသည်
ယင်းရည်ရွယ်ချက်ကား မြန်မာစာပေနှင့် မြန်မာမှုကို လိုက်စားကာ အကျိုးဆောင်လိုခြင်း ဖြစ်ပေသည်
အစိုးရ အလုပ်တာဝန် များပြားနေသည့် ကြားမှပင် သူဝါသနာပါသော သုတေသန လုပ်ငန်းများကို အပင်ပန်းခံ ရှာဖွေပြီး ရရှိသော သုတေသန ရှာဖွေချက်များကို မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးအဖြစ် ရေးသားတင်ပြခဲ့လေသည်
ဂန္တလောက မဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးဖိုးလတ်၏ ဆောင်းပါး အများအပြားကို တွေ့မြင်ရလေသည်
ထို့ပြင် စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် ကျမ်းများ ရေးသားပြုစု၍လည်း တင်ပြခဲ့ပေသေးသည်
ကျောင်းသား ဘဝက သင်အံ လေ့ကျက် ခဲ့ရသော ‘သီချင်းပဒေသာ’ စာအုပ်မှာ ဦးဖိုးလတ် စုဆောင်း စီစဉ်ခဲ့သော စာအုပ်ဖြစ်သည်
ထို့ပြင် ‘နောက်တွေ့ ရှေးသီချင်းကြီးများ’ မှာလည်း ဦးဖိုးလတ် စုဆောင်း ထုတ်ဝေသော စာအုပ်ဖြစ်သည်
ယင်းစာအုပ်တွင် ကျွန်တော်တို့ မတွေ့၊ မမြင်၊ မဖတ်ရှုရသေးသော သီချင်းကြီး ၃၅ ပုဒ်ကိုလည်း တွေ့မြင်ရပေသည်
ဦးဖိုးလတ် ကျောက်ဆည်၌ အလုပ်ဝတ္တရားနှင့် ရှိစဉ် သူ၏ သုတေသန ပြုစု ရှာဖွေရာမှ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပိဋိကတ်တိုက် စာပေထဲမှ တွေ့မြင်ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ဦးဖိုးလတ်သည် သထုံ၌ အရေးပိုင် ဘဝနှင့် ‘ဓမ္မပဒ’ ကျမ်းကို မြန်မာပြန်ဆို ထုတ်ဝေ ခဲ့သေးသည်
အတွင်းဝန် ဘဝ၌ ရှိစဉ်ကလည်း ‘အာသောက ကျောက်စာ’ ကို မြန်မာပြန်ဆို ထုတ်ဝေ ခဲ့သေးသည်
မြန်မာစာ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကို ရဲဝံ့စွာ ဦးစွာ ဦးဆောင် ရေးသားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်
ဦးဖိုးလတ်သည် ယဉ်ကျေးမှု ဌာန အတွင်းဝန်ဘဝမှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ပြီးနောက် သုတေသန လုပ်ငန်းရပ်များကို မနားမနေ ကြိုးစား လုပ်ဆောင်ကာ ‘မြန်မာအစ ဘယ်ကလဲ’ စာအုပ်ကို ရေးသားပြီး ‘မြန်မာ ဝေါဟာရ ဇာစ်မြစ်ရှာ ကျမ်းသုံးစောင်’၊ ‘ရှေးခတ် မြန်မာ ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သုတေသနကျမ်း’ များလည်း ရေးသား ပြုစုပြီး ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်
ဦးဖိုးလတ်သည် သုတေသန ပြုချက်များကို ထပ်မံ ရှာဖွေနေရာမှ ၁၃၂၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်
မြန်မာစကား အဖွင့်ကျမ်း သုံးတွဲ၊(ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ၊ ဖြည့်စွက်တွဲ)မြန်မာလအမည်များ၊မြန်မာနေ့နှင့် နှစ်အမည်များ၊ရှေးဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုသုတေသန၊အာသောကကျောက်စာများ၊မြန်မာလိုဓမ္မပဒ၊ကမ္မ၊မနုဿပဋိသန္ဓေ၊လူနှင့်သူ၏ခန္ဓာများ၊ဇောတိဘုံ(ကာမဒေဝလောက)၊ဒေဝဋ္ဌာန်ဘုံ(ဗြဟ္မာဘုံ၊ မနလောက)၊ဆရာအသျင်၏ခြေတော်ရင်း၌၊သီချင်းပဒေသာ(ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ၊ ဖြည့်စွက်တွဲ)၊နောက်တွေ့ ရှေးသီချင်းကြီးများ)၊မြန်မာအစ ဘယ်ကလဲ စသည်တို့ပင် ဖြစ်လေသည်
သုတေသနအဘိဓာန်ဦးကြော့နှင့် တောင်တွင်းစာဆိုကဗျာများစာဆိုတော်ကြီးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်မင်းယုဝေ၏ ‘စာလေက လူလောက’၊ မျက်နှာ ၂၂၂ မှ ၂၂၇
ညိုမီးတောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyomeetaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီဖောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီဖောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၃ ဦး၊ မ ၃၆၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဘတ်ရှာကူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Batsharku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်ဝမ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဝက်စွယ်ဖြူရွာ(အင်္ဂလိပ်: Wetsweihpyu)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ဘဲလမုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲလမုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၃ ဦး၊ မ ၁၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၃၀ ဦး နေထိုင်သည်
အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များမှ ထုတ်ပြန်သည့်အမိန့်၊ တရားရုံးများ၏စီရင်ချက်နှင့် အမိန့် စသည်တို့သည်လည်း ဥပဒေသဘောသက်ဝင်သည်
အမိန့်သည် သီးသန့်အကြောင်းအရာကိစ္စ တရပ်ရပ်အတွက် ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်
အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များမှ ထုတ်ပြန်သော အမိန့်များအနက် နိုင်ငံတော်သမ္မတကထုတ်ပြန်သော အမိန့်များလည်း ပါဝင်သည့်အပြင် ထိုကဲ့သို့သော အမိန့်မျိုး၏ လေးနက်မှုအတိုင်းအတာမှာလည်း မြင့်မားသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်
Ordiance ဟူသော အမိန့်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများအရ နိုင်ငံတော်၏ ဥသျှောင်၊ အကြီးအကဲ(သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတော်၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ဖြစ်သည်
၁၉၄၇ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉၄(၁) အရ၊ စစ်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတွင်းဆူပူမှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ တည်တံ့မှုကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေအံ့သော အထူးအရေးတကြီး အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်နေပြီဟူ၍သော်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတက ကျေညာချက်တရပ် (Proclamation) ကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁၀(၁) အရ ပါလီမန်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး၏ ညီလာခံမရှိခိုက်၊ မည်သည့်အခါမျိုး၌မဆို၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည်၊ ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သော ကိစ္စများပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆလျှင်၊ ထိုကိစ္စများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အလျှောက် လိုအပ်သည်ဟု ထင်မြင်သော တစ်ချက်လွှတ်ဥပဒေများ (Ordinances) ကိုထုတ်ပြန်ကျေညာနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်း ပါရှိပေသည်
Ordinancesထုတ်ပြန်ကျင့်သုံးခွင့်နှင့် စပ်လျှဉ်း၍ “နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် ပုဒ်မ ၇၄- ပါ ကိစ္စများမှအပ၊ အခြားကိစ္စများအတွက် လိုအပ်လျှင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာ တည်သောအမိန့်များ (Ordinances) ကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခွင့် ရှိသည်
ယင်းအမိန့်များကို ရက်ပေါင်း ကိုးဆယ်အတွင်း ကျင်းပသော အနီးကပ်ဆုံး ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်
ယင်းအမိန့်များကို ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ကိုးဆယ် အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်မရှိလျှင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အရေးပေါ် အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်
ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက် မရှိလျှင် ယင်းအမိန့်သည် အတည်မပြုသည့်နေ့မှစ၍ အာဏာတည်ခြင်းမှ ရပ်စဲရမည်”ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်း ကျင့်သုံးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (ငြိမ်ပိ) ကို စစ်ခေါင်းဆောင်များက ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်
ထိုနေ့မှာပင် ငြိမ်ပိအဖွဲ့ သည် အမိန့်အမှတ်- ၂၈၈ ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး၊ အပိုဒ် ၁(က) ၌ “ည ၂၀ ဝ၀နာရီအချိန်မှ နံနက် ဝ၄ ဝ၀နာရီအချိန်အထိ မည်သူမဆို အမိန့်တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ လမ်းများပေါ်သို့ ထွက်ရောက်သွားလာမှု မရှိစေရ
”ဟု အမိန့်တစ်ရပ်ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ပါလီမန်က ပြဋ္ဌာန်းထားသောဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများကို မထိခိုက်စေဘဲ၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသအတွက် လိုအပ်သော အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုအပ်သလို (အကန့်အသတ်ဖြင့်) ထုတ်ပြန်နိုင် ခွင့်များရှိကြပေသည်
ဥပမာအားဖြင့် ဒေသတခုအတွင်း ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးအတွက် လိုအပ်ပါက ညမထွက်ရအမိန့် အစရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အမိန့်တို့ကို အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်မှ အရေးပေါ်လိုအပ် ချက်အရ ထုတ်ပြန်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဥပဒေကဲ့သို့စည်းနှောင်အားရှိပေသည်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်
ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးသည် အသင်္ခတတရားသို့ရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ရာဂကိုထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိရန် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုသူ ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ မည်သူမဆို ယခုဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်နှင့် ကိလေသာကြွင်းကျန်သေးလျှင် အနာဂါမ်အဖြစ်ဟူသော အကျိုး ၂-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို မချွတ်ဧကန်ရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထိုက်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
လွန်ကဲထက်သန်သောဝီရိယလျှင် ငါးခုမြောက်ရှိသောဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုတော်မူခဲ့ခြင်းကြောင့် အလောင်းတော် ဘဝမှ ဘုရားရှင်အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့ပုံ၊ အလိုရှိခဲ့ပါမူ ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေ အဖြစ် ရောက်တော်မူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဧပင့် (ကိုရီးယား: 에이핑크) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးတေးဆိုအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ပလေးမံဖျော်ဖြေရေး (ယခင်အမည် ဧကြုဖျော်ဖြေရေး၊ ၎င်းယခင်အမည် ပလန္နေဖျော်ဖြေရေး) မှ စင်တင်သည်
၂၀၁၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁၉ ရက်တွင် အခွေတို ဧပင့်ရဲ့စပရိန် ၇ ခု ကို ဖြန့်ကာ ပွဲထွက်လာသည်
အဖွဲ့ဝင် ၇ ယောက်ရှိသော်လည်း ၂၀၁၃ ခုတွင် ဟွန်းယူဂျောင်းက ကျောင်းဆက်တက်သဖြင့် အဖွဲ့မှထွက်သွားရာ ပတ်ချိုရောင်း၊ ယွန်းဘိုမိ၊ ဂျန်အွန်းဂျီ၊ ဆွန်းနာအွန်း၊ ကင်နမ်ဂျူးနှင့် အိုဟာရန်းတို့သာ ကျန်သည်
၂၀၂၁ ခု၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်တွင် ဆွန်းနာအွန်းသည် စာချုပ်ပြည့်သော်လည်း အေဂျင်စီနှင့် စာချုပ်ဆက်မချုပ်ကြောင်း ပလေးမံဖျော်ဖြေရေးမှ ကြေညာသည်
သို့သော် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မူ ဆက်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်၏
စတင်ပွဲထွက်ချိန်မှသည် ရွှေဓာတ်ပြားဆု၊ ဆိုးသီချင်းဆု၊ အမ္မနတ်အေးသျှန်းသီချင်းဆု စသော ဆုအမျိုးမျိုးကို ရဖူးသည်
စတူဒီယိုခွေ ၃ ခွေ၊ အခွေတို ၉ ခွေ ထွက်သည်
စတူဒီယိုခွေတို့ကို ဂျပန်ဘာသာဖြင့်ဆို၍လည်း ရောင်းလေ၏
ဥပါသကာ နှင့် ဥပါသိကာ ဟူသည် ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဒကာ ဒကာမများကို ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်၏
သရဏဂုံတည်သူမှန်သမျှ ကြီးကြီးငယ်ငယ် အမျိုးသားဖြစ်လျှင် ဥပါသကာ၊ အမျိုးသမီးဖြစ်လျှင် ဥပါသိကာဟု ခေါ်သည်
သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့၏ အခန်း ကဏ္ဍမှာ အရေးပါလှသည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့သည် သံဃာတော် အရှင်မြတ်များနှင့် ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ၊ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟအားဖြင့် အပြန်အလှန် ကျွန်းကိုင်းမှီ ကိုင်းကျွန်းမှီ သူ့တာဝန် ကိုယ့်တာဝန် ကျေပွန်အောင် လက်တွဲထမ်းဆောင်ကြရ၏
သံဃာတော်များနှင့် အေးအတူ ပူအမျှ စိတ်ထားရသူများ ဖြစ်သည်
ပစ္စည်းလေးပါး တာဝန် ထမ်းဆောင်ရသူများ ဖြစ်၍ မိမိပိုင် ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရဟန်းသံဃာများနှင့် မခွဲခြားဘဲ သာတူညီမျှ အတူတကွ သုံးစွဲနိုင်သူများလည်း ဖြစ်၏
ဥပါသကာမည်သည် သာသနာဆုတ်ယုတ်မည့် အရေးကိစ္စ ပေါ်လျှင်လည်း ကြောင့်ကြမဲ့ မနေ၊ သံဃာတော်များနှင့်အတူ လက်တွဲ၍ ဆောင်ရွက်ရ၏
ယုတ်စွအဆုံး သံဃာတော်များ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ် ဖြစ်သည်ကို တွေ့လျှင်ပင် ညီညတ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရသည်
ကောသမ္ဗီမြို့တွင် ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် အကြပ်ကိုင်၍ပင် ညီညွတ်စေခဲ့ဖူး၏
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အနာဂတ်သာသနာအတွက် ရဟန်း သံဃာတော်နှင့်ရဟန်းမများနည်းတူ ဥပါသကာနှင့် ဥပါသိကာမတို့အားလည်း အားထားမျှော်လင့်တော်မူ၏
တာဝန်လည်း ပေးအပ်ထားတော်မူခဲ့၏
သာသနာပြုရာတွင် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကြောင့် ရဟန်း သံဃာတော်များ မဝင်ဆံ့၊ မဆောင်ရွက်နိုင်သော ကိစ္စများရှိတတ်၏
ထိုကိစ္စမျိုးကို လူဒကာ ဒကာမတို့ ဆောင်ရွက်မှသာ ရနိုင်သည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာမတို့သည် ရဟန်းတော်များနည်းတူ သာသနာ့တာဝန်များ ရှိကြသည့် အားလျော်စွာ ဥပါသကာ ဥပါသိကာမတို့၌ ရှိသင့်ရှိထိုက်သော ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ဂုဏ်အရည်အသွေးများ အပြည့်ရှိအောင်လည်း ကြိုးစားကြရာ၏
မြတ်စွာဘုရားက "ဥပါသကာဟူသည် ငါးပါးသီလနှင့် ပြည့်စုံရမည်"ဟု မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းအား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်
ငါးပါးသီလ မလုံခြုံလျှင် အကျင့်သီလရှိသော ဥပါသကာ မမည်ပေ
ဥပါသကာသည် အကျင့်သီလ ပြည့်စုံရုံမျှဖြင့်လည်း မပြီးသေး၊ အပြစ်ကင်းသော အသက်မွေးမှု လုပ်ငန်းမျိုးကို လုပ်ကိုင်အသက်မွေးရန် လိုပေသေးသည်
ဥပါသကာတို့ ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အသက်မွေးမှု လုပ်ငန်း (၅) မျိုးရှိကြောင်း မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့သည်
ထို(၅)မျိုးတို့မှာလက်နက်ကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊လူကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊အသားကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊သေရည်အရက် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ခြင်းအဆိပ်ကုန် ရောင်းဝယ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်
ဖော်ပြပါ (၅)မျိုးတို့မှာ မိမိ သူတပါး ထိခိုက်ပျက်စီးစေတတ်၍ မတရားသော အပြစ်မကင်းသော ရောင်းဝယ်မှုဟု ခေါ်၏
ဥပါသကာသည် ထိုမတရားသော ရောင်းဝယ်မှုတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး အပြစ်ကင်းသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း စသော အမှုများ ပြုလုပ်၍ အသက်မွေးကြရမည် ဖြစ်ပေသည်
အင်္ဂုတ္တိုပါဠိတော်လာ ဥပါသကာ အရည်အချင်း ညံ့ဖျင်းယုတ်လျော့စေတတ်သော အကြောင်းအင်္ဂါ(၇)မျိုးမှာ -(၁) ရဟန်းသံဃာတော်များအား တွေ့ဆုံဖူးမြော်မှု ယုတ်လျော့ခြင်း
(၂) တရားနာယူမှု၌ မေ့လျော့ခြင်း
(၃) ကိုယ်ကျင့်သီလ လုံခြုံအောင် မစောင့်ထိန်းခြင်း
(၄) ရဟန်းသံဃာတော်များအပေါ်၌ ကြည်ညိုမှု အားနည်းခြင်း
(၅) ခြုတ်ခြယ်စောင်းမြောင်းကာ အပြစ်ရှာလိုစိတ်ဖြင့် တရားနာယူခြင်း
(၆) သာသနာအပြင်ဘက်၌ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား ရှိခိုး မြော်ကိုး ရှာမှီးခြင်း
(၇) ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်သော အခါလည်း သာသနာတော် အပြင်ဘက်၌သာ ဦးစားပေး ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ပြီး သာသနာတော်၌ နောက်မှ ကောင်းမှု ပြုလုပ်ခြင်း -တို့ ဖြစ်သည်
ဥပါသကာ ပြည့်စုံကြောင်း အရည်အချင်းကောင်း(၇)မျိုးကိုလည်း ပြောင်းပြန်အားဖြင့် မှတ်ယူနိုင်သည်
ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့ယူစရာ ဂုဏ်များမှာ - (၁) သံဃာများနှင့် ချမ်းသာဆင်းရဲ မကွဲမပြား တရားကိုစောင့်ရှောက်ကြီးမှူးခြင်း
(၂) အကုသလ ဒုစရိတ ဓမ္မတို့ကို ရှောင်ရှားခြင်း
(၃) ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ထွန်းကားကြီးပွားစေခြင်း
(၄) ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ခေါ် အယူကိုဖြောင့်မတ်စေခြင်း
(၅) အင်း အိုင် မန္တရား နတ် စုန်းစသော လောကီလုပ်ငန်းများကို မယုံကြည် မကိုးစားခြင်း
(၆) တစ်ပါးဘုရားကို မကိုးကွယ်ရန် ကြောင့်ကြတစ်ခု မပြုတော့ခြင်း
(၇) ကိုယ် နှုတ် နှစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်လုံခြုံစေခြင်း
(၈) ငြူစူခြင်း ဣသာမှကင်းခြင်း
(၉) မစဉ်းလဲ မကောက်ကျစ်ခြင်း
(၁၀) ရတနာသုံးရပ်ကို မပြတ်ဆည်းကပ်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ
ဂင်းနန်မြို့  (岐南町 ဂင်းနန် − ချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ မိုတိုဆုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁  ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၅၄၅၉ ဦး ရှိသည်
အိမ်ထောင်စု ၁၀၄၆၁ စု ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၂၀၀ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၇.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
ဟတ္တလိုက်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hattalaik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဟတ္တလိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟတ္တလိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၁၃ ဦး နေထိုင်သည်
ထနောင်းကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungkaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ထနောင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထနောင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဒဇိုင်းဖုဘူတာ  (太宰府駅 ဒဇိုင်းဖု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ဒဇိုင်းဖုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကင်းပိုင်ခြုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinpaingchon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ကင်းပိုင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းပိုင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၇၁ ဦး၊ မ ၁၇၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း
ဇင်မာဝင်း (၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၀ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်
နောက်တန်းခံစစ်နေရာ၌ ကစားသည်
မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ အားကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
လက်ပန်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpankyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ပင်ဟင်းခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖက်လိပ်ရွာ၊ ဖက်လိပ်
ဒပ်ဗလင်မြို့သည် အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ လိန်စတာ ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိပြီး လစ်ဖေးမြစ်၏ မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်
ဒပ်ဗလင်ဆိုသော အမည်မှာ အိုင်ယာလန် ဘာသာစကားဖြင့် အနက်ရောင်ရေကန်ဟူသော စာလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့် ရှိပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမျှ ရှိသည်
ဒပ်ဗလင်မြို့ - Baile Átha Cliath - Dublin
ဆကာကြီး (၆)ရွာ၊ ဆကာကြီး
ရူပဗေဒတွင် အက်တမ်အောက်အမှုန် (အင်္ဂလိပ်: Subatomic particle) ဆိုသည်မှာ အက်တမ်၏ အရွယ်အစားအောက် များစွာ သေးငယ်သော အမှုန်များကို ခေါ်ဆိုသည်
အက်တမ်အောက်အမှုန် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်
၎င်းတို့မှာ လက်ရှိသီအိုရီများအရ ထပ်မံခွဲစိတ်မရတော့သည့် ပကတိအမှုန်များဖြစ်သည့် အခြေခံအမှုန်များ နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအမှုန်များ ဖြစ်သည်
အမှုန်ရူပဗေဒနှင့် နျူကလီးယားရူပဗေဒတို့သည် အဆိုပါ အမှုန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်
အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်တစ်ခု၏ သဘောတရားမှာ ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ သဘောတရားများပေါ်တွင် အခြေခံသည်
ထိုအတူ နေ့စဉ် သာမန်အတွေ့အကြုံသဘာဝများနှင့် ခြားနားသည့် ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ၏ ကွမ်တမ်အဆင့် ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင် သဘောတရားများလည်း ထင်ဟပ်သည်
လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များအရ အလင်းရောင်သည် ဖိုတွန်ဟုခေါ်သော အမှုန်များ၏ သဘာဝလည်းရှိသကဲ့သို့ လှိုင်း များကဲ့သို့လည်း ပြုမူသော သဘာဝရှိ၍ အမှုန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အသိအမြင်အယူအဆများကို ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်
ကွမ်တမ်အရွယ်အစားရှိ အမှုန်များသည် အမှုန်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လှိုင်းများကဲ့သို့လည်းကောင်း ပြုမုသဖြင့် ၎င်းနှစ်မျိုးလုံးခြုံငုံမိစေမည့် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားအသစ်ကို ဖော်ထုတ်လာရသည်
အခြားသဘောတရား အသစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မရေရာခြင်း နိယာမကလည်း အမှုန်များတွင် ရှိနေသော ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် အဟုန် ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိများကို တိတိကျကျ တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ဟု ဆိုသည်
နောက်ပိုင်းတွင် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားကို ဖိုတွန် များအတွက်သာမက အခြားသော အမှုန်များအတွက်ပါ သုံးနိုင်ကြောင်း သိရှိလာကြသည်
ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ၏ ဘောင်အတွင်း အမှုန်များ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကို အဆိုပါ အခြေခံ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ၏ ကွမ်တာ အထုပ်ငယ်များ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း များအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်
ဝက်လူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကန်နီကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နီကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၆ ဦး၊ မ ၁၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ကကြီးအုပ်ရွာ၊ သဲဖြူ
တင်ဘီရွာ၊ ဘုမေ
ကန်မင်ဟွတ် (ကိုရီးယား: 강민혁;  အင်္ဂလိပ်: Kang Min-hyuk; ဇွန် ၂၈ ၊ ၁၉၉၁ မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယား ဂီတပညာရှင်၊ အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာနှင့် သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်
သူသည် တောင်ကိုရီးယား ရော့ခ် အဖွဲ့ဖြစ်သည့် CNBLUE မှ drummer ဖြစ်သည်
အမှု—ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမကို ဘိက္ခုနီ ပြုလုပ်ပေးမှု
အမှုသည်—ဘိက္ခုနီအများ
သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘိက္ခုနီတို့သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမ တစ်ယောက်ကို “သူက ဘိက္ခုနီပြုပါရစေ”ဟု ခွင့်တောင်းသောကြောင့် ဘိက္ခုနီပြုပေးကြကုန်၏၊ ထိုကိုယ်ဝန်ဆောင် ဘိက္ခုနီသည် ဆွမ်းခံသွားသောအခါ လူတို့က ဒီအရှင်မအား လှူကြ, လောင်းကြပါ, ကိုယ်လေးလက်ဝန်နဲ့မို့”ဟု ပြောဆိုကာ သနားသောအားဖြင့် ဆွမ်းကိုလည်း ဂရုစိုက်၍လောင်းကြ, ကိုယ်ဝန်ဆောင်မကို ရဟန်း ပြုပေးရကောင်းလား”ဟု ဘိက္ခုနီများကိုလည်း စွဲကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဂဗ္ဘိနိံ ဝုဋ္ဌာပေယျ, ပါစိတ္တိယံ
ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမကို ရဟန်းပြုပေးသော ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာမမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
[ရဟန်းပြုရာ၌ ကမ္မဝါစာ ဖတ်သူ ဆရာမနှင့်အဖေါ် ဘိက္ခုနီအပေါင်းတို့မှာ ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏
ဗဟန်းတောင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ္မာဝတီ ခေါ် ရမ်းဗြဲကျွန်းပေါ်ရှိ ရမ်းဗြဲမြို့ကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိသော တောင်ရံ ငါးလုံးအနက်မှ တစ်လုံး ဖြစ်ပြီး၊ ရှေးအခါက ဗဟန်းကျောက်များ ထွက်ရှိခဲ့၍ အဂ္ဂိရတ်ဝိဇ္ဇာများ ဖိုကစားခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်
တောင်ထိပ်တွင် တောင်မြောက် ပေ(၃၀၀)ခန့် ရှည်လျားအောင် မြေညှိပြုပြင်ထားသည်
ပတ်ဝန်းကျင် ရှုခင်းများ သာယာပြီး လေပြည် တဟူးဟူး တိုက်ခတ်နေသဖြင့် အစဉ် အေးမြသော နေရာ တစ်နေရာ ဖြစ်သည်
တောင်ပေါ်တွင် စေတီ သုံးဆူ တည်ထားပြီး တစ်ဆူစီ၏ ဒါယကာများမှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၃ ခုနှစ် ရမ်းပြည့်မြို့ဝန်မင်းဖြစ်သော နေမျိုးသူရိယ နှင့် နှမတော် မိနှောင်း၊ တူတော် မောင်ရင်တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်
ခေတ်ကာလကြာ၍ ပျက်စီးယိုယွင်းလာသော် ၁၃၅၆ တွင် အစိုးရက ထပ်မံ ပြုပြင်သည်
၁၃၆၀ ပြည့် ကဆုန်ကဆန်း ၅ ရက်၌ ထီးတော် တင်လှူခဲ့သည်
ဖန်လတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpanlat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်၊ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၂ ဦး၊ မ ၂၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဇီဝပြု ဒြပ်ပေါင်း (ခေါ်) သက်ရှိနွယ် ဒြပ်ပေါင်း (အင်္ဂလိပ်: organic compound) ဆိုသည်မှာ ကာဘွန်-ဟိုက်ဒြိုဂျင် အချိတ် သို့မဟုတ် ကာဘွန်-ကာဘွန် အချိတ် ပါဝင်လျက် သက်ရှိများကို အဓိကဖွဲ့စည်းသော ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်သည်
(အချို့ကမူ ကာဘွန် ပါဝင်သမျှ ဒြပ်ပေါင်းတို့ကို သက်ရှိနွယ် ဒြပ်ပေါင်းဟု လိုက်ခေါ်ကြသည်
သို့ဖြင့် ဒြပ်ပေါင်းတခုခုက သက်ရှိနွယ် ဖြစ်သလော၊ သက်မဲ့နွယ် ဖြစ်သလော ဟူသည်မှာ အချို့ပညာရှင်တို့ကြား၌ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေသည်
မော်လီကျူးဖြစ်ပေါ်အောင် အက်တမ်ချင်း ချိတ်ဆက်ရာတွင် ကာဘွန်အက်တမ်၏ အခြားအက်တမ်များနှင့် ပုံစံအမျိုးမျိုး ချိတ်ဆက်နိုင်မှုကြောင့် သက်ရှိနွယ်ဒြပ်ပေါင်း အမျိုးအစား များပြားလှစွာ တည်ရှိနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်
ဒပ်ဗလင်မြို့သည် အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ လိန်စတာ ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိပြီး လစ်ဖေးမြစ်၏ မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်
ဒပ်ဗလင်ဆိုသော အမည်မှာ အိုင်ယာလန် ဘာသာစကားဖြင့် အနက်ရောင်ရေကန်ဟူသော စာလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့် ရှိပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမျှ ရှိသည်
ဒပ်ဗလင်မြို့ - Baile Átha Cliath - Dublin
ရသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်ခုနစ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
တင်ထပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinhtat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
သခွပ်ကွင်းရွာ၊ လယ်တီ
ဓာတ်တော်ကုန်းရွာ၊ တဇင်ကျွန်း
၁၃၆၈ (၁) ရက်
ပင့်မာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pintmar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ပင့်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၅ ဦး၊ မ ၁၅၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၁ ဦးနေထိုင်သည်
ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ငယ်ပေါင်းအား နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသော်လည်း မမေ့ပျောက်နိုင်ပါ
ဝက်စ်လိုက်ဖ် (အင်္ဂလိပ်: Westlife)သည် အိုင်းရစ်လူမျိုး အဆိုတော်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ တွင် စတင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
Westlife အဖွဲ့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ စတူဒီယို အလ်ဘမ် singles ခွေများ ၅၀ မီလီယံကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်
ဝက်စ်လိုက်ဖ် အဖွဲ့ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် X-factor ၏ဒိုင်ဖြစ်သူ Simon Cowell က Westside အဖွဲ့အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
နောက်ပိုင်း အခြားနာမည်တူ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် Westlife ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဝက်စ်လိုက်ဖ်အဖွဲ့သည် Irish Boy Band တစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလဒေသမှာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဆလင်းဂို့ရှ်မြို့ ဖြစ်သည်
အဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်ပြီး Nicky Byrne, Kian Egan, Mark Feehily ,Shane Filan, Brian McFadden တို့ဖြစ်သည်
ဝက်စ်လိုက်ဖ် အဖွဲ့သည် Backstreet Boys နှင့် Boyzone အဖွဲ့များ၏ရှိုးပွဲများတွင် ပါဝင်သီဆိုရာမှ နာမည်ရလာခဲ့ကာ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ် Westlife ကို စတင်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ ယူကေတွင် နံပါတ် ၂ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
Westlife (၁၉၉၉)၊ Coast to Coast (၂၀၀၀)၊ World of Our Own (၂၀၀၁)၊ Turnaround (၂၀၀၃) အယ်လ်ဘမ် လေးခု ထုတ်ဝေပြီးချိန်တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ Brian McFadden က အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်
ယင်းနောက် ကျန်လေးဦးဖြင့် နောက်ထပ် အယ်လ်ဘမ် ခြောက်ခုကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
Allow Us to Be Frank (၂၀၀၄)၊ Face to Face (၂၀၀၅)၊ The Love Album (၂၀၀၆)၊ Back Home (၂၀၀၇)၊ Where We Are (၂၀၀၉) နှင့် Gravity (၂၀၁၀) တို့ ဖြစ်သည်
အခွေအားလုံး သန်းချီ ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး အအောင်မြင်ဆုံး Album များမှာ Westlife (၁၉၉၉)၊ Coast to Coast (၂၀၀၀)၊ World of Our Own (၂၀၀၁) နှင့် Allow Us to Be Frank (၂၀၀၄) တို့ ဖြစ်သည်
အဖွဲ့၏ သီချင်းများမှာ Billboard Hot 100 တွင် အနည်းငယ်သာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်
သူတို့၏သီချင်းတချို့ UK Top 1 ချိတ်နိုင်ခဲ့ပြီး Album များသည်လည်း Top list တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
၂၀၁၂ တွင် Official Chart Company မှ ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၌ ၃၄ ခုမြောက် အရောင်းရဆုံး အဆိုတော်များစာရင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာအနှံ့ သူတို့ အောင်မြင်သော်လည်း အမေရိကန် Billboard charts တွင်မူ ဘယ်တုန်းကမှ မထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့ပေ
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် "Swear It Again" သီချင်းတစ်ပုဒ်သာ အောင်မြင်ခဲ့သည်
ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနမုဒြာဟုလည်းကောင်း, ဗျာချာနမုဒြာဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်
တရားဦးကို ဟောကြားနေဟန်ဖြစ်သည်
တရားစက်ဝိုင်း လှည်းဘီးကို လှည့်တော့မည့် ဟန်မျိုး ဖြစ်သည်
ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာဟန်နှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သည်
လက်ျာဘက်လက်မနှင့် လက်ညှိုးတို့ကို လက်ဝဲလက်မ လက်ညှိုးတို့နှင့် ထိထားကာ လက်ျာလက်က စက်ဝိုင်းလှည်းဘီးတခုကို လည်ပတ်လှည့်ပေးတော့မည့်ဟန်မျိုးဖြင့် ရှိသည်
လက်နှစ်ဘက်စလုံး ရင်ညွန့် အထက်နားလောက်ရောက်အောင် မြှင့်တင်ထားသည်
များသောအားဖြင့် လက်ဝဲလက်သည် လက်ျာလက်ကို ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိသည်
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းများအား ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်ကို ဟောကြားနေဟန်ကို သရုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်
တရားဦးဟောဟန်ဖြစ်၍ အဦးအစမွန်မြတ်၍ မင်္ဂလာရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်
ပုံစံအားဖြင့် ဂျာဝါးကျွန်းမှ ပညာပါရမီတာရုပ်ပွားသည် ဓမ္မစကြမုဒြာပုံပင် ဖြစ်သည်
ဝေရောစနရုပ်ပွား မေတ္တေယျဆင်းတုနှင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ဤမုဒြာဖြင့် တွေ့ရသည်
ပုဂံမြို့အပယ်ရတနာပုထိုးတော်တွင်း နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် တရားဟောဟန် ဓမ္မစကြမုဒြာဖြင့် ဘုရားပုံများကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်
ပုဂံမြို့ နဂါးရုံဘုရား အရှေ့ဘက် နံရံတွင်ရှိသော ရုပ်ပွားတော်များသည်လည်း ဓမ္မစကြမုဒြာဟန်ပင် ဖြစ်လေသည်
အာနန္ဒာဘုရားတွင် ရုပ်ပွားတော်လေးဆူကို ဤ မုဒြာဖြင့် တွေ့ရှိရပါသည်
ဂန္ဓာရ အနုပညာတွင် ဓမ္မစကြမုဒြာကို ပုံသေကားကျ မတွေ့ရသေးချေ
တခါတရံ လက်ျာလက်ကို လှည်းဘီးစက်ဝန်းကိုင်ထားဟန်ဖြင့် တွေ့ရသည်
တခါတရံ အဘယမုဒြာပုံ ပြုလုပ်ထားတတ်သည်
တခါတရံ လက်ျာလက်ချောင်းများကို အတွင်းဘက်သို့ကွေးထားကာ ရင်ဘတ်ကို ထိထားတတ်သည်
လက်ဝဲလက်မှ လက်ချောင်းများကိုစု၍ အောက်မှလက်ျာလက်ကို ထောက်ပြထားတတ်သည်
ဂုပ္ပတာခေတ် နောက်ပိုင်းတွင် ဉာဏမုဒြာနှင့် ဗျာချာနမုဒြာ နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ဓမ္မစက္ကမုဒြာကို တီထွင်ခဲ့လေသည်
ကာလေန ဓမ္မသဝနမင်္ဂလာ, ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလ, ဓမ္မသာကစ္ဆာမင်္ဂလာ, သောဝစဿ တာမင်္ဂလာ, အရိယသစ္စာန ဒဿနမင်္ဂလာ, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဖော် ပြထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်
ဝိမုတ္တိရသ, သန္တရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်
ပညာပါရမီ, သစ္စာပါရမီ, ဝီရိယပါရမီ စခန်းများသို့ ညွှန်ပြထားခြင်း အနက်သဘောကို ဆောင်လေသည်
ဓမ္မစကြမုဒြာ ပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုကို ကိုးကွယ်သူသည် တရားထူးကို ရရှိခြင်း, ဉာဏ်ပညာ ထွန်းကားတိုးတက်ခြင်း, အမှန်တရားကို သိလွယ်မြင်လွယ်ခြင်း, ယုံမှားသံသယ ကင်းရှင်းခြင်း, သိဒ္ဓိ အမျိုးမျိုး ပြီးစီးပြည့်စုံခြင်း, ရာထူးဌာနန္တရ တိုးတက်ကြီးပွားခြင်း, ဆင်းရဲဒုက္ခ အပေါင်းမှ လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခြင်း, ရန်သူများ၏ အကြံအစည် အဖျက်အဆီးတို့ကို လွှမ်းမိုး ကျော်လွှားနိုင်ခြင်း, တန်ခိုး အာဏာစက်ပြင်းပြခြင်း, တိုင်းပြည်နိုင်ငံ သာယာဝပြောခြင်း, စသောအကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ဝဇီရာယာနကျမ်းဂန်များ၌ အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆိုထားလေသည်
ဓမ္မစကြမုဒြာ မူကွဲပုံတူများကို နောက်ဆက်တွဲတွင် အကျယ်တဝင့် ရှင်းပြပါဦးမည်
ပြာဋိဟာရိယမုဒြာပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာ သင့်ပါသည်
ဇနဖုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zanahpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဝင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်မာလာထွန်းသည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးလက်ရွေးစင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းတွင် ကစားလေ့ရှိသည်
.Scores and results list Myanmar's goal tally first.
အဋ္ဌကနိပါတ် - (၄၂၃) - ဣန္ဒြိယဇာတ်ဣန္ဒြေအလိုလိုက်၍ ပြည့်တန်ဆာမတို့၌ တပ်စွန်းမိသဖြင့် ဈာန်လျှောသော ရသေ့အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည် အမျိုးသား တစ်ယောက်သည် စည်းစိမ်ဥစ္စာ သားမယားကို စွန့်လွွှတ်ကာ မြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ ရဟန်းပြုလေ၏
ထိုအမျိုးသားရဟန်းသည် ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့နှင့်တကွ နေလတန်သော် ထေရ်ဝါငယ်သဖြင့် ယုတ်ညံ့သော ပစ္စည်းလာဘ်လာကိုသာ သုံးဆောင်ရ၏
ရဟန်းကြီးသည် ရသတဏှာဖြင့် နှောင့်ဖွဲ့အပ်သည် ဖြစ်၍ မယားဟောင်းကိုပင် မစွန့်လွှတ်နိုင်ချေ
တစ်နေ့သောအခါ ၌ မယားဟောင်းသည် ဤရဟန်းကြီးကား ငါ့ကို နှောင်ဖွဲ့အပ်သည် မဖွဲ့သည်ကို စုံစမ်းမည်ဟု ဇနပုဒ်သားတို့ကို အိမ်၌ ဧည့်ခံကျွေးမွေးလျက် အိမ်ရှေ့ဝယ် လှည်းတို့၌ နွားတို့ကို အသင့်တပ်၍ ပြင်ဆင်လျက်ထား၏
ထိုအခိုက်တွင် ရဟန်းကြီးသည် အိမ်ရှေ့သို့လာ၍ တံခါးတွင်ရပ်၏
ထိုအခါ ယောကျ်ားတစ်ယောက်သည် အိမ်ရှင်မအား အိမ်ရှေ့တွင် ရဟန်းကြီးတစ်ပါး ဆွမ်းရပ်နေကြောင်း ပြောကြား၏
အိမ်ရှင်မလည်း မသိချင်ဟန်ပြု၍ ကန်တော့ဆွမ်းပါ၊ အခြားအိမ်ကြွ၍ ရပ်တော်မူပါ-ဟု အလျှောက်ခိုင်း၏
ယောကျ်ားလည်း အိမ်ရှင်မ ခိုင်းတိုင်း သွား၍ ရှိခိုးကာလျှောက်၏
ရဟန်းကြီးသည် အကြိမ်ကြိမ် လျှောက်သော်လည်း မကြွဘဲ ရပ်မြဲတိုင်း ရပ်လေ၏
ထိုယောကျ်ားသည် အိမ်ရှင်မအား ရဟန်းကြီးသည် လျှောက်သော်လည်း မရ၊ အခြားသို့ မကြွကြောင်း ပြောကြားပြန်၏
ထိုအခါ မယားဟောင်း အိမ်ရှင်မသည် အိမ်တွင်းမှ ထွက်၍ “အို ဖခင် … အခြားရဟန်းကြီး မဟုတ်၊ ကလေးတို့အဖေ ဖြစ်သည်” ဟု ပြောဆိုလျက် အိမ်မှ ဆင်းသက်၍ သပိတ်ကို လှမ်းယူပြီးလျှင် အိမ်ပေါ်သို့ပင့်၍ ဆွမ်းလုပ်ကျွေး၏
ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် ရှိခိုး၍ “အရှင်ဘုရား … အရှင်တို့ကား ဤသာဝတ္ထိပြည်မှာပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရစ်ပါ၊ အကျွန်ုပ်ကား အိမ်ထောင်ပြုပါမည်၊ အိ်မ်ထောင်မရှိက မတင့်တယ်ပါ၊ အိမ်ထောင်ပြု၍ အခြားဇနပုဒ်သို့သွားပါအံ့၊ အပြစ်ရှိက သည်းခံတော်မူပါ” ဟု ဖြားယောင်း၍ လျှောက်ထားလေ၏
ရဟန်းကြီးသည် မယား စကားကို ကြားလျှင် နှလုံးကွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ “ရှင်မ … သင့်ကို ငါ စွန့်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်၊ အိမ်ထောင်မပြုပါလင့်၊ သွားလည်း မသွားပါလင့်၊ ငါ ယခုပင် လူထွက်မည်၊ ငါ့အဝတ် ပုဆိုးတို့ကို ပေးလော့၊ သပိတ် သင်္ကန်းတို့ကို ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့ထံ အပ်နှင်းကာ အကျိုးအကြောင်းကို လျှောက်ထား၍ ပြန်လာမည်” ဟု ပြောဆိုမှာထားပြီးလျှင် ကျောင်းသို့ပြန်ခဲ့၏
ကျောင်းသို့ရောက်လျှင် ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့ကို အကြောင်းစုံ လျှောက်ထားလေ၏
ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့လည်း လူထွက်လိုသော ရဟန်းကြီးကို ခေါ်ဆောင်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံ သွားကြကုန်၏
မြတ်စွာဘုရားလည်း လူထွက်လိုကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်း … သင့်ကို သာသနာတော်၌ အဘယ်သူ ငြီးငွေ့စေသနည်း” ဟု မေး၏
“အရှင်ဘုရား … မယားဟောင်း ငြီးငွေ့စေပါသည်” ဟု လျှောက်၏
“ရဟန်း … ထိုမိန်းမသည် ယခုအခါ၌ သာလျှင် သင်၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း ပြုဖူးပြီ၊ ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏား၏ ပုဏ္ဏေးမဝမ်း၌ ဖြစ်၍ ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့၌ တစ်မြို့လုံး လက်နက်ရောင် တောက်သောကြောင့် ဇောတိပါလဟု အမည်မှည့်ကုန်၏
ထိုဇောတိပါလ လုလင်သည် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာ သင်ကြားပြီးလျှင် မင်းကြီးအား အတတ်ပညာတို့ကို ပြ၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ပယ်စွန့်ပြီးလျှင် တစ်စုံတစ်ယောက်ကိုမျှ မသိစေဘဲ မြို့မှထွက်၍ တောသို့ဝင်ကာ သိကြားပေးသော ကဝိဋ္ဌက မည်သော ကျောင်း၌ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေ၏
များစွာသော ရသေ့အရာတို့သည် ခြံရံကြကုန်၏
အစည်းအဝေးကြီးလည်း ဖြစ်၏
တပည့်ကြီး ခုနစ်ဦးတို့လည်း ရှိကုန်၏
ထိုတပည့်ကြီးတို့တွင် သာလိဿရ ရသေ့သည် အရှေ့ဇနပုဒ် သောတောဒိက မြစ်နား၌ အထောင်မကသော ရသေ့တို့ ခြံရံလျက်နေ၏
မဏ္ဍိဿာရ ရသေ့သည် ပဉ္စာလမင်းနိုင်ငံ ကလမ္ဗစူဠက နိဂုံးကိုမှီ၍ အထောင်မကသော ရသေ့တို့ ခြံရံလျက်နေ၏
ပဗ္ဗတရသေ့သည် တောအုပ်၌ ရှိသော ဇနပုဒ်ကိုမှီ၍ အထောင်မကသော ရသေ့တို့ ခြံရံလျက်နေ၏
ကာလဒေဝိလ ရသေ့သည် အဝန္တီဒက္ခိဏပထ၌ တစ်ခဲနက်သော တောအုပ်ကိုမှီ၍ အထောင်မကသော ရသေ့တို့ကို ခြံရံလျက်နေ၏
ကိဿဝစ္ဆရသေ့သည် ဒဏ္ဍကီမင်း၏ ကုမ္ဘဝတီမြို့ကိုမှီ၍ ဥယျာဉ်တော်ဋ တစ်ယောက်တည်းသာ နေ၏
အနုပိယရသေ့သည် ဆရာဖြစ်သော သရဘင်္ဂ ရသေ့ကို လုပ်ကျွေးလျက်နေ၏
ကာလဒေဝီလ ရသေ့၏ ညီဖြစ်သော နာရဒရသေ့သည် မဇ္ဈိမဒေသ အဉ္စနဂိရိ တောင်ကွန်ရက်ကြားတွင် လိုဏ်ဂူတစ်ခု၌ တစ်ယောက်တည်းသာနေ၏
အဉ္စနဂိရိတောင်၏အနီး၌ လူတို့ဖြင့် ရောပြွမ်းသောနိဂုံးရွာတစ်ခု ရှိ၏
တောင်နှင့် နိဂုံး အကြား၌ လည်း မြစ်ကြီးရှိ၏
ထိုမြစ်ကြီး၌ လူများစွာတို့သည် ကူးကုန်၏
ပြည့်တန်ဆာမတို့လည်း ဝတ်စားတန်ဆာတို့ကို ဆင်ယင်ကြလျက် လာလာသမျှ ယောကျ်ားတို့ကို ဖြားယောင်းသွေးဆောင်၍ မြစ်ကမ်းနားမှာပင် နေကြကုန်၏
ထိုအခါ နာရဒရသေ့သည် ပြည့်တန်ဆာမတစ်ယောက်၌ တပ်စွမ်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဈာန်ကို ကွယ်စေလျက် ကိလေသာ၏အလိုသို့ လိုက်လျက် ခြောက်ကပ်သောကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အစာအာဟာရကိုပင် မသုံးဆောင်တော့ဘဲ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကျောင်းတွင်သာ အိပ်လျက်နေ၏
ကာလဒေဝီလ ရသေ့သည် အဘိညာဉ်ဖြင့် ဆင်ခြင်လတ်သော် ထိုအကြောင်းကိုသိ၍ နာရဒရသေ့ထံလာကာ လိုဏ်ဂူသို့ ဝင်၏
နာရဒရသေ့သည် ကာလဒေဝီလရသေ့ကိုမြင်၍ “အရှင် … အဘယ်ကြောင့် လာသနည်း” ဟု မေး၏
“အရှင် … အချမ်းသာသည်ကို ကုစားရန်လာ၏” ဟု ပြော၏
“အရှင်သည် … မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ဆို၏” ဟု မုသာဝါဒဖြင့် နှိပ်စက်၏
ကာလဒေဝီလ ရသေ့သည် သာလိဿရ ရသေ့၊ မဏ္ဍိသာရ ရသေ့၊ ပဗ္ဗတရသေ့တို့ကို ပင့်ပြန်၏
ထိုရသေ့ သုံးဦးတို့ကို လည်း မုသာဝါဒဖြင့် နှိပ်စက်ပြန်၏
ထိုအခါ သရဘင်္ဂ ရသေ့ကြီးကို ပင့်ဆောင်ပြန်၏
သရဘင်္ဂ ရသေ့သည် နာရဒရသေ့ကို ဣန္ဒြေတို့၏ အလိုသို့ လိုက်သည်ကိုသိ၍ -“အို- နာရဒရသေ့ … ကိလေသာ၏ အစွမ်းဖြင့် ဣန္ဒြေတို့၏အလိုသို့ လိုက်မှားသောသူသည် နှစ်ပါးသော လူ့ပြည် နတ်ပြည်တို့ကို စွန့်၍ ငရဲစသည်တို့၌ ဖြစ်ရ၏၊ အသက်ရှည်စဉ် လည်း ခြောက်ကပ်ပိန်ချုံး၏” –ဟု နာရဒရသေ့ကို ဆုံးမ၏
ထိုအခါ နာရဒရသေ့သည် “ဆရာ … ကာမကို မှီဝဲခြင်း မည်သည်ကား ချမ်းသာ၏၊ ဤသို့သော ချမ်းသာကို ဆရာသည် အဘယ်ကိုရည်၍ ဆင်းရဲသည်ဟု ဆိုဘိသနည်း” ဟု လျှောက်ထားလေ၏
သရဘင်္ဂ ဆရာသည် ကာမချမ်းသာသည် အပါယ်ငရဲစသော မကောင်းသော ဒုဂ္ဂတိသို့သာ ခံစားရကြောင်း ပြောလို၍ -“အို- နာရဒရသေ့ … သတ္တဝါတို့သည် ကာမချမ်းသာ၏ အဆုံး၌ ငရဲ စသော ဆင်းရဲသို့ ရောက်ရကုန်၏၊ သီလကို စောင့်ရှောက်သော ဆင်းရဲ၏အဆုံး၌ လူ့ပြည် နတ်ပြည် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ရကုန်၏၊ သတ္တဝါ ဖြစ်သော သင်လည်း ဈာန်ချမ်းသာ၏ အဆုံး၌ ကာမချမ်းသာကို မှီ၍ ဖြစ်သော စိတ်ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်ရ၏၊ မြတ်သော ဈာန်ချမ်းသာကို အလိုရှိဦးလော့” –ဟု ဆုံးမပြန်၏
နာရဒရသေ့သည် ဆရာ၏ဆင်းရဲကား သည်းခံနိုင်ခဲ၏၊ အကျွန်ုပ် သည်းမခံနိုင်ဟု လျှောက်ထားပြန်၏
ထိုအခါ သရဘင်္ဂ ရသေ့သည် ကိလေသာ၏ အလိုသို့ လိုက်ခြင်းသည် ဆုတ်ယုတ်၏
စွန့်ခြင်းသည် ဆင်းရဲအပေါင်းမှ လွန်မြောက်၏ဟု ပြောလို၍ -“အို- နာရဒရသေ့ … ဆင်းရဲ ဖြစ်လာသောအခါ ၌ ထိုဆင်းရဲကို သည်းခံလျက် ဆင်းရဲ၏အလိုသို့ မလိုက်သော ပညာရှိသည် ဆင်းရဲ၏အဆုံးဖြစ်သော ယောဂ ဟူသော ချမ်းသာကို ကောင်းစွာရနိုင်၏” –ဟု ဆုံးမပြန်၏
နာရဒရသေ့သည် “ဆရာ … ကာမချမ်းသာကား မြတ်သော ချမ်းသာ ဖြစ်၏၊ ထိုချမ်းသာကို အကျွန်ုပ် မစွန့်နိုင်ပါ” ဟု လျှောက်ထားပြန်၏
ထိုအခါ သရဘင်္ဂရသေ့သည် -“အို- နာရဒရသေ့ … ဝတ္ထုကာမတို့ကို တောင့်တသဖြင့် တရားမှ ရွေ့လျောခြင်းငှာ မထိုက်၊ အကျိုးမဲ့ဖြစ်သဖြင့် တရားမှ ရွေ့လျောခြင်းငှာ မထိုက်၊ ဤမည်သော အကျိုး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု အကျိုးကို လိုချင်ခြင်း အကြောင်းကြောင့်လည်း တရားမှ ရွေ့လျောခြင်းငှာ မထိုက်၊ ဖြစ်ပြီးသောဈာန်ကို ဖျက်ဆီး၍ တရားမှ ရွေ့လျောခြင်းငှာ မထိုက်” –ဟု သရဘင်္ဂ ဆရာသည် လေးဂါထာတို့ဖြင့် ဆုံးမပြီး၍ -ကာလဒေဝီလ ရသေ့သည် ကိလေသာကိုမှီ၍ ငိုကြွေးဆင်းရဲခြင်းကို တားမြစ်လိုသဖြင့် -“အို- နာရဒရသေ့ … အိမ်ရှင်တို့၏ မပျင်းမရိ လိမ္မာခြင်းသည် ကောင်း၏၊ တရားစောင့်သော ရသေ့ ရဟန်းတို့နှင့် ဝေဖန် သုံးဆောင်ခြင်းသည် ကောင်း၏၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရသောအခါ မပေါ်လွင် မရွှင်လန်းခြင်းသည် ကောင်း၏၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးသောအခါ ၌ လည်း မဆင်းရဲ မပင်ပန်းခြင်းသည် ကောင်း၏” –ဟု နာရဒရသေ့ကို ဆုံးမပြန်၏
ထိုနောက် သရဘင်္ဂဆရာသည် နာရဒရသေ့ကိုခေါ်၍ “အို- နာရဒရသေ့ … ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ထားရမည့် လုပ်ငန်းကိစ္စကို ပြုလုပ်မထားသောသူသည် တောသို့ဝင်ကာ လုလင်ကဲ့သို့ စိုးရိမ်ပူဆွေး ငိုကြွေးရ၏” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် အတိတ်ကို ဆောင်ပြန်၏
လွန်လေပြီးသောအခါ ကာသိနိဂုံးဝယ် ကုဏ္ဏားလုလင်တစ်ယောက် ရှိသတတ်
ဆင်ပြောင်အားကဲ့သို့ အားနှင့် ပြည့်စုံ၏
ထိုလုလင်သည် လယ်လုပ်ခြင်းစသော အမှုကို ပြုလုပ်ကာ မိဘကို လုပ်ကျွေးသဖြင့် အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ သားမယားကို လုပ်ကျွေးသဖြင့် အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုသဖြင့် လုပ်ကျွေးသဖြင့် အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ငါသည် တောသို့ဝင်ကာ သားတို့ကို သတ်၍ စားလျက် မိမိကိုယ်ကိုသာ မွေးမြူအံ့ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် လက်နက်ငါးပါးကို ယူဆောင်လျက် တောသို့ဝင်ကာ သားတို့ကို သတ်၍ မီးကျီးတွင်ကပ်၍ စားသောက်လျက် အသက်မွေးလေ၏
တစ်နေ့သ၌ ငါကား အခါခပ်သိမ်း အားနှင့် ပြည့်စုံနေမည် မဟုတ်၊ အားနည်းသောအခါ စားဖို့ဟု အထူးထူးသော သားတို့ကို တောင်ကွန်ရက်သို့ သွင်းလျက် တံခါးဖွဲ့ကာ လှောင်၍ ထားပြီးလျှင် လိုရာသားကို ပစ်၍ စားလေ၏
နောက်အခါ သားတို့ကို သတ်သော အကုသိုလ်ကံသည် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်၍ မျက်မှောက်မှာပင် အကျိုးပေးလေ၏
လက် ခြေတို့သည် ထိုထိုဤဤ ရွေ့လျားရန် မတတ်နိုင်ကုန်
တစ်စုံတစ်ခုသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ် သောက်ရေကို မမြင်
ကိုယ်အလုံးသည် ညှိုးနွမ်းလျက် လူပြိတ္တာဖြစ်လေ၏
နွေအခါ တစ်ကိုယ်လုံး မြေကြီးကဲ့သို့ အက်ကွဲ၏
အရေတို့လည်း စုတ်ပြတ်ကုန်၏
ကြီးစွာသော ဆင်းရဲကို ခံရ၏
တစ်နေ့သ၌ သိဝိမင်းကြီးသည် တောသို့ဝင်ကာ သမင်သားကို မီးကျီဖြင့်ကင်၍ စားမည်ဟု ကြံစည်လျက် တိုင်းပြည်ကို အမတ်တို့အား အပ်နှင်းခဲ့၍ တောသို့ဝင်ကာ လူပြိတ္တာနှင့် တွေ့လေ၏
ကြောက်၍ ထွီထွီဟု တံတွေးထွေး၏
မင်းကြီးသည် ထိုလူပြိတ္တာအား “အမောင် … အဘယ်သူနည်း” ဟု မေး၏
“အရှင် … အကျွန်ုပ်ကား လူပြိတ္တာဖြစ်ပါ၏၊ သမင်သားကို သတ်၍ စားသဖြင့် ဤကဲ့သို့ ဒိဋ္ဌဓမ္မ အကျိုးခံစားရပါ၏၊ အရှင်လည်း အဘယ်သူနည်း” ဟု ပြန်၍ မေး၏
“အမောင် … ငါကား သိဝိမင်း ဖြစ်၏” ဟု ပြောသောအခါ “အရှင် … မင်းဖြစ်ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် ဤအရပ်သို့ လာသနည်း” ဟု မေး၏
“အမောင် … သမင်သားကို စားလို၍ လာသည်” ဟု ပြောသောအခါ “အရှင် … အကျွန်ုပ်လည်း သမင်သားကို စာလို၍ လာသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ လူပြိတ္တာ ဖြစ်ရသည်” ဟု အကြောင်းစုံကို ပြောဆိုလေ၏
ထိုနောက် တစ်ဖန် မိမိ၏ ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံအကျိုး ခံစားရပုံကို လျှောက်ထားလို၍ -“အရှင် သိဝိမင်းကြီး … အကျွန်ုပ် ကဲ့သို့သော သူသည် ရန်သူလက်၌ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်သကဲ့သို့ ရောက်ရ၏
အသက်မွေးခြင်းအမှု၊ အတတ်ပညာ၊ အလိမ္မာဉာဏ်၊ အကျင့်သီလ နူးညံ့သော အဆွေ ခင်ပွန်း ဟူသော စည်းစိမ်ကို ရစေတတ်သော သဘောတို့ကို စွန့်ပယ်၍ မိမိ ပြုလုပ်အပ်သော မကောင်းမှုကံဖြင့် အသပြာ တစ်ထောင်မှ ရှုံးသောသူကဲ့သို့ အဆွေခင်ပွန်း မရှိ၊ မှီခိုအားထားရာ မရှိဘဲ လူပြိတ္တာ ဖြစ်ရ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်သောအကျင့်ကို ဖယ်ကြဉ်ကာ လူပြိတ္တာ ဖြစ်ရသော အခြင်းအရာဖြင့် ချမ်းသာကို အလိုရှိသော သတ္တဝါတို့ကို ဆင်းရဲစေသောကြောင့် ယခုလို ဆင်းရဲအစုကို ရောက်ရ၏၊ မီးကျီးဖြင့် ပတ်ပတ်လည် ခြံရံသကဲ့သို့ ပူလောင်နေသဖြင့် ချမ်းသာကို မရခဲ့ပါ” –ဟု မင်းကြီးအား ပြောဆိုပြီးလျှင် -အရှင်မင်းကြီး အကျွန်ုပ်၏ အဖြစ်ကို ကြည့်ရှုပါလော့၊ မကောင်းမှုကို မပြုပါလင့်၊ တိုင်းပြည်သို့ပြန်၍ ဒါန သီလ စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုပါလော့ ဟု တောင်းပန်လေ၏
မင်းကြီးလည်း လူပြိတ္တာ ပြောသော စကားကို ကြားရ၍ တိုင်းပြည်သို့ ပြန်ပြီးလျှင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလျက် သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ နတ်ပြည်သို့ လားရ၏
ဤသို့လျှင် သရဘင်္ဂဆရာသည် အတိတ်ဝတ္ထုကိုဆောင်ကာ ဆုံးမသဖြင့် နာရဒရရသေ့သည် သံဝေဂရ၍ ပျောက်ပြီးသောဈာန်ကို တစ်ဖန်ပြန်ရအောင် အားထုတ်လေ၏
သရဘင်္ဂဆရာလည်း နာရဒရရသေ့အား နေမြဲလိုဏ်ဂူ၌ မနေစေဘဲ မိမိနေရာသို့ ခေါ်၍ သွားလေ၏
ဤဒေသနာတော်ကိုဆောင်၍ သစ္စာကို ပြသည်၏ အဆုံး၌ ငြီးငွေ့သော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -• ထိုအခါ နာရဒရသေ့သည် - ယခုအခါ ငြီးငွေ့သော ရဟန်း
• ပြည့်တန်ဆာမသည် - မယားဟောင်း
• သာလိဿရရသေ့သည် - သာရိပုတ္တရာ
• မဏ္ဍိဿရရသေ့သည် - ကဿပ
• ပဗ္ဗတရသေ့သည် - အနုရုဒ္ဓါ
• ကာလဒေဝိလရသေ့သည် - ကစ္စည်း
• အနုပိယရသေ့သည် - အာနန္ဒာ
• ကိဿဝစ္ဆရသေ့သည် - မောဂ္ဂလာန်
• သရဘင်္ဂရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ဣန္ဒြေလိုလိုက်၊ ငရဲဆိုက်၊ လူ၌ ဆင်းရဲရာ
(၂) ချမ်းသာဆုံးလည်း၊ ဆင်းရဲမြဲ၊ ဆင်းရဲဆုံးချမ်းသာ
(၃) အိမ်နေဟူဘိ၊ မပျင်းရိ၊ ကောင်း၏ထုံးအလာ
(၄) တရားကျင့်ခြင်း၊ ဝေဖန်လျှင်း၊ သုံးခြင်းကောင်းသည်သာ
(၅) ဥစ္စာရလျှင် ၊ မပျော်ရွှင်၊ လူတွင်ကောင်းသည်သာ
(၆) ဥစ္စာပျက်လည်း၊ ဝမ်းမနည်း၊ တစ်နည်းကောင်းသည်သာ
ဣန္ဒြေိယဇာတ် ပြီး၏
ဆရာ ဦးတင့်ဇော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်း၊ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပညာရေးကို အခက်ခဲပေါင်းစုံကြားမှ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ပင်းယကျောင်းဆောင် စာဖတ်အသင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တတိယနှစ်တွင် ရခိုင် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ အသင်း ခေါင်းဆောင်မှု အပိုင်းမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၆ - ၅၇ နောက်ဆုံးနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၌ နိုင်ငံခြားရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်
ဦးနု ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ဆင်းရဲသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများအား ထောက်ပံ့သော ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် ဆင်းရဲသော ကျောင်းသားများ မရရှိသည့် ကိစ္စ အတွက် ထွန်းနေ့စဉ် သတင်းစာမှ ဖွင့်ချခဲ့ရာ ပါလီမန် အတွင်း အထိ ဂယက်ရိုက်ခဲ့ရသည်
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦကြီးအား ဖြိုခွဲခဲ့သော  ဆဲဗင်းဇူလိုင် အရေးအခင်းတွင် မျက်မြင် သက်သေတဦး အဖြစ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင် ခံခဲ့ရသည်
ကိုကိုးကျွန်းမှ လွတ်မြောက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင် ကျူရှင်ဖွင့်၍ ရပ်တည်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ ကျူရှင်ဆရာ ဘဝကို စွန့်လွတ်ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ဘဝအဖြစ် လုံးလုံးလျားလျား ခံယူခဲ့သည်
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်မြနှင့် အတူ ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေး တာဝန်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဘီဘီစီ သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ RFA သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၎င်း၏ အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံပြီး ဝတ္ထုနှင့် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားနေဆဲ ဖြစ်သည်
ယခုအခါ ရခိုင်ပြည်လုံး ဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကောင်စီ (ANC) တွင် ပါဝင်၍ မြန်မာပြည်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ထွန်းကားရေး၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်ပေါ်ရေးတို့အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်
အရှင်ဥက္ခိတ္တပဒုမိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥက္ခိတ္တပဒုမိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
အရှင်ဥတ္တရထေရ်သည် မဟိသဝတ္ထုအရပ် သင်္ခေယျကတောင် ဝဋဇာလိက ကျောင်းဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတော်တို့အား “ငါ့ရှင်တို့ ရဟန်းသည် ရံဖန်ရံခါ အတ္တဝိပတ္တိကို, ရံဖန်ရံခါ ပရဝိပတို့ကို ရံဖန်ရံခါ အတ္တသမ္ပတို့ကို ရံဖန်ရံခါ ပရသမ္ပတို့ကို ဆင်ခြင်နေမူကောင်း၏”ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
အရှင်ဥတ္တရထေရ်၏ တရားတော်ကို မြောက်အရပ်မှ တောင်အရပ်သို့ တစုံ တခုသောပြုဘွယ်ကိစ္စဖြင့်သွားသော ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီး ကြားသိရသဖြင့် အလျင် အမြန်သွား၍ သိကြားမင်းအား လျှောက်တင်လေသည်
သိကြားမင်းသည် အလျင် အမြန် အရှင်ဥတ္တရထံသို့ ရောက်လာပြီးလျှင် “အရှင်ဥတ္တရထေရ်သည် အထက်ပါ အတိုင်း တရားတော်ဟော၏ဟူသည် မှန်ပါသလော”ဟု မေးမြန်းလျှောက်ထားသည့် အခါ အရှင်ဥတ္တရထေရ်က မှန်ကန်ကြောင်း မိန့်ကြားပါသည်
ဤတရားတော်ကို အရှင်ဥတ္တရထေရ်၏ဉာဏ်၌ ထင်မြင်ချက်ဖြင့် ဟောပါ သလော၊ သို့မဟုတ် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို စွဲယူ၍ ဟောပါသလော-ဟု မေးလျှောက်သည့်အခါ အရှင်ဥတ္တရထေရ်က “စပါးပုံကြီးထဲက စပါးသယ်ယူသော” ဥပမာစကားဖြင့် ပြန်လည်မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
သိကြားမင်းက အရှင်ဥတ္တရထေရ်အား တအံ့တဩ ချီးမွမ်းပြီးလျှင် ဤတရားတော်ကို ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ ဒေဝဒတ် ခွဲထွက်သွားပြီး မကြာမီ ဟောတော်မူခဲ့ကြောင်း, လာဘ, အလာဘ, ယသ, အယသ, သက္ကာရ, အသက္ကာရ, ပါပိစ္ဆ ပါပမိစ္ဆတာဟူသော မသူတော်တရားရှစ်ပါးတို့ နှိပ်စက်ခံရသောကြောင့် ရှင်ဒေဝဒတ်သည် အပါယိကစသည်ဖြစ်ရပုံ, ယင်းတရားရှစ်ပါးကို လွှမ်းမိုးနှိမ်နင်း၍ နေကြကုန်အံ့-ဟု ကျင့်ကြံရမည်ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူကြောင်း အကျယ်တဝင့် လျှောက်ထားပြီး အရှင်ဥတ္တရသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို သင်ယူတော်မူပါ၊ သင်ကြားပေးတော်မူပါ၊ ဆောင်ထားတော်မူပါ၊ ဤတရားတော်သည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မ စရိယကဖြစ်ပါကြောင်း လျှောက်ထားသည့်သုတ်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ကညင်တိုင်း
ဦးလုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ulu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ချက်ရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ချက်ရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁ ဦး၊ မ ၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ယန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဗဟိုခွာအား (အင်္ဂလိပ်: Centrifugal force) ဆိုသည်မှာ နယူတန်၏ ရွေ့ခြားခြင်းဆိုင်ရာ မူဘောင်များတွင်ပါဝင်သော အီနားရှားအား  inertial force တစ်မျိုးဖြစ်သည်
သတ်မှတ်ထားသည့် လှည့်ပတ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွင်း (rotating reference frame) ပါဝင်သော အရာအားလုံး၏ ဗဟိုမှ ဝေးရာသို့ သွားမြဲသွားလိုသော အားကို ဗဟိုခွာအားဟုခေါ်သည်
ဗဟိုခွာအားကို သွေးရည်ကြည်လှည့်စက်များ၊ ကားလမ်း ရထားလမ်း အကွေ့များ၊ အရှိန်ထိန်းစက်များမှ အစပြု၍ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းများ တွက်ချက်ခြင်းအထိ အမျိုးမျိုး အသုံးပြုကြသည်
ဗဟိုခွာအားသည် ပြင်ပသို့သက်ရောက်သောအားဖြစ်ပြီး မူလသက်မှတ်ထားသောအဖွဲ့အစည်း၏ မူဘောင်များ inertial frame of reference. အတွင်း တိုင်းတာ မတွေ့နိုင်ပေ
ဆိုလိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများ၏ တည်နေရာများ ရွေ့လျားခြင်းများကို ဖော်ပြရာတွင် သက်မှတ်ထားသော မူဘောင်များအရသာ ဖော်ပြ၍ရသည်
အလွန်လျင်မြန်စွာသွားနေသောကားအတွင်း အချင်းချင်း ပစ်သော ခဲလုံး၏ အားတွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းကို ထည့်တွက်စရာမလိုပေ
ထိုကားပေါ်မှ လမ်းဘေးတွင်ရပ်နေသောလူတစ်ယောက်အား ခဲဖြင့်ပစ်ရာတွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းအားထည့်တွက်ရပေမည်
ထိုကားပေါ်မှ ကမ္ဘာ၏ အပြင်ဘက်မှ လူကိုပစ်ပါက ကမ္ဘာ၏ ရွေ့လျားနှုန်းကိုပါထည့်တွက်ရမည်ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ကားပေါ်တွင် ကား၏ ရွေ့လျားနှုန်းမပါဝင်သကဲ့သို့ ဗဟိုခွာအားသည်လဲ မူလမူဘောင်များအတွင်း တိုင်တာမတွေ့နှိုင်ပေ
In an inertial frame, an object that has no forces acting on it travels in a straight line, according to Newton's first law. When measurements are made with respect to a rotating reference frame, however, the same object would have a curved path, because the frame of reference is rotating. If it is desired to apply Newton's laws in the rotating frame, it is necessary to introduce new, fictitious, forces to account for this curved motion.The concept of the reactive centrifugal force is sometimes used in mechanics and engineering. It is sometimes referred to as just centrifugal force rather than as reactive centrifugal forcealthough this usage is deprecated in elementary mechanics.Centrifugal mechanism of accelerationEquivalence principleFolk physicsLamm equationLagrangian pointBalancing of rotating masses
ကင်ပိမ့်ပင်သည် စားသုံးနိုင်သောအပင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် နယူးဂီနာနိုင်ငံဇာတိဖြစ်သည်
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘရာဇိးနိုင်ငံ၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် ကိုလမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့တွင် သဘာဝအလျောက်ပေါက်ရောက်သည်
နှစ်ကြာခံနွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အခက် အလက် များ ဖြာထွက်၏
ပင်စည်သွယ်ပြီး အလွန် ရှည်သည်
လက်ယာဘက်သို့ နွှယ်တက်သည်
ပင်စည် အရည်ရွှမ်းပြီး ပြောင်ချော၍ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ရှိသည်
၂-၅ လက်မခန့် ရှည်ပြီး ၁-၃ လက်မထိ ကျယ်သည်
ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ရင်း နှလုံးပုံရှိသည်
ရွက်ပြားချောပြီး ရွက်ညှာ ၁၂ လက်မမှ တစ်လက်မထိ ရှည်သည်
အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်သည်
ပွင့်ညှာမဲ့ ကြားထွက် တစ်ပင်တိုင်ပန်းခိုင်ဖြစ်သည်
တန်ဆောင်မုန်းလမှ တပို့တွလအတွင်း ပွင့်သည်
စားတော်ပဲခန့်ရှိ တစ်စေ့သီး ဖြစ်သည်
အဖြူ သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်၏
မှည့်သောအခါ ခရမ်းရောင်ရှိသည်
တပေါင်းလ၊ တန်ခူးလတွင် သီးသည်
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အမြစ်
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အပူပိုင်းဒေသတွင်ပေါက်ရောက်သည်
ပေါက်ရောက်ပုံ : သဘာ၀အလျောက် အလေ့ကျပေါက်ပင် ဖြစ်သည်
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင်မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ကင်ပိမ့်သည် ချဉ်၏ ၊ ချို၏ ၊ ပူ၏ ၊ သလိပ်ကို ဖြစ်စေ၏ ၊ ၀ဖြိုးစေ၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ ထိုင်းမှိုင်းစေ၏ ၊ အိပ်ပျော်စေ၏
အရွက်မှ ထုတ်၍ ရသော အဆီသည် အပူနာ ၊ ယားနာ ၊ နှင်းခူတို့ကို ပျောက်ကင်းစေသည်
အရွက်ကို ကြိတ်၍ အနာပေါ်၌ သုတ်လိမ်းပေးလျှင် အနာပူလောင်ခြင်း နည်းပါး၍ ကျက်သွား၏အရွက်ကို ကြိတ်၍ ရသောအရည်ကို သောက်ပါက ဆီးပူ ညောင်းကျရောဂါ ပျောက်ကင်း၏
အရွက်ကို နှာစေး ချောင်းဆိုးနာများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမများ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အတွက် အသုံးပြုသည်
အမြစ်ပြုတ်ရည်သည် သည်းခြေနှင့် စပ်လျဉ်းသော အော့အန်ခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေသည်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဖနုံရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpanon)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ဖနုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖနုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၇ ဦး၊ မ ၂၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
သက္ကယ်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၆ ဦး၊ မ ၁၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တင်နမ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Tinam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဆုံဆင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံဆင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၃ ဦး နေထိုင်သည်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊မြန်အောင်မြို့နယ်
၂၀၂၃ (MMXXIII) သည်  ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် တနင်္ဂနွေနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် အေဒီ (Anno Domini) ၏ ၂၀၂၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၃ ထောင်စုနှစ်၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၁ ရာစုနှစ်၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက်  ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၄ ကြိမ်မြောက်  ခုနှစ် ဖြစ်သည်
၁၁ ဧပြီ – ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်: ပဇီကြီးရွာတွင် ပြုလုပ်သော ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး ဖွင့်ပွဲတွင် တပ်မတော် (လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူ ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်
၉ အောက်တိုဘာ – ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာမြို့အနီး မုန်လိုင်ခက် စစ်ရှောင်စခန်းအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် ကလေးသူငယ် ၁၁ ဦးအပါအဝင် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ၂၉ ဦး သေဆုံးပြီး ၅၇ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်
သက္ကေပြင်ဈေးရွာ၊ ရွာသစ်ကေ
ယန်းမိုင် (လားဟူ)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangmai (Larhu))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၂ ဦး၊ မ ၁၆၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကျွယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ (Nakhon Ratchasima) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အီဆန်ဒေသ၏ အဓိက မြို့ကြီးလေးမြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
big four of Isanဟု လူသိများကြသည်
ကိုရတ် korat ဟုလည်း အများကခေါ်ကြသည်
နဂရရာဇသီမာပြည်နယ်နှင့် မောင်နဂရရာဇသီမာခရိုင်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်၏ အဓိကနေရာလည်းဖြစ်သည်
ကိုရတ် ကုန်းပြင်မြင့်၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းတွင် ယခင်က လာအိုတိုင်းပြည်နှင့် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်တို့၏ နယ်နိမိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာ လည်းဖြစ်သည်
လာအိုစကားပြောကြသည့် အီဆန်တို့၏ နေရာလည်းဖြစ်သည်
လက်ရှိအချိန်တွင် မြို့၏ တည်နေရာမှာ 14°58.5′N 102°6′Eတွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့၏ မြူနီစီပယ် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၄၂၆၄၅ ဦး ရှိသည်
ရှေးဟောင်းသုတေသန ပညာရှင်များက ယနေ့ခေတ် နဂရရာဇသီမာ၏ အနောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန်နိုအမ် ခရိုင်တွင် သီမာ (သိမ်) နှင့် ကိုရတ်ခပူရ ဆိုသော မြို့၂မြို့ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်
ထိုအမည်များမှ နာမည်ယူထားကြခြင်းများလည်း ဖြစ်သည်
မြို့ကို ခိုရတ် (Thai: โคราช) အဖြစ် လူသိများကြပြီး ရှေးခမာတို့၏ အတိုကောက် နာမည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
၁၄ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီက နဂရရာဇသီမာဒေသများသည် ခမာလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်
ခမာဘာသာစကားအရ Nokor Reach Seyma သို့မဟုတ် Nokor Reach Boreiနှင့်  Koreach.ဟု သိကြသည်
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယဘုရင် နရီလက်ထက်၌ ထိုဒေသအနီးတွင် မြို့သစ်တည်စေပြီး အယုဒ္ဓယ၏ အရှေ့မြောက် မျက်နှာစာအတွက် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်စေခဲ့သည်
ထို့နောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းများ၌ နခွန် ရတ်ချာစီမာကို အယုဒ္ဓယ၏ ဒုတိယ အဆင့်ရှိ မြို့အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြင့် အယုဒ္ဓယ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဘိုရိုမကော့ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ပါးမှ ခိုရတ်နှင့် အခြား အရှေ့ဘက်ဒေသများကို စိုးစံရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
သို့သော် သွန်ဘူရီ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ဘုရင်သက်ဆင်မှ သူ၏ ဗိုလ် ၂ ဦးဖြစ်သူ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သော သွန်ဒေါင်း နှင့် ဘွန်မတို့ကို သွားရောက် သိမ်းပိုက်ခိုင်းလေသည်
မင်းသားကို ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၁၇၆၈ တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်
နောက်ပိုင်းတွင် သွန်ဒေါင်းမှာ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းဆက်ဖြစ်သော ရာမမင်းဆက်၏ ပထမမြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်လာသည်
ခိုရတ်မြို့မှာ ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုကြောင့် လာအိုနှင့် ခမာတို့၏ နယ်မြေများကို စောင့်ကြည့်ရန် တည်ရှိသည်
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းဘုရင် အန်နိုဗောင်က ဆိုင်ယမ်တို့ အင်အားနည်းနေသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ခိုရတ်မြို့ကို ရာမ ၃ ဘုရင် လက်အတွင်းမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ အမျိုးသမီးဖြစ်သူ လေဒီမို၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့လယ်ခေါင်တွင် ရုပ်တုထား၍ ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်
မြို့၏ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးဟောင်းကို ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးမှ ပုံစံရေးဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ထိုသူမှာ နရီဘုရင်၏ နရီမဟာရာဇာနန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်သွန်အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ပြုပြင်ရေးတွင်လည်း နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ကဏ္ဍတွင် အရေးပါခဲ့သည်
၁၉၀၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုင်ယမ် တော်ဝင်နိုင်ငံ ရထားလမ်းစီမံကိန်းများအရ နဂရရာဇသီမာနှင့် ဘန်ကောက်ဆက်သွယ်သော ရထားလိုင်းအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ လမ်းဆုံးဘူတာ ဖြစ်လာသည်
၁၉၃၂ ထိုင်းတော်လှန်ရေးအရ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ရသည်
၁၉၃၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် နဂရရာဇသီမာမြို့မှာ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်
၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ ဗီယက်နမ်စစ်အတွင်း ကိုရတ်တော်ဝင်လေကြောင်းလိုင်းဌာနချုပ်မှာ ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၊ နယူးဇီလန် တော်ဝင်လေတပ်များ ဆင်းသက်ရာ နေရာဖြစ်လာသည်
၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအတွင်း လေဆိပ်မှာ အရပ်ဘက်လေဆိပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် နဂရရာဇသီမာလေဆိပ် ဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရွားဆုံး ဟိုတယ်မတော်တဆမှုဖြစ်သည့် တော်ဝင် ပလာဇာ ဟိုတယ် ပြိုကျမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၃၇ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရာသီ ၃ ခုရှိသည်
နွေရာသီမှာ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအထိ၊ မိုးရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ၊ ဆောင်းရာသီမှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖြစ်သည်
ဆောင်းရာသီတွင် ကိုရတ်ဒေသ၏ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ   ၁၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၆၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)နှင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် ၁၂ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၅၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်)အထိ ကျဆင်းတတ်သည်
နဂရရာဇသီမာဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေးပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်
အီဆန်ဒေသ၏ စပါး၊အုံး (tapioca)နှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာဖြစ်သည်
အီဆန်ဒေသသည် ၎င်းကုန်စည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်အပိုင်းတွင် တစ်ဝက်မျှအထိ ထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်
ထိုထုတ်ကုန် ၃ မျိုးသည် အီဆန်ဒေသတွင်း ၇၀၀၀၀၀ မိသားစုကို အလုပ်အကိုင် အခင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးနိုင်သည်
ထို့အပြင် နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ Seagate Technology၏ disk drives ထုတ်လုပ်ရာ ၂ မြို့မှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်
ထိုလုပ်ငန်းသည် နခွန် ရတ်ချာစီမာ၌ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၂၁၀၀ကို အလုပ်အကိုင်ပေးနိုင်သည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမှာ အီဆန်ဒေသ အတွက်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့အတွက်ပါ စီးပွားရေး အချက်အချာ နေရာ ဖြစ်လာသည်
ဘန်ကောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက် ၃ ခုလုံးမှာ မြို့၏ ဈေးအကြီးဆုံး ဆိုင်များတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည်
၂၀၁၇ နောက်ပိုင်းတွင် စတုရန်းမီတာ ၁ သန်းရှိသော လက်လီအရောင်းနေရာကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်
နဂရရာဇသီမာလေဆိပ်သည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်
လက်ရှိ အချိန်တွင် ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်းနှင့် ချင်းမိုင်သို့ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခရာဘီနှင့် ဟတ်ယိုင်သို့ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်၊ ဆိုးလ်-အင်ချွန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြို့ တစ်ခုခုသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
နခွန် ရတ်ချာစီမာမြို့သည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ရထားလမ်းပိုင်းဖြစ်သော ဘန်ကောက်နှင့် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့နှင့် နွိုင်ခိုင်မြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
မြို့တွင် အဓိက ဘူတာရုံ နှစ်ရုံရှိသည်
မွတ်ခမွန်ထရီလမ်းပေါတွင် နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံနှင့် ဝက်အာရာစရစ်လမ်းပေါ်တွင် သနွန်ချီရလမ်းဆုံ ဘူတာရုံတို့ တည်ရှိသည်
နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံမှာ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ကပင် ခိုရတ် ဘူတာရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည်
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင်မှ ဘန်ကောက်မှ နဂရရာဇသီမာ လမ်းကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ထိုဘူတာရုံမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အုဘွန် ရတ်ချသနီမြို့ရှိ သချန် ဘူတာရုံ မဖွင့်မီ အထိ နှစ်ပေါင်း ၂၀ မက ရထားလမ်းဆုံး ဘူတာဖြစ်ခဲ့သည်
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ခိုရတ် ဘူတာရုံမှ နဂရရာဇသီမာ ဘူတာရုံအဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိမှန်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မူလ သစ်သားဆောင် နေရာတွင် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၆၀ ကီလိုမီတာ အရှည်ရှိသော ကိုရတ်-ခွန်ခမ် ၂ လမ်းသွား မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက အဝေးပြေးလမ်းမ လေးခုမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုင်းအဝေးပြေးလမ်းမ၂ သည် နဂရရာဇသီမာမြို့ အနီးက ဖြတ်သွားသည်
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နဂရရာဇသီမာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ကားလမ်းမတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်နေပြီး ၂၅၀ ကီလိုမီတာခရီးကို ၂ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့ ဧရိယာအတွင်း တက္ကသိုလ် ၄ ခုရှိသည်
ဆူရနရီ နည်းပညာတက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ ရာဂျာဘတ် တက္ကသိုလ်ရာဇမင်္ဂလ အီဆန် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဗွန်ချဗာလစ်ခူ တက္ကသိုလ်နဂရရာဇသီမာ စိန့်မေရီ ကောလိပ်ဆူရာသမ် ပီတစ်ကျောင်းရတ်ချ်ဆီမာကျောင်းဆူရာနရီ ဝတ်သရကျောင်းအမှတ် (၂) ဆူရနရီ နဂရရာဇသီမာကျောင်းဘွန်ဝပ်သနာကျောင်းစိန့်မေရီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးကောလိပ်နဂရရာဇသီမာ Assumptionကျောင်းမာရီ ဗစ်သရကျောင်း-နဂရရာဇသီမာဆာရာဆတ် ဝီတေ့ နဂရရာဇသီမာကိုရတ်ပစ်တရာခွန် နဂရရာဇသီမာကျောင်းအန်ဂလို စင်ကာပူ နိုင်ငံတကာကျောင်း (ကိုရတ် နယ်မြေ)Fort Suranaree HospitalSaint Mary's HospitalKorat Memorial HospitalBangkok-Ratchasima HospitalPo-Pat HospitalPo-Pat 2 HospitalMaharat Nakhon Ratchasima HospitalThe Golden Gate Hospitalနှစ် (၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်းမှာ  ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော်၈၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ် အားကစား အဆောက်အဦးများတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၎င်းကို ၂၀၀၇ နဂရရာဇသီမာပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ နှစ် ၈၀ ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမည်ပေးခဲ့သည်
ထိုကွင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်ဖြစ်သော ထိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နေသည့် နဂရရာဇသီမာ ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်
ထိုကွင်းမှာ ပရိသတ် ၂၄၆၄၁ ဝင်ဆံ့သည်
ထိုင်း ဘောလီဘော လိဂ်၏ လေးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံဖြစ်သော Nakhon Ratchasima the Mall နှင့် ထိုင်း အမျိုးသမီး ဘောလီဘောလိဂ်၏ သုံးထပ်ကွမ်း ချန်ပီယံ Nakhon Ratchasima the Mallတို့မှာ နဂရရာဇသီမာမြို့မှ ဖြစ်သည်
နဂရရာဇသီမာမြို့၏ နေ့စဉ်သတင်းစာမှာ ကိုရတ်နေ့စဉ် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော ကိုရတ်ပို့စ်မှာ တစ်လတစ်ခါ ထုတ်ဝေသည်
ကိုရတ်ပို့စ်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဆိုဒ်နှင့် လူမုကွန်ယက် စာမျက်နှာ ရှိပြီး ပွဲများ၊ အစားအသောက်များ၊ အားကစားနှင့် ဒေသတွင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်
"Expats in Korat  Nakhon Ratchasima"သည် လူမှုကွန်ယက်ပေါ်တွင် လွန်စွာ စည်ကားလှသော အဖွဲ့ဖြစ်ကာ နဂရရာဇသီမာ၏ နေ့စဉ်ဘဝများနှင့် ပက်သက်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်
ဆက်ဟက်ဟိုတယ် သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဂျက်ဖနာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဟိုတယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
အခန်း ၃၆ ခန်းပါဝင်ပြီး မြို့တော်၏ အချက်အချာ နေရာ၊ ဗစ်တိုးရီးယားလမ်းပေါ် ဂျက်ဖနာဆေးရုံမျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိသည်
၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ဟိုတယ်ကို ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကြာ ဂျက်ဖနာကျွန်းဆွယ်ပေါ်၌ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ဟိုတယ်ကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း သီရိလင်္ကာစစ်တပ်က ၁၆ နှစ်ကြာ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပိုင်ရှင်ဖြစ်သူထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ဟိုတယ်ကို ၁၉၇၀ တွင် Ayappan Sangaran က တည်ဆောက်ခဲ့သည်
Ayappan Sangaran အိန္ဒိယလူမျိုးဖြစ်ကာ သီရိလင်္ကာသို့ ၁၉၂၈ တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်
ဟိုတယ်၏ အမည်ကို Ayappan Sangaran က သူ သဘောကျသည့် နိုင်ငံချစ်မြတ်နိုးသူ Subhas Chandra Bose ၏ အမည်ကို ပေးခဲ့သည်
ဂျက်ဖနာမြို့တွင် Sangaran  သည် ဆက်ဟက်ကဖေးနှင့် ရေခဲမုန့် အပါအဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်
သူသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ရေခဲမုန့်စီးပွားရေးကို တစ်ဦးတည်းချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သူ ဖြစ်သည်
ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာနက အခန်း ၃၀ ပါဝင်သည့် ဟိုတယ်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ် ၂ ခုကြာအောက် ဂျက်ဖနာကျွန်းဆွယ်တွင် တစ်ခုတည်းသော ခရီးသွားဟိုတယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ဟိုတယ်၌ အခန်း ၁၅ ခန်းကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် ဂျက်ဖနာကျွန်းဆွယ်ကို တမီကျားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဆီမှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ဤဟိုတယ်နှင့် ဂျက်ဖနာမြို့ရှိ အခြားသော ပြည်သူ့အဆောက်အဦများစွာတို့သည် ဒုက္ခသည်များအတွက် ခိုလှုံရာနေရာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဂျက်ဖနာကို သီရိလင်္ကာစစ်တပ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ဟိုတယ်ပါဝင်သည့် မြို့၏ အလယ်ဗဟိုကို လုံခြုံရေးတိုးမြှင့်ဇုံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် ဟိုတယ်ကို သိမ်းယူခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြို့အတွင်းရှိ အခြားသော အဆောက်အဦများကိုလည်း ထိုကဲ့သို့ပင် သိမ်းယူခဲ့သည်
ဟိုတယ်သည် သီရိလင်္ကာစစ်တပ် ၅၁-၂ တပ်ဖွဲ့၏ ရုံးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်
Sangaran သည် သူ၏ မိသားစုနှင့်အတူ အိန္ဒိယသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်
ဟိုတယ်ကို စစ်တပ်က ယူပြီးနောက် သုံးနှစ်အကြာတွင် Sangaran သည် သေဆုံးခဲ့သည်
နော်ဝေငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း သီရိလင်္ကာစစ်တပ်သည် ဟိုတယ်ကို ပိုင်ရှင်ထံသို့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အလယ်တွင် ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်
သို့သော် ဤသည်မှာ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ
ပြည်တွင်းစစ်ပြီးဆုံးပြီး ၂ နှစ်အကြာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်တပ်သည် ဟိုတယ်ကို မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်
ဟိုတယ်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြီးနောက်တွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် Sangaran ၏ သားများဖြစ်ကြသည့် S. Hariharan နှင့် S. Nimalaharanများနှင့် ဆက်ဟက်ခရီးသွားဟိုတယ်လီမီတက်တို့၏ ညွှန်ကြားအုပ်ချုပ်သူများ၏ အောက်တွင် ဟိုတယ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်
ဘန့်ဘိုးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantboe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၁၃၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဓာတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Datkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၉ ဦး၊ မ ၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
မကာရ (Capricorn; သင်္ကေတ: ♑)သည် ဒသမရာသီဖြစ်သည်
စနေဂြိုဟ်သည် မကရ၏ ရာသီခွင်ဖြစ်သည်
ဒီဇင်ဘာလ(၂၂)ရက်မှ ဇန်နဝါရီလ(၂၀)ရက်အတွင်း မွေးဖွားသူများသည် မကာရရာသီဖွားများဖြစ်ကြသည်
ဟင်္သာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ချိတ်သင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဧည့်ပြရွာ (အင်္ဂလိပ်: Aepya)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဧည့်ပြကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဧည့်ပြကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၆၁ ဦး၊ မ ၁၅၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
လော့ခ်ဟိ အက်ဖ်-၁၁၇ နိုက်ဟော့ခ်သည် အမေရိကန် လေတပ်မှ ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော လူတစ်ဦးစီး အင်ဂျင် ၂လုံးတပ် ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့  မြေပြင် တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်ဖြစ်သည်
F117-A သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ပျံသန်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အစကနဦး အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်
F-117A တီထွင်မှု ကို ၁၉၈၈ နိုဝင်ဘာတွင် ကမ္ဘာသို့ ကြေညာခဲ့သည်
လော့ခ်ဟိ စကန့်ခ် ဝေါ့ခ် (Lockheed Skunk Works) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ထိုလေယာဉ်သည် ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာ (stealth technology) ကို  ပထမဆုံး အသုံးပြု တီထွင် ထားသော လေယာဉ်ဖြစ်သည်
F117-A ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ အတွင်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကို လူသိများ ထင်ရှားသည်
မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်ဖြစ်သော်လည်း အများစုက ခေါ်ဝေါ်ကြသော အမည်မှာ Stealth Fighter ဟူ၍ ဖြစ်သည်
အမေရိကန် လေတပ်သည် F-117 အသုံးပြုခြင်းကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ တွင် ရပ်နားခဲ့သည်
အကြောင်းမှာ အက်ဖ်-၂၂ ရက်ပ်တာ ကို စတင်အသုံးပြုခြင်းနှင့် အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂ ကို စတင် အသုံးပြုတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
ဦးခင်မောင်အုန်းကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
တက္ကသိုလ်စာမေးပွဲကို ရေနံချောင်းမြို့မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့၍ တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်
၁၉၅၄-၅၅ ခုနှစ် တကသအမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၇- ၅၈ တွင် တကသ အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲ တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၍ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၅၈-၅၉ တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်
၁၉၅၉ ခုနှစ် ၊ဧပြီ (၃)ရက် နေ့တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများနှင့်အတူ ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသည်
ဦးခင်မောင်အုန်းသည် အထိန်းအသိမ်းမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်
(၆)ကြိမ်မြောက် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့ချုပ်ညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်
ယခုအခါ စာနယ်ဇင်းများ၌ 'ခင်မောင်အုန်း' အမည်ဖြင့် စာပေဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်
ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း သည် မြန်မာဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ပုသိမ်မြို့ကို အခြေပြုတည်ထောင်ခဲ့သည်
အိမ်ကွင်းမှာ ပုသိမ် အားကစားကွင်းဖြစ်သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးကို ကိုယ်စားပြုသည်
စတင်ကစားခဲ့သော ၂၀၀၉ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်တွင် အောက်ဆုံးအဆင့်သာ ရရှိခဲ့သည်
ဒယ်တာယူနိုက်တက် အသင်း၏ ပိုင်ရှင်သည် လေးကြိမ်မျှ ပြောင်းလဲခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လုပ်ငန်းရှင် ၂၆ ဦးသည် ကလပ်အသင်းအား အောင်မြင်စွာ မောင်းနှင် ဆောင်ရွက်နိုင်လာခဲ့ကြသည်
ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း ၂၅ ပွဲ ရှုံးပွဲမရှိပဲ ဒုတိယနေရာကို ရရှိခဲ့သည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ပထမဆုံး အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်
ရှုံးပွဲမရှိစံချိန်သည် ဇေယျာရွှေမြေ ဘောလုံးအသင်းနှင့်ကစားသောပွဲတွင် ကျိုးပျက်ခဲ့သည်
ကလပ်အသင်းသည် မူလနာမည် ဒယ်တာယူနိုက်တက်မှ ဧရာဝတီယူနိုက်တက်သို့ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်
၂၀၀၉-၁၀ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် : ဒုတိယ ( ဦးဆန်းဝင်း နည်းပြချုပ် )၂၀၁၁ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် : ဒုတိယ ( Mr. Jozef Heral   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၂ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2012 : ချန်ပီယံ ( Mr. Jozef Heral   နည်းပြချုပ်  )အော်ရီဒူး ဖလား MFF Digicel Cup 2012 Myanmar National Cup 2012: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၃ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2013: ဒုတိယ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )အော်ရီဒူး ဖလား Myanmar National Cup 2014: ချန်ပီယံ ( ဦးဆန်းဝင်း   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၅ ရန်ပုံငွေဖလား Myanmar Super Cup 2015: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )၂၀၁၅ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဒိုင်း Myanmar National Cup 2015: ချန်ပီယံ ( Mr. Marjan Sekulovski   နည်းပြချုပ်  )အေအက်ဖ်စီဖလား: ၃ ကြိမ်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.
ယင်းဒွေးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yindway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ယင်းဒွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒန်းဇော်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danzaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၆ ဦး၊ မ ၂၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်
ပင်လည်ဘူးမြို့သည် ကသာခရိုင်၊ ကောလင်းနယ်အတွင်းရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်သည်
ယင်းမြို့ကို တည်ထောင်ရန် မြေရှင်းသောအခါ ကြက်ဖတစ်ကောင်ကို တွေ့ရှိရာမှ အစပြု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် ပင်ကယ်ဗူးမြို့ (ပင်ကိုင်ဖရူး) ဟု မှည့်ခေါ်သည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြက်ပျံ၍ မကျသောမြို့ ဖြစ်သည်
ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ ပင်ကယ်ဗူး မှ ပင်လယ်ဗူးမြို့ ဟု အမည်တွင်လာသည် ဟု ဆိုကြသည်
ပင်လည်ဘူးမြို့သည် ကောလင်းမြို့ အနောက်မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင်ခန့် အကွာ၌ မူးမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဝန်းသိုမြို့ နှင့်လည်း ၄၁ မိုင်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်
ယင်းမှတစ်ပါး အခြား လမ်းပန်း အဆက်အသွယ် မရှိသဖြင့် စည်ကားခြင်းမရှိပေ
လူဦးရေ နှစ်ထောင်ကျော်မျှ နေထိုင်လျက် ရှိသည်
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်းသိုနယ်ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်သောအခါ ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်ကို ဝန်းသိုမြို့နယ် အတွင်းသို့ သွင်းလိုက်သည်
သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသောအခါ ဝန်းသိုနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ ကောလင်းနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်
ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်သည် မူးမြစ် တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိသည်
မြောက်ဘက်တွင် ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရွှေဘိုခရိုင် ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မော်လိုက်ခရိုင် ဖောင်းပြင်မြို့နယ် ရှိသည်
ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်သည် ၁၃၆၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်သော်လည်း မြို့သက်သက်မှာမူ ၀.၀၂ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ကျယ်သည်
မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆန်စပါး၊ ခဲသတ္တု နှင့် ဆား ထွက်သည်
သစ်လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်
သက်ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ နီတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ရက်ကန်းစင်တောင် ဆရာတော် အလောင်းအလျာကို မန္တလေးတိုင်း၊ စဥ့်ကူးမြို့နယ်၊ မြေပုံကံရွာဇာတိ ခမည်းတော် ဦးရာကျော်+မယ်တော် ဒေါ်ငွေတို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၉-ခုနှစ် (ငှက်စားရွာ ဒေါ်လှဝိုင်း ပြောပြချက်အရ)၌ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်
မွေးချင်းနှစ်ဦးအနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်
ငယ်နာမည် မောင်ကွန်း ဖြစ်သည်
ဒုတိယသမီးမှာ မလှဝင်းဖြစ်ပြီး ရေနံသာရွာတွင် နေထိုင်ကာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
ကျောင်းနေအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရှမ်းမြောက်ရိုးဆရာတော်ဘုရား ထံအပ်နှံလျက် ပညာသင်ကြားစေရာ သင်ရိုးစာပေတို့ကို အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ကြားမြင်ကာမျှဖြင့် တတ်မြောက်ခဲ့သည်
ရှမ်းမြောက်ရိုးဆရာတော်သည် သင်ကြားဆုံးမရာ အများကျောင်းသားတို့ထက် ပညာလွန်ကဲမှု၊ ဆရာသမား၏ ဝတ္တရားတို့ကို ကျေပွန်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် မောင်ကွန်းကို အထူးဂရုပြု သင်ကြားပြသကြောင်း သိရသည်
ကျောင်းသားဘဝမှ သာမဏေဘောင်သို့ တက်ရောက်ပြီး လောကီဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်းနှင့် အခြားလောကီပညာရပ်တို့ကို သင်ကြားလေသည်
ဓနိချောင်းရွာ၊ ကြက်ရှာ
ဘင်ဂရွာ (အင်္ဂလိပ်: Binga)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မော်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၃၀၇ (၁) ရက်
စာရေးဆရာ ဦးစိုးမြိုင်ကို ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း ပျဉ်းမနားမြို့၌ အဖ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးလှဘူး၊ အမိ ဒေါ်အေးရင်တို့က မွေးဖွားသည်
အမည်ရင်းမှာ ဦးစိုးမြိုင် ပင်ဖြစ်သည်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အင်္ဂလိပ်စာပြ ဆရာ အဖြစ် သုံးနှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် Western Education Institue အမည်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း တည်ထောင်သည်
ရှေ့ဆောင် သတင်းစာတွင် ဘာသာပြန် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ခေတ္တဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာစိုးမြိုင်သည် ကလောင်ခွဲများစွာဖြင့် စာပေ ရေးသားခြင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာ နည်းပြ ထူထောင်၍ စာပေသင်ကြားခြင်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်က ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်းတွင် တက္ကသိုလ် "နေဦး" ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာ အချို့ စတင် ရေးသား၍ စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
"စိုးမြိုင်" ကလောင်အမည်နှင့် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဘာသာပြန် ဝတ္ထုမှာ "ညဉ့်လယ်ယံ" (၁၉၆၅) ဖြစ်သည်
"တက္ကသိုလ် မီမီမြိုင်" ကလောင်ခွဲဖြင့်လည်း လုံးချင်းစာအုပ်များ ရေးခဲ့သည်
ထင်ရှားသည့် စာအုပ် အချို့မှာ ညဉ့်လယ်ယံ (၁၉၆၅)၊ အရှည်ဆုံးနေ့၊ ကွေ့မြစ်တံတား၊ ဗီယက်နမ် လွတ်မြောက်ရေးစစ်၊ မိုင်းလေ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗိုလ်ငုယင်ဇပ်၊ ဟီရိုရှီးမား၊ အင်ဒီရာဂန္ဒီ၊ ရာဂျစ်ဂန္ဒီ သို့မဟုတ် အဖေတူ အမေ့သား၊ အာရာဖတ်နှင့် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ ဖူမန်ချူး ဝတ္ထုများနှင့် ရှာလော့ဟုမ်း လုံးချင်း ဝတ္ထုရှည် ပေါင်းချုပ် (၁၉၈၀) တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဆရာစိုးမြိုင်သည် အင်္ဂလိပ် စကားပြောနည်း (၉၀၀)၊ လက်တွေ့ အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါ၊ အနှစ်ချုပ် အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါ၊ ဝိဘတ်နှင့်တွဲသော အင်္ဂလိပ်စာ အသုံးအနှုန်းများ၊ အမြုတေ အင်္ဂလိပ် အီဒီယမ်များ၊ အမေရိကန် အီဒီယမ် မိတ်ဆက်၊ မိသားစု အယ်လ်ဘမ် စသည့် အင်္ဂလိပ်စာ ပညာပေး စာအုပ်များကိုလည်း ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ဆရာစိုးမြိုင်သည် ၁၅၊ ၄၊ ၂၀၀၆ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဇနီး ဒေါ်ဋ္ဌေးမြင့်ထွန်း တစ်ဦးသာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ညဉ့်လယ်ယံ ၁၉၆၅မော်ကွန်း ၁၉၆၅မိုးနှမ သံသရာ ၁၉၆၅ဗီယက်နမ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲ ၁၉၆၅ပြည်သူတို့နှင့်အတူ ၁၉၆၅လုပ်သားသူရဲကောင်း ၁၉၆၆အရှည်ဆုံးနေ့ ၁၉၆၆ကွေ့မြစ်တံတား ၁၉၆၆လူရွှန်း၏ လက်ရွေးစင်စာပေ ၁၉၆၇တသက်မှာ နှစ်ဘဝ ၁၉၆၇ဖူမန်ချူးနှင့် မရဏထိပ်ထား ၁၉၆၈မိုးကြိုး ထောက်လှမ်းစစ်ဆင်ရေး ၁၉၆၈သမီး ဖူးမန်ချူးနှင့် အီဂျစ် ပြည်စွန့်စားခန်း ၁၉၆၈ဤမြေသားနှင့် လကမ္ဘာ ၁၉၆၉စစ်အေးတိုက်ပွဲ ထောက်လှမ်းရေး ၁၉၆၉မိုက်ကြစတမ်းဆိုလျှင် ၁၉၇၀လေးပွင့်စာနှင့် သိုက်မာယာ ၁၉၇၀သွေးစက်ခြေရာဝင်္ကဘာ ၁၉၇၀ဂျင်းဒစ်ဆင်၏ ကမ္ဘာကျော် ဟောကိန်းများ ၁၉၇၀အင်ဒီယာဂန္ဒီ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၁၉၇၁ဂျိမ်းစ်ဘွန်းနှင့် ဂိုးဖင်းဂါး ၁၉၇၁ဒေါက်တာနိုး ၁၉၇၁မြဝတီဇော်မိုးလွင် ၁၉၇၂သုဉ်းဘဝ ၁၉၇၅ဟီရိုရှီးမား ၁၉၇၅အာရာဖတ်နှင့် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု ၁၉၇၆မောင်သော်ဆင်း ၁၉၇၆ဗီယက်နမ် လွတ်မြောက်ရေးစစ် ၁၉၇၆သို့သော် ဦးမညွတ် ၁၉၇၇ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗိုငုယင်ဇပ် (သို့) သူ၏ မမေ့နိုင်သော တော်လှန်ရေး နေ့ရက်များ ၁၉၇၇မိုင်းလေ၊ တောင်ဗီယက်နမ်မှ ရွာလုံးကျွတ် အသတ်ခံရသည့် ဇာတ်လမ်းနှင့် ကယ်လီ စစ်ရုံးမှတ်တမ်း ၁၉၇၇ရှားလော့ဟုမ်း ၁၉၈၀အနှစ်ချုပ် အင်္ဂလိပ် သဒ္ဒါ ၁၉၈၁မိုးမြေသိမ့်သိမ့်တုန်စေသူ ၁၉၈၁ဖူမန်ချူးနှင့် နတ်ဘုရင်မကျွန်း ၁၉၈၄ဖူမန်ချူးနှင့် မရဏဗုံသံ ၁၉၈၄ဝိဘတ်နှင့် တွဲသော အင်္ဂလိပ်စာ အသုံးအနှုန်းများ ၁၉၈၅အမြုတေ အင်္ဂလိပ် အီဒီယမ်များ ၁၉၈၅ရာဂျစ်ဂန္ဒီ သို့မဟုတ် အမေတူ အမေ့သား ၁၉၈၆လက်တွေ့ အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါ ၁၉၉၁အမေရိကန် အီဒီယမ် မိတ်ဆက် ၁၉၉၃မိသားစု အယ်လ်ဘမ် (USA) ၁၉၉၃မိသားစု အယ်လ်ဘမ် ၁၉၉၄အင်္ဂလိပ် စကားပြောနည်း ၁၉၉၅မရဏတောင်ကြား ၂၀၀၂မရှိမဖြစ် အင်္ဂလိပ် အက္ခရာများ ၂၀၀၅
ဈေးဖိုးတစ်ရာ၊ ဝမ်းစာအစိတ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
တစ်နေ့စာ စားရန် ဈေးဖိုးငွေတစ်ရာ သုံး၍ တာရှည် စားသုံးရန် ဝမ်းစာအတွက်မူ ငွေအစိတ်ဖိုးမျှသာ သိုမှီးထားသည် ဆိုသကဲ့သို့ အရေးမပါသည်ကို များများ၊ အရေးပါသည်ကို နည်းနည်းပြုလုပ်သည်
"ညည်းတို့ သုံးစွဲပုံဟာ ဈေးဖိုးတစ်ရာ၊ ဝမ်းစာအစိတ် ဆိုသလို ဖြစ်တယ်
" [၁၃၀၈] ဒီးဒုတ်၊ ၂၀၊ ၅
အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ahkyipanpalun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၂ ဦး၊ မ ၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးသက်ဝင်း သည် မြန်မာအမျိုးသား  ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်
ကံဘဲ့ ဆရာအတက်သင်ကျောင်းတွင် ပန်းချီ ကထိက အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
‌ဦးသက်ဝင်း ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေသော ပုံဆွဲနိသျည်း စာအုပ် အမှာစာတွင် ‌‌‌ကျောင်းသင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၅ နှစ်ကျော် သက်တမ်းရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်
ဦးသက်ဝင်းသည် ၁၉၁၈ တွင် ထူထောင်သော ဘားမားအတ်ကလပ် (Burma Art Club) ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်သည်
ဖဒိုသောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpadothaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဟင်္သာဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်္သာဝဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၄ ဦး၊ မ ၁၅၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၂ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးဂါထွန်ရွာ၊ သဲချောင်း
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့်မြိတ်ဒေသမှ ထွက်ရှိသော ပင်လယ်ရေခူသည် မြန်မာ့ ဈေးကွက်တွင် သာမက နိုင်ငံခြား ဈေးကွက် တွင်လည်း မျက်နှာပန်း လှလျက် ရှိသော ရေထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်
ရေခူဖမ်းရာတွင် ချိတ် တစ်ချောင်း၊ လှေတစ်စင်း ရှိရုံဖြင့် ဖမ်းဆီး နိုင်သည် ဖြစ်ရာ အရင်းအနှီး နည်းပြီး အကျိုးအမြတ် များသော ကြောင့် ရေခူ ဖမ်းဆီးမှုကို ရေလုပ်သားများ အလွန် သဘောကျ ကြသည်
မြိတ်ကျွန်းစုနှင့်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတစ်ဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ရေခူ အမျိုးအစားမှာ များပြားလှသည်
ရေနွေးဖျောရုံနှင့် တို့စရာအဖြစ် စားသုံးရသော စိမ်းစားခူခေါ် ခူဖန်ခွက်၊ တရုတ်ကာကွေးမုန့်နှင့် အလွန်တူသော ခူကာကွေး၊ အညိုရောင်ခေါင်းတွင် ရောင်စုံ အစက်အပြောက်များ ပါရှိသော ခူညို၊ ၎င်းကဲ့သို့ အနီရောင်ခေါင်းနှင့် ခူနီ၊ မုန့်ဖလောင်း (မုန့်လက်ဆောင်း) ကောင်လေးများနှင့် အလွန်တူသော ခူဖလောင်း၊ ခူမျှော့၊ ခေါင်းပိုင်း ပျော့တွဲတွဲနှင့် အမြီးရှည်လျား စေးပျစ်ပြီး ပိုက်တန်းများကို ဝင်တိုးမိလျှင် ရှင်းထုတ်၍ မကုန်နိုင်လောက်အောင် စေးကပ်လှ သောကြောင့် ရေလုပ်သားများ အလွန် စိတ်ညစ်ကြ ရသည့် ခူထမင်းပြုတ် စသည်ဖြင့် အမျိုးအမည် များပြား လှသည်
အမျိုးအမည်များပြားလှသော ရေခူများထဲတွင် ရေလုပ်သားများအား အန္တရာယ်ပေးနိုင်သော အဆိပ်အတောက် ပြင်းသည့် ရေခူနှစ်မျိုးမှာ ခူထောင်း နှင့် ခူမီး ခေါ် ခူမီးတောက် တို့ဖြစ်သည်
ခူထောင်း ၏ ခေါင်းပိုင်းသည် ပန်ကန်းလုံးကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ရှည်လျားသည့် အမြီးတန်း ပါရှိသည်
အကြီးဆုံး အရွယ်အစားမှာ လက်သီးဆုပ်ခန့်ရှိ၍ အမြီးမှာ နှစ်တောင်မှ သုံးတောင်ခန့် အထိ ရှိသည်
ထိုခူထောင်း၏ ခေါင်းပိုင်းနှင့် ထိ၍ မည်သို့မျှ မဖြစ်သော်လည်း အဆိပ်ရှိသည့် အပြီးပိုင်းနှင့် ထိလျှင်မူ မခံမရပ်နိုင်လောက်အောင် ဆိုးဝါးသော ယားယံမှုကို ခံစားရသည်
အချိန်မီ မကုသလျှင် သုံးနာရီမှ ခြောက်နာရီလောက် အထိ ယားယံနေတတ်ပြီး နှစ်ရက်အကြာ ထိုနေရာမှ အနာများ ပေါက်လာတတ်သည်
ထိုအနာများအား ကုသရန် ခက်ခဲ၍ ပျောက်ကင်းသွား သည့်တိုင် အမာရွတ်နေရာများသည် မူလ အရေပြားအတိုင်း ပြန်လည် မချောမွေ့တော့ပါ
ခူထောင်း၏ အမြီး၊ သို့မဟုတ် အမြီးမျှ ထွက်သော အရည်သည် မျက်လုံးထဲသို့ ဝင်ပါက အလွန်ဆိုးဝါးသည့် ဝေဒနာကို ခံစားရမည် ဖြစ်ပြီး မိနစ်သုံးဆယ်အတွင် ကြံရည်ဖြင့် မျက်လုံးကို မဆေးကြောလျှင် မျက်လုံးကန်မည် ဖြစ်သည်
ခူထောင်းထက် ပိုအန္တရာယ်ကြီးသည်မှာ ခူမီး ခေါ် ခူမီးတောက် ဖြစ်သည်
ခူမီး၏ ဦးခေါင်းသည် ရှစ်မြောက် ဖန်ခွက်ပုံသဏ္ဍန် ရှိတတ်သလို ဘောလုံးကဲ့သို့ လုံးဝန်သော ပုံသဏ္ဌာန်လည်း ရှိသည်
အရွယ်အစားမှာ အထက် ဖော်ပြပါ ခူထောင်းခန့်သာ ရှိသော်လည်း အမြီးတန်းမှာ တစ်လံကျော်သည်အထိ ရှည်လျား တတ်သည်
ခူမီးသည် ရှစ်မြောက်ခွက်ပုံ ကြည်လင်သော ဦးခေါင်း၊ ငါးမြီးခွပုံခြေနှင့် ထိုမှထွက်သော ပန်းနုရောင် အမြီးတန်း ရှစ်ပင်ဖြင့် လွန်စွာလှပပေသည်
ထိုကဲ့သို့ လှပသလောက် အန္တရာယ်လည်း အလွန်များ သည်
ခူမီး၏ အပြီးတန်းနှင့် ရစ်ပတ်ခြင်း ခံရပါက ယားယံခြင်း အပြင် ဆိုးဝါးသော ပူလောင်မှုကိုပါ ခံစားရမည် ဖြစ်သည်
ထိုနောက် မီးလောင်သကဲ့သို့ အဖုအပိန့်များ ပေါက်၍ ထိုမှ တဆင့် အနာဖြစ်ကာ ယင်းအနာမှ တဆင့် ကြွက်သားများ ပျက်စီးခြင်း၊ အကြောများ ရှုံတွ၍ လက်ချောင်း ခြေချောင်းများ ကွေးကောက်ခြင်း စသည်ဖြင့် ခံစားရမည် ဖြစ်သည်
ဓာတ်ပုံလောကသည် နည်းပညာများတိုးတက်လာသည့်အလျောက် ခေတ်တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ အသစ်အဆန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည်
ဓာတ်ပုံလောကတွင် နည်းပညာတိုးတက်မှုကို များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သူများ ထဲတွင် အက်ဒ်ဝင် ဟားဘတ် လန်းကိုလည်း မေ့ထား၍မဖြစ်ပေ
ဓာတ်ပုံရိုက်ပြီးပြီးချင်း စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ထွက်လာသည့် ပိုလာရွိုက်ကင်မရာကို သတိရလျှင် သူ့ကို ပထမဆုံး ကျေးဇူးတင်ရမည်သာဖြစ်သည်
လန်းသည် အမေရိကန် သိပ္ပံပညာရှင်နှင့် တီထွင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
Polaroid Corporation ကို စတင်ထူထောင် သည့် ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်
သူသည် ဓာတ်ပုံနှင့် ပတ်သက်သည့် တီထွင်မှုပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ယင်း တို့အထဲတွင် ပိုလာရွိုက်အလင်းနှင့် တွဲဖက်သုံးနိုင်မည့် တန်ဖိုးနည်း filter များ၊ ဓာတ်ပုံအရောင်အတွက် retinex သဘောတရားများအပြင် ချက်ချင်းရိုက်၊ ပုံချက်ချင်းထွက်သည့် ကင်မရာများကိုပါ တီထွင်နိုင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်
သူသည် ပိုလာရွိုက်ကင်မရာကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက ဈေးကွက်တင်ကာ ရောင်းချခဲ့ပြီး၊ ဓာတ်ပုံကို ရိုက်ပြီးသည်နှင့် စက္ကန့် ၆၀အတွင်း ပုံထွက်နိုင်အောင် တီထွင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် လူအများ စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြရသည်
အက်ဒ်ဝင်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကွန်နက်တီကတ်ပြည်နယ်၊ ဘရစ်ပို့တွင် မာသာနှင့် ဟယ်ရီလန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်
နော်ဝစ်ချ်အရပ်ရှိ Norwich Free Academy ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ထိုကျောင်းမှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်
အထက်တန်းကျောင်းပြီးသည့်အခါတွင် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်သို့သွားပြီး ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်
ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်ကို သင်ကြားနေစဉ်မှာပင် ကျောင်းပြီးအောင် ဆက်မတက်တော့ဘဲ ပထမနှစ်နှင့် နယူးယော့ခ်မြို့တော်ကြီးကို ထွက်လာခဲ့ သည်
သူ့စိတ်ထဲတွင် ပိုလာရွိုက်ကင်မရာအတွက် filter ကို တီထွင်ရန်သာ စိတ်ထဲရှိနေသော်လည်း ကျောင်းမပြီးသေးသည့် သူ့လို ချာတိတ်တစ်ယောက်ကို ပရောဂျက်အပ်မည့်သူမရှိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်
ကိုလမ်ဘီယာတက္ကသိုလ် ဓာတ်ခွဲခန်းကို ကျောင်းသားများပြန်သည့် အချိန်တွင် ခိုးကြောင်ခိုးဝှက်ဝင်ကာ ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး ပစ္စည်းများဖြင့် သူတီထွင်ချင်သည့်အရာကို လေ့လာတီထွင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်
ထို့ပြင် နယူးယော့ခ်စီးတီး ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်သို့ သွားပြီး ပိုလာရွိုက်သဘောတရားနှင့် ပတ်သက်သည့် ပညာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးမှုများ ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်
သူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်ချက်ကြောင့်ပင် ဓာတ်ပုံဖလင်တွင် အလွန်သေးငယ်သည့် မိုက်ခရွန်အရွယ်အစား သလင်းကျောက်အမှုန်များကို ကပ်ပြီး ဓာတ်ပုံကို ချက်ချင်းထုတ်ယူနိုင်သည့် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားတော့သည်
သူတီထွင်လိုက်သည့် ပိုလာရွိုက်ဖလင်ကြောင့် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကို ပြန်တက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ဘွဲ့ရသည်အထိ ကျောင်းဆက်မတက်နိုင်ခဲ့ပေ
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ သူ၏ ရုပဗေဒဆရာထောက်ခံပေးမှုဖြင့် Land-Wheelwright ဓာတ်ခွဲခန်းကို အသုံးပြုလေ့လာခွင့်ရခဲ့သည်
ထိုဓာတ်ခွဲခန်းပိုင်ရှင်မှာ ဂျော့ ဝှီးရိုက်ဖြစ်သည်
ထိုဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း သူသည် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး ပိုလာရွိုက်နည်းပညာကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်
ဝှီးရိုက်ကလည်း သူ့ကို တီထွင်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် ငွေထုတ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်
ဖလင်ကို လှုပ်လိုက်သည်နှင့် ဓာတ်ပုံများထွက်ပေါ်လာစေရန် ပြုလုပ်ပြီးသည့်အခါ သူတို့ လုပ်ငန်းအပေါ် Wall Street မှ စီးပွားရေးသမားကြီးများက လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလာကြသည်
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော်မည့် Polarroid Corporation ကြီးကို စတင်ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်
Polaroid ကို မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် လန်းသည် ပိုလာရွိုက်ဓာတ်ပုံစက္ကူများကို ဆက်လက်ထုတ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ သည်
3-D ရုပ်ရှင်များကို ကြည့်ရန်အတွက် မျက်မှန်များတွင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုရသည့် အရောင်သဘောတရား၊ အလင်း အမှောင် အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်ပညာ၊ LCD မော်နီတာများတွင်ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ရသည့် ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများစွာကို သူထပ်မံတီထွင်ခဲ့ပြန်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်ရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းပေါင်းများစွာကိုလည်း တီထွင်ပေးခဲ့သည်
အမှောင်ထဲတွင် ကြည့်မြင်နိုင် သည့် မျက်မှန်၊ စမတ်ဗုံးများကို ပစ်မှတ်လမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည့်ကိရိယာတို့ကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်
ထို့ပြင် တိုက်ပွဲတွင် ကိုယ်ယောင်ဖျောက်ထားသည့် စစ်သားများကို မြင်စေနိုင်သည့် မှန်ပြောင်းကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖလင်ကိုထည့်ပြီး ချက်ချင်းပုံထွက်နိုင်သည့် ကင်မရာတစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့ပြန်သည်
ယင်းကင်မရာကို "Land Camera" ဟုသူကအမည်ပေးခဲ့သည်
တီထွင်ပြီး ၂ နှစ်ကြာမှ ဈေးကွက်ကို ထုတ်ရောင်းနိုင်ခဲ့သည်
ထုတ်သမျှကင်မရာများသည် ပထမဆုံးနေ့မှာပင် ရောင်းကုန်သွားသည်အထိ အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်
သူ၏ Polaroid ကုမ္ပဏီသည် အောင်မြင်ခဲ့သည့်နည်းတူ သုတေသနလုပ်ငန်းများလည်း မပြတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
သူသည် တီထွင်နေရလျှင် ထမင်းမေ့ ဟင်းမေ့ လူစားမျိုးဖြစ်သဖြင့် တပည့်များက အစားအသောက်တို့ကို ရှေ့တွင်လာချပေးမှ ယူစားသည်အထိ အလုပ်ကို ကြိုးစားသူဖြစ်သည်
သူ့ဘေးတွင် တီထွင်သည့် အဖွဲ့ပေါင်းများစွာကိုထားပြီး သူကိုယ်တိုင် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်သောကြောင့် စံပြုလောက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဟုလည်း ဆိုရမည်ဖြစ်သည်
လန်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မနေမနား အလုပ်တွေ လုပ်ကိုင်ရင်း ကင်းဘရစ်ချ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်
သူကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်
သူကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ့ဘေးနားတွင် လက်ထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေကြသူများက သူတီထွင်ခဲ့သည့်မှတ်တမ်းများ အားလုံးကို ယူဆောင်သွားခဲ့ကြသည်
သူ့ရုပ်အလောင်းကို ကင်းဘရစ်ချ်ရှိ Mount Auburn သင်္ချိုင်းတွင် မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်
ဖက်ကွန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpetkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ ပုံးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုံးအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၆ ဦး၊ မ ၁၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးတိုဝရွာ၊ ဦးတို
တဂေးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Tagay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ကြာအင်းရွှေဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာအင်းရွှေဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၈၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၀၃၀ ဦး နေထိုင်သည်
ယသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်ခြောက်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ဆက်ရက်ပခုံးဖြူ (Sturnia sinensis) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
(က)ပြီးစီးထမြောက်သောတရား အစု (ဆန္ဒ, ဝီရိယ, စိတ္တ, ဝီမံသာဟူသောတစ်ပါးပါးသောတရား)
(ခ) သတ္တဝါတို့ ကြီးပွါး တိုးတက်ကြောင်း တရားတို့၏တည်ရာ မှီရာ အခြေခံအကြောင်း တရား
(ဂ) ဣဒ္ဓိမည်သော-ပြီးစီးထ မြောက်သော-သတ္တဝါတို့ ကြီးပွါးတိုးတက် ကြောင်းဖြစ်သော-(ဥပစာရဈာန် အစရှိသော ကုသိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော) ဆန္ဒ, သမာဓိ, ပဓာနသင်္ခါရတရားတို့၏တည်ရာမှီရာ အခြေခံဖြစ်သော (၎င်းတရား တစ်ပါးပါးမှ) ကြွင်းကျန်သော စိတ်စေတသိက်ဟူသော-တရား အစုအဝေး-နာမက္ခန္ဓာတရားလေးပါး
(ဤနည်း၌ ဆန္ဒ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ မည်သော သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယဟူသော တရား သုံးပါးတို့သည် ဣဒ္ဓိလည်း မည်၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လည်း မည်၏၊ ၎င်းတို့မှ ကြွင်းသော နာမက္ခန္ဓာတရား လေးပါးတို့ကား ဣဒ္ဓိပါဒ်သာ မည်၏၊ ထို့အတူ ဝီရိယ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ (သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ) ဟူသော တရား သုံးပါးတို့သည်၎င်း၊ စိတ္တ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ ဟူသော တရားသုံးပါးတို့သည်၎င်း၊ ဝီမံသာ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရဟူသော တရားသုံးပါးတို့သည်၎င်း ဣဒ္ဓိလည်း မည်၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လည်း မည်၏၊ ၎င်းသုံးပါးတို့မှ ကြွင်းသော နာမက္ခန္ဓာတရား လေးပါးတို့ကား ဣဒ္ဓိပါဒ်သာမည်၏
ဣဒ္ဓိနှင့် ဣဒ္ဓိ-ပါဒအရ နောက်ထပ်အရကောက်ယူပုံ အမျိုးမျိုးကို အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၃-စသည်၌ကြည့်
ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒ်  ဆန္ဒကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊၂
ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ်  ဝီရိယကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊၃
စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်  စိတ်ကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊၄
ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ်  ပညာကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု
ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒ်ဟူသည် လိုချင်မှု ရချင်မှု ပေါက်ချင်မှု ရောက်ချင်မှုတို့၌ အလွန်အကြူး အထူးထက်သန်သော ဆန္ဒကြောင့် ပြီးစီးပြည့်စုံ လာခြင်းကို ဆိုလိုသည်
မရလျှင် မနေနိုင်၊ မရလျှင် သေရသည်ကပင် ကောင်းသေး၏ဟု မရဘဲ နေရသည်ထက် သေခြင်းကို အမြတ်ထားနိုင်သော ဆန္ဒမျိုးဖြစ်သည်
ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ်ဟူသည် အရေသာ ကြွင်းပါစေ၊ အကြောသာ ကြွင်းပါစေ၊ အရိုးသာ ကြွင်းပါစေ၊ အသားအသွေးအကုန် ခန်းခြောက်ပါစေဟူသော အင်္ဂါလေးပါးရှိသည့် ဝီရိယကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်
ထိုကဲ့သို့သော ဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ဝီရိယကို စိုက်ထုတ်နိုင်လျှင် ဧကန်ရမည်ရောက်မည်ပေါက်မည်ဟု အထင်ရှိနေသောကြောင့် နေ့နေ့ညည အဘယ်မျှပင် အပန်းခံရသော်လည်း စိတ်မတွန့်၊ ရက်ပေါင်း လပေါင်း နှစ်ပေါင်း မည်မျှကြာအောင် အားထုတ်ရစေကာမူ စိတ်မတွန့်လေပြီ
စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်ဟူသည် သာသနာတော်ကို တွေ့ကြုံ၍ သာသနဓမ္မကို ကြားနာရသည့်အခါမှစ၍ အလွန်အကြူး ထက်သန်ခိုင်မာသော စိတ်စွမ်းအားကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်
လောက၌ အတင့်အတယ် အဖွယ်အရာ ချမ်းသာစီးပွားမှု၊ ဘုန်းတန်ခိုး လာဘ်လာဘ ကျမ်းဂန်ပရိယတ်မှုများ၌ နေရသော်လည်း ထိုအမှုတို့၌ စိတ်မပါ စိတ်မရှိ၊ မိမိလိုလားမှု၌ ထိုထိုဤဤ ကြံစည်နေရမှသာ စိတ်ချမ်းသာခွင့်ကို ရရှိတော့သည်
ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ်ဟူသည် အပါယိကဒုက္ခ ဝဋ်ဒုက္ခကြီးကျယ်ပုံကို ကောင်းစွာမြင်နိုင်သော ပညာ၊ ဣဒ္ဓိတို့၏ အကျိုးအာနိသင်ကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်သော ပညာ၊ ခက်ခဲနက်နဲသော တရားဓမ္မသဘာဝတို့၌ ပြန့်ပြူးစွာ ကျက်စားနိုင်သော ပညာကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်
ထိုပညာနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် လောကီတရား ချမ်းသာစီးပွားမှုတို့၌ စိတ်အရသာကို ရှာကြံ၍ မရဘဲ နက်နဲသော ဖော်ပြပါ ပညာတို့၌သာ စိတ်အရသာကို တွေ့နိုင်တော့သည်
နက်နဲသောတရား ဆိုလေလေ ပေါက်ရောက်အောင် လုပ်ကြံချင်လေ ဖြစ်တော့သည်
ထို့ပြင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ ဣဒ္ဓိဝိဓနိဒ္ဒေသမှာ..(၁) အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိ၊(၂) ဝိကုဗ္ဗနဣဒ္ဓိ၊(၃) မနောမယဣဒ္ဓိ၊(၄) ဉာဏဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ၊(၅) သမာဓိဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ၊(၆) အရိယဣဒ္ဓိ၊(၇) ကမ္မဝိပါကဇဣဒ္ဓိ၊(၈) ပုညဝန္တဣဒ္ဓိ၊(၉) ဝိဇ္ဇာမယဣဒ္ဓိ၊(၁၀) သမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိ-အားဖြင့် ဣဒ္ဓိဆယ်မျိုးရှိကြောင်းကို ပြဆိုထား၏ (ဣဒ္ဓိ ပြီးစီးပြည့်စုံစေခြင်း၊ အလိုရှိအပ်သောအရာ ပြီးစီးပြည့်စုံစေနိုင်မှုကို ပါဠိလို ဣဒ္ဓိ မြန်မာလို တန်ခိုးဟူ၍ ခေါ်၏
(၁) အဓိဌာနဣဒ္ဓိဟူသည် မိမိတကိုယ်တည်းကိုပင် အရာအထောင် လိုသလောက် ဖြစ်လာပါစေဟူ၍ ဉာဏ်ဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်လိုက်၏၊ ဆောက်တည်လိုက်၏
စိတ်မှာ စွဲမြဲစွာထားလိုက်၏၊ ဆောက်တည်လိုက်တိုင်း မိမိအလိုရှိသမျှ အရာအထောင် နိမ္မိတရုပ်ပွါးများ အံ့ဩလောက်အောင် ဖြစ်ပွါးပြည့်စုံလာရခြင်းသည် အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိ မည်၏
(ဤအဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိသည် မိမိတည်းဟူသော ဣဒ္ဓိရှင် တန်းခိုးရှင်၏ ပင်ကိုမူလရုပ် မပျောက်မကွယ်ပဲ အလွတ်ပြင်ပမှာ မိမိကိုယ်နှင့် တူ-မတူ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ဖြစ်စေမှုနှင့်သာ သက်ဆိုင်သော တန်းခိုးဣဒ္ဓိဖြစ်ပေ၏
(၂) မိမိကိုယ်ကို နဂိုရ်အတိုင်းမဟုတ်ပဲ နဂါးကြီးသဏ္ဌာန်ဖြစ်စေ၊ ဂဠုန်ကြီးသဏ္ဌာန်ဖြစ်စေ ဤသို့စသည်ဖြင့် ပြောင်းလဲ ဖန်ဆင်းလိုက်ခြင်းသည် ဝိကုဗ္ဗနဣဒ္ဓိမည်၏
(ဝိ အထူးထူးအထွေထွေ၊ ကုဗ္ဗန ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို နဂိုရ်အသွင်သဏ္ဌာန်မှ ပြောင်း၍ အထူးထူးအထွေထွေ အလိုရှိရာ ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ဆိုလိုသည်
(၃) မိမိကိုယ်ကိုလည်း တစုံတရာ မပြောင်းလဲ၊ အလွတ်သက်သက်မှာလည်း မဟုတ်ပဲ မိမိ၏ ကိုယ်အတွင်းမှပင် မိမိနှင့် သဏ္ဌာန်တူစွာ ကိုယ်ငယ်တခု ဖန်ဆင်းခြင်းသည် မနောမယဣဒ္ဓိမည်၏
မနောမယ စိတ်အလိုရှိတိုင်း ပြီးစီးသည်
(ဤ မနောမယဣဒ္ဓိမှာ- အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိကဲ့သို့ ကိုယ်၏ပြင်ဖက်မှာ အရာအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်းခြင်းလည်း မဟုတ်၊ ဝိကုဗ္ဗနဣဒ္ဓိကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကို အသွင်သဏ္ဌာန်တမျိုး ပြောင်းလဲ ဖန်ဆင်းခြင်းလည်း မဟုတ်၊ မိမိ၏ မူလကိုယ်ကို မူလအတိုင်းထားကာ ထိုအရင်းခံကိုယ်ထဲမှာ စိတ်ဖြင့်ပြီးသော မိမိစိတ် အလိုရှိသလောက် ကိုယ်ငယ်တခု ဖန်ဆင်း ထုတ်နုတ်ပြခြင်း ဖြစ်သည်
(၄) ညဏ်၏အာနုဘော် ပြန့်နှံ့သဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သော အံ့ဩဖွယ်ရာ ပြည့်စုံမှုအထူးကို ဉာဏဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိဟုခေါ်၏
ဤ ဉာဏဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ၏ အကြောင်းကို အရှင်ဗာကုလထေရ် စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် သိအပ်၏
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ဧတဒဂ္ဂဝဂ်အဖွင့် အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်လာရှိသော အရှင်ဗာကုလ အကြောင်းအရာမှ လိုရင်းအကျဉ်းချုပ်ကို ထုတ်နုတ်ပြဆိုပေအံ့၊ အရှင်ဗာကုလသည် ကောသမ္ဗီပြည် သူဌေး၏သားဖြစ်၍ ဖွားပြီးလျှင် မကြာမီ မင်္ဂလာအခမ်းအနား ကျင်းပသောနေ့တွင် ယမုနာမြစ်၌ ကလေးကို ရေချိုးပေးရာ ငါးတကောင် လာရောက်၍ အဟပ်အမျို ခံရလေ၏၊ မျိုမိသည်နှင့် တပြိုင်နက်ပင် ထိုငါးသည် မရပ်မတည်နိုင် ဝမ်းတွင်းမှ ပူလောင်လှသဖြင့် ပြေးသွားလေရာ ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်၍ တံငါများ ဖမ်းမိသဖြင့် ဗာရာဏသီပြည်အတွင်း လှည့်လည်ရောင်းချသည်တွင် ဗာရာဏသီ သူဌေးကတော်က ကိုယ်တိုင်ဝယ်၍ ငါးဝမ်းကို ခွဲသောအခါ တင့်တယ်လှပစွာသော ကလေးကိုရသဖြင့် နဂိုရ်ကလည်း သားမရှိသောကြောင့် အလွန်ပင် သားကို တောင့်တနေသူဖြစ်ရာ “ငါ့မှာ သားရပြီ”ဟု အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ မွေးမြူထား၏
ကောသမ္ဗီပြည်ရှိ မိဖတို့က ဤသတင်းကို ကြားသောအခါ ငါတို့သားဖြစ်သည်၊ ပြန်၍ ပေးရမည်ဟု တောင်းလာကြ၏၊ ဗာရာဏသီ သူဌေးကတော်ကလည်း “ငါတို့နှင့်ထိုက်၍ ငါတို့လက်သို့ ရောက်လာသည်၊ ပြန်မပေးနိုင်”ဟု ငြင်းဆိုလေသည်
တရားရုံးသို့ ရောက်သောအခါ တရားသူကြီးများက နှစ်ဦးဆိုင် အဆုံးအဖြတ် ပေးအပ်လေသည်
ဤသို့လျှင် သူငယ်မှာ အမိနှစ်ဦး အဖနှစ်ဦး ဖြစ်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ “ဗာကုလ”ဟု အမည်မှည့်ကြ၏
(ဗာ နှစ်၊ ကုလ အမျိုး၊ အမိနှစ်ဦး အဖနှစ်ဦး စသည်ဖြင့် အမျိုးနှစ်ဦးရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်
ဤသူငယ်ကလေးမှာ ငါးမျိုဟပ်သွားသည်ကို ခံရသော်လည်း တစုံတရာ အန္တရာယ်မရှိခြင်းသည် အံ့ဩဖွယ်ရာ ထူးစွာသော အချက်ဖြစ်၏၊ ထိုအထူးသည် ယခုဘဝမှာ မချွတ်ဧကန် ရလတ္တံ့သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၏အာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏၊ (ဤဘဝတွင် မချွတ်ဧကန် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရစေနိုင်မည့် ရဲရဲတောက်ပါရမီဉာဏ် ပါရှိလာသူဖြစ်၍ ထိုပါရမီဉာဏ်၏ အာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုလိုက ဆိုနိုင်ပေ၏
ဤတန်းခိုးမျိုးကို ဉာဏဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိဟူ၍ ခေါ်သည်
သံကိစ္စသာမဏေသည်လည်း သာဝတ္ထိပြည် သူကြွယ်သမီးတဦး၏ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေ တည်နေ၍ ဖွားခါနီးမှ မိခင်ကွယ်လွန်ရာ အလောင်းကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ကြသည်တွင် ကျွမ်းလွယ်စိမ့်သောငှါ တံစူးဝါးဖြင့်ထိုး၍ မီးတိုက်ကြကုန်၏၊ တံစူးဝါး၏အစွန်းဖြင့် ဝမ်းတွင်းရှိ ကလေး၏ မျက်စိအစွန်းတနေရာမှာ ထိခိုက်သဖြင့် ကလေးငိုသောအခါ ကလေးမသေသေးကြောင်း သိရှိကြ၍ မီးပုံထက်မှ အလောင်းကိုချပြီးလျှင် ဝမ်းကိုခွဲကာ ကလေးကို ထုတ်ယူရလေသည်
ထိုကလေးသည် ခုနစ်နှစ်အရွယ်တွင် ရှင်ပြု၍ ရဟန္တာဖြစ်လေသည်
ဤသံကိစ္စသာမဏေအလောင်း သူငယ်ကလေးသည်လည်း ယခုဘဝမှာ မချွတ် ရလတ္တံ့သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၏ အာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာတွင် အသက်မသေပဲ ရှိရ၏
(ဤဘဝတွင် မချွတ်ဧကန် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရစေနိုင်မည့် ရဲရဲတောက် ပါရမီဉာဏ် ပါရှိလာသူဖြစ်၍ ထိုပါရမီဉာဏ်၏ အာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုလိုက ဆိုနိုင်ပေ၏
(၅) သမာဓိဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. သမာဓိဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ဈာန်သမာပတ် တို့ကို ဝင်စားခါနီးဖြစ်စေ၊ ဝင်စားတုန်း ဝင်စားဆဲမှာဖြစ်စေ၊ ဝင်စား ပြီးစမှာဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်လာသော အံ့ဩဖွယ်ရာအထူးသည် သမာဓိအာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပြည့်စုံမှု (တန်းခိုး) မည်၏
ဤတန်းခိုးအကြောင်းကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်သာရိပုတြာဝတ္ထုမှစ၍ ဝတ္ထုအများ ပြထားရာ အရှင်သာရိပုတြာဝတ္ထုတခုမျှကို ထုတ်ပြပေအံ့..၊တနေ့သောအခါ အရှင်သာရိပုတြာသည် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်နှင့်အတူ ကပေါတမည်သောချောက်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူကြစဉ် ဆံပင်ကိုရိတ်ပြီးခါစ လသာသော ညဉ့်တညဉ့်တွင် လွင်တီးခေါင် (လွင်ပြင်)၌ သမာပတ်ကို ဝင်စားနေတော်မူ၏
ထိုအခါ ဘီလူးမိုက်တကောင်သည် အဖော်ဘီလူးနှင့် လာကြရာ အရှင်သာရိပုတြာ၏ ဦးခေါင်းပြောင်ပြောင်ကိုမြင်လျှင် အလွန်တရာ ပုတ်ခတ်ချင်သောစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ အဖော်ဘီလူးက တားမြစ်သော်လည်း မရပဲ ဦးခေါင်းတော်ကို တအားကုန် ပုတ်ခတ်လေ၏
ဘီလူးပုတ်ခတ်သဖြင့် မြည်သောအသံသည် မိုယ်းခြိမ်းသံနှင့်အတူ ပြင်းထန်လှပေ၏
သို့သော်လည်း မထေရ်မြတ်မှာ ဤဘီလူးမိုက်၏ ပုတ်ခတ်ခြင်းကြောင့် တစုံတရာ နာကျင်ခြင်းမရှိ၊ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဝင်စားနေသော သမာဓိ၏ တန်းခိုးအာနုဘော် ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သိမှတ်အပ်၏
(၆) အရိယဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များသည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော အာရုံကိုပင် စက်ဆုပ်ဖွယ် မဟုတ်သောအနေဖြင့် ရှုတော်မူလိုကြက စက်ဆုပ်ဖွယ် မဟုတ်သောအနေဖြင့် ရှုတော်မူနိုင်ကြ၏
စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်သော အာရုံကိုပင် စက်ဆုပ်ဖွယ်အနေဖြင့် ရှုတော်မူလိုကြက စက်ဆုပ်ဖွယ်အနေဖြင့် ထင်မြင်အောင် ရှုတော်မူနိုင်ကြ၏
ဤသို့ မည်သည့်အာရုံကိုမဆို မိမိနှလုံးသွင်းလိုသည့်အတိုင်း ထင်မြင်လာအောင် နှလုံးသွင်းကာ ရှုတော်မူနိုင်ကြခြင်းသည် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များသာ တတ်စွမ်းနိုင်သော တန်းခိုးဖြစ်၍ ဤတန်းခိုးကို အရိယဣဒ္ဓိ (အရိယာတို့၏ တန်းခိုး)ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏
(၇) ကမ္မဝိပါကဇဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. ငှက်စသည်တို့၏ ကောင်းကင်မှာ ပျံသွားနိုင်ခြင်း စသည်ပင် ဖြစ်၏
ငှက်တို့သည် ကောင်းကင်မှာ သွားနိုင်အောင် ယခုဘဝ တစုံတရာ စီမံအားထုတ်ရခြင်း မရှိ၊ ရှေးကံ စီမံလိုက်သော အကျိုးအတိုင်း ဖြစ်လာရသော သဘောတရားဟု ဆိုလိုသည်၊ နတ် ဗြဟ္မာများ ကမ္ဘာဦးသူလူများ အချို့သော ဝိနိပါတိကအသူရာများ ကောင်းကင်၌ သွားလာနိုင်ခြင်း စသည်သည်လည်း ကမ္မဝိပါကဇဣဒ္ဓိပင် ဖြစ်၏
(၈) ပုညဝန္တဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. စကြာမင်းစသည်တို့၏ ကောင်းကင်၌ သွားနိုင်ခြင်း စသည်ပင် ဖြစ်၏
ကောင်းမှုရှိသောသူတို့ဖြစ်၍ ကောင်းကင်၌ သွားနိုင်ခြင်းစသော တန်းခိုးရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်
စကြာမင်းကြီးသွားရာ ကောင်းကင်သို့ လိုက်ပါကြသော စစ်သည်ဗိုလ်ထု ဟူသမျှသည်လည်း ပုညဝန္တအစစ်ဖြစ်သော စကြာမင်းကြီးကို အမှီပြု၍ ရရှိကြသော တန်းခိုးဟူ၍ပင် ဆိုအပ်၏
ဇောတိကသူဌေး ဇဋိလသူဌေး ဃောသကသူဌေး မေဏ္ဍကသူဌေး စသည်တို့၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာစုသည်လည်း ပုညဝန္တဣဒ္ဓိပင် ဖြစ်၏
ယခုဘဝမှာ တစုံတရာ စီမံပြုလုပ် အားထုတ်ခြင်းမရှိပဲ ရှေးဘဝကံ စီမံလိုက်သည့်အတိုင်း ယခုဘဝ မွေးကတည်းကပင် ပြည့်စုံလာသော တန်းခိုးကို ကမ္မဝိပါကဇဣဒ္ဓိဟု ခေါ်ဆိုသည်
ပုညဝန္တဣဒ္ဓိမှာ ပုညဟူသည် ကုသိုလ်ကံပင် ဖြစ်သော်လည်း ထိုပုညသည် ရှေးဘဝကပါလာသော ပုညသက်သက်မဟုတ်၊ ယခုဘဝမှာ အထောက်အပံ့အဖြစ် အားထုတ်ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်အပ်သော အချက်များလည်း ပါဝင်ရသေးသည်၊ ဤသို့ မွေးကတည်းက ပါလာသည်မဟုတ်ပဲ ယခုဘဝ တစုံတရာ အားထုတ်ပြုလုပ်အပ်သော အထောက်အပံ့ အကြောင်းအချက်ရမှ ပြည့်စုံလာသော တန်းခိုးသည် ပုညဝန္တဣဒ္ဓိမည်၏
ထင်ရှားအောင် ထပ်၍ပြဆိုရသော်-စကြာမင်းကြီးမှာ မွေးကတည်းက စကြာရတနာ တခါတည်း ပါလာသည်မဟုတ်၊ နောက်မှ ဥပုသ်နှင့်တကွ စကြာကျင့်ဝတ်တရားများကို ကျင့်ကြံသဖြင့် စကြာရတနာတည်းဟူသော အရာဝတ္ထု ဆိုက်ရောက်လာရသည်
သို့ဖြစ်၍ စကြာရတနာကို ရခြင်းအကြောင်းမှာ ရှေးကံသက်သက်ကြောင့်မဟုတ်၊ ယခုဘဝ အထောက်အပံ့ကံ ပါနေသည်ကိုလည်း သိအပ်၏
(၉) ဝိဇ္ဇာမယဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. ဝိဇ္ဇာဓိုရ်များ၏ ကောင်းကင်၌ သွားနိုင်ခြင်း စသည်တည်း
(အထူး ဖန်တီးပြုလုပ်ထားသည့် မန္တန်အတတ် ဆေးအတတ် စသည်ကြောင့် ပြီးစီးသည့် တန်းခိုးဟု ဆိုလိုသည်
(၁၀) သမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိ ဟူသည်ကား.. ထိုထိုအမှုကိစ္စကို ကောင်းစွာ အားထုတ် ပြုလုပ်မှုကြောင့် ရရှိလာသော ပြည့်စုံခြင်း အမျိုးမျိုးပင်တည်း
(ဤသမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိသည်ကား အရာကျယ်ဝန်းလှ၏၊ အမြတ်ဆုံးအားဖြင့် မဂ်ဖိုလ်တရားများသည်လည်း ကောင်းစွာအားထုတ်မှု အတွက်ကြောင့် ရရှိသည် ဖြစ်၍ သမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိ မည်၏
အလုံးစုံသိမ်းရုံး၍ အကျဉ်းဆုံးဖော်ပြရလျှင် နှုတ်မှုပညာဟူသမျှ လက်မှုပညာဟူသမျှ ဗေဒင်သုံးပုံ သင်ကြားခြင်း ပိဋကသုံးပုံ သင်ကြားခြင်း (အယုတ်သဖြင့်) လယ်ထွန်ခြင်း စိုက်ပျိုးခြင်း စသည်တို့ကိုပြု၍ ဖြစ်ပေါ်ရရှိလာသော ပြည့်စုံမှုဟူသမျှသည် သမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိချည်းပင် ဖြစ်သည်ဟူ၍ သိအပ်၏
ဤဣဒ္ဓိဆယ်မျိုးတွင် ပဌမဖြစ်သော အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိမှာ အဓိဋ္ဌာန်ဟူသည် ပြဆိုခဲ့ပြီးသောအတိုင်း အရှင်စူဠပန္ထက မထေရ်တို့ကဲ့သို့ တကိုယ်တည်းကိုပင် အရာအထောင် စသည်ဖြစ်အောင် အဓိဋ္ဌာန်ခြင်း ဆောက်တည်ခြင်း စိတ်၌ စွဲမြဲစွာထားခြင်းဖြစ်သည်
ဣဒ္ဓိရှင်မဟုတ်သူ လူသာမန်တို့မှာလည်း ဤကဲ့သို့ ဆောက်တည်ချက် ရှိကြသော်လည်း အခြေခံဈာန်သမာဓိ မရှိကြသောကြောင့် ဆောက်တည်ချက်အတိုင်း မပြည့်စုံပဲ ရှိရသည်
ဣဒ္ဓိရှင်တို့မှာမူ အခြေခံ ဈာန်သမာဓိ အားကြီးလှသောကြောင့် ဆောက်တည်ချက်အတိုင်း ပြည့်စုပြီးမြောက်လေသည်ဟု ယုံမှားမရှိ မှတ်ယူအပ်၏
ငမိုးရိပ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ngamoeyeik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ခွက်မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွက်မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၅ ဦး၊ မ ၁၁၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဒန့်ဒလွန်ကွင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dantdalunkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဖုန်းဆိုးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်းဆိုးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၀ ဦး၊ မ ၁၀၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဖတ်မာဇွတ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpatmarzut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်
ထန်းကိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ ထန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၃၆ ဦး၊ မ ၃၂၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၅၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဥက္ကံရွာ၊ မောင်ငယ်
ကင်းတပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kintat)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ တုံးဗျောကျေးရွာအုပ်စု (Tone Byaw)၌ တည်ရှိသည်
တုံးဗျော​ကျေးရွာအုပ်စု တစုလုံးတွင် ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ခြေ ၁၁၂၃ ရှိပြီး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၀၂၁ ဦး ရှိသည်
ဟဆုနုမဘူတာ  (蓮沼駅 ဟဆုနုမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ အိုးတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
၁၃၃၁ (၁) ရက်
ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (အင်္ဂလိပ်: Bamar People's Liberation Army၊ အတိုကောက် BPLA ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်
၂၀၂၁-၂၀၂၂ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆန္ဒပြပွဲများ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ကဗျာဆရာ မောင်ဆောင်းခ အပါအဝင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၇ ဦးဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
BPLA ၏ လိုဂိုသည် စက်ဝိုင်းပုံထဲတွင် ဒေါင်းမှီးကွက်ကိုးခုပါဝင်ကာ မြန်မာနောက်ဆုံးဘုရင်များ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်
မောင်ဆောင်းခ၏အဆိုအရ BPLA ၏ ရည်ရွယ်ချက်များတွင် ဗမာ ဗုဒ္ဓဘာသာများ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှု ရပ်တန့်ရေး အပါအဝင် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုအောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားများ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ခိုင်မာစေရေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွတ်မြောက်လာပါက နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးအမည်ခံ၍ နိုင်ငံရေးအပေးအယူ အလျှော့အတင်း မလုပ်ခြင်း၊  နှင့် "ဗမာပြည်နယ်" သို့မဟုတ် အနာဂတ် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် ဗမာအမှတ်အသားကို အခြေခံသည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခု အသိအမှတ်ပြုရေးတို့ ဖြစ်သည်
အကယ်ချောင်းဝရွာ၊ သံဒိဇီးဖြူကုန်း
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀၅ ဦး၊ မ ၃၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
ယမ်းကြုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yankyone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ယမ်းကြုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပအလယ်ပိုင်းမှ လူဦးရေ ၈.၃သန်းခန့်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်
တရားဝင်အမည်မှာ ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Austria) ဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီ နှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် အီတလီနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် လက်ချင်စတိန်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်
ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၈၃၈၇၂ ရှိပြီး သမမျှတသောအပူချိန် နှင့် အယ်လ်ပိုင်းရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်
အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ကြောင့် တောတောင်ထူထပ်သည်
တိုင်းပြည်အကျယ်အဝန်း၏ ၃၂%မျှသာ မီတာ ၅၀၀ အောက်အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ အမြင့် (၃၇၉၇)မီတာ ရှိသည်
လူဦးရေအများစုက ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်
ဂျာမန်ဘာသာစကားသည် ဩစတြီးယား၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်
အခြား ရုံးသုံးဘာသာစကားများမှာ ခရိုအေးရှန်း၊ ဟန်ဂေရီ နှင့် ဆလိုဗင်း တို့ဖြစ်သည်
ဩစတြီးယား၏ သမိုင်းအစမှာ ရောမအင်ပါယာ ၏ နော်ရီကန်ဒေသ ဆဲလ်တစ်ဘုရင့်နိုင်ငံ (Celtic Kingdom) မှ အစပြုသည်
ဘီစီ ၁၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအင်ပါယာနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာပေါင်းစည်းခဲ့သည်
ခရစ်နှစ် (၁) ရာစုတွင် အနောက်ပိုင်းဒေသက ရေးရှားပရိုင်မာ (Raetia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ပိုင်းဒေသက ပန်နိုနီးယားပရိုင်မာ (Pannonia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း ရောမအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံပြည်နယ်များဖြစ်ခဲ့သည်
အေဒီ (၇၈၈) တွင် ဖရန့်ဘုရင် (Frankish king)ရှာလမိန်း (Charlemagne) က ယင်းဒေသကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို သွတ်သွင်းခဲ့သည်
၁၄ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဟပ်စ်ဘာ့မင်းဆက် (Habsburg dynasty) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဩစတြီးယားသည် ဥရောပတွင် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၈၆၇ တွင် ဩစတြီးယားအင်ပါယာ (Austrian Empire) ကို ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ (Austria-Hungary) အင်ပါယာအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်
၁၉၁၈-၁၉၁၉ ပထမကမ္ဘာစစ် ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီး သီးခြားနိုင်ငံများဖြစ်လာကြသည်
၁၉၃၈ မှ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီး ပြီးသည့်အထိ နာဇီ ဂျာမနီ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်
၁၉၄၅ တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရပြန်သည်
၁၉၅၅ တွင် လုံးဝအချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်ရခဲ့သည်
ထိုနှစ်မှာပင် ပါလီမန်မှ လုံးဝကြားနေရေးနိုင်ငံအဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်
၁၉၅၅ တွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) ၏ တည်ထောင်သူနိုင်ငံတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်
၁၉၉၅ တွင် ရှင်ဂန် စာချုပ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ တွင် ယူရိုငွေကြေးကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်
ယနေ့အချိန်တွင် ဩစတြီးယားသည် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် (၉)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်
မြို့တော်မှာ ဗီယင်နာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁.၆ သန်းကျော်ရှိကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) ခုနှစ်မတိုင်မီက ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့ သည် နှစ်ပြည့်တစ်ပြည်ပူးပေါင်း၍ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်
( ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံနှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့ ချုပ်ဆိုသော ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အရဩစတြီးယားနိုင်ငံကို သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထုတ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်
မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့်ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ အသီးသီးတည်ရှိကြသည်
သို့ဖြစ်သောကြောင့် ဩစတြီးယား နိုင်ငံသည်လေးဘက်လေးတန်တွင် အခြားသောနိုင်ငံများ ဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏
နိုင်ငံအကျယ်အဝန်းမှာ ၃၂၃၉၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်
အဲ့လပတောင်တန်းများသည် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်သန်းလျက်ရှိ၍ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်ဒန်းညုမြစ်ဝှမ်းနှင့် ဗီယင်းနားလွင်ပြင်တို့ တည်ရှိလေသည်
ဩစတြီးယား ပြည်နယ်များအနက် ဗိုရားလဗတ်ပြည်နယ်၊ တိုင်ရိုပြည်နယ်၊ ကေရင်းသီးယားပြည်နယ်၊ စတိုင်းရီးယားပြည်နယ်တို့သည် တောင်ထူထပ်သော ပြည်နယ်များဖြစ်ကြသည်
တိုင်ရိုပြည်နယ်ရှိ နာမည်ကျော် ဗရင်းနားတောင်ကြားလမ်းသည်အီတလီနိုင်ငံသို့ သွားရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်ဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသောတောင်ကြားလမ်းများမှာ အားလဗတ်တောင်ကြားလမ်း၊ ဆမ္မာရင်းတောင်ကြားလမ်းနှင့် ရှိုးဗားတောင်ကြားလမ်းတို့ဖြစ်သည်
ပေ ၁၂၄၇ဝ မြင့်သော ဂရော့ဂလော့ကနားတောင်ထိပ်သည် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်
တောင်တန်းတို့သည် သစ်တောများ၊ မြက်ခင်းစားကျက်များဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိကြသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် တောင်ထိပ်၌ နှင်းအမြဲဖုံးလျက်ရှိသော အဲ့လပတောင်များ၊ အိုင်များ၊ စိမ်းလန်းစိုပြည်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ ရှိခြင်းကြောင့် ရှုခင်းအလွန်သာယာပေသည်
ဒန်းညုမြစ်တစ်လျှောက်နှင့် အဲ့လပတောင်ခြေရှိ ဒေသတို့တွင် ပျမ်းမျှအပူရှိန် ဖာရင်ဟိုက် ၄၇ ဒီဂရီရှိသည်
အချို့အရပ်များတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် လက်မ ဂဝ အထိ ရရှိကြသည်
ပေ ၉ဝဝဝ အထက် မြင့်သော တောင်များသည် နှင်းအမြဲဖုံးအုပ်လျက်ရှိလေသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် သံနှင့်ရေနံစိမ်း အမြောက်အမြားထွက်သည်
ဆား၊ ခဲ၊ ကန့်ကူဆံ၊ ဂရပ်ဖိုက်၊ ဂျစ်ပဆမ်တို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်
ကျောက်မီးသွေးကို တူးဖော်ရရှိသော်လည်း ကျောက်မီးသွေးနုဖြစ်၍ အမျိုးအစားညံ့သည်
နိုင်ငံငါးပုံနှစ်ပုံခန့်သည် သစ်တောများဖြစ်ရာ သစ်နှင့် သစ်ပျော့ဖတ်တို့မှာ ထင်ရှားသောထွက်ကုန်များဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် ရေအားသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို မြောက်မြားစွာထုတ်ယူရရှိသည်
ဩစတြီးယား နိုင်ငံသားတို့သည် ဂျာမန်အနွယ်ဝင်လူမျိုးများဖြစ်၍ ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည်
လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသူများဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် အသီးအနှံစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေယာသည် နိုင်ငံလေးပုံသုံးပုံနီးပါးမျှသာရှိသောကြောင့် ရိက္ခာဖူလုံမှုအတွက် နိုင်ငံခြားမှ အစားအစာ ဝယ်ယူတင်သွင်းကြရသည်
နွားမွေးမြူခြင်းနှင့် နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းတို့ကို လည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်
နိုင်ငံစီးပွားရေးသည် စက်မှုလုပ်ငန်းပေါ်တွင် တည်လျက်ရှိသည်
သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ စက်ကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ရက်ထည်လုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်
ဗီယင်းနားမြို့တော်သည် ရက်ထည်လုပ်ငန်း၊ဖန်ချက်လုပ်ငန်း၊ သားရေပစ္စည်းလုပ်ငန်း စသည့်စက်မှုလုပ်ငန်းတို့အတွက် အချက်အချာဌာနဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သောကုန်ကြမ်းပစ္စည်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးကိုနိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းရသည်
ထုတ်ကုန်များမှာ သစ်၊ စက္ကူ၊ စက်ကရိယာနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ သံစိမ်းနှင့် သံမဏိ၊ရက်ထည်၊ ပရိဘောဂတို့ဖြစ်သည်
ဩစတီးယားနိုင်ငံတွင်ဆောင်းရာသီဆိုင်ရာ ကစားပွဲများနှင့် နွေရာသီဆိုင်ရာ ဂီတပွဲများကျင်းပမြဲဖြစ်သောကြောင့် နှစ်စဉ်နိုင်ငံခြားမှ ဧည့်သည်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ လာရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိကြသည်
သို့ဖြစ်၍ ဧည့်ကြိုဧည့်ခံလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံအတွက် အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပေသည်
ဒန်းညုမြစ်သည် ဩစတီးယားနိုင်ငံမှ တစ်ခုတည်းသော ရေကြောင်းထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်
နိုင်ငံတွင်းရှိ မီးရထားလမ်းများသည် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတို့မှ မီးရထားလမ်းများနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိပြီးလျှင် ဗီယင်းနားမြို့သည်လည်း လေကြောင်းခရီးလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်
ဩစတီးယားနိုင်ငံသည် ရှေးအခါမှစ၍ အနုပညာနှင့်စာပေထွန်းကားရာ ဒေသအဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်
ကမ္ဘာကျော်ဂီတပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဘီသိုဗင်(Beethoven)၊ မိုဇတ်၊ ရောဗတ်ရှူးမန်း၊ ယိုဟန်းစထရောက်၊ ဟိုင်းဒင်၊ ဗရပ်ကနာ၊ ဗရမ်း၊ မာလာ၊ခရိုက်စလာ၊ ဟျူးဂိုးဝုတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ထွက်လာသူများဖြစ်ကြသည်
ဩစတြီးယားတေးသံစုံဇာတ်နှင့် ဂီတပွဲတော်များသည်လည်း ထင်ရှားသည်
အထူးသဖြင့် ဆောလဇဗတ်မြို့ ဂီတပွဲတော်သို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှဧည့်သည်များ နှစ်စဉ်လာရောက်လေ့ရှိကြသည်
ဗီယန်းနားမြို့တော်၌ ကျင်းပသော ဂီတပွဲတော်သည်လည်း ထင်ရှားသည်
စာပေအရာ၌လည်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာများ ပေါ် ထွက်ရာနိုင်ငံဖြစ်သည်
အာသာရှနစ်ဇလာ၊ ဂျေးကော့ဝါဇာမန်း၊ ဟားမန်းဗား၊ ဟျူးဂိုး ဖွန်ဟော့ဖမန်းစသော၊ အားနက်လိုလာ၊ ဖရန့်ဝါဖယ်နှင့် ကားရှိုအင်ဟားတို့သည် ထင်ရှားသော စာဆို အချို့ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် အသက်အရွယ် ခြောက်နှစ်မှ၁၅ နှစ်အတွင်းရှိ ကလေးသူငယ်များအတွက် မူလတန်းပညာကိုအခမဲ့ မသင်မနေရ ပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်
ဂရပ်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့၊ ဗီယင်းနားမြို့တို့တွင်ရှိသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းများသည် အထက်တန်းပညာဆည်းပူးရန်အတွက် ထင်ရှားသောတက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ဖြစ်သည်
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဆေးသိပ္ပံဘက်၌ အထူးကျော်ကြားပေသည်
ဗီယင်းနားမြို့သားများဖြစ်ကြသော ဇိဂမွန့် ဖရွိုက်နှင့် ဂျိုးဇက် ဗရွိုင်ယာ တို့သည်ကား စိတ်သရုပ်ခွဲပညာ(Psychoanalysis)ကိုစတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများဖြစ်သည်
( ဖရွိုက်၊ ဇိဂမွန့်-
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ ပြိုပျက်ပြီးနောက် ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသီးခြားတည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကိုရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့ကြသည်
ထိုအခြေခံဥပဒေအရအရွယ်ရောက်သူတိုင်း မဲဆန္ဒပေးခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့်အစရှိသောအခွင့်အရေးများ ရရှိကြသော်လည်း နိုင်ငံစီးပွားရေးမဖွံ့ဖြိုးသဖြင့် အစိုးရသည် ပြည်တွင်းဆူပူမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေသည်
ထိုကဲ့သို့နိုင်ငံရေး အခြေအနေ မငြိမ်မသက်ရှိသည့်အတွင်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမနီနှင့်ပူးပေါင်းလိုသော ဩစတြီးယန်း နာဇီအဖွဲ့ဟူ၍ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာလေသည်
အီတလီနိုင်ငံအာဏာရှင် မူဆိုလီနီကလည်း ထိုနိုင်ငံနှစ်ခု ပေါင်းစည်းမိမည်ကို စိုးရိမ်လျက်ရှိရာ၊ ပြည်တွင်းရေးမှာ ပို၍ရှုပ်ထွေးလာလေသည်
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အင်ဂယ်ဗတ် ဒေါလဖတ်ဆိုသူသည်ခရစ်ယာန် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့နှင့် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် အဓိပတိရာထူးကို ရရှိလေသည်
၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဓိပတိဒေါလဖတ်သည် မိမိနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက် အဖွဲ့ဝင်များကို လေးရက်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ကြေညာ၍ ပါလီမန်လွှတ်တော်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့လေသည်
ထို့နောက် နိုင်ငံကို အာဏာရှင်ဆန်ဆန် အုပ်ချုပ်လေသည်
သို့ရာတွင် ဇူလိုင်လအတွင်း နာဇီတို့က ဒေါလဖတ်ကို လုပ်ကြံသတ်ပစ်ခဲ့ကြရာ၊ ဒေါက်တာ ကက်ဖွန်ရှူးစနစ်က အဓိပတိရာထူးကို ဆက်ခံရရှိလေသည်
ဂျာမန်အစိုးရက ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဂျာမန်ပိုင်နယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့လေသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမန်တို့လက်မှပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်
စစ်ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ရုရှတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို လေးပိုင်းပိုင်း၍ ခွဲဝေသိမ်းထားကြသည်
၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဒေါက်တာကားလားရင်နာကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်
၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မဟာမိတ်တို့နှင့် စာချုပ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည်၁၉၃၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့က ရှိရင်းစွဲ နယ်မြေအနေအထားကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်
ထိုစာချုပ်အရ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်စီးပွားရေးအရဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးအရဖြစ်စေ ပူးပေါင်းမှုကို ပိတ်ပင်ထား၍ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများကို ထောက်ခံအားပေးရန်လိုအပ်လေသည်
ထိုစာချုပ်ကို ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်တရားဝင်အတည်ပြုပြီးနောက်၌ ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် အချုပ်အခြာအာဏာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်
ထာဝရကြားနေနိုင်ငံအဖြစ်လည်း ကြေညာခဲ့လေသည်
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို လျှို့ဝှက်မဲဖြင့်ခြောက်နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်
သမ္မတက ဝန်ကြီးချုပ်ကိုခန့်ထား၍ ဝန်ကြီးများခန့်ထားခြင်းကိုအတည်ပြုပေးရသည်
ဥပဒေပြုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၆၅ ဦး ပါဝင်လေသည်
ထို ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်လေးနိုင်ငံမှ စစ်တပ်များကိုဩစတီးယားနိုင်ငံမှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်
ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်ကိုးနယ် ပါဝင်၍ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈,၄၈၄,၆၃၈ ယောက် ဖြစ်သည်
လူဦးရေ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်
ဗီယင်းနားမြို့သည် ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်
ဒန်းညုမြစ်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်
ဗီယင်းနား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏
လူဦးရေ၁.၇သန်း(ဆင်ခြေဖုံးဒေသပါ ၂.၂သန်း)ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံ နေထိုင်သည်
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ ဂရပ်ဇမြို့၊ လင့်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့နှင့် ဆောလဇဗတ်မြို့များ ဖြစ်လေသည်
ဩစတြီးယား (Austria)ကို ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် Österreichဟုခေါ်သည်
အဓိပ္ပာယ်မှာ အရှေ့ပိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) အင်ပါယာ (Eastern Kingdom or Eastern Empire) ဖြစ်သည်
သက္ကရာဇ် ၉၉၆ခုနှစ် ဩစတာရစ်ခီ ကြေညာစာတမ်း (Ostarrîchi document)ပါ Ostarrîchiဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်
ဂျာမန်အမည်ကို လက်တင်ဖြင့် ရေးသောအခါ ၁၂ရာစုမှစ၍ Austria ဖြစ်လာသည်
လူဦးရေ၂၀၁၅ ခန့်မှန်း၈၆၆၂၅၈၈သိပ်သည်းဆ ၁၀၁.၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ၂၆၂.၆  စတုရန်း မိုင်တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ (၂၀၁၂)၈၁.၁ % ဩစတြီးယာ၊၂.၇ % ဂျာမန်၊၂.၂ % ဆာ့၊၂.၂ % တူရကီ၊၁၁.၅ % အခြားသူများ၊
လက်ပန် (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ အုပ်ဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ခင်တန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ကြွယ်ဂံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြွယ်ဂံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈၂ ဦး၊ မ ၂၅၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
ရက်ပ်ဆိုဒီ ဆိုသည်မှာ ဂီတဆိုင်ရာ အခေါ်အဝေါ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး တေးသွားများမှာ အခန်း တစ်ခန်းချင်းစီ ခွဲထားသည့် ပမာ ကွဲပြားနေသော်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေပြီး လွတ်လပ်စွာ ရွေ့လျားနေသော ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်
ရက်ပ်ဆိုဒီတွင် အလွန်အမင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသော မုဒ် များ၊ အရောင်များ၊ အသံ အနိမ့်အမြင့်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ရုတ်တရက် ထွက်ပေါ်လာသော စိတ်ကူးစိတ်သန်း သို့မဟုတ် စိတ်ကူးထဲမှ ရလာသော တီထွင်ဖန်တီးမှုများကြောင့် ရက်ပ်ဆိုဒီ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ပိုမို လွတ်လပ်သည်
ကမ္ဘာကျော် ကွင်းစ် တေးဂီတ အဖွဲ့၏ နာမည်ကျော် သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သော "ဘိုဟီးမီးယန်း ရက်ပ်ဆိုဒီ" မှာ သီချင်းအမည်တွင် ရက်စ်ပိုဒီဟု ထည့်သွင်းထားသော်လည်း ရက်ပ်ဆိုဒီ အမျိုးအစား မဟုတ်ပေ
အောက်ဖော်ပြပါ စာရင်းအတွင်း နိုင်ငံအများစုမှာ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ နယ်မြေဒေသအရ ဥရောပတိုက်တွင်းရှိ နိုင်ငံများဖြစ်သည်
ဥရောပတိုက်၏ စုစုပေါင်း ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ဧရိယာမှ ၁၀ မီလီယံ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိသည်
အချို့သောနိုင်ငံများ (* ဖြင့်ပြထားသော)သည် ဥရောပတိုက်အတွင်း တစိတ်တပိုင်းမျှသာ တည်ရှိနေသည်
ထိုနိုင်ငံများအား ဥရောပတိုက်အခြမ်းရှိ နယ်မြေဒေသအရသာ အဆင့်သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ဤစာရင်းတွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံများသာ ပါဝင်သည်
ထိုကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အင်္ဂလန်၊ မြောက်အိုင်ယာလန်၊ စကော့တလန်နှင့် ဝေလနိုင်ငံတို့အစား ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းသာ ပါဝင်သည်
ဧရိယာကိန်းဂဏန်းများတွင် ကုန်းတွင်းရေပိုင်နက်များလည်း ပါဝင်သည်
အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း၊ မကျက်ကြီး (အ.မ.က - မကျက်ကြီး) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မကျက်ကြီးရွာတွင် တည်ရှိသည့် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
မကျက်ကြီးရွာတွင် အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး သည် အထက်တန်းအဆင့်ထိ သင်ကြားနိုင်သည့် ကျောင်းဖြစ်သည်
ထို့ပြင် မူလတန်းအဆင့်ကျောင်းလည်း ရှိ၏
ရွာ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်း (၇) လမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ဤကျောင်းမှ မူလတန်းအဆင့် ပြီးမြောက်သွားသော ကျောင်းသားများသည် အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး ကျောင်းတွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာကို သင်ကြားကြရသည်
ဖန်းခါးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ဆပ်ပျာကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆပ်ပျာကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၇ ဦး၊ မ ၂၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၂၁ ဦးနေထိုင်သည်
ယမက ခေါ် ယမိုက်ကျမ်း သည် အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်း တွင် တစ်ကျမ်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်
အဘိဓမ္မာဝေါဟာရတို့၏ အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်ကို ပို၍ သေချာတိကျစေရန်၊ အစုံ, အစုံအားဖြင့် အမေးအဖြေပြု၍ ဟောကြားထားသည်
ဥပမာအားဖြင့် “ကုသလဓမ္မအားလုံးတို့သည် ကုသလမူလဖြစ်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကုသလမူလအားလုံးတို့သည် ကုသလဓမ္မဖြစ်သလော” စသဖြင့် အစုံပြု၍ မေးဖြေထားသည်
မူလ, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, သင်္ခါရ, အနုသယ, စိတ္တ, ဓမ္မ, ဣန္ဒြိယဟူ၍ ယမိုက် ၁၀-ကျမ်းရှိသည်
သခင်ခင်အောင်သည် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ပုဂံဦးဘဂျမ်း၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ မစ္စတာတီကေဘွန်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ညီလေးတို့နှင့်အတူ  ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်အပြည့်အစုံသည် အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များအစည်းအရုံး (ဗမာနိုင်ငံ) ဖြစ်သည်
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ စွန့်စွန့်စားစား လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖြစ်သည်
ဗမော်ချောင်းရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဗာဆိုင်းနန်းတော် သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အီလီဒီဖရန့် ဒေသ ဗာဆိုင်းမြို့ တွင်တည်ရှိသော တော်ဝင်စံအိမ် တစ်ခု ဖြစ်သည်
ယခုအခါတွင် ပြတိုက်တစ်ခု အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး အလွန်ရေပန်းစားသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်.ထိုစံအိမ်ကို စတင် တည်ဆောက်စဉ် အချိန်က ဗာဆိုင်းအရပ်သည် ၁၁ ရာစုမှ စတင်တည်ရှိခဲ့သော ကျေးရွာကလေး တစ်ရွာမျှသာလျှင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင်မူ ပါရီမြို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာသော ဆင်ခြေဖုံး အရပ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိနေကာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြို့တော် အလယ်ခေါင်မှ အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင် (၂၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိနေသည်
ပြင်သစ် လူဝီ ၁၄ ဘုရင်မှ နန်းတော်အား ပါရီမှ စတင်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သော ၁၆၈၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဗာဆိုင်းသည် ပြင်သစ်ဘုရင့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး အာဏာ တည်ရှိရာ နေရာ အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်မှာ ၁၇၈၉ ခုနှစ် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး စတင်၍ ၃ လအကြာ တော်ဝင်မိသားစုအား နန်းတော်သို့ မဖြစ်မနေ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းစေခဲ့သည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်
ထို့အတွက်ကြောင့် ဗာဆိုင်းသည် အဆောက်အဦး အဖြစ်သာ ထင်ရှားသည် မဟုတ်ဘဲ အန်းရှန် မင်းဆက် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စံနစ်၏ ပြယုဂ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်
အထူးသဖြင့် လူဝီဘုရင် ၁၄ လက်ထက်တွင် မှူးမတ် အကြီးအကဲ အများစုအား နိုင်ငံရေး အရ ထိန်းချုပ်သည့် အနေနှင့် ဗာဆိုင်းတွင် အချိန် အတော်များများ ရှိနေစေခဲ့သည်
လူဝီ ၁၄ ဘုရင်သည် နန်းတွင်းထုံးတမ်း စဉ်လာများအား  သရုပ်ဆောင် ဇာတ်လမ်း တစ်ပုဒ် ပမာ တဖြည်းဖြည်း ပုံသွင်းယူခဲ့ပြီး အများစုမှာ ပြည်သူများ အရှေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်နေခဲ့ကာ အချို့သော အချိန်များတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ ရှိနေစဉ် တွင်ပင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်
စံအိမ်ကို တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် နန်းတွင်း ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းရခြင်းသည် အလွန်ပင် ငွေကုန်ကြေးကျ များလှသည်
သို့သော်လည်း ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ပြင်သစ် စတိုင်လ်ကို ကောင်းစွာ ဖော်ထုတ်ပြနိုင်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်တို့၏ ဇိမ်ခံ အသုံးအဆောင်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင် တပမ်းသာခြင်းကို အန်းရှန် မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းသွားပြီး ချိန်အထိ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်ခဲ့သည်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်လို့ အမည်တွင်တဲ့အဆောက်အဦးဟာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ရဲ့ အနောက်တောင်ဘက် ၁၅မိုင်အကွာက Île-de-France ဒေသ ဗာဆိုင်းမြို့မှာ တည်ရှိနေပြီး ဗာဆိုင်းရဲတိုက်လို့လည်းလူသိများပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်ရဲ့အကျယ်အဝန်းကတော့ စတုရန်းမီတာ ၆၇၀၀၀ ဖြစ်ပါတယ်
ပြင်သစ်ဘုရင် လူးဝီ ၁၃လက်ထက်တုန်းကတော့ ဒီနန်းတော်နေရာမှာ အမဲလိုက်တဲ့အခါ သူအနားယူဖို့ဆောက်ထားတဲ့ အိမ်ငယ်လေးတစ်လုံးသာရှိပါတယ်
ဒီပတ်ဝန်းကျင်ကလည်း ရွာလေးတစ်ရွာနဲ့ တောအုပ်သာဖြစ်ပါတယ်
၁၇ရာစု လူဝီ ၁၄ လက်ထက်ရောက်တဲ့အခါမှာတော့ အိမ်ဘေးပတ်လည်က မြေတွေကိုပါဝယ်ယူလိုက်ပြီး နန်းတော်ကြီးကို စတင်တည်ဆောက်စေခဲ့ပါတယ်
အဲဒီအချိန်ကစလို့ ဗာဆိုင်းနန်းတော်ရယ်လို့ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်
ဒီနေရာဟာ၁၆၈၂ခုနှစ်ကနေ ၁၇၈၉ခုနှစ်ထိ ရာစုနှစ် တစ်ခုနီးပါး  ပြင်သစ်ပြည်ရဲ့ နိုင်ငံရေးအာဏာရှိရာ အဓိကနေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပါတယ်
ဒီနန်းတော်ကြီးကို တည်ဆောက်ဖို့အတွက် လူအင်အား ၃၀၀၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်
ဒီနန်းတော်ကြီးထဲမှာ အခန်းပေါင်း ၇၀၀ ၊ မီးဖိုပေါင်း ၁၂၀၀ နဲ့ လှေကားပေါင်း ၆၀ ရှိနေပါတယ်
ဒီနန်းတော်ကြီးကိုတည်ဆောက်စဉ်က ကုန်ကျခဲ့တဲ့တန်ဖိုးကို ယနေ့ ငွေတန်ဖိုးနဲ့တွက်မယ်ဆိုရင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ထောင်ခန့် ကျသင့်မှာဖြစ်ပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်ရဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်များပြင်သစ်ဘုရင် လူဝီ ၁၄ဟာ သူ့ရဲ့ Louvre တော်ဝင်နန်းတော်ကနေ ဗာဆိုင်းနန်းတော်ကို ၁၆၈၂ခုနှစ်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်ရဲ့ ဥယျာဉ်အကျယ်အဝန်းကတော့ ဧက ၃သောင်းကျော်ရှိပြီး ဒီကျယ်ဝန်းလှတဲ့ ဥယျာဉ်ခြံကြီးထဲမှာ ရုပ်တုပေါင်း ၄၀၀ကျော် နဲ့ ရေပန်းပေါင်း ၁၄၀၀ ခန့်ကို အလှဆင်ထားပါတယ်
နှစ် ၃၀၀ကျော်ကြာမြင့်ပြီးဖြစ်တဲ့အတွက် ယနေ့အခါမှာတော့ အကောင်းပကတိ ရေပန်းပေါင်း ၅၀ကျေ်ာပဲ ကျန်ရှိပါတော့တယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်ထဲမှာပဲ အခြားနန်းတော်ငယ်နှစ်ခုကို ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားပါသေးတယ်
ဒီအထဲက တစ်ခုရဲ့နာမည်ကိုတော့ Petit Trianon လို့ခေါ်ပြီး ဘုရင်မ Marie Antoinette တကိုယ်ရည်နားနေတဲ့နေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတေ်ာကြီးထဲမှာ ပရိဘောဂပစ္စည်းပေါင်း ၅၀၀၀ကျော်အပြင် ပန်းချီကားပေါင်း ၆၀၀၀ခန့်ကိုလည်း ချိတ်ဆွဲထားပါသေးတယ်
နန်းတော်မီးဖိုချောင်ကလည်း အလွန်ကြီးမားကျယ်ဝန်းပြီး ဘုရင့်စားတော်ဆောင်နဲ့ အလွန်ဝေးပါတယ်
ဘယ်လောက်တောင်ဝေးသလဲဆိုရင် ချက်ပီးစပူပူနွေးနွေးဟင်းလျာတွေကို ယူလာပြီး ဘုရင့်ဆီရောက်တဲ့အခါမှာတော့ အေးသွားတဲ့အထိပါပဲ
ဘုရင့်စားတော်ဆောင်ဟာ ဧည့်သည်ပေါင်း ၆၀၀ကို တစ်ပြိုင်တည်းဧည့်ခံနိုင်တဲ့အထိ ကြီးပါတယ်
ဒီနန်းတော်ကြီးထဲမှာ ဘုရင့်ရဲ့အမှုကို ထမ်းဆောင်ပေးဖို့ထားတဲ့ အစေခံချည်းပဲ ၂၀၀ ခန့်ရှိပါတယ်
ဒီအထဲက အချို့ရဲ့အလုပ်ကတော့ ဘုရင့်အညစ်အကြေးအိုးကို သွန်ဖို့အတွက်သာဖြစ်ပါတယ်
နန်းတော်ကြီးဟာ ကြီးမားခန့်ညားပေမယ့် အိမ်သာအဖြစ် အပေါက်ဖောက်ထားပြီး အောက်မှာအိုးခံထားတဲ့စနစ်ကိုသာ သုံးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်
ဒီနန်းတော်ထဲမှာ Hall of Mirrors လို့ခေါ်တဲ့အခန်းတစ်ခန်းရှိပါတယ်
မှန်ချပ်ပေါင်း ၃၅၇ခုတပ်ဆင်ထားတဲ့အခန်းဖြစ်ပါတယ်
မူလကတော့ ဖယောင်းတိုင် ၃၀၀၀ ခန့်ုကိုအလှဆင်ထားပြီး မီးထွန်းလိုက်တဲ့အခါမှာ မှန်ချပ်တွေရဲ့အလင်းပြန်မှုကြောင့် တစ်ခန်းလုံးလင်းထိန်သွားပြီး အလွန်လှတဲ့နေရာတစ်ခုဖြစ်သွားတယ်လို့ သိရပါတယ်
ဒီအခန်းကို တခါတရံမှာတော့ Bloody Hall of Mirrors လို့ခေါ်ကြပါသေးတယ်
အကြောင်းကတော့ ဒီမှန်တွေလုပ်နည်းပညာကို သင်ပေးခဲ့တဲ့ ဗင်းနစ်မှန်ပညာရှင်တွေကို အဆုံးစီရင်ခဲ့တဲ့နေရာလည်း ဖြစ်နေလို့ပါ
နန်းတော်ကြီးဟာ အကောင်းတကာ့အကောင်းဆုံးပစ္စည်းများကို သုံးကာတည်ဆောက်ထားသလို အပေါ့သွားတဲ့အိုးတွေကိုတောင် ငွေထည်အစစ်နဲ့ပြုလုပ်ထားပါသေးတယ်
ဒါပေမယ့် ဗြိတိန်နဲ့စစ်ဖြစ်တဲ့အခါမှာတော့ စစ်စရိတ်အတွက် ဒီငွေထည်ပစ္စည်းတွေကို အရည်ကျိုပြီး အသုံးပြုခဲ့ရပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်ရဲ့ ဒီဇိုင်းကို ၁၇ရာစုအစ ဥရောပနိုင်ငံအသီးသီးရဲ့ ထင်ရှားတဲ့အဆောက်အဦးတွေကို စုပေါင်းပုံတူယူတည်ဆောက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်
ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးစတင်တဲ့အခါမှာတော့ ဗာဆိုင်းနန်းတော်က အနုပညာပစ္စည်းတွေကို Louvreနန်းတော်ကို ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပါတယ်
အဲဒီအချိန်တုန်းက ပြင်သစ်ပြည်သူတွေဟာ ဒီနန်းတော်ကို မှားယွင်းတဲ့မကောင်းဆိုးဝါးတစ်ခုလို့ပဲသတ်မှတ်ထားကြပါတယ်
အကြောင်းကတော့ ပြည်သူတွေဟာ အလွန်ဆင်းရဲနေပြီး ငတ်တလှည့်ပြတ်တလှည့်ဖြစ်နေချိန်မှာ ဘုရင်မ ငွေအမြောက်အမြားကုန်ကျခံပြီး ဒီနန်းတော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့လို့ဖြစ်ပါတယ်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်သည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး စတင်ရာနေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး အဆုံးသတ်ပေးရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်
ပြင်သစ်-ဂျာမန်စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာနေရာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ပထမကမ္ဘာစစ်ကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သည့် စာချုပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို နန်းတော်ကြီး၏ Hall of Mirrors မှန်ခန်းမကြီးထဲတွင် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗာဆိုင်းနန်းတော် အတွင်းပိုင်းနှင့် ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ နေရာအတော်များများ ပျက်ဆီးခဲ့ရသော်လည်း စစ်ကြီးအပြီးတွင် ငွေကြေးအကုန်အကျခံကာ အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ပြုပြင် မွမ်းမံခဲ့ကြသည်
ဗာဆိုင်းနန်းတော်အား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၇၉-ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ယနေ့အချိန်တွင် နှစ်စဉ်လာရောက်လည်ပတ်သူပေါင်း ရှစ်သန်းမှ ဆယ်သန်းအထိ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်
The Burmese Harp (သို့) Harp of Burma၊ ဂျပန်ဘာသာဖြင့် (ビルマの竪琴 Biruma no tategoto)၊ မြန်မာ ဘာသာဖြင့် "ဗမာ့စောင်း" သည် ဒါရိုက်တာ Kon Ichikawa ရိုက်ကူးသော စစ်ဆန့်ကျင်ရေး အဖြူအမဲ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မြန်မာပြည်ရောက် ဂျပန်စစ်သား တစ်စုကို ဇာတ်အိမ်တည်ထားကာ မြန်မာပြည်တွင် လာရောက် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မြန်မာပြည် ရိုက်ကွင်းများအတွက် အေဝမ်း ရုပ်ရှင်မှ ကူညီပေး ခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား သည်ဒါရိုက်တာ Kon Ichikawa အား ကမ္ဘာသိစေခဲ့ သည့်အပြင် အော်စ ကာဆု နောက်ဆုံး စကာတင် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် အထက်ပါ ဒါရိုက်တာမှ သရုပ် ဆောင် သစ်များ အသုံးပြုကာ ဆေးရောင်စုံ ပြန်လည် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
အရာခံဗိုလ် Mizushimaသည် ဗိုလ်ကြီး Inouye၏ တပ်စိတ်မှ ဖြစ်ပြီး မြန်မာစကားအား ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင် သည်သာမက မြန်မာလူမျိုး နှင့်ပါ ရုပ်ချင်းတူ သူဖြစ်သည်
ထို့အပြင် မြန်မာ့စောင်းကောက်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ တီးခတ်နိုင်သူ လည်းဖြစ်သည်
Mizushima သည် မြန်မာ စစ်မြေပြင် တွင် တိုက်ခိုက်ရင်း တပ်စု စိတ်ဓာတ် မြှင့်တင်းရေး အတွက် သာမက အမိမြေကိုလွမ်းသည့် အကြောင်းများကို စောင်း ကောက်တီးကာ သီချင်းဆို လေ့ရှိသည်
တပ်စု တစ်စုလုံး ရွာတစ်ရွာ အရောက်တွင် ဂျပန်တို့ ချွင်းချက် မရှိ လက်နက်ချကြောင်း ကြားသိ ရသည်
ထို့ကြောင့် ထိုသတင်းကို မသိသေးပဲ တောင်ပေါ်တွင် ဆက် လက်တိုက်ပွဲ ဝင်နေသည့် ဂျပန်တပ်စိတ် တစ်စိတ် ကို သတင်းပေးရန် Mizushima ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ မိနစ်၃၀ အပစ်အခတ်ရပ်ပေး ချိန်တွင် ထိုတပ်စိတ် ခိုအောင်းရာ ဂူတွင်းသို့ ဝင်၍ လက်နက် ချရန် ဖျောင်းဖျခဲ့ရာ လက်မခံ ကြပေ
သို့ဖြစ်၍ Mizushimaမှ တိုတပ်စိတ် အစား အလံဖြူတက်ပြ ရာတွင် အထင်အမြင်လွဲကာ မေ့မျောအောင် ဝိုင်းဝန်း ထိုးကြိတ် ပြီး ဂူထဲတွင် ပစ်ထားခဲ့ကြသည်
မိနစ်၃ဝပြည့်၍ ဗြိတိသျှတို့က လက်နက် ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ရာ ထိုတပ်စိတ် တစ်စိတ်လုံး သေးဆုံးသွား ခဲ့ပြီးဂူထဲ တွင်မေ့မျော ကျန်ခဲ့သူ Mizushima သာ အသက်ရှင် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်
ဗိုလ်ကြီး Inouyeနှင့် တပ်စိတ်လည်း Mizushima သေဆုံးပြီ အထင်နှင့် မုဒုံရှိ စစ်သုံ့ပန်း စခန်းသို့ လိုက်ပါသွား သည်
Mizushima သည်မုဒုံရောက် သူ၏တပ်စိတ်နှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံ နိုင်ရန် ရဟန်း အယောင်ဆောင်ကာ ခြေလျင်ခရီး နှင်လေသည်
လမ်းတစ်လျှောက် နေရာအနှံအပြား တွင် အစုလိုက် အပြုံလိုက်သေဆုံး နေကြသော ဂျပန်စစ်သား အလောင်းများကို မြင်တွေ့ရာမှ ကောင်းမွန်စွာ သင်္ဂြိုဟ်ပေးရန် သူ့တာဝန်သာ ဖြစ်ကြောင်း စဉ်းစား မိသည်
ထို့ကြောင့် Mizushima သည် လမ်းတစ်လျှောက် မြင်မကောင်းအောင် သေဆုံးနေကြသော ဂျပန်စစ်သား အလောင်းများကို တစ်ဦးတည်း လိုက်လံမြုပ်နှံ သင်္ဂြိုဟ်ရင်း မုဒုံသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်
သို့သော် မုဒုံ အရောက်တွင် ၎င်း၏တပ်နှင့် အတူဂျပန် မပြန်လိုတော့ပဲ ကျန်ရှိနေသေးသော အလောင်းများကို လိုက်လံ မြုပ်နှံရင်း ငြိမ်းချမ်းသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာပြည်တွင် နေရစ် ခဲ့တော့သည်
၁၉၅၇ အော်စကာဆု၊ အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာ စကားပြောရုပ်ရှင် (နောက်ဆုံးစကာတင်စာရင်း)
၁၉၅၇ Mainichi film၊ အကောင်းဆုံး နောက်ခံဂီတ Akira Ifukube
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ OCIC Award၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု Kon Ichikawa
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ San Giorgioဆု၊ Kon Ichikawa
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ ရွှေခြင်္သေ့ဆု၊ Kon Ichikawa (နောက်ဆုံးစကာတင်စာရင်း)
ဥပသမာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း ဗုဒ္ဓါနုဿတိ, ဓမ္မာနုဿတိ, သံဃာနုဿတိ, သီလာနုဿတိ, စာဂါနုဿတိ, ဒေဝတာနုဿတိဟူသော အနုဿတိ (၆)ပါးတို့သည် အရိယသာဝကတို့အားသာလျှင် ပြည့်စုံနိုင်ကြကုန်သကဲ့သို့ - အလားတူပင် ဤ ဥပသမာနုဿတိသည်လည်း အရိယသာဝကအားသာလျှင် ပြည့်စုံနိုင်၏
ဤသို့ အရိယပုဂ္ဂိုလ်အားသာလျှင် ပြည့်စုံနိုင်သည် မှန်သော်လည်း နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီးကို အလေးအမြတ်ပြုလေ့ရှိသော နိဗ္ဗာန်သို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော စိတ်ဓာတ်ရှိသော ပုထုဇန်သည်လည်း အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်၏ ဥပသမဂုဏ်တို့ကို နှလုံးသွင်း နိုင်ပါ၏
မှန်ပေသည် ---- ကြားနာဖူးသည်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း ဥပသမ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၌ စိတ်သည် ကြည်လင်သည်သာလျှင် ဖြစ်ပေ၏
ရဟန်းတို့ ...အကြင်ရွေ့လောက်ကုန်သော အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းစု၍ပြုပြင်အပ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော သင်္ခတတရားတို့သည်လည်းကောင်း, အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းစု၍ မပြုပြင်အပ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော အသင်္ခတတရားတို့သည်လည်းကောင်း ရှိကြကုန်၏
ထိုသင်္ခတ အသင်္ခတ တရားတို့တွင် ရာဂနှင့် တကွသော သံကိလေသဓမ္မတို့၏ သင်္ခါရတရားတို့၏ ကင်းပြတ်ရာ ပျက်ပြယ်ရာဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို အမြတ်ဆုံးဟူ၍ ဆိုအပ်၏
မဒနိမ္မဒန  မာနအစရှိသော ယစ်စေတတ်သော တရားတို့၏ ယစ်စေတတ်သည့် သတ္တိကင်းရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၂
ပိပါသဝိနယ  ကာမတို့ကို မွတ်သိပ်ဆာလောင်သော တဏှာ၏ ကင်းပျောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၃
အာလယသမုဂ္ဃါတ  ငြိတွယ်စရာ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၄
ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒ  ဝဋ်သုံးပါး၏ ပြတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၅
တဏှာက္ခယ  တဏှာ၏ ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၆
တဏှာဝိရာဂ  တဏှာ၏ ပျက်ပြယ်ရာ ကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၇
တဏှာနိရောဓ  တဏှာ၏ ချုပ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,၈
နိဗ္ဗာန  ဝါနဟု ဆိုအပ်သော တဏှာမှ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် ---ဤ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သည် အသင်္ခတ တရားတည်း၊ သင်္ခတ အသင်္ခတ တရားတို့တွင် ယင်းအသင်္ခတ တရားသည် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး တရားတည်း
နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သည် မည်သည့် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့်မျှ မဖြစ်
တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းတရားက ပြုပြင်ပေး၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော တရားလည်း မဟုတ်၊ မည်သည့် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာမျှ မပြုပြင်ရဘဲ နိစ္စထာဝရ အမြဲတည်ရှိနေသော တရားဖြစ်၏
ထိုကြောင့် အသင်္ခတ အမည်ရ၏
ထိုအသင်္ခတ၏ ဂုဏ်ပုဒ်တို့ကို အထက်တွင် ရှစ်မျိုးတင်ပြထား၏
နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ အခြားအခြားသော ဂုဏ်ပုဒ်တွေလည်း များစွာပင်ရှိ၏
ယင်းဂုဏ်ပုဒ်တို့မှ မိမိကြိုက်နှစ်သက်ရာ ဂုဏ်ပုဒ်တစ်ခုခုကို အာရုံယူ၍ ဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပါ
စီးဖြန်းပုံ အစီအစဉ်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏
ရှေးဦးစွာ သမာဓိကို အဆင့်ဆင့်ထူထောင်၍ ဖလသမာပတ်သို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် မိမိ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာယာဉ် တင်ကာ ဝိပဿနာရှုပါ
ရှေးယခင်က နိဗ္ဗာန်ကို အရိယ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုထားပြီးသူ သူတော်ကောင်းတစ်ဦးအဖို့ မကြာမီ အချိန်ကာလ အတွင်းမှာပင် ထိုသူတော်ကောင်း၏ အရိယဖိုလ်ဉာဏ်က နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုနေမည်ဖြစ်၏
ဖလသမာပတ်ကို အကြိမ်များစွာ ဝင်စားထားပြီးသော နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည့် အချိန်ကြာအောင် ဖလ သမာပတ်ကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ဝင်စားလေ့ရှိသော သူတော်ကောင်း ဖြစ်ပါမူ ဤအချိန်တွင် လွယ်လွယ်ကူကူပင် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုလျက် ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားနေမည် ဖြစ်သည်
ထို ဖလသမာပတ်မှထ၍ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို တစ်ဖန်ပြန် အာရုံပြု၍ ---- ထိုနိဗ္ဗာန်၌ တဏှာမရှိမှုကို အာရုံပြု၍ ----နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာနံ ဟု ရှုနေပါ
ထိုနိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေအောင် ကြိုးစားပါ
တစ်နာရီ နှစ်နာရီခန့် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေပါက နီဝရဏများ ကွာလျက် ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်လေပြီ
ဈာန်အင်္ဂါ ငါးပါးတို့လည်း ထင်ရှားလာပေလတ္တံ့
ဥပသမ အမည်ရသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်တို့၏ အလွန်နက်နဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း, အထူးအထူး အပြားပြား များလှစွာသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အောက်မေ့ ခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ စုပ်စုပ်နစ်နစ် သက်ဝင်ဆုံးဖြတ်၍ လေးမြတ်ယုံကြည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း အပ္ပနာဈာန်သို့ မရောက်မူ၍ ဥပစာရသို့သာလျှင် ရောက်သော ဥပစာရဈာန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏
ထိုဥပစာရ ဈာန်သည် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ တဏှာစသော ကိလေသာ အပူမီးတို့မှ ငြိမ်းအေးမှု ဥပသမ ဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့သည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် ဥပသမာနုဿတိ ဟူ၍သာလျှင် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိပေ၏
အခြားအခြားသော နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ပုဒ်တို့ကို အာရုံယူ၍လည်း ပုံစံတူပင် ရှုနိုင်ပေသည်
ဤဥပသမာနုဿတိကို ပွားများအားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာစွာ အိပ်စက်ရ၏
ချမ်းသာစွာ အိပ်ရာမှ နိုးရ၏၊ ငြိမ်သက်သော ဣန္ဒြေရှိ၏၊ ငြိမ်သက်သော စိတ်ထားရှိ၏၊ ရှက်မှုကြောက်မှု ဟိရိဩတ္တပ္ပတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိ၏၊ နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ စုပ်စုပ်နစ်နစ် စွဲစွဲမြဲမြဲ သက်ဝင်ဆုံးဖြတ်၍ လေးမြတ်ယုံကြည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မွန်မြတ်သော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံရှိ၏၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့က အလေး ဂရုပြုအပ်၏၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ စိတ်နှလုံး၌ ကုသိုလ်တရားကိုလည်း တိုးပွားစေတတ်၏၊ အထက်အထက် ဖြစ်သော အရိယမဂ်ဖိုလ် တရားထူး တရားမြတ်ကို ထိုးထွင်းမသိနိုင်သော် မထိုးထွင်းနိုင်သော် သုဂတိဘုံဘဝ လျှင် လည်းလျောင်းရာ ရှိ၏
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၆
ထိုသို့ များစွာသော အကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွား၌ ထောက်တွေးဆင်ခြင် မြော်မြင်တတ်သော ပညာရှိသူတော်ကောင်းသည် ဤသို့ ကြီးမားများပြားသော အကျိုး အာနိသင်ရှိသော ဖြူစင်မြင့်မြတ်သည့် အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော ဥပသမအမည်ရသော ပူပန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၌ အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဥပသမာနုဿတိကို စင်စစ် မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆသည့် အပ္ပမာဒတရား လက်ကိုင်ထားလျက် ပွားများအားထုတ်လေရာ၏
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၆
အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည် ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကြကုန်လျက် ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်း ကြီးငြိမ်းရာ အအေးကြီးအေးရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ သန္တိသုခ အငြိမ်းဓာတ် အရသာထူးကြီးကို သုံးဆောင်ခံစားတော်မူကြကုန်၏
တစ်ဖန် ထိုပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်းရာ အအေးကြီးအေးရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီး၏ ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် ဥပသမဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် ချမ်းသာသုခထူးကြီးကို ဥပသမာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာဖြင့် ထပ်မံ ခံစားတော်မူကြပြန်ကုန်၏
ငြိမ်းရာ၌ ငြိမ်းသထက် ငြိမ်းသည့် အေးရာ၌ အေးသထက် အေးသည့် ချမ်းသာ သုခထူးကြီးကို အနှစ်သာရ ဘာမျှရှာမရသော ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာဟူသော အနှစ် ကို ထုတ်ယူလျက် သန္တိသုခ ဥပသမသုခ အရသာထူးကြီးကို သုံးဆောင်ခံစားသွားတော်မူကြခြင်း ဖြစ်၏
အသင်သူတော်ကောင်းသည်လည်း ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းကြီးတို့၏ထုံးကို နှလုံး မူ၍ အနှစ်သာရ ဘာမျှရှာမရသော အသင်သူတော်ကောင်း၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ သမထဝိပဿနာဟူသော ဘာဝနာအနှစ်တို့ကို ထုတ်ယူလျက် ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် နိဗ္ဗာန်တရားတော် မြတ်ကြီး၏ သန္တိသုခအငြိမ်းဓာတ် အရသာကြီးကို ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားလျက် သုံးဆောင်ခံစားနိုင်ပါစေ သတည်း
ထိုသန္တိသုခနိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီး၏ ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ ငြိမ်းအေးသည့် ဥပသမဂုဏ်ကို အာရုံယူ၍ ဥပသမာနုဿတိ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းလျက် ငြိမ်းသထက်ငြိမ်း အေးသထက်အေးသည့် ဥပသမသုခ ထူးကြီးကိုလည်း သုံးဆောင်ခံစားနိုင်ပါစေသတည်း
The Burmese Harp (သို့) Harp of Burma၊ ဂျပန်ဘာသာဖြင့် (ビルマの竪琴 Biruma no tategoto)၊ မြန်မာ ဘာသာဖြင့် "ဗမာ့စောင်း" သည် ဒါရိုက်တာ Kon Ichikawa ရိုက်ကူးသော စစ်ဆန့်ကျင်ရေး အဖြူအမဲ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မြန်မာပြည်ရောက် ဂျပန်စစ်သား တစ်စုကို ဇာတ်အိမ်တည်ထားကာ မြန်မာပြည်တွင် လာရောက် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မြန်မာပြည် ရိုက်ကွင်းများအတွက် အေဝမ်း ရုပ်ရှင်မှ ကူညီပေး ခဲ့သည်
ဤရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား သည်ဒါရိုက်တာ Kon Ichikawa အား ကမ္ဘာသိစေခဲ့ သည့်အပြင် အော်စ ကာဆု နောက်ဆုံး စကာတင် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်
၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် အထက်ပါ ဒါရိုက်တာမှ သရုပ် ဆောင် သစ်များ အသုံးပြုကာ ဆေးရောင်စုံ ပြန်လည် ရိုက်ကူးခဲ့သည်
အရာခံဗိုလ် Mizushimaသည် ဗိုလ်ကြီး Inouye၏ တပ်စိတ်မှ ဖြစ်ပြီး မြန်မာစကားအား ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင် သည်သာမက မြန်မာလူမျိုး နှင့်ပါ ရုပ်ချင်းတူ သူဖြစ်သည်
ထို့အပြင် မြန်မာ့စောင်းကောက်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ တီးခတ်နိုင်သူ လည်းဖြစ်သည်
Mizushima သည် မြန်မာ စစ်မြေပြင် တွင် တိုက်ခိုက်ရင်း တပ်စု စိတ်ဓာတ် မြှင့်တင်းရေး အတွက် သာမက အမိမြေကိုလွမ်းသည့် အကြောင်းများကို စောင်း ကောက်တီးကာ သီချင်းဆို လေ့ရှိသည်
တပ်စု တစ်စုလုံး ရွာတစ်ရွာ အရောက်တွင် ဂျပန်တို့ ချွင်းချက် မရှိ လက်နက်ချကြောင်း ကြားသိ ရသည်
ထို့ကြောင့် ထိုသတင်းကို မသိသေးပဲ တောင်ပေါ်တွင် ဆက် လက်တိုက်ပွဲ ဝင်နေသည့် ဂျပန်တပ်စိတ် တစ်စိတ် ကို သတင်းပေးရန် Mizushima ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ မိနစ်၃၀ အပစ်အခတ်ရပ်ပေး ချိန်တွင် ထိုတပ်စိတ် ခိုအောင်းရာ ဂူတွင်းသို့ ဝင်၍ လက်နက် ချရန် ဖျောင်းဖျခဲ့ရာ လက်မခံ ကြပေ
သို့ဖြစ်၍ Mizushimaမှ တိုတပ်စိတ် အစား အလံဖြူတက်ပြ ရာတွင် အထင်အမြင်လွဲကာ မေ့မျောအောင် ဝိုင်းဝန်း ထိုးကြိတ် ပြီး ဂူထဲတွင် ပစ်ထားခဲ့ကြသည်
မိနစ်၃ဝပြည့်၍ ဗြိတိသျှတို့က လက်နက် ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ရာ ထိုတပ်စိတ် တစ်စိတ်လုံး သေးဆုံးသွား ခဲ့ပြီးဂူထဲ တွင်မေ့မျော ကျန်ခဲ့သူ Mizushima သာ အသက်ရှင် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်
ဗိုလ်ကြီး Inouyeနှင့် တပ်စိတ်လည်း Mizushima သေဆုံးပြီ အထင်နှင့် မုဒုံရှိ စစ်သုံ့ပန်း စခန်းသို့ လိုက်ပါသွား သည်
Mizushima သည်မုဒုံရောက် သူ၏တပ်စိတ်နှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံ နိုင်ရန် ရဟန်း အယောင်ဆောင်ကာ ခြေလျင်ခရီး နှင်လေသည်
လမ်းတစ်လျှောက် နေရာအနှံအပြား တွင် အစုလိုက် အပြုံလိုက်သေဆုံး နေကြသော ဂျပန်စစ်သား အလောင်းများကို မြင်တွေ့ရာမှ ကောင်းမွန်စွာ သင်္ဂြိုဟ်ပေးရန် သူ့တာဝန်သာ ဖြစ်ကြောင်း စဉ်းစား မိသည်
ထို့ကြောင့် Mizushima သည် လမ်းတစ်လျှောက် မြင်မကောင်းအောင် သေဆုံးနေကြသော ဂျပန်စစ်သား အလောင်းများကို တစ်ဦးတည်း လိုက်လံမြုပ်နှံ သင်္ဂြိုဟ်ရင်း မုဒုံသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်
သို့သော် မုဒုံ အရောက်တွင် ၎င်း၏တပ်နှင့် အတူဂျပန် မပြန်လိုတော့ပဲ ကျန်ရှိနေသေးသော အလောင်းများကို လိုက်လံ မြုပ်နှံရင်း ငြိမ်းချမ်းသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာပြည်တွင် နေရစ် ခဲ့တော့သည်
၁၉၅၇ အော်စကာဆု၊ အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားဘာသာ စကားပြောရုပ်ရှင် (နောက်ဆုံးစကာတင်စာရင်း)
၁၉၅၇ Mainichi film၊ အကောင်းဆုံး နောက်ခံဂီတ Akira Ifukube
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ OCIC Award၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု Kon Ichikawa
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ San Giorgioဆု၊ Kon Ichikawa
ဗင်းနစ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၊ ရွှေခြင်္သေ့ဆု၊ Kon Ichikawa (နောက်ဆုံးစကာတင်စာရင်း)
ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာပေပညာရှင်၊ သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှုပညာရှင်၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာနတည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်
ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်ကို မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းအေးသာဇံရပ်တွင် အဖ ဦးသိန်း၊ အမိ ဒေါ်ကြည်တို့မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်
ဒုတိယသား ဖြစ်သည်
မန္တလေးမြို့၊ ဗုဒ္ဓသာသနနုဂ္ဂဟ ယောက်ျားလေးကျောင်း၊ သံတဲကျောင်းနှင့် စိန်ပီတာကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်သည်
၁၉၄၈-၄၉ နှင့် ၁၉၄၉-၅ဝ နှစ်များတွင် မန္တလေး ကောလိပ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘာသာတွဲနှင့် ဥပစာတန်းအောင်သည်
၁၉၅၂ နှစ်တွင် မန္တလေးကောလိပ်မှ ဝိဇ္ဇာတန်းအောင်ပြီး၊ သမိုင်းဘာသာ ရွှေတံဆိပ်ရသည်
မန္တလေး ကောလိပ်တွင် သမိုင်းအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာစာအသင်း အမှုဆောင်နှင့် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာပိုင်း စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၂ မှ ၁၉၅၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံဘာသာ ဌာနတွင် နည်းပြ၊ စာသင်နည်းပြမှ လက်ထောက် ကထိက အထိ အမှုထမ်းရင်း ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (သမိုင်း)၊ မဟာဝိဇ္ဇာ (သမိုင်း) ဘွဲ့များ ယူခဲ့သည်
စစ်ကိုင်းကျောင်းဆောင်တွင် အဆောင်နည်းပြနှင့် အဆောင်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ ပညာတော်သင်ဆု ရ၍ ၁၉၅၆-၁၉၆ဝ အထိ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ် (International Relations) ၌ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း တက်ပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါရဂူ (ဒေါက်တာ) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်
၁၉၆ဝ မှ ၁၉၇၅ အထိ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများကောလိပ်တွင် သမိုင်းဌာန၊ ဌာနမှူး ကထိက အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း ကျောင်းသုံး သမိုင်းစာအုပ်များ ပြုစုသည်
တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံများ ချင်းနှင့် ရှမ်း စာအုပ်များ ရေသားခဲ့သည်
၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၂ အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ အနုပညာဦးစီးဌာနနှင့် နိုင်ငံတော် သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန များတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ရာထူးအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ထိုကာလတွင် နိုင်ငံတော်တာဝန်ပေးချက်အရ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့စေလွှတ်သော ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များကို ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်ခဲ့သည်
၁၉၈၂ မှ ၁၉၈၇ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနနှင့် နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး ဌာနများတွင် ပါမောက္ခ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၈၇ မှ ၁၉၈၉ အထိ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် နိုင်ငံတော် အစိုးရက ခန့်ထားသည်
ထိုကာလအတွင်း ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ဆိုင်သော ညီလာခံများကျင်းပသည့် နိုင်ငံများသို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၉ဝ မှ ၁၉၉၄ အထိ မြန်မာ့သမိုင်းဖြစ်ရပ်အမှန်များပြုစုရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၁၉၉၄ မှ ယနေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများ ပြုစု ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်
၁၉၉၆ မှစ၍ ယနေ့တိုင်ထုတ်လျက်ရှိသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရေးသော Myanmar Perspective မဂ္ဂဇင်း၏ စာတည်းမှူးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ရင်း သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ ရေးလျက်ရှိသည်
နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများ၊ လစဉ်ထုတ် ဂါဒီယန်းမဂ္ဂဇင်း တို့တွင်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသည်
မြန်မာ့အသံ၊ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း စနေနေ့တိုင်း အစီအစဉ်တွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် အသံလွှင့်လျက်ရှိသည်
၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာလမှ စ၍ ယနေ့အထိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းဌာန၊ ပါမောက္ခ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သမိုင်းဌာနတွင် အငြိမ်းစားပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သံတမန်ရေးရာကျွမ်းကျင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းနည်းပြအဖြစ်လည်းကောင်း ပို့ချလျက်သင်ကြားလျက်ရှိသည်
မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများနှင့် သတင်းစာဆရာများ အသင်းကြီး၏ အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်
အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်လည်းဖြစ်သည်
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ မိုးမခလမ်း၌ စည်သူဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် (ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် - ငြိမ်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန)သည် ၁၅.၉.၂၀၂၂(ကြာသပတေးနေ့) ည (၈:၀၀) နာရီအချိန်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၉၃)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်
တခေါထိုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tahkawhto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ ကုန်းဆွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းဆွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁၀ ဦး၊ မ ၂၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၁၂ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းပင်လဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungpinle)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ထနောင်းပင်လဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထနောင်းပင်လဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၇ ဦး၊ မ ၁၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၂၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဟဆုနဲဘူတာ  (蓮根駅 ဟဆုနဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ အိတဘရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
အငွေ့ (အင်္ဂလိပ်: Gas) သည် သာမန်အားဖြင့် လူတို့၏ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အခြေအနေတွင် ရှိသကဲ့သို့ မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သော အငွေ့အခြေအနေမျိုးများလည်း ရှိလေသည်
အငွေ့အခြေအနေတွင် မော်လီကျူးများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆွဲငင်မှုလုံးဝမရှိသလောက် ဖြစ်သွားပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးရာဆီ အရှိန်ပြင်းပြင်း ရွေ့လျားနေကြသည်
ထို့ကြောင့် လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်
ကိုယ်ပိုင် အသွင်အပြင် မရှိပါ
ပူအိုက်သည့်အခါတွင် လူများသည် အအေးကို ရှာကြ၏
လေမတိုက်သောအခါ လေရအောင် တစ်နည်းနည်းကြံဆောင်ကြ ၏
ယပ်တောင် မပေါ်သေးမီ အလွန်ရှေးကျသည့်အခါက ပူအိုက်လျှင် လူတို့သည် သစ်ရွက် သစ်ခက်များကို ယပ်တောင် သဖွယ် ခတ်၍ သဘာဝလေအစား တမင်လုပ်ယူရသောလေဖြင့် အအေးဓာတ်ကို ခံယူကြ၏
ထိုသို့ သစ်ရွက်များဖြင့် ယပ်ခတ်ကြည့်ခြင်းမှ တဖြည်းဖြည်း လူတို့သည် ယပ်တောင်လုပ်ရန် အကြံဉာဏ်များ ရလာကြတော့၏
ယပ်တောင်သည် ခရစ် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း သုံးထောင်လောက်ကပင် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
အီဂျစ်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ရှေးဟောင်းအနုပညာများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယပ်တောင်များ ကို ရှေးပဝေဏီအခါကပင် အရှေ့နိုင်ငံများ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်၏
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ယပ်တောင်များ သည် ကမ္ဘာကျော် ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏
တရုတ်ယပ်တောင် သည် ယနေ့ထက်တိုင် အသွင်အပြင် ပုံသဏ္ဌာန်မပြောင်းသေး သည်ကို တွေ့ရ၏
ရိုးတံမှ လက်ဖြင့် ကိုင်၍ယပ်ရသော ထန်းလက် ယပ် တောင်များကို အလွန်ရှေးကျသော အဆီးရီးယန်း လူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့က စ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြ၏
ထိုယပ်တောင်မျိုးမှာ ကြီးလည်း ကြီးသဖြင့် ယပ်ခတ်ရန် လူတစ်ယောက် သက် သက်ထားရ၏
ချမ်းသာကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီးများသည် အစေအပါးများကို ဤယပ်တောင်မျိုးကိုင်ကာ ယပ်ခတ်စေခြင်း ဖြင့် ပူအိုက်သည့်အခါများတွင် စည်းစိမ်ယူလေ့ ရှိကြသည်
ယပ်တောင်သည် လေကောင်းစွာ ရသည့်အပြင် ခြင်၊ ယင်၊ ပိုးမွှားကောင်ကလေးများကိုလည်း ဖယ်ရှားပေးနိုင်၏
အေဒီ ၃ဝဝ လောက်မှ ၁၃ဝဝ လောက်ထိ ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းအတွင်းရှိ ဘုရားပန်းအိုးများတွင် ပိုးမွှား ခြင်ကောင် ကလေးများ မနားမကပ်ရအောင် ယပ်တောင်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြ ပေသည်
ရှေးက ယပ်တောင်များကို ထိပ်က စက္ကူကပ်ထားသည့် နေရာ၊ ယပ်တောင်ပြားနှင့် လက်ကိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်း ရှိ၏
ထို သုံးခုပါလျှင် ယပ်တောင်တစ်စင်း ဖြစ်လာ၏
နိုင်ငံတိုင်းရှိ ယပ်တောင်များမှာ ဤပုံစံအတိုင်းချည်း ဖြစ်၏
ထိုယပ် တောင်မျိုးကို ကြာယပ်တောင်ဟု ခေါ်သည်
ခေါက်ယပ်တောင် များမှာ အေဒီ ၇ဝဝ လောက်က ဂျပန်နိုင်ငံမှ စတင်တီထွင် လုပ်ကိုင်လိုက်သော ယပ်တောင်ဖြစ်၏
တီထွင်သူမှာ လင်းနို့ ၏ တောင်ပံဖြန့်ပုံ ရိုက်ပုံတို့ကို တွေ့ရှိ၍ ထိုခေါက်ယပ်တောင် မျိုးလုပ်ရန် အကြံစတင်ရရှိခဲ့လေသည်
ဂျပန်ယပ်တောင်သည် အလှအပ ပစ္စည်းသာမဟုတ်၊ လူ့ဘဝနှင့်ဆိုင်သော လေးနက် သည့် အဓိပ္ပာယ်များကိုလည်း ဆောင်လျက်ရှိပေသည်
ယပ်တောင်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ ဖြာထွက်နေသော အရိုး တံများက လူ့ဘဝ ဖြစ်စဉ်ကို သရုပ်ဖော်ထားပေသည်
ထိုဂျပန်ယပ်တောင်များကို တောက်ပြောင်သော ဆေးများ ချယ်ထား၍ ကပွဲများ၌ များစွာအသုံးပြုတတ်၏
ဂျပန်က ခေါက်ယပ်တောင်များ စထွင်ပြီးနောက် မကြာမီ တရုတ်နိုင်ငံက လိုက်သုံးလာသည်
ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ခန့် ရောက်သောအခါ ပေါ်တူဂီကုန်သည်များက အရှေ့တိုင်းမှဖြစ်သော ထိုယပ်တောင် များကို ဥရောပတိုက်သို့ ရောက်သွားကြ၏
ဥရောပအမျိုးသမီး များက လှပစွာ ဆေးရောင်ချယ်ထားသော ယပ်တောင်များကို အလှကိုင်ကြ၏
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ၁၅ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင် လက်ထက်တွင် ယောက်ျားများပင် သေးငယ်သော ယပ်တောင် ကလေးများကို အလှကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
သို့သော် မကြာမီပင် ထိုအလေ့ ပပျောက်သွားလေသည်
ယပ်တောင်ကို ဆေးခြယ်သောအတတ်သည် ယပ်တောင် အသုံးပြုသောသူများ နည်းပါးလာသည့် အလျောက် အင်္ဂလန် နိုင်ငံတွင် ယခုတိမ်ကောနေပြီဖြစ်သည်
၁၈ ရာစုနှစ်၊ ၁၉ ရာစု နှစ်အတွင်းကမူ ပန်းချီဆရာကြီးများသည် သားရေစက္ကူ၊ ရိုးရိုး စက္ကူနှင့် ပိုးထည်ပေါ်တွင် လှပသော ပုံများရေးချယ်၍ ယပ် တောင်များကို ဈေးကြီးကြီးနှင့် ရောင်းချကြသည်
ထိုအချိန်က ယပ်တောင်ပန်းချီဆရာများ အလွန်ခေတ်ထခဲ့လေသည်
ထို ပန်းချီဆရာများတွင် ချားကွန်ဒါ(ခရစ် ၁၉၆၈-၁၉ဝဝ) ဆိုသူ သည် ထင်ရှားကျော်စောလေသည်
အလွန်အဖိုးကြီးသော ယပ်တောင်များမှာ မြည်းသားရေ၊ ပိုးသားများပေါ်တွင် ဆေးခြယ်ထားသော ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏
အချို့ ဇာဖြင့်၎င်း၊ သစ်ကုလားအုပ်မွေးဖြင့်၎င်း၊ ဥဒေါင်းမြီးဖြင့်၎င်း လှပစွာယပ်တောင်များကို လုပ်ကိုင်ကြ၏
ထိုယပ်တောင်များ၏ လက်ကိုင်ကို ဆင်စွယ်ဖြင့်၎င်း၊ လိပ်ခွံ ဖြင့်၎င်း၊ လှပသော တိရစ္ဆာန်ဦးချိုဖြင့်၎င်း၊ နံ့သာသားဖြင့်၎င်း လုပ်ထားတတ်၏
ယပ်တောင်များမှာ အစကနဦးက လေရ အောင် ကြံဆောင်လုပ်ထားသောပစ္စည်း ဖြစ်သော်လည်း နောင်သော် အလှကိုင်ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ရောက်သွားလေသည်
ယခုခေတ်၌ လူအများ သွားလာရာဖြစ်သော ရုံးများ၊ အလုပ် တိုက်များနှင့် ဟော်တယ်များတွင် လျှပ်စစ်ပန်ကာများကို ယပ်တောင်အစား အသုံးပြုနေကြသဖြင့် အကယ်စင်စစ် ယပ်တောင်သည် လေအေးရမှုအတွက် အသုံးမဝင်တော့ချေ
ဆက်စပ်လေ့လာရန်သားမြီးယပ်
ရင်းရောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ရင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆ ဦး၊ မ ၂၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ကြီးအင်း (အနောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetgyiinn(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
အမှု—ဥပုသ်နေ့ကို မမေးဘဲနှင့် ဩဝါဒခံဖို့ရန် ခွင့်မတောင်းမှု
အမှုသည်—ဘိက္ခုနီအများ
ဘိက္ခုနီသာသနာ တည်ခါစ ဘိက္ခုနီ အများတို့သည် ၁၃-ရက်နေ့လောက်ကပင် ယခုလာမည့် ဥပုသ်နေ့သည် စာတုဒ္ဒသီ ဥပုသ်ပါလား, ပန္နရသီ ဥပုသ်ပါလား”ဟု မေးလေ့ မရှိကြ၊ “တပည့်တော်များ ဩဝါဒကို နာခံလိုပါသည်”ဟုလည်း ခွင့်တောင်းလေ့ မရှိကြ၊ ထိုအခါ ဘိက္ခုတို့က ကဲ့ရဲ့၍ ဘုရားရှင်ထံ လျှောက်ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်
အနွဍ္ဎမာသံ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုသံဃတော ဒွေ ဓမ္မာ ပစ္စာသီသိတဗ္ဗာ ဥပေါသထပုစ္ဆကဉ္စ ဩဝါဒူပသင်္ကမနဉ္စ
တံ အတိက္ကာမေန္တိယာ ပါစိတ္တိယံ
ဘိက္ခုနီမှန်လျှင် လခွဲတစ်ကြိမ်ကျ ဘိက္ခုသံဃာ့အထံမှ ဥပုသ်နေ့မေးခြင်း, ဩဝါဒခံယူဖို့ရန် ခွင့်တောင်းခြင်း ဟူသော ၂-ပါးသော တရားတို့ကို တောင့်တသိုက်ကုန်၏၊ ထိုလခွဲကို လွန်စေသော (လခွဲတစ်ကြိမ် မပြုမိသော) ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
ဤပညတ်တော်အရ ဘိက္ခုနီအများ၏ကိုယ်စား ၂-ပါး-၃-ပါးသွား၍ ယခုလာမည့်ဥပုသ်နေ့သည် စာတုဒ္ဒသီ (၁၄-ရက်) ပန္နရသီ(၁၅-ရက်) ဥပုသ်ပါလားဟု မေးရမည်၊ ထိုသို့မေး၍ ဘိက္ခုများပြုရာ ဥပုသ်နေ့မှာပင် ဘိက္ခုနီတို့လည်း ဥပုသ်ပြုရသည်
တစ်ရံတစ်ခါ အကြောင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ဘိက္ခုတို့သည် ၁၄-ရက်ဥပုသ်ကို ၁၅-ရက်ဥပုသ်, ၁၅-ရက်ဥပုသ်ကိုလည်း ၁၄-ရက် ဥပုသ်ပြောင်းလွှဲတတ်၏
ထို့ကြောင့် ၁၃-ရက်နေ့က တင်ကြို၍ မေးရသည်၊ ဩဝါဒတောင်းပုံကို ဘိက္ခုပါစိတ် ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ်၌ ပြခဲ့ပြီ
ဗညားအဲလောသည် မုတ္တမသို့မင်းပြုရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရလျှင် မိဖုရားစန္ဒာမင်းလှ၏ငြူစူတတ်သည့် သဘောကိုသိသဖြင့် ကိုယ်လုပ်မောင်းမများကို ပဲခူးတွင်သာချန်ထားခဲ့ပြီး သားတော်အဲလောင်ကိုသာခေါ်လာသည်
မုတ္တမနန်းတွင် စန္ဒာမင်းလှကိုပင် မိဖုရားမြောက်ကာ မင်းပြုသည်
နန်းတက်ပြီးမကြာမှီတွင် သောက္ကတဲမင်းက မိမိအမျိုးဖြစ်သည့် စောအဲကံကောင်းအား သတ်ဖြတ်သည်သတင်းကို ကြားသိရသဖြင့်မုတ္တမကိုတိုက်ရန်ချီတက်လာသည်
မုတ္တမသို့ချီတက်လာရာ လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ မွန်ကျေးရွာ၊မြို့ ရှိသမျှကို ဖျက်ဆီးလာခဲ့သည်
မုတ္တမသားတို့လည်း ရှမ်းစစ်ကိုကြောက်လှသဖြင့် ကြံရာမရဖြစ်နေစဉ် ဗညားအဲလောအားဆင်ဖြူတော် စစ်အောင်နိုင်ရေးအတွက် မိမိတာဝန်ယူကြောင်း အိပ်မက်ပေးသည်
ဗညားအဲလောလည်း မိမိဆင်ဖြူတော်အိပ်မက်ပေးသည့်အတိုင်း စစ်တိုက်ရာ ရှမ်းတို့တပ်ပျက်ပြီး မုတ္တမသာမက အခြားမွန်ဒေသများပါ စစ်ဘေးမှ ဝေးလေသည်
သို့ဖြင့် ဗညားအဲလောသည် မုတ္တမထီးနန်းကို ဆက်လက်စိုးစံပြီး သောက္ကတဲ နှင့် မုတ္တမ နှစ်ပြည်ထောင်မဟာမိတ်လည်း ပျက်စီးတော့သည်
ဗညားအဲလော အသက်ကြီးလာသော် အရွယ်ရောက်လာပြီဖြစ်သည့် သားတော် အဲလောင် နှင့်တူဖြစ်သူ ဗညားဦး တို့ကိုကြည့်ကာ"ငါ့သား အဲလောင်နှင့် ငါ့တူဗညားဦးတို့မှာ အရည်တူဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်
ငါမရှိလျှင် သင်းတို့နှစ်ဦးအနက် မည်သူမင်းဖြစ်မည်ကို ငါစမ်းသပ်ရမည်
"ဟုစဉ်းစားကာ နာမကျန်းဖြစ်ဟန်ပြုပြီး မည်သူကိုမျှ အခစားအဝင်မခံပဲနေလေသည်
ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် အဲလောင်လည်း ဗညားဦးကိုသတ်ရန် နောက်လိုက်ကျွန်များနှင့် ဗညားဦးစံအိမ်သို့လာ၏
ဗညားဦးလည်း ကြိုသိနှင့်သဖြင့် မိမိကျွန်များဖြင့် ထွက်တိုက်၏
ထိုအခါ ဗညားအဲလောက စစ်သည်ဗိုလ်ပါများဖြင့်လာကာ "ဟယ်..ဟယ်..နင်တို့နှစ်ယောက်၊ငါရှိနေပါလျှက်နှင့် မည်သို့ပြုနေကြသနည်း
"ဟုဆိုရာ အဲလောင်နှင့် ဗညားဦး တို့နှစ်ဦးပြေးလေသည်
သို့သော် မကြာမှီပင် အဲလောင် ကျောက်ပေါက်ကာ သေသဖြင့် ဗညားဦးသာ ကျန်တော့သည်
ဗညားအဲလော လွန်လျှင် ဗညားဦးလွယ်ကူစွာဖြင့် မုတ္တမနန်းကို ရတော့သည်
ခင်လွမ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hkinlum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ခင်လွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်လွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈ ဦး၊ မ ၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂ ဦး နေထိုင်သည်
တမ်းပလိတ်:Campaignbox Bangladesh Liberation War  ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုသည်  အနောက်ပါကစ္စတန် လွှမ်းမိုးထားသော ပါကစ္စတန် အစိုးရအနေဖြင့် ဘင်္ဂါလီ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တောင်းဆိုမှုများကို နှိမ်နှင်းရန် အရှေ့ပါကစ္စတန် (ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ) ကို စစ်တပ်က စတင်နှိမ်နင်းရာတွင် ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော Operation Searchlight  မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်
ကိုးလကြာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ပွဲ အတွင်း ပါကစ္စတန် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပံ့ပိုးပေးသူ Jamaat-e-Islami မှ ပါကစ္စတန် လိုလားသော အစ္စလာမစ် ပြည်သူ့စစ်များ က လူ ၃၀၀,၀၀၀ မှ ၃,၀၀၀,၀၀၀ ကြား သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း     ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးများပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀  မှ ၄၀၀,၀၀၀  ကြား မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အစိုးရ ဖော်ပြချက်အရ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွင်း လူပေါင်း ၃,၀၀၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း Holocaust နောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်လာခဲ့သည်
အမျိုးသမီးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့မှုများကို ပါကစ္စတန်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များက ထောက်ခံခဲ့ကြပြီး ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးများသည် gonimoter maal (“အများပိုင်ပစ္စည်းအတွက်ဘင်္ဂါလီ”) ဖြစ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်
ပဋိပက္ခကြောင့် နောက်ထပ် လူရှစ်သန်းမှ ဆယ်သန်း  တို့သည် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခိုလှုံရန် နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်
ဘင်္ဂ လား ဒေ့  ရှ် နိုင်ငံသား  အရပ်သား သန်း ၇၀ တွင်  သန်း ၃၀ အထိ ပြည်တွင်းရွှေ့ပြောင်းအိုးအိမ်မဲ့ဒုက္ခသည် ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
စစ်ပွဲအတွင်း ဘင်္ဂါလီများနှင့် အူရဒူးစကားပြော ဘီဟာရီများ ကြားတွင် လူမျိုးရေးအကြမ်းဖက်မှုများ လည်း ရှိခဲ့သည်
ဘီဟာရစ်များသည် ဘင်္ဂလီလူအုပ်များနှင့် ပြည်သူ့စစ်များ၏ လက်စားချေမှုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး  နှင့် ၁,၀၀၀  မှ ၁၅၀,၀၀၀ အကြား   သေဆုံးခဲ့သည်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်မြောက်ရေး စစ်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု အဖြစ် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘုံသဘောတူညီမှုတစ်ခု ရှိသော်လည်း  သတ်ဖြတ်မှုသည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဟု သဘောမတူသော ပညာရှင်နှင့် စာရေးဆရာအချို့ လည်း ရှိနေပါသည်
အိန္ဒိယ ခွဲထွက်ပြီးနောက် ပါကစ္စတန်၏ ပြည်နယ်သစ်သည် ၁,၀၀၀ မိုင် (၁,၆၀၀ ကီလိုမီတာ) ခြားထားသော တောင်ပံနှစ်စင်းဖြင့် ပထဝီဝင် ကွဲလွဲမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်
တောင်ပံများကို ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ခွဲခြားထားရုံသာမက ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း ခွဲခြားထားသည်
အနောက်နိုင်ငံများမှ အာဏာပိုင်များသည် အရှေ့တိုင်းရှိ ဘင်္ဂါလီမွတ်စလင်များကို “ဘင်္ဂါလီ” များဟု ရှုမြင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ အစ္စလာမ်ဘာသာကို “ယုတ်ညံ့၍ မသန့်ရှင်း” ဟု ရှုမြင်ကာ ယင်းက ဘင်္ဂလီများကို “တွဲဖက်ဘာသာရေးသမားများ” အား မယုံကြည်နိုင် ဖြစ်နေစေသည်
ဤအတိုင်းအတာအထိ အနောက်ပါကစ္စတန်ရှိ နိုင်ငံရေးသမားများသည် ဘင်္ဂလီများကို ယဉ်ကျေးမှုအရ အတင်းအကျပ် ရောနှောရန် ဗျူဟာကို စတင်ခဲ့သည်
ဘင်္ဂလီလူမျိုးများသည် ပါကစ္စတန်တွင် လူဦးရေအများစုဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၅ ဦးရှိသည်
အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် သန်း ၅၅ နှင့် နှိုင်းယှဉ်သည်
ပန်ချာပီ စကားပြောသော အနောက်ပါကစ္စတန်တွင် သန်းနှင့်ချီသည်
အရှေ့တိုင်းရှိ အများစုမှာ မူဆလင်များဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်များ အများအပြားရှိသည်
အနောက်နိုင်ငံများက အရှေ့ပါကစ္စတန်လူမျိုးများအား ဒုတိယတန်းစားနိုင်ငံသားများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်ရှိ ပါကစ္စတန်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် Amir Abdullah Khan Niazi က ဘင်္ဂါလီများကို Pathans နှင့် Punjabis ထက် ယုတ်ညံ့သည်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကို တည်ထောင်ပြီး လအနည်းငယ်အကြာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ခံချုပ် မိုဟာမက် အလီ ဂျင်နာက အူရဒူးကို အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်နယ်၏ အမျိုးသားဘာသာစကားအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်
ထိုအချိန်က ပါကစ္စတန်လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်းသည် အူရဒူဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်
အရှေ့ဘင်္ဂလား လူမျိုးများသည် ၎င်း၏ပြည်နယ်ဘာသာစကားကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီး အူရဒူဘာသာစကားကို ပါကစ္စတန်၏အမျိုးသားဘာသာစကားအဖြစ် ဆန့်ကျင်သူများကို ကွန်မြူနစ်များ ၊ သစ္စာဖောက်များ နှင့် နိုင်ငံတော်၏ရန်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်
ဘင်္ဂလီ ဘာသာစကားကို ဒုတိယအမျိုးသားဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် အစိုးရအဆက်ဆက်က ငြင်းဆိုခြင်းသည် ဘင်္ဂါလီဘာသာစကားလှုပ်ရှားမှုတွင် အကျုံးဝင်ပြီး အရှေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အ ဝါမီလိဂ် အား ထောက်ခံမှု အားကောင်းလာခဲ့သည်
1952 ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်၏မြို့တော် ဒါကာ တွင် ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုအား အတင်းအကျပ်ဖြိုခွဲခဲ့ရာ ဆန္ဒပြသူအများအပြားသေဆုံးခဲ့သည်
ဘင်္ဂလီအမျိုးသားရေးဝါဒီများက အသေခံသူတို့ကို အကြောင်းပြု၍ အာဇာနည်များအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး အကြမ်းဖက်မှုများက ခွဲထွက်ရေးတောင်းဆိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
1965 ခုနှစ် အင်ဒို-ပါကစ္စတန် စစ်ပွဲသည် စစ်တပ်မှ အရှေ့ကို ကာကွယ်ရေးအတွက် အပိုယူနစ်များ မရှိတော့သောကြောင့် နောက်ထပ် နစ်နာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်
[    ခုနှစ် ပဋိပက္ခအတွင်း အိန္ဒိယ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံအား ခုခံကာကွယ်မှု ကင်းမဲ့ခဲ့သည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့သော ဘင်္ဂါလီများအတွက် ဤကိစ္စရပ်မှာ စိုးရိမ်စရာဖြစ်ပြီး ပါကစ္စတန်သမ္မတ Ayub Khan သည် အရှေ့ ကို ဆုံးရှုံးရန် ဆန္ဒရှိနေပါသည်
ကက်ရှ်မီးယားကို သိမ်းပိုက်ဖို့ ဆိုလိုတာလား
၁၉၇၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော Bhola ဆိုင်ကလုန်း အား တုံ့ပြန်မှု နှေးကွေးခြင်းသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသော အချက်အဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ရှုမြင်ပါသည်
Sheikh Mujibur Rahman ဦးဆောင်သော အရှေ့ပါကစ္စတန်အခြေစိုက် အဝါမီလိဂ်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကို ထူထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော ဒီမိုကရက်တစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားအများစု အနိုင်ရခဲ့ပြီး အရှေ့ပါကစ္စတန်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်
သို့သော် အနောက်ပါကစ္စတန် တည်ထောင်မှုသည် အစိုးရဖွဲ့ရန် တားမြစ်ထားသည်
Zulfikar Ali Bhutto မှ အားပေးသည့် သမ္မတ Yahya Khan ၊  အဝါမီလိဂ်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် Ramna Kali Mandir (ဗိမာန်တော်) ကို ဖြိုချပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၈၅ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်
၁၉၇၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ယာယာခန်က “သူတို့ ၃ သန်းကို သတ်ပစ်ပြီး ကျန်တဲ့သူတွေက ငါတို့လက်ထဲက စားကြလိမ့်မယ်” လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်
အချို့သောဘင်္ဂါလီများသည် စည်းလုံးသောပါကစ္စတန်ကို ထောက်ခံပြီး ခွဲထွက်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကြသည်
အိန္ဒိယ ပညာရှင် Sarmila Bose ၏ အဆိုအရ အဆိုပါ ပါကစ္စတန် လိုလားသော ဘင်္ဂါလီများသည် အရေးပါသော လူနည်းစုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အစ္စလမ္မစ် ပါတီများ ပါဝင်သည်
ထို့အပြင် ပြည်နယ်၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိရန် မျှော်လင့်ထားသည့် အဝါမီလိဂ်မဲဆန္ဒရှင် အများအပြားသည် ခွဲထွက်ရေးကို ဆန္ဒမရှိကြပေ
ထို့အပြင် အချို့သော ဘင်္ဂလီအရာရှိများနှင့် စစ်သားများသည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိကာ အခြားအနောက်ပါကစ္စတန်စစ်သားများနှင့်အတူ အိန္ဒိယမှ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်
ထို့ကြောင့် Sarmila Bose ၏အဆိုအရ၊ လွတ်မြောက်ရေးလိုလားသော တိုက်ခိုက်ရေးသမားများကို သတ်ဖြတ် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သော အစိုးရကို လိုလားသော ဘင်္ဂါလီ အများအပြားရှိခဲ့သည်
Sydney Schanberg သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Pakistani Army မှ လက်နက်ကိုင်အရပ်သားတပ်ဖွဲ့များဖွဲ့စည်းကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြခဲ့ပါသည်
စုဆောင်းခံရသူအနည်းစုမှာ ဘင်္ဂါလီများသာဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ဘီဟာရီနှင့် အူရဒူးစကားပြောသူများဖြစ်သည်
ဒေသန္တရဗဟုသုတရှိသော ယူနစ်များသည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
အမေရိကန် စာရေးဆရာ Gary J. Bass က ပါကစ္စတန် ပြိုကွဲမှုသည် မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ပြီး 1971 ခုနှစ် မတ်လ 25 ရက်နေ့တွင် စည်းလုံးသောပါကစ္စတန်၏ အယူအဆသည် ဘင်္ဂါလီများအတွက် စစ်ဆင်ရေးစပြီး အဆုံးသတ်သည့်အချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
John H. Gill ၏အဆိုအရ ပါကစ္စတန်လိုလားသောဘင်္ဂါလီများနှင့် လွတ်မြောက်ရေးလိုလားသောဘင်္ဂါလီများကြားတွင် ကျယ်ပြန့်သောသဘောကွဲလွဲမှုများရှိခဲ့သော်လည်း ထိုပြည်တွင်းရေးတိုက်ပွဲများသည် မျက်မှောက်ခေတ်ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးတွင် ဆက်လက်ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်
Operation Searchlight သည် 1971 ခုနှစ် မတ်လတွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်ရှိ ခွဲထွက်ရေး ဘင်္ဂါလီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှု၏အစိတ်အပိုင်းများကို တားဆီးရန် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်မှ လုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ထားသော စစ်ရေးစစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်သည်  ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသည် မတ်လအစောပိုင်းတွင် ဘင်္ဂါလီများ၏ Bihari အကြမ်းဖက်မှုကို အခြေခံ၍ ရှာဖွေရေးအလင်းကို စတင်လုပ်ဆောင်ရန် တရားမျှတခဲ့သည်
အနောက်ပါကစ္စတန်တွင် အစိုးရမှ အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ၁၉၇၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ခဲ့သည့် Operation Blitz ၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့သည်
၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Syed Mohammed Ahsan အား အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် စစ်ရေးအရ လုပ်ဆောင်ရန် သဘောမတူသဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်
၎င်း၏ဆက်ခံသူ Sahibzada Yaqub Khan သည် အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် ပုန်ကန်မှုဖြေဖျောက်ရန် စစ်သားများကို အသုံးပြုရန် ငြင်းဆန်ပြီးနောက် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်
အိန္ဒိယ ပညာရှင်   Sarmila Bose ၏ အဆိုအရ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား ညီလာခံကို ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းသည် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၅ ရက်နေ့ အတွင်း ဘင်္ဂလီ ဆန္ဒပြသူများ၏ တရားမဲ့ ပျံ့နှံ့မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ပါကစ္စတန် အစိုးရသည် နယ်မြေ အများအပြားကို ထိန်းချုပ်ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်
ပြည်နယ် Bose နှင့် Anthony Mascarenhas တို့၏အဆိုအရ Bose နှင့် Anthony Mascarenhas တို့က မတ် ၂၅ ရက်အထိ ဘင်္ဂါလီမဟုတ်သော ဘင်္ဂါလီများ၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် အဖြစ်များကြောင်း Bose မှ အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့ပါသည်
Bose သည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ ရက်စက်ယုတ်မာမှုများကို သူမ၏စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်
Anthony Mascarenhas ၏ အဆိုအရ ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ လုပ်ရပ်များသည် ဘင်္ဂါလီများ၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက "လုံးဝ ဆိုးရွားပြီး ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အတိုင်းအတာ" ဖြစ်သည်
1971 ခုနှစ် မတ်လ 25 ရက်ညတွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် စစ်ဆင်ရေးရှာဖွေရေးအလင်းကို စတင်ခဲ့သည်
Time မဂ္ဂဇင်းသည် Operation Searchlight တွင်သူ၏အခန်းကဏ္ဍအတွက် General Tikka Khan ကို "Butcher of Bengal" ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်
စစ်ဆင်ရေး၏ပစ်မှတ်များတွင် ဒါကာတက္ကသိုလ်၏ မွတ်စလင်မဟုတ်သောကျောင်းသားများအတွက် အဆောင်တစ်ခုဖြစ်သည့် Jagannath Hall ၊ Rajarbagh Police Lines နှင့် East Pakistan Rifles ဌာနချုပ်ဖြစ်သည့် Pilkhana တို့ ပါဝင်သည်
ဒါကာတက္ကသိုလ်၏ အဆောင်များတွင် ကျောင်းသား ၃၄ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်
ဟိန္ဒူအများစုနေထိုင်သည့် ဒါကာမြို့ဟောင်းရှိ ရပ်ကွက်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်
အမေရိကန် သတင်းထောက် Robert Payne သည် ထိုညတွင် လူပေါင်း ၇,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၃,၀၀၀ ခန့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်
ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးတွင် ဒါကာတက္ကသိုလ်မှ ဆရာဆရာမများ သေဆုံးခဲ့သည်
Sheikh Mujib အား ပါကစ္စတန်စစ်တပ်က မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်
Ramna Kali Mandir ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်မှ ဖြိုခွင်းခဲ့သည် မူလစီမံချက်သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မြို့ကြီးများကို သိမ်းပိုက်ရန် မျှော်မှန်းထားပြီး  အတိုက်အခံများ၊ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် စစ်ရေးအားလုံးကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်
ကာလရှည်ကြာ ဘင်္ဂါလီခုခံမှုကို ပါကစ္စတန်မှ စီစဉ်သူများက မမျှော်လင့်ထားပေ
Searchlight စစ်ဆင်ရေး၏ အဓိကအဆင့်သည် မေလလယ်တွင် ဘင်္ဂလီလက်ထဲသို့ နောက်ဆုံးမြို့ကြီး ကျဆုံးသွားခြင်းနှင့်အတူ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်
ကျေးလက်ဒေသသည် အပြိုင်အဆိုင်နီးပါး ရှိနေသေးသည်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ ပထမဆုံးအစီရင်ခံစာကို အနောက်ပါကစ္စတန်သတင်းထောက် Anthony Mascarenhas မှ 1971 ခုနှစ် ဇွန်လ 13 ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့ The Sunday Times တွင် "လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်
သူက “ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေကို တစ်ရွာမှတစ်ရွာ လိုက်ရှာပြီး တစ်အိမ်တက်ဆင်း လိုက်လံဖမ်းဆီးတဲ့ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တွေဟာ အရေဖျားမလှီးဘဲ လက်တိုလက်တိုနဲ့ အရေဖျား လှီးဖြတ်ပြီး သေနတ်နဲ့ ပစ်သတ်တာကို မြင်ခဲ့ရတယ်
Comilla ရှိ Circuit House (မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးရုံးချုပ်) ဝင်းအတွင်း လူသေသည်အထိ ရိုက်နှက်ခံရသည့် လူများ၏ အော်သံကို ငါကြားလိုက်ရသည်
အခြားလူသားပစ်မှတ်များ၏ ကုန်တင်ကားကြီးများနှင့် ၎င်းတို့အား 'စွန့်ပစ်ရန်' မှောင်မိုက်ဖုံးလွှမ်းမှုအောက်တွင် 'စွန့်ပစ်ရန်' တွန်းပို့ရန် ကြိုးစားရာတွင် လူသားဆန်သောစိတ်ရှိသူများကို ကျွန်ုပ်တွေ့မြင်ခဲ့ရပါသည်
"  ဤဆောင်းပါးသည် ပါကစ္စတန်အပေါ် ကမ္ဘာလှည့်အမြင်ကို အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး အိန္ဒိယအစိုးရအား ကြားဝင်စွက်ဖက်ရန် ပြတ်ပြတ်သားသား အားပေးခဲ့သည်
1971 ခုနှစ် ဩဂုတ်လ 2 ရက်နေ့တွင် Time မဂ္ဂဇင်းမှ သတင်းထောက်က အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်ဦးဆောင်သော ဖျက်ဆီးမှုအသေးစိတ်ဖော်ပြချက်အား ပေးပို့ခဲ့သည်
ကျည်ဆန်များနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲမှုများကြောင့် မြို့ကြီးများတွင် အစိတ်အပိုင်းများ တစ်ခုလုံး ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း ရေးထားသည်
"ဒါကာမှာ စစ်သားတွေက မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားပြီး မြို့ဟောင်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို မီးတောက်တွေနဲ့ တောက်ပြီး ထောင်နဲ့ချီတဲ့ စက်သေနတ်တွေနဲ့ ပစ်ခဲ့တဲ့အတွက်၊ ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ၂၅ တုံးနီးပါးကို ဘူဒိုဇာတွေနဲ့ ရှင်းပစ်ခဲ့ပြီး ပွင့်လင်းတဲ့ ဧရိယာတွေကြားမှာ ရှုပ်ထွေးမှုတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတယ်
- ပြည့်ကျပ်နေသော ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်များ
"ဒါဟာ ပိုလန်မှာ နာဇီတွေလက်ထက်ကတည်းက မယုံနိုင်စရာ အကောင်းဆုံး တွက်ချက်ထားတဲ့ အရာပဲ" လို့ အမေရိကန် အကြီးတန်း အရာရှိတစ်ဦးကို
ရင်းတိုက်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaikpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဩဂုတ်လ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၁၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၁၄)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၅၂) ရက် ကျန်သေးသည်
ဟတ်လုံတာဟုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hatlongtarhuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ဟတ်လုံတာဟုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
တခချိဟိုလျှိုမြောင် (高千穂峡) သည် မိယဇခိစီရင်စု၊ နိရှိအုဆုကိခရိုင်၊ တခချိဟိုမြို့၊ မိတအိတွင် တည်ရှိသည့် ဂိုကဆဲမြစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေသည့် လျှိုတစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းကို သဘာဝအတိုင်း လှပစွာဖြစ်တည်နေသည့် ရှုခင်းတစ်ခုဖြစ်သည်
မနအိရေတံခွန်၊ တမတရဲရေတံခွန်၊ အရရဂိရေတံခွန် စသည်တို့သည် အထူးထင်ရှားသည်
မနအိရေတံခွန်သည် တခချိဟိုလျှိုမြောင်၏ အကျဉ်းပိုင်းသို့ စီးကျလျက်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်
၎င်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်
အိုနိုကိုရိုရေကန်၏ ရေများသည့် အောက်သို့စီးဆင်းလာကာ သဘာဝပန်းခြံတစ်ခု၏ ချောက်တစ်ခုထိပ်ဖျားမှ ရေများသည် ကျဆင်းလျက် မနအိရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်လာသည်
高千穂町観光協会オフィシャルサイト国指定文化財 データベース Archived 4 December 2015 at the Wayback Machine.（文化庁）
ဦးဇိနစေတီတော် သည် မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့ဘက် တောင်ရိုးတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်
ရှေးအခါက ထိုဘုရားကို ကျိုက်ပတန် (ဘုရားဖြူ) ဟု မွန်ဘာသာဖြင့် ခေါ်ခဲ့သည်
ဦးဇိန တည်ခဲ့သည့် စေတီဟောင်းသည် အသောကမင်းကြီးတည်ထားခဲ့သည့် ဆံတော်ကိန်းဝပ်လျက်ရှိသည့် စေတီဟု ယုံကြည်မှုများလည်း ရှိသည်
(မော်လမြိုင်ရာဇဝင်၊ စာမျက်နှာ ၁၇၂) မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးဦးမိုးသည် ပျက်စီးနေသည့် စေတီတော်ကို ပြုပြင်ခဲ့သည်
သို့ရာတွင် စေတီတော်သည် ငှက်ပျောဖူးအထိ ပြင်ပြီးမှ ပြိုကျခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်  ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံ ပြုပြင်ခဲ့သည်
ဒုတိယအကြိမ်တွင်လည်း ငှက်ပျောဖူးအထိ ပြီးသည့်အခါ ပြိုကျခဲ့ပြန်သည်
တတိယအကြိမ်တွင်မူ သံခွေပတ်များဖြင့် တည်ခဲ့သဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်
ထီတော်တင်ပွဲကို လေးလကြာ ကျင်းပခဲ့သည်
ဗန်တလန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Vantlang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ မာလ်ဆောမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မာလ်ဆောမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၃ ဦး၊ မ ၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၂ ဦး နေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ကြက်လျှာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်လျှာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၈ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၈ ဦးနေထိုင်သည်
ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အခြေပြု တည်ထောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင်စဉ် ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း အမည်ဖြင့် ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်
အိမ်ကွင်းအဖြစ် စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ ဝေသာလီ အားကစားကွင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် သုဝဏ္ဏ အားကစားကွင်းအား အိမ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်
ယခင်နှစ် ဘောလုံးရာသီတွင် ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက်သည် ဒဿမနေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်
ရက္ခပူရ ယူနိုက်တက်အသင်းသည် ရတနာပုံအသင်းနှင့်ပွဲစဉ်တွင် သရေကျအောင် ကစားနိုင်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ရတနာပုံအသင်းသည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ချန်ပီယံဖြစ်နေခဲ့သည်
ထိုပွဲစဉ်သည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အကျဆုံး ပွဲစဉ်အဖြစ် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ကလပ်အသင်းသည် မူလနာမည်ဖြစ်သော ရခိုင်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းဟုသော အမည်သို့ ပြန်ပြောင်းခဲ့သည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ လက်ရှိအထိ နည်းပြများဝေသာလီ အားကစားကွင်းသည် ယခင် ဝေသာလီ ရင်ပြင်ဟု သိထားကြသော ကစားကွင်းဟောင်းတခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်မွန်းမံကာ ဝေသာလီအားကစားကွင်း ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့သည်
Note: Flags indicate national team as defined under FIFA eligibility rules. Players may hold more than one non-FIFA nationality.Chairman:ဦးဇော်မင်းသိန်းOwnership: Golden Gate Int'l Development Co.,Ltd.အုပ်ချုပ်သူ မန်နေဂျာ: ဦးထွန်းထွန်းဝင်းနည်းပြချုပ်: ဦးအောင်ဇော်မျိုးလက်ထောက်နည်းပြ: ဦးကြိုင်သန်း၊ ဦးညွန့်ဝင်းFitness and Conditioning Coach: ဦးမောင်မောင်မြင့်ဂိုးနည်းပြ: ဦးအေးသာလူငယ်အသင်းနည်းပြ:ဦးနန္ဒကျော်Media Officer: ဦးသက်ထွန်းနိုင်ဦးAdmin Assistance: ဦးလင်းဇော်ဦးIncharge of Event Management: ဦးဝင်းမြင့်ဌေးMarketing Officer: ဦးမျိုးမင်းနိုင်Finance Officer: ဒေါ်နွယ်နီလှိုင်
အမှု—တခြားရွာသို့ တစ်ယောက်တည်း သွားမှုစသည်
အမှုသည်—ဘိက္ခုနီအမျိုးမျိုး
သာဝတ္ထိမြို့၌ ဘဒ္ဒါကာပိလာနီ မည်သော (အရှင်မဟာကဿပ အလုပ်အကျွေးဟောင်း) မထေရ်မ၏ တပည့်မ ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်သည် အခြားဘိက္ခုနီတို့နှင့် ရန်ဖြစ်၍ ဆွေမျိုးရှိရာ ရွာငယ်တစ်ခုသို့ သွားလေသည်၊ မထေရ်မသည် ထိုဘိက္ခုနီကို မမြင်၍ မေးသောအခါ ရန်ဖြစ်ပြီး ဘယ်သွားသည် မသိကြောင်း လျှောက်ကြကုန်၏
“အမိတို့ဟိုရွာငယ်မှာ သူရဲ့အမျိုး ရှိပါတယ်၊ အဲဒီသွားပြီး ရှာကြစမ်းပါ”ဟု အရှာခိုင်း၍ တွေ့သောအခါ လိုက်၍ရှာသော ဘိက္ခုနီတို့က “ဘာ့ကြောင့် တစ်ယောက်ထည်း သွားရသလဲ, ယောက်ျားတွေရဲ့ အဖျက်ဆီး မခံရဘူးလားဟု မေးကြလေရာ “မခံရပါဘူး”ဟု ပြန်၍ ပြောလေသည်၊ ထို့နောက် ထိုအကြောင်းကို ကြားသော ဘိက္ခုနီတို့က ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသဖြင့် “တခြားရွာသို့ တစ်ယောက်တည်း မသွားရ သွားလျှင် သံဃာဒိသေသ်အာပတ်” ဟု ပထမပညတ်တော်မူရလေသည်
ဘိက္ခုနီ ၂-ယောက်သည် သာကေတမြို့မှ သာဝတ္ထိမြို့သို့  လာကြရာ, မြစ်တစ်ခုကို ဖြတ်ကူးစရာရှိသဖြင့် လှေသ္မားတို့ကို တဘက်ကမ်းသို့ ပို့ပေးပါရန် တောင်းပန်ကြလေသည်၊ လှေသားတို့သည် (သူတို့အကြံဖြင့်) “တစ်ကြိမ်ထည်း ၂-ယောက်ကူးလို့ လှေကမနိုင်ဘူး”ဟု ပြော၍ လှေသား ၂-ယောက်တွင် တစ်ယောက်စီတင်၍ ပို့လေရာ, ဟိုဘက်ကမ်းရောက်နှင့်သော လှေသ္မားက ဟိုဘက်ရောက်ပြီး ဘိက္ခုနီကိုဖျက်ဆီး၍ မရောက်သေးသောလှေသ္မားကလည်း သူ့ ဘိက္ခုနီကို ဖျက်ဆီးလေသည်
ဘိက္ခုနီ ၂-ယောက်တွေ့ကြ၍ “အဖျက်ဆီး မခံရဘူးလား ဟု အချင်းချင်းမေးကြရာ အဖျက်ဆီးခံရကြောင်း” ပြော၍ သာဝတ္ထိသို့ ရောက်သောအခါ အခြားဘိက္ခုနီတို့အား ပြောပြကြသဖြင့် ထိုဘိက္ခုနီတို့က “တစ်ယောက်ချင်း တဘက်ကမ်းကူးရသလား” ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ် ချသောကြောင့် “တစ်ယောက်တည်း မြစ်တဘက်ကမ်းသို့ မကူးရ, ကူးလျှင် သံဃာဒိသေသ် အာပတ်”ဟု ဒုတိယပညတ်တော်မူရပြန်သည်
များစွာသော ဘိက္ခုနီတို့သည် သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွားကြလေရာ, ထိုဘိက္ခုနီများတွင် အလွန်အဆင်းလှ၍ ရှုချင့် စဖွယ်တင့်တယ်သော ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်လည်း ပါလာလေသည်၊ သူတို့သည် ညနေအခါ ရွာငယ်တစ်ခုသို့ ရောက်ကြလေသော် တည်းခိုဖို့နေရာ၌ ထိုဘိက္ခုနီအများတို့ နေရာခင်းပေးသောအခါ ယောက်ျား တစ်ယောက်သည် ထိုလှပသောဘိက္ခုနီကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း စွဲနေရကား ထိုဘိက္ခုနီအတွက် နေရာကို ချောင်ကျသောအရပ်၌ ခင်းပေးထား၏၊ ထိုဘိက္ခုနီကလည်း ထိုယောက်ျား၏ နေရာခင်းပုံကို မြင်၍ သူ့အပေါ်  စိတ်ဖေါက်ပြန်ကြောင်း ရိပ်မိရကား မတော်လို့များ ညအခါလာလျှင် အော်မိမှာစိုးသောကြောင့် အခြားဘိက္ခုနီတို့အား မတိုင်ကြားဘဲ အိမ်တစ်အိမ်သို့သွား၍ အိပ်လေသည်
ထိုယောက်ျားလဲ ညအခါ၌ အမှန်ပင်လာ၍ ထိုဘိက္ခုနီကိုရှာသောအခါ အခြားဘိက္ခုနီတို့ကို တိုက်မိ ခိုက်မိလေ၏၊ အခြားဘိက္ခုနီတို့သည် ထိုဘိက္ခုနီကို ရှာသောအခါမတွေ့ကြသဖြင့် “ထိုယောက်ျားနှင့် ဧကန်ထွက်သွားပေါ့” ဟု တွေးကြပြီးလျှင် မိုးလင်းသောအခါ ပြန်လာသော ဘိက္ခုနီကို မေးကြလေရာအကြောင်းမှန်ကို သိရသော်လည်း ညဉ့်အခါအဖော်နှင့် ခွဲ၍တစ်ယောက် ထည်းနေရသလား”ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသဖြင့် “ညအခါ၌ အဖေါ်နှင့် တစ်ယောက်တည်းမနေရ, နေလျှင် သံဃာဒိသေသ်အာပတ်”ဟု တတိယပညတ်တော်မူရ ပြန်သည်
[“တစ်ယောက်ထည်းခွဲ”ဟူရာ၌ အဖေါ်နှင့် ၂-တောင့်ထွာထက် ဝေးနေလျှင်ပင် တခန်းထည်းဖြစ်သော်လည်း ခွဲနေရာရောက်သတဲ့]ဘိက္ခုနီအများတို့သည် သာဝတ္ထိသို့ သွားကြလေရာ, ထိုဘိက္ခုနီအများတွင် ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်သည်လမ်းခရီးတွင် ကျင်ကြီးစွန့်ချင်သည်ဖြစ်၍ နောက်ချန်နေရစ်ခဲ့၏၊ နောက်မှ တစ်ယောက်ထည်း လာသော ဘိက္ခုနီကို ယောက်ျားတွေ့မြင်၍ ဖျက်ဆီးကြကုန်၏၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် သွားနှင့်သော ဘိက္ခုနီများကိုမှီသောအခါ ယောက်ျားတွေ့၏ အဖျက်ဆီးခံရကြောင်းကို ပြောပြ၍ “တစ်ယောက်ထည်း ချန်နေရစ်ရကောင်းလား”ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကြသောကြောင့် အဖေါ်အပေါင်း နှင့်ခွဲ၍ တစ်ယောက်တည်း ချန်မနေရစ်ရ, နေရစ်လျှင် သံဃာဒိသေသ် အာပတ်”ဟု စတုတ္ထပညတ်တော်မူရပြန်သည်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဧကာ ဝါ ဂါမန္တရံ ဂစ္ဆေယျ, ဧကာ ဝါ နဒီပါရံ ဂစ္ဆေယျ, ဧကာ ဝါ ရတ္တိံ ဝိပ္ပဝသေယျ, ဧကာ ဝါ ဂဏမှာ ဩဟိယေယျ, အယမ္ပိ ဘိက္ခုနီ ပဌမာပတ္တိကံ ဓမ္မံ အာပန္နာ နိဿာရဏီယံ သံဃာဒိသေသံ
အကြင်ဘိက္ခုနီသည် တစ်ယောက်ထည်းတခြားရွာသို့သော်လည်းသွားအံ့၊ မြစ်တဘက်ကမ်းသို့သော်လည်း တစ်ယောက်တည်း သွားအံ့၊ ညဥ့်အခါ၌ အဖေါ်နှင့်ခွဲ၍သော်လည်း တစ်ယောက်ထည်း နေ့အံ့၊ (ခရီးသွားစဉ်) အဖေါ်အပေါင်းမှသော်လည်း နောက်ချန် နေရစ်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် လွန်ကျူးလျှင်ကျူးခြင်း သင့်ရောက်အပ်သော သံဃာမှ နှင်ထုတ်ကြောင်းလည်း ဖြစ်သော သံဃာဒိသေသ် အာပတ်သင့်၏
ထန်စန်းကုန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htansangkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်းထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၈၅ ဦး၊ မ ၃၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်
သကျင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ သကျင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သကျင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်
ရခိုင်ပြည် သံတွဲမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် စတင် ပညာ ဆည်းပူး၍၊ ၁၉၂၈ ခုတွင် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူး ခဲ့လေသည်
၁၉၃၁ - ၃၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ပညာ များကို လေ့လာ ဆည်းပူး နေစဉ်၊ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်၏
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ သမားများ ဘုန်းမီး နေလ တောက်ပသည့် ကာလ ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး ပွဲများတွင်၊ ဂျော့ဘုရင် မင်းမြတ်၏ ဘုန်းတော် ဘွဲ့များကို သီဆိုကာအစည်းအဝေး ဖွင့်လှစ် ခဲ့ကြ ရ၏
ဦးထွန်းစိန် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော အခါ၊ ဂျော့ဘုရင် ဘုန်းတော်ဘွဲ့ အစား တို့ဗမာ အမျိုးသား သီချင်း ဖြင့်ဖွင့်လှစ် ခဲ့လေသည်
တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်း သဘင် ခန်းမသည် မြန်မာမဆန်၊ တရုပ် ဘုရား ကျောင်းနှင့် တူနေ၍ မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ် ပေါ်စေရန် ခြင်္သေ့ ရုပ်များ ထားရန် တောင်းဆို ခဲ့၏
တက္ကသိုလ် အဆောက်အဦ များတွင် အင်္ဂလန် ပြည်လုပ် သံတံခါး များကိုသုံးမည့် အစား၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် သစ်သား တံခါး များကို အသုံး ပြုရန်လည်းတောင်းဆို ခဲ့သည်
၁၉၃၁ခုတွင် အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ စတင် ကျင်းပရာ၊အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့တွင် ဒေါင်းလံ (ခွပ်ဒေါင်းလံ မဟုတ်) ကို သမဂ္ဂမှစတင် အသုံး ပြုခဲ့၏
စီးကရက် သပိတ် မှောက်ရေးတွင်၊ သမဂ္ဂသည် ဗမာ နိုင်ငံ လူငယ်များ အစည်းအရုံး (ယခု ဗလစ မဟုတ်)၊ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး တို့နှင့်ပူးတွဲ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
ဦးထွန်းစိန်သည် သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သက်တမ်း မကုန်မီ နုတ်ထွက် သွားခဲ့သည်
တကသမှ ထွက်ပြီးနောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေ မေးပွဲ အောင်မြင် ပြီးနောက်၊ ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်
ဂျပန် ခေတ်တွင် ခရိုင်ဝန်အဖြစ် နိုင်ငံ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့၏
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး၊ အင်္ဂလိပ်များ ပြန်ဝင် လာသော အခါ ဦးထွန်းစိန်အား ထောင်ဒဏ် ၂၅နှစ် အပြစ် ပေးခဲ့၏
၉ လနှင့် ၄ ရက် အကြာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်
ယခု ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီး တဦး အဖြစ်ဆောက်ရွက်လျက် ရှိသည်
ပက်ပြဲရွာ၊ ဒေါ်ညိမ်း
ညိုချန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyochan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ ဖာဖိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာဖိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၈ ဦး၊ မ ၇၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်
သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ဤတရားဆယ်ပါးတို့သည် မှန်ကန်သောသဘောရှိသောတရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ သဲဖြူ (ယုံသလင်း)
အမှု—အထင်သေးအမြင်သေးအောင်ပြောမှု
အမှုသည်—မေတ္တိယ, ဘူမဇကရဟန်းများ
ဒုဋ္ဌဒေါသ သိက္ခာပုဒ်၌ (နေရာခင်းပေးခြင်း, ဆွမ်းလှည့်ချပေးခြင်းတို့ဖြင့်) အရှင်ဒဗ္ဗ၏ သံဃာ တာဝန်ဆောင်ပုံကို ပြခဲ့ပြီ၊ မေတ္တိယ-ဘူမက မည်သော ရဟန်းတို့သည် အရှင်ဒဗ္ဗအပေါ်၌ အခြားရဟန်းတို့က အထင်သေး အမြင်သေးဖြစ်အောင် အရှင်ဒဗ္ဗ၏ မဟုတ်မမှန်သော မကောင်းသတင်းကို လုပ်ကြံ၍ (ဒဗ္ဗသည် ဆန္ဒာဂတိလိုက်ပြီး နေရာခင်းပေးတယ်, ဆွမ်းလှည့်ချတယ်) ဟု အခြားရဟန်းတို့အား ပြောကြလေသည်၊ ထိုအမှကြောင့် “ဥဇ္ဈာပနကေ ပါစိတ္တိယံ”ဟု ပညတ်တော်မူရလေသည်
ထိုသို့ပညတ်တော် မူပြီးနောက် ထိုမေတ္တိယ-ဘူမဇက ရဟန်းတို့သည် အရှင်ဒဗ္ဗ၏ မကောင်းသတင်းကို အခြား ရဟန်းများထံ တိုက်ရိုက်မပြောကြတော့ဘဲ အခြားရဟန်းတို့၏ အနီးအပါး အခြားရဟန်းတို့ ကြားလောက်သည့်) နေရာ၌ “ဒဗ္ဗသည် ဆန္ဒာဂတိလိုက်၍ နေရာခင်းပေးတယ်, ဆွမ်းလှည့်ချပေးတယ်”ဟု သူတို့အချင်းချင်း အတင်း ပြောကြကုန်၏၊ ထိုသို့အတင်းပြောသံကို ကြားသောရဟန်းတို့က အရှင်ဒဗ္ဗကို ညှဉ်းဆဲကြလိမ့်မည်-ဟု သူတို့အယူရှိကြသည်၊ ထိုအတင်းပြောမှုကြောင့် “ခိယျနကေပါစိတ္တိယံ”ဟု အနုပညတ် ထပ်တော်မူရပြန်သည်
[“ခိယျနကေ-ရှုံ့ချခြင်းကြောင့်”ဟု အနက်ပေးရာ၌ အမှန်မှာ “အတင်းပြောမှုပင်”ပင်]ဥဇ္ဈာပနကေ ခိယျနကေ ပါစိတ္တိယံ
အထင်သေးအမြင်သေးစေကြောင်းစကားကို ပြောဆိုခြင်း (ကဲ့ရဲ့ခြင်း) ကြောင့်၎င်း, အပြစ်ကိုထင်ရှားပြခြင်း (ရှုံ့ချခြင်း) ကြောင့်၎င်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “စက္ခု, သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ-ဟူသော ကျက်စားရာ အာရုံအမျိုးမျိုးရှိကြကုန်သော အချင်းချင်း၏ကျက်စားရာအာရုံကို မခံစားကုန်သော ရုပ်ဣန္ဒြေ ၅-ပါးတို့၏ မှီခိုရာကား (ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ဇော)စိတ်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့၏ ကျက်စားရာအာရုံကို (ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ဇော)စိတ်ကပင် ခံစားပုံ၊ ဇောစိတ်၏မှီရာသည် (မဂ်နှင့် ယှဉ်သော)သတိဖြစ်ပုံ၊ သတိ၏ မှီခိုရာသည် (ဖလ) ဝိမုတ္တိဖြစ်ပုံ၊ ဝိမုတ္တိ၏ မှီခိုရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ပုံကို” ဘုရားရှင်က အဆင့်ဆင့် ဖြေကြားတော်မူပါသည်
ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီးက နိဗ္ဗာန်၏မှီခိုရာကို ဆက်လက်မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က “အမေးပုစ္ဆာ ပြဿနာလွန်သွားပုံ၊ အမေးပုစ္ဆာ၏အဆုံးကိုယူခြင်း မတတ်နိုင်ပုံကို”မိန့်ကြားတော်မူပြီး မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ၏မှီခိုရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် ပြီးဆုံးပုံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီးက ဘုရားရှင်၏ဒေသနာတော်ကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာပြု၍ ပြန်သွားပြီးနောက် ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီး၏ ဈာန အနာဂါမ် ဖြစ်ပုံကို အရှေ့ဖက် လေသာပြူတင်းမှ နေရာင်ခြည်ဝင်ပုံ ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်
အဋ္ဌကထာ၌-ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ အချင်းချင်းအာရုံမခံစားပုံ ဥပမာ၊ ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ဇောစိတ်၏ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ မှီခိုရာဖြစ်ပုံ ဥပမာများ၊ ဈာနအနာဂါမ် အကြောင်းကို ဖွင့်ပြထားပါသည်
ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော အရှင်အာနန္ဒာအား ဥဏ္ဏာဘပုဏ္ဏား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ (တဏှာ)ဆန္ဒကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပုံ၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားများခြင်းသည် ဗြဟ္မစရိယ၏ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပုံ၊ ကျောင်းသို့လာသော ဥဏ္ဏာဘပုဏ္ဏား၏ ဆန္ဒစသည် ငြိမ်းအေးသွားပုံ၊ ဥပမာဖြင့် ဗြဟ္မစရိယ၏ အပြီးအဆုံး ရှိပုံကို ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်အခါ ဥဏ္ဏာဘပုဏ္ဏား ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူ သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
နတ်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Natkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရသေ့ပျံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရသေ့ပျံကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၉၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်
အမှတ်(၂) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ ကမာရွတ် သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကမာရွတ်မြို့နယ် အင်းလျားလမ်းတွင် တည်ရှိသည်
တစ်ချိန်က စိန့်ဩဂတ်စတင်း (St. Augustine's School) ကျောင်းဟူ၍ နာမည်တွင်ခဲ့သည်
သူငယ်တန်းမှ ဒွာဒသမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားနိုင်သည်
သဇင်ဆောင်ပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၆ ခန်း၊ အိမ်သာ၊ လှေခါး ၂မြေညီထပ် - ကျောင်းအုပ်ရုံးခန်း၊ အစည်းအဝေးခန်း၊ ဝန်ထမ်းများစတိုခန်း၊ စာရေးရုံးခန်း၊ စတိုခန်း ၂ ခန်း၊ အိမ်သာ၊ လှေခါး ၂ပိတောက်ဆောင်တတိယထပ် - အိမ်သာ၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးဒုတိယထပ်ထပ် - အိမ်သာ၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးပထမထပ် - အိမ်သာ၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးမြေညီထပ် - အိမ်သာ၊ ကျောင်းဆေးပေးခန်း၊ စာသင်ခန်း၊ ‌ကင်းထောက်ခန်း၊ လှေခါးချယ်ရီဆောင်တတိယထပ် - စာသင်ခန်း ၁ခန်း၊ ဆရာမများနားနေခန်းဒုတိယထပ် - စာသင်ခန်း ၁ခန်း၊ ဆရာမများနားနေခန်းပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၁ခန်း၊ ဆရာမများနားနေခန်းမြေညီထပ် - မုန့်ဈေးတန်းနှင်းဆီဆောင် (အလျား ၁၁၀ပေ၊ အနံ ၃၀ပေ၊ အမြင့် ၄၀ပေ)တတိယထပ် - စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးဒုတိယထပ် - စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးပထမထပ် - စာသင်ခန်း ၃ခန်း၊ လှေခါးမြေညီထပ် - နှင်းဆီခန်းမကံ့ကော်ဆောင်(အလျား ၁၁၅ပေ၊ အနံ ၃၀ပေ၊ အမြင့် ၄၀ပေ)တတိယထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်းဒုတိယထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်းပထမထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်းမြေညီထပ် - အိမ်သာ၊ လှေခါး၊ စာသင်ခန်း ၃ခန်းသရဖီဆောင်ခေါင်မိုးထပ် - အားကစားကွင်းပဉ္စမထပ် - ဘုရားခန်း၊ ကျောင်းကျန်းမာရေးခန်း၊ ကျောင်းစာကြည့်တိုက်စတုတ္ထထပ် - ပန်းချီခန်း၊ ဂီတခန်း၊ အိမ်တွင်းမှုခန်းတတိယထပ် - ဓာတုဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ ရူပဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ ဇီဝဗေဒလက်တွေ့ခန်းဒုတိယထပ် - ဘာသာစကားခန်း၊ ကွန်ပျူတာခန်းပထမထပ် - ရုံးခန်း၊ ပြိုင်ပွဲလေ့ကျင့်ခန်းမြေညီထပ် - သရဖီခန်းမ၊ယခင်က တေဇခန်းမဟူ၍ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရာ ထိုတေဇခန်းမ၏ နေရာတွင် သရဖီခန်းမကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်
အ.ထ.က (၂) ကမာရွတ်မှ အနုပညာရှင် အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်
၎င်းတို့ထဲမှ အချို့မှာ အောက်ပါတိုင်း ဖြစ်သည်
​​ဒေါ်စုစုလွင်စိုးလွင်လွင်ခိုင်ထူးစည်သူလွင်မျိုးမျိုးဖြိုးကြီးနန်းနောင့်နောင့်ငယ်ဆူးရွှေထူးအေးမြဖြူကြည်လဲ့လဲ့ဦးဖွေးဖွေးဝတ်မှုန်ရွှေရည်မြနှင်းရည်လွင်ညီညီမောင် စမ်းချောင်း
လက်ပန်စုရွာ၊ ဆိပ်သာ (ချင်ဘို့)
ဖန်းခါးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpankharkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မိုးညိုမြို့နယ်၊ တက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၇ ဦး၊ မ ၁၁၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဥစ္စာသယန, မဟာသယနမှ ရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်များက လူနည်းစုဖြစ်ပြီး မရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်များက လူများစုဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ခင်ခင်ဝင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန်၏ ဇနီးဖြစ်သည်
ကလေးသုံးယောက်ရှိပြီး သမီးဖြစ်သူ ယဉ်သူဇာသိန်းသည် ဗိုလ်ကြီး ဟန်ဝင်းအောင်နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟယ်လာရီ ကလင်တန်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်
၂၀၁၂ ဇန်နဝါရီ ၃၀ တွင် စင်ကာပူ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်မှ မျိုးစပ်သစ်ခွပင်အား ဒန်ဒရိုဘီယံ ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်းဟု ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်
ဒပ်နူးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Datnu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၇ ဦး၊ မ ၂၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉ ဦး နေထိုင်သည်
ဆကာဝမ်ကောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hsakarwankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဖန်မင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်မင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁၄ ဦး၊ မ ၄၇၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်ခြင်း  (အင်္ဂလိပ်: Grilling) သည် မီးတိုက်ရိုက်အပူရှိန်ဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းနည်းဖြစ်သည်
မီးတိုက်ရိုက်ကင်ခြင်းဖြစ်သည်
ကင်ရာတွင် မီးကျီးမီးခဲ၏ အပူရှိန်ကိုသာ ရယူပြီး မီးကျီးများ ရဲတောက်နေပါကလည်း အစားအစာများ လောင်သွား၊ တူးသွားတတ်သည်ကိုသတိပြုရမည်
အသား၊ ငါး၊ ပုဇွန် တို့ကို ရေမပါ  ဆီမပါပဲ တံစို့ထိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ အသီးအနှံများကို သီတံတွင် သီ၍သော်လည်းကောင်း၊ ငါးအမျိုးမျိုးနှင့် ကြက်၊ဘဲ၊ ငှက် များကို ရေ၊ ဆီမပါပဲ ကင်ညှပ်ဖြင့် ညှပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ မီးကျီးခဲများနှင့် မထိကပါပဲ မီးရှိန်ဖြင့် တိုက်ရိုက်မီးပြပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်
မီးပြင်းလွန်းလျှင် အစားအစာများ အပေါ်ယံသာ လောင်ကျွမ်းသွားတတ်ပြီး အတွင်းသား မကျက် နပ်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်
မကျီးကုန်းရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
တခနဲဇာဝါမြို့  (高根沢町 တခနဲဇာဝါ − မချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၉၅၄၁ ဦး ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၄၁၇ ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၇၀.၈၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်
သက်ကယ်ကျင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thetkeikyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ တုံးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
လက်ပန်ကုန်းရွာ၊ ကညင်ကိုင်း
ဝက်ကော်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetkawywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၁၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းစီးဟူသည် က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င ဟူသော ကဝဂ်ဗျည်း ငါးလုံးတွင် ဝဂ္ဂန္တ(ဝဂ်အဆုံး) ဖြစ်သော င-ဗျည်းနှင့် ရှေ့လေးလုံးဆင့်ရာ၌ လုံးဆင့်စည်းကမ်းအရ အထက်ကနေသော သရမဲ့ င-ဗျည်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်
ယင်း င-ဗျည်း၌ သရမပါသောကြောင့် သရမဲ့ကြောင်းကို သိစေရန် င-ဗျည်းအပေါ်မှ အသတ်(တံခွန်) ထည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်
ယင်းတံခွန်ကို အသတ်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ မိမိအောက်၌ ရှိသော ဗျည်းမှ အ သရကို သတ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့် အသတ်ဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်
ဤ၌ ဂင်္ဂါမြစ်ကို ရေးလိုလျှင် ဂင်ဂါမြစ်ဟု ရေးရမည် ဖြစ်သော်လည်း ဤသို့ရေးလျှင် ကင်းစီးစာလုံးက အထက်သို့ ထိုးထွက်နေရာ စာလုံးက ရှေ့နောက်မညီ ကြည့်၍ မလှ ဖြစ်နေပေမည်
ထို့ကြောင့် ကြည့်၍ လှပကောင်းမွန်စေရန် င်(ငသတ်)ကို အပြည့်မရေးဘဲ -် ဤသို့ ငသတ်ကို ချုံ့၍ရေးခြင်းကို ရှေးကျောက်ရေးဆရာတို့ တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပုံရသည်
ကင်းစီး၏ ပြယုဂ်တို့မှာ-အင်္က (အမှတ်တံဆိပ်)ကင်္ခါ (ယုံမှားသံသယ)ဘင်္ဂ (ပျက်စီးခြင်း၊ ဘင်ခဏ)သိင်္ဃာနိက (နှပ်) စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ကင်းစီးဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် ငသတ်ပင် ဖြစ်လေသည်
ထိုသို့ဖြစ်လာရခြင်းကား အချို့ငသတ်မှာ နိဂ္ဂဟိတ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော သေးသေးတင်ကို င-သဘောဖြင့် ကင်းစီးပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်၏
စင်္ကမ၊ မင်္ဂလာ၊ သင်္ဃာ အစရှိသည်တို့ကား မူလရေးထုံးတို့ပင် ဖြစ်လေသည်
သင်္ဘော၊ ခြင်္သေ့ စသည်ကား ရေးထုံးမဟုတ် ပညာရှိများ နောက်မှ ပြုလုပ်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်
ထို့ပြင် သံသရာ- သင်္သာ၊ အံသာ- အင်္သာ၊ ဟံသာ- ဟင်္သာ အစရှိသဖြင့် များစွာပင် ရှိသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် က-ခ-ဂ-ဃ တို့ အပေါ်၌သာ တင်နိုင် စီးနိုင်သော်လည်း သွရဿတီ သဒ္ဒါကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့် သ-ပေါ်၌လည်း စီးနိုင်လေသည်
ကင်းစီးအတုများလည်း ရှိသေးသည်
ကင်းစီးအတုဟူသည် ကင်းစီးအစစ်ကဲ့သို့ ကဝဂ်၏ ရှေ့လေးလုံးအပေါ်၌ သရမဲ့သော ငဗျည်း(ငသတ်)ကို တင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ လေးလုံးမှ တစ်ပါးသော အခြားဗျည်းများအပေါ်သို့ င-သတ်ကို တင်ခြင်းကို ခေါ်သည်
ပြယုဂ်မှာ- သင်္ဘောခြင်္သေ့သင်္သရာ စသည်တို့ ဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ကင်းစီးဟူသည် က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ လေးလုံးအပေါ်သို့ သရမဲ့သော ငဗျည်း(င-သတ်)ကို တင်ခြင်းသာ ကင်းစီးအစစ်ဖြစ်သည်
ယင်းလေးလုံးမှ တစ်ပါးသော အခြားဗျည်းများပေါ်သို့ ငသတ်တင်ခြင်းကို ကင်းစီးအတုဟု မှတ်ယူပါလေ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ သကန်ဝ
(၃)ဇာတ် ရှိပါသည်
ဧကကနိပါတ် - ၄
ကုလာဝကဝဂ် -၃၈- ဗကဇာတ်
ငါးများကိုလှည့်စား၍ စားသောက်ပြီး ပုစွန်အား လှည့်စားသဖြင့် လည်ပြတ်သော ဗျိုင်းအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်သင်္ကန်းချုပ်လုပ်ခြင်း၊ ဆိုးခြင်းအမှု၌ အလွန်လိမ္မာသဖြင့် သင်္ကန်းဟောင်းတို့ကိုဆိုးကာသင်္ကန်းလျာတို့နှင့် လဲလှယ်လှည့်ပတ်၍ သင်္ကန်းဖြင့် ပစ္စည်းကို ရှာနေသော ရဟန်းတစ်ပါးရှိသတတ်
ထိုရဟန်းသည် အဟောင်းကို အသစ်စက်စက်ကဲ့သို့ ပြုပင်ကာ တခြားရဟန်းတို့၏သင်္ကန်းလျာတို့ကို လဲလှည်လှည့်ပတ်ကာ ယူလေ့ရှိ၏
တစ်ခုသောရွယ်ငယ်၌နေသောရဟန်းတစ်ပါးလည်း ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌နေသော ရဟန်းကဲ့သို့ပင် သင်္ကန်းချုပ်လုပ်ခြင်း၊ဆိုးခြင်းအမှု၌ လိမ္မာသဖြင့် သင်္ကန်းဟောင်းတို့ကို ပြုပြင်ကာ သင်္ကန်းလျာတို့နှင့်လဲလှယ်လှည့်ပတ်၍ ပစ္စည်းရှာလေ့ရှိ၏
ထိုရဟန်း၏ သီတင်းသုံးဖော် ရဟန်းတို့သည်“အရှင်ဘုရား ... ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သင်္ကန်းဖြင့် စီးပွားရှာသောရဟန်းတစ်ပါးရှိကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏
ထိုအခါ ရွာငယ်နေ ရဟန်းသည်“ငါ့သင်္ကန်းဟောင်းတစ်ထည်ကို ပြုပြင်ပြီး ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်းထံ လှည့်ပတ်မည်”ကြံစည်၍ ဟောင်းနွမ်းရိဆွေးသော သင်္ကန်းကို နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းအောင် ပြုပြင်ကာဝတ်ရုံလျက် ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်းထံ သွားလေ၏
ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်း မြင်လဆင်အသစ်စက်စက် သင်္ကန်းလျာနှင့် လဲလှယ်၍ ယူပြီး ဝတ်ရုံလေ၏
နှစ်ရက်၊ သုံးရက် လွန်၍ ရေနွေးနှင့်ဖွပ်လျှော်သောအခါမှ ဟောင်းနွမ်း ရိဆွေးနေသည်ကို သိလေ၏
ရဟန်းတို့လည်းတရားသဘင်ဝယ် စကားစပ်မိကြ၍ “ငါ့ရှင်တို့ ... ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်းလိမ်ကို ရွာငယ်နေရဟန်းက လိမ်သွားပြီ” ဟု ပြောဆိုနေစဉ် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ယခုမှသာ ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်းလိမ်ကို ရွာငယ်နေ ရဟန်းလိမ်ကလှည့်စားဖူးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်း လှည့်စားဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါတစ်ယောက်သော ရုက္ခစိုးနတ်သည် တောအရပ် ပဒုမ္မာကြာတို့နှင့် ပြည့်စုံသည့် မထင်ရှားသောရေအိုင်ကိုမှီကာ ပေါက်၍နေသော ရေခံတက်ပင်ကို အုပ်စိုးလျက် နေသတတ်
ထိုအခါ တခြားမကြီးလွန်းသော အိုင်တစ်ခုဝယ် နွေအခါ ရောက်သဖြင့် နည်းပါးသောရေ ရှိ၏
များစွာသောငါးတို့လည်း ရှိကြကုန်၏
ဗျိုင်းတစ်ကောင်သည် အိုင်၌ ငါးတို့ကိုမြင်၍ ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့်လှည့်ပတ်ကာ ထိုငါးတို့ကိုစားမည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် ရေစပ်၌ရပ်လျက် မှိုင်တွေကာနေလေ၏
ငါးတို့သည်ဗျိုင်းကိုမြင်လျှင် “အရှင် ... ဘာကို ကြံစည်၍နေသနည်း” ဟု မေးလေလျှင် “သင်တို့အတွက်ကြံစည်နေပါသည်” ဟု ဆိုလေ၏
“ကျွန်ုပ်တို့အတွက် ဘယ်လို ကြံစည်၍နေပါသနည်း” ဟုမေးပြန်ရာ ဤအိုင်မှာ ရေလည်းနည်း၊ အစာလည်း နည်းချေပြီ၊ နွေကာလလည်းများစွာကျန်သေးသည်
ယခု ဤငါးတွေကို ဘယ်လို လုပ်ရမည်နည်းဟု ကြံစည်နေပါသည်ဟုဆိုပြီးလျှင် “သင်တို့ ငါ့စကားကို နားထောင်လျှင် တစ်ကောင် တစ်ကောင်ကိုနှုတ်သီးဖြင့် ချီယူကာ ပဒုမ္မာကြာတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသည့် အိုင်ကြီးမှာ လွှတ်မည်” ဟုဆိုလေ၏
“အရှင် ... ကမ္ဘာဦးမှာ စ၍ ငါးတို့အသက်ကို ကယ်တင်သော ဗျိုင်းမည်သည်မရှိခဲ့ဖူးပါ၊ အသင်သည် ငါတို့ကို တစ်ကောင်၊ တစ်ကောင်စီ ချီ၍ စားလိုသလော” ဟုမေးသောအခါ “သင်တို့ကို စားလို၍ ပြောခြင်း မဟုတ်ပါ၊ မယုံလျှင် ငါးတစ်ကောင်ကိုထည့်လိုက်ပါ၊ ငါ ပြပါမည်” ဟု ပြောလေသည်
ငါးတို့သည်ဗျိုင်းစကားကို ယုံကြည်ကာ ရေ၊ ကုန်း နှစ်မျိုးလုံးမှာ သွားနိုင်သောငါးနက်ကြီးတစ်ကောင်ကို ထည့်လိုက်ကြလေ၏
ဗျိုင်းလည်း ငါးနက်ကြီးကို ချီကာ ရေခံတက်ပင်ရှိ ရေအိုင်ကြီးကို ပြပြီးလျှင်ငါးတို့ထံပြန်၍ လွှတ်လေ၏
ငါးနက်ကြီးက ငါးတို့အား ရေအိုင်ကြီး အကြောင်းကိုချီးမွမ်းပြောဆိုသောအခါ ငါးတို့သည် ထိုရေအိုင်ကြီးသို့ သွားလိုကြသဖြင့် ပို့ရန်တောင်းပန်ကြကုန်၏
ဗျိုင်းလည်း ကောင်းပြီ၊ ပို့ပါမည်ဟု ဝန်ခံလေ၏
ထိုအခါ ဗျိုင်းသည်ငါးနက်ကြီးကို ရှေးဦးစွာ နှုတ်သီးဖြင့်ချီ၍ ရေခံတက်ပင်၌နားလျက် ခွကြား၌တင်ကာအသားကိုစားပြီးလျှင် အရိုးကို ရေခံတက်ပင်ရင်းသို့ ပစ်ချလေ၏
နောက်တစ်ဖန်ငါးတို့ထံလာ၍ ကောင်းစွာ လွှတ်ခဲ့ကြောင်း ကို ပြောပြလျက် ငါးတစ်ကောင်ကို ချီကာရှေးနည်းအတိုင်း စားပြန်၏
ဤနည်းဖြင့် တစ်ကောင်၊ တစ်ကောင်စီ ချီကာ အိုင်တွင်ငါးကုန်သည့်တိုင်အောင် ရေခံတက်ပင်သို့ ယူပြီးလျှင် အသားကိုစား၍ အရိုးကို အရင်းသို့ ပစ်ချလေ၏
ရေအိုင်တွင် ပုစွန်တစ်လုံးသာကျန်ရစ်လေ၏
နောက်တစ်ဖန် ရေအိုင်သို့လာပြန်သော် ငါးတို့ကို မမြင်၊ ကျန်နေသော ပုစွန်လုံး တစ်လုံးသာ မြင်သဖြင့်ပုစွန်ကိုလည်း လှည့်ပတ်ကာ စားဦးမည်ဟု ကြံစည်လျက် -“အို ... ပုစွန်၊ငါသည် ငါးတို့ကို ယူလာပြီး ရေအိုင်ကြီး တစ်ခုတွင် လွှတ်ပြီးပြီ၊ လာပါ သင့်ကိုလည်းငါ ယူ၍ လွှတ်ဦးမည်” ဟု ဆိုလေလျှင် -“အဆွေဗျိုင်း ...သင် ငါ့ကို ဘယ်လိုယူမည်နည်း” ဟု မေးလေ၏
“နှုတ်သီးဖြင့်ကိုက်ချီ၍ ယူပါမည်” ဟု ဆိုလေ၏
“သည်လိုယူလျှင်လွတ်ကျလိမ့်မည်၊ မလိုက်ဝံ့ပါ” ဟု ပြောသောအခါ -“မကြောက်ပါနှင့်၊ကောင်းကောင်း ယူပါမည်” ဟု ဆိုလေ၏
ထိုအခါ ပုစွန်သည် ဤဗျိုင်းကား မုချ ငါ့ကို ရေအိုင်တွင် လွှတ်မည် မဟုတ်၊ ငါ့ကို အကယ်၍လွှတ်ပါမူ ကောင်း၏၊ မလွှတ်ပါမူ ဗျိုင်း၏ လည်ပင်းကို ဖြတ်၍ သတ်မည်ဟု ကြံစည်ကာဗျိုင်းကို -“အဆွေဗျိုင်း ...သင့်နှုတ်သီးဖြင့် ချီ၍ယူခြင်းကို ငါ စိတ်မချပါ၊ ငါ့လက်မဖြင့် သင့်လည်ပင်းကိုတွယ်ကာ လိုက်ရလျှင် လိုက်မည်” ဟု ဆိုပြန်၏
ဗျိုင်းလည်းမိမိကို လှည့်ပတ်မှန်း မသိသဖြင့် သဘောတူညီလျက် ကောင်းပြီ အလိုရှိသလို လိုက်ပါဟုဝန်ခံလေ၏
ပုစွန်လည်း လိုက်ပါရန် ဗျိုင်းလည်ပင်းကို လက်မဖြင့် မြဲစွာညှပ်ထားလေ၏
ဗျိုင်းလည်း လည်ပင်းဖြင့် ပုစွန်ကိုယူဆောင်ကာ ရေအိုင်ကြီးကိုပြပြီးလျှင် ရေခံတက်ပင်ရှိရာသို့ ပျံ၍ ရေခံတက်ပင်၌ နားလေ၏
ထိုအခါ ပုစွန်က -“ဦးရီး ...ရေအိုင်ကြီး ဟိုမှာ ဖြစ်သည်၊ အဘယ်ကြောင့် သည်ကို ယူလာသနည်း” ဟု မေးလေလျှင် -“ငါကား သင့်ဦးရီး မဟုတ်၊ သင်လည်း ငါ့နှမ၏ သား မဟုတ်၊သင့်ကို ချီလာရသည့်အတွက် ငါ့ကို သင့်အစေခံကျွန် မှတ်နေသလော၊ ရေခံတက်ပင်ရင်းရှိ ငါးရိုးတို့ကို ကြည့်စမ်းပါ၊သည်ငါးတို့ကို စားသလို သင့်ကိုလည်း ငါစားမည်” ဟု ပြောလေ၏
“အင်း ... ငါးတို့မိုက်၍သာ အစားခံကြရသည်၊ ငါကား အစားမခံ၊ ငါ လှည့်စားသည်ကို သင် မသိ၊ သင်မိုက်၍သာငါ့ကို ယူလာသည်၊ သေရသော်လည်း နှစ်ကောင်လုံး သေရမှာပဲ၊ ယခု သင့်ဦးခေါင်းကိုငါဖြတ်မည်” –ဟု ဆိုပြီးလျှင်လက်မဖြင့် ဗျိုင်း၏ လည်ပင်းကို နှိပ်လိုက်၏
ဗျိုင်းသည် ပါးစပ်ကို ဟလျက်မျက်ရည်တွေ ယိုစီးကာ သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် -“အရှင် ...အရှင့်ကို မစားဝံ့ပါ၊ ကျွန်ုပ်ကို မသတ်ပါနှင့်၊ အသက်ကို ချမ်းသာပေးပါ” ဟု ဗျိုင်းကဆို၏
“ကောင်ပြီ၊မစားဘူးဆိုလျှင် ငါ့ကို ရေအိုင်ကြီး မှာ လွှတ်ပါ” ဟု ပုစွန်က ဆိုလေ၏
ထိုအခါ ဗျိုင်းသည်ရေအိုင်သို့ပျံ၍ ရေစပ်ညွှန်အပြင်ဝယ် ပုစွန်ကို ချထားလေ၏
ပုစွန်သည် ကတ်ကြေးဖြင့်ကြာရိုးကို ညှပ်သကဲ့သို့ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ဗျိုင်း၏ လည်ပင်းကို တိတိပါအောင်ညှပ်ပြီးလျှင် ရေထဲသို့ ဆင်းသွားလေ၏
ထိုအံ့ဖွယ်သရဲကို မြင်ရသောရေခံတက်ပင်စောင့် ရုက္ခစိုးနတ်သည် -“အချင်းတို့ ....ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော သူကား ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲခြင်းပြုသဖြင့် ရအပ်သော စည်းစိမ်ချမ်းသာ၌တာရှည် မတည်နိုင်လေ
ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ဗျိုင်းသည် ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ပုစွန်လက်၌သေရသကဲ့သို့ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော သူမှာ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော သူ၏ လက်၌ပင် ပျက်စီးရမြဲဖြစ်သည်”ဟု တောအားလုံးကိုပဲ့တင်ထပ်စေလျက် သာယာစွာသော အသံဖြင့် တရားဟောလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ဗျိုင်းသည် -ယခုအခါ ဇေတဝန်ကျောင်းနေ ရဟန်းလိမ်
ပုစွန်လုံးသည် - ရွာငယ်နေ ရဟန်းလိမ်
ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) လိမ်လည်သဖြင့်၊ ချမ်းသာလင့်၊ ရှည်မြင့်မတည်ဖွယ်
(၂) ပုစွန်လုံးလိမ်၊ လက်နက်ကြိမ်၊ ဗျိုင်းလိမ်သေသည့်နှယ်
(၃) လိမ်သူ့အသက်၊ လိမ်သူ့လက်၊ ဆက်ဆက် သေလိမ့်မယ်
ဒုကနိပါတ် - ၉
ဥပါဟနဝဂ် -(၂၃၆) ဗကဇာတ်
အိုင်ကြီး၏ကမ်းစပ်၌ ဦးခေါင်းကိုငုံ့ကာ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် အဟန်ကိုဆောင်လျက် ငါးတို့ကိုစားရန် ချောင်းမြောင်း ကြည့်ရှုနေသော ဗျိုင်းစဉ်းလဲအကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည် အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်ကာ နေလေ၏
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆောင်ယူ၍လာကြရာ ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားသိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းသည် ယခုအခါ၌သာ အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်တတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါအခါ၌လည်း အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာအရပ် အိုင်ကြီးတစ်ခုတွင် ငါးမင်းဖြစ်၍ များစွာသော အခြံအရံဖြင့် နေ၏
ထိုအခါ ဗျိုင်းတစ်ကောင်သည် ငါးတို့ကိုစားမည်ဟု ကြံစည်လျက် အိုင်ကြီး၏ကမ်းစပ်၌ ဦးခေါင်းကိုငုံ့ကာ အတောင်တို့ကိုဖြန့်၍ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဟန်ကို ဆောင်လျက် ငါးတို့ကို ကြည့်ရှုပြီးလျှင် ငါးတို့အမေ့ကို စောင့်ဆိုင်းကာ နေလေ၏
ငါးမင်းသည် ငါးအပေါင်းခြံရံကာ လှည့်လည်လျက် အစာရှာဖွေ ကျက်စားလတ်သော် ထိုဗျိုင်းနေရာ အရပ်သို့ ရောက်လေ၏
ငါးတို့သည် ဗျိုင်းကိုမြင်လျှင် -“အချင်တို့ ... ကြာဖြူအဆင်းနှင့် တူသော အတောင်ရှိသော ဤငှက်ကား ငြိမ်းချမ်းသော အတောင်တို့ဖြင့် ကောင်းလေစွတကား၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အဟန်ဖြင့် မှိုင်လျက်နေဘိ၏” – ဟု ချီးကျူးကြကုန်၏
ထိုအခါ ငါးမင်းသည် ဗျိုင်းကို ကြည့်ရှုပြီးလျှင် -“အချင်းတို့ ... သင်တို့ကား ထိုဗျိုင်း၏ အကျင့်သီလကိုမသိကုန်ဘဲလျက် ချီးမွမ်းကြ၏
ထိုဗျိုင်းကား ငါးတို့ကို စောင့်ရှောက်နေသည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ငြိမ်ငြိမ်သက်သက်နေဘိ၏” ဟု ဆိုသည်ရှိသော် ငါးအပေါင်းတို့သည် ရေကို ချောင်ချားစေပြီးလျှင် ပြေးကြကုန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ဗျိုင်းသည် - ယခုအခါ အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်သောရဟန်း
ငါးမင်းသည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲ၊ လိမ်ဖို့နည်း၊ အမြဲအံ့ဖွယ်ပြု
(၂) ငါးတွေကိုချိန်၊ ဥဗျိုင်းလိမ်၊ ငြိမ်ဟန်စောင့်ဟန်ပြု
သတ္တကနိပါတ် - ၁
ကုက္ကုဝဂ် -(၄၀၅) - ဗကဇာတ်အယူလွဲမှားသော ဗကဗြဟ္မာအား အတိတ်က ဖြစ်ခဲ့သော အကြောင်းအရာ အထ္ထုပ္ပတ်ကို ဟောပြခြင်း အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အာဘဿရဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗကဗြဟ္မာကြီးအား ဤတရားသည် မြဲ၏၊ စုတေခြင်း သဘောမရှိ၊ ဤတရားမှတစ်ပါး ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်မည်သည် မရှိ၊ ဤသို့စသော အယူကိုယူ၏
ထိုဗကဗြဟ္မာကြီးသည် အောက်ဈာန်ကိုရ၏၊ ရှေး၌ ဈာန်ကိုပွားစေ၍ ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံ၌ ဖြစ်၏
ထိုဘုံမှတစ်ဖန် သုဘကိဏှာဘုံ၌ ဖြစ်၏၊ ထိုဘုံမှတစ်ဖန် အာဘဿရဘုံ၌ ဖြစ်၏
ထိုဘုံ၌ အထက်ဗြဟ္မာဘုံမှ စုတေ့ကို မအောက်မေ့နိုင်၊ ပဋိသန္ဓေကိုလည်း မအောက်မေ့နိုင်၊ ထိုနှစ်ပါးသောစုတေ့ ပဋိသန္ဓေကို မမြင်၍ ဤသို့သော အယူကို ယူ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဗကဗြဟ္မဒာ၏ စိတ်အကြံကို သိတော်မူလျှင် ဗြဟ္မာဘုံသို့ ကြွတော်မူ၏
ဗကဗြဟ္မာသည် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်တော်မူလျှင် “အရှင်ဘုရား … ကြွလာတော်မူပါ၊ ကြွလာတော်မူခြင်းသည် ကောင်းပါ၏၊ မကြွလာသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီ” ဟု ပဋိသန္ဓာရစကား လျှောက်ထားပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား … ဤတရားသည် မြဲ၏၊ စုတေခြင်း မရှိ၊ ပဋိသန္ဓေ မနေ၊ မအို၊ တစ်ဖန် မဖြစ်၊ စုတေခြင်းမရှိ၊ ပဋိသန္ဓေ မနေ၊ မအို၊ တစ်ဖန် မဖြစ်၊ ဤတရားထက် လွန်မြတ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားမည်သည် မရှိ” ဟု မိမိအယူရှိသည့် အတိုင်း လျှောက်ထားလေ၏
မြတ်စွာဘုရားသည် ဗကဗြဟ္မာ၏ စကားကို ကြား၍ “အချင်းတို့ … ဗကဗြဟ္မာသည် အဝိဇ္ဇာနှင့် ပြည့်စုံစွာတကား၊ အနိစ္စသာလျှင် ဖြစ်ပါလျက် နိစ္စဟု ဆိုဘိ၏၊ တစ်ပါးသော ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရား ထင်ရှားရှိပါလျက် မရှိဟု ဆိုဘိ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏
ဗကဗြဟ္မာသည် မြတ်စွာဘုရား စကားကိုကြားလျှင် အရှင် ဂေါတမသည် မေးစိစစ်လိမ့်မည်ဟု ကြံစည်ကာ အားနည်းသော သူခိုးသည် နှစ်ချက် သုံးချက် ရိုက်ကာမျှဖြင့် ငါသည်ပင်လျှင် သူခိုးလော၊ ဤသူလည်း သူခိုးတည်း၊ ဤသူလည်း သူခိုးတည်းဟု အပေါင်းအဖော် အလုံးစုံ ပြောကြားသကဲ့သို့ မိမိနှင့် အယူဝါဒ တူကုန်သော အပေါင်းအဖော် အလုံးစုံတို့ကို ပြောကြားလိုသည်ဖြစ်၍ “အို-အရှင်ဂေါတမ … ကုသိုလ်ကောင်းမှုရှိသော ခုနစ်ကျိပ် ရှစ်ယောက်သော အကျွန်ုပ်တို့သည် မိမိတို့ အလိုအတိုင်း ဖြစ်ကြကုန်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်းမှ လွန်မြောက်ကြကုန်၏၊ ပညာဖြင့် ရောက်အပ်သော ဤဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်ခြင်းကား အဆုံးစွန်သော ဖြစ်ခြင်းတည်း၊ လူများစွာတို့သည် အကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ရလို၏ဟု တောင့်တကြကုန်၏” –ဟု မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားလေ၏
ထို့နောင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗကဗြဟ္မာ၏ မမြဲသော အဖြစ်ကို သိစေလိုသဖြင့် -“အို- ဗကဗြဟ္မာ … သင်ကား သင်၏အသက်ကို ရှည်လှ၏ဟု အောက်မေ့ မှတ်ထင်နေ၏၊ သင်၏ အသက်ကား တိုတောင်းလှ၏၊ ရှည်သည် မဟုတ်”
“အို- ဗကဗြဟ္မာ … ငါသည် သင်၏အသက်ကို နိရဗ္ဗုဒ တစ်သိန်းရှိသော အဟဟမျှ အတိုင်းအရှည်မျှသာ ကြွင်း၏ဟု သိ၏” –ဟု အသက်အပိုင်းအခြားကို မိန့်တော်မူ၏
ထိုအခါ ဗကဗြဟ္မာသည် သူ၏ နောက်အတိတ် အကြောင်းကို လျှောက်ထားလို၍ -“အို-ရှင်ဂေါတမ … သင်တို့သည် ငါကား အဆုံးမရှိသော တရားကို မြင်သော ဘုရားဖြစ်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း၊ အိုခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းတို့ကို လွန်မြောက်၏ဟု ဝန်ခံဘိ၏
ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့သော် အကျွန်ုပ်၏ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသော အကျင့်သီလကား အဘယ်နည်း၊ ထိုအကျင့်သီလကို အကျွန်ုပ်လည်း သိရာ၏၊ ထိုအကျင့်သီလကို ပြောကြားတော်မူပါ” –ဟု လျှောက်ထား တောင်းပန်လေ၏
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗကဗြဟ္မာအား အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ တစ်ခုသော ကမ္ဘာ၌ သင် ဗကဗြဟ္မာသည် ရသေ့ဖြစ်၏
ထိုအခါ သဲကန္တာရ၌ နေလျက် သဲကန္တာရ၌ သွားကုန်သော များစွာသောသူတို့အား ရေကိုဆောင်၍ ပေးလေ့ရှိ၏
တစ်နေ့သ၌ လှည်းကုန်သည်တစ်ဦးသည် လှည်းငါးရာတို့နှင့် ထိုသဲကန္တာရသို့ သွား၏
လူတို့သည် ကျယ်ဝန်းသော သဲကန္တာရ၌ အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက် အရပ်မျက်နှာတို့ကို မမှတ်မိနိုင်ဘဲ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အစာအာဟာရပြတ်လျက် အပူဖြင့် နှိပ်စက်သဖြင့် ငါတို့ မုချ သေကြရမည်ဟု အောက်မေ့လျက် နွားတို့ကို ချွတ်ပြီးလျှင် လှည်းအောက်၌ အိပ်ကြကုန်၏
ထိုအခါ ရသေ့သည် ဆင်ခြင်လတ်သော် လှည်းကုန်သည်တို့ကို မြင်၍ ဤလှည်းကုန်သည်တို့သည် ငါ၏ မျက်မှောက်၌ မပျက်စီးကုန်သတည်းဟု နှလုံးသွင်းကာ မိမိတန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် ဂင်္ဂါမြစ်ရေကို အပေါ်သို့ ပျံ၍ လှည်းကုန်သည်တို့ ရှေးရှုစီးစေပြီး အနီးဖြစ်သော အရပ်၌ လည်း တောအုပ်တစ်ခု ဖန်ဆင်းလေ၏
လူတို့သည် ရေကို အလိုရှိတိုင်း သောက်ချိုးလျက် ရောင့်ရဲစေပြီးလျှင် တောအုပ်မှ မြက်တို့ကို ရိတ်ကာ နွားတို့ကို ကျွေး၍ ရေတို့ကို တိုက်ကြကုန်၏
ထင်းတို့ကို ယူကာ ထိုတောအုပ်ကိုမှတ်၍ သဲကန္တာရကို လွန်မြောက်စေကုန်၏
ထိုအကြောင်းရည်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗကဗြဟ္မာကို ဆုံးမလိုသဖြင့် -“အို- ဗကဗြဟ္မာ … သင်သည် ရေငတ်၍ အပူဖြင့် အလွန်နှိပ်စက်ကာ ပင်ပန်းသော လူများစွာတို့ကို ရေသောက်စေ၏၊ သင်၏ ရှေး၌ ဖြစ်သော ထိုအကျင့် သီလကို ငါဘုရား၏ အိပ်မက်မြင်၍ အိပ်ရာမှ နိုးသော ယောကျ်ားကဲ့သို့ အောက်မေ့၏” –ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဝတ္ထုတစ်ခုကို ဆောင်တော်မူ၏
နောက်အခါ ထိုရသေ့သည် ပစ္စန္တရာဇ် ရွာတစ်ခုကို အမှီပြုကာ မြစ်အနီး တောအုပ်၌ နေပြန်၏
တစ်နေ့သ၌ တောင်ပေါ်၌ နေသော သူခိုးတို့သည် အောက်သို့ ဆင်းသက်ကြလျက် ရွာကို လုယက်ဖျက်ဆီးကာ လူများစွာတို့ကို ဖမ်းကုန်၍ တောင်ပေါ်သို့ တက်စေပြီးလျှင် ခရီးအကြားတွင် သူလျှိုကိုထားကာ တောင်ခေါင်းသို့ဝင်၍ ထမင်းချက်လျက် နေကြကုန်၏
ထိုအခါ ရသေ့သည် ကျွဲ နွား စသည်တို့၏ လည်းကောင်း၊ ယောကျ်ား, မိန်းမ, သူငယ် စသည်တို့၏ လည်းကောင်း ကျယ်စွာသော ညည်းညူသံကို ကြား၍ ဤသတ္တဝါတို့သည် ငါမြင်စဉ် မပျက်စီးစေကုန်သတည်းဟု အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် မိမိ၏ တန်ခိုး အာနုဘော်ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ အတ္တဘောကို စွန့်၍ မင်းအသွင် ဖန်ဆင်းကာ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော စစ်သည်ဖြင့် ခြံရံကာ စစ်ထိုးစည်ကို တီးစေလျက် ထိုသူတို့ နေရာအရပ်သို့ သွားလေ၏
သူလျှိုတို့မြင်လျှင် သူခိုးတို့အား ပြောကြားကုန်၏
ထိုအခါ သခိုးတို့သည် ငါတို့အား မင်းနှင့်တကွ စစ်ထိုးခြင်းငှာ မသင့်ဟု ဆောင်ယူခဲ့သော ဥစ္စာအလုံးစုံကို စွန့်လွှတ်၍ ထမင်းကိုပင် မစားနိုင်ကြတော့ဘဲ အမြန်ပြေးကြ ကုန်၏
ရသေ့သည် အလုံးစုံသော သူတို့ကို ဆောင်ယူပြီးလျှင် မိမိတို့ရွာ၌ တည်စေကုန်၏
ထိုအကြောင်းကိုရည်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် -“အို - ဗကဗြဟ္မာ … သင်သည် ဧဏီမြစ်နား၌ ဖမ်းဆီးကာ ယူဆောင်ထားသော သူအပေါင်းကို လွတ်စေခဲ့ပြီ၊ သင်၏ ရှေး၌ ဖြစ်သော အိပ်ရာမှ နိုးသောယောကျ်ားကဲ့သို့ အောက်မေ့နိုင်၏” –ဟု မိန့်တော်မူကာ အတိတ်ဝတ္ထုတစ်ခုကို ဆောင်တော်မူပြန်၏
နောက်အခါ ထိုရသေ့သည် ဂင်္ဂါမြစ်နား၌ နေပြန်၏
ထိုအခါ လူတို့သည် လှေနှစ်စင်း သုံးစင်းကို ဖောင်ဖွဲ့၍ ဖောင်ပေါ်တွင် ပန်းမဏ္ဍပ် ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် ထမင်း ငါးအမဲ အရက်သေစာတို့ကို သောက်စားကုန်လျက် ကမ်းတစ်ဖက်သို့ သွားကုန်၏
စားကြွင်းသောက်ကြွင်း ဖြစ်သော ထမင်း ငါး အမဲ သေရည်တို့ကို လည်း ဂင်္ဂါမြစ်၌ ပင် ချကြကုန်၏
ဂင်္ဂါမြစ်၌ နေသော နဂါးမင်းသည် လူတို့ စားကြွင်းသောက်ကြွင်းတို့ကို ငါ၏ အထက်၌ ချရမည်လားဟု အမျက်ထွက်လျက် လူခမ်းသိမ်းကိုဖမ်း၍ ဂင်္ဂါမြစ်၌ နှစ်ကာသတ်မည်ဟု ပိန်းကောလှေကြီး ပမာဏရှိသော ကိုယ်အတ္တဘောကို ဖန်းဆင်း၍ ရေကိုခွဲလျက် ပါးပျဉ်းကိုထောင်ကာ လူတို့ရှေ့တွင် သွားလေ၏
လူတို့သည် နဂါးမင်းကို မြင်လျှင် သေရမည့်ဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် တစ်ပြိုင်နက် သည်းစွာသော အသံဖြင့် ငိုကြွေး အော်ဟစ်ကြကုန်၏
ရသေ့သည် ထိုလူတို့ ငိုကြွေးအော်ဟစ်ကြသောအသံကိုကြားလျှင် နဂါးမင်း အမျက်ထွက်သည်ကို သိ၍ ငါ့မျက်မှောက်တွင် မပျက်စီးစေသတည်းဟု ကြံစည်ကာ လျင်မြန်စွာ ဈာန်ဝင်စား၍ မိမိ၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် ဂဠုန်သဏ္ဌာန် ဖန်ဆင်း၍ နဂါးရျိရာသို့ သွားလေ၏
နဂါးမင်းလည်း ဂဠုန်ကိုမြင်လျှင် သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် ရေတွင်ငုပ်လေ၏
ထိုအခါ လူတို့သည် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရာ ရကြကုန်၏
ထိုအကြောင်းကိုရည်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် -“အို-ဗကဗြဟ္မာ … သင်သည် ဂင်္ဂါရေအယဉ်၌ ကြမ်းကြုတ်သေ နဂါးသည် လူတို့ကို ပျက်စီးစေရန် အားအစွမ်းဖြင့် ဖမ်းမည့်လှေကို လွတ်မြောက်စေပြီ၊ သင်၏ ရှေး၌ ဖြစ်သော သီလအကျင့်ကို ငါဘုရားသည် အိပ်မက်မြင်၍ အိပ်ရာမှ နိုးသော ယောကျ်ားကဲ့သို့ အောက်မေ့နိုင်၏” –ဟု မိန့်တော်မူကာ အတိတ်ဝတ္ထု တစ်ခုကို ဆောင်တော်မူပြန်၏
ထိုနောက် သင်ဗကဗြဟ္မာသည် ကေသဝရသေ့ ဖြစ်သောအခါ ၌ ငါဘုရားသည် တပည့်ကြီး ကပ္ပရသေ့ ဖြစ်၏၊ အမှုကြီးငယ်ကို ဆောင်ရွက်၏၊ သင့်အား နာရဒအမတ်သည် ဗာရာဏသီပြည်မှ ဟိမဝန္တာသို့ ဆောင်ယူခဲ့ရာ အနာရောဂါကို ပျောက်စေ၏
ထို နာရဒအမတ်သည် နှစ်ကြိမ်မြောက် ဟိမဝန္တာသို့ လာသောအခါ အနာရောဂါ ပျောက်ကင်းနေသော ကေသဝရသေ့ကိုမြင်၍ -“ဘုန်းတော်ကြီးသော အရှင် ကေသဝရသေ့ … အလိုရှိရာ ဝတ္ထုအလုံးစုံနှင့် ပြည့်စုံသော လူမင်းကို စွန့်၍ အဘယ်ကြောင့် ကပ္ပရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ မွေ့လျော်ပါသနည်း” –ဟု လျှောက်ထား၏
ထိုအခါ ကေသဝရသေ့သည် -“အို-နာရဒ အမတ် … ကပ္ပရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ကောင်းမြတ်၍ နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ဖြစ်သော သစ်ပင်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ ကောင်းစွာ ပြောဆိုအပ်သော ကပ္ပရသေ့၏ စကားသည်လည်း ငါ့ကို မွေ့လျော်စေ၏” ဟု နာရဒ အမတ်အား ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ကပ္ပရသေ့ဖြစ်စဉ် ရောဂါပျောက်ငြိမ်းစေသည့် အဖြစ်ကို ပြတော်မူ၏
ဤသို့ ပြတော်မူခြင်းဖြင့် ဗကဗြဟ္မာကို လူ့ပြည်၌ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ် အလုံးစုံကို မှတ်စေတော်မူ၏
ထိုအခါ ဗကဗြဟ္မာသည် မိမိ ပြုခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ် အလုံးစုံကို သတိရသဖြင့် -“အို-အရှင်ဂေါတမ … သင်သည် အကျွန်ုပ်၏ အသက်အတိုင်းအရှည်ကို စင်စစ် သိမြင်ပေ၏၊ တစ်ပါးသော တရားကိုလည်း သိမြင်ပေ၏၊ ထို့ကြောင့် ဘုရား ဖြစ်တော်မူ၏၊ အရှင်ဘုရား၏ ဤထွန်းပသော ကိုယ်ရောင်တော်သည် ဗြဟ္မာပြည်၌ လည်း ထွန်းပစေလျက် တည်တော်မူ၏” –ဟု မြတ်စွာဘုရားအား ချီးကျူးကာ လျှောက်ထားပြန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်ကို သိစေလျက် တရားဟောတော်မူ၍ သစ္စာကို ပြသည်၏အဆုံး၌ ဗြဟ္မာ တစ်သောင်းတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းမူ၍ အာသဝေါတရား လေးပါးတို့မှ ကင်းလွတ်ကုန်၏
ထိုနောင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာများစွာတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်၍ ဗြဟ္မာပြည်မှ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူပြီးလျှင် ထိုဓမ္မဒေသနာတော်ကို ဗြဟ္မာတို့အား ဟောကြားသောနည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူပြန်၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ကေသဝရသေ့သည် - ယခုအခါ ဗကဗြဟ္မာ
ကပ္ပရသေ့သည်-ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ-ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) အမြဲတည်နေ၊ မစုတေ၊ သန္ဓေမရှိပါ
(၂) ဝဋ်မှထွက်ရန်၊ တရားမှန်၊ ဧကန်မရှိပါ
(၃) အယူလွဲမှား၊ ဗကအား၊ ဘုရားချွတ်သည်သာ
ဣန္ဒြဝိဟာရကျောင်းတော် (วัดอินทรวิหาร; ထိုင်းအသံထွက်ဝပ်အင်ထရာဝိဟန်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhonခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် တတိယအဆင့်တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် ၃၂ မီတာ (၁၀၅ ပေ) အမြင့်ရှိ ရုပ်တော်မူရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည့် Luang Pho To သို့မဟုတ် "Phra Si Ariyamettrai" (သီရိအရိယမေတ္တေယျဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်) ကြောင့် ထင်ရှားသည်
ဤရုပ်ပွားတော်ကို အလေးအမြတ်ပြုခံရသည့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် Somdej Toh က တည်ဆောက်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်
ကျောင်တော်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhon, Banglamphu ဧရိယာ၏ မြောက်အစွန်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
ကျောင်းတော်သို့ ကျောက်ဖယားမြစ်တွင် လှေဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်
ထို့အပြင် ကုန်းလမ်းအနေဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာပို့ဆောင်ရေးများဖြင့်လည်း သွားလာနိုင်သည်
Samsen Road မြောက်ဘက်သို့ သွားပါက ကျောင်းတော်သို့ ရောက်မည် ဖြစ်သည်
ကျောင်းတော်သည် အဆင့် ၃ ရှိသည့် တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်
အယုဒ္ဓယဘုရင်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
မူလက ကျောင်းတော်ကို ရိုင်ဖရစ် (Wat Rai Phrik, ယာခင်းကျောင်းတော်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်
ကျောင်းတော်တည်ရှိသည့် မြေနေရာသည် စစ်အတွင်း အကျဉ်းသားများ ဝင်ဆံ့စေရန် Rama I (ပထမရာမ) က စီစဉ်ခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်
Vajiravudh ဘုရင်လက်ထက် ရောက်သည့်အခါ ၎င်းကို Chao Inthawong (ဣန္ဒဝံသ) က ပြင်ဆင်မွမ်းမံကာ ထို့နောက်တွင် အင်သရာဝိဟန်ကျောင်းတော်ဟု သိလာကြသည်
Chao Inthawong သည် ဗီယင်ကျန်းမြို့မှ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးကို ခေါ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျောင်းတော်၏ ကျောင်းထိုင်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်
ကျောင်းတော်၏ အဓိကအဆောက်အဦမှာ အမြင့် ၃၂ မီတာ (၁၀၅ ပေ)၊ အကျယ် ၁၀ မီတာ (၃၃ ပေ) ရှိသည့် ရပ်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်
ဤရုပ်ပွားတော်ကို Luang Pho To or "Phra Si Ariyamettrai" (မေတ္တေယျဘုရား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ခြောက်နှစ်ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့ကာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်
ရုပ်ပွားတော်ကို အုတ်များ၊ အင်္ဂတေသရွတ်နုများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်
ကျောင်းတော်၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်က စေတီတော်တည်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သဖြင့် တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်သည် ရုပ်ပွားတော်၏ ခြေတော်၌ ၁၈၇၁ ခုနှစ် တည်ဆောက်နေဆဲ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်
ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး၏ ရွှေရည်စိမ်ထားသည့် ရုပ်အလောင်းကို ကျောင်းတော်၏ အဝင်ပေါက်တွင် ဌာပနာခဲ့သည်
ဓာတ်တော်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Dattaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ဓာတ်တော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓာတ်တော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၂ ဦး၊ မ ၇၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းထိပ်မှ ချွန်ထွက်နေသော လက်နက်သဖွယ်အရာများကို ဦးချိုဟုခေါ်၏
ထိုဦးချိုများမှာ တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြဘဲ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဦးချိုဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင်သော်လည်းကောင်း အနည်းနှင့်အများ ကွဲပြားကြလေသည်
အချို့သောဦးချိုများမှာ အတွင်း၌ခေါင်းပွဖြစ်၍ အချို့မှာခေါင်းပိတ်ဖြစ်၏
သမင်တို့၏ အခက်၊ အလက်၊ အတက်များပါသော ဦးချိုများသည် ခေါင်းပိတ်ဖြစ်၍ ဒရယ်၊ သိုး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်သတ္တဝါများ၏ ဦးချိုများသည် ခေါင်းပွဖြစ်၏
တိရစ္ဆာန် ဦးချိုများမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိ၏
တစ်မျိုးမှာ ကိုယ်တွင်းမှအပြင်သို့ ထွက်လာသော အရိုးဆက်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ မာကျော သောအပြင်ခေါက် သို့မဟုတ် အရေပါးဖြစ်၏
ဒုတိယ ဦးချိုအမျိုးအစားကိုသာ ဦးချိုစစ်ဟု ခေါ်နိုင်၏
မြင်းခွာ၊ ငှက်နှုတ်သီး၊ သိုးဦးချို၊ မြွေနှင့် အိမ်မြှောင်တို့၏ အကြေးခွံ၊ လိပ်ခွံ၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်းများ စသည်တို့မှာ ခန္ဓကိုယ်တွင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရေပါးအခေါက်တို့ တစ်ဖြည်းဖြည်း မာကျောလာကြခြင်းပင်ဖြစ်၏
သို့ဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရေမာများကို ဦးချိုစစ်ဟုဆိုရပေမည်
သမင်၏ဦးချိုကိုကား ဦးချိုစစ်ဟုမခေါ်နိုင်၊ သမင်ဦးချိုသည် အရေပါးများ မာကျောလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တွင်းမှ ပြင်ပသို့ဆက်ထွက်လာသော အရိုးဆက်သာဖြစ်၏
သမင်ဦးချို ထွက်ကာစ၌ အလွန်ပါး၍ အမွေးနုများဖုံးနေသော အရေပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်နေ၏
အတန်ကြာသောအခါ ထိုကတ္တီပါသားနှင့် တူသော အရေပြားကွာကျသွားပြီးနောက် မာကျောသော ခေါင်းပိတ် ဦးချိုကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်
သမင်ဦးချိုကဲ့သို့ ဦးချိုများသည် တစ်နှစ်တစ်ခါ အပေါ်ယံအရေခွံလဲ၏
ကျွဲ၊ နွား၊ သိုးနှင့် ဒရယ်များ၏ ဦးချိုစစ်အပေါ်ဖုံးအောက်တွင် ဦးခေါင်း၏ ရှေ့ရိုးစွန်းကို အလယ်၌ တွေ့ရှိရ၏
သစ်ကုလားအုပ်နှင့် ကြံ့တို့၏ ဦးချိုများမှာကား ဦးခေါင်းရှေ့ရိုး၏အဆက် မဟုတ်ဘဲ သီးခြားထွက်နေသော အရိုးဖြစ်၍ မွေးညင်းများထူထပ်သောအရေပြားထူနှင့်ဖုံးအုပ်နေလေသည်
အထက်ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ဒရယ်ချိုများသာ အပေါ်ယံအရေခွံလဲလေ့ရှိသည်
ဦးချိုများတွင် ခေါင်းပွနှင့် ခေါင်းပိတ် နှစ်မျိုးရှိရာ၌ တိရစ္ဆာန်အမတို့၏ ဦးချိုများမှာ များသောအားဖြင့် ခေါင်းပွဖြစ်ကြသည်
သို့သော် ခေါင်းပွဦးချိုရှိသော တိရစ္ဆာန်ကြီးများလည်းရှိကြသည်
တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများဖြင့် ဘီး၊ ကြယ်သီး၊ လက်ကိုင်တုတ်ရိုး၊ ထီးရိုး၊ ဓားရိုး၊ ဇွန်းအမျိုးမျိုး၊ သောက်ရေခွက်စသည့် လူ့အသုံးအဆောင်များကို ပြုလုပ်ကြသည်
ရှေးခေတ်လူများသည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများကို လက်နက်များ၊ ယမ်းမှုန့်ကျည်ထောက်များနှင့် ခရာများအဖြစ် အသုံးချခဲ့ကြသည်
ဦးချိုအစစ်သည် အရိုးမဟုတ်သောကြောင့် လိုသလိုကွေးလွယ် ကောက်လွယ်နိုင်သဖြင့် လူတို့၏ အသုံးအဆောင်များနှင့် အလှအပထားရန် ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြုလုပ်ရရှိနိုင်လေသည်
ဦးချိုများကို အလွန်အဖိုးတန်သော လိပ်ခွံများကဲ့သို့ အကွက်ကလေးများပေါ်လာအောင် ဆိုးဆေးများဖြင့် အရောင်ချယ်ကာ အကွက်ဖော်ပေးနိုင်သည်
ရှေးက ပြတင်းပေါက်ရွက်များ၌ဖြစ်စေ၊ လက်ဆွဲမီးအိမ်များ၌ဖြစ်စေ၊ ဦးချိုပြားပါးပါးတို့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်
ဦးချိုဖြင့် ပြုလုပ်ရရှိသော အခြားပစ္စည်းအမျိုးမျိုးများလည်း ရှိလေသည်
ယခုအခါတွင် ပလတ်စတစ်များကို ပြုလုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည့်အပြင် အရောင်များကိုလည်း လိုသလိုဆိုးနိုင်ပြီဖြစ်သဖြင့် ထိုပစ္စည်းများကို ဦးချိုဖြင့်ပြုလုပ်မည့်အစား ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြလေသည်
ဗလာဒီမီယာ ဂါရှိုနိုဗစ်ခ်ျ ဒရင်းဖဲ (ရုရှား: Влади́мир Гершо́нович Дри́нфельд; အင်္ဂလိပ်: Vladimir Gershonovich Drinfeld (ခေါ်) Drinfel'd) ((1954-02-14)ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၊ ၁၉၅၄ ဖွား) သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖွားမြင်ပြီး၊ နောက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည့် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ (algebraic geometry) ဘာသာရပ်ရှိ အစိတ်အပိုင်းအချို့နှင့် ကိန်းသီအိုရီ (number theory) ကို ဆက်စပ်ပေးသည့် သင်္ချာသုတေသန လုပ်ငန်းများကြောင့် နာမည်ရသူ ဖြစ်သည်
စက်စုရွာ၊ ငပိချောင်း
လက်စွပ်အော်ကျွန်း (Domel Island) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
အရှည် ၃၈ ကီလိုမီတာ၊ ဧရိယာ ၂၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်
မြိတ်ကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤတောင်ထူ၍ သစ်တောထူထဲသည့် ကျွန်းသည် ဘန်တင့်ကျွန်း (Bentinck Kyun) မှ အရှေ့ဘက် ၁၄ ကီလိုမီတာအကွတွင် တည်ရှိသည်
ဤကျွန်းသည် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ ဆန့်တန်းတည်ရှိနေပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၉.၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်
အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၆၈၃ မီတာရှိသည်
Myanmar Ecotourism - Ministry of Hotels and TourismMergui Archipelago Photos
ငကန်းသေ ငစွေ ပေါ်လိမ့်မည် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ငကန်းသေလွန်သော် ငကန်းထက်သာသူ ငစွေ ပေါ်ပေါက်မည်ဆိုသကဲ့သို့ သူတစ်ယောက်မရှိသော် သူ့ထက်သာသော အခြားတစ်ယောက် ပေါ်လာလိမ့်မည်
"အခုလောက်ရှိလို့မှ မလာရင် လာတော့မှာ မဟုတ်တော့ဘူး
အေးကွယ်-မလာရင်လည်း ကိစ္စမရှိပါဘူး
ငကန်းသေ ငစွေ ပေါ်လာလိမ့်မပေါ့
" [၁၂၉၆] ဒဂုန်၊ ၁၊ ၁၀
ပက်ပက်ကြီးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
၁၃၄၈ (၁) ရက်
ဝက်သဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetthea)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ဆူးထပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အရှေ့ဘက်လိပ်ဘုရား စေတီပုထိုးအမှတ်  ၁၀၃၀၄၂၀အနောက်ဘက်လိပ်ဘုရား စေတီပုထိုးအမှတ်  ၁၀၃၁၄၂၁ဖက်လိပ်ဘုရားများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံ၊ သီရိပစ္စယာ အရပ်တွင် တည်ရှိသည်
ဖက်လိပ်ဘုရားများဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမှာ အရှေ့ဘက်လိပ်ဘုရားနှင့် အနောက်ဘက်လိပ်ဘုရားဟူ၍ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်
ဖက်လိပ်ဘုရားများသည် သီဟိုဠ်ပုံစေတီများဖြစ်ပြီး အေဒီ(၁၁)ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်
ယခင်က ဖက်လိပ်ဘုရားနှစ်ဆူ၏ အောက်ခြေတွင် မြေပို့နေခဲ့သည်
မြေပေါ်တွင် ပေါ်နေသည့် အပိုင်းသည် ဖက်လိပ်နားတောင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ဖက်လိပ်ဘုရားများဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်
ဖက်လိပ်ဘုရားနှစ်ဆူ၏ ခေါင်းလောင်းပုံအထက်တွင် ဓာတ်တော်တိုက်နှင့် ဖောင်းရစ်အဆင့်ဆင့် ရှိသည်
ခေါင်းလောင်းပုံတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်များ ထားရန် မုခ်ကပ်များပါရှိသည်
အရှေ့ဘက်လိပ်ဘုရား၏ အောက်ခြေတွင် ပေါင်းကူးစင်္ကြံပတ်လမ်းများ ပြုလုပ်ထားပြီး စင်္ကြံပတ်လမ်း၏ အတွင်းနှင့် အပြင်နံရံတွင် ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ် မြေမီးဖုတ် အုတ်ချပ်များ ကပ်၍ထားသည်
ထိုမြေမီးဖုတ် အုတ်ချပ်များတွင် ဇာတ်အမှတ်စဉ်နှင့် အမည်များပါရှိသည်
ထိုမြေမီးဖုတ် အုတ်ချပ်များတွင် ဗြဟ္မာ၊ သကြား၊ နတ်၊ ရုက္ခစိုး၊ ရသေ့၊ မင်း၊ မိဖုရား၊ မင်းသားမင်းသမီးပုံများ၊ သဘာဝအလှ ရှုခင်းများနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံများကို လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်သည်
အနောက်ဘက်လိပ်ဘုရား အောက်ခြေ ပေါင်းကူး စင်္ကြံပတ်လမ်းများ၏ အတွင်းနှင့် အပြင်နံရံတွင်လည်း ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော် မြေမီးဖုတ် အုတ်ချပ်များ ကပ်၍ တန်ဆာဆင်ထားသည်
(၅၅၀)ဇာတ်တွင် (၅၄၇)ဇာတ်သာ ရှိသော်လည်း အနောက်ဘက်လိပ်ဘုရားတွင် (၅၅၀)ဇာတ်ပြည့်အောင် (၄၉၇)ဝေလာမဇာတ်၊ (၄၉၈)မဟာဂေါဝိန္ဒဇာတ်နှင့် (၄၉၉) သုမေဓပဏ္ဍိတဇာတ်တို့ကို ဖြည့်စွက်ပြုလုပ်ထားသည်
ဖက်လိပ်ဘုရားများသည် အောက်ခြေလေးထောင့်တွင် ပေါင်းကူးမိုး၍ ပတ်လမ်းနံရံတွင် အကွက်အဆင့်များ အတွင်းက ဇာတ်နိပါတ်ချပ်များ ကပ်ထားသည်
အပေါ်တွင် ထူပါရုံအထွတ်ပါရှိ၍ ထူပါတွင် ဘေးက မုခ်ဆောင်ငယ်များပါရှိသည်
၎င်းပုံသဏ္ဌာန်မှာ အခြားနေရာတွင် မရှိချေ
ကဂူချောင်းရွာ၊ ဂန်ချောင်း
နှစ်တရာစစ်ပွဲတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော ကရေးဆီးတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်
ပြင်သစ်ပြည်သို့ ကျူးကျော်ကာ ပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ကရေးဆီးရွာအနီးတွင် ခံတပ်ပြင်၍ နေသော အင်္ဂလိပ်တပ်များကို ပြင်သစ်တို့က နှိပ်နင်းခြင်းတည်း
သို့သော် ပြင်သစ်တို့ အရေးနိမ့်သည်
ဦးခင်ဇော်ဦး (၂၇ ဇွန် ၁၉၆၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၃ ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်ဖြစ်သည်
ဦးခင်ဇော်ဦးကို ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ဆိပ်ရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်
မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ မှ မဲအရေအတွက် ၂၁,၉၄၂ မဲဖြင့် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်
ပခုက္ကူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ အကြီးမားဆုံးနှင့် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့မှာ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်၏
ပခုက္ကူခရိုင် ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဧရာအနောက်မြို့တော် ဟုလည်း ထင်ရှားသည်
မန္တလေးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ၁၁၅ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အရှည်ဆုံးတံတားဖြစ်သော ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) တည်ရှိရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်လက်အောက် မကျရောက်မီ တံငါရွာကလေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်
ယခုကဲ့သို့ မြစ်ကမ်းပေါ်၌လည်း မတည်ရှိခဲ့ပေ
၁၈၈၅-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူရွာကလေးနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး အကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော သဲသောင်ကြီး ပျောက်ကွယ်သွားသည်
မြစ်ကြောင်းသည် ပခုက္ကူရွာ ကလေးအနီး စီးဆင်းသွားပြီး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်လာသည်
ပခုက္ကူရွာကလေးကို အစွဲပြု၍ ပခုက္ကူမြို့ ဖြစ်လာသည်
၁၈၈၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၁) ရက်တွင်ပခုက္ကူမြို့ကိုစတင်တည်ထောင်သည်
၁၈၈၈ခုနှစ်ဇူလိုင်လ (၂၁) ရက်တွင်ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအစိုးရ၏အမိန့်ဒီဂရီ (၂၀၁) ကိုထုတ်ပြန်ကာ ပုဂံခရိုင်နှင့် ပုခန်းကြီးခရိုင်အားဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူခရိုင်ကိုတည်ထောင်စေခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့ကိုခရိုင်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
ပုခန်းကြီးမြို့ကို ခရိုင်မြို့အဖြစ်မှ ပုခန်းကြီးဆပ်ဒီဝီဇံ (ခရိုင်ခွဲမြို့) အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်
ပခုက္ကူခရိုင်လက်အောက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်ခွဲနှင့် ပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲဟူ၍ ခရိုင်ခွဲနှစ်ခုပါရှိသည်
ပခုက္ကူခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ ပခုက္ကူမြို့နယ်နှင့် မြိုင်မြို့နယ်တို့ပါဝင်ပြီး ပုခန်းကြီးခရိုင်ခွဲလက်အောက်၌ ပုခန်းကြီးမြို့နယ်နှင့် လင်းကတောမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်
၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဒေသ၊ ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်း၊ ချင်းတောင်တန်း၊ ကာရိုတောင်တန်း၊ လူရှိုင်းတောင်တန်း၊ နာဂတောင်တန်း၊ ကချာနှင့်ဂျိန်းတိယတောင်တန်း၊ အက္ကပတ်တောင်တန်း၊ မဏိပူရတောင်တန်းဒေသတို့ကို စုပေါင်း၍ ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသခရိုင်များပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်း၍ ပခုက္ကူမြို့ကို ပြည်နယ်မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်
၁၉၀၁ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခုက္ကူမြို့၏လူဦးရေ မှာ (၁၉,၄၅၆) ယောက်ဖြစ်သည်
၁၉၁၈ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ဝတ်စလီခရစ်ယာန်သာသနာပြုအထက်တန်းကျောင်း (ယခု-အလက-၃) နှင့်အပြိုင် ဗုဒ္ဓသာသနာ့ရက္ခိတအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း (ယခု-အထက-၁) ကိုစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၂၈၁ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၅) ရက်နေ့တွင် မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ် (အရှေ့တိုက်ကြီး)ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်
၁၉၃၀ခုနှစ်အစောပိုင်းလများတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် တွဲရေးခွဲရေးဆွေးနွေးပွဲများကို လော့ဒ်ဒါလဟိုဇီလမ်း (ယခု-ဗိုလ်ချုပ်လမ်း) ပေါ်ရှိ ရွှေကူဘုရားဝင်းအတွင်း ကျင်းပခဲ့သည်
ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပရာတွင် အိန္ဒိယနှင့်တွဲရေးဘက်က ဆန္ဒမဲအများအပြားရရှိခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြူနီစပါယ်ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၃၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၀) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပခဲ့သည်
၁၉၃၁ခုနှစ်၊ မတ်လ၂၂ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင် မီးအကြီးအကျယ်လောင်ကျွမ်းခဲ့ရာလူပေါင်း (၃၀၀၀) ကျော်အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည်
နောက်နေ့မနက်တွင်လည်း ဖလန်းမင်းလမ်း (ယခု-ကျောင်းတော်ရာလမ်း) တွင်မီးလောင်ကျွမ်းပြန်သည်
ထို့ကြောင့်ပခုက္ကူမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကို ၁၉၃၁ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၇) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၄၃ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင်ကမ်းပါးပြိုကျမှုများအကြီးအကျယ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရွှေချောင်းချောင်းအရှေ့ဘက်တွင် မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးရုံးနှင့်နေအိမ်အပါအဝင် ရွှေမုဌောဘုရားတောင်ဘက်ရှိလမ်း(၄)လမ်းအနက်(၂)လမ်းမှာပြိုကျသွားပြီး ချောင်းအနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း ပခုက္ကူမြို့ကမ်းနားလမ်းနှင့်သားထုပ်ဂူရွာဟောင်းရပ်ကွက်မှာဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပါးပြိုရာတွင်ပါဝင်သွားခဲ့သည်
၁၉၄၇ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၅) ရက်တွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့ လွတ်လပ်ရေးရလာခြင်းနှင့်အတူ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်နယ်နိမိတ်မျဉ်းဖြစ်သော မက်မဟွန်းမျဉ်းအရ ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသပြည်နယ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ပခုက္ကူ တောင်တန်းဒေသပြည်နယ်၏ ၃ပုံ၂ပုံမှာ ဗြိတိသျှဗမာနိုင်ငံမှဆွဲထုတ်ကာ အိန္ဒိယဓနသဟာယနိုင်ငံတွင် ပြောင်းလဲပါဝင်လာခဲ့၍ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ တြိပူရပြည်နယ်၊ နာဂလန်းပြည်နယ်နှင့်မီဂါလာယာပြည်နယ်တို့ဖြစ်လာခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးခေတ် - ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသကိုပခုက္ကူ၊ ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆိပ်ဖြူ၊ ရေစကြို၊ ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ဆော၊ကန်ပက်လက်၊ မင်းတပ် ဟူ၍မြို့နယ် (၁၀) ခုဖြင့် ဖဆပလအစိုးရကအသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် ကန်ပက်လက်ခရိုင်ဟူ၍ ခရိုင်နှစ်ခုနှင့် ပခုက္ကူစီရင်စု၊ ဆိပ်ဖြူစီရင်စု၊ ဂန့်ဂေါစီရင်စုနှင့် မင်းတပ်စီရင်စုဟူ၍စီရင်စု (၄) ခုရှိခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ပင် ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ပခုက္ကူမြို့ကိုချင်းဝိသေသတိုင်း၏မြို့တော်အဖြစ်ထည့်သွင်းပေးရေး ချင်းတိုင်းရင်းသားပါလီမန်ကိုယ်စားလှယ်များက အစဉ်တစိုက်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်
၂၂.၃.၁၉၄၉တွင် မတူပီမြို့နယ်ကို ကန်ပက်လက်ခရိုင်တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ မြို့နယ်(၁၁)ခုဖြစ်လာခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့ကို ၁၉၄၉ နှစ်ကုန် တွင်ကွန်မြူနစ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိအစိုးရတပ်များမှလက်လွှတ်ပေးခဲ့ရသည်
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်ကန်ပက်လက်ခရိုင်ကိုဖျက်သိမ်းပြီးမင်းတပ်ခရိုင်ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့တွင်ကမ်းနားလမ်းပြန်လည်ဖော်ဆောင်ရေးအတွက်မြစ်ကမ်းတလျှောက်ရှိ နေအိမ်များကိုအစိုးရမှ မြို့မြောက်ဘက်အပိုင်းတွင်မြေနေရာအစားပေး၍နစ်နာကြေးပေးကာပြောင်းရွှေ့စေခဲ့သော်လည်း နှစ်အတော်ကြာစီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှုများမရှိသောကြောင့်  ကမ်းနားတလျှောက်တွင်ပြန်လည်အခြေချနေထိုင်မှုများရှိလာခဲ့သည်
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်၁၉၇၄တွင် ပခုက္ကူတောင်တန်းဒေသကို ဖျက်သိမ်းပြီးပခုက္ကူခရိုင်ကို မကွေးတိုင်းအတွင်း ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်အထိပခုက္ကူခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၈ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ဂန့်ဂေါခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၃ မြို့နယ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ထို့ကြောင့်ယနေ့ပခုက္ကူခရိုင်ကိုမြို့နယ် ၅ ခုသာဖွဲ့စည်းထားသည်
သမိုင်းကြောင်းအရ အလောင်းစည်သူမင်းကို သီဟိုဠ်ဘုရင်(သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ)က ဆက်သခဲ့သော ရုပ်ပွားတော်မြတ်ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူမြို့ရှိ သီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားကို မြို့ခံများက ဘုရားကြီးဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး အထူးထင်ရှားသည်
အမှတ် ၁၅ မြစ်ကိုင်း (ခေါ်) မြစ်မကိုင်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း နယုန်လတွင် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ (၁၂)ပွဲဈေးသည်များ၊ ဘုရားဖူးဧည့်သည်များဖြင့် ဘုရားပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှပါသည်
နာမည်ကျော် ဇာတ်အဖွဲ့များ၊ ဆပ်ကပ်အဖွဲ့များလည်း လာရောက် ဖြေဖျော်ကြသည်
ဗိုလ်ချုပ်လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသည်
ဘုရားဝန်းထဲတွင် ရုပ်ပွားတော်အနီးနားရှိ ရှေးဟောင်းအဖိုးတန် တံကဲတော်ကြီးကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် တွေ့မြင်လေ့လာနိုင်သည်
တံကဲတော်ဘုရား၏ နောက်ခံပလ္လင်တော်မှ သစ်ထွင်း ပန်းသားများအတွင်းတွင် ဇာတ်နိပါတ်အရုပ်များ တဆက်တည်း ထွင်းထုထားသော ပန်းပုလက်ရာမျိုး ဖြစ်သည်
တံကဲတော်ကြီးကို ဆရာကံကြီးနှင့် သားဖြစ်သူမောင်တေတို့က ၁၂၆၉ ခုနှစ်မှာ လက်ခ ငွေဒင်္ဂါးပြား ၄၀၀၀ (ရွှေ ၂ ပိဿာတန်ဖိုးနှင့်ညီမျှ) ဖြင့် ၄ နှစ်ကျော်ထုလုပ်ခဲ့သည်
ပခုက္ကူမြို့၊ အမှတ်(၁) ရပ်ကွက်၊ ပေါင်လောင်ရှင်ရ ဖောင်တော်ဦးလမ်း နှင့် သီတာလမ်း လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိသည်
သမိုင်းကြောင်းအရ ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်ကို နရပတိစည်သူမင်းက တည်ထားခဲ့သည်
ဖခမည်းတော် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာတွင် သုံးခဲ့သော သင်္ကနက်သား ဖောင်တော်မှ ဦးတုံး စကားတိုင်ကိုဖြတ်ကာ ဘုရားထုလုပ် ပူဇော်ရာမှ ဖောင်တော်ဦးဘုရားအဖြစ် ဘွဲ့နာမတော် ရရှိခဲ့သည်
မူလတည်ရှိရာနေရာမှာ ငါ့သရောက်ကျေးရွာမှ ဘုန်းကြီး နှစ်ပါးထံတွင် ဖြစ်သည်
တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်၍ ပခုက္ကူသို့ ပင့်ဆောင်ကာ ယခုနေရာတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၈၊ ၉၊ ၁၀ ရက်များတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပလေ့ရှိသည်
ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ကျွဲတဲအုပ်စု၊ရွှေချောင်းကျေးရွာအနီး ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ရှိသည်
စေတီတော်ကြီး၏ဂန္ဓာကုဋီတိုက်အတွင်းဘက်တွင် ဘုရားဒါယိကာ အသောက မင်းကြီး၏ ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်ကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်
မြန်မာပြည်တွင် သံဃာထု ဒုတိယအများဆုံး သီတင်းသုံးရာ ပခုက္ကူတွင် မဟာဝိဇယာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ်(အရှေ့တိုက်)၊ မဟာဝိသုတာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ် (အလယ်တိုက်)၊ သာသနာ့ ဝိပုလာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ် (အနောက်တိုက်) ဟူ၍ စာသင်တိုက်ကြီး ၃ တိုက်ရှိရာ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၊ မြတိုက်၊ မတ္တထောင် စသည့် စာသင်တိုက်ငယ်များ ရှိပြီး အခြား ကျောင်းတိုက်ငယ်များနှင့် ဆိုပါက သံဃာတော်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်
ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်ပခုက္ကူပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)သူနာပြုနှင့်သားဖွားသင်တန်းကျောင်း(ပခုက္ကူ)အစိုးရနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်း(ပခုက္ကူ)အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ(ပခုက္ကူ)အခြေခံမူလတန်းကျောင်းများစွာအလယ်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်းအထက်တန်းကျောင်း ၅ ကျောင်းပခုက္ကူမြို့သို့ ခရီးသွားနိုင်ရန် လေကြောင်း ရေကြောင်း ကုန်းကြောင်းများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်
လက်ရှိတွင် လေကြောင်းမှာ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသဖြင့် ယာယီပိတ်ထားပါသည်
ပခုက္ကူမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်​၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသောကြောင့် စက်လှေ၊သင်္ဘော များဖြင့် ခရီးသွားလာခြင်း၊ ကုန်စည်စီးဆင်းရေးများ လုပ်နိုင်သည်
ပခုက္ကူဆိပ်ကမ်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ၏တတိယမြောက်အရေးပါသောကုန်းတွင်းဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးဆန်တင်ပို့ရောင်းချရာဆိပ်ကမ်းလည်းဖြစ်သည်
ပခုက္ကူ သင်္ဘောဆိပ်သည် ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) အနီးတွင် တည်ရှိသည်
NLD အစိုးရလက်ထက်တွင် မြန်မာပြည် ဧရာ၀တီမြစ် အတွင်း ကုန်စည်စီးဆင်းမှု ပိုမိုမြန်ဆန် စေရန် အလို့ငှါ အဆင့်မြင့်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ဖို့ မြို့ ၄ မြို့ လျာထားရာ ပခုက္ကူမြို့ လည်း အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့ပါသည်
စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းသဖြင့် စီမံကိန်း ရပ်တန့်ထားပါသည်
ပခုက္ကူလေဆိပ်အား ၂၀၀၅ ခုနစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
လေယာဉ်ကွင်းရှိသော်လည်း ဖွင့်ပွဲလုပ်ပြီးနောက် အသုံးမပြုတော့ဘဲ ပစ်ထားခဲ့သောကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းလျက်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် လေကြောင်းဖြင့် ခရီးသွားလိုပါက အနီးဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်သော ညောင်ဦးလေဆိပ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်
ကုန်းကြောင်းအား ကားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ရထားဖြင့်သော်လည်းကောင်း သွားလာနိုင်သည်
ပခုက္ကူမြို့ ကားကြီးကွင်းသည် ပခုက္ကူမြို့​၏ ပင်မသွေးကြော လမ်းမကြီးဖြစ်သော မြို့မလမ်းနှင့် မြို့ပတ်လမ်း ဆုံ ရှေ့ဘက် ၁ ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်
NLD အစိုးရလက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး အဆင့်မြင့်ကားကြီးကွင်း တည်ဆောက်ရန် မြေယာပြုပြင်မှုများ လုပ်နေစဉ် စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းသဖြင့် စီမံကိန်း ရပ်တန့်ထားပါသည်
ထို ကားကြီးကွင်းသစ်ဧ
် တည်နေရာမှာ ပခုက္ကူမြို့သစ်ရပ် ဘူတာကြီး အနီးတွင် ရှိပါသည်
ပခုက္ကူဘူတာကြီးသည်လည်း မြို့သစ်ရပ် မန္တလေးသို့ သွားရာ ပင်မလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ရေစကြိုလမ်းမဘေးဖက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ပခုက္ကူဘူတာကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားတိုင်းရုံး(၁၀)ရုံးတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော တိုင်းအမှတ်(၁၀)တိုင်းရုံး စိုက်ရာ တိုင်းအဆင့်ဘူတာကြီးဖြစ်သည်
ပခုက္ကူစာတိုက်ကြီး တည်ရှိသောကြောင့် အစိုးရစာတိုက်မှ တစ်ဆင့် ပို့ဆောင်နိုင်သည်
ပခုက္ကူနယ်မှ အဓိက စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်မှာ ဆေးရွက်ကြီး၊ ဗာဂျီးနီးယာ၊ ဝါ၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူတို့ဖြစ်သည်
ပခုက္ကူနယ်တွင် ယက္ကန်းလုပ်ငန်း ထွန်းကားပြီး၊ ပခုက္ကူစောင်(ဝါဒစောင်)၊ ချည်ပုဆိုး၊ တံဘက်များ၊ လွယ်အိတ်များ ယက်လုပ်သည်
ပခုက္ကူ သားရေဖိနပ်၊ ကတီပါဖိနပ်တို့မှာလည်း အရည်အသွေး ကောင်းမွန်သည်
အစိုးရပိုင် စီးကရက်စက်ရုံများ၊ စက်ယက္ကန်း စက်ရုံများလည်းရှိသည်
ယခင်က ပခုက္ကူ စက်မှုဇုံမှ ပခုက္ကူဂျစ်များလည်း ထုတ်လုပ်သည်
ယခုခေတ် ပခုက္ကူတွင် ချည်မျှင်နှင့် အထည်စက်ရုံ ၊ ရေနံချက်စက်ရုံ ၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံ ၊ စစ်တပ်ပိုင် လက်နက်စက်ရုံ အစရှိသဖြင့် စက်ရုံအများအပြား လည်ပတ်လျက်ရှိပါသည်
ထို့အပြင် မြန်မာတနိုင်ငံလုံး အသုံးပြုလျက်ရှိသော ငွေစက္ကူများကိုလည်း ပခုက္ကူမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဝါဇီစက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိပါသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အလံဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်ကပင် အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၏ အခြေခံအမှတ်အသားကို မူတည်ခဲ့ကြသည်၊၊ အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်က အသုံးပြုခဲ့သော အောင်လံ၊ ကောင်းရှည်ရေအတွက်နှင့် အခုခေတ်ကိုက်ညီအောင် အသုံးပြုနိုင်ရန် မူလအတိုင်းအတာကိုမှီပြီး အချိုးအစားအလိုက် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်
မူလအတိုင်းအတာ အချိုးအစားမှာ အလျား ကိုးတောင် အနံ ခြောက်တောင် ဖြစ်သည်
အောင်လံ၏ အရောင်အဆင်းကို မူလရောင်စုံအတိုင်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည်
မူလရောင်စဉ် အဆင်းမှာ ဖြူရောင်ထက်ဝက်နှင့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်သည်
အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်းအဖြူရောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏ ဖြူစင်ရေးစိတ်ဓာတ်ရှိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်ရေး စိတ်ရှိခြင်းနှင့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်ရေး ကိုယ်ကျင့်တရားရှိခြင်းများ ဖြစ်သည်
အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်ရေး သတ္တိနှင့် ခိုင်ခံ့တည်ကြည်ရေး ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် ရှိခြင်းများကို ဖော်ဆောင်ပါသည်
ဒုက္ခ၏ချုပ်ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ အဖန်ဖန် အောက်မေ့မှု-ဟူသော တစ်ခုသောတရားကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် စင်စစ် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ငြီးငွေ့ခြင်း ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီဝိပဿနာဉာဏ်အကျိုးငှာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဇယိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Zayaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းလိပ်စောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အကြမ်းဖက်ဝါဒ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်များ အထမြောက်အောင်မြင်ရန် သာမန်ပြည်သူများအပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဥပဒေမဲ့ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကိုဆိုလိုသည်
ယင်းအား ငြိမ်းချမ်းရေးကာလအတွင်း အကြမ်းဖက်မှု သို့မဟုတ် လက်နက်ကိုင်မဟုတ်သူများအပေါ် စစ်ရေးပြုခြင်းများအပေါ် ရည်ညွန်းသည်
အကြမ်းဖက်သမားနှင့် အကြမ်းဖက်ဝါဒ ဆိုသောအသုံးအနှုန်းသည် ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးတွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်များကာလ မြောက်အိုင်ယာလန် ပဋိပက္ခ၊ အစ္စရေး-ပလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခတို့တွင် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးစိုက်ခြင်းကို ခံရသည်
၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး နယူးယောက်စီးတီး၊ ပင်နီဆလဗေးနီးယားပြည်နယ်တို့တွင် အသေခံတိုက်ခိုက်မှုများ တိုးပွားလာခဲ့သည်
ဘုံသဘောတူညီမှုမရှိဘဲ အကြမ်းဖက်ဝါဒနှင့် သက်ဆိုင်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ပေါင်းများစွာ ရှိနေသည်
အစိုးရများနှင့် နိုင်ငံမဲ့အဖွဲ့အစည်းများက အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းတို့ကို နာမည်ပျက်စေရန် ယင်းအသုံးအနှုန်းကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်
ကွဲပြားခြားနားသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများက သူတို့၏ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန်အလိုငှာ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို အသုံးပြုသည်ဟု စွတ်စွဲခံရလေ့ရှိသည်
ယင်းတို့တွင် လက်ယာစွန်းနှင့် လက်ဝဲစွန်း နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ အမျိုးသားရေးအဖွဲ့များ၊ ဘာသာရေးအဖွဲ့များ၊ တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် အုပ်ချုပ်သူအစိုးရတို့ ပါဝင်သည်
နိုင်ငံအများအပြားတွင် အကြမ်းဖက်ဝါဒအား ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် ကြေညာရန် တရားဥပဒေပြုကြသည်
အကြမ်းဖက်ဝါဒအား နိုင်ငံများကိုယ်တိုင် ကျူးလွန်သောအခါ ယင်းအား အကြမ်းဖက်ဟု မသုံးနှုန်းတော့ပဲ မီးခိုးရောင်ဧရိယာ ပြဿနာဟု ခေါ်ဆိုသည်
အကြမ်းဖက်ဝါဒအား စစ်ရာဇဝတ်မှုဟု သတ်မှတ်သင့်သည်ဟု အများသဘောတူညီချက် မရှိပေ
မေရီလန်း တက္ကသိုလ်မှ ပြုစုထားသော The Global Terrorism Database အရ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကြားတွင် နိုင်ငံအခြေပြုမဟုတ်သော အကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်စဉ်ပေါင်း ၆၁၀၀၀ ရှိခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၁၄၀၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်ဟုဆိုသည်
ဒေါ်ခင်သင်းဝေ(၁၉၆၀ ဖွား)သည် မြန်မာအမျိုးသမီးတရားသူကြီးဖြစ်သည်
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၈)ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်
သူသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် ၏ တတိယမြောက်တရားသူကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
၁၉၈၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်သင်းဝေသည် ၁၉၈၄ခုနှစ်တွင် တရားရေးအရာရှိအဆင့် (၄)အဖြစ် တရားရေးဌာနတွင် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးအဆင့်နှင့် ညီမျှသော ‌တွဲဖက်တိုင်းတရားသူကြီးအဆင့်အထိ စုစုပေါင်း လုပ်သက် (၂၇)နှစ်ကျော် တရားရုံးအဆင့်ဆင့်တွင် တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
တွဲဖက်တိုင်းတရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရကာ ထိုတာဝန်ကို ၁၀နှစ်နီးပါး ထမ်းဆောင်သည်
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၈)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ဒေါ်ခင်သင်းဝေသည် အိမ်ထောင်မရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်
ကက်စပီယံပင်လယ် သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေဘဲ တသီးတခြားရှိနေသော ပင်လယ်များတွင် အကြီးဆုံး ပင်လယ် ဖြစ်သည်
သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေသည့် အတွက် အချို့က ကန် ဟု သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြပြီး အချို့ကမူ ပင်လယ်ဟု အပြည့်အဝသတ်မှတ် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်
ကက်စပီယံ ပင်လယ်တွင် မျက်နှာပြင် ဧရိယာ ၁၄၃,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၇၁,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ရေထုထည်အားဖြင့် ၁၈,၈၀၀ ကုဗမိုင် (၇၈,၂၀၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်
၎င်းသည် ပြင်ပသို့ စီးထွက်ခြင်း မရှိသော ပင်လယ် ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ နှင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံ ထားကြသည်
ရှေးခေတ်အခါက ကက်စပီယံ ပင်လယ်၏ အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ကက်စပီယံ ပင်လယ်အား သမုဒ္ဒရာဟု ထင်မှတ်မှားခဲ့ကြသည်
အကြောင်းမှာ ရေငန်များ ရှိခြင်းကြောင့်နှင့် အဆုံးအစမရှိဟု ထင်မှတ် စရာ ရှိသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
ဆားငန်ရေပါဝင်မှုသည် ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်း မျှသာ ရှိပြီး ပင်လယ်အများစု ဆားပါဝင်မှု၏ ၃ ပုံ ၁ပုံမျှ သာ ရှိသည်
ကက်စပီယံပင်လယ်ကို ရှေးခေတ် မြေပုံများတွင် ဂီလန် ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်
အီရန်နိုင်ငံတွင်မူ "မဇန်ဒရန်၏ ပင်လယ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ပါရှန်းဘာသာစကားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်
ယမကပါဋိဟာရိယ  ရေ မီး အစုံစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာကဏ္ဍမ္ဗ  ကဏ္ဍ + အမ္ဗ  ကဏ္ဍ အမည်ရှိသော ဥယျာဉ်မှူး + ကြဲချ စိုက်ပျိုးအပ်သော သရက်ပင်
ကောသလမင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်မှူးကား ကဏ္ဍ အမည် ရှိလေသည်
ထိုဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍက အနံ့ အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ရွက်ပုံးသီး သရက်သီး တစ်လုံးကို ရရှိသောအခါ ထိုသရက်သီးကို ဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ် လှူဒါန်းပူဇော်လေသည်
အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်မြတ်က ယင်းသရက်သီးကို အဖျော်ပြုလုပ်ကာ ဘုရား ရှင်အား ဆက်ကပ်တော်မူလေသည်
ထို ဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍအား ထို သရက်စေ့ကို ဘုရားရှင်က အဖျော်ယမကာကို ဘုဉ်းပေးတော်မူရာ လမ်းခုလတ် တစ်နေရာမှာပင် ကြဲချစိုက်ပျိုးစေလေသည်
တစ်ခဏချင်းအတွင်းမှာပင် အတောင် (၅၀)ခန့် မြင့်၍ သရက်ကိုင်း တစ်ကိုင်းတစ်ကိုင်းတွင် အတောင် (၅၀)ခန့် ရှည်သော အကိုင်းအခက် အရွက် အသီးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော သရက်ဖြူပင်ကြီး ဖြစ်လာလေသည်
ထိုကဏ္ဍမ္ဗ သရက်ဖြူပင်ရင်းကို အခြေခံကာ ဘုရားရှင်သည် ယမကပါဋိဟာရိယ ( ရေမီးအစုံအစုံ တန်ခိုး ပြာဋိဟာ)ကို ပြတော်မူလေသည်
ရှေးဦးစွာ အလွန် ကြီးမားသော ရတနာစင်္ကြံတော်ကြီးကို ကောင်းကင်တွင် ဖန်ဆင်းတော်မူလိုက်၏
အဘိညာဏ်စတုတ္ထစျာန်ဖြင့် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏
မီးအလျှံ ထွက်ဖို့ရန် တေဇောကသိုဏ်းလျှင် အာရုံ ရှိသော တေဇောကသိဏစျာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူရ၍ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးထွက်ဖို့ရန် အာပေါကသိုဏ်း လျှင် အာရုံရှိသော အာပေါကသိဏစျာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကာ ရေမီး အစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူလေသည်
အဘိညာဏ် ဝင်စားမှု စွမ်းအား က အလွန်လျင်မြန်သောကြောင့် ရေနှင့် မီးတို့သည် အစုံလိုက် အစုံလိုက် ပြိုင်တူထွက်နေသည်ဟု ဖူးမြင် ရသူတို့၏ စိတ်တွင် တွေ့မြင်နေရပေသည်
(၁) အထက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွားထွက်၍ အောက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏
တစ်ဖန် အောက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွားထွက်၍ အထက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏
(၂) ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်
(၃) လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်
(၄) လက်ျာနားတွင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်၊ တစ်ဖန် လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှမီးအလျှံ၊လက်ျာနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်
(၅) လက်ျာ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ ရေအယဉ်
(၆) လက်ျာပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်
(၇) လက်ျာလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲလက်တော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာလက်တော်မှ ရေအယဉ်
(၈) လက်ျာနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်
(၉) လက်ျာခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲခြေတော်မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ဝဲခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာခြေတော်မှ ရေအယဉ်
(၁၀) လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြားအကြားမှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်း တော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ ရေအယဉ်
တစ်ဖန် လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြား အကြားမှ ရေအယဉ်
(၁၁) တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ မီး အလျှံ၊ အခြား တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်
(၁၂) တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ အခြား တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ ရေအယဉ် ---တသွင်သွင် ပြောင်းလဲကာ ဖူးလိုက်တိုင်း အဆင် ကွဲသဖြင့် အံ့အဲ၍မဝ ချီးပ၍မကုန် ရောင်ခြည်တော် ခြောက်ပုံတို့နှင့်တကွ အစုံအစုံသော ရေမီးတန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူလေသည်
ဤယမိုက်ပြာဋိဟာအကြောင်းဟောသော မူရင်းပါဠိတော်ကား--တို့၌ရှိသည်၊ အစုံအစုံဟူရာ၌ ရေနှင့်မီးအစုံ၊ ရောင်ခြည်တော် ၆-ပါးတို့၏ အညိုအရွှေစသည့် အစုံ၊ ဣရိယာပုထ် ၄-ပါး၌ ဘုရားအစစ်နှင့် ရုပ်ပွားဘုရားအစုံ ဤသို့အကျဉ်းအားဖြင့် ၃-စုံရှိသည်
ထွက်ပေါ်ရာဌာန အနေအားဖြင့် ၁၂-ဌာန  ၁၂-စုံ လာသည်၊ ၎င်းတို့မှာ (၁) အထက်ကိုယ်နှင့် အောက်ကိုယ် ၁-စုံ၊ (၂) ရှေ့ကိုယ်နှင့် နောက်ကိုယ် ၁-စုံ၊ (၃) လက်ဝဲနှင့် လက်ယာ မျက်စိ ၁-စုံ၊ (၄) နား ၂-ခု ၁ စုံ၊ (၅) နှာခေါင်း ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၆) ပခုံး ၂ ခု ၁-စုံ၊ (၇) လက် ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၈) နံပါး ၂-ခု ၁-စုံ (၉) ခြေ ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၁၀) လက်ချောင်းနှင့် လက်ချောင်းအကြား ၁-စုံ၊ (၁၁) မွေးညင်း ၂-ချောင်းလျှင် ၁-စုံစီ၊ (၁၂) မွေးညင်းပေါက် ၂-ခုလျှင် ၁ စုံစီ၊ ဤ ၁၂-စုံ အနက် ဘုရားရှင်၏ အထက်ပိုင်းကိုမှ တောက်မီလျှံဖြစ်ပေါ်လျှင် အောက်ပိုင်း ကိုယ်မှ ရေအလျဉ်ဖြစ်ပေါ်သည့်၊ အောက်ပိုင်းကိုယ်မှ မီးတောက်မီးလျှံ ဖြစ်ပေါ်လျှင် အထက်ပိုင်းကိုယ်မှ ရေအလျဉ်ဖြစ်ပေါ်သည်
ကျန် ၁၁-စုံ၌လည်း နည်းတူပင် ဖြစ်သည်
ရောင်ခြည်တော် ၆-သွယ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်း ဤ ၁၂-စုံ ၁၂-ဌာနတို့မှ အစုံအစုံထွက်ပုံကို ချဲ့ထွင်သိအပ်၏၊ ဘုရားအစစ်က စင်္ကြံကြွနေလျှင် ရုပ်ပွားဘုရားက ရပ်တော်မူသည်၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် အစုံဖြစ်ပုံကို သိအပ်၏
ဤသို့ ယမိုက်ပြာဋိဟာတန်ခိုးကို ဘုရား ဖြစ်ပြီးနောက် ၁၅-ရက်မြောက် အနိမိသသတ္တာဟ အဆုံး၌တစ်ကြိမ်၊ ကပိလဝတ် နေပြည်တော် ဆွေတော် မျိုးတော် အစည်းအဝေး၌တစ်ကြိမ်၊ ပါထိကပုတ္တအစည်းအဝေး၌ တစ်ကြိမ်၊ ၇-ဝါမြောက် သာဝတ္ထိပြည် ကဏ္ဍမည်သော ဥယျာဉ်မှူး-စိုက်ပျိုးအပ်သော သရက်ပင်ရင်း၌ တစ်ကြိမ်အားဖြင့် ၄-ကြိမ် အကြီးအကျယ် ပြတော်မူသည်
ထိုတွင် ကပိလဝတ်ပြည်၌ ပြအပ်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာပွဲ၌ မရေတွက်နိုင်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့ သစ္စာ ၄-ပါး ထိုးထွင်း သိကြသည်
သာဝတ္ထိပြည် တန်ခိုးပြာဋိဟာပွဲ၌ ကုဋေ ၂၀-သောဝေနေယျတို့ သစ္စာ ၄-ပါး၊ ထိုးထွင်း သိကြသည်
ဤအရာ၌ ရေမီးအစုံ ထွက်၏ ဆိုသော်လည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်သည်မဟုတ်၊ တစ်ခုဖြစ်ပေါ်ပြီးမှ အခြားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ် ခြင်းသာဖြစ်သည်၊ အကြောင်းကားစိတ် ၂-ခု တို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ရိုး မရှိသောကြောင့်တည်း
ဘုရားရှင်တို့ ဘဝင်စိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏လျင်မြန်ခြင်း၊ ဈာန်အဘိညာဉ်တို့ ဝင်စား၌ ဝသီဘော်လေ့လာနိုင်နင်းခြင်းတို့ကြောင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်းကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်
အနည်းငယ် ချဲ့ရသော် ညိုသော ရောင်ခြည်တော် ထွက်ပေါ်စေရန်အတွက် နီလကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော်မူရသည်၊ ရွှေသော (ဝါသော) ရောင်ခြည်တော်ထွက်ပေါ် ရန်အတွက် ပီတကသိုဏ်းကိုတော်မူရသည်
နီသောရောင်ခြည်တော်ထွက် ပေါ်ရန်အတွက် လောဟိတကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော် မူရသည်၊ မီးအစုံ ဖြစ်ပေါ်လာရန်အတွက် တေဇောကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော် မူရသည်၊ ရေအလျဉ် ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် အာပေါကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော်မူရသည်
ဆင်ခြင်သော အာဝဇ္ဇနဝီထိ ပရိကမ္မဝီထိ အဓိဋ္ဌာနဝီထိ စိတ်တို့သည်လည်း သီးခြား သီးခြားတို့သာ ဖြစ်ကြသည်၊ အလွန်လျင်မြန်သည့်အတွက် ကြည့်ရှူရသူတို့အဖို့ ရေနှင့် မီး ပြိုင်တူ အစုံလိုက် ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု ထင်ကြရသည်
မြတ်စွာဘုရားရှင် သာဝတ္ထိပြည်၌ ယမိုက်ပြာဋိဟာ ပြခြင်း၏ အကြောင်းကို တို့၌ လာသော ရာဇဂြိုဟ်သေဋ္ဌေး၏ ဝတ္ထုနှင့် တကွ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ တက်တော်မူသည်အထိ၊ တို့၌ ကြည့်အပ်၏
ထို့ပြင် သာသနာတော်ကုန်ဆုံး၍ ဓာတ်တော်များ ပရိနိဗ္ဗာန် စံမည့်နေ့၌လည်းအားလုံးသော ဓာတ်တော်များသည်ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ စုဝေး၍ ဘုရားအသွင်ကိုယူပြီးလျှင် ယမိုက်ပြာဋိဟာကို ပြတော်မူကြလိမ့်ဦးမည်
တို့၌ကား ကြီးစွာသော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြလိမ့်မည်ဟု သာမညလာသည်
ဤမိုက်ပြာဋိဟာကို ဘုရားရှင်သာလျှင် ပြနိုင်သည်၊ အခြားသော သာဝကရဟန္တာတို့ မပြနိုင်၊ အသာဓာရဏ ဉာဏ်တော် ၆-ပါး အနက် တတိယဉာဏ်တော်ဖြစ်သည်
ပါဠိတော်တို့၌ကား ယမကပါဋိဟီရ ပုဒ်ဖြင့် ဟောတော်မူသည်၊ များစွာသော အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ကား ယမကပါဋိဟာရိယ-ဟု တွေ့ရသည်
တို့၌လည်း ကြည့်ရှု အပ်၏)
ဝက်မြေလူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetmyaylu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ဆင်လူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်လူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၇ ဦး၊ မ ၈၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၂ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ မရိုးခ
၁၄၁၆ (၁) ရက်
ငပိဆိပ်ရွာ၊ ဘွဲ့ငူ
၁၄၂၅ (၁) ရက်
ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် (အင်္ဂလိပ်: Yingluck Shinawatra; ထိုင်း: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ၂၈ ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
ယခင်က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်
သူမသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံးမှ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်အာဏာကို စစ်တပ်မှ သိမ်းယူခဲ့သည်
ထို့ကြောင့် ဖြူထိုင်းပါတီမှ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဖယ်ရှားခံရသော တတိယမြောက်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်
ချင်းမိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားပြီး ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကင်တပ်ကီပြည်နယ် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ကာ ရိုးရိုးဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ နှစ်ခုစလုံးအတွက် အထူးပြုသည့် ဘာသာမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲ့ရေး ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်
ယင်လပ်သည် အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွင် အမှုဆောင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခု အတွင်းတွင် အိုးအိမ် ကုမ္ပဏီ အက်စ်စီ အဆက် (SC Asset) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီဖြစ်သော အက်ဒ်ဗန့် အင်ဖိုဆားဗစ်စ် ၏ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုအချိန် အတွင်းမှာပင် သူမ၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်သည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခြင်း ခံရသည်
ထို့ပြင် တရားရုံးမှ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက် ချသော အခါတွင် ပြည်ပတွင် တိမ်းရှောင်နေခဲ့သည်
၂၀၁၁ မေလတွင် သက်ဆင် နှင့် နီးစပ်သော ပါတီတစ်ခုဖြစ်သည့် ပွေ့ထိုင်း ပါတီ (Pheu Thai) က ယင်လပ်အား ၂၀၁၁ ထိုင်းရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းတို့ပါတီအား ကိုယ်စားပြု၍ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံမည့်သူဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်
ပွေ့ထိုင်းပါတီက လွှတ်တော် ရာထူး နေရာ ၅၀၀ တွင် ၂၆၃ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ယင်လပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာမည့်သူ ဖြစ်သည်
ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရချိန်၌ သူမ၏ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု သက်တမ်းမှာ သီတင်း ၆ ပတ်မျှသာရှိသေးသည်
ယင်လပ်မှာ လိုဝပ်ရှင်နာဝပ်ထရာနှင့် ရင်ဒီရမ်မီဝမ်တို့၏ သားသမီး ၉ ယောက်မှ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
ဖခင်မှာ စီးပွားရေးသမားဖြစ်ကာ ချင်းမိုင်ဒေသကိုယ်စားပြု အမတ်တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်
ချင်းမိုင်၏ ယခင်အုပ်ချုပ်သူမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူလည်း ဖြစ်သည်
ချင်းမိုင်တွင်ပင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်
၁၉၉၃ တွင် ရှင်နာဝပ်ထရာကုမ္ပဏီ၏ အရောင်းနှင့် ဈေးကွက်ဌာနတွင် အလုပ်သင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ထို့နောက် ဒါရိုက်တာတစ်ယောက်ဖြစ်လာသည်
ထို့မှနေ၍ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာပေသည်
သူ့တွင်  အတူ​နေခင်ပွန်း အနုဆွန် အမွန်းချက်နှင့်ရ​သော သားတစ်​ယောက်ရှိသည်
အနုဆွန်မှာ ချာရွန် ပုတ်ဖန်လုပ်ငန်းစု၏ အုပ်ချုပ်​ရေးအဖွဲ့ဝင်နှင့် အမ်လင့်ခ်​အေးရှား ​ကော်ပို​ရေးရှင်း၏ မန်း​နေဂျင်းဒါရိုက်တာဖြစ်သည်
ယင်လပ်၏ညီမဖြစ်သူ ရာဝပါ ဝမ်ဆဝတ်သည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် ဆွမ်ချိုင် ဝမ်စဝတ်၏ ဇနီးဖြစ်သည်
ထိုစဉ်က အုပ်ချုပ်ဆဲ ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီမှ ထိပ်ပိုင်း​ခေါင်း​ဆောင်များကို ထိုင်းနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေတရားရုံးမှ​နေ၍ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ရက်​နေ့တွင် နိုင်ငံ​ရေးလှုပ်ရှားမှု၅နှစ်တားမြစ်လိုက်သည်
ထို့​ကြောင့် ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီအမတ်များမှာ ဖြူထိုင်းပါတီကို ထူ​ထောင်ခဲ့သည်
ထိုအခါ ယင်လပ်ကို ပါတီ​​ခေါင်း​ဆောင်အဖြစ် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်
သို့​သော် သူက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် ဆန္ဒမရှိဘဲ စီးပွား​ရေးကိုသာ တိုးချဲ့လို​ကြောင်း​ပြောကာ ငြင်းဆိုခဲ့သည်
ယွန်ယု ဝီချီဒစ်မှာ ပါတီ​​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်
၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အ​မေရိကန်တို့၏ သံတမန်​ရေးရာများ ​ပေါက်ကြားလာမှုတွင် ပါဝင်လာမှုအရ ၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၉ရက်​နေ့တွင် ယခင်ဒုဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ သက်ဆင်၏ရင်းနီးသူလည်းဖြစ်သည့်  ဆွန်ပွန်မှ အ​မေရိကန်သံအမတ် အီရစ်ဂျွန်ကို ​ပြောကြားသည်မှာ သက်ဆင်အ​နေဖြင့် ညီမဖြစ်သူယင်လပ်ကို ဖြူထိုင်းပါတီအတွင်း ​နေရာကြီးတွင် ရရန် မ​မျှော်မှန်း​ကြောင်းနှင့် နည်းလမ်းရှာ​ဖွေ​နေ​​ကြောင်း ​ပြောကြားခဲ့သည်
သို့​သော် နိုဝင်ဘာ၂၅ရက်​နေ့စွဲဖြင့် ဆက်တိုက်ထွက်​ပေါ်လာ​သော ​ပေါက်ကြားမှုအရ သံအမတ်ကြီး၏ မှတ်သားထားမှုတွင် သူ့အ​နေဖြင့် ယင်လပ်နှင့်​တွေ့ဆုံစဉ်က ​ယင်လပ်ကပြောကြားသည်မှာ သူ့အ​နေဖြင့် ဖြူထိုင်းပါတီ၏ စစ်ဆင်​ရေး၊နည်းဗျူဟာနှင့် ရည်မှန်းချက်တို့တွင် ယုံကြည်မှုအပြည့်ရှိ​ကြောင်း မှတ်သားထားသည်
၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ​ရေးဆန္ဒပြပွဲတွင် ရှပ်နီများကို ယင်လပ်၏ ဘဏ်အ​ကောင့်၈၆ခုထဲမှ ​ထောက်ပံ့ခဲ့​ကြောင်း အဘီစစ်အစိုးရမှ စွပ်စွဲခဲ့သည်
သို့​သော် သူ့ကို ဥပ​ဒေ​ကြောင်းအရ ညှင်းဆဲခြင်းမရှိခဲ့​ပေ
အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဌာနမှ ​တွေ့ရှိချက်အရ ၂၈.၄.၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ဘဏ်အ​ကောင့်တစ်ခုထဲသို့ ဘတ် သန်း၁၅၀ အပ်နှံခဲ့ပြီး ၁၆၆သန်းထုတ်ခဲ့သည်
ယွန်ယုမှ သူ၏ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​နေရာမှ နုတ်ထွက်ခြင်းကို ၂၀၁၀​နှောင်းပိုင်းတွင် ​ကြေညာခဲ့သည်
ထို့​နောက် ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​နေရာအတွက် ပါတီတွင်း ​ဆွေး​နွေးငြင်းခုံလာကြသည်
​ရှေ့​ပြေး​ရေပန်းစား​နေသူ၂ဦးမှာ ယင်လပ်ရှင်နာဝပ်နှင့် မင်းကွမ် ဝန်ဆူဝမ်ဖြစ်သည်
မင်းကွမ် ဝန်ဆူဝမ်မှာ ဝန်ကြီးချုပ် အဘီစစ်ဝိဇ္ဇာဇီဝ၏ အာဏာရပါတီဖြစ်​သော ဒီမိုကရက်ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​သော အစိုးရကို အယုံအကြည်မရှိ​ကြောင်းအဆိုတင်ရာတွင် မ​အောင်မြင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
၂၀၁၁ခုနှစ် ​မေလ ၁၆ရက်​နေ့တွင် ဖြူထိုင်းပါတီမှ ယင်လပ်ကို ပါတီစာရင်း အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှုစနစ်တွင် မဲ​ပေးခဲ့သည်
သို့​သော် သူ့အ​နေဖြင့် ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်မလုပ်သကဲ့သို့ ပါတီ​၏အုပ်ချုပ်​ရေးအဖွဲ့တွင်လည်း မပါဝင်ခဲ့​​ပေ
​နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သက်ဆင်မှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
သက်ဆင်မှ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် အချို့က ယင်လပ်သည် သူ၏ ဆန်ခါတင်ဟု​ပြော​ကြောင်း၊သို့​သော် မဟုတ်​ကြောင်း၊သို့​သော် ယင်လပ်သည် သူ၏ ကိုယ်ပွားဟု​ပြောနိုင်​ကြောင်း၊​နောက်ထပ်အ​ရေးကြီးသည်မှာ ယင်လပ်မှာ သူ၏ညီမဖြစ်ကာ သူ့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချ​ပေးနိုင်​ကြောင်း၊သူ့ကိုယ်စား လက်ခံသည်၊ငြင်းပယ်သည်ကို ​ပြောဆိုနိုင်​ကြောင်း ​ပြောကြားခဲ့သည်
မဲဆွယ်ပွဲ ဖြူထိုင်းပါတီမှာ "သက်ဆင်အ​တွေး၊ဖြူထိုင်းအလုပ်" (Thaksin thinks, Pheu Thai acts)ဟူ​သော ​ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် မဲဆွယ်ခဲ့သည်
ယင်လပ်၏ အဓိကမဲဆွယ်ပုံရိပ်မှာ ၂၀၀၈-၂၀၁၀ နိုင်ငံ​ရေးအကြပ်အတည်းများအကြား ပြန်လည်သင့်မြတ်​ရေးဖြစ်သည်
​ရွေး​ကောက်ပွဲရလဒ်နှင့် အစိုးရဖွဲ့ခြင်း ​ပြင်ပစာရင်းများအရ ဖြူထိုင်းပါတီမှ ပါလီမန်​နေရာ၅၀၀တွင် ၃၁၀​နေရာအနိုင်ရခဲ့သည်
သို့​သော် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ၂၆၅​နေရာအတွက် ၄၇% အနိုင်ရခဲ့သည်
ပယ်မဲ​ပေါင်း ၃သန်းရှိခဲ့ပြီး ပြင်ပစာရင်းနှင့် တရားဝင်စာရင်းအကြား အကြီးမားဆုံး​သော ကွာဟမှုဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ပါတီတစ်ခုထဲမှ ​နေရာထက်ဝက်​ကျော် အနိုင်ရခြင်းမှာ ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်သည်
ပထမအကြိမ်မှာ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် သက်ဆင်က ထိုင်းရတ်ထိုင်းပါတီဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်
ကုလသမဂ္ဂအတွင်း​ရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်းမှ ​ရွေး​ကောက်ပွဲရလဒ်များကို ကြိုဆိုခဲ့သည်
​ဒေါ်​အောင်ဆန်းစုကြည်မှလည်း ယင်လပ်ကိုချီးကျူးခဲ့ပြီး ​ရွေး​ကောက်ပွဲကို တရားမျှတ၍လွတ်လပ်သည်ဟု ​ထောပနာပြုခဲ့သည်
ထို့အပြင် မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံ​ရေးကိုလည်း ပိုမို​ကောင်းမွန်လာရန် ​မျှော်လင့်​ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်
"ယင်လပ်သည် ချာသာပတ်တာနာပါတီ(၁၉​နေရာ)၊ ချတ်ပသာနာပူးပဒင်ပါတီ(၇​​နေရာ)၊ ပလန်ချွန်ပါတီ(၇​နေရာ)၊ မဟာချွန်ပါတီ (၁​နေရာ)၊ဒီမိုက​ရေစီသစ်ပါတီ(၁​နေရာ)တို့နှင့်​ပေါင်းကာ သူမအတွက် ​နေရာ​ပေါင်း၃၀၀ဖြင့် လျင်မြန်စွာအစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည်
ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီး ဝန်ဆူဝမ်က သူ့အ​နေဖြင့် ရလဒ်များကို လက်ခံ​ကြောင်းနှင့် စစ်တပ်​ခေါင်း​ဆောင်များနှင့် စကား​ပြောပြီး​နောက် ဝင်​ရောက်စွက်ဖက်မည်မဟုတ်​ကြောင်း ​ပြောခဲသည်
၂၀၁၁​ရွေး​ကောက်ပွဲအပြီးတွင် ထိုင်း​​အောက်လွှတ်​တော်မှ ဩဂုတ်လ၅ရက်​​နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်​ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်
လွှတ်​တော်မှ အမတ်၅၀၀တွင် ၂၉၆​ယောက်မှ ယင်လပ်ကို မဲ​ပေးခဲ့ကြသည်
ကန့်ကွက်မဲ၃မဲ၊ ကြကား​နေမဲ ၁၉၇မဲရှိခဲ့သည်
ဒီမိုကရက်မှ အမတ်၄ဦးမှ ပျက်ကွက်ခဲ့သည်
​ဩဂုတ်လ၈ရက်​နေ့တွင်အောက်လွှတ်​တော် ဥက္ကဋ္ဌမှ ဘုရင်ဘူမိဗလအား ယင်လပ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်​ပေးနိုင်ရန် တင်ပြခဲ့သည်
သူ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ဩဂုတ်၅ရက်​နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်
သူ၏ ဝန်ကြီးများ​ကောင်စီကို ဩဂုတ်လ၉ရက်​နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဩဂုတ်လ၁၀ရက်​နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ခဲ့ကြသည်
ယင်လပ်အစိုးရ၏ အဓိကဝန်ကြီးများအဖြစ် ယခင်ပြည်ထဲ​ရေးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန်  ယွန်ယု ဝီချီဒစ်က ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး၊   လုံခြုံ​ရေးနှင့် အိတ်ချိန်း​ကော်မရှင် အတွင်း​ရေးမှူးချုပ် သီရာချိုင်က ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီး၊ယခင် ကာကွယ်​ရေးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန်  ယုသဆက်က ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီးများ အသီးသီးတာဝန်ယူကြသည်
စစ်တမ်းများအရ အစိုးရကို စီးပွား​ရေးတိုးတက်မှုအတွက် မြင့်မားစွာ အဆင့်သတ်မှတ်ကြသည်
ထို့အပြင် သူ့ကို အစ်ကိုဖြစ်သူ သက်ဆင်ထက် ပို၍သ​​ဘောကျ​​ကြောင်း ​တွေ့ရသည်
၂၀၁၁ မိုးရာသီတွင် နှစ်၅၀အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံး မိုး​ရေချိန်​ရောက်ခဲ့ရသည်
​ယင်လပ်အစိုးရမတက်မီ တစ်ပတ်အလိုက နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင်၃၁ရက်မှစ၍ ​ရေများကြီးခဲ့သည်
​မြောက်ပိုင်းမှ ​ရေကြီးမှုသည်  ကျောက်ဖယားမြစ် ​ရေဆင်းမှ​နေ၍ အယုဒ္ဓယပြည်နယ်၊ဘန်​ကောက်​မြောက်ပိုင်းတို့သည် ​​အောက်တိုဘာလအရတွင် ​ရေနစ်မြုပ်ကုန်ကြသည်
နှစ်​ပေါင်း၅၀အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးဆုံး ​ရေကြီးမှုဖြစ်ခဲ့သည်
ယင်လပ်က ​ရေကြီးမှု ဗဟို​စောင့်ကြည့်​ရေးနှင့် ကယ်ဆယ်​ရေးကို ဩဂုတ်လအလယ်ပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ် ၁၂ရက်မှစပြီး ​ရေမြုပ်ရာ ​ဒေသများသို့ သွား​ရောက်ခဲ့သည်
ယင်လပ်က ​​ရေနုတ်​မြောင်းတည်​ဆောက်မှုအပါအဝင် ရေကြီးမှုကာကွယ်​ရေး နှစ်ရှည်စီမံကိန်းများကို လုပ်​ဆောင်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်
အတိုက်အခံ အဘီစစ်နှင့် စစ်တပ်​ခေါင်း​ဆောင်များက အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာရန် ယင်လပ်ကို​ပြောကြားခဲ့သည်
အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာခြင်းဖြင့် စစ်တပ်တွင် အုပ်ချုပ်​ရေးအာဏာရလာမည်ဖြစ်သည်
​နောက်ဆုံး အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေမှာ အဘီစစ်လက်ထက် ၂၀၁၀ခုနှစ်က အစိုးရဆန့်ကျင်​ရေးများကို ဖြိုခွဲရာတွင်ဖြစ်သည်
ယင်လက်က ဤသည်မှာ ​ရေကြီးမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် နည်းလမ်း​ကောင်းမဟုတ်​ကြောင်းဆိုကာ အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်
ထိုအစား ၂၀၀၇ခုနှစ် သဘာဝ​ဘေးကာကွယ်​ရေးနှင့် ​လျှော့ချ​ရေးအက်ဥပ​ဒေကို ထပ်မံမွမ်းမံခြင်းဖြင့် ​ရေကြီးမှုကာကွယ်​ရေးအတွင်း သူ၏အစိုးရကို ပို၍ အာဏာရ​စေသည်
၂၀၁၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၉ရက်​နေ့တွင် လက်ရှိပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
၂၀၁၄ ​မေလ ၇ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ တရားရုံးမှ သူ့ကို ဝန်ကြီးချုပ်​နေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်​သီတင်းပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ၂၀၁၄အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်
A few weeks after Yingluck was impeached, the military coup of 2014 occurred.၂၀၀၇ဖွဲ့စည်းပုံအ​​ခြေခံဥပ​​ဒေကို အ​ခြေခံကာ တာဝန်ရှိသူများကို အာဏာအလွဲသုံးစားမှု၊​ပေါ့​လျော့မှုဖြင့် စွဲချက်တင် ​ထောင်ချနိုင်သည်
ဆန်စပါး​ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် သူ့ကို အဂတိတိုက်ဖျက်​ရေး​အေဂျင်စီမှ စပါးအ​ပေါင်ခံမှုနှင့် ပက်သက်၍ စစ်​ဆေးခဲ့သည်
သူ၏ ဝန်ကြီး​ဟောင်း၂ဦးကိုလည်း စစ်​ဆေးကာ ဆယ်စုနှစ်ကြာ ​ထောင်ချခဲ့သည်
၂၀၁၄ခုနှစ် ​မေလ၈ရက်​နေ့တွင် အမျိုးသားအဂတိတိုက်ဖျက်​ရေး​ကော်မရှင်မှ ဆန်စပါးကိစ္စတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားသည်ဟုဆိုက စွဲချက်တင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်
နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်​နေ့တွင် ထိုင်းဥပ​ဒေပြုလွှတ်​တော်မှ သက်​သေ ၇၂ဦးကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်
၂၀၁၅ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ရက်​နေ့တွင် ပထမဆုံးကြားနာမှုကို စတင်ခဲ့သည်
၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၁၅ရက်​နေ့တွင် ယင်လပ်ကို အမှုစစ်ခဲ့သည်
၂၀၁၇ ဩဂုတ်၂၅ရက်​​နေ့တွင် အမိန့်ချမည့်ရက်မတိုင်မီတွင် ယင်လပ်မှာ ​ပျောက်ကွယ်သွားသည်
ထို့​နောက် ဖမ်းဆီးဝရမ်းထုတ်ခံရပြီး သူ၏ပိုင်ဆိုင်​ငွေ ฿၃၀,၀၀၀,၀၀၀ ကို သိမ်းယူခဲ့သည်
.သူ့ကို ​ထောက်ခံသူ ၃၀၀၀က တရားရုံးပြင်ပတွင် စု​ဝေးခဲ့ကြသည်
သတင်းများအရ ယင်လပ်သည် နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်​ပြေးတိမ်း​ရှောင်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ပါတီတွင်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများအရ ယင်လပ်မှာ တစ်ပတ်မတိုင်ခင်က ဒူဘိုင်းသို့ ထွက်ခွာသွား​ကြောင်း သိခဲ့ရသည်
​နောက်ဆုံးအမိန့်ချချက်ကို ၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ သို့ ​ပြောင်းခဲ့သည်
၂၇.၉.၂၀၁၇တွင် သူ့အ​နေဖြင့် ဆန်စပါး​ထောက်ပံ့ခြင်းအစီအစဉ်တွင် အပြစ်ရှိ​ကြောင်းနှင့် ​ထောင်ငါးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်
ယင်လပ်၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များကို စစ်အစိုးရမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ​ကောလဟာလသတင်းများအရ သူသည် လန်ဒန်တွင် ​ရောက်ရှိ​နေပြီး ဗြိတိသျှနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို ကိုင်​ဆောင်​နေသည်
သူမ၏ လူမှုကွန်ယက်တွင် ၂၀၁၇ခုနှစ် ဩဂုတ်၂၄ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ဆုံး ​ရေးသားခဲ့ပြီး သူ၏​မွေး​နေ့ဖြစ်​သော ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇွန်လ၂၁ရက်​နေ့တွင်မှ ပြန်လည်ထွက်​ပေါ်လာခဲ့သည်
သူ၏ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်းအတွင်း နိုင်ငံ​ပေါင်း၄၀​ကျော်ကို သွားလာခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ယင်းနိုင်ငံများအကြား ချစ်ကြည်​ရေးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်
သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များထဲတွင် ကုန်သွယ်​ရေးတိုးမြှင့်ခြင်း၊ပြည်ပပို့ကုန်ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ​ရေအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲ​ရေးတို့လည်း ပါဝင်သည်
Dame Grand Cordon (Special Class) of the Most Exalted Order of the White Elephant: ၆ ဧပြီ ၂၀၁၂ Dame Grand Cordon (Special Class) of the Most Noble Order of the Crown of Thailand: ၂၀ မတ် ၂၀၁၂ The Boy Scout Citation Medal (First Class)Volunteer Defense Corps General of Volunteer Defense Corps (Thailand) : ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁
ဧသနရဿေသည် ငွေယား တမျိုး ဖြစ်သည်
ကျောဝယ် ထံ ၃ ချက် ပါသည်
မယားလွန်း၊ ၁၅ ကျပ်သား လေးသည်
၃ ယူဇနာ ယူ၍ ပါသည်
စကားပြေဟူသည်မှာ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်ရပ်ကို လွယ်ကူရှင်းလင်းပြီး ချောမောပြေပြစ်သော ဝါကျများဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေပုံစံ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
မိမိဆိုလိုသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တစ်ပါးသူတို့ သိရှိ နားလည်စေရန် နေ့စဉ် သုံးစကားတို့ဖြင့် ကာရန်မပါဘဲ ရေးသားခြင်းသည် စကားပြေဖြစ်၏
သာမန်အားဖြင့် လူတို့ နေ့စဉ်ပြောဆိုရေးသားနေကြသော စကားနှင့် စာတို့သည် စကားပြေဖြစ်၏
မြန်မာစာပေ လောက၌မူကား စာပေ သဘောသက်ရောက်သော စီကုံးနှုန်းဖွဲ့ပုံကိုသာလျှင် စကား ပြေဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်
ပါဠိဘာသာ၊ သက္ကဋဘာသာတို့တွင် (၁) ပဇ္ဇ (၂)ဂဇ္ဇ (၃) ဝိမိဿ ဟူ၍ စီကုံးနှုန်းဖွဲဲ့ပုံ သုံးမျိုးရှိသည်
သာမန်အားဖြင့် ပြောဆိုရေးသားနေကြသော စကားပြေမျိုးသည် ပဇ္ဇမည်၏
မတြာ၊ ကာရန် စသည်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စီအပ်သော လင်္ကာမျိုးသည် ဂဇ္ဇမည်၏
စကားပြေနှင့် လင်္ကာကို ရောပြွမ်းဖက်စပ် စီကုံး အပ်သော အဖွဲ့မျိုးသည် ဝိမိဿမည်၏
မြန်မာဘာသာ၌ကား စီကုံးနှုန်းဖွဲ့ပုံ နှစ်မျိုးသာရှိသည်
ယင်းတို့ကား (၁) လင်္ကာ (၂) စကားပြေ ဖြစ်သည်
မြန်စာ စာပေလောကတွင် ရှေး အကျဆုံးနှင့် အများဆုံး တွေ့ရသည်မှာ စကားပြေဖြစ်သည်
ပုဂံခေတ် ကျောက်စာ တို့သည် စကားပြေဖြစ်ကြ၏
မြန်မာတို့၏ ဇာတ်၊ နိပါတ်၊ ဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်ဟူသည်တို့သည် များသောအားဖြင့် စကားပြေ ဖြင့်သာ ရေးသားထားသော စာများ ဖြစ်ကြ၏
ယခုခေတ် သတင်းစာတို့သည် စကားပြေဖြစ်ကြ၏
မြန်မာစကားပြေကို စကားပြေရိုးရိုး နှင့်ကာရန်ဖောက် စကားပြေတို႔ရြာအလိုက္ ဟု နှစ်မျိုးခွဲနိုင်ရာသည်
စကားပြေရိုးရိုးတွင် ခေတ်အလျောက် နေ့စဉ်သုံးစွဲနေကျ စကားတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော မြန်မာ သက်သက် စကားပြေနှင့် ဘာသာပြန် စကားပြေ ဟူ၍ ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲနိုင်သည်
ဘာသာပြန်ဟူရာ၌လည်း နိသျပြန် နှင့်ပါဌ် လျှောက်ပြန်ဟု ရှိလေသည်
ပုဂံကျောက်စာများ၊ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကြီး၊ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ စသည်တို့သည် မြန်မာ သက်သက် စကားပြေ ဖြစ်ကြ၏
ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်နိပါတ် များ၊ ဓမ္မပဒဝတ္ထုတော်ကြီး၊ ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ စသည် တို့သည် ဘာသာပြန် စကားပြေ ဖြစ်ကြ၏
ကန်တော်မင်း ကျောင်း မေတ္တာစာ၊ ရှင်ဥက္ကံသမာလာ တရားစာ၊ ဦးပုည ဝတ္ထု ပေါင်းချုပ် စသည်တို့သည် ကာရန်ဖောက် စကားပြေ ဖြစ်ကြ သည်
မြန်မာသက်သက် စကားပြေ ရိုးရိုးအဖို့ ပုဂံကျောက်စာမှ မြစေတီ ကျောက်စာကို ကောက်နုတ် ဖော်ပြလိုပေသည် - “ ဘုရားသခင် သာသနာ အနှစ်တစ်ထောင် ခြောက်ရာ နှစ် ဆယ်ရှစ်နှစ် လွန်လေပြီးရကား ဤအရိမဒ္ဒနပုရ မည်သော ပြည်၌အား သီရိတြိဘုဝနာဒိတျ ဓမ္မရာဇ်မည်သောမင်းဖြစ်၏
ထိုမင်း၏ ပယ်မယား တစ်ယောက်သောကား တြိလောက ဝဋိသကာဒေဝီ မည်၏
ထိုပယ်မယားသားတမူလည်း ရာဇကုမာ မည်၏
ထိုမင်းကား ကျွန် သုံးရွာတည်း ပယ်မယားအား ပေး၏
ထိုပယ်မယား သေခဲ့ရကား ထိုပယ်မယားတန်ဆာနှင့် ထိုကျွန်သုံးရွာသောနှင့်တည်း
ထိုပယ်မယားသား ရာဇကုမာ မည်သောအား မင်းပေးတုံ၏
”ယခုခေတ် စကားပြေ အရေးအသားနှင့် ပုဂံခေတ် စကားပြေ အရေးအသားတို့ မည်မျှ ပြောင်းလဲလာပုံကို သာဓကပြသောအားဖြင့် ဤခေတ်ထုတ် သတင်းစာတစ်စောင်၏ စကားပြေ အရေးအသားကို အောက်ပါအတိုင်း သာဓကပြလိုပေသည် - “ လေးနိုင်ငံ ဘောလုံးပွဲဲကြီးကား စလေပြီ
အောင်ဆန်း ကစားကွင်းကြီးမှာ သကြားလုံး ပရွက်ဆိတ်အုံသကဲ့သို့၊ လူထု ပရိသတ်ကြီး ရွစိရွစိနှင့် ဖွေးဖွေးလှုပ်နေတော့သည်
အောက်တို ဘာလ ၂၃ ရက် သောကြာနေ့ ကစတင်၍ အိန္ဒိယ နှင့် ပါကစ္စတန်တို့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြရာ၊ အိန္ဒိယက ၁ ဂိုး၊ ဂိုးမရှိ နှင့် အနိုင်ရရှိသွား၏
မနေ့က မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် သီဟိုဠ်တို့ ကစားကြရာ၊ ပထမ နေ့ကထက်ပင် လူထုကြီးသည် ပိုများလာသည်ဟု ထင်ရ၏
အောင်ဆန်းကွင်းကြီးအတွင်း အရှေ့ဘက်တွင် အလံတိုင်ကြီး သုံးတိုင် စိုက်ထူထား၍၊ ဘောလုံးသမားများ ကွင်းထဲသို့ ဆင်း လာကြသောအခါ မြန်မာအလံနှင့် သီဟိုဠ်အလံတို့ကို လွှင့်ထူ လိုက်၏
ကျက်သရေရှိပါဘိတောင်း
”ဘာသာပြန်ရာ၌ ပါဌ်တစ်ချက် အနက်တစ်ချက် ယှဉ်၍ ပြန်ဆိုသည်ကို နိသျပြန်ဟုခေါ်ကြသည်
ယင်းနိသျပြန် စကားပြေကို လောကနီတိပါဌ်အနက်မှ ထုတ်နုတ်၍ အောက်တွင် ပုံစံပြလိုက်သည် -“ လောကေ လောက၌၊ အပ္ပဿုတော နည်းသော သုတရှိသူ သည်၊ အပ္ပံ အနည်းငယ်သော၊ သုတံ သုတကို၊ ဗဟုံမညတိ အများအောက်မေ့တတ်၏
မာနဝါ မာန်ရှိတတ်၏
ကိမိဝ အဘယ်ကဲ့သို့ နည်းဟူ မူကား၊ သိန္ဓုဒကံ သမုဒ္ဒရာ ရေကို၊ အပ္ပဿန္တော မမြင်စဖူးသော၊မဏ္ဌုကော ဖားသူငယ်သည်၊ ကူပေ တွင်း၌၊ တောယံ ရေကို၊ ဗဟံမညတိဣဝ အများထင်သကဲ့သို့ တည်း
”ပါဌ်လျှောက် စကားပြေကို ဥဒါဟရုဏ် ပြသော အားဖြင့် ငါးရာ့ငါးဆယ်မှ နစ္စဇာတ်ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြလိုသည် -“ လွန်လေပြီးသောအခါ ကမ္ဘာဦး၌ ခြင်္သေ့ကို အခြေလေးချောင်း ရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့၌ မင်းပြုကုန်၏
အာနန္ဒာ ငါးကို ငါးတို့၏မင်းပြုကုန်၏
ရွှေဟင်္သာကို ငှက်တို့၏ မင်းပြုကုန်၏
ထို ရွှေဟင်္သာမင်းသည် သမီးဖြစ်သော ဟင်္သာမငယ် သည် အလွန်အဆင်းလှ၏
ထိုဟင်္သာမင်းသည် သမီးအားဆုကိုပေး၏
ဟင်္သာမငယ်သည် မိမိစိတ်နှစ်သက်သော လင်ကို စုံစမ်းစေ၏
ဟင်္သာမင်းသည် ထိုဟင်္သာမငယ်အား ဆုပေး၍ ဟိမဝန္တာ၌ အလုံးစုံသောငှက်တို့ကို စည်းဝေးစေ၏
အထူးထူး အပြားပြား ရှိကုန်သောဟင်္သာဥဒေါင်း အစရှိကုန်သော ငှက်အပေါင်းတို့သည် တပေါင်းတည်းလာကုန်၍ တစ်ခုသော ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာ အပြင်၌ စည်းဝေးကုန်၏
ဟင်္သာမင်းသည် မိမိစိတ်နှစ်သက်သော လင်ကိုလာ၍ ယူစေသတည်းဟု သမီးကိုခေါ်စေ၏
ထိုဟင်္သာမငယ် သည် ငှက်အပေါင်းကို ကြည့်သည်ရှိသော် ပတ္တမြားအဆင်းနှင့ ်တူသော လည်ရှိသော ဆန်းကြယ်သော မြီးဖြန်းရှိသော ဥဒေါင်း သည် ငါ၏လင်ဖြစ်စေ သတည်းဟု ကြား၏
”မြန်မာစာပေသည် ပါဠိစာပေ နှင့်မကင်းချေ
ထိုကြောင့် ဘာသာပြန်ဟူရာ၌၊ များသောအားဖြင့် ပါဠိမှပြန်ဆိုခြင်းကို ဆိုလိုပေသည်
ဘာသာပြန်စကားပြေမှာ ပါဠိဂတိကို လိုက်၍ နေရသောကြောင့် မြန်မာစကားပြေ ရိုးရိုးနှင့်မတူဘဲ ခြားနား လျက်ရှိသည်
ထိုခြားနားချက်ကို သိလွယ်အောင် ထပ်မံ၍ မိလိန္ဒပညာဝတ္ထုမှ သာဓက ထုတ်နုတ်ပြလိုသည် -“ မင်းကြီး၊ ဥပမာသော်ကား ကြက်မအား ရေကြည်လည်း မဖြစ်အံ့၊ အဥလည်း မဖြစ်ရာ
ထိုအခါ အကြင်ရေကြည် လည်း ဖြစ်၏
အကြင်ဥလည်းဖြစ်၏
ထိုနှစ်ပါးသော ရေ ကြည်အဥတို့သည် အချင်းချင်းမှီ၍ တပြိုင်နက်သာလျှင် ထို ကြက်ဥတို့၏ ဖြစ်ခြင်းတရားသည် ထင်ရှားစွာဖြစ်၏
မင်းကြီး၊ ထို့အတူ၎င်း ထိုပဋိသန္ဓေကာလ၌ နာမ်တရားချည်းလည်း မဖြစ် ရာ၊ ရုပ်တရား ချည်းလည်း ဖြစ်ရာ၏
ထိုပဋိသန္ဓေကာလ၌ အကြင်နာမ်တရားလည်း ဖြစ်ရာ၏
အကြင်ရုပ်တရားလည်း ဖြစ်ရာ၏
ထိုနှစ်ပါးစုံသော တရားတို့သည် အချင်းချင်းမှီ၍ တစ်ပြိုင်နက် ပဋိသန္ဓေနေသည်ဖြစ်၏
ဤသို့ဖြစ်သည် ရှိသော်၊ ထိုနာမ်ရုပ်တရား နှစ်ပါးတို့သည် ကာလရှည်ကြာစွာ ဖြစ်၏
”ကာရန်ဖောက်စကားပြေအဖို့ ဦးပုည ဝတ္ထုပေါင်းချုပ်မှ သူအိုမ ကြီးဝတ္ထုကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြလိုသည် -“ ထိုအခါ သာဝတ္ထိပြည်သူ၊ ခေါင်းဖြူဖွေးဖွေး၊ ချင်းသေးထဘီ အို၊ လက်တိုအင်္ကျီနွမ်းနှင့်၊ အသက်တမ်းခေါင်ခိုက်၍၊ ပြာဆိုက် အောင်မွဲလှသော ဒါယိကာမကြီး တစ်ဦးတည်း၊ မြူးတူးဝမ်း သာ၊ သဒ္ဒါလောက်လုံ၊ ပြည်သူတို့ပြုပုံကို၊ အာရုံသက်ဝင်၊ ဇောပီတိ ရွှင်လှ၍၊ လှူချင်သည့် ဝိတက်နှင့်၊ အသက်ကို မတာတွယ်၊ အရွယ်ကိုမရွေး၊ ချွေးတစ်ဖြိုက်ဖြိုက်၊ အားတိုက် ခြိုးခြံ၊ အစေခံလုပ်ငန်းဖြင့်၊ ပင်ပန်းစွာ ကြံစည်၍၊ တစ်ပြည်စ သုံးခွက်စ၊ ဆန်ကြမ်းမျှကို၊ ရလတ်သောခါ၊ ဝမ်းစာမချွင်း၊ ဆန်ရင်းကို ဆွမ်းလုပ်၊ ဆန်နုပ်ကို ယာဂုကျို၊ အတိုအထွာ၊ ဟင်းလျာဝယ်ဘို့၊ တချို့ကိုထား၊ ဤသို့အားဖြင့်၊ ကြိုးစား လုံ့လ၊ ဆွမ်းကိစ္စပြီးစေသတည်း
“စာပေ၌ စကားပြေသည် အချက်အချာ မဏ္ဍိုင်ဖြစ်၏
စကားပြေကို လူတို့ နေစဉ်သုံးစွဲနေကြသည် မှန်၏
သို့သော် စကားပြေကောင်းတို့သည် ရှားလှပေသည်
စကားပြေကောင်း ရေးတတ်သော လူမျိုးတို့၏ စာပေသည် ကြီးပွား တိုးတက်၏
စာပေ ကြီးပွားတိုးတက်သည်နှင့်အမျှ လူမျိုးလည်း ကြီးပွား တိုးတက်၏
စကားပြေကောင်း ရေးတတ်၍ စာပေကြီးပွား တိုးတက်သည်ကို သာဓကပြရလျှင်၊ အင်္ဂလိပ်စာပေကို ပြနိုင် ပေသည်
ထိုကြောင့် စကားပြေစီကုံးနှုန်းဖွဲ့ပုံ အလွန်တစ်ရာ အရေးကြီးသည်ကို သတိချပ်သင့်လှပေသည်
မြန်မာစကားပြေ အရေးအသားအရာတွင် မင်းဘူးဦးဩဘာသ ဆရာတော်၏ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဖွဲ့ ဇာတ်တော်ကြီးများမှာ အလွန်ကောင်းမွန်သည်ဟု ကျော်စောသည်
စာရေးဆရာ သိပ္ပံမောင်ဝ သည်လည်း ဝါကျတိုတိုများဖြင့် ရှင်းလင်းထိရောက်စွာ ပြေပျစ်အောင်ရေးဖွဲ့နိုင်ခဲ့သည်
ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်းကလည်း ခွန်အားရှိသောစာ အမည်ဖြင့် စာပေဝါကျများမှန်ကန်စွာရေးဖွဲ့သီကုံးတတ်ရန်အတွက် လမ်းညွှန်အကြံပြုခဲ့သည်
ဆရာဇေယျ၏ စာကောင်းပေကောင်း အမည်ရှိ ဆောင်းပါးနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦး၏ သတင်းစာသုံးမြန်မာစာ အမည်ရှိဆောင်းပါးတို့သည်လည်း မြန်မာစာပေ အခြေမြင့်ရေးအတွက် တတပ်တအား ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့ကြသည်
နက္ခတ္တရောင်ခြည်သည် လောကီပညာရသစုံ မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်ကာ၊ နာယကများ ဖြစ်ကြသော ဦးတင်အောင်၊ ဒေါက်တာအောင်နိုင်၊ ကေလာသဆရာအောင်တို့နှင့် စာတည်းချုပ် ဦးကျော်မိုးသိန်းတို့ ဦးစီး၍ နက္ခတ္တရောင်ခြည်စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေပြီး၊ ထုတ်ဝေသက်တမ်း ကြာညောင်းလှပြီ ဖြစ်သော ဝါရင့် မဂ္ဂဇင်း တစောင်ပင် ဖြစ်သည်
ယနေ့ထိ ဆက်လက်ထုတ်ဝေနေဆဲ ဖြစ်သည့်အပြင် စာပေလောကတွင် အရှိန်အဝါ ကြီးသော နက္ခတ္တရောင်ခြည်တွင် တွေ့ဆုံခြင်းရောင်ခြည်၊ ပညာပေးရောင်ခြည်၊ လက္ခဏာရောင်ခြည်၊ ထူးခြားဆန်းကြယ်ရောင်ခြည်၊ ဆေးမြီးတိုဆေးဗေဒရောင်ခြည်၊ ကျင့်စဉ်အစီအရင်ရောင်ခြည်၊ စိတ်စွမ်းအင်ဂါထာမန္တန်ဗဟုသုတရောင်ခြည် စသဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကဏ္ဍများဖြင့် စာမျက်နှာ ၂၅၀ ဝန်းကျင်ဖြင့် ရိုက်နှိပ်ပြီး၊ တနှစ်လျှင် တကြိမ် ပိုမိုထူထဲသော အထူးထုတ် ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသည်
သီရိပျံချီ ရင်မေ FRCS FRCP FRCOG (စက်တင်ဘာ ၁၉၀၀ – ၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၈) သည် မြန်မာ သမားတော် နှင့် ဆရာမ တဦး ဖြစ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး သားဖွားမီးယပ် အထူးကု ဆရာဝန်ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှဘားမား တွင် Caesarian ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
သူမသည် May's disease ဟုခေါ်သော amoebic vaginitis ဆိုင်ရာ သုတေသနကြောင့်လည်း လူသိများသည်
ရင်မေသည် ဂျပန်ခေတ် တွင်း အဓိက သားဖွားဆေးရုံ (၁၉၄၂-၁၉၄၅) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စစ်အတွင်း ဆေးနှင့် သူနာပြုကျောင်း (၁၉၄၃-၁၉၄၅) ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည်
စစ်ကြီးအပြီးတွင် Lady Dufferin သားဖွားဆေးရုံတွင် 1946 ခုနှစ်မှ 1959 ခုနှစ်အထိလည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆေးပညာဌာန၏ သားဖွားမီးယပ်ဌာနအကြီးအကဲအဖြစ် 1947 ခုနှစ်မှ 1959 ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်
သူမ၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် Dufferin ဆေးရုံ သည် 1957 ခုနှစ်တွင် Royal College of Obstetricians and Gynecologists အသိအမှတ်ပြုသားဖွားဆေးရုံဖြစ်လာခဲ့သည်
ရင်မေကို ၁၉၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှမြန်မာပြည် ပြည်မြို့  တွင်  မွေးဖွားခဲ့သည်
ဖခင် ဦးကျော်သည် ထိုအချိန်က ပြည်မြို့ ဒုကော်မရှင်နာ၊   ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်မှုတွင် အလယ်အလတ်အဆင့် အရာရှိဖြစ်ခဲ့ကာ ၁၉၄၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
မွေးချင်း အကို သိန်းကျော် တယောက်ရှိသည်
ရန်ကုန်ကောလိပ် တွင် နှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ကတ္တားတက္ကသိုလ်တွင် ဆေးပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် MB (ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ရွှေတံဆိပ်) ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်
ထို့နောက် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် သားဖွားမီးယပ်နှင့် သားဖွားမီးယပ်ပညာဘွဲ့လွန်ဘာသာရပ်အတွက် ယူကေသို့ မထွက်ခွာမီ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး တွင် တစ်နှစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
1927 ခုနှစ်တွင်သူမသည် အင်္ဂလန်တော်ဝင်ဆရာဝန်များကောလိပ်နှင့်အင်္ဂလန် တော်ဝင်ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များ ကောလိပ်တို့မှသူမ၏ LRCP နှင့် MRCS အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များကိုရရှိခဲ့သည်
နောက်ထပ် နှစ်နှစ်လေ့ကျင့်ပြီးနောက် သူမသည် FRCS ပညာသင်ဆု (မီးယပ်ဗေဒအထူးပြု) ကို 1929 ခုနှစ်တွင် Edinburgh တော်ဝင်ကောလိပ် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များ မှ ရရှိခဲ့ပြီး  သမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် မြန်မာအမျိုးသမီး FRCS ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူမသည် Dublin (1929) နှင့် Vienna (1930) တို့တွင် ခေတ္တမျှ နေထိုင်ပြီးနောက် ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ  သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် Lady Dufferin သားဖွားဆေးရုံ ၏ လက်ထောက်ဆေးရုံအုပ်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်
ဆေးရုံကြီးတစ်ခု၏ လက်ထောက်အကြီးအကဲအဖြစ် သူမသည် ကိုလိုနီခေတ်က ရန်ကုန် (ရန်ကုန်) တွင် အဓိက တည်ရှိသော နိုင်ငံခြားဖွား သမားတော်များနှင့် အထူးကုဆရာဝန်ကြီးများ ပါဝင်သော သေးငယ်သော ကိုလိုနီခေတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသိုက်အဝန်း၏ အထက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်
(1930-1936 ဆေးရုံတွင် သူမ၏အထက်အရာရှိနှစ်ဦး (၁၉၃၀-၁၉၃၆) မှာ ဗြိတိသျှ IMS အရာရှိများဖြစ်သည်- Lt. Col. ST Crump (1930–1931) နှင့် Lt. Col. ML Treston (1931-1936)
ရင်မေသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခေတ်မီ သားဖွားမီးယပ်နှင့် မီးယပ်ကုသရေး (OGOBGYN) အလေ့အကျင့်များ တိုးချဲ့ရာတွင် အရေးပါသော၊ သူမသည် နိုင်ငံအတွင်း Caesarian အပိုင်း ကို ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်
သူမသည် ရန်ကုန်ဆေးကောလိပ် တွင် သားဖွားမီးယပ် ပရိုဂရမ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော MBBS ဘွဲ့ရများကို မီးယပ်သားဖွား ဘာသာရပ်ဖြင့် အထူးပြု၍  နှင့် 1937 ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘာသာဖြင့် အဓိကသင်ကြားပေးသော ပထမဆုံး သားဖွားဆရာမများအတွက် သားဖွားမီးယပ် သင်တန်းကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
သူမသည် တစ်ချိန်လုံး ထိုပညာရပ် နယ်ပယ် အတွက် ပေး‌ဆပ်ခဲ့သည်
1937 ခုနှစ်တွင် သူမသည် May's disease ဟုအမည်ပေးထားသော amoebic vaginitis အကြောင်း အိန္ဒိယဆေးဘက်ဆိုင်ရာပြန်တမ်း တွင် အကျော်ကြားဆုံးသုတေသနစာတမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်
ရင်မေသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း (၁၉၄၂-၁၉၄၅) အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကသားဖွားဆေးရုံကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသည်
ဂျပန်တို့၏ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် Dufferin ဆေးရုံပျက်ဆီး သွားသောကြောင့်ဖြစ်သည်
Dufferin မှ လူနာများကို ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသော်လည်း ဂျပန်ဘုရင့်တပ်မတော်မှ  ဆေးရုံကို ဂျပန်သီးသန့်အသုံးပြုရန် ၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် သိမ်းယူခဲ့ပြီး ဂျပန်မဟုတ်သူများကို ဆေးရုံပေးမတက်ခဲ့ပေ
ထို‌ဆေးရုံ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်း အများစုလည်း ထွက်ပြေးခဲ့ကြသဖြင့် ဝန်ထမ်း အင်အားနည်းပါးနေသည်
ရင်မေ ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ခင်ပွန်း မင်းစိန် နှင့် ၎င်းတို့၏သားငယ်နှင့်အတူ  အထက်မြန်မာပြည်သို့ စစ်ဘေးရှောင် ခဲ့သည်
သို့သော် ကိုယ်ဝန် ရှိလျှက်နှင့် မိသားစုကို ခွဲခွာပြီး တကိုယ်ထည်း ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည် c. 1942
ထို့နောက် သားဖွားယူနစ် အကြီးအကဲအဖြစ် ဒေါက်တာ ဘသန်း တည်ထောင်သည့် ယာယီဆေးရုံဖြစ်သည့် BIA ဆေးရုံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
အကြီးဆုံး စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် မီးယပ်ဆိုင်ရာ ၀န်ထမ်းမရှိခြင်း ဖြစ်သည်
ထိုအချိန်က အတွေ့အကြုံနုသေးသည့် ဒေါက်တာ ကြည်ပေါ နှင့် သူနာပြုဆရာမလေး တစ်ဦးသာ ခန့်ထားနိုင်ခဲ့သည်
ကိုယ်ဝန်ဆောင် ရင်မေသည်  မောပန်းလွယ်သော်လည်း ဆေးရုံတွင် နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့သလို၊ ကိုယ်တိုင် မီးဖွားပြီး နောက်ညမှာပင် လူနာ့ အသက်ကယ်ဖို့ အလုပ်ပြန်ဆင်းခဲ့သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တာမွေမြို့နယ် တွင် သားဖွားဆေးရုံကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် ထူးချွန်သော ခွဲစိတ်ဆရာဝန်နှင့် ပါမောက္ခဖြစ်လာမည့် ဒေါက်တာကြည်ပေါ သည် ၎င်း၏လက်ထောက်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုသားဖွားဆေးရုံသည် မိခင်လောင်း အများအပြား အားထားရာ ဖြစ်လာပြီး မျိုးဆက်သစ် လူငယ်သမားတော်များနှင့် သူနာပြုများစွာအတွက်လည်း  သင်ကြားရေးကွင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်
ရင်မေ သည် Dr. ဘသန်းနှင့် အက်စ်ဆန် တို့နှင့်အတူ စစ်အတွင်း ဆေးနှင့် သူနာပြုကျောင်းများ ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်
သုံးယောက်လုံးက  ကြီးကြပ်ပြီး စာမေးပွဲများကိုလည်း  စစ်ပေးခဲ့သည်
စစ်ကြီးအပြီးတွင် သူမသည် နိုင်ငံ‌ကျော် မီးယပ်သားဖွား ဆိုင်ရာ သမားတော် နှင့် ဆရာမ ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော Dufferin ဆေးရုံ၏ အကြီးအကဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆေးပညာဌာန၏ သားဖွားမီးယပ်ဌာန အကြီးအကဲအဖြစ်လည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
1946 နှင့် 1948 ခုနှစ်ကြားတွင် Dufferin ၏ အကြီးအကဲ (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်ရေးမှူး) အဖြစ်လည်း ကိုလိုနီခေတ် အရပ်ဘက်ရေးရာဝန်ဆောင်မှု Burma (CAS-B) ဟုခေါ်သော ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်မှုတွင် ဗမာ့ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်
မြန်မာ့မီးယပ်ဆရာဝန် များအတွက် ပြည်တွင်းတွင် တော်ဝင်ကောလိပ် က အသိအမှတ်ပြု ဆေးရုံရှိခြင်း သည် FRCOG ပညာသင်ဆုရရန်  ပိုလွယ်စေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် သားဖွားမီးယပ်အထူးကု တော်ဝင်ကောလိပ် မှ သင်ကြားရေးဆေးရုံအဖြစ် Dufferin ဆေးရုံကို အသိအမှတ်ပြုရေးသည် သူမတာဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထိုအတောအတွင်းရင်မေသည်လည်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် FRCOG ဖြစ်လာခဲ့သည်
၎င်းသည် သူမ၏ တတိယဘွဲ့ဖြစ်သည်
သူမသည် 1954 ခုနှစ်တွင် Royal College of Physicians, Edinburgh မှ FRCP ဖြစ်လာခဲ့သည်
သူမသည် မတူညီသော ပညာရပ်သုံးခုတွင် ဘွဲ့ရရှိသည့် ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုးဖြစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခေတ်မီဆေးပညာရှေ့ဆောင်များထဲမှ  တဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပါသည်
ပါမောက္ခ ရင်မေသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း ဆက်လက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်း ၏ အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်လည်းဖြစ်သည်
၁၉၇၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ခင်ပွန်းဖြစ်သူ မင်းစိန်သည် ခြောက်ပတ်အကြာ ၁၉၇၈  နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ထမ်းဆောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့တာဝန်များ အတွက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီ ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်
ရင်မေသည်  IMS ဗိုလ်ကြီး ဒေါက်တာ မင်းစိန် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်
1936 ခုနှစ်တွင် မင်းစိန်    BMS  (မြန်မာ IMS) ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်
မင်းစိန်သည် ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှ  တပ်ဖွဲ့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်
၎င်းတို့ ဇနီးမောင်နှံတွင် သား အစာအိမ်ရောဂါ အထူးကု ဒေါက်တာ သိန်းထွဋ် နှင့် သမီးတဦး ရှိသည်
မွေးစားသား မြသိန်းဟန် သည်လည်း နောင်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ဆေးတပ်၏ ဒါရိုက်တာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒေါက်တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်
ထနောင်းအိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungaint)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကျွယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၀ ဦး၊ မ ၁၉၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်ဖရွာသစ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wethpaywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝက်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်
ဧကကနိပါတ် - ၄
ကုလာဝကဝဂ် -၃၆- သကုဏဇာတ်
မိမိနေသောနေရာအရပ်၌ ဘေးဖြစ်မည်ကို ပညာရှိငှက်က ပြောပါလျက် မပြောင်းရွှေ့ဘဲနေသဖြင့် ပျက်ကြသောငှက်များ အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည်မြတ်စွာဘုရားထံ ကမ္မဋ္ဌာန်းယူကာ ကောသလတိုင်းဝယ် ပစ္စန္တရာဇ် ရွာငယ်တစ်ရွာကိုအမှီပြုလျက် တောကျောင်း၌ နေသတတ်
ရှေးဦးစွာ နေထိုင်သော လမှာပင် မီးလောင်လေ၏
ထိုအခါ ရဟန်းသည်ကျောင်းသစ်ဆောက်ရန် ဒါယကာတိုပအား ပြောကြားလေလျှင် ဒါယကာတို့သည် လယ် ရေ သွင်းပြီးမှဆောက်မည်၊ မျိုးကြဲပြီးမှ ဆောက်မည်၊ ကာရံပြီးမှ ဆောက်မည်၊ ပေါင်းမြတ်သုတ်သင်ပြီးမှ ဆောက်မည် စသည်ဖြင့် အချိန်ကာလ ရွေ့လာကာ တစ်ဝါတွင်းလုံးလွင်ထီးခေါင်၌ ဆင်းရဲစွာ နေရ၏
သို့အတွက် ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ပါသော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာတရားထူးကို မရလေ
ဝါကျွတ်၍ပဝါရဏာပြုပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားထံ အဖူးအမြော်သွားပြီးလျှင် အကြောင်းစုံလျှောက်ထားလေ၏
မြတ်စွာဘုရားလည်း “ချစ်သား ရဟန်း ... သင်သည် ရှေးအခါတိရစ္ဆာန်တို့သည်ပင် လျောက်ပတ်သော နေရာအရပ်ကို သိသေးသည်၊ ယခုအခါ လူဖြစ်လျက်လျောက်ပတ်သော နေရာကို အဘယ်ကြောင့် မသိသနည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ငှက်ပညာရှိ တစ်ကောင်သည် ငှက်အပေါင်းခြံရံကာ တောအရပ်ဝယ် အခက်၊ အရွက်နှင့် ပြည့်စုံသော သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်၌ နေလေ၏
တစ်နေ့သ၌ငှက်တို့နေသော သစ်ပင်ကြီး၏ အကိုင်းအခက်တို့သည် အချင်းချင်း ထိခိုက်ပွတ်တိုက်မိသည်ရှိသော် အမှုန့်ဖြစ်၍ ကျလေ၏
နောက် ထိခိုက်သောနေရာမှ အခိုး ထလေ၏
ထိုအခါ ငှက်ပညာရှိသည်အကိုင်းချင်း ထိခိုက်၍ကျသော အမှုန့်ကို လည်းကောင်း၊ ထိခိုက်ရာ အရပ်မှ ဖြစ်သောအခိုးကို လည်းကောင်း မြင်လေလျှင် “ဤအကိုင်းတို့ ထိခိုက်ဖန်များလတ်သော် ပူ၍မီးထွက်ကုန်လတ္တံ့၊ ထိုမီးအောက်သို့ ကျလတ်သော် သစ်ရွက်ဟောင်း သစ်ရွက်ခြောက်တို့ကိုမီးလောင်ကုန်လတ္တံ့၊ သစ်ရွက်ကို မီးလောင်လတ်သော် သစ်ပင်ကြီးကို မီးလောင်လတ္တံ့၊ဤသစ်ပင်ကြီး၌ နေရန်မသင့်၊ အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် သင့်သည်” ဟုဆင်ခြင်စဉ်းစားက ငှက်အပေါင်းတို့အား -“အိုငှက်အပေါင်းတို့ ... ငါတို့ နေရာ သစ်ပင်ကြီးမှ မီးထွက်၍ လောင်လိမ့်မည်၊ ငါတို့မှီခိုအားထားရာ သစ်ပင်ကြီးမှာ ဘေးဖြစ်တော့မည်၊ ဤသစ်ပင်ကြီးကို စွန့်လွှတ်၍တစ်နေရာသို့ သွားကြပါ” ဟု ပြောဆို ဆုံးမလေ၏
ငှက်ပညာရှိစကားကို နားထောင်သော ငှက်အပေါင်းတို့သည် ငှက်ပညာရှိနှင့်အတူ အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကြကုန်၏
ပညာမဲ့သော ငှက်တို့သည်“ရေတစ်ပေါက် တစ်စက် မျှသာ ရှိသော ရေအိုင်ထဲမှာ မိကျောင်းကို မြင်ရာသလော” ဟုဆင်ခြင်ပေးကာ ငှက်ပညာရှိ စကားကို မနာယူကြဘဲ ထိုသစ်ပင်ကြီးမှာပင် ကျန်ရစ်ကုန်၏
တစ်နေ့သ၌ငှက်ပညာရှိ ဆင်ခြင် စဉ်းစားသည့်အတိုင်း မီးဖြစ်လာကာ သစ်ပင်ကြီးကို မီးလောင်လေ၏
အခိုးအလျှံ ထလတ်သော် အခိုးသင့်သော ငှက်တို့သည် တခြားသို့ မပျံနိုင်ကြဘဲမီးထဲသို့ကျ၍ သေကျေပျက်စိးကြကုန်၏
ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ ထိုရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ငှက်ပညာရှိ ပရိသတ်သည် - ယခုအခါ ဘုရားပရိသတ်
ငှက်ပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ပညာရှိတွေး၊ လာမည့်ဘေး၊ အဝေးကပင်သိ
(၂) သင့်လျော်, မလျော်၊ ရပ်နှစ်ဖော်၊ သိသော်ချမ်းသာ၏
သကုဏဇာတ် ပြီး၏
စတုက္ကနိပါတ် - ၁
ကာလိင်္ဂဝဂ် -(၃၀၈) သကုဏဇာတ်
ကျေးဇူးကန်းသော ခြင်္သေ့၏ ခံတွင်း၌ စူးဝင်နေသည့် အရိုးကို နုတ်ပေးသော သစ်တောက်ငှက် အကြောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် သူပြုဖူးသော ကျေးဇူးကို မသိလေ
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ဒေဝဒတ် ကျေးဇူးမသိသောအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဝေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ ကျေးဇူးကို မသိတတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ကျေးဇူးကိုမသိတတ်သည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာဝယ် သစ်တောက်လောက်ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်လေ၏
ထိုအခါ ခြင်္သေ့တစ်ကောင်သည် အသားကိုစားစဉ် လည်ချောင်း၌ အရိုးတစ်ခုသည် စူးဝင်လေ၏
လည်ပင်းသည် ဖူးဖူးရောင်လျက် အစားမစားနိုင်၊ အလွန်နာကျင်သော ဝေဒနာဖြစ်လေ၏
အစာရှာသွားသော သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် ထိုခြေင်္သေ့ကိုမြင်လျှင် သစ်ခက်၌ နားနေလျက် “အဆွေခြင်္သေ့ ... သင်အား အဘယ်ကြောင့် ဆင်းရဲဝေဒနာ ဖြစ်သနည်း” ဟု မေးလျှင် ခြင်္သေ့သည် လည်ချောင်း၌ အရိုးစူးဝင်သော အကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏
ထိုအခါ သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် “အဆွေခြင်္သေ့ ... သင်၏ လည်းချောင်း၌ စူးဝင်နေသော အရိုးကို နုတ်၍ပေးလိုပါ၏
ကိုက်သတ်မည်ကို ကြောက်သဖြင့် သင့်ခံတွင်းသို့ ငါမဝံဝံ့ပါ” ဟု ပြောလေ၏
ထိုအခါ ခြင်္သေ့သည် “အဆွေသစ်တောက်လောက်ငှက် ... မကြောက်ပါလင့်၊ သင့်ကို ငါ မကိုက်သတ်ပါ၊ ငါ၏ အသက်ကိုပေးပါလော့” ဟု တောင်းပန်လေ၏
သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် ကောင်းပြီး အသက်ကို ပေးမည်ဟု ဝန်ခံပြီးလျှင် ခြင်္သေ့ကို လက်ယာနံပါးဖြင့် အိပ်စေလျက် ကိုက်သတ်မည်၊ မသတ်မည်ကို ဘယ်သူသိနိုင်မည်နည်းဟု ကြံစည်ဆင်ခြင်လျက် ခံတွင်းကို မပတ်နိုင်အောင် အောက်နှုတ်ခမ်းနှင့် အထက်နှုတ်ခမ်း၌ တုတ်လှံတံထောက်လျက် ခံတွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် အရိုးစွန်းကို နှုတ်သီးဖြင့်ကိုက်၍ နုတ်လေ၏
အရိုးကျွတ်ကျလတ်သော် ခံတွင်းမှထွက်၍ လှံတံကို ပယ်ပြီးလျှင် သစ်ခက်၌ နားပြန်၏
ခြင်္သေ့လည်း ရောဂါပျောက်ကင်း ချမ်းသာလေ၏
တစ်နေ့သ၌ ခြင်္သေ့သည် ကျွဲတစ်ကောင်ကိုသတ်၍ စားကာနေ၏
ထိုအခိုက် သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် အသက်ကိုပေးခဲ့ဖူးသော ကျေးဇူကို သိ၊ မသိ စုံစမ်းမ်ညဟု ခြင်္သေ့အထက်ရှိသော သစ်ခက်၌နားလျက် -“အို - ခြင်္သေ့မင်း ... သင့်အား အကျွန်ုပ် ရှိခိုးပါ၏
အကျွန်ုပ်သည် စွမ်းအားရှိသမျှ အသင်တို့ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးပါ၏
အကျွန်ုပ်သည် အနည်းငယ်မျှရှိသော အမဲသားကို ရလိုပါ၏” –ဟု ခြင်္သေ့မင်းနှင့် စကားပြောဆိုကာ အမဲသားကို တောင်းလေ၏
ထိုစကားကိုကြားလျှင် ခြင်္သေ့မင်းသည် -“အို-သစ်တောက်လောက်ငှက် ... သင်သည် ငါ၏ သွားကြားရောက်ပါလျက် အသက်ရှည်စွာ နေရခြင်းကား အသွေးအသားကို စားသောက်ကာ အမြဲကြမ်းကြုတ်နေသော ငါခြင်္သေ့၏ ပေးကမ်းပူဇော်ခြင်းပင် ဖြစ်၏” –ဟု သစ်တောက်လောက်ငှက်အား အသက်ပေးသော ကျေးဇူးကို မထောက်ထားဘဲ အရိုးနုတ်ပေးစဉ်က မသတ်သည့်အတွက် သူ့ကိုပင် ကျေးဇူးဆပ်ရဦးမည့်အဟန်ဖြင့် ပြောဆိုလေ၏
ထိုခြင်္သေ့စကားကိုကြားလျှင် သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် -“အို-ခြင်္သေ့မင်း ... ပြုအပ်သော ကျေးဇူးကိုမသိသောသူအား ပေါင်းဖော်မှီဝဲခြင်းကား အကျိုးမရှိပေ၊ ပြုခဲ့ဖူးသော ကျေးဇူးကိုမသိ၊ တုံ့ပြန်၍ မဆပ်သည့်ပြင် ကျေးဇူးကိုမသိ၊ တုံ့ပြန်၍ မဆပ်သည့်ပြင် ကျေးဇူးရှင်ကိုပင် ပြစ်မှားကျူးလွန်နေသူကို မငြူစူမဆဲရေးဘဲ ၎င်းထံမှ ဖြည်းညင်းသာယာစွာ ဖဲသွားရာ၏” –ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ကျေးဇူးကန်းသော ခြင်္သေ့မင်းထံမှ ဖဲသွားလေ၏
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -ရဟန်းတို့ -ထိုအခါ ခြင်္သေ့သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်
သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း
(၁) ကျေးဇူးမဲ့သား၊ သူယုတ်အား၊ လားလားမပေါင်းရာ
(၂) ကျေးဇူးရှင်းရင်း၊ ပြစ်မှားလျဉ်း၊ ဖြည်းညင်းဖဲခွာရာ
(၃) အသက်ကယ်ငြား၊ သစ်တောက်အား၊ ပြစ်မှားကေသရာ
သကုဏဇာတ် ပြီး၏
မော့ခလိန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Mawtkhalein)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်
ငမြင်းသောင် (အနောက်)ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Ngamyinthaung(West))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆားဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၂ ဦး၊ မ ၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦး နေထိုင်သည်
ယာဆောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yarhsawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
တဂေါင်းအိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tagaungaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ တဂေါင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အစု သီအိုရီ (set theory) ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ယုတ္တိဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်ပြီး၊ အရာဝတ္ထုများကို စုဝေးထားသော အစု (set) ဟု ခေါ်ဆိုသည့် အစုအဝေးများကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်
မည်သည့် အရာဝတ္ထုမျိုးကိုမဆို အစုသီအိုရီမှ အစုများဖွဲ့၍ လေ့လာနိုင်သော်လည်း အစုသီအိုရီကို သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများကို လေ့လာရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသည်
သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတိုင်းနီးပါးကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစုသီအိုရီအကို အသုံးပြု၍ ရေးသားနိုင်သည်
ဘာသာရပ်များတွင် သီအိုရီတစ်ခုကို အစပျိုးသူ ပညာရှင် အများအပြား ရှိလေ့ရှိသော်လည်း ခေတ်ပေါ်အစုသီအိုရီကို ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ဂျော့ ကန်တာ (George Cantor) တစ်ဦးတည်းက အဓိက အစပျိုးခဲ့သည်ဟု ဆိုလေ့ရှိသည်
နှစ်ဆယ်ရာစုဦးပိုင်း၌ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ paradox ခေါ် အဓိပ္ပာယ်မဲ့ယောင် သဟဇာတ မကိုက်ညီမှုများ မတွေ့ရှိခင်အထိ ရိုးရိုးအစု သီအိုရီ (naive set theory) ဖြင့်သာ လုံလောက်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း သဟဇာတ မကိုက်ညီမှု ပြဿနာများကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် အက်ဆီယမ်ကျကျ အစုသီအိုရီ (axiomatic set theory) လိုအပ်လာသည်
၎င်း အက်ဆီယမ်စနစ်များအနက် ဇာမလို-ဖရန်ကယ် အက်ဆီယမ်များ (Zermelo–Fraenkel axioms) နှင့် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း အက်ဆီယမ် (axiom of choice) ကို ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ZFC ဟု အတိုကောက်ခေါ်သည့် စနစ်မှာ အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်
ဝက်သတ်ကုန်းရွာ၊ အိုးကွဲ
စကော့တလန်နိုင်ငံသည် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်
ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ၃ ပုံ ၁ ပုံကို နေရာယူထားပြီ: တောင်ဘက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မြောက်ရေလက်ကြားနှင့် အိုင်းရစ်ပင်လယ်တို့ ရှိကြသည်
ကုန်းမကြီ: အပြင် စကော့တလန်တွင် ကျွန်းငယ်ပေါင်း ၇၉၀ ရှိပြီ: မြောက်ဘက်ကျွန်းစုများနှင့် ဟာဘရိုက်ကျွန်းများ တို့လည်း ပါဝင်သည်
နိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သော အီဒင်ဘပ်ခ်မြို့သည် ဥရောပ၏ အကြီ:ဆုံးသော ငွေကြေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်
အီဒင်ဘပ်ခ် သည် ၁၈ ရာစု အတွင်းက စကော့ခ် တို့အား စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် စက်မှုလုပ် ငန်း တိုးတက်မှု တို့ ဖြစ်ပေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်
စကော့တလန်ရှိ အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သော ဂလက်စဂိုမြို့သည် တစ်ချိန်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထွန်းကားဆုံး စက်မှု မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ယခုတိုင်အောင် မဟာဂလက်စဂို မြို့ပြ ဒေသတွင် တည်ရှိနေသေးသည်
စကော့တလန်၏ ရေပိုင်နက်မှာ မြောက်အတ္တလန္တိတ်နှင့် မြောက်ပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ပြီ: ဥရောပ သမဂ္ဂရှိ ရေနံ အများဆုံး ထွက်ရှိရာ နေရာ ဖြစ်သည်
ထိုအကြောင်းကြောင့် တတိယ အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သော အဘာဒင်းန် မြို့အား ဥရောပ၏ ရေနံမြို့တော်အဖြစ် အမည်တွင်စေခဲ့လေသည်
စကော့တလန် ကင်းဒမ်းသည် ၁၇၀၇ ခုနှစ်အထိ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်ခုအဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်
သို့သော်လည်း ၁၆၀၃ ခုနှစ် စကော့တလန်ရှိ ဂျိမ်း ၄ ဘုရင် စိုးစံစဉ် အချိန်ကတည်းက အင်္ဂလန် နှင့် အိုင်ယာလန် ကင်းဒမ်းနှင့်အတူ ပြည်ထောင်စု အဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်
၁၇၀၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်တွင် အင်္ဂလန်နှင့် နိုင်ငံရေး အရ ပေါင်းစဉ်းခဲ့ပြီး ဂရိတ်ဗြိတိန် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုပေါင်းစည်းမှုမှာ ၁၇၀၆ ခုနှစ်တွင် သဘောတူခဲ့သော ပေါင်းစည်းမှု ဥပဒေနှင့် နှစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပါလီမန်များမှ တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီခဲ့သော ပေါင်းစည်းရေး ဥပဒေများကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်
စကော့တလန်တွင်မူ အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်မှုများ ရှိခဲ့သည်
စကော့တလန်၏ တရားဥပဒေစနစ်မှာမူ အင်္ဂလန်၊ ဝေလနယ်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်တို့မှ တသီးတခြား ရှိနေခဲ့သည်
စကော့တလန် ပြည်သည် ဗြိတိသျှကျွန်းစု၏ မြောက်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်
ရှေးအခါက ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်းဖြင့် တသီးတခြား လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်၏နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဗြိတိန် နိုင်ငံတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်
အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်ဖြင့်၎င်း၊ အနောက် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖြင့်၎င်း၊ ဝန်းရံ လျက်ရှိသော စကော့တလန်ပြည်မှာ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် အလွန် အကွေ့အကောက် များ၍ ကျွန်းစုအများ ပါဝင်သည်
အနောက်ဘက်တွင် ဟက်ဗရိဒီး ကျွန်းစုရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင် အော့ကနီနှင့် ရှက်တလန်ကျွန်းစုများ ရှိသည်
စကော့တလန် ပြည်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃ဝ၄၁ဝ ရှိ၏
၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅ဝ၉၅၉၆၉ယောက်ရှိသည်
စကော့တလန်ပြည်၌ သာယာကြည်နူးဖွယ် ကောင်းသော အင်းအိုင်အများအပြားကို တွေ့နိုင်၍ လော့လို မန်မှာ အကြီးဆုံးအိုင် ဖြစ်သည်
ဤကဲ့သို့ အင်းအိုင်များ၊ လွင်ပြင်များ၊ တောင်ကုန်းများဖြင့် သာယာလှသော စကော့ တလန်ပြည်မှာ ပထဝီဝင် သဘောအားဖြင့် မြောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းဒေသ၊ အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသနှင့် တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားလျက် ရှိသည်
မြောက်ဘက်တောင်ကုန်းဒေသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ် ပြင်မှ ပေ ၁၅ဝဝ မြင့်၍ တောင်ထူထပ်ပြီးလျှင် သီးနှံ မစိုက် ပျိုးနိုင်ချေ
တောင်ကြားများ၌ နွားမွေးမြူရေးအတွက် စားကျက် များ၊ အမဲလိုက်စခန်းများနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် ရေစီး သန်သော မြစ်များရှိသည်
ဤဒေသ၌ ဗြိတိသျှ ကျွန်းစု၏ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သော ဂရမ်ပီယန် တောင်တန်း ပါဝင်၍ အင်းအိုင်များဖြင့် သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းများရှိသည်
စာရေး ဆရာကြီး ဆာဝေါ်လတာစကော့သည် ယင်း ရှုမျှော်ခင်းများ အကြောင်းကို ကဗျာများ စပ်ဆိုရေးသားခဲ့လေသည်
အလယ် ပိုင်း မြေနိမ့်ဒေသသည် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သဖြင့် ဂျုံ၊ မြင်း၊ စားဂျုံ၊ မုယောစပါး နှင့် အခြားသီးနှံများ စိုက်ပျိုး၍ နွားနို့ လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်
ကျောက်မီးသွေး၊ သံနှင့် ရေနံလုပ်ငန်းများကို ဤဒေသ၌ တွေ့နိုင်၏
တောင် ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ၌ မြေဩဇာမကောင်းလှသော်လည်း သီးနှံ အမျိုးမျိုးကို စိုက်ပျိုးကြသည်
နွား၊ မြင်း၊ သိုးများ မွေးမြူ ရောင်းချခြင်းမှာ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်
စကော့တလန်ပြည်သည် ကမ္ဘာ့ မြောက်ပိုင်း၌ ကျရောက် လျက် ရှိသော်လည်း ပင်လယ်ရေက ဝန်းရံလျက်ရှိသည့်ပြင် ပင်လယ်ရေပူချောင်းမှ တိုက်ခိုက်သောလေကြောင့် ရာသီဥတုမှာ မပြင်းထန်လှချေ
အနောက်ဘက် တောင်တန်းများ၌ တနှစ် လျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် လက်မ ၁ဝဝ မှ ၁၅ဝ အထိ ရရှိ၍ အရှေ့ဘက်တွင်မူ မိုးရေချိန် ၂၅ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိ သာ ရရှိသဖြင့် ပို၍ ခြောက်သွေ့လေသည်
ဂလပ်စဂိုးမြို့မှာ စကော့တလန်ပြည်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၍ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ ရှိသည်
ယင်းမြို့ အနီးတွင် ကျောက်မီးသွေး တွင်းများနှင့် သင်္ဘောကျင်းများ ရှိသဖြင့် စကော့တလန်ပြည်၏ လူဦးရေထက်ဝက်ကျော်သည် ထိုမြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်
ဂလပ်စဂိုးမြို့၏ အနောက် တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပေ့ဇလီမြို့သည် အပ်ချည်ကြိုး လုပ်ငန်းကြောင့် ထင်ရှားသည်
အဗာဒင်းမြို့၌ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်းနှင့်ငါးဖမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများရှိ၍ နှမ်းဖတ် ကျောက် များကိုလည်း တူးဖော် ရောင်းချခြင်း ပြုသည်
ဒန်ဒီမြို့တွင် သင်္ဘော တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ရှိသည့်ပြင် လင်နင်ထည် အများဆုံးထွက်သည်
ဝီစကီအရက်နှင့် ဓာတု ဗေဒဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကိုမူ စကော့တလန်ပြည် အရပ်ရပ်၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်
စကော့တလန်ပြည်၏မြို့တော်မှာ အက်ဒင် ဗာရာမြို့ဖြစ်၍ ပညာဗဟုသုတဆိုင်ရာ သုတေသီလုပ်ငန်းများ ဖြင့် ထင်ရှားလေသည်
စကော့တလန်ပြည်၏ သမိုင်းကို လေ့လာပါမူ စစ်ပွဲများကို အများအပြား တွေရပေမည်
အင်္ဂလန်ပြည်ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သော နော်မန်လူမျိုးများသည် စကော့တလန်ပြည် ကိုပါ တစ်ပါတည်း သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသဖြင့် တိုင်းရင်းဖွားပစ် လူမျိုးများနှင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်တိုက်ခဲ့သော်လည်း မအောင် မြင်ချေ
၅ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အိုင်ယာလန်မှ စကော့ လူမျိုးများသည် ယခု စကော့တလန်ပြည်(ထိုစဉ်က ကယ်လီဒိုးနီးယားဟု ခေါ်သည်
အနောက်ဘက် ဒေသသို့ လာရောက်နေထိုင်ကြ၍ ၉ ရာစုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းဖွားပစ်လူမျိုး များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စကော့ဘုရင် ကင်းနက်မက်အယ်လပိုင်း လက်အောက်၌ စကော့တလန် ပြည်ကြီးကို တည်ထောင်ကြ သည်
၁၃ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ပထမအက်ဒွပ်သည် စကော့တလန်ပြည်ကိုသိမ်း၍ အင်္ဂလန်နှင့် ပူးပေါင်းရန် ကြံစည် အားထုတ်သည်တွင် ဆာဝီလျံဝေါလေ့ ခေါင်းဆောင်သော စကော့တို့က အပြင်းအထန် ခုခံကြသေး သော်လည်း ၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ဝေါလေ့သည် ဖမ်းဆီးကွပ်မျက် ခြင်းခံရ၍ စကော့တို့က အရေးနှိမ့်သွားခဲ့၏
သို့သော် စကော့ မျိုးချစ်ကြီး ရောဗတ်ဗရုစက အင်္ဂလိပ်တို့အား ပြန်လည် တိုက်ခိုက်သဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဒုတိယအက်ဒွပ်လက်ထက် တွင် စကော့လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်ရေး ပြန်၍ရကြသည်
အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ နတ်ရွာစံလျှင် စကော့ ဘုရင် ဆဋ္ဌမ ဂျိမ်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ပထမဂျိမ်း အဖြစ် ထီးနန်း ဆက်ခံသောကြောင့် စကော့တလန် နှင့်အင်္ဂလန်တို့မှာ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့လေသည်
သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးမှာမူ တသီးတခြားစီပင် ဖြစ်သည်
အင်္ဂလန်၌ ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပထမ ချားဘုရင် ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် စကော့တို့ ထကြွသည်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က စကော့တလန်ပြည်အား သိမ်းပိုက်လိုက်သည်
သို့သော် ဒုတိယချားဘုရင် နန်းတက်သောအခါ စကော့တလန် ပြည်သည် လွတ်လပ်သော သီးခြားနိုင်ငံ ဖြစ်ပြန်လေသည်
၁၇ဝ၇ ခုနှစ်သို့ ကျရောက်သောအခါ၌မူ ပူးပေါင်းရေးအက် ဥပဒေအရ စကော့တလန်နှင့် အင်္ဂလန်မှာ တစ်ခုတည်းသော အစိုးရ လက်အောက်တွင် တစ်ခုတည်းသော တိုင်းပြည် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေသည်
၁၉ ရာစု နှစ်တွင် စကော့တလန်ပြည်တွင် စက်ရုံကြီးများ၊ ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးများ၊ မီးရထားလမ်းများ စသည်တို့ကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်လာခြင်းဖြင့် လူဦးရေထူထပ်၍ စက်မှု လက်မှုထွန်းကားသောပြည် ဖြစ်လာသည်
စက်မှု လက်မှု ထွန်းကားခြင်းကြောင့် စကော့ လူမျိုးတို့မှာ လက်တွေ့ အလုပ်တွင် စိတ်ဝင်စားသူများ ဖြစ်လာကြသည်
စကော့လူမျိုးများ၏ဘာသာနှင့်စာပေစကော့ လူမျိုးများ၏ စာပေလောကတွင် စကော့ဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရှေးဟောင်းဂေးလစ်ဘာသာဟူ၍ ဘာသာ အမျိုးမျိုး ပါဝင်လျက် ရှိသောကြောင့် စကော့စာပေဟူရာ၌ များစွာအဓိပ္ပာယ်ကျယ်ဝန်း၍ အမျိုးမျိုးယူဆနိုင်သည်
ဂေးလစ် ဘာသာမှာ စကော့ လူမျိုးထဲ၌ပင် နားလည်သူ အလွန်နည်း သဖြင့် မထင်ရှားလှချေ
တိုင်းရင်းသား စကော့ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေသာလျှင် ထင်ရှားသည်
စကော့လူမျိုးများမှာ ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ပြင်သစ် တို့နှင့် မဟာမိတ် ဖြစ်ခဲ့ကြသဖြင့် စကော့ဝေါဟာရအများပင် ပြင်သစ်မှ ဆင်းသက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်
ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ၊ ပြင်သစ်ဝေါဟာရများနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူ၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက်ပုံ ကွဲပြားသော စကော့ဝါဟာရ အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်
သို့ရာတွင် လုံးဝ တစ်သီး တစ်ခြား ဖြစ်သော စကော့ဝေါဟာရများလည်း ရှိပေသေးသည်
စကော့တို့၏ ရှေးအကျဆုံးစာပေမှာ ၁၃ ရာစုနှစ်ကရေးသားခဲ့ သော တေးသီချင်းများဖြစ်၍ ယင်းခေတ်၏ ပထမဦးဆုံး ထင်ရှားလာသော ကဗျာဆရာမှာ တောမတ် ဆိုသူဖြစ်၏
စကော့ခေါင်းဆောင်ကြီး ဘရုစ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကဗျာလင်္ကာ စီကုံးရေးသားခဲ့သော ဂျွန်ဗားဗားသည် ၁၄ ရာစုနှင့်က ထင်ရှား သော ကဗျာဆရာဖြစ်သည်
၁၅ ရာစုနှစ်ကား အင်္ဂလိပ် ကဗျာ ဆရာကြီး ချော်စာ၏ အရေးအသားမျိုးကိုလိုက်၍ ရေးကြသော ခေတ် ဖြစ်၍ စကော့ကဗျာ ဆရာကြီး ဝီလျံဒန်ဗာသည် ထိုခေတ်၏ ကဗျာဆရာ အကျော်အမော်ပင် ဖြစ်၏
ယင်း ခေတ်ကုန်ခါနီးတွင် ကဗျာဆရာ ဂယ်ဗင်ဒေါက်ဂလပ်သည် 'အီးနီးယစ်'ကဗျာကို စကော့ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့၏
၁၅ ရာစုနှစ်၏ နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင်မူ ကဗျာလင်္ကာ ဖွဲ့နွဲ့မှု နည်းပါးသွား၍ စကားပြေနှင့် တေးသီချင်းများ ရေးစပ်မှု ခေတ်စားလာသည်
'ဂျိမ်းဟော့'၊ 'လေဒီနိန်း'၊ 'အယ်လန်ကန္နင် ဂမ်'စသော ကဗျာဆရာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း စကားပြေ ဆရာ ဂျွန်နော့၏ 'ခရစ်ယာန် သာသနာအရေးပုံ သမိုင်း'ကဲ့သို့ သော စကားပြေများနှင့် သီချင်းရေးဆရာဖာဂဆန်နှင့် ရောဗတ် ဗန်းတို့၏ သီချင်းများက ခေတ်စား နေသောကြောင့် တိမ်မြုပ် လျက် ရှိရသည်
ယခုခေတ်၌ပင် ချားမာရေး၊ ဂျွန်ဗပ်ခန်၊ ဗိုင်အိုလက်ဂျေးကပ် စသော စကော့စာရေးဆရာ အများအပြား ပင် စကော့ဘာသာဖြင့် စာပေရေးသား လျက်ရှိကြ၏
စကော့စာရေးဆရာများမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာပေရေး သားမှု၌လည်း ပြောင်မြောက် ကြလေသည်
ယထာဘူတ ပညာရှင် ဒေးဗစ်ဟယွမ်း၊ ဘောဂဗေဒပညာရှင် အဒမ်စမစ်၊ စကားပြောဆရာ ဗော့ဇဝဲ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာ စမောလက်နှင့် ကဗျာဆရာ ဂျိမ်းသွန်မဆင်တို့ကား ၁၈ ရာစုခေတ်က အင်္ဂလိပ် စာပေနယ်အတွင်း ထင်ရှားလာသော စကော့ စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသည်
၁၉ ရာစုနှစ်၌ ကျော်ကြားလာသော စာရေးဆရာ နှစ်ဦးမှာ ဆာဝေါ်လတာစကော့နှင့် ရောဗတ် လူဝီစတီဗင်ဆန် တို့ ဖြစ်ကြ၏
ဆာဝေါ်လတာစကော့၏ ကဗျာများနှင့် စတီ ဗင်ဆန်၏ ပုံဝတ္ထုများမှာ ယနေ့တိုင် လူကြိုက်များလျက် ရှိကြ သေးသည်
ထိုပုဂ္ဂိုလ်များမှ တစ်ပါး အခြား အသင့်အတင့် ကျော်ကြားသော စကော့စာရေးဆရာများမှာ ဂျွန်ဂေါ့၊ တောမတ် ကာလိုင်း၊ ဆာဂျိမ်းဗယ်ရီ၊ နေအိုမီမစ်ချီဆန်စသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြပေသည်
ဗင်းဟင် (တရုပ်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Binhin (Tayoke))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဗင်းဟင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဥပနိသျှဒ်ဆိုသည်မှာ တစုံတစ်ယောက်၏အပါး၌ ကပ်၍ထိုင်ခြင်း၊ ဗြဟ္မဝိဇ္ဇာကို ရရန်အတွက် ဆရာ၏ထံပါးမှာ ဆည်းကပ်ခစားခြင်းဖြစ်သည်
စင်စစ် ယင်းသည် အာတမာ၊ ပရာတမာ အစရှိသည်တို့ကို ဆန်းစစ်ဝေဖန်သော ဝေဒ၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်
ထို့ကြောင့် ယင်းကို ဝေဒါန္တ ဟုလည်းခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
ဝေဒကို ဗေဒဟုလည်းခေါ်သည်
အချို့က ဗေဒကို ဗေဒင်ဟုလည်းခေါ်ကြသည်
ဗေဒနှင့် ဗေဒင်မှာ မတူပါ
ဝေဒ သို့မဟုတ် ဗေဒမှာ အသိဉာဏ်ဖြစ်သည်
အသိဉာဏ်ကိုပင် ဝေဒ- ဗေဒ ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
ဗေဒင်မှာ ဗေဒ၏ အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်
(၁) သိက္ခာကျမ်း၊ (၂) ကပ္ပကျမ်း၊ (၃) ဗျာကရုဏ်းကျမ်း၊ (၄) ဆန်းကျမ်း၊ (၅) ဇောတိသကျမ်း နှင့် (၆) နိရုတ္တိကျမ်းတို့ဖြစ်ကြသည်
ဤခြောက်ကျမ်းသည် ဗေဒ၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြစ်၍ ဗေဒင်္ဂ ဗေဒင် ဟုခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်
ဝေဒမှာ လေးပုံရှိသည်
(၁) ရိဂ်ဝေဒ (ဣရုဝေဒ) (၂) သာမဝေဒ (၃) ယဇုဝေဒ (၄) အထဗ္ဗဝေဒ တို့ဖြစ်ကြသည်
ရသေ့ကြီးတို့သည် ဤဝေဒလေးပုံကို ခြုံပြီး အပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲခြားကြသည်
ယင်းတို့မှာ (၁) သံဟိတာ၊ ပရမတ်တာခေါ် ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ထုတ်ဖော်ခြင်း (၂) ဗြဟ္မဏ၊ ယဇ်ပူဇော်သော အစီအရင်တို့ကို ပြဆိုခြင်း (၃) ဥပနိသျှဒ်၊ ပရာတမာ၏ သရုပ်နှင့်စပ်လျှင်း၍ လေ့လာဝေဖန်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်
ဝေဒ အပိုင်းသုံးပိုင်းတွင် ဥပနိသျှဒ်မှာ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည့်အတွက် ယင်းကို ဝေဒါန္တဟုလည်းခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
ထိုဝေဒ၏ အပိုင်းသုံးပိုင်းကိုပင် ခြုံ၍ နှစ်ပိုင်းပြန်ခွဲသည်
(၁) ကမ္မကဏ္ဍ နှင့် (၂) ဉာဏကဏ္ဍတို့ ဖြစ်သည်
သံဟိတာနှင့် ဗြဟ္မဏတို့မှာ ကံကို ပဓာနထားသောကြောင့် ကမ္မကဏ္ဍမည်သည်
ဥပနိသျှဒ်သည် ဝေဒ၏ ဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဘိဓမ္မာဖြစ်၍ ဉာဏကဏ္ဍဖြစ်သည်
ဤအဘိဓမ္မာ၌ ဝေဒိကရသေ့ကြီးတို့သည် အတွင်း အဇ္ဈတ္တိကနှင့် စပ်လျဉ်းသော လျှို့ဝှက်ချက်တို့ကို ရဲရင့် ပြတ်သားစွာ ဝေဖန်ထားကြသည်
အိန္ဒိယအတွေးအခေါ်၏ မူလအလျဉ်မှာ ဤဥပနိသျှဒ်ကျမ်းများပင် ဖြစ်သည်
ဥပနိသျှဒ်ကျမ်း ရာကျော်ရှိသော်လည်း ပဓာနကျသော ဥပနိသျှဒ်မှာ ၁၂ စောင်မျှသာရှိသည်
ပညာရှင်တို့သည် အများအားဖြင့် ဤ ၁၂ စောင်ကိုသာ အလေးအမြတ်ပြုကြသည်
ယင်တို့မှာ (၁) အီသ၊ (၂) ကေန၊ (၃) ကဌ၊ (၄) ပြဿနာ၊ (၅) မုဏ္ဍက၊ (၆) မာဏ္ဍု (၇) ဧတ ရေယ၊ (၈) တေတ္တိ ရီယ၊ (၉) ဆာန္ဒေဂျ၊ (၁၀) ဗြိဟဒါရဏျက၊ (၁၁) သွေတာ သွတရ နှင့် (၁၂) ကောသီတကီ တို့ဖြစ်သည်
ဝေဒနှင့် ဥပနိသျှဒ်တို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ခုနှစ်ကို အတိအကျပြေနိုင်ရန် ခက်ပေသည်
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာထက် ရှေးကျသော ကာလက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်
ဘန့်ပြင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantpyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်ပြင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khinpyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ တောင်ဘို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉ ဦး၊ မ ၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်
ခင်တန်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khintangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ခင်တန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်တန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၆ ဦး၊ မ ၃၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဗလာဒီမီယာ ဗလာဒီမီရိုဗစ်ချ်ပူတင် (အင်္ဂလိပ်: Vladimir Vladimirovich Putin; ; ရုရှား: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин, IPA: [vlɐˈdʲimʲɪr vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ˈputʲɪn] ( )) သည် ရုရှားနိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၇) ရက်တွင် လီနင်ဂရက်မြို့၌ မွေးဖွားသည်
သူသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီမှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မေလအထိ ရုရှားသမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သည်
သမ္မတ မဖြစ်ခင် အချိန်က ပူတင်သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
သူသည် ကေဂျီဘီ အရာရှိ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုရှားအော်သိုဒေါ့ဖ် ဘုရားကျောင်းအသင်းဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်
လျူဒမီလာ ပူတင်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သမီးနှစ်ယောက် ရခဲ့သည်
၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၀ အထိ ကေဂျီဘီသည် ပူတင်အား အရှေ့ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဒရက်စဒန်မြို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်
အရှေ့ဂျာမနီအစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက်တွင် ပူတင်အား ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်ခေါ်ခဲ့ပြီး လီနင်ဂရက်သို့  သူပြန်လာခဲ့သည်
ပူတင်သည် ၁၉၉၀ ဇွန်လတွင် လီနင်ဂရက်စတိတ် တက္ကသိုလ်၏ နိုင်ငံတကာရေးရာဌာနတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး လက်ထောက်မော်ကွန်းထိန်းအောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်
၁၉၉၁ ဇွန်လတွင် သူ့အား စိန့်ပီတာစဘတ်ခ်မြို့ မြို့တော်ဝန်ရုံး နိုင်ငံတကာကော်မတီတွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်
သူ့အလုပ်မှာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး တိုးတက်ရန်နှင့် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်
ဓနိုးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ဓနိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဓနိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၄၇ ဦး နေထိုင်သည်
ဥတိုရွာ၊ တကော
ဆင်ကုန်းရွာ၊ ကျွဲတလင်း
ဂဠုန်ပြည် ဂဠုန်၊ နဂါးပြည် နဂါး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂဠုန်ပြည်တွင် ဂဠုန်မင်းမူ၍ နဂါးပြည်တွင် နဂါးမင်းမူသကဲ့သို့ သူ့နေရာတွင်သူ ကိုယ့်နေရာတွင်ကိုယ် တွင်ကျယ်ကြသည်
နဂါးပြည် နဂါး၊ ဂဠုန်ပြည် ဂဠုန် နှင့်အတူတူဖြစ်သည်
"နဂါးပြည် နဂါး၊ ဂဠုန်ပြည် ဂဠုန်ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း ကိုယ်အစိုးရတဲ့နေရာမှာတော့ ကြိမ်းဝါးတတ်တာမျိုးမို့" [၁၂၈၆] သောတ၊ တ
"မြန်မာ့သနင်း၊ မင်းတို့ပိုင်လျဉ်၊ ဆိုစဉ်စကား၊ မည်မကြားတည့်၊ နဂါးတစ်သုန်၊ ဂဠုန်ဝဲပျံ၊ လဲလက်ပံဟု၊ အသံဟဟ၊ ဟုံးစုံးကြလျက်၊" [၁၁၈၄] အာသံ * ၂၃
ယန် ဟွေယန် သည် ဆိုက်ပရပ်စ်-တရုတ် ဘီလျံနာ စီးပွားရေးသမား အိမ်ရာဖော်ထုတ်သူ အမျိုးသမီး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ကန်းထရီး ဂါးဒန်း ဟိုးလ်ဒင်း ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ အများစု ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်
ထိုရှယ်ယာများအား သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ယန် ဂိုကျန်း မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
သူသည် အာရှ၏ အချမ်းသာဆုံး အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်
သူ၏ ဖခင် ယန်ဂိုကျန်း သည် အိမ်ခြံမြေ ကုမ္ပဏီဖြစ်သော ကန်းထရီး ဂါးဒင်းကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၇၀% အား ကနဦး အများပိုင် ရှယ်ယာရောင်းချခြင်း မစတင်မီ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သူ့အား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်
.  ကန်းထရီးဂါးဒင်း၏ ကနဦး အများပိုင် ရှယ်ယာရောင်းချခြင်း သည် ဒေါ်လာ ၁.၆ ဘီလီယံမျှ တန်ဖိုးမြှင့်တင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ဂူဂဲလ်ကုမ္ပဏီ မှ ကနဦး အများပိုင် ရှယ်ယာရောင်းချခြင်း ပမာဏမျှ ရှိသည်
As of June 2019, Yang had a net worth of US$21.2 billion. ယန်သည် ဒါရိုက်တာဘုတ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ပြီး ဖော်ဘီမဂ္ဂဇင်း၏ အဆိုအရ ၂၀၁၄ တွင် ရှယ်ယာ အသစ်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ဒေါ်လာ သန်း ၄၁၀ မျှ ရှာပေးခဲ့သည်
ယန်သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်
ဆိုက်ပရပ်စ် စာရွက်စာတမ်းများ ဟု အမည်ပေးထားသော ပေါက်ကြားလာသည့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် ယန်သည် ဆိုက်ပရပ်စ် နိုင်ငံသားအဖြစ် ၂၀၁၈ တွင် ခံယူထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်
ထို့အတွက် နိုင်ငံသား နှစ်ခု ကိုင်ဆောင်ခွင့် မရှိသော သူမ၏ တရုတ်နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ အလိုအလျောက် ဆုံးရှုံးစေခဲ့သည်
ပင်ထောင်လောင်ဆောက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhtaunglaungsout)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ လောင်ဆောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
နတ္တောင့်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nattaunt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ နတ္တောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအီကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် တရုတ်နှင့်ကိုရီးယား ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဆိုဗီယက်တပ်ရင်းတွင် ၎င်း၏ဖခင် ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ခဲ့ရစဉ်က နေခဲ့သော ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရှိ ခါဘာရိုဗက်စ်အနီး ဗတ်စကိုရီရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၏မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြထားသည်
၎င်းကို မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ(DPRK)ကို စတင်တည်ထောင်သူ ဖခင်ကင်အီဆွန်းနှင့် ပထမဇနီးဖြစ်သူ ကင်ဂျုံဆူးတို့က မွေးဖွားသည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီး ကင်ဂျုံအီသည် ဖခင်ထံမှ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာကို ဆက်ခံသည်
ယခင်က ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အမျိုးသားကာကွယ်ရေး ကော်မရှင်၏အကြီးအကဲ၊ ကမ္ဘာတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံး ကိုရီးယားပြည်သူများ၏ တပ်မတော် (KoreanPeople's Army) ၏ တပ်ချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကင်ဂျုံအီအား မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏အကြီးအမှူး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ညွှန်းဆိုနိုင်ရန် မြောက်ကိုရီးယားအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီး ကိုရီးယားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်ရရှိသောအခါ ကင်ဂျုံအီမိသားစုသည် ပြုံယမ်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သည်
ပြုံယမ်းတွင် အခြေခံပညာကို သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့သည်
ကျောင်းနေစဉ်တွင် နိုင်ငံရေးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
လူငယ်ဒီမိုကရက်တစ်အဖွဲ့ (DYL - Democratic Youth League) တွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်
မာ့က်စ်ဝါဒနှင့် စာပေရေးရာများကို လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းကျောင်း၏DYL  အဖွဲ့ခွဲတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ခြောက်ကြိမ်မြောက်ပါတီညီလာခံ ကျင်းပပြီးသောအချိန်တွင် ပါတီ၏လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ကင်ဂျုံအီကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်
ပေါလစ်ဗျူရိုအဖွဲ့တွင် အကြီးတန်းရာထူး ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်
၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပသော ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံတွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသောအခါ ကင်ဂျုံအီသည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံမည့်သူအဖြစ် နိုင်ငံတကာက စတင်သိမြင်ခဲ့သည်
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြောက်ကိုရီးယားစစ်တပ် များကို ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်
စစ်တပ်သည် မြောက်ကိုရီးယားအတွက် အခြေခံကျသောကြောင့် တပ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်းသည် ၎င်းအတွက် အရေးပါသောအဆင့်ဖြစ်သည်
ကင်ဂျုံအီ အသက် ၅၀ ပြည့်မွေးနေ့ဖြစ်သော ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာလွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်
ဂျုံအီလက်ထက်တွင် ၎င်း၏ ဖခင်လက်ထက်ကထက် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် ပိုဆန်သည်
ကင်ဂျုံအီသည် ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီးများနှင့် ပါတီဝင် များထံမှ အကြွင်းမဲ့အမိန့်နာခံမှုနှင့် သဘောတူညီမှုကိုသာလိုလားပြီး အကြံဉာဏ်နှင့် ညှိနှိုင်းမှု အလိုမရှိခဲ့ပေ
ကင်ဂျုံအီသည် နိုင်ငံ၏ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကအစ ၎င်းကိုယ်တိုင် ညွှန်ကြားသည်
၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ကင်အီဆွန်းကွယ်လွန်သည်
ကင်ဂျုံအီသည် ၎င်း၏ အာဏာစုစည်းမှုရရှိစေရန် သုံးနှစ်အချိန် ယူခဲ့ရသည်
၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီ (Woker's Party of Korea)၏ တရားဝင်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်တွင် အမျိုးသာကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ကာကွယ်ရေးကော်မရှင် အကြီးအကဲရာထူးကို နိုင်ငံ၏အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ရန် ကြေညာခဲ့သောကြောင့် ၎င်းနေ့ရက်တွင်ပင် နိုင်ငံအကြီးအကဲအဖြစ် ကင်ဂျုံအီကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်
ကင်ဂျုံအီသည် ဝန်ကြီးချုပ် ချိုယုံရွမ်၊ ပါတီမန်ဥက္ကဋ္ဌကင်ယုံနန်တို့နှင့်အတူ ဖွဲ့စည်းထားသော မြောက်ကိုရီးယားအစိုးရနိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်မှုကဏ္ဍဟု အမည်ရှိသည့်သုံးဦး တွဲဖက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်
ကင်ဂျုံအီသည် စစ်တပ်ကိုအုပ်ချုပ်သည့် တပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ချိုယုံရွမ်သည် အစိုးရအဖွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ကင်ယုံနန်သည် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကိုလည်းကောင်း အသီးသီးတာဝန်ယူထားကြသည်
လက်တွေ့တွင် ကင်ဂျုံအီသည် နိုင်ငံနှင့်အစိုးရအဖွဲ့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားသည်
၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့အတွက် လူအများလက်ခံသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံရန် မလိုအပ်သော်လည်း၎င်းအနေဖြင့် ကိုရီးယား ပြည်သူ့စစ်တပ်၏ တပ်ချုပ်အနေဖြင့်ရော မြောက်ကိုရီးယားအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲအနေဖြင့်ပါ ရာထူးနှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တာဝန်ယူထားသောကြောင့် ပြည်သူ့ညီလာခံတွင်ငါးနှစ်ပြည့်တိုင်း တညီတညွတ်တည်း ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံရပြီး ပြည်သူ့ညီလာခံသို့ တက်ရောက်လာခဲ့သည်
ထိုသို့တက်ရောက်ခြင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလတွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်တွင်၎င်း၏ သားနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလတွင် တရုတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ် ၅၀ မြောက် ချစ်ကြည်ရေးနှင့်ပေါင်းစည်းရေးသဘောတူညီမှုစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ရောက်ရှိခဲ့သည်
၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီ၏ အထွေထေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံရသည်
၂၀၁၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့သွားရောက်၍ သမ္မတဒီမီထရီမက်ဗီဒက်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်
ကင်ဂျုံအီသည် ကင်ရောင်ဆွတ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးဖြစ်သူ ကင်ဆူဆောင်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်
တရားမဝင်သည့်ပထမဆုံး ဇနီးဖြစ်သူ ဆောင်းဟေရင်သည် မြောက်ကိုရီးယားရုပ်ရှင် မင်းသမီးဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် သားအကြီးဆုံး ကင်ဂျုံနန်ကိုမွေးဖွားသည်
ဒုတိယဇနီး ကိုရောင်ဟီးနှင့် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ကင်ဂျုံချူ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ကင်ဂျုံအန်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်
ကင်ဂျုံအီသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ပြုံယမ်းမြို့ပြင်သို့ ရထားဖြင့် ခရီးသွားနေစဉ် နှလုံးထိခိုက်ခဲ့၍ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကိုရီးယားဗဟိုသတင်း အေဂျင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်သည်
ကင်ဂျုံအီ (၁၉၄၁၄၂-၂၀၁၁) သည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ၏ မှတ်တမ်းအရ ၁၉၄၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မှတ်တမ်းအရ ၁၉၄၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်
သူသည် ၁၉၉၄ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကင်အီဆွန်းထံမှ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်၊ နံနက် ၈ နာရီ ၃၀ အချိန်တွင် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၉)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်
၎င်း၏ အရိုက်အရာကို တတိယမြောက် သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကင်ဂျုံအွန်(Kim Jong Un) က ဆက်ခံခဲ့သည်
အဆင့်မြင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ရတနာပုံဆိုင်ဘာစီးတီး) (အင်္ဂလိပ်: University of Technology (Yatanarpon Cyber City))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ် ရတနာပုံနည်းပညာမြို့သစ်အနီး (ပြင်စာရွာနှင့်သုံးတောင်ရွာ အကြား)တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ၏ အရည်အသွေးနိမ့်ကျ ပျက်ယွင်းနေမှုအပေါ် ထိန်းညှိရန် အစိုးရမှ ပထမဦးဆုံး အဆင့်မြင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Center of Excellence) အဖြစ် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း B.E ဘွဲ့အား ပထမဦးဆုံး တိုက်ရိုက်ပေးအပ်သည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းရမှတ် ၄၂၀ မှတ်နှင့် အထက် ရရှိသူများ လျှောက်ထားနိုင်ပြီး တစ်နှစ်လျှင်ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၂၅၀ ဦးလက်ခံသင်ကြားပေးသည်
တတိယနှစ်မှ စတင်၍ စာသင်နှစ်တစ်နှစ်တွင် လက်တွေ့ လုပ်ငန်းခွင် လေ့လာသင်ယူခြင်း တစ်လ ပြုလုပ်ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ်တွင် စာတမ်းတစ်စောင် တင်သွင်းရမည် ဖြစ်ကာ စာသင်နှစ် ၆ နှစ် ပြီးပါက ဘွဲ့ပေးအပ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရတနာပုံဆိုင်ဘာစီးတီး)တွင် အောက်ပါ အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် (၄)ခု သင်ကြားလျက်ရှိသည်
သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် B.E (Information Science)အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် B.E (Electronic Communication Engineering)တိကျစက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှု အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် B.E (Precision Engineering)အဆင့်မြင့် ဒြပ်ပစ္စည်းအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် B.E (Advanced Material Engineering) တို့ ဖြစ်သည်
လက်ရှိတွင် ပထမနှစ်မှ နောက်ဆုံးနှစ်အထိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ခန့် တက်ရောက် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိကြသည်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များတွင် ပထမဦးဆုံး စာတွေ့နှင့် လက်တွေ့ ယှဉ်တွဲသင်ကြားသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလများတွင် လက်တွေ့လုပ်ဆောင်သည့် နည်းပညာပစ္စည်းများပြပွဲများရှိသည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရတနာပုံဆိုင်ဘာစီးတီး)တွင် အောက်ပါ မဟာဌာနကြီး (၄)ခု ရှိသည်
သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ မဟာဌာနလျှပ်စစ်နည်းပညာ မဟာဌာနတိကျစက်ပစ္စည်းနည်းပညာ မဟာဌာနအဆင့်မြင့်ဒြပ်ပစ္စည်းနည်းပညာ မဟာဌာန စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်
ဌာနတွင်း ကိစ္စရပ်များအားလုံးသည် ဌာနမှူးများ၏ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်မှု လက်အောက်တွင်ရှိသည်
သင်ကြားမည့် ဘာသာရပ် ရွေးချယ်မှုမှစ၍ တက္ကသိုလ်တစ်ခုလုံးနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် ဌာနတွင်းကိစ္စရပ်များ အားလုံးကို ဌာနမှူးများသည် အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်ခွင့်ရှိသည်
သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ မဟာဌာနတွင် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှစ်ခုအား ပေးအပ်သည်
လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခန်းများထားရှိကာ ကျောင်းသားများ၏ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုကို မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်
ဒုတိယနှစ်အထိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို ICT (Information and Communications Technology) မေဂျာဟု သတ်မှတ်၍ ပထမနှစ်တွင် -မြန်မာစာအင်္ဂလိပ်စာကွန်ပျူတာသင်္ချာEngineering DrawingFundamental of Computer EngineeringC++ Programming with Object OrientationWeb programming using HTML and JavaScriptBasic System ComponentsDiscrete Mathematics ဘာသာရပ်တို့အား သင်ကြားသည်
ဒုတိယနှစ်တွင် -အင်္ဂလိပ်စာကွန်ပျူတာသင်္ချာJava ProgrammingComputer ArchitectureNetworkingတတိယနှစ်မှစတင်ကာ ICT တွင် IS နှင့် CE ဟု မေဂျာများခွဲ၍ သင်ကြားသည်
သို့သော် နှစ်သက်ရာ မေဂျာအား လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ယူနိုင်သည်
တတိယနှစ် IS တွင် -ကွန်ပျူတာသင်္ချာJava ProgrammingOperating SystemComputer ArchitectureCompiling TechniqueObject Oriented Analysis and DesignDatabase Management SystemSoftware EngineeringAssembly Programming (nasm) တို့ သင်ကြားသည်
တတိယနှစ် CE တွင် - ကွန်ပျူတာသင်္ချာJava ProgrammingOperating SystemComputer ArchitectureDatabase Management SystemAssembly Programming (nasm)Electronic DeviceElectronic CircuitModern Control SystemData Communication တို့ကို သင်ကြားသည်
လျှပ်စစ်နည်းပညာ မဟာဌာနတွင် လျှပ်စစ်နည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ပေးအပ်သည်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်တစ်ခုလုံးတွင် ပရောဂျက်များ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုများ၊ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ အပြုလုပ်ဆုံး မေဂျာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်
ပထမနှစ်တွင်မြန်မာစာအင်္ဂလိပ်စာအဆင့်မြှင့်သင်္ချာဓာတုဗေဒအဆင့်မြှင့်ရူပဗေဒEngineering DrawingBasic Electroinc Circuit တို့သင်ကြားသည်
ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ယူနီကမ့်ကို ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ပညာသင်နှစ် (၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့)တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်
အာဆီယံဆိုင်ဘာတက္ကသိုလ်ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ) ဝက်ဘ်ဆိုဒ် Archived 26 April 2021 at the Wayback Machine.
ဖန်ခါးကုန်းရွာ၊ မရွေးကုန်း
ဗညားစိန်သည် ပဲခူးမင်း ဗညားဒလ၏ ညီတော် မြဝတီ (ဗြဲဝတီ)ဘုရင် ပရယ်ပတွိုင်း၏ သားတော် ဘုရင်သုမန၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းသားဖြစ်ပါသည်
Pitaya fruit အမည်ရှိပြီး Dragon Fruit ဟု အများစုက ခေါ်ကြသည်
မြန်မာလို နဂါးမောက်သီး ဟုခေါ်သည်
နဂါးမောက်သီး၏ မူရင်းဒေသမှာ အမေရိကန် တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဖြစ်သည်
နဂါးမောက်သီးကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အပူပိုင်းဒေသ ရာသီဥတုရှိရာ နေရာအနှံ့အပြားတွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်
နဂါးမောက်ပင်များသည် အမြင့်ပေ ၂၀ခန့် အထိသာ မြင့်တက်တတ်သည်
ပူအိုက်ပြီး မိုးရေချိန်များသည့်ဒေသတွင် ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းသည်
အေးမြသည့် ဆောင်းရာသီတွင် အပင်သေတတ်ပြီး အပူချိန်မြင့်မားသော အပူပိုင်းဒေသကို နှစ်သက်သည်
အရှေ့တောင်အာရှ၊ မက္ကဆီကို၊ မလေးရှား၊ ဗီယက်နမ်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့တွင် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မိတ္ထီလာမြို့ဝန်းကျင်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး သံလျင်မြို့ဝန်းကျင်တို့တွင် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးကြသည်
မြန်မာအမည် - နဂါးမောက်သီးပင်အင်္ဂလိပ်အမည်- Dragon fruitရုက္ခဗေဒအမည်- Selenicereus (former- Hylocerus) spreciesမျိုးရင်း - Cactaceae  (ကန္တာရဆူးပင်)နဂါးမောက်သီးမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သစ်သီးပင် အသစ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဈေးကွက် အလားအလာကောင်း သဖြင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
အသီး ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အသီးအခွံ အရောင်(အနီနှင့်ပန်းရောင်) မှာ ဆွဲဆောင်မှု ရှိသဖြင့် အိမ်နှင့် စားသောက်ဆိုင်များပန်းခြံများတွင် အလှပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်
မူရင်းဒေသ မျိုးစု(Hylocerus) အောက်တွင်မျိုးစိပ်ပေါင်း(၂၆)ခုရှိရာ မျိုးစိတ်အလိုက် မူရင်းဒေသကွဲပြားပါသည်
စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသောမျိုးများ၏ မူရင်းဒေသမှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည်
ရာသီဥတု ရေငတ်ဒဏ်ခံနိုင်သော ရှားစောင်းနွယ်ဝင် အပင်မျိုးဖြစ်သည်
ပူနွေးသော ရာသီဥတုကို ကြိုက်နှစ်သက် သည်
နေရောင်ခြည်ကောင်းစွာ ရရှိသောနေရာဒေသ များတွင် ကောင်းစွာဖြစ် ထွန်းသည်
အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်( -၂) ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် အထိ ခံနိုင်ရည် ရှိသည်
မြေအမျိုးအစား နဂါးမောက်ပင် စိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သောမြေချဉ်ငံကိန်း pH မှာ(၆)ဖြစ်သည်
ရေစီးစိမ့်မှုကောင်းသောမြေမျိုး တွင်ကောင်း စွာဖြစ် ထွန်း သည်
အပင်အမျိုးအစား တွယ်တက်ပင်နှင့်မြေပေါ်တွားသွား ၍ ပေါက်သောရေငတ် ဒဏ်ခံနိုင်သော ရှားစောင်း မျိုးနွယ်ဝင်အပင်ဖြစ်သည်
ပင်စည်သုံးမြှောင့်ပုံရှိသည်
ပင်စည် အနားတွင် ဆူးငယ် များ ရှိသည်
မျိုးအလိုက် ဆူး အတိုအရှည်နှင့် ဆူး အရေအတွက် ကွာခြားသည်
ပင်မပင်စည်မှ ထွက်လာသော ပင်စည်သစ်သည် သက်တမ်း နှစ်နှစ်သား ရှိလာလျှင် ပန်းပွင့်သည်
နေထွက်လျှင် ပန်းပွင့် ငုံသွားသည်
ပွင့်ဖတ်သည် အစိမ်းရောင်သမ်းသော အဝါရောင် ရှိသည်
ပွင့်ချပ်သည် နို့နှစ်ရောင်ဖြစ်သည်
အသီးအရောင်မှာ မျိုးအလိုက် အနီရောင်၊ ပန်းရောင်၊ အဝါရောင် သမ်းသော ပန်းရောင် စသည့်ဖြင့် ရှိသည်
အသီးလုံးပတ်လည်တွင် နဂါးအမောက် ကဲ့သို့ ကော့ပြန်နေသောအဖတ်များ ရှိသည်
အတွင်းသား အရောင်အဖြူရောင် မျိုးနှင့်အနီရောင် မျိုးများကို စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသည်
အစေ့မှာ အမည်းရောင်ဖြစ်သည်
မျိုးရွေးချယ်ခြင်း မျိုးတူသော်လညး် ပန်းပွင့်ခြင်း၊ အသီးသီးခြင်းနှင့် အသီးအရည်အသွေး တို့ကွာခြားနိုင်သည်
သို့ဖြစ်၍ ကျန်းမာ သန်စွမ်းပြီး သီးထွက်ကောင်းသော အပင်မှ အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိ ရှည်လျားသော ပင်စည်ကိုဖြတ်ယူ မျိုးပွားပါ
ပျိုးပင် ထုတ်လုပ်ရန် အပင် ကိုထားရှိပါ
စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးရန် ပျိုးပင်များ ကို ၎င်း အပင်မှ ပွားများ ရယူပါ
ပင်ခြား၊ တန်းခြား ၉x၁၂ ပေထား၍ ၄x၄ လက်မ(သို့) လုံးပတ်ထွာ ဆိုင် ရှိမျောတိုင်(သို့)အချင်း (၆) လက်မရှိ ကွန်ကရိပြွန် အခြေကို အင်္ဂတေဖြင့်လုံအောင် ပိတ်ပြီးမှ တိုင်စိုက်ပါ
ကွန်ကရိပြွန် အတွင်းရေထည့်ပေးနိုင် ရန်ဖြစ်သည်
တိုက်ထိပ်တွင် အကိုင်းများ တွဲခိုရန် (၄) ပေပတ်လည် သစ်သားခွေပြုလုပ်ပေးပါ
(၃x ၃) ပေရှိ စိုက်ကျင်းကို တူးပြီး စိုက်ကျင်းများ ထဲသို့ N-P-K (၁၅း၁၅း၁၅)ဓာတ်မြေဩဇာ ဟင်းစားဇွန်း (၂)ဇွန်း၊ သဘာဝမြေဆွေး (၈)ပြည်ခန့်ကို အပေါ်ယံမြေနှင့်မြေအောင်း ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးမျိုး (Furadan,Regent, Losban) နှင့် သမအောင်ရောမွှေ ၍ဖြည့်ပေးပါ
စိုက်ကျင်း အထက် (၆) လက်မအမြင့် သို့ဘောင်ပြုလုပ်ပါ
ရေဝပ်ပါ က ရေနုတ်မြောင်းပြုလုပ်ပေးရန်လိုသည်
ကျင်း အလယ်တွင်မျောတိုင် စိုက်ပေး၍ မိခင်ပင် မှဖြတ်ထားသော နဂါးမောက် ပင်စည်ကိုင်းဖြတ် ကို ၄ လက်မခန့်မြေမြုပ် စိုက်ပျိုးပါ
တစ်ကျင်းလျှင် ၂ပင်စိုက်ပါ
ပင်စည်ကိုင်းပြတ်သည် အလျားအနည်းဆုံး ၈ လက်မရှိ သင့်သည်
စိုက်ပျိုးပြီး အပင်ကိုနှစ်ပတ် အထိအရိပ်ပြုလုပ်ပေးပါ
မျှောတိုင် တွင် မှီနေသာ အကိုင်းတစ်ကိုင်း သာရှိစေရန် ဘေးတက်များ ကို ဖဲ့ပေးပြီးတိုင်တွင် အကိုင်းအား ပလတ်စတစ်စဖြင့်ချည်ပေးပါ
ရေ တစ်ပတ် တစ်ခါ ရွဲရွဲလောင်းပေးပါက လုံလောက်ပါသည်
အပင်ပြုစုခြင်း ပေါင်းမြက် ကင်းရှင်းစေရန် တူရွင်း၊ပေါက်ပြား တို့ဖြင့် ရှင်းလင်းပေးခြင်း၊ အပင်ခြေပတ်လည် တွင်ကောက်ရိုး ၊မြက်ခြောက် စသောမြေဖုံး ပစ္စည်းများဖြင့် ဖုံးအုပ်ပေးခြင်း ၊ပေါင်းသတ်ဆေး အသုံးပြု၍ နှိမ်နှင်းပေးခြင်း များဖြင့်ဆောင် ရွက်နိုင်သည်
သဘာဝမြေဩဇာရွက်ဖျန်းဆေးများ အသုံးပြုခြင်း စိုက်ပြီး ၁-၂ လ ကြာပြီး နောက် သဘာဝမြေဩဇာများ၊ ဘိုကာရှီ များကို ပင်စည်အားမထိစေဘဲ ဘေးပတ်ပတ်လည်မှ မြေဆွ၍ ကျွေးပေးပါ
မိမိခြံမှ ထွက်သော သစ်ရွက်ခြောက်များ၊ ကောက်ရိုးများကိုအပင်ပတ်ပတ်လည်တွင် ဖုံးအုပ်ထားပေးခြင်းဖြင့် ရေလိုအပ်ချက် လျော့နည်းရုံမျှမက မြေကြီးအတွင်းမှ အဟာရဓာတ်များ အငွေ့ပျံ ပျောက်ဆုံးမှုမှ သက်သာစေသည့်အပြင် မြေကြီးတွင်းရှိ အကျိုးပြု အဏုဇီဝများ၏ ကောင်းမွန်သောလုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် အပင်ကြီးထွား သန်မာပြီး ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်မြင့်တက် လာမည်ဖြစ်သည်
သဘာဝရွက်ဖျန်းဆေးများ၊ အချဉ်ဖောက်ထားသော အရွက်ရည်အသီးရည်၊ ဝါးပေါင်းခံရည်၊ အဏုဇီဝရည်များကိုလည်း ၁ ပတ် တစ်ခါ သို့မဟုတ် ၂ ပတ် တစ်ခါ ဖျန်းပေးသင့်ပါသည်
ဓာတ်မြေဩဇာထည့်သွင်းပေးခြင်း အပင်စိုက်ပြီး (၂) လကြာသော အချိန်မှစ၍ NPK အချိုး (၁၅း၁၅း၁၅) ရှိသော ဓာတ်မြေဩဇာကို တစ်ပင်လျှင် ဟင်းစားဇွန်း (၂) ဇွန်းနှုန်း ထည့်သွင်းပေးပါ
(၅) နှစ်သားကျော်ပါကNPK အချိုး ( ၁၃း၁၃း၂၁) နှင့် (၅း၂၄း၂၄) ဓာတ်မြေဩဇာ ကို တစ်ပင်လျှင် ဟင်းစားဇွန်း(၃) ဇွန်းနှုန်းဖြင့် (၂) လခြား တစ်ကြိမ် တစ်လှည့်စီ ထည့်သွင်းပေးပါ
နဂါးမောက်ပင်၏ အဓိကဖျက်ပိုးမှာ ပုရွက်ဆိတ်နီဖြစ် သည်
အပင်၏ အဖျားပိုင်း အဖူးနုများနှင့်အသီးညှာ တို့တွင် ပုရွက်ဆိတ် များ စားသောက် ဖျက်ဆီး ပါသည်
ပင်စည်ခြေကို ဖျက်ဆီးသော ပုရွက်ဆိတ်နီများ ကိုမြေအောင်း ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးမျိုး အသုံးပြု ၍နှိမ်နင်းနိုင်သည်
ပင်စည်ပေါ်ပိုင်း ဖျက်ဆီးသော ပုရွက်ဆိတ်နီ များကို သဘာဝပိုးသတ်ဆေးများ သို့မဟုတ်ဆီဗင် (sevin) ပိုးသတ်ဆေးဖြင့်နှိမ်နင်းနိုင်သည်
ရောဂါ အနေဖြင့် ပင်စည်ပုပ်ရောဂါနှင့်အမြစ်ပုပ်ရောဂါများ ကျရောက်တတ်သည်
ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ပင်တည်း ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ရှိသော်လည်း အသီးတင်နှုန်းများစေရန် ဝတ်မှုန်ကူးပေး ရမည်
နဂါးမောက်သီး၏ပန်းပွင့်ချိန်မှာ ညပိုင်းမှာ ပွင့်သည့် အတွက်ကြောင့် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကို ညပိုင်းမှာပြုလုပ်ပေး ရသည်
မိုးများပါကဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကို အဟန့်အတားဖြစ်သည့် အတွက် ဝတ်မှုန်ကူးပြီး လျှင်ပန်းပွင့်ကို ပလပ်စတစ်အိတ်ဖြင့် စွပ်ပေးထားသင့်သည်
အသီးဆွတ်ခူးခြင်း လက်သန်းထိပ် အဆစ် အရွယ် အစိမ်းရောင်ရှိပွင့်ဖူး ကို ပင်စည် အဖျားပိုင်းတွင်တွေ့နိုင်သည်
ဧပြီလ၊ ဇူလိုင်လ အတွင်းတွင် ပန်းပွင့်လေ့ရှိသည်
ပန်းပွင့်ပြီး (၇) ပတ်မှ (၈) ပတ် အကြာတွင် အသီးဆွတ်ခူးနိုင်သည်
အသီးပေါ်ရှိ အဖတ်များ အစိမ်းရောင်ပျောက်ပြီး အနီရောင်ပြောင်းလာလျှင် အသီး ဆွတ်ခူးနိုင်သည်
အသီးရင့်ပြီးနောက် အပင်ပေါ်(၁၅) ရက်ခန့် ဆက်လက် ထားနိုင်သော်လည်းအသီးအရည်အသွေး (အနံ့အရသာ) လျော့သွားတတ်သည်
မေလ မှအောက်တိုဘာ လ ကာလအတွင်း သီးထွက်ရရှိသည်
နေရာဒေသနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အသီးထွက်ချိန်ကွာခြားသည်
အလေးထားစားသုံးသင့်သည့်သစ်သီးဖြစ်ပြီး အာဟာရပြည့်ဝစေပြီး၊ ခွန်အားကို အမြန်ဆုံးပြန်လည်ပြည့်ဝစေခြင်း ၊ မောပန်းနွမ်းနယ်မှု ကို အမြန်ဆုံး သက်သာ၍ အစာမကြေ ရင်ပြည့် ရင်ကယ်ဖြစ်ခြင်း ကို ချက်ချင်းပျောက်ကင်းစေပြီးဆီးချို၊သွေးချို၊ သွေးတိုး မတက်စေရန် အကူအညီပေးသည်
ပန်းနာရင်ကြပ်သမားများ သက်သာပျောက်ကင်းစေသည်
နှလုံးရောဂါများ သက်သာစေသည်
ကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးပြိး အသားအရေ လှပနုပျိုလိုသူနာတာရှည်ရောဂါ ခံစားနေရသူလေးဘက်နာ ၊နှလုံးရောဂါ ခံစားနေရသူဆီးချို၊ သွေးချို၊သွေးတိုးရောဂါ ခံစားနေရသူအစာအိမ်နှင့် ပက်သက်သည့် ရောဂါရှိသူကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူ၊ ဆီးကျောက်တည်သူဆီးချုပ်၊ ဝမ်းချုပ်တတ်သူဦးနှောက် မဖွံ့ဖြိုးသည့်ရောဂါရှိသူလေကောင်းလေသန့် မရရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လုပ်ကိုင်နေရသူစိတ်မောလူမောဖြစ်နေသူကိုယ်အလေးချိန်လျော့ချချင်သူအားအင်ကုန်ခမ်းစိတ်ဓာတ်ကျနေသူအသီးတင်စေခြင်း နှင့်ပန်းပွင့်ခြင်း ပန်းပွင့်ရာသီရောက်သည်နှင့်နဂါးမောက်ကိုင်း၏ ဘေးစောင်းများတွင်း နီနီရဲရဲ အဖူးငုံလေးများ အစီအရီပေါ်လာတတ်သည်
သက်တမ်းရင့်ကိုင်းတကိုင်းမှ အဖူးငုံ ၃ဖူးမှ ၅ဖူးကြားပေါ်လာတတ်ပြီး ထိုအဖူးများထဲမှ ၅၀~၇၀ % သည် ပန်းဖူးအဖြစ်သို့ရက်သတ္တပတ် ၂ပတ်ကြာလျှင် ရောက်ရှိသည်
ထိုမှ နောက်ထပ် ၁၅ရက် မှ ရက် ၂၀ ကြာသောအခါ ပန်းပွင့် ဘဝသို့ ရောက်ရှိသည်
ထို့ကြောင့် အဖူးငုံဘဝမှ ပန်းပွင့်ချိန်အထိ ပျမ်းမျှ ၂၅~ ၃၅ ရက် ကြာမြင့်ပါသည်
ပုံမှန်အားဖြင့်ပန်းပွင့်များသည် ညနေ ၆နာရီမှ ၇နာရီကြားတွင် စတင်ပွင့်ကြပြီး ပန်းပွင့်အားလုံးအပွင့်အာဆုံး အနေအထားမှာည ၁၀နာရီဝန်းကျင်ခန့်တွင်ဖြစ်သည်
ထို့နောက်ပန်းပွင့်အတွင်း ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကိစ္စပြီးဆုံးသည့်နောက်တွင် ပန်းပွင့်မှာပြန်ငုံသွားပြီး တဖြည်းဖြည်းညှိုးသွားသည်
ဝတ်မှုန်ကူးရန်ကျန်ရှိနေသေးသော ပန်းပွင့်တို့မှာမူ၁ရက်မှ ၂ရက်အထိအပွင့်အတိုင်းရှိနေတတ်သည်
ဝတ်မှုန်ကူးရန်အကူအညီပေးသူများမှာလင်းနို့၊ ပျား၊ ပိတုန်း၊ ဖလံ၊ လိပ်ပြာတို့ဖြစ်သည်
သို့သော်နဂါးမောက်ပန်းပွင့်သည် ညဘက်မှာသာ ပွင့်လေ့ရှိသောကြောင့် လင်းနို့ နှင့်ညဘက်ကျင်လည်လေ့ရှိသော ဖလံ များသည်သာ အဓိကဝတ်မှုန်ကူးသူများဟု လေ့လာတွေ့ရှိရသည်
သို့သော် အသီးသီးချိန်တွင်မူအသီးများကို လင်းနို့များက ဖျက်ဆီးစားသောက် လေ့ရှိကြသည်
ခြံသစ်စတည်ခါစအခြေအနေမျိုးတွင် ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူတို့ မပေါများနိုင်ပေ
ထိုအချိန်တွင် အသီးတင်နှုန်း နည်းပါတတ်သည်
ထို့ပြင် စိုက်သက် ၁နှစ်သားဝန်းကျင် အပင်ငယ်ချိန်တွင်လည်း အသီးတင်နှုန်းနည်းပါးလေ့ရှိသည်မှာ ထုံးစံပင်ဖြစ်သည်
တချို့သော စိုက်ပျိုးသူများသည် ပထမနှစ်ကိုအသီးမယူစေဘဲအပွင့်များ ခြွေပစ်လေ့ရှိသည်
-ထို့ပြင် နောက်နှစ်သီးသောအသီးမျာတွင်လည်း သိမ်သော သေးသော အသီးများကို ခြွေပစ်ခြင်းဖြင့် ထွားကြိုင်းသော ကျန်ရှိအသီးများကို ရရှိကြသည်
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အာရှတိုက်မှ Hylocereus undatus အသီးခွံ အနီရောင် ရှိပြီး အတွင်းသားမှာ အဖြူရောင်မျိုးမှာ ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးနိုင်သောမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်
ထိုမျိုးစိတ်ထဲမှ တချို့သည် ဝတ်မှုန်ကူး ပေးသူများပင် မလိုအပ်ဘဲ ပန်းငုံဘဝမှာပင်ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိစ္စ အောင်မြင်သောမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်
အများစုမှာမူ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူလင်းနို့၊ ပျား၊ ပိတုန်း၊ ဖလံ၊ စသည်တို့ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိစ္စကိုပြီးမြောက်စေသည်
Hylocereus megalanthus or Selenicereus megalanthus အတွင်းသာအဖြူ အသီးခွံအဝါမျိုးမှာ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူမလိုအပ်ဘဲ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိုဆောင်ရွက်နိုင်သောမျိုးဖြစ်သည်
အကြောင်းမှာ ၎င်းမျိုး၏ ပန်းပွင့်တွင်ရှိသောဝတ်ဆံဖိုတိုင်နှင့် ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်တို့၏ အမြင့်မှာတူညီနေသော ကြောင့် ပန်းပွင့်၏အငုံဘဝတွင်ပင် ၎င်းတို့ထိတွေ့နိုင်ကာ ဝတ်မှုံကူးခြင်းကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်
Hylocereus costaricensisအတွင်းသားအနီမျိုးစိတ်များကိုမူ လေ့လာဆဲအနေထားမှာပင်ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် လည်း ပွင့်တည်းဝတ်မှုကူးနိုင်သောမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ လက်ဖြင့်ဝတ်မှုကူးပေးသော အသီးများ (တနည်းပွင့်ခြားဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်များ) သည် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန်မလိုအပ်သော အသီးများ(တနည်း ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်များ - ၎င်းတို့မှာပင် သဘာ၀ ဝတ်မှုန်ကူးသူတို့လိုအပ်သောမျိုးနှင့် မလိုအပ်သော မျိုး ဟူ၍ ထပ်ခွဲနိုင်သည်
ထက် အရွယ်အစားပိုမိုကြီးပြီး အလေးချိန်များသည်
အသီးတို့၏ အလေးချိန်များခြင်း အသီးကြီးခြင်းကို ယေဘုယျလေ့လာရသော် အသီးအတွင်း အစေ့ပါဝင်မှုနှင့် များစွာသက်ဆိုင်နေကြောင်း တွေ့ရသည်
တနည်းအားဖြင့် ထိုအစေ့များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဝတ်မှုန်ကူးနိုင်သော ပမာဏ အနည်းအများပေါ်မူတည်နေသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်
လူက လက်ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရသော အသီးတို့မှာကားဝတ်မှုန်ပမာဏ အများဆုံးကို ကူးပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်မိပါသည်
ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးမျိုးမှအသီးများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၃၅၀ မှ ၆၀၀ ဂရမ်ထိ ရှိတတ်သည်
ပွင့်ခြားဝတ်မှုန် ကူးမျိုး (လက်ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးရသောမျိုးစိတ်) မှ အသီးမျာသည် ၅၀၀ မှ ၉၀၀ ဂရမ်အထိ ရှိတတ်သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများသောအားဖြင့် တွေ့ရသော မျိုးများမှာပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူး မျိုးများဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်
ထိုမျိုးစိတ်များသည် တခြားမျိုးကွဲများနှင့် ရောနှောစိုက်ခြင်းဖြင့် မျိုးကွဲများဖြစ်လာပြီးပွင့်ခြားဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်အသွင်ပြောင်းလဲတတ်သည်ကိုလည်းလေ့လာတွေ့ရှိရသည်
မိမိနဂါးမောက်မျိုးအားလက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် လိုမလို အလွယ်ဆုံးစမ်းသပ်နည်းမှာ ပန်းပွင့်၏ဝတ်ဆံဖိုတိုင်ထိပ်နှင့် ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်တို့ အမြင့်ချင်း တူညီနေလျှင် သို့မဟုတ် ကွာဟချက် ၂စင်တီမီတာ အောက်ရှိနေလျှင် လက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် မလိုအပ်ကြောင်းလေ့လာတွေ့ရှိရသည်
ထိုသို့မဟုတ်ဘဲတိုင်ထိပ်အမြင့်ကွာဟချက်မှာ များနေပါက ပျား၊ ပိတုန်းတို့ အကူအညီဖြင့်ပင်မရတတ်သည်ကို အနောက်တိုင်းသုတေသီများ၏ လေ့လာချက်များအရ သိရှိရသည်
အကြောင်းမှာ ပျားပိတုန်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အရွယ်အစားနှင့် ပန်းပွင့်အရွယ်အစားမှာအလွန်ကွာဟနေသောကြောင့် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် မလွယ်ကူပေ
လင်းနို့များသည်မူ ၎င်းမျိုးစိတ်များအတွက်ဝတ်မှုန်ကူးပေးနိုင်သော သဘာဝမိတ်ဆွေပင်ဖြစ်သည်
သို့သော် ၎င်းတို့သည် အသီးများရင့်မှည်လာချိန်တွင် အသီးအား လာရောက် စားသောက်လေ့ရှိသောကြောင့်ရန်သူအဖြစ်လဲ တည်ရှိနေပေသည်
လက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန်လိုအပ်သော မျိုးစိတ်များအတွက် ဝတ်မှုန်ကူးနည်းမှာ ဝတ်ဆံဖိုတိုင်မှ ဝတ်မှုံများကို ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်သို့ ဖြူးပေး ပွတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးစေခြင်းဖြစ်သည်
ဝတ်မှုန်ဖိုများကို ပန်းပွင့်ပြီး ၂-၃ နာရီအတွင်း စုဆောင်းနိုင်သည်
ညနေ၆နာရီတွင် ပုံမှန် ပန်းပွင့်သောကြောင့် ည ၈နာရီမှ ၉နာရီအတွင်း စုဆောင်းနိုင်သည်
စုဆောင်းရာတွင် သန့်စင်ထားသော ကပ်ကြေးအသေး သို့မဟုတ် ဇာဂနာဖြင့် ဝတ်မှုန်ဖိုများကို ဇစ်ပါသောလေလုံ ပလက်စတစ်အိတ်အတွင်း စုဆောင်းပြီး အအေးခန်း (သို့မဟုတ်) အေးသောနေရာတွင်ထားကာ မနက်ခင်းအစော ၃-၅ နာရီတွင် နေမထွက်ခင်တွင်ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်သို့ နားကြပ်တံ၊ စုတ်တံအသေးဖြင့် ညင်သာစွာပွတ်ပေးဖို့လိုသည်
ပန်းပွင့် ၁ပွင့် သို့မဟုတ် ၂ပွင့်လောက်မှ ဝတ်မှုန်များကို စုဆောင်းပြီး တခြားပန်းပွင့်များသို့ လိုက်လံ ဝတ်မှုန်ကူးပေးရမည်ဖြစ်သည်
ဝတ်မှုန်ကူးပြီးပါက ပန်းပွင့်အား အသီးစွတ်အိတ်များဖြင့် စွတ်ပေးခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သောအလေးချိန်စီးသော အသီးများကို ရရှိစေပါမည်
အလင်းရောင်နှင့် အပူချိန် ထို့ပြင် အလင်းရောင်နှင့်အပူချိန်တို့မှလည်း နဂါးမောက် ပန်းပွင့်ခြင်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ရေခဲမှတ်အောက် -2 ံC တွင်လည်းကောင်း
အပူချိန် 4 5ံC ထက်ကျော်လွန်လျှင်သော်လည်းကောင်း နဂါးမောက်များ မရှင်သန်နိုင်တော့ပေ
နှင်းကျထူထပ်သော အရပ်ဒေသများတွင် နဂါးမောက်ကို မစိုက်သင့်ပေ
အပူအအေး ပြောင်းလဲမှုသည်အပင်ပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသည်
အပင်ကိုင်းသားများ ဖူးရောင်၊ အက်ကွဲခြင်း၊ အဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်း၊ အရည်များစိမ့်ထွက်လာပြီး တပင်လုံး ပျော့ခွေလာခြင်း စသည့်ဆိုးရွားသည့်လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်တတ်သည်
နဂါးမောက်၏မျိုးရင်းမှာ Cactus ရှားစောင်းမျိုးရင်မှန်သော်လည်း နဂါးမောက်မျိုးကိုမူ သဲကန္တာရတွင် စတင်တွေ့ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောထဲတောင်ထဲ အရိပ်အနည်းငယ်ရသော ဒေသများမှာ တွေ့ရှိရခြင်းကြောင့် အလင်းရောင်ကို အပြည့်အဝမဟုတ်ဘဲ အတိုင်းအတာတခုအထိသာကြိုက်နှစ်သက်သော အပင်ဖြစ်သည်
ပူနွေးမှုသည် ပန်းပွင့်ခြင်းကိုစောစီးစွာပွင့်စေပြီး အေးမြသောရာသီတို့တွင် ပန်းပွင့်ခြင်းမှာ နောက်ကျတတ်သည်
နဂါမောက်သည် လင်းတာတုံ့ပြန်မှုရှိသော အပင်ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ လင်းတာရှည်သောနေ့များတွင် ပန်းပွင့်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်
အတွေ့အကြုံရှိ စိုက်ပျိုးသူများ၏ ပြောစကားအရလပြည့်ညနှင့် လပြည့်မတိုင်ခင်ညများတွင် နဂါးမောက်များပိုမိုပွင့်လေ့ရှိ သည်ဟုဆိုသည်
ထို့အပြင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တနှစ်ပတ်လုံးနီးပါး အသီးရရှိစေရန်အတွက်အသီးမပွင့်ရာသီများတွင် မီးများထွန်းပေးခြင်းဖြင့်ပန်းပွင့်စေကာ အသီးတင်စေသည်
၇၅-၁၀၀ ဝပ်မီးလုံးများကို လူသွားလူလာလွတ်သောအမြင့် ၈ပေခန့်တွင် ကြိုးများဆိုင်းကာ၆-၁၀ ပေကြား အကွာအဝေးတွင် တလုံးနှုန်းဖြင့် ည ၇နာရီမှ သန်းခေါင်ယံအထိမီးဖွင့်ပေးကြသည်
ပူသောရာသီများတွင် ၁၅-၂၀ရက်ခန့်၊ အေးသောရာသီများတွင် ၂၀-၂၅ရက်ခန့် တနေ့လျှင် ၄-၅နာရီနှုန်းဖြင့် မီးများအလင်းပေးလေ့ရှိကြသည်
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နဂါးမောက်ကို တနှစ်ပတ်လုံးသီးစေကာ ပုံမှန် အသီးမထွက်သောရာသီတွင် မိမိမှာဈေးကောင်းရရှိစေသည်
အနောက်တိုင်း ဂီတပညာ သင်ကြားဆည်းပူးသူများက ဗ သုံးလုံး (ဗာခ်၊ ဘီသိုဗင်နှင့် ဗရမ်း)တို့သည် အနောက်တိုင်းဂီတလောကတွင် အထူးချွန်ဆုံးသော ဂီတပညာရှင်ကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်
ယင်းအယူအဆ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗရမ်းကို အထူးချွန်ဆုံး အနောက်တိုင်းဂီတပညာရှင်ကြီးများထဲတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကား အမှန်ပင် ဖြစ်သည်
ယိုဟန်းနက်ဗရမ်းသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ ၁၈၃၃ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်
ဖခင်ဖြစ်သူသည် တီးဝိုင်းများ၌ တယောကြီး တီးရသူဖြစ်၍ ဗရမ်းသည် ဂီတနယ်ထဲတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်
အဖေ့သားသည် အဖေကဲ့သို့ ဂီတသမားတစ်ဦးပင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ သာ ဖခင်ဖြစ်သူက ခန့်မှန်းခဲ့ရာ၊ ဖခင်ထက် ဂီတဘက်တွင် ပို၍ ထူးချွန်ကာ ပါရမီရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ကား မမျှော်မှန်းခဲ့ပေ
သို့သော် ဗရမ်းအား ဂီတပညာ သင်ကြားပေးကြသော ဆရာကြီးများကမူ ဂီတဘက်တွင် ထူးချွန်လှသည့် ဗရမ်း၏ အရည်အသွေးကို သိမြင်ကြ၍ ဂီတလောကတွင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားလာမည့်သူတစ်ဦးဟု နိမိတ်ဖတ်ခဲ့ကြ လေသည်
ဗရမ်းသည် ၆ နှစ်သားအရွယ်ကပင် တူရိယာ တီးမှုတ်ခြင်းများကို သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ရာ သူတီးရန် အနှစ်သက်ဆုံး တူရိယာမှာ စန္ဒရားဖြစ်ပေသည်
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဟန်ဂေရီလူမျိုး တယောဝိဇ္ဇာရမေ ညီနှင့်အတူ အမြို့မြို့သို့ လှည့်လည်၍ ဂီတပဒေသာပွဲများတွင် စန္ဒားရားလက်စွမ်း ပြခဲ့သည်
ထိုကြောင့် ဂျာမန်တယောဝိဇ္ဇာကြီး ယိုအာကင်နှင့် မိတ်ဖြစ်ခဲ့ရာ၊ ယိုအာကင်က ဗရမ်း၏ ဂီတစွမ်းရည်ကို ရိပ်စားမိသဖြင့်၊ထိုခေတ်က ကျော်ကြားလှသော ဂျာမန်ဂီတပညာရှင်ကြီး များဖြစ်သည့် ဖရန့်လဇ္ဇ၊ ရောဗတ်ရှူးမန်းတို့နှင့် တစ်ဖန် ဗရမ်းအား မိတ်ဖွဲ့ပေးသည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ဗရမ်း၏ဘဝတွင် ထူးခြားပြောင်းလဲမှု စတင်ခဲ့လေသည်
ရှူးမန်း ဇနီးမောင်နှံနှင့် ဗရမ်းတို့သည် ခင်မင်ကြရာမှ တဖြည်းဖြည်း သွေးရင်းသားရင်းပမာ ရင်းနှီး ချစ်ခင်ကြသည်
ထိုအချိန်တွင် ဗရမ်းသည် ကိုယ်တိုင် သီချင်းများ၊ တီးကွက်များကို ရေးစပ်လျက်ရှိရာ၊ ရှူးမန်းတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် ဗရမ်း၏ အရည်အသွေးကို သိသဖြင့် အရောင်တင်ပေးကြသည်
ရောဗတ်ရှူးမန်းက ဗရမ်းအား ချီးကျူးသည့်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသဖြင့် ဂျာမန်ဂီတလောကသည် ဂီတစာဆို ဗရမ်းအား အာရုံပြုလာကြသည်
ဇနီးဖြစ်သူ ကလဲရာရှူးမန်းသည် စန္ဒရား တီး ဝိဇ္ဇာတစ်ဦးဖြစ်ရာ၊ ဗရမ်း၏ တီးကွက်ညွန့်များကို ဂီတပဒေသာပွဲများ၌ တီးပြ၍ ဗရမ်း၏လက်ရာများကို ပွဲထုတ်ပေးသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဗရမ်းသည် ဂီတစာဆိုတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားလာလေသည်
ဗရမ်းသည် နာမည်ကျော် ဂီတစာဆိုတစ်ဦး ဖြစ်လာပြီးနောက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဇူးရစ်မြို့၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီယင်းနားမြို့များတွင် ဂီတဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးကြီးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဗီယင်းနားမြို့၌ပင် အခြေစိုက်ကာ၊ သီချင်းများ၊ တီးကွက်များ ရေးစပ်ခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်နေခဲ့သည်
သူ၏ပထမဆုံး သံစုံ တီးကွက်ကို ထိုစဉ်က ရေးစပ်ခဲ့ရာ ဂီတလောကတစ်ခုလုံးက ဗရမ်းအား ဂီတပါရမီရှင်အဖြစ် ချီးကျူးထောပနာပြုကြလေသည်
ပထမ ဗရမ်း၏ ဂီတများသည် နားလည်သဘောပေါက်ရန် ခက်ခဲနက်နဲသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း တဖြည်းဖြည်းနှင့် လူကြိုက်များလာကာ ဂီတပွဲတော်အခါများတွင် ဗရမ်း၏ တီးကွက်တစ်ပုဒ် မတီးရဘဲ ဂီတပွဲတော် မဖြစ်သလောက် ဖြစ်လာလေသည်
ဗရမ်းတွင် ချစ်ခင်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေ အနည်းငယ်မျှသာရှိ၍၊ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ်နှင့် အေးဆေးစွာ နေလေ့ရှိသည်
တစ်သက်လုံး အိမ်ထောင်လည်း မပြုခဲ့ပေ
သူမြတ်နိုးသော ဗီယင်နားမြို့မှ ခွာရမည်စိုး၍ အင်္ဂလန်ပြည်၊ ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ်မှ ပေးသော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ကိုလည်း သွား၍ မယူခဲ့ပေ
အသက် ၆၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဗရမ်း အလွန်ချစ်ခင်ရင်းနှီး၍ သူ့အား အရောင်တင်ပေးခဲ့သူ ကျေးဇူးရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သော ကလဲရာရှူးမန်း၏ အသုဘသို့ သွားပို့ပြီးအပြန်၊ အအေးမိ၍ ဖျားပြီးကွယ်လွန်သည်
စိတ်ထိခိုက်မှုလည်း ပါသည်ဟု ဆိုကြ သည်
ဗရမ်း၏အလောင်းကို ဩစတြီးယန်း ဂီတပညာရှင်ကြီးများ ဖြစ်သော ဗေးထိုးဗင်နှင့် ဖရန့်ရှူးဗတ်တို့၏ ဂူများအနီးတွင် မြှုပ်နှံလေသည်
မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့ဝင် ဦးရည်စိန် (၁၉၂၄-၂၀၀၅) ၏ သမိုင်းဘာသာရပ် ဆိုင်ရာ သုတေသန စာတမ်းများကို ဦးသော်ကောင်း က စုစည်း ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဤစာအုပ်တွင် ပျူခေတ်မှ စ၍ ၂၀ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းအထိ မြန်မာ-တရုတ်ဆက်ဆံရေးသမိုင်းကြောင်းများကို တရုတ်မှတ်တမ်း အထောက်အထားများ ဆိုင်ရာ အင်္ဂလိပ်စာတမ်း (၇)ပုဒ်၊ မြန်မာစာတမ်း (၂၁) ပုဒ်၊ စုစုပေါင်း (၂၈)ပုဒ် ပါဝင်သည်
ယင်း စာတမ်းများသည် ရှေးဟောင်း ပျူနိုင်ငံ၊ ပျူလူမျိုးတို့၏ အကြောင်းအရာများကို ရှေးတရုတ် မှတ်တမ်း အထောက်အထားများ တွင် ဖော်ပြထားချက်များ၊တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အကြောင်း၊ တရုတ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး သမိုင်း အကြောင်းအရာ တို့ကို တရုတ်မှတ်တမ်း အထောက်အထားများစွာတို့မှ သုတေသနပြု မှတ်တမ်း တင်ထားသည့် စာတမ်းများ ဖြစ်သည်
အဿဒ္ဓ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပပ္ပီ, ဥပနာဟီ, ဒုပ္ပညဟူသော တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အပါယ်လေးဝ ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ လား ရောက်ရပေ၏-ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံသည်  ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင် တည်ရှိသည့် စက်ရုံတစ်ရုံဖြစ်သည်
ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ် ၊ သိမ်ဖြူလမ်းနှင့် အနော်ရထာလမ်းထောင့် တွင်တည်ရှိသည်
ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ဖြစ်လာမည့် မူလအဆောက်အအုံကို  နာမည်ကျော် စကော့လူမျိုး ဗိသုကာ ဂျွန်ဘာ့ဂ်ရေးဆွဲသည့် အဆောက်အအုံမျက်နှာစာ ဒီဇိုင်းဖြင့် ကိုလိုနီခေတ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်က စတင်တည်ဆောက်ကာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်
ထိုအဆောက်အဦထဲ  ဓာတ်လှေကားများ၊ မြင်းဇောင်းများနှင့် ဝန်ထမ်းတန်းလျားများရှိသည်
မူလက အိန္ဒိယမှတင်သွင်းလာသော စာရေးကိရိယာများ ဖြန့်ချိရာဌာနအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းများ ပုံနှိပ်ရာနေရာဖြစ်လာသည်
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်   ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံအဖြစ်တိုးချဲ့ကာ  အစိုးရဌာနများအတွက် ပုံနှိပ်မှုများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံသည် သန်းခေါင်စာရင်းများနှင့် ပြန်တမ်းများကို ပုံနှိပ်သည့်အပြင်  နိုင်ငံတော်အဆင့် အရေးကြီးစာရွက်စာတမ်းများအား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရာ၊ သန်းခေါင်စာရင်းနှင့် ပြန်တမ်းများ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်
နောက်ပိုင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံ စက်ရုံအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျှက်ရှိနေသည်
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ်အထိမ်းအမှတ် အပြာရောင်ကဗ္ဗည်းပြားကိုတပ်ဆင်၍ ရန်ကုန် မြို့ပြအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ စက်ရုံများ နေပြည်တော်ပုံနှိပ်စက်ရုံ (ဇေယျာသီရိ)အထက်မြန်မာပြည် အစိုးရပုံနှိပ်စက်ရုံ (မန္တလေး)ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံဖိုတိုလစ်သိုပုံနှိပ်စက်ရုံအောင်ဆန်းပုံနှိပ်စက်ရုံစာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်စက်ရုံဂျီတီစီပုံနှိပ်စက်ရုံ
ဖန်ခါးပင်ရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Bantbwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ဇလဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇလဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၆ ဦးနေထိုင်သည်
မက်မှုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Methmon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ပန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letpan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၆ ဦး၊ မ ၁၈၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ခြံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinchan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၁ ဦး၊ မ ၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဥပရာဇာ(IPA: [ṵpəjàzà]; ခမာ: ឧបរាជ - Ouparach; ထိုင်း: อุปราช - RTGS: Upparat; လာအို: ອຸປຮາດ - Oupahat)သည် မြန်မာ၊​ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများရှိ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြ​သော မင်းဆက်များတွင် ထားရှိခဲ့​သော ​တော်ဝင်ရာထူးဖြစ်သည်
တိုင်းပြည်၏ ဒုတိယဘုရင်ဖြစ်ကာ မဟာဥပရာဇာအနောက်ရပအိမ်ရှေ့မင်း ဟု အပြည့်အစုံ​ခေါ်သည်
မင်းညီမင်းသားများတွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိ​သော မင်းသားကို ခန့်​လေ့ရှိသည်
သို့​သော် ဤ​နေရာမှာ မိဖုရား​ခေါင်ကြီး၏ အကြီးဆုံးသားကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်​ပေ
ဥပရာဇာမှာ ​နောင်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာမည်ဟုမဆိုနိုင်​ပေ
ဥပရာချ် (အင်္ဂလိပ်: Ouparach၊ခမာ: ឧបរាជ)သည် သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် ပါဠိဘာသာတို့မှ ဆင်းသက်လာပြီး ဒုတိယဘုရင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ဘုရင်ပြီး​နောက် အာဏာရှိသူဖြစ်သည်
အမည်အပြည့်အစုံမှာ Samdach Preah Ouparach (ခမာ: សម្តេចព្រះឧបរាជ) သို့မဟုတ် Samdach Preah Moha Ouparach (ခမာ: សម្តេចព្រះមហាឧបរាជ្យ)ဖြစ်သည်
ဥပရတ် (အင်္ဂလိပ်: Uparat၊ ထိုင်း: อุปราช; RTGS: Upparat)သည် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်၏ ဒုတိယဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို​နေရာကို အဆင့်အမြင့်ဆုံးမင်းသားကို ​ပေး​လေ့ရှိသည်
ဥပမာ- ဘုရင်၏ညီငယ် (သို့မဟုတ်) သား​တော်ကြီးများဖြစ်သည်
၁၈၈၅ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ချက္ကရီမင်းဆက်မှန်သမျှသည် ဥပရာဇာခန့်​လေ့ရှိသည်
ဥပရတ်သည် အရှေ့နန်းတော်တွင် ရုံးစိုက်​လေ့ရှိသည်
ချူလာ​လောင်ကွန်းဘုရင်လက်ထက်တွင် သူ၏ဝမ်းကွဲ၊ဥပရာဇာဖြစ်​သော ဘိုဗွန် ဗီချိုင်ချန်​ကွယ်လွန်ပြီး​နောက် ဥပရတ်နေရာကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်
ထို့​နောက် သူ၏သားအကြီးဆုံးကို အိမ်​ရှေ့မင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်
သို့​သော် ဥပရတ်မဟုတ်​ပေ
ဟဆန်းကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hasankan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟဆန်းကိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်
ဂန္ဒီခန်းမ(Gandhi Hall သို့ Mahatma Gandhi Memorial Trust)သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် ကုန်သည်လမ်းနှင့် ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသော အဆောက်အဦတစ်ခုဖြစ်သည်
ထိုအဆောက်အဦသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော  The Rangoon Times သတင်းစာ၏ ရုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ထိုအဆောက်အဦအား ဂန္ဒီအောက်မေ့ဖွယ်အမှတ်တရအဖြစ် ဦးနုနှင့် အိန္ဒိယသံမှူး M. A. Rauf တို့မှ ဝယ်ယူခဲ့သည်
ထိုအဆောက်အဦသည် မြန်မာနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်
ထိုအဆောက်အဦတွင် ၁၉၉၀ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမှ ရွေးကောတ်ခံ ကိုယ်စားလှယ်များ စုဝေးခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ဇူလိုင်လတွင် ဂန္ဒီသဘောထား ကြေညာချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်
တကောင်းတွင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tagaungtwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၀၈ ဦး၊ မ ၃၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၆၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒေသအမည်မှာ တကောင်းကွင်း ဖြစ်သည်
ဖပေ့ကောင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpapaytkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၉ ဦး၊ မ ၁၅၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၀၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဗယ်လေသည် အနောက်တိုင်း သဘင်လောက၌ ထင်ရှားသော ပြဇာတ် တမျိုးဖြစ်သည်
တဦးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ အစုအဖွဲ့နှင့်သော်လည်းကောင်း ကပြကြရသည်
အများစုသိသော ဘဲလေးအကနှင့် မတူကွဲပြားသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် ဗိုက်သားလှုပ်အကဟုလည်း ခေါ်ကြသည်
ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်စကားလုံးဖြစ်၍ ရှေးလက်တင်စကား "ဗယ်လာရီ"(ကရန်)မှ ဆင်းသက်လာသည်
ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ကို၎င်း၊ ဇာတ်ကောင်၏ စိတ်အခြေအနေကို ၎င်းအဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာတို့ဖြင့် သရုပ်ဖော် အကဟု ဆိုကြသည်
ဗယ်လေတွင် အဓိကအချက်သည် ဂီတဖြစ်သည်
အချို့က ဗယ်လေသည် တေးဂီတကို သရုပ်ဖော်သော အကဟု ဆိုကြသည်
ဗယ်လေတခုအတွက် ယင်းနှင့်ဆိုရာ တေးဂီတတို့ကို စပ်ဆိုကြရသည်
တစ်ခါတရံ ဇာတ်လမ်းပါသော တေးဂီတတို့ကို ဗယ်လေဖြင့် သရုပ်ဖော်ကြသည်
တေးဂီတအပြင်၊ အဝတ်အစား၊ အခမ်းအနား၊ အလင်းအမှောင်၊ မီးရောင်အယူအဆတို့သည်လည်း ဗယ်လေအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြလေသည်
ဗယ်လေကပွဲအတွက် ကကြိုးကကွက် ဟန်အမူအရာ စသည်တို့ကို တီထွင်စီစဉ်ညွှန်ကြားသူအား ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာ၊ သို့မဟုတ် ဗယ်လေဒါရိုက်တာ ဟု ခေါ်သည်
ထူးချွန်သော ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာများ၏ ထွင်ဉာဏ်၊ ပြင်ဉာဏ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဗယ်လေတွင် တိုးတက်မှုများစွာ ရှိခဲ့လေသည်
ဗယ်လေသည် ရှေးရောမနှင့် ဂရိတို့၏ ပန်တိုမိုင်းခေါ် ဟန်ဇာတ်တစ်မျိုးမှ ဆင်းသက်လာ၍ အီတလီနိုင်ငံတွင် ခရစ်နှစ် ၁၄၅၀ ခန့်ကစပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်
အလွန်ငွေကုန်ကြေးကျများသော ကပွဲမျိုးဖြစ်၍ ထိုစဉ်က မင်းစိုးရာဇာ အထက်တန်းစားလောက၌သာ ခေတ်စားခဲ့သည်
နောက် အနှစ်တရာခန့်အတွင်း ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုး ထွန်းကားလာသည်
၁၆ ရာစု အစပိုင်းတွင် အီတာလျံ မင်းသမီး ကတ်သရင်းဒါမဲဒီချီသည် ပြင်သစ်လုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်လာသောအခါ ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်နန်းတွင်း၌ ခေတ်စားလာသည်
ယင်းသို့ဖြင့် ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံမှတဆင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားသည်
ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၄ဆက်မြောက် လူဝီသည် ဗယ်လေကို ချီးမြှင့်မြှောက်စားသည်
ကိုယ်တော်တိုင် ဗယ်လေကဇာတ် တစ်ခု၌ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်
လူဝီဘုရင်သည် ဂီတနှင့် အကအကယ်ဒမီကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ ထိုကျောင်းသည် ခေတ်သစ်ဥရောပ ဗယ်လေစတင်ပေါက်ဖွားရာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဗယ်လေသည် တော်သုံးအဖြစ်မှ လူထုသုံး သဘင်တရပ်လည်း ဖြစ်လာလေသည်
ထိုစဉ်က ဗယ်လေတွင် အကတလှည့် အဆို၊ သို့မဟုတ် လင်္ကာရွတ်ခြင်းတလှည့်ဖြစ်သည်
၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အော်ပရာခေါ် ဂီတပြဇာတ်ကို စတင်ရေးသားပြသခဲ့ရာ၊ ဗယ်လေကို အော်ပရာဇတ်ကွက်အလယ်၌သော်လည်းကောင်း၊ ခေတ္တရပ်နားချိန်ပသော်လည်းကောင်း ကပြ အသုံးတော်ခံလေ့ရှိကြသည်
၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်း ကြေးသားဗဘ်လေ ကခြေသည်များပေါ်ပေါက်လာသည်
ပထမတွင် အမျိုးသား၊ နောင်အခါ အမျိုးသမီး ကခြေသည်များ ပါရှိလာသည်
၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သော ဗယ်လေသည် နောင်အခါတွင် စည်းကမ်းစနစ်၊ အသိုင်းအဝိုင်းများ များလွန်းပြီးလျှင် သမရိုးကျအတိုင်း ရှိနေ၍ မတိုးတက်ဘဲ နေခဲ့ရာ ၁၈ ရာစုနှစ်ထဲတွင် ဇန်းဇော့ဇက်နိုဗားသည် ဗယ်လေကို အဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာ သက်သက်ဖြစ်အောင် ပြုပြင်လိုက်သည်
ဗယ်လေ ကပြသူတို့အား ရှေးစံနစ်ဖြစ်သော မျက်နှာဖုံးစွပ်ခြင်းကိုလည်း မပြုစေတော့ပေ
ထို့ပြင် အဝတ်တန်ဆာများကို ပို၍လှပအောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် အမူအရာတို့ကို ပို၍ သဘာဝကျစေခဲ့သည်
၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် ဗယ်လေသည် ဥရောပတိုက်၌ အတန်ငယ် ခေတ်တိမ်လာသည်
ယင်းသို့ မှေးမှိန်လာသော ဗယ်လေကို ပြန်လည် အရောင်ထွက်စေသူမှာ ရုရှမှ ကောရီယိုဂရပ်ဖာ(ဗယ်လေဒါရိုက်တာ) တစ်ဦးဖြစ်သော မီရှယ် ဖိုးကင်းဖြစ်သည်
မီရှယ် ဖိုးကင်းသ ည် ရှေးရိုးဗယ်လေကို ဆန်းသစ်လှသော ဗယ်လေသဘင်ဖြစ်လာအောင် စီစဉ်မွမ်းမံတီထွင်လိုက်သည်
ဗယ်လေကဇာတ်သည် ရုရှားသို့လည်း ပြန့်ပွားရောက် ရှိခဲ့ရာ ၁၇၃၅ ခုနှစ်ခန့်က ရုရှားတွင် အင်ပီးရီးယယ် ဗယ်လေအတတ်သင်ကျောင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်
ထိုကျောင်း၌ သင်ပြသော ဆရာကောင်းများကြောင့် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဗယ်လေသည် များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်
နိုင်ငံ၇ပ်ခြားမှ ဗယ်လေဒါရိုက်တာ အကျော်အမော်တို့သည် ရုရှဗယ်လေကို အဆင့်အတန်း မြင့်သည်ထက် မြင့်အောင် ဖန်တီးသင်ကြားပေးကြသည်
သို့သော် ၁၈ ရာစုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် ဗယ်လေသဘင် ညှိုးမှိန်လာရာ မီရှယ်ဖိုးကင်းက ပြန်လည်မြှင့်တင်ပေးခဲ့လေသည်
မီရှယ်ဖိုးကင်းသည် ဆီယာဂျီ ဒယာဂျီလျက် စီမံအုပ်ချုပ်သော ဗယ်လေအဖွဲ့ကို ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ပွဲထုတ်စေခဲ့ရာ၊ ဆန်းသစ်လှပသော ရုရှဗယ်လေသည် အလွန်ကျော်ကြားသွားလေသည်
ယင်းအဖွဲ့တွင် အမျိုးသားဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ ညီဇင်းစကီးနှင့် အမျိုးသမီး ဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ အန္ဒာ ပါဗလိုဗာတို့ ပါဝင်သည်
ယင်းတို့အဖွဲ့ ကပြတင်ဆက်သော ဗယ်လေကဇာတ်တို့မှာ ရှီဟာရာဇားဒီး၊ ပထရောရှကား၊ မီးငှက်၊ ငန်းရေအိုင် စသည်တို့ဖြစ်၍ ထူးကဲလှပတင့်ဆန်း လှပေသည်
ယင်းတို့ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မရိုးတမ်း ကပြခဲ့ရလေသည်
ဒယာဂျီလျက် ခေါင်းဆောင်သော ယင်းတို့အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ လည်း ကပြအသုံးတော်ခံခဲ့၍ အလွန်တရာ ချီးကျူးအားပေးမှုကို ခံခဲ့ရပြီးသော် ကမ္ဘာကျော်ကြားခဲ့လေသည်
မကျိုင်းမွန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Makengmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၁ ဦး၊ မ ၁၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
လက်ချင်စတိန်းနိုင်ငံသည် ဥရောပအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်
အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်
ဝက်ပုတ်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetpokeywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀၁ ဦး၊ မ ၃၆၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဓမ္မသစ်ကျမ်း (New Testament) ၂၇ အုပ်ကို ရေးသားပြုစုသူအသီးသီးက နေရာ အချိန် တကွဲတပြားစီ ရေးသားခဲ့ကြသည်
ဓမ္မဟောင်းကျမ်း (Old Testament) နှင့်မတူသည်မှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို အချိန်ဘောင်တစ်ခုအတွင်း၌၊ ရာစုနှစ်တစ်ခု မကျော်သော c. AD 50 မှ c. AD 125 အတွင်း ရေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်
အောက်ပါတို့မှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာရင်းဖြစ်သည်
ဦးကင်းကြည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ukinkyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ချပ်သင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
အ.မ.က (၁) ကြည့်မြင်တိုင်သည် ဟံသာဝတီအောက်လမ်း (ဆင်မလိုက်)၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်
ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု သည် ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ မေလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့၊ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းနေ သိန်းတရာ ဆေးပေါင်းရုံပိုင်ရှင် လူမှုထူးချွန်ဆု ပထမအဆင့်ရရှိသူ ဦးအုံးဖေက အသက်(၇၆)နှစ်ပြည့်ထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ငွေကျပ်(၇၆)သိန်းနှင့် (၁၂၇၉)ကျပ်ကို စာပေရန်ပုံငွေတစ်ရပ်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်
နှစ်စဉ် ထိုလှူဒါန်းငွေနှင့် စာပေဗိမာန်မှ တဆင့် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု စာပေဆုများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်
၁၉၉၄-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၇)ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆုများ ချီးမြင့်ပွဲကို ပခုက္ကူမြို့၊ ပြည်သာယာခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်
၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၌ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆုနှင်းသဘင်အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်
၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဦးအုံးဖေသည် ပခုက္ကူမြို့၌ စာကြည့်တိုက်ကြီး တစ်ခုကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
လက်ရှိတွင် စာကြည့်တိုက်၌ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦး​အောင်စိုးသန်း၊ လက်​ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦးမြဝင်း တို့က တာဝန်ယူ၍ စာကြည့်တိုက်အား ထိန်းသိမ်း​စောင့်​ရှောက်လျက်ရှိသည်၊၊
နိုဝင်ဘာလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၁၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်
ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၄၇) ရက် ကျန်သေးသည်
၁၉၂၂ – ဘူးထရို့စ် ဘူးထရို့စ် ဂါလီ၊ အီဂျစ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သံတမန်၊ ဆဋ္ဌမမြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်
ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်အားဖြင့် ယေရှုခရစ်၏တမန်ဖြစ်သော ငါ ပေါလုသည် ဧဖက်မြို့၌ရှိနေသော သန့်ရှင်းသူတည်းဟူသော ယေရှုခရစ်ကိုယုံကြည်သောသူတို့ကို ကြားလိုက်ပါ၏
၂ သခင်ယေရှုခရစ်နှင့် ငါတို့အဘ ဘုရားသခင့်အထံတော်က ကျေးဇူးတော်နှင့်ငြိမ်သက်ခြင်းသည် သင်တို့၌ရှိပါစေသော
၃ ငါတို့သည် ဘုရားသခင့်ရှေ့တော်၌ မေတ္တာအားဖြင့်သန့်ရှင်းလျက်၊ အပြစ်ကင်းလွတ်လျက်ဖြစ်မည်အကြောင်း၊ ၄ ဤကမ္ဘာမတည်မရှိမှီ ငါတို့ကိုခရစ်တော်၌ ရွေးကောက်တော်မူသည်နှင့်အညီ၊ ကောင်းကင်ဘုံနှင့်ဆိုင်သောအရာတို့၌ခပ်သိမ်းသောဓမ္မမင်္ဂလာတို့ကို ခရစ်တော်အားဖြင့် ငါတို့အားပေးသနားတော်မူသော ငါတို့သခင်ယေရှုခရစ်၏ခမည်းတော်ဘုရားသခင်သည် မင်္ဂလာရှိတော်မူစေသတည်း
၅-၆ ထိုဘုရားသခင်သည်ချစ်တော်မူသောသားတော်ကြောင့် ငါတို့အားပေးတော်မူသောကျေးဇူးတော်၏ဘုန်းအသရေကို ချီးမွမ်းစေခြင်းငှာ၊ ငါတို့သည် ယေရှုခရစ်အားဖြင့်သားအရာကိုရမည်အကြောင်း၊ အလိုတော်ရှိသောစေတနာအတိုင်းရှေးမဆွက ခွဲခန့်မှတ်သားတော်မူ၏
၇-၈ ခပ်သိမ်းသော သတိပညာတော်နှင့်လျော်စွာ ငါတို့၌အတိုင်းထက်အလွန်များလှစွာသော ကျေးဇူးတော်သည်ကြွယ်ဝပြည့်စုံသည်နှင့်အညီ၊ ထိုသားတော်၏အသွေးအားဖြင့် အပြစ်လွှတ်တော်မူခြင်းတည်းဟူသောရွှေးနှုတ်ကယ်တင်ခြင်းကျေးဇူးကို ငါတို့သည်ခံရကြ၏
၉ ဘုရားသခင်သည် နှလုံးသွင်းတော်မူသောစေတနာတော်နှင့်လျော်သော အလိုတော်၏နက်နဲသောအရာကို ငါတို့အားပြတော်မူ၏
၁၀ ထိုနက်နဲသောအရာဟူမူကား၊ ကာလအချိန်စေ့စုံခြင်း၏သာသနာတွင် ကောင်းကင်ပေါ်၊ မြေကြီးပေါ်မှာ ရှိရှိသမျှတို့ကိုပေါင်း၍ ခရစ်တော်၌ချုပ်ခြာစေတော်မူလိမ့်သတည်း
၁၁ မိမိစေတနာ၏အလိုတော်သို့လိုက်၍ အလုံးစုံတို့ကိုစီရင်ပြုပြင်တော်မူတတ်သောသူ၏ကြံစည်ခြင်းရှိသည်အတိုင်း၊ ရှေးမဆွကခွဲခန့်မှတ်သားတော်မူသည်နှင့်အညီ၊ ငါတို့သည်ထိုခရစ်တော်အားဖြင့်အမွေခံဖြစ်ကြ၏
၁၂ အကြောင်းမူကား၊ ခရစ်တော်ကိုမျှော်လင့်သောငါတို့အားဖြင့်ဘုန်းတော်ကိုချီးမွမ်းစေခြင်းအကြေင်းဖြစ်သတည်း
၁၃ သင်တို့သည်လည်းကယ်တင်တော်မူခြင်းအကြောင်းနှင့်ယှဉ်သော ဧဝံဂေလိတရားတည်းဟူသော သမ္မာတရားကိုကြားနာရ၍ ထိုခရစ်တော်ကိုယုံကြည်ပြီးမှ ကတိတော်နှင့်ယှဉ်သောသန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကိုခံရကြပြီ
၁၄ ပိုင်ထိုက်တော်မူသောသူတို့သည်ဘုန်းတော်ကိုချီးမွမ်းခြင်းအကြောင်းနှင့်ရွေးနှုတ်တော်မူခြင်းသို့မရောက်မှီကာလပတ်လုံး ထိုဝိညာဉ်တော်သည် ငါတို့အမွေ၏စရံဖြစ်တော်မူ၏
၁၅ ထိုကြောင့်သင်တို့သည်သခင်ယေရှုကိုယုံကြည်ခြင်းနှင့်သန့်ရှင်းသူအပေါင်းတို့ကိုချစ်ခြင်းအကြောင်းပြု၍ ကျေးဇူးတော်ကိုအစဉ်မပြတ်ချီးမွမ်းလျက်၊ သင်တို့အဖို့အလိုငှာ ဆုတောင်းပဌနာပြုလျက်နေ၏
၁၇ ဆုတောင်းသောအချက်ဟူမူကား၊ ငါတို့သခင်ယေရှုခရစ်၏ဘုရားသခင်ဖြစ်တော်မူသောဘုန်းကြီးသော အဘဖမည်းတော်သည်ကိုယ်တော်မြတ်ကိုသိခြင်းအလိုငှာ ပညာကို၎င်း၊ ထိုးထွင်းဉာဏ်ကို၎င်း၊ သင်တို့အားပေးပါမည်အကြောင်း၊ ၁၈ ခေါ်တော်မူသောကြောင့် မျှော်လင့်ရသောအရာကား၊ အဘယ်အရာဖြစ်သည်ကို၎င်း၊ သန့်ရှင်းသူတို့သည်ခံရသောအမွေတော်၏ဘုန်းစည်းစိမ်ကား အဘယ်မျှလောက်ကြီးသည်ကို၎င်း၊ ၁၉ ယုံကြည်သောငါတို့၌ပြတော်မူသည့်အလွန်ကြီးလှစွာသောတန်ခိုးတော်ကား အဘယ်မျှလောက်ကြီးသည်ကို၎င်း၊ သင်တို့သည်သိစေခြင်းငှာ၊ သင်တို့၏ဉာဏ်မျက်စိကိုလင်းစေပါမည်အကြောင်း ဆုတောင်းပဌာနာပြု၏
၂၀ ထိုတန်ခိုးတော်ကား၊ ခရစ်တော်ကိုသေခြင်းမှရှင်ပြန်ထမြောက်စေတော်မူ၍ ခရစ်တော်၌ပြုပြင်သောမဟာတန်ခိုးအာနုဘော်အရှိန်ကဲ့သို့ဖြစ်၏
၂၁ ခပ်သိမ်းသော်အထွဋ်အမြတ်၊ အာဏာစက်၊ တန်ခိုး၊ အစိုးရခြင်းမှစ၍ယခုဘဝ၊ နောင်ဘဝ၌ခေါ်ဝေါ်သမုတ်သောဘွဲ့နာမအလုံးစုံတို့အထက်၊ ကောင်းကင်အရပ်၌မိမိလကျ်ာတော်ဘက်မှာ အလွန်မြင့်မြတ်သောနေရာကိုခရစ်တော်အားပေးတာ်မူ၍၊ ၂၂ ခြေဖဝါးတော်အောက်သို့အလုံးစုံတို့ကိုချထားသဖြင့်၊ အသင်းတော်အဖို့အလို့ငှာ၊ သူ့ကိုအလုံးစုံတို့၏အချုပ်အခြာဦးခေါင်းဖြစ်စေတော်မူ၏
၂၃ ထိုအသင်းတော်ကား၊ အလုံးစုံတို့ကို အလုံးစုံတို့နှင့်ပြည့်စုံတော်မူသောသူ၏ပြည့်စုံခြင်းတည်းဟူသော ခရစ်တော်၏ကိုယ်ဖြစ်သတည်း
၁၂၇၈ (၁) ရက်
ထင်မသီ ဂျိမ်း စလီဖီး (၁၉၇၅ ဇန် ၃၀ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်
၂၀၀၂ ဓနသဟာယပြိုင်ပွဲဝယ် ၇၃-၈၁ ကီလိုတန်း (အလတ်-မစ်ဒယ်ဝိတ်) ၌ ကြေးတံဆိပ် ရသည်
၂၀၁၄ ဓနသဟာယပြိုင်ပွဲတွင် ကျား ၁၀၀ ကီလို၌ နောက်ထပ် ကြေးတံဆိပ်ဆု ရပြန်သည်
ဆစ်ဒနီမြို့၌ ပြုလုပ်သော ၂၀၀၀ နွေအိုလံပစ်ပွဲတော်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသည်
ဝက်ဆူရွာ၊ ဝက်ဆူ
ဘင်္ဂလားလေးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ဆင်ဆွဲ (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinswea(North))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ အောင်ဇေယျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်ဇေယျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၀ ဦး၊ မ ၁၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၁၄ ဦးနေထိုင်သည်
ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ကုမ္ပဏီ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားအခြေစိုက် မီဒီယာထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာကျော်ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်
လက်ပန်ဇင်ကျွန်းရွာ၊ ကနူကြီး
ဉာဏ်ရည်တု (အင်္ဂလိပ်: artificial intelligence) သို့ (AI) ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာ ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး စက်ကိရိယာတို့၏ အသိဉာဏ်ကို တီထွင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်
AI ဖတ်စာအုပ်များမှ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဉာဏ်ရည်တု ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အသိဉာဏ်ရှိသော ကိုယ်စားလှယ်များကို ဒီဇိုင်းထုတ်ခြင်းကို လေ့လာရန် ဟုဖွင့်ဆိုထားသည်
အသိဉာဏ်ရှိသော ကိုယ်စားလှယ် ဆိုသည်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို နားလည်သိမြင်နိုင်စွမ်းရှိသော စနစ်များ ဖြစ်ပြီး အလုပ်ကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်စေသည့် ရာခိုင်နှုန်းကို တိုးမြင့်စေရန် အတွက် ဖြစ်သည်
ဤ အသုံးအနှုန်းကို စတင် သုံးနှုန်းခဲ့သော ဂျွန်မက်ကာသီက ဉာဏ်ပညာရှိသော စက်များ ပြုလုပ်နိုင်မည့် သိပ္ပံပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာပညာဟု ဆိုခဲ့သည်
AI ကိုကွဲပြားခြားနားသောအမျိုးအစားများသုံမျိုးသို့ခွဲခြားနိုင်သည်
၎င်း တို့ မှာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ, လူ့- Inspired, လူ့အတုထောက်လှမ်းရေး တို့ ဖြစ်သည်
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာAI သည်အသိမြင်ထောက်လှမ်းရေးနှင့်ကိုက်ညီ  သောဝိသေသလက္ခဏာများသာရှိပြီး ကမ္ဘာ၏တစ်ဦး သိမြင်ကိုယ်စားပြုမှုထုတ်လုပ်နှင့်အနာဂတ်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအကြောင်းကြားရန်အတိတ်အတွေ့အကြုံအပေါ်အခြေခံပြီးလေ့လာသင်ယူမှုကိုသုံးနိုင်သည်
လူ့- Inspied သည်အသိမြင်မှုနှင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထောက်လှမ်းရေးဉာဏ်ရှိပါတယ်
သိမြင်မှုဉာဏ်အပြင်, လူ့စိတ်ခံစားမှုကိုနားလည်, သူတို့ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းတို့ကိုထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်စွမ်းရှိသောဉာဏ်ရှိပါတယ်
Human AI သည်အရည်အသွေးအမျိုးအစားများ (ဆိုလိုသည်မှာ သိမြင်မှု, စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ, လူမှုရေးထောက်လှမ်းရေး) ၏ဝိသေသလက္ခဏာများကိုပြထားသည်
Self-သတိဖြစ်နိုင်နှင့်အခြားသူများနှင့်အတူအပြန်အလှန်အတွက် Self-သတိထားမိသည်
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ မြင့်မားလာသည့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း AI နည်းပညာသည် သစ်ဆန်းသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးစွမ်းသည်
နည်းပညာ မျိုးဆက်များအတွက် မျက်မှောက်ခေတ် ခေတ်လွန်ကမ္ဘာ  ဝေဝါးမှုနှင့်အတူစိန်ခေါ်မှုများဖြင့် ကြိုဆိုနေကြသည်
မြန်မာ့လူငယ်မျိုဆက်သစ်များ ရင်ဆိုင်ရမည့် နည်းပညာသည် အေအိုင် AI ( Artificial Intelligence) ဉာဏ်ရည်တု လူသားမိတ္တူ နည်းပညာဖြစ်သည်
မျိုးဆက်များအတွက် လက်ဆင့်ကမ်းလာသည့် ပညာရေးက လူအသိုက်အဝန်း တစ်ခုလုံး၏ ပုံရိပ်အမှန်ကို သိမြင်နားလယ်နိုင်စွမ်း ရောထွေးစေသည်
မျိုးဆက်သစ်များ အိုင်တီခေတ်၏ စိန်ခေါ်မှုများကို မြင်နိုင်စွမ်း ​ရှိမည့် ပညာရေး ရပ်ဝန်းတစ်ခု မရှိမဖြစ် ပြုပြင်နိုင်ရမည်
AI သည် လူသားတို့၏ အလုပ်အကိုင်များစွာအပေါ် အစားထိုးနေရာယူ လာသည်
AI ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များလည်း လိုအပ်မှု မြင့်မားလာသည်
နည်းပညာ၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘဏ္ဏာရေး ကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတွင် AI ၏ အရေးပါမှု မြင့်မားလာသည်
AIသည် ခေတ်မီနယ်ပယ်အတွက် အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်း များစွာဖန်တီးထားပြီး စိတ်လုပ်ရှားဖွယ် အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ပေးစွမ်းထားသည်
AI အလုပ်အကိုင်ဈေးကွက်ကို လမ်းညွှန်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ကျွမ်းကျင်မှုများ၊ကျော်ကြားသော အလုပ်အကိုင် များနှင့် နည်းဗျူဟာ များက လမ်းညွန်ပေးပါသည်
AI နည်းပညာသည် အလုပ်အကိုင် ဈေးကွက် အတွင်းလုပ်သား လျော့ချမှုနှင့် အလုပ်အကိုင်အသစ်များ ဖန်တီးပေးခြင်း အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်
AI နည်းပညာဖြင့်အသက်မွှေးလိုသူများအတွက် သချာ် ၊ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ နှင့် အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာ စွမ်းရည်၊ ဆက်သွယ်ရေး နှင့် စီမန်ခန့်ခွဲမှု စွမ်းရည်များ တတ်ကျွမ်းနားလည်နိုင်မှု မြင့်မားသည်
AI နည်းပညာ အရှိန်အဟုန် တိုးတက်မှုသည် အလုပ်အကိုင်အပေါ် သိသိသာသာ တက်ရောက်မှုရှိသည်
AI နည်းပညာသည် အလုပ်အကိုင် များကို နေရာယူလာသော်လည်း အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အသစ်များ ဖန်တီးပေးသည်
လုပ်ငန်းငယ်များတွင် AI နည်းပညာ အစားထိုးလာသည့်အခါ ကျန်းမာရေး၊ဘဏ္ဏာရေး၊နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အလုပ်အကိုင်အသစ်များ ဖန်တီးပေးသည်
Software ဆော့စ်ဝဲ နှင့်အင်ဂျင်နီယာ နယ်ပယ်တွင် AI နည်းပညာသည် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်
AI ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များအား ရွေ့လျားနေသည့် နည်းပညာနယ်ပယ်အတွင်း ကူးပြောင်းလာရန် အခွင့်အလမ်း ဖွင့်ထားပေးသည်
AI အင်ဂျင်နီယာများ ၊စက်ရုပ်ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ကျင့်ဝတ်ပညာရှင်များ လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးသည်
ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ၊ဒေတာသိပ္ပံ၊ပရိုဂရမ်မင်း ဘာသာစကားများတွင် ခိုင်မာသော အုတ်မြစ်တည်ဆောက်ရန် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ လိုအပ်သည်
နည်းပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများတွင် သချာ်၊ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊အင်ဂျင်နီယာနှင့် ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကားများ ကျွမ်းကျင်သည့်လုပ်သားများအတွက် အလုပ်အကိုင် ဖန်တီးပေးသည်
လက်ခုပ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letkhokepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၅ ဦး၊ မ ၁၄၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်
ကင်းချောင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinchaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ အနောက်လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အနောက်လက်ခုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
တခဟမမြို့ (高浜町 တခဟမချေား) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၀၄၉၀ ဦး ရှိသည်
အိမ်ထောင်စု ၄၂၇၈ စု ရှိသည်
လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၆၃  ဦး ရှိသည်
စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၇၂.၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၇.၉၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်
ယတြာကောင်းက မင်းလောင်းပျောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
ယတြာအစီအရင် ကောင်းလျှင် မင်းလောင်း ပေါ်ပေါက်လာမည့်ကိန်းပင် ပျက်ပြယ်သွားနိုင်သည်
ဂဇာ ဟူသည် ပါဠိဘာသာဖြင့် ဆင် ဖြစ်၍ များသောအားဖြင့်ဆင်ရုပ်ကို သဘာဝကျကျရေးဆွဲဟန်ဖြစ်သည်
သို့သော် ဂဇာ ရေးနည်းမှာ ဆင်ကိုသာရေးသည်မဟုတ် အထည်ကိုယ်ကြီးမားသည့် အကောင်များ တည်ငြိမ်သောအရာဝထ္ထုများ စသည့်ရုပ်ပုံများမှာလည်း ဂဇာ ရေးဆွဲနည်းဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု ရှေးဟောင်း သုတေသန မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်
ဆင်ကွင်းရွာဟောင်းရွာ၊ ဆင်ကွင်း
ဓနိကြာရွာ(အင်္ဂလိပ်: Danikyar)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ မကျီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၄ ဦး၊ မ ၁၂၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၇ ဦး နေထိုင်သည်
စကားအပေါင်းအုပ်သည် ကတိ၊ တရားအပေါင်းချုပ်သည် သတိ  သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်
စကားအရာတွင် ကတိသည် အချုပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ တရားအရာတွင် သတိသည် အချုပ် ဖြစ်သည်
ပင်ခါးရွာ၊ ချောင်ကျ
လက်ဆက်ရွာမရွာ (အင်္ဂလိပ်: Letsetywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ လက်ဆက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၂၄ ဦး၊ မ ၃၈၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
အရှင်ဌိတဉ္ဇလိယထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
တိဿမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် အရှင်ဌိတဉ္ဇလိယထေရ် သည် သားမုဆိုးတစ်ဦး ဖြစ်၏
တစ်နေ့သောအခါ မုဆိုးသည် တောအရပ်တွင် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏
ထို့နောက်  မုဆိုးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား လက်အုပ်ချီ၍ အရှေ့အရပ်သို့ ဖဲသွားခဲ့၏
ထို့နောက်တွင် မုဆိုးအား မုကြိုး ထိမှန်၏
ထိုအခါ မုဆိုးသည် မသေမီ ထပ်မံ၍ မြတ်စွာဘုရားအား လက်အုပ်ချီခြင်းကို ပြုခဲ့ပြန်၏
ထိုသို့ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားအား လက်အုပ်ချီမှုကို ပြုခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ပေ
ထို့ပြင် ငါးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်တွင် “မိဂကေတု” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဌိတဉ္ဇလိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ကင်ကန်ကုန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Kinkankone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လောင်ယော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောင်ယော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၅ ဦး၊ မ ၃၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၅ ဦး နေထိုင်သည်
ဟခီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hakhee)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟခီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၃၅၇ (၁) ရက်
သက်ရှင်ရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
ထန်လွန်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Thanghluang(Htanghluang))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခုမ်းဇိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုမ်းဇိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈ ဦး၊ မ ၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆ ဦး နေထိုင်သည်
ဂဏန်း သို့မဟုတ် နံပါတ်
ခက်ခ (အရှေ့)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Khetkha(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ခက်ခကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ကြာပွားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာပွားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈ ဦး၊ မ ၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၄ ဦးနေထိုင်သည်
﻿ဟက်ကာ (အင်္ဂလိပ်: hacker) ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာလောကတွင် မြောက်များလှသော ဆိုလိုသည့်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်
ပတ်ဝန်းကျင်အခြေနေနှင့် မိမိတို့၏ ခံယူချက်အရ ဟက်ကာဆိုသော စကားလုံးသည် ကွဲလွဲမှု ရှိသွားသည်
ဟက်ကာဟုဆိုတိုင်း ကွန်ပျူတာများအား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ ဖျက်ဆီးတတ်သောသူဟု အတည်မမှတ်ယူသင့်ပေ
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဟက်ကာတိုင်းသည် ထိုကဲ့သို့ အဖျက်အဆီးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်
ယနေ့ခေတ်တွင် ဟက်ကာဟူသော စကားလုံးကို ကွန်ပျူတာ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူအဖြစ် ၁၉၈ဝ ခုနှစ်ကတည်းက မီဒီယာများတွင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်
ယင်းတွင် ဟက်ကာဗန်းစကားဖြစ်သော "script kiddies" လည်းပါဝင်သည်
သူတို့သည် ဝါရင့်ဟက်ကာများ ပြုလုပ်ထားသောဟက်ကင်း ပရိုဂရမ်များကို အသုံးပြုသူများ ဖြစ်သည်
script kiddies တို့သည် ကွန်ပျူတာ အသိပညာ နည်းပါးလှပြီး ဟက်ကင်းနယ်ပယ်သို့ ဦးစွာပထမ စတင်ဝင်လာသူ လူပြိန်းလေးများဟု ဆိုနိုင်သည်
ဟက်ကာအား အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်သည်
ကွန်ပျူတာ လုံခြုံရေးအား ဝင်ရောက်စစ်ဆေးသူ၊ အကယ်၍ ထိုသူသည် နှောက်ယှက်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါက ခရက်ကာ (cracker) ဟုခေါ်ဆိုသည်
ဤ (cracker) အား Software များကို အပျော်သဘောဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဝါသနာအရ Reverse Engineering လုပ်သူများနှင့် မမှားသင့်ပါ
နည်းပညာနှင့် ပရိုဂရမ်းမင်းနယ်ပယ်မှ ပေါက်ဖွားလာသူဟက်ကာတို့၏ ဓလေ့စရိုက်မှာ ထူးဆန်းလှသည်
သူတို့အားလုံးသည် တူညီသည်မှာ ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်အား ထဲထဲဝင်ဝင် သိလိုစိတ်ပြင်းပြကြသူများ ဖြစ်ကြသည်
သူတို့၏ ဓလေ့စရိုက်နှင့် ခံယူချက်များကို အခြေခံကာ နောက်ထပ် ဟက်ကာအမျိုးအစား ကွဲပြားပြန်သည်
"Black Hat" ဆိုသည်မှာ အနက်ရောင်ဦးထုပ်အား ကိုယ်စားပြုပြီး အမှောင်လောကကို ကိုယ်စားပြုသည်
တစ်နည်းအားဖြင့် အနက်ရောင် ဟက်ကာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်
အနက်ရောင် ဟက်ကာများသည် ခွင့်ပြုချက်မရှိသော သူတစ်ပါး၏ကွန်ပျူတာ နက်ဝတ်အား ဝင်ရောက်ခြင်း၊ သူတစ်ပါး၏ ကွန်ပျူတာအား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ အရေးကြီးဖိုင်များအား ဖျက်ဆီးခြင်း၊ အစရှိသော ကွန်ပျူတာ ရာဇဝတ်မှုများအား ကျူးလွန်သူများ ဖြစ်သည်
အနက်ရောင် ဟက်ကာများသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အုပ်စုဖွဲ့ထားသော အဖွဲ့များလည်း ဖြစ်နိုင်သည်
သူတို့သည် အင်တာနက် ဝက်ဒ်ဆိုဒ်များအား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ "Defacement" လည်း လုပ်တတ်ကြသည်
"White Hat" တနည်း အဖြူရောင် ဦးထုပ်ကိုယ်စားပြုသော အဖြူရောင် ဟက်ကာများသည် "Black Hat" နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်
သူတို့သည် အနက်ရောင်ဟက်ကာများ၏ဘေးအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးတတ်သည်
သူတို့သည် ကွန်ပျူတာလုံခြုံရေးတို့အား အနက်ရောင် ဟက်ကာများနည်းတူ ရှာဖွေတတ်ကြသော်လည်းတစုံတရာ ဖျက်ဆီးခြင်းလုပ်ငန်းများကို မပြုလုပ်တတ်ကြပေ
ယင်းတို့အား ကွန်ပျူတာနယ်ပယ်တွင် "Ethical Hacker" ဟုလည်း သတ်မှတ်သည်
"Gray Hat" ဆိုသည်မှာ အနက်ရောင် ဟက်ကာလည်းမဟုတ်သကဲ့သို့ အဖြူရောင် ဟက်ကာလည်း မဟုတ်ပေ
သို့သော် သူတို့သည် ဓလေ့စရိုက်နှစ်မျိုးစလုံးအားလုပ်ဆောင်တတ်ကြသည်
တနည်း သူတို့သည် အဖျက်အဆီး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သကဲ့သို့ တခါတရံတွင် သူတပါးအား ကူညီပေးတတ်ကြသည်
ဟက်ကာတို့သည် ယနေ့ခေတ်တွင် များစွာအရေးပါလှသည်
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကွန်ပျူတာဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအား စစ်ပွဲဆင်နွဲနိုင်သည်
နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဝဒ်ဆိုဒ်များအား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ကာ ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်စွမ်းရှိသည်
ထို့ပြင် ယနေ့ခေတ်တွင် အရာခပ်သိမ်းနီးပါးအား ကွန်ပျူတာဖြင့် မောင်းနှင်ထားရသောကြောင့်နိုင်ငံတော်၏ ရေပေးစနစ်၊ လျှပ်စစ်ပေးစနစ်၊ ယာဉ်များသွားလာ ထိန်းချုပ်စနစ် (Traffic System) များအား ကမောက်ကမဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်
ထင်ရှားသော ဥပမာပြရသော် တရုတ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်မှ တရားဝင်ခွင့်ပြုထားသော အနီရောင် တပ်မတော် (Red Army) ဆိုသည့် ဟက်ကာတပ်ဖွဲ့ ရှိလေသည်
သူတို့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ အဆင့်မြင့် နည်းပညာများအား ခိုးယူခဲ့ကြသည်ဟု ကောလဟာလများ ထွက်လျက်ရှိသည်
ယင်းတို့အား အချို့က "Red Hacker"တနည်း နိုင်ငံတော် ကိုယ်စားပြု ဟက်ကာ (State Hacker), State sponsored hacker ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်
Logik Bomb: Hacker's Encyclopedia (1997)Revelation: The Ultimate Beginner's Guide to Hacking & Phreaking (1996)Hafner, Katie; Markoff, John (1991). Cyberpunk: Outlaws and Hackers on the Computer Frontier. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-68322-5.Sterling, Bruce (1992). The Hacker Crackdown. Bantam. ISBN 0-553-08058-X.Slatalla, Michelle; Joshua Quittner (1995). Masters of Deception: The Gang That Ruled Cyberspace. HarperCollins. ISBN 0-06-017030-1.Dreyfus, Suelette (1997). Underground: Tales of Hacking, Madness and Obsession on the Electronic Frontier. Mandarin. ISBN 1-86330-595-5.Verton, Dan (2002). The Hacker Diaries : Confessions of Teenage Hackers. McGraw-Hill Osborne Media. ISBN 0-07-222364-2.Thomas, Douglas (2002). Hacker Culture. University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-3345-2.Taylor, Paul A. (1999). Hackers: Crime in the Digital Sublime. Routledge. ISBN 978-0-415-18072-6.Levy, Steven (2002). Crypto: How the Code Rebels Beat the Government Saving Privacy in the Digital Age. Penguin. ISBN 0-14-024432-8.Ventre, Daniel (2009). Information Warfare. Wiley - ISTE. ISBN 978-1-84821-094-3.
ထနောင်းပကား (မြောက်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungpakar(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ထနောင်းပကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓမင်းဆိပ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Daminseik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ နှစ်ကရင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှစ်ကရင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉၄ ဦး၊ မ ၅၅၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၁၉၅ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
ကကရန်ရွာ၊ ကနင်ဝ
ငပွန်းရွာရှည်ရွာ၊ အောင်ဒိုင်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ နိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးတိုက်ဖြစ်သော ဩစတြေးလျတိုက်၊ တက်စမေးနီးယားကျွန်းမကြီး၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းစုပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည်
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ မြောက်ဘက်၌ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တီမောနိုင်ငံနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်၌ ဆော်လမွန်ကျွန်းစုများ၊ ဗနွားတူနိုင်ငံနှင့် နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတစ်ခုတည်းက တိုက်တစ်ခုလုံးကို နေရာယူထားသော တိုက်ဟူ၍ ဩစတြေးလျတစ်ခုသာ ရှိသည်
ဩစတြေးလျ ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် ဩစတြေးလျ နေရင်းလူမျိုးတို့ နေထိုင် လာခဲ့ကြ သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄၂၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီဖြစ်သည်
မြောက်ဘက်အရပ်မှ တံငါသည်များ တစ်ခါတစ်ရံလာရောက်မှုနှင့် ဥရောပမှ ဒတ်ချ်လူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူတို့၏ ၁၆၀၆ ခု ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပြီးတွင် ဩစတြေးလျအရှေ့ခြမ်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပိုင်နက်အဖြစ် ၁၇၇၀ တွင် ကြေညာခဲ့သည်
အစကနဦးပိုင်းတွင် ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၈ မှ အစပြု၍ နယူး ဆောက်ဝေး ကိုလိုနီဒေသသို့ ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူတို့အား ပို့လွှတ်ရာ ဒေသအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်
လူဦးရေ တိုးပွားလာပြီး နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိ လာသည်နှင့်အမျှ ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ၏ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရသော ရေမြေခြား ကိုလိုနီတိုင်းကြီး ၅ တိုင်းကို ထပ်မံ တည်ထောင်ခဲ့သည်
ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် ၁၉၀၁ တွင် ကိုလိုနီတိုင်းကြီး ၆ တိုင်းကို ဖက်ဒရယ်စနစ်ဖြင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည်
Australia ဟူသောစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား australis မှ ဆင်းသက် လာသည်
တောင်ပိုင်း "southern" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ရောမခေတ်က "unknown land of the south" အမျိုးအမည် မသိသေးသော ကမ္ဘာ့တောင်ပိုင်းကုန်းမြေ (terra australis incognita) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြကြောင်း ဒဏ္ဍာရီလာပုံပြင်များအရ သိရှိရသည်
ခိုင်လုံသော အထောက်အထား မှတ်တမ်းအနေဖြင့် ၁၆၂၅ခုနှစ်တွင် မာစတာ ဟက္ကလွတ် ရေးသားသော "A note of Australia del Espíritu Santo" စာအုပ်တွင် Australia ဟူသောစကားလုံးကို သုံးနှုန်းထားကြောင်း ပထမဆုံး တွေ့ရှိရသည်
၁၆၃၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျမြေပေါ်သို့ ပထမဆုံး အခြေချခဲ့သော ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ မှတ်တမ်းများတွင် Australische ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်
Australia ဟူသော စကားလုံးကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်မှာ ၁၈၀၄ ခုနှစ်ရောက်မှ ဖြစ်သည်
မက်သယူး ဖလင်းဒါးစ်က ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော A Voyage to Terra Australis ဟူသည့် စာတမ်းများနှင့် ရုပ်ပုံများတွင် စတင်သုံးစွဲလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်
၁၈၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှ တရားဝင် စတင်ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့သည်
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် Admiralty မှ သဘောတူလက်ခံပြီး ဩစတြေးလျတိုက်ဟု တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ ကြားခန့်လောက်ကတည်းက ဩစတြေးလျတိုက်တွင် လူသားတို့ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ပညာရှင်များ တွက်ဆကြသည်
ကုန်းမြေ အနေအထား အနီးဆုံးဖြစ်သော အရှေ့တောင်အာရှဒေသမှ ပင်လယ်ကိုဖြတ်သန်းကာ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်
၁၈ ရာစုနှစ် ဥရောပတိုက်သားများ စတင်ရောက်ရှိလာချိန်အထိ အဆိုပါ ဒေသခံ ဩစတြေးလျ တိုင်းရင်းသားများမှာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ယာဇ်နတ်ပူဇော်ပသခြင်းတို့ဖြင့်သာ အသက်မွေးကြကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်
ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုအပေါ်အခြေခံထားသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်
နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲမှာ ဒုတိယမြောက် အဲလီဇဘက် ဘုရင်မကြီး ဖြစ်သည်
ဘုရင်ခံချုပ်တွင် အာဏာရှိသော်လည်း သာမန်အားဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်မှသာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည်
သို့ရာတွင် ဘုရင်ခံချုပ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ကျော်လွန်၍ အာဏာသုံးပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်းကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အကျပ်အတည်းဖြစ်ချိန်တွင် ဘုရင်ခံချုပ်က ဝတ္တလမ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ပြသခဲ့သည်
အစိုးရတွင် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း သုံးရပ်ရှိသည်
ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ဖြစ်ကြသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် အစိုးရ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ဖွဲ့က ချုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိစေရန် အောက်ပါအတိုင်း အစိုးရ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ သုံးခုကြားတွင် ခွဲဝေအုပ်ချုပ်စေသည်
ထိုအစိုးရ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ သုံးဖွဲ့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာများမှာ ဥပဒေပြုရေး အာဏာ၊ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ နှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာတို့ဖြစ်ကြသည်
ဥပဒေပြုရေး အာဏာ လွှတ်တော်သည် ဥပဒေပြုရေး နှင့် ဥပဒေပြင်ဆင်ရေး ဆိုင်ရာလုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်
၎င်း လွှတ်တော်ကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ပြည်သူလူထုက ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ ဥပဒေပြုရေးကပြဋ္ဌာန်းထားသော တရားဥပဒေများကို အကောင်ထည်ဖော် အသက်သွင်းရန်အလုပ်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာဖြစ်သည်
ထိုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံချုပ်တို့ပါဝင်သည်
ဝန်ကြီးတစ်ဦးစီသည် အစိုးရဌာနတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသောဌာနများကို တာဝန်ယူကြရသည်
တရားစီရင်ရေး အာဏာ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တရားသူကြီးများသည် တရားဥပဒေကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန်နှင့် လက်တွေ့ကျင့်သုံးဖော်ဆောင်ရန် အခွင့်အာဏာရှိသည်
တရားရုံးနှင့် တရားသူကြီးများသည် လွှတ်တော်နှင့် အစိုးတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင်မရှိသော တရားစီရင်ရေးအတွက် သီးသန့်တည်ရှိသောအဖွဲ့ဖြစ်သည်
ပါလီမန်တွင် လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သည်
အထက်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ (၇၆) နေရာနှင့် အောက်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ (၁၅၀) နေရာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်
ပါလီမန်မှ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ခေါင်းဆောင်မှာ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်
နိုင်ငံရေးပါတီ အဓိကပြိုင်ဘက် ပါတီနှစ်ခုရှိသည်
ဩစတြေးလျန်း လေဘာပါတီနှင့် နှစ်ပါတီ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တို့ ဖြစ်သည်
ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီနှင့် နေရှင်နယ်ပါတီတို့ ပူးပေါင်းထားခြင်းဖြစ်သည်
သဂရင်းနှင့် ဩစတြေးလျန်းဒီမိုကရက်တို့ ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံရေး ပါတီငယ်များလည်း ရှိသေးသည်
ပြည်နယ် (၆)ခုရှိသည်
နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ် (New South Wales - NSW)၊ ကွင်းစ်လန် (Queensland - QLD)၊ တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ (South Australia - SA)၊ တက်စ်မေးနီးယား (Tasmania - TAS)၊ ဝိတိုရိယ (Victoria - VIC)၊ အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ (Western Australia - WA) တို့ဖြစ်ကြသည်
ထို့အပြင် အဓိက ဒေသကြီး နှစ်ခုရှိသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး (Northern Territory - NT) နှင့် ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီး (Australian Capital Territory - ACT) တို့ဖြစ်သည်
နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်သည် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့ ကိုလိုနီနယ်မြေ စတင်ထူထောင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တော် ဆစ်ဒနီမြို့သည် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်တွင်း မြို့တော်ဖြစ်သည်
ကမ္ဘာကျော် ဆစ်ဒနီ ဟာဘာဘရစ်ဂျ် (Harbour Bridge) - ဆိပ်ကမ်းတံတား နှင့် ဆစ်ဒနီ အော်ပရာ‌ ‌ဟောက်စ် (Opera House) ပြဇာတ်ရုံတို့မှာ ဆစ်ဒနီမြို့တော်၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်ကြသည်
၎င်းပြည်နယ်တွင်း၌  အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုနွယ်များ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်
ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဘရစ်စဘန် (Brisbane) မြို့ ဖြစ်သည်
ဒုတိယ အကြီးဆုံး ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းများ၊ အပူပိုင်းအမြဲစိမ်းသစ်တောများ၊ အပူချိန် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ကမ်းရိုးတမ်း နေရာများ နှင့် ရာသီလိုက် ခြောက်သွေ့ကုန်းတွင်းပိုင်း တို့ ရှိကြသည်
ဤ ပြည်နယ်တွင်း၌ ကမ္ဘာတွင်နာမည်ကြီးသော မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး (Great Barrier Reef) သည် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတမ်းတစ်လျှောက် သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်
တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်သည် ကျောက်ဆောင်ကမ်းပါး ပေါများထူထပ်သည်
လူသိများကျော်ကြားသော ဝိုင်အရက်များ ထွက်သည့် နေရာများရှိသည်
၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ အယ်ဒန်(လ်)လေ (Adelaide) ဖြစ်ပြီး ကိုလိုနီခေတ်ချိန်က တည်ဆောက်ထားခဲ့သော ဗိသုကာလက်ရာမွန်များစွာ ကျန်ရစ်တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်
တက်စ်မေးနီးယား ပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အသေးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး၊ 'ဘေ့စ် စထရိတ်' ရေလက်ကြား (Bass Strait)က ထိုပြည်နယ်နှင့် ပင်မ ဩစတြေးလျတိုက်ကုန်းမြေကို ပိုင်းခြားထားသည်
တက်စ်မေးနီးယားကျွန်းမြေပေါ်တွင် လူအနည်းစုသာနေထိုင်သည့် အပြင်လူသူ အရောက်အပေါက် နည်းသဖြင့် တော်တော်များများ ကုန်းမြေများမှာ သဘာဝ အတိုင်းရှိ၍ လူတို့၏ဒဏ် မခံရပေ
တက်စ်မေးနီးယား ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟိုးဘတ်ထ် (Hobart) ဖြစ်သည်
ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်မှာ ဩစတြေးလျတိုက်၏ ကုန်းတွင်းပိုင်းပြည်နယ်များတွင် အသေးဆုံးပြည်နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်
ထိုပြည်နယ်တွင် ၁၈၅၀ ခုနှစ်များတွင်း ရွှေထွက်စဉ်ကာလများက တည်ဆောက်ထားခဲ့သော အလွန်ကောင်းမွန်လှသည့် ဗိသုကာလက်ရာများ လည်းရှိသည်
ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ မဲလ်ဘန်း (Melbourne) ဖြစ်သည်
အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်
ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် သဲကန္တာရကြီးများရှိပြီး၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင်မူ မြေဩဇာကောင်း၍ ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သည့်အပြင်၊ ဝိုင်အရက်ချက်သည့် စပျစ်ပေါရာတည်နေရာဖြစ်သည်
ထိုပြည်နယ်တွင် အဓိကအားဖြင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း လုပ်ကွက်များကိုလုပ်ကြသည်
ပြည်နယ်လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံမှာ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ပတ်သ်မြို့ (Perth) တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်တွင် အပူပိုင်းကုန်းမြေနှင့် တောင်ဘက်တွင် မြေနီ သဲကန္တာရတို့ရှိကြသည်
လူဦးရေနည်းပြီး အများစုမှာ ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဒါရ်ဝင်မြို့ (Darwin)တွင် နေထိုင်သည့်အပြင် ၎င်းဒါရ်ဝင်မြို့ နှင့် အဲလစ်စပရင်းစ် (Alice Springs)မြို့ကြားရှိ အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးတလျောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်
အဲလစ်စပရင်းစ် (Alice Springs)မြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံအလယ်တဝိုက်တွင် ခရီးသွားများ အလည်သွားရာ နာမည်ကြီး မြို့လေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်
အဓိကဆောင်ပါး - ဩစတြေးလျ မြို့တော်နယ်မြေဩစတြေးလျ မြို့တော် နယ်မြေ၏တည်နေရာသည် ဆစ်ဒနီမြို့ နှင့် မဲလ်ဘုန်းမြို့ကြားတွင်တည်ရှိသည်
ဩစတြေးလျ မြို့တော် ဒေသကြီးဟုဆိုသည့်အတိုင်း ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြို့တော် ကန်ဘာရာ တည်ရှိရာပြည်နယ်ဖြစ်သည်
၎င်းမြို့တော် ကန်ဘာရာသည် လွှတ်တော် 'ပါလီမန် ဟောက်စ်' (Parliament House) နှင့် ဗဟိုတရားရုံး 'ဟိုင်းကော့တ်' (High Court) တို့ကဲ့သို့သော အရေးကြီးသည့် နိုင်ငံတော် အထင်ကရ အဖွဲ့အစည်းများ ရုံးစိုက်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် ကနဦးနေထိုင်သူ ဒေသခံ ဩစတြေးလျ တိုင်းရင်းသားများမှာ အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) နှင့်တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသား (Torres Strait Islander) တို့ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းအထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်
အက်ဘောင်ရစ်ဂျင်နယ် လူမျိုးစုများသည် ဩစတြေးလျတိုက်ကြီး၏ အဓိက ကုန်းတွင်းပိုင်းနေရာများ နှင့် တက်စ်မေးနီးယား  တို့တွင် အစပျိုး မှီတင်းနေထိုင်ကြပြီး၊ တောရစ် ရေလက်ကြားကျွန်းသားများမှာတော့ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ကျွန်းများပေါ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြပေသည်
နေရာဒေသအလိုက် ထိုလူမျိုးစုများသည် မတူကွဲပြားသော စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများရှိကြသည်
ထိုကနဦး နေထိုင်လာသူ တိုင်းရင်သားများ တွင် တူညီသော ယုံကြည်ချက်များ၊ အစဉ်အလာ ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ များလည်း ရှိပြီး ယနေ့တိုင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလာကြကာ ၎င်းတို့ကို သက်ဝင်ယုံကြည် နေကြသည်
နေ့စဉ် မိမိတို့ ဘဝရှင်သန်မှုကို ၎င်းတို့ ယုံကြည်သော အရာများက လမ်းပြပို့ဆောင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏
ထို့ပြင်သူတို့ နှစ်ပေါင်းများစွာသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သော ရေမြေသဘာဝကြီး နှင့် ၎င်းတို့ ယုံကြည်ရာ အချင်းအရာတို့သည် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ခေတ်အဆက်ဆက် သယ်ဆောင်လာကြသော ပုံပြင်များက အထင်အရှားဖြစ်စေသည်
ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၀၀ ခုနှစ်နောက်များမှ စ၍ ဥရောပနိုင်ငံသားများသည် ယခုလက်ရှိ ဩစတြေးလျတိုက် ကုန်းမြေကြီးကို စတင်တွေ့ရှိကာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသည်ဟု သမိုင်းအထောက်အထားများက ဖော်ပြထားသည်
၎င်းအထောက်အထားများအရ အစောဆုံးအနေဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်(Great Britain) နိုင်ငံသား များသည် ၂၆ ဇန်နဝါရီလ ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းသားများ သယ်ဆောင်လာသော သင်္ဘောအစင်းပေါင်း ၁၁ စီးဖြင့် စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်
ထိုသင်္ဘော ၁၁ စီးကို ပထမသင်္ဘောစု - ဖတ်စ်တ် ဖလီးတ် (First Fleet) သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်
ထိုစဉ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံ (Britain) ၏ တရားဥပဒေမှာ ပြင်းထန်လွန်းလှသဖြင့် ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရသူ များလှပေရာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ထောင်များမှာ နေရာမလောက်မငှ ပြဿနာဖြစ်လာခဲ့သည်
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ (Britain) မှ စွန့်ဦးရှာဖွေ ကိုလိုနီနယ်မြေများကို စတင်တွေ့ရှိကာ သွားရောက် စူးစမ်းကြသူများစွာရှိခဲ့ရာ ဩစတြေးလျတိုက်သည်လည်း ဗြိတိန်ကိုလိုနီနယ် တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
များပြားလှသော ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားသူများကို ကမ္ဘာကြီး အခြားတဘက်သို့ ပို့ဆောင် နယ်မြေ ချဲ့ထွင်ခြင်းသည်သာ ပြည့်ကျပ် နေသော နိုင်ငံတွင်းထောင်များ၏ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရာဖြစ်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်
ထိုသို့ဖြင့် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ် နေရာသည် ၎င်းတို့ အခြေစတင်ချရာ နေရာဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များ သုံးသပ်သည်
ထို ရှေးဦး အခြေချ ကိုလိုနီနယ်မြေ၊ လက်ရှိ နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ကို ကပ္ပတိန် အာသာ ဖိလစ်ပ် (Captain Arthur Phillip) ဆိုသူက ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ အနေဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်
အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ထိုနယ်မြေသစ်၌ အခက်အခဲများစွာကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ပြီးနောက် ကိုလိုနီနယ်မြေဟု ကြေညာလိုက်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အကျဉ်းသားများသာမက ရိုးရိုး ဝင်ရောက်အခြေချလိုသူ အရပ်သားများပင် ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ကြရာ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်စည်ကားလာခဲ့သည်
တပြိုင်နက်ထဲမှာပင် တိုက်ကြီး၏ တခြားအပိုင်းများကိုလည်း ကိုလိုနီများ စတင်တည်ထောင်လာကြသည်
အစောဆုံး သာမန်အခြေချလိုသူ အရပ်သားများသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ (Britain) နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ (Ireland) များမှ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ကြောင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဖြစ်စဉ်သမိုင်း၊ ရိုးရာဓလေ့ နှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံများသည် ၎င်းတို့ အမွေအနှစ်များမှ ဆင်းသက်ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်
ထို့အပြင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၅၁ အတွင်း၌  နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်နှင့်  ဝိတိုရိယပြည်နယ်များရှိ ကိုလိုနီနယ်မြေများတွင် ရွှေထွက်သဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ လူပေါင်းများစွာတို့သည် ထိုကိုလိုနီနယ်မြေများသို့ ရွှေတူးရန် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်
ထိုအချိန်တွင် ဥရောပသားများအပြင် တရုတ်လူမျိုးများပါ အလုံးလိုက်အရင်းလိုက် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်
လူဦးရေမှာ အချိန်ကာလ ၁၀ နှစ်အတွင်း နှစ်ဆတိုးပွားလာခဲ့သည်
ဩစတြေးလျနေ့ (Australia Day) နှစ်စဉ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ရက် နေ့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဩစတြေးလျနေ့ အဖြစ်သတ်မှတ်သည့်အလျှောက် ထိုနေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ရုံးများ ပိတ်သော နေ့တစ်နေ့လယ်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနေ့တွင် နိုင်ငံအတွင်း လူမျိုးစုပေါင်းစုံတို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံဖြစ်တည်လာရပုံနှင့် ၎င်းနိုင်ငံတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား ဖြစ်ရခြင်း အတွက် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာဖြင့် ပျော်ပွဲများ ဆင်နွဲကြသည်
နှစ်စဉ် ကျင်းပသည့်ပွဲများထဲတွင် ထိုနေ့သည် အကြီးဆုံးသောပွဲတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်
နိုင်ငံ သမိုင်းနှင့် ထိုနိုင်ငံတွင် ခေတ် အဆက်ဆက် နိုင်ငံတော်ကြီး တိုးတက်ကြီးပွားလာအောင်လုပ်ဆောင်လာခဲ့ကြသော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများ ကို ဂုဏ်ပြုသောနေ့လယ်းဖြစ်သည်
ထို့ပြင် မိမိတို့ လက်ရှိတွင် ခံစားရသော အကျိုးကျေးဇူးများ ကိုသိရှိကာ၊ နောင်အခါ မိမိတို့ သားစဉ်မျိုးဆက်လက်ထက်တွင် ယခုထက်မကသော ပျော်ရွှင်စရာကောင်းသော အနာဂတ်ကာလများရစေလိုကြောင်း ဆန္ဒပြုကာ အတူတကွ ကြိုးစားသွားလိုကြသည်
တပြိုင်နက်တည်းတွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား ခံယူပွဲများကို ထိုနေ့မှာပင် ကျင်းပကာ ဩစတြေးလျနေ့ဆိုင်ရာ သိကောင်းစရာများကိုလက်ဆင့်ကမ်း ဗဟုသုတပေးကြသည်
ထိုနေ့မတိုင်မီ တစ်ရက်အလိုတွင် ဝန်ကြီးချုပ်က နှစ်တစ်နှစ်၏ အထူးချွန်ဆုံး ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားဆု (Australian of the Year Awards) ရရှိသူကို မြို့တော် ကန်ဘာရာ (Canberra) တွင် တရားဝင်ကြေညာ ဂုဏ်ပြုသည်
အကျဉ်းချုပ်ဆိုသော် အဓိကအားဖြင့် ဩစတြေးလျနေ့သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်တို့ ၁၇၈၈ ခုနှစ် တွင် စတင်ဝင်ရောက်ကြသော ကပ္ပတိန် အာသာ ဖိလစ်ပ် (Captain Arthur Phillip) ဦးဆောင်သည့် ပထမသင်္ဘောစု - ဖတ်စ်တ် ဖလီးတ် (First Fleet) ဆိုက်ရောက်ရာနှစ်ပတ်လည်နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်သည်
အန်းဇာက်ခ်နေ့ (Anzac Day) အန်းဇာက်ခ်နေ့ ကိုနှစ်စဉ် ဧပြီလ ၂၅ရက်တွင် ကျင်းပသည်
ပထမကမ္ဘာစစ်တွင်း ဧပြီလ ၂၅ရက် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ (Turkey) ၏ ဂလစ်ပ်ပိုလီ (Gallipoli)မြို့ ကမ်းခြေသို့ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနှင့် နယူးဇီလန် နှစ်ခုပေါင်း တပ်မကြီး၊ အန်းဇာက်ခ် (Anzac) ကမ်းဆိုက်ရာနေ့ကို အစွဲပြုမှည့်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်
ထိုစစ်ကြီးကာလတွင်း အသက်စွန့် အမှုထမ်းဆောင်သွားကြသော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများကို အမှတ်ရခြင်း အထိမ်းအမှတ်နေ့ လည်းဖြစ်သည်
အန်းဇာက်ခ်နေ့ တွင် နိုင်ငံအတွင်း ရုံးများပိတ်ပြီး အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြုပွဲများ၊ ချီတက်ပွဲများ လုပ်ကြသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော်အလံ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော်အလံ သည် အပြာရောင်၊ အဖြူ ရောင် နှင့် အနီရောင် တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအလံဖြစ်သည်
အဆိုပါအလံတွင် အရေးကြီးသောအပိုင်း သုံးခုပါဝင်သည်
အလံ၏ဘယ်ဘက်ထိပ်ေထာင့်တွင် ယူနီယံဂျက် (Union Jack) ဟုလူသိများသော ဂရိတ်ဗြိတိန် အလံကို ပုံတွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်းတွေ့ရမှာဖြစ်သည်
ထို ယူနီယံဂျက် အလံပုံပါဝင်ရခြင်းမှာ ဩစတြေးလျတိုက်ကို ဗြိတိသျှလူမျိုးများ အခြေချမှု သမိုင်းကို ထင်ဟပ်စေခြင်း ဖြစ်သည်
ယူနီယံဂျက်အလံ အောက်တည့်တည့်တွင် ဓနသဟာယ ကို ကိုယ်စားပြုသော ကြယ်ပွင့် (Commonwealth Star) ရှိသည်
အစောပိုင်းတွင်  ၎င်းကြယ်ပွင့်မှာ အစွန်း ၆ ခုသာပါရှိ၍ ထိုအစွန်းတစ်ခုစီသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်မြေ ခြောက်ခု (နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ်ပြည်နယ်၊ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၊ ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်၊ အနောက်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသကြီး နှင့် တောင်ပိုင်း ဩစတြေးလျ ပြည်နယ်) ကိုကိုယ်စားပြုသည်
နောက်ပိုင်းတွင် တိုးချဲ့ ကိုလိုနီ  ပါပူအာနယူးဂီနီ(Papua New Guinea) အပါအဝင်  ကြယ်ပွင့် အစွန်း ၇ခု အဖြစ်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်
ထိုစဉ်က ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံမှာ လွတ်လပ်သော နယ်မြေဖြစ်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်
ယခုအခါတွင်လည်း ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးရယူကာ လွတ်လပ်ပြီးသောနိုင်ငံအဖြစ်ရပ်တည်လျက်ရှိသည်
အလံ၏ ညာဘက်တွင် ကောင်းကင် တောင်ဘက်အရပ်တွင် မြင်ရနိုင်သော တောင်ပိုင်းကြယ်စု (Southern Cross) ရှိသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ထို တောင်းပိုင်းကြယ်စုကို ဗြိတိသျှလူမျိုးများ စတင်အခြေချခဲ့စဉ်ကတည်း ကောင်းကင်၌ ထင်ရှားစွာမြင်နိုင်ခဲ့ကြသည်
ထိုကြယ်ပွင့်လေးပွင့်တွင်  ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့ အသိမှတ်ပြုထားသော ဂုဏ်အင်္ဂါလေးရပ်ရှိသည်
၎င်းတို့မှာ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်ခြင်း (justice)၊ အမြော်အမြင်ကောင်းရှိခြင်း (prudence)၊ သီလ သမာဓိနှင့်ပြည့်စုံခြင်း  (temperance) နှင့် စိတ္တခွန်အားဗလကောင်းခြင်း (fortitude)တို့ဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ  အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) အလံ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ  အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ်လူမျိုးစုများကိုကိုယ်စားပြုသော အလံသည် အနက်ရောင်၊ အနီရောင်နှင့် အဝါရောင်တို့ဖြင့်ပေါင်းစပ်ထားသည်
၎င်းအလံတွင် အရေးကြီးအပိုင်း သုံးခုပါဝင်ပြီး၊ အများအားဖြင့် ထိုအရောင်များ၏ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်မှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
အလံ၏ အပေါ်ပိုင်း တစ်ပိုင်းသည် အနက်ရောင်ဖြစ်၍ ထိုအနက်ရောင်သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ  အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် လူမျိုးများအား ကိုယ်စားပြုသည်
အလံ၏ အောက်ပိုင်း တစ်ပိုင်းတွင် အနီရောင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေကြီးကိုကိုယ်စားပြုသည်သာမက အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ်လူမျိုးတို့ ယုံကြည်ရာ ဝိညာဉ်လောက နှင့် သူတို့ နေထိုင်ရာ ကုန်းမြေနီများ၏ ဆက်နွယ်မူကိုဖော်ကြူးထားသည်
အလံ၏အလယ်တည့်တည့်တွင် အဝါရောင်စက်ဝိုင်းရှိသည်
ထိုစက်ဝိုင်းအဝါသည် 'နေ' ကိုကိုယ်စားပြုသည်
တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသား (Torres Strait Islander) အလံ တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသား အလံသည် အစိမ်းရောင်၊ အနက်ရောင် နှင့် အဖြူရောင်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသော အလံတစ်ခုဖြစ်သည်
အလံ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
အလံ၏ အပေါ်နှင့်အောက်ဘက်တွင် အစိမ်းရောင် အစင်းလိုင်းနှစ်ခုသည် စိမ်းစိုသော ကုန်းမြေကိုကိုယ်စားပြုသည်
ထို အစိမ်းရောင် အစင်းလိုင်းနှစ်ခုကြား အလယ်တည့်တည့်တွင် အပြာရောင် နောက်ခံမှာ ပင်လယ်ပြင်ကြီးကိုကိုယ်စားပြုသည်
၎င်း အစိမ်းရောင်နှင့် အပြာရောင် စပ်ကြား အပေါ်အောက်နှစ်ခုတွင် အနက်ရောင်မျဉ်းကြောင်းနှစ်ကြောင်းသည်  တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသားကိုကိုယ်စားပြုသည်
အလံ၏ အလယ်တည့်တည့် အပြာရောင်နောက်ခံပေါ်တွင် ကချေသည်၏ အဖြူရောင် ဦးခေါင်းဆင်ယဉ်ထုံးတစ်ခုရှိ၍၊ ထိုသင်္ကေတသည် တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသား အားလုံး၏ သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်
ထို တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသား အားလုံး၏ သင်္ကေတ ကြားတွင်ရှိသော ကြယ်ဖြူပွင့်၏ အစွန်းများသည် တောရက်စ် ရေလက်ကြားရှိ ကျွန်းစုများကို ကိုယ်စားပြုသည်
အဖြူရောင်သည် တောရက်စ် ရေလက်ကြားကျွန်းသားများအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေး အရောင်လည်းဖြစ်သည်
ဓနသဟာယ တံဆိပ်အမှတ်အသားသည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ၏ တရားဝင် သင်္ကေတဖြစ်သည်
ထိုအမှတ်အသားသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး ကိုကိုယ်စားပြုသည်
၎င်းသည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယ၏ အချုပ်အချာအာဏာရှိခြင်းနှင့် ပေါကြွယ်ဝခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်
ဓနသဟာယ တံဆိပ်အမှတ်အသား၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်
အလယ်တည့်တည့်တွင်ရှိသော ဒိုင်းသည် ပြည်နယ်ခြောက်ခုနှင့် ပြည်ထောင်စု စည်းရုံးရေး ကို ကိုယ်စားပြုသည်
ထိုဒိုင်း၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် သားပိုက်ကောင် (Kangaroo) တစ်ကောင် နှင့် အီမျူးငှက် (Emu) တစ်ေကာင်ပါဝင်သည်
သားပိုက်ကောင် သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ မူလဇာတိဖွားသဘာဝ၏ ရင်သွေးငယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ အီမျူးငှက်သည်လည်း ၎င်းနည်းတူ မူလကတည်း ရှိနေခဲ့ကြသောတောရိုင်းသတ္တဝါလေးများဖြစ်ကြသည်
ထို့အပြင် ပုံတွင်မြင်ရသည့်အတိုင်း ဒိုင်း အပေါ်တည့်တည့်တွင် ရွှေရောင် ဓနသဟာယ ကြယ်ပွင့်တစ်ပွင့်ပါဝင်သည်
အားလုံး၏နောက်ဘက်တွင် နောက်ခံအနေဖြင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုထားသော 'ဂိုးလ်ဒန်း ဝါထယ်လ်'(Golden Wattle) ပန်းပုံ ကိုလည်းထည့်သွင်းထားသည်
'ဂိုးလ်ဒန်း ဝါထယ်လ်'(Golden Wattle) ပန်းသည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသောပန်းဖြစ်သည်
အဓိကအားဖြင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက်အခြမ်းတွင် အပွင့်များသော အပင်အသေးမျိုး ဖြစ်သည်
၎င်းပန်း၏အပင်မှာ နွေဦးတွင် အစိမ်းရောင်ခပ်တောက်တောက် အရွက်နှင့် ရွှေဝါရောင် ပန်းပွင့်တို့ ပွင့်ဖူးလျက် ရှိကြသည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ပြည်နယ် နှင့် ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသောပန်းတစ်ခုချင်းစီလည်းရှိကြပြန်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို အစိမ်းရောင်နှင့် ရွှေဝါရောင် တို့ကကိုယ်စားပြုသည်
ထို ရွှေဝါရောင်မှာ 'ဂိုးလ်ဒန်း ဝါထယ်လ်'(Golden Wattle)ပန်းပွင့်၏ အရောင်လည်းဖြစ်သည်
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု အားကစားအသင်းများ၏ ဝတ်စုံသည် အများအားဖြင့် ထို အစိမ်းရောင် နှင့် ရွှေဝါရောင် တို့ကို အသုံးပြုထားကြသည်
မဟူရာဖလား ခေါ် 'အိုပယ်လ်' (Opal) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသော ကျောက်မျက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်
အက်ဘော်ရစ်ဂျင်နယ် (Aboriginal) လူမျိုးတို့ ဒဏ္ဍာရီတွင်ကား မိုးကောင်းကင်မှ သက်တန့်ရောင်စင်သည် ဤကမ္ဘာမြေကြီးကိုထိမိသောအခါဝယ် မြေကြီးတွင်တည်ရှိနေကြသော ကျောက်စိုင်ကျောက်ခဲများက အရောင်ကူးကာ ထိုမဟူရာဖလား ခေါ် 'အိုပယ်လ်'ကျောက် ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်
က ချင်လျက် လက်ကျိုး ဟူသည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
က ချင်သူသည် ကရခါနီးမှ လက်ကျိုးသဖြင့် မကလိုက်ရ ဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိအစွမ်းအစကို ပြမည်ဟု အားခဲထားသူသည် အစွမ်းအစကို ပြရခါနီးမှ အကြောင်းမညီညွတ်သောကြောင့် မပြလိုက်ရဖြစ်သည်
က ချင်လျက် လက်နာ ဟူ၍ အသုံးလည်းရှိသည်
မစိုးရိမ်ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တ ကောဝိဒါဘိဝံသကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့၊ အသည်ကြီးရပ်နေ ခမည်းတော် ဦးမောင်စီ၊ မယ်တော် ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ ၁၂၈၉ ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် (၈)ရက်နေ့မှာ ဖွားမြင်ခဲ့သည်
၁၃၀၈-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ ပညာသင်ကြားခဲ့သော ကျောင်းတိုက်များဓနုဖြူမြို့ ခင်မကန်ကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်၊သာသနဓဇ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ စေတိယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ၊ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ (သကျသီဟ) ဓမ္မာစရိယ၁၃၁၇-ခုမှ ၁၃၆၆−ခုနှစ်တိုင် နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကြာ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်၌ စာပေများပို့ချခဲ့သည်
နွေရာသီ အထူးသင်တန်းအဖြစ် ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာ၊ ငွေကြာရံပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တွင်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ စာပေများပို့ချခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် ဓမ္မာစရိယတန်းဆိုင်ရာ၊ ဝိနည်းကျမ်းအဖွင့်ဖြစ်သော ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာကျမ်းပို့ချရာ၌ အထူး အောင်မြင်ကျော်ကြားသည်
ဆရာတော်ကြီး၏ ၎င်းစာဝါပို့ချရာတွင် စာလိုက်သံဃာများ အလွန်များပြားလှသဖြင့် ကျောင်းရှေ့ သစ်ပင်များအောက်ကပင်လျင် သံဃာတော်များ စာဝါလိုက်ကြရသည်
ဆရာတော်ကြီးသည် သူ့ခေတ်သူ့ခါအတွင်း အအောင်မြင်ဆုံး ပါရာဇိကဏ်ကျမ်းဆိုင်ရာ စာချအကျော်တစ်ပါးအဖြစ် မှတ်တမ်းပြုနိုင်သည်
““တိပိဋကပါဠိ မြန်မာအဘိဓာန်” ကျမ်းပြုအဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဆရာတော်ကြီး၏ အမျိုးဘာသာ သာသနာနှင့်စပ်ဆိုင်လာလျှင် တက်တက်ကြွကြွ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပါဝင်ပြောဆိုလေ့ရှိသော သဘောထားကြောင့် ၁၉၉၀ ခု၊ စစ်အစိုးရအား သံဃာတော်များက ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ဓမ္မနည်းလမ်းကျကျ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနကံ ဆောင်ရာဝယ် ဦးဆောင်ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် စွပ်စွဲကာ မတရားသဖြင့် ထောင်သုံးနှစ်  (၂၂) လကြာ အကျဉ်းချခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်
မစိုးရိမ်ပါရာဇိကဏ်အဖြေ ပ-ဒု-တ သုံးတွဲမစိုးရိမ်သီလက္ခန်အဖြေမစိုးရိမ် အဋ္ဌသာလိနီအဖြေတိပိဋက ပါဠိမြန်မာ အဘိဓာန်ကျမ်းဆရာတော်ဘုရားသည် -မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက် ပိဋကနယူပဒေသကျောင်း မစိုးရိမ် ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ မဟာနာယက စာချဆရာတော်၊ယဉ်ပုံပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ မဟာနာယက၊ရှမ်းပြည်နယ် မန်းပြိန်းကျောင်းတိုက်၏ ပဓာနမဟာနာယက၊တိပိဋက အဘိဓာန်ကျမ်းပြုအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သာသနာ့တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သက်တော်ဝါတော် ကြီးမြင့်ပြီဖြစ်သော်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ မြန်မာပြည်က ပျောက်ကွယ်မည့်အရေး တွေ့မြင်ရသောအခါ၌ မျက်နှာလွှဲ မနေနိုင်အားပဲ အားတက်သရော ရှေ့တန်းမှပါဝင်ကာ ဟောပြောစည်းရုံး ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ နေဆဲဖြစ်သည်
၂၀ဝ၇ အောက်တိုဘာ ၂၇ တွင် ထူထောင်ခဲ့သော ပြည်ပရောက် မြန်မာရဟန်းတော်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သာသနာ့မောဠိ - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာရဟန်းတော်များ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ပဓာနစေရ ဆရာတော်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
မစိုးရိမ်တိုက်ဟောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဦးကောဝိဒါဘိဝံသ သက်တော် (၈၁) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၆၂) ဝါသည် ယမန်နေ့ နေ့လယ် ဒေသစံတော်ချိန် (၁) နာရီ (၇) မိနစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ ဘရွတ်ကလင်းအရပ်ရှိ ဆေးရုံတခု၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသွားသည်
ငန်းလည်နက် (Cygnus melancoryphus) သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသည့် ရေငှက်များအနက် အရွယ်အစားအကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်
သိပ္ပံအမည်မှာ ဆစ်ဂနက် မီလန်ကော်ရီဖက်စ် ဖြစ်သည်
တောင်အမေရိကတိုက်တောင်ပိုင်းရှိ ရေချိုစိမ့်တောများ၊ ရေအိုင်များတွင် ကျက်စားသည်
ချီလီနိုင်ငံနှင့် ဖောက်ကလန်ကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရသည်
ငန်းလည်နက်များမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး လည်ပင်းနှင့် ဦးခေါင်းမှာ အနက်ရောင် ဖြစ်သည်
နှုတ်သီးပေါ်ရှိ ဖုတုံး မှာ အနီရောင် ဖြစ်သည်
အရွယ်ရောက် ငန်းလည်နက်များမှာ ၁၀၂ to ၁၂၄ cm (၄၀ to ၄၉ in) ရှိပြီး အလေးချိန် ၃.၅ to ၆.၇ kg (၇.၇ to ၁၄.၈ lb) ရှိကြသည်
ဦးဖာ သည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများဖြစ်ကြသည် ဦးဘဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အဘိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်
အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဒေါ်စုဖြစ်သည်
မိဘများမှာ ဦးဒေကိုးနှင့် ဒေါ်ဆွဲလေးတို့ဖြစ်ကြပြီး မြေယာပိုင်ရှင်များဖြစ်သည်
ဦးဖာသည် လယ် သမားမျိုးရိုးမှဖြစ်ပြီး လောကီရေးရာတွင် လိမ္မာရေးခြားမရှိ၊ စကားမပြော တုံဏှိဘာဝေ နေတတ်သူတဦး ဖြစ်သည်
ဉာဏ်ရည်ကောင်း၍ စာပေဖက်တွင် ထူးချွန်သော်လည်း စကားနည်းလွန်းသဖြင့် ဦးဖာသည် မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအလုပ်ဖြစ်သော ရှေ့နေအလုပ်၌ အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ
ထို့ကြောင့် ထက်မြက်သွက် လက်လှသော ဇနီးသည် ဒေါ်စုသာလျှင် မိသားစုစားဝတ်နေရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရသည်
သံယုတ်ပါဠိတော်၊ အင်္ဂုတ္ထိုရ်ပါဠိတော်များတွင် မြတ်စွာ ဘုရား ဟောကြားတော်မူသော နာခြင်းအကြောင်း ရှစ်ပါး ရှိသည်
ထိုရှစ်ပါးကား (၁) လေဓာတ်ပျက်၍နာခြင်း၊ (၂) သည်းခြေပျက်၍ နာခြင်း၊ (၃) သလိပ်ပျက်၍ နာခြင်း၊ (၄) သလိပ်၊ သည်းခြေ၊ လေ ၃ ပါးစုံပျက် သန္နိပါတ်ဆိုက်၍ နာခြင်း၊ (၅) ဥတုဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲ၍ဖြစ်သော နာခြင်း၊ (၆) မိမိကိုယ်ကို မသင့်မတင့်အောင် ဆောင်ရွက်သဖြင့် နာခြင်း၊ (၇) မိမိလုံ့လ၊ သူတပါးလုံ့လနှင့် နာအောင်၊ သေ အောင် တမင်အားထုတ်မှုကြောင့် နာခြင်း၊ (၈) ဥပစ္ဆေဒကကံ အတင်းနှိပ်စက်၍ နာခြင်းဟူသတည်း
ထိုနာခြင်း ရှစ်မျိုးတို့ကို မြန်မာ့လက်သုံးဆေးဖြစ်သော ငန်းဆေးဖြင့် ထိုက်သလို ပျောက် ကင်းအောင် ကုမနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်
အနာရောဂါကိုလိုက်၍ ငန်းဆေးမှာ အမျိုးမျိုး ရှိ၏
ငန်းဆေးတစ်မျိုးစီတွင် အနာ ရောဂါ၏ လက္ခဏာကိုကြည့်၍ တိုက်ကျွေးရန် ဆေးညွှန်းများ လည်း ရှိကြသည်
ငန်းဆေးသည် အထူးသဖြင့် သန္နိပါတ် ဆိုက်၍နာသော ရောဂါများတွင် ပို၍ အစွမ်းထက်သည်
ထိုသန္နိပါတ်ဆိုက်၍နာသော ရောဂါကို ငန်းရောဂါဟု ခေါ် သည်
ဓာတုဝိဘာဂကျမ်းတွင် ပြတက် ၃ ပါး၊ ဒွေးဝမ်း ၃ ပါး၊ သန္နိပါတ် ၁ ပါး ပေါင်း ၇ ပါးသော ရောဂါတို့သည် မြန်စွာတိုးတက်လျက် မြွေနဂါးအဆိပ်တက်သကဲ့သို့ ပြင်းထန် စွာ ဖြစ်လာခြင်းကြောင့် ငန်းနာဟူ၍ ခေါ်ဆိုရာသည်ဟု ဆို ထားလေသည်
ထိုရောဂါစွဲကပ်သောလူနာ၏ မျက်စိ၊ မျက်နှာ၊ လျှာ၊ လက်ဝါး၊ ဖဝါး၊ ကိုယ်ရေကိုယ်သားတို့မှာလည်း စိမ်း၊ နီ၊ ညို၊ ဝါ၊ နက်ပြာ၊ ပြောက်ကျား၊ အဆင်းအရောင်ပြား လျက် ငန်းမြွေတို့၏ အမျိုးအစားများသကဲ့သို့ရှိခြင်းကြောင့် ငန်းဖျား၊ ငန်းနာ၊ ငန်းရောဂါခေါ်သည်ဟု အချို့ဆရာတို့က ဆို၏
ထိုငန်းဖျား၊ ငန်းနာရောဂါတွင် (၁) လေနှင့်ယှဉ်သော ငန်းရောဂါ၊ (၂) သလိပ်နှင့်ယှဉ်သော ငန်းရောဂါ၊ (၃) သည်းခြေနှင့်ယှဉ်သော ငန်းရောဂါဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်
ထို သုံးမျိုးတွင် လေချည်းသက်သက်၊ သလိပ်ချည်းသက်သက်၊ သည်းခြေချည်းသက်သက် တစ်မျိုးတည်း ယှဉ်၍ဖြစ်လျှင် ပြတက်၊ လေနှင့်သလိပ်၊ သလိပ်နှင့် သည်းခြေ၊ သည်းခြေနှင့် လေဟူ၍ နှစ်မျိုးယှဉ်၍ဖြစ်လျှင် ဒွေးဝမ်း၊ လေ၊ သလိပ်၊ သည်းခြေ သုံးပါးစုံယှဉ်၍ဖြစ်လျှင် သန္နိပါတ်ဟူ၍ ခေါ်ကြောင်း အဆိုရှိ၏
ဓာနွန္ဒြီကျမ်းရင်းကြီးအလိုအားဖြင့် ၂၁ ပါးသော ငန်းရောဂါတို့ ရှိကြကုန်၏
ယင်းတို့ကား ငန်းတွန့်၊ငန်းလိမ်၊ငန်းသက်၊ငန်းနှုတ်ထောက်၊လေငန်း၊နားအူငန်း၊အတုန်ငန်း၊ဆုံဆို့ငန်း၊ (ဤကား သလိပ်နှင့် လေ နှစ်ဌာန၌ဖြစ်၏
ကိုယ်လက် လေးလံသောငန်း၊အကြောအခြင် တွန့်သောငန်း၊ငန်းဖြူ၊ငန်းမွဲ၊ငန်းဝါ၊ငန်းမောင်း၊ငန်းနီ၊ငန်းသပြေရောင်၊ချိန်းညို၊ငန်းနက်၊ငန်းပြောက်၊ငန်းကွက်၊ငန်းဆန်ကွဲ တို့ ဖြစ်သည်
ငန်းရောဂါဖြစ်သော် သမားတို့ ဆေးပေး၍ ချမ်းသာမည်၊ မချမ်းသာမည်ကိုသိရန် ကြည့်ရမည့် လက္ခဏာခြောက်ပါး ရှိ၏
ထိုလက္ခဏာခြောက်ပါးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဓာနွန္ဒြီကျမ်းရင်းကြီးတွင် 'ဆိုခဲ့ပြီးသော တြိဒေါသငန်းသန္နိပါတို့၌ အထက်သို့ လေ၊ သလိပ်၊ သွေးလူးခြင်း၊ အောက်သို့သက်ခြင်း၊ ဟိုက်ခြင်း၊ ရှိုက်ခြင်း၊ တကိုယ်လုံးဖျော့ခြင်း၊ မျက်စိမမြင်ရှိခြင်း၊ ဤခြောက် ပါးသော လက္ခဏာတို့နှင့် ပြည့်စုံလျှင် မချွတ်သေမည်
တစ်ပါး နှစ်ပါးသာ ဖြစ်မူကား ကုစား၍ဖြစ်၏ဟု သကျ ရှင်ရသေ့ဆိုတော်မူ၏
'ဟု ဖော်ပြထားလေသည်
ကုစား၍ ချမ်းသာမည့် ငန်းရောဂါများကို ရောဂါအမျိုး အစားအလိုက် ငန်းဆေးကို ထိုက်သလိုပေးခြင်းဖြင့် ထိုရောဂါ ကို နိုင်နင်း၏
ဤုကိုရည်၍ ဦးတိုး၏ ရာမရကန်တွင် 'အမူးအမှိုင်၊ အထိုင်အလွန့်၊ အတွန့်အငင်၊ ကောက်ကျိ ကောက်ကျစ်၊ ဖြစ်ချင်သမျှ၊ လေးဘက်တွားထလို့မှ၊အပကြီး ဝင်၊ ငါးမွေကင်လိုက်အောင်၊ ကြောကော့ရောင်များနှင့် မြောက် တောင်ရင်သီ၊ အင်္ကျီထီးလွှား၊ ပြေးသွားမရပ်၊ နှာနှပ်ချက်စဉ်း၊ အကျဉ်းဆို့ဆေး၊ ဓာတ်လေးပါးညီ၊ ဓာနွန္ဒြီ၊ ဓာထုဒီပနီ၊ ကတ္တရသင်္ချီ၊ စမုံနီ၊ စမုံဖြူ၊ ကန့်ပလူဒါရူ၊ ကြက် သွန်ဖြူ၊ တမြိတ်ပါ၊ ဝိသမ္ဘယာ၊ မဟာပဒက္ချ၊ သီဟဗလ၊ ဩသဓ ကက္ကောလီ၊ သန္နိပါတ်ငန်းနိုင်
'ဟု ငန်းရောဂါ၏ ဖြစ်တတ်ပုံနှင့် ငန်းနိုင်ဆေးအကြောင်းကို အမြွက်မျှရေးသားပြ ထားသည်ကို မတွေ့ရ၏
ဘေးသဇ္ဇဒီပနီတွင်မူကား 'လူတို့၌င်၊ ခဲအင်လှငြား၊ ငါးပါး ငန်းတက်၊ ကုစားခက်၏၊ ငန်းသက်၊ ငန်းနီ၊ အညီငန်းနက်၊ တစ်ချက်ငန်းပေါက်၊ အနာရောက်မူ၊ ငန်းဟူမှန်ဘိ၊ လက်မထိရ၊ နာကျင်လှ၏၊ ခြေကတက်ငြား၊ ရင်ဘတ်ကားမူ၊ ငန်းတက် ဟူလာ့၊ ခေါင်းမူးလည်းခဲ၊ မေးကဆွဲလျက်၊ ငန်းသက်အနာ၊ ရှိတို့ရာ၏၊ အနာငန်းနီ၊ ဝေသီမူးမှိုင်၊ နေထိုင်တိမ်းဘိ၊ မျက်စိ ကြက်တက်၊ ခြေလက်ရွေ့လှုပ်၊ လေးဘက်ကုပ်၏၊ အဟုန် ငန်းနက်၊ တစ်ကျည်းတက်သို့၊ ဝမ်းပျက်ပြုငြား၊ ငန်းပါးပါးကို ကုစားမည်ကြောင်း၊ လက်နက်ကောင်းကာ၊ မြင်းခေါင်းနှာ ယောင်၊ ရအောင်ယူမှ၊ ဘဂ‡သစ်ဆွဲလွဲ၊ ရှင်ကစ္စဲနှင့်၊ တစ်ကွဲ ရှင်ဗာကူ၊ နန်းတူခွေးတောက်၊ ပိတောက်နှစ်ယူ၊ မအူမထောက် ရှာ၊ နှိုင်းရာမဲ့ဘဲ၊ ဘိန်းနွဲအိုးပွတ်၊ သပွတ်သိမ်က၊ ခင်ပုပ် စသည်၊ တပဆေးဖြီး၊ သက်ရင်းကြီးကို သွေးပြီးသောထွေ၊ ပုံရေးနှင့်ပင်၊ ပြင်ကလိမ်းမြောက်၊ အတွင်းသောက်ရ၊ ဧကျင် လှမူ၊ ကြပ်ကြပ်ရှူလော့၊ နာသူငန်းတက်၊ ဖက်တုံတပဆေး၊ မထွေးငန်းပေါက်၊ တစ်စွက်လှောင်လျက်၊ သောက်တည့် လိမ်းလျှင်၊ ကိုယ်တွင်ရောဂါ၊ ကင်းပျောက်ကွာသည်'ဟူ၍ ငန်းပါးကို လက္ခဏာအသီးသီးနှင့်ပြပြီးနောက် ငန်းဆေး နည်းနှင့် ကုထုံးကိုပြ ဆိုထား၏
နရသုခိဆေးကျမ်းတွင်မူ 'မိုးနံတွင်မှန်း၊ သလိပ်ငန်းနှင့်၊ လေငန်းပြယ်ရိုး၊ အကင်းမျိုးကို နိုင်ကျိုးနပ်လှ'ဟူ၍ သလိပ် ငန်းနှင့် လေငန်းတို့ကို နိုင်နင်းသောဆေးကို ပြဆိုထားသည်
ဤသို့ဖြင့် မြန်မာဆေးကျမ်းတို့တွင် အသီးသီး အမျိုးမျိုးသော ငန်းရောဂါနိုင်ဆေးတို့ကို ဖော်ပြထားလေသည်
ထိုငန်းဆေး ပေါင်း များစွာတို့တွင် ဓာတုဝိဘာဂကျမ်းလာ နာဂနိဗ္ဗာန် ငန်းဆေးနည်းမှာ တြိကဋုက် ၃ ပါး၊ ပန်းမျိုး ၅ ပါး၊ စမုန် မျိုး ၅ ပါး၊ သစ်ကြံပိုး၊ ဖာလာ၊ ကရဝေး၊ အိပ်မွေ့၊ ဇာဒိပ္ဖိုလ် သီးပွင့်၊ လေးည|င်း၊ ကံ့ကော်ဝတ်ဆံ၊ ရှိန်းခို၊ မဟောရာကြိး၊ ကွက္ကရာ၊ စပါးကြီးသည်းခြေ၊ လိပ်ကျောက်ဆူး၊ နံ့သာနီ ဖြူ၊ ပတ္တရသင်္ချေ(ကတြသင်္ချာ)တို့ကို အမျှစီအမှုန့်ပြု၍ ကြက်သွန်ဖြူ ရေနှင့် ကြိတ်ပြီးလျှင် နေလှန်းရမည်
ခြောက်လျှင် တစ်ကြိမ် ထပ်၍ ကြိတ်
ထိုနောက် ကြိတ်မှန်ရေနှင့် ထပ်ကြိတ်ပြီးလျှင် နေလှန်းရာသည်
ဆီးကင်းခန့်ကို လူနာအား တစ်ပဟိုရ်လျှင် ၂ ကြိမ်၊ ၃ ကြိမ် တိုက်ရာ၏ဟု ဖော်ပြထားသည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်) (အတိုကောက် ဒကစ(ပြည်)) သည် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး(အနောက်ပိုင်း)၊ ပြည်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်
ဒကစ(ပြည်)၏ အဓိကတာဝန်မှာ တပခ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ အလှမ်းဝေးသောဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော ပြည်မြို့ နှင့် အနီးဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံးဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး စစ်ရေး စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်
လက်ရှိ ဒကစ(ပြည်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ကြည်း ၁၇၃၅၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ဆိုင်း ဖြစ်သည်
အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန် နှင့် စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံးဒုတိယ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံးစစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)ရုံးစစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း)ရုံးဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း၊ စစ်ရေးဌာန)ရုံးဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း၊ စစ်ထောက်ဌာန)ရုံးအုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံးဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)၏ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-အမှတ်(၅၃) ခြေလျင်တပ်ရင်း (ပေါက်ခေါင်း)အမှတ်(၉၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း (ပန်းတောင်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ဦး
ဥပန်းငှက်သည် တင်ကျီးငှက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်
ဥပန်းငှက်ကို အန်ဟင်ဂါ မြွေငှက်၊ အမေရိကန် ဥပန်းငှက်၊ ရေကြက်ဆင်ဟု ခေါ်ကြပြီး ရေနေပျော်ငှက် တစ်မျိုးဖြစ်ကာ အမေရိကားတိုက် ပူနွေးသောဒေသများတွင် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်
အန်ဟင်ဂါဆိုသော စကားလုံးသည် ဘရာဇီးလူမျိုး၊ တူပီဘာသာစကားမှ လာပြီး မကောင်းဆိုးဝါးငှက် (သို့) မြွေငှက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
ကိုယ် အလျားမှာ သုံးပေရှိ၍ ရှည်လျား ပြီးလျှင် မြွေကဲ့သို့ တွန့်လိပ်လှုပ်ရှားနိုင်သောလည်တံရှိသည်
နှုတ်သီးမှာ လှံနှင့်တူသည်
ဥပန်းငှက်၏ မေး၊ လည်ချောင်းနှင့် ရင်ပတ်တို့သည် ဖြူနေသဖြင့် အခြားတင်ကြီး ငှက်များ နှင့် မမှားနိုင်ချေ
ဥပန်းငှက်ကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပူနွေးသော ရေတိမ်ပိုင်း ဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသည်
အမေရိကန် ဥပန်းငှက်ကို နေရာဒေသပေါ် မူတည်ပြီး နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်
ပထမတစ်မျိုးကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း အရှေ့ဘက်နှင့် ထရီနီဒတ်ကျွန်း နှင့် တိုဘက်ဂိုကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိရပြီး နောက်တစ်မျိုးကို အမေရိကန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ကျူးဘားနှင့် ဂရင်နာဒါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်
ဥပန်းငှက်၏ အစောဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရှိခဲ့သည်
ဥပန်းငှက်များသည် အပူချိန်နှင့် နေရောင်ခြည် ရရှိမှုအပေါ် မူတည်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ဒေသများကို ပြောင်းရွေ့နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်
ဆောင်းရာသီကာလများတွင် တောင်ဘက်အီကွေတာဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ပြီး နွေကာလများတွင် မြောက်ဘက်အအေးပိုင်း ဒေသများသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ကြပြန်သည်
ဥပန်းငှက်၏ အရွယ်အစားမှာ ခန္ဓာကိုယ်အရှည် သုံးပေခန့်ရှိပြီး တောင်ပံအလျားမှာ ၃.၇' ခန့် ရှိသည်
အလေးချိန်အားဖြင့် ၃-ပေါင်ခန့် ရှိပြီး ဘဲခြေကဲ့သို့ အရေပြားဆက်ထားသော အဝါရောင်ခြေထောက်များ ရှိသည်
အထီးများတွင် တောက်ပြောင်ချောမွေ့သော အမည်းနှင့် အစိမ်းရောင် တောင်ပံများ ပါရှိပြီး အမြီးမှာ အမည်းနှင့် အပြာရောင်ရှိကာ အမြီးထိပ်ဖျားတွင် အဖြူရောင်အမွှေးပါရှိသည်
ဦးခေါင်း၏ ကျောဘက်နှင့် လည်ပင်းတွင် အညိုရောင်နှင့် ခရမ်းဖြူရောင် သန်းနေသည့် ရှည်လျားသည့် အမွှေးများရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ် အပေါ်ဘက်နှင့် တောင်ပံတို့တွင် အဖြူရောင် အစက်အပြောက် နှင့် အစင်းကြောင်းများ ပါရှိသည်
ဥပန်းငှက် အမများသည်လည်း အထီးများနှင့် အများအားဖြင့် ဆင်တူပြီး ဦးခေါင်း လည်ပင်းနှင့် ရင်ဘတ်အထက်ပိုင်းတို့တွင်သာ မီးခိုးရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်များ ပါရှိသည်
ဥပန်းငှက်၏အော်သံမှာ စူးရှ၍ ဖားအော်သံမျိုးဖြစ်သည်
ရေချိုကို ကြိုက်နှစ်သက်သောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ဥပန်းငှက်သည် ရေနက်သည့် မြစ်နှင့်ထုံးအိုင်များသို့ မကြာခဏ သွားလေ့ရှိသည်
မြေကြီးနှင့်လည်းကောင်း၊  ရေပြင်နှင့်လည်းကောင်းး၊ ကပ်နေသောအခါများတွင် ဥပန်းငှက်သည် ကောင်းစွာ မပျံနိုင်ချေ
အမြင့်တွင်မူ အခြား တင်ကျီးငှက် များကဲ့သို့ပင် ကောင်းစွာပျံသန်းနိုင်လေသည်
ဥပန်းငှက်သည် ဆိုခဲ့သော မြစ်နှင့် ထုံးအိုင်မျိုးသို့ ရောက်သွား သောအခါတွင် ရေကူးနေလေ့ရှိသည်
ရေကူး သောအခါ ကိုယ်ကို ရေတွင်နှစ်၍ ဦးခေါင်းနှင့်လည်တံ ကိုသာ ဖော်ထားလေ့ရှိသည်
ရေကူးနေစဉ် လည်တံရှည်ကြီးကို ကောက်ကာကွေးကာ တွန့်လိမ်ကာနှင့် ဟိုဘက်သည်ဘက်လှည့်၍ ကြည့်လေ့ ရှိသည်
ထိုသို့ လည်တံကို လှုပ်ရှားနေ စေသော အခါတွင် မြွေနှင့်လွန်စွာ တူသောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထိုငှက်ကို စနိတ်ဗတ် (Snake Bird) ဟုခေါ်လေ့ရှိကြသည်
ဥပန်းငှက်သည် ရေကူးနေစဉ် ရေတွင် မကြာမဏ ငုပ် လေ့ရှိသည်
နားနေရာမှလည်း ရေထဲသို့ ထိုးချပြီးလျှင် ငုပ်သွားလေ့ရှိသည်
ရေအောက်တွင် အတော်ကြာသည်အထိ နေလေ့ရှိသည်
ငုပ်ရာတွင်လည်း ကိုက် ၁ဝဝ မျှအထိ ငုပ်သွားလေသည်
အစာဖြစ်သော ငါးကို လိုက်ရာတွင် ကိုက်ချီထားသော ငါးကို ဦးခေါင်းဖက်မှစ၍ မျိုနိုင်စေရန် အပေါ်သို့မြှောက်တင်လေ့ရှိသည်
ဥပန်းငှက်သည် အသိုက်များကို သစ်ပင်များပေါ်တွင် ပြုလုပ်သည်
မြစ်ကျိုးစိမ့်အတွင်း၌ ဥပန်းငှက် အမြောက်အမြားကို တွေ့ရလေ့ရှိရာ တစ်ခုသောဩဂုတ်လ အတွင်းက သစ်ပင်ခပ်နိမ့်နိမ့်ပေါ်တွင် အသိုက် ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်
အသိုက်များအတွင်း၌ များသောအားဖြင့် ဥများကို တွေ့ရပြီးလျှင် အချို့ အသိုက်များတွင်မူ ရက် အနည်းငယ်အတွင်းကမှ ပေါက် လာခဲ့ကြသော ငှက်ငယ် ကလေးများကို တွေ့ရသည်
ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းရှိ သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်း ဥပန်းငှက်ကလေးများ ပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်းရှိ ထုံးအိုင်များတွင်လည်း သားပေါက်လျက်ရှိသော ဥပန်းငှက်အုပ်ကို တွေ့ရလေသည်
သို့သော် ငှက်ငယ်ကလေးများမပေါက်မီ လူများက ဥပန်းဥများကို စားသောက်ရန် ယူသွားတတ်ကြလေသည်
အသိုက်များကို သစ်ရွက်များ ရှိနေကြသေးသော သစ်ကိုင်းများဖြင့် အကြမ်းစားမျှသာ ပြုလုပ်ကြလေသည်
ဥပန်းငှက်သည် ပယ်လီကန်နီဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အန်ဟင်ဂီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏ ဗေဒအလိုအရ အန်ဟင်ဂါ အန်ဟင်ဂါ မီလန်နိုဂက်စတား ဟုခေါ်လေသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ-၈ ရက်နေ့မှာ ချောက် ရေနံမြေ ကနေ ခြေလျင် ချီတက် လာခဲ့ကြတဲ့ သပိတ်မှောက် ရေနံမြေ အလုပ်သမားတပ်ကြီး နဲ့ သထုံ၊ ပဲခူးနယ် တကြောကနေ ချီတက် လာကြတဲ့ အင်အား ထောင်ကျော်ရှိ လယ်သမား သပိတ်တပ်ကြီး ဟာ အတူဆုံကြပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဝင်ရောက် လာကြပါတယ်
ဇန်နဝါရီ-၈ ရက်နေ့ ညနေ (၅) နာရီမှာ ရွှေတိဂုံ အနောက်ဘက်မုခ် ကွက်လပ်ကြီး အတွင်း သပိတ်ပေါင်းစုံ ညီလာခံကြီး အဖြစ် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ အစည်းအဝေးကြီး ကို ဖွင့်လှစ် ကျင်းပခဲ့ပါတယ်
နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လူထုလူတန်းစား အဖွဲ့အစည်းကြီးများ ထူထောင် ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ချက် အရ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီး ရဲ့ အကျိုးဆက် တခုအဖြစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ-၉ ရက်နေ့ မနက်မှာ ရွှေတိဂုံ အလယ်ပစ္စယံ ကွက်လပ်ကြီးမှာ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမား အစည်းအဝေးကြီး ခေါ်ယူ ကျင်းပပြီး ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံး ကြီးကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပါတယ်
သခင်မြ − ဥက္ကဋ္ဌသခင် ခင်အောင် (သာယာဝတီ)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်သန်းထွန်း− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်အောင်ဆန်း− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်လှဘော်− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်တင် (သုံးဆယ်)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်သိန်းဖေ (ဝါးခယ်မ)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်စိုးမင်း (ကြို့ပင်ကောက်)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်ဗသော် (ကညွတ်ကွင်း)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်ကျော်လူကလေး (သံလျင်)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်လှထွန်း (ပဲခူး)− အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်သခင်ဗငြိမ်း (မအူပင်) − အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တို့နဲ့ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်
၁၉၄၁-မတ်လမှာ ဒုတိယ အကြိမ် ဗမာ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမား ညီလာခံကြီး ကို ပဲခူးမြို့ မှာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး ကြီးတခုလုံးရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သခင်မြ တာဝန် ယူရမှာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဗမာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံးကြီး ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သခင်တင် (သုံးဆယ်) ကို တာဝန်လွှဲပြောင်းပေးပါတယ်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး (ဗတလစ) ဟာ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီး ရဲ့ တောင်ပံတဖက် အဖြစ် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု ကာလ တလျောက်မှာ ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ အခန်းကပါဝင်ခဲ့ပါတယ်
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီး နောက်ပိုင်းမှာတော့ (လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခါနီး အချိန်ကစပြီး) အုပ်စိုးသူ ဖဆပလ အစိုးရရဲ့ (ဗတလစ) ကြီးအဖြစ် ပုံပြောင်းသွားခဲ့ပါတယ်
အာဏာရ ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက် အတွင်း အာဏာရ ဖဆပလ ကြီးရဲ့ လက်ကိုင်တုတ်အဖွဲ့ အစည်း ကြီးတခုအဖြစ် “ဗတလစ” အဖွဲ့ကြီး နာမည်ဆိုးနဲ့ကျော်စောခဲ့ပါတယ်
အာဏာရ “ဗတလစ” ခေါင်းဆောင်ကြီး “သခင်တင်” ဟာ မီးခွက်မှုတ် လို့ နာမည်ကျော်ခဲ့သလို အာဏာရ ဗတလစ ကြီး ငယ်ရွယ်လတ် ခေါင်းဆောင်မျိုးစုံဟာလည်း အမတော်ကြေး ဘုံးသူ၊ ခြစားသူ၊ လယ်သမားထု အပေါ် ဖိနှိပ် ဗိုလ်ကျသူတွေ အဖြစ် နာမည်ဆိုး နဲ့ ကျော်ကြား ခဲ့ရပါတယ်
“ဗတလစ” ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင် တော်လှန် ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ အခန်းကာလက “ဗတလစ” ကတပိုင်း၊ ဖောက်ပြန်ဆိုးဝါးတဲ့ “ဗတလစ” ကတပိုင်းအဖြစ် ခွဲခြား ရှုမြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်
၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း ဗတလစ အဖွဲ့ကြီး မတည်ရှိတော့ပါ
နတ်ချောင်းရွာ၊ နတ်ချောင်း
ဓူကရွာ(အင်္ဂလိပ်: Duka)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ဝါခရုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါခရုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၇ ဦး၊ မ ၃၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၁၉ ဦး နေထိုင်သည်
၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်
ပင်ထုံရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinhton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၂ ဦး၊ မ ၂၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဩဇာကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Awzarkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ရှားပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားပင်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၇ ဦး၊ မ ၁၁၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်
သက်ကျိုင်းတောင်ရွာ၊ သက်ကျိုင်းတောင်
သခွတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Thakhutkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၅ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၇၇ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ဇာရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinzar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၀ ဦး၊ မ ၂၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၀ ဦးနေထိုင်သည်
ထတန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htatan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ လွှဲတဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်
သူနာပြုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြုစုရမလွယ်ကူ (ခက်ခဲ)သော သူနာ၏ အင်္ဂါငါးရပ်နှင့် ပြုစုရ လွယ်ကူသောသူနာ၏ အင်္ဂါငါးရပ်တို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
သူနာပြု မပြုလုပ်ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ အင်္ဂါငါးရပ်နှင့် ပြုလုပ်ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ အင်္ဂါငါးရပ်တို့ကို ကဏှပက္ခ -သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်
၁၂၁၆ (၁) ရက်
၁၃၇၄ (၁) ရက်
မကျန်းဘောမ်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Makyangbawm)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်
သာယာဝတီ ခရိုင် ဇီးကုန်း မြို့ ၌ အဖ ဦးမောင်ကြီး၊ အမိ ဒေါ်သဲညွန့် တို့က ၁၉၁၄ ခု နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
၁၉၃၆ တွင် ၁ဝ တန်း အောင်မြင် ခဲ့သည်
ခရိုင် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် (၁၉၃၆)၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး (၁၉၃၇ - ၃၈)၊ ရေနံမြေ သပိတ် ရန်ကုန် ခြေကျင် ချီတက်ပွဲ တာဝန်ခံ တဦး (၁၉၃၈)၊ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် ရွှေတိဂုံ စခန်း အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၄၁ တွင် ဗြိတိသျှ ဆန့်ကျင်ရေး မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်း မြေအောက် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဗဟို စည်းရုံးရေးမှူး၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတွင် မကွေး - မင်းဘူး ခရိုင် နိုင်ငံရေး တာဝန်ခံ၊ ၁၉၄၅ - ၄၇ တွင် အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အဖွဲ့ချုပ် ထူထောင်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ စသည် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်
၁၉၄၆ တွင် ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီ၏ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်၊ ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် တွင်လည်း အလုပ်သမား ဌာန အတွင်းရေးမှူး၊ ထို့နောက် တီယူစီဘီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖဆပလ အစိုးရ အလုပ်သမားနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်း ဌာန ဝန်ကြီး (၁၉၄၈ - ၄၉)၊ တီယူဘီ ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၈ - ၅ဝ)၊ ကမ္ဘာ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ)၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၉)၊ ဘီတီယူစီ ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅ဝ - ၆၄)၊ ကမႝာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ အထွေထွေ ကောင်စီဝင် အဖြစ် ၁၉၅၁ - ၅၄၊ ၁၉၆၁ - ၆၄ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ အင်္ဂလန်၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက် ယူနီယံ၊ ဩစတြီးယား၊ ဂျာမနီ အစ ရှိသည့် နိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ခဲ့သည်
တရုတ် - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ရွှေတံဆိပ်၊ ဆိုဗီယက် - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး တံဆိပ်၊ လီနင် ရာပြည့် ရွှေတံဆိပ် ဆုများ ချီးမြှင့် ခံခဲ့ ရသည်
၁၉၆၉ - ၇၁ ခုနှစ်များ အတွင်း 'ရှုထောင့် ဂျာနယ်' ကို တည်ထောင် ခဲ့သူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်
အလုပ်သမား လောက ထူထောင်ကြ (၁၉၄၇)၊ သွေးမြေကျ တိုက်ပွဲ [မေဒေး သမိုင်း] (၁၉၄၉)၊ သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး (၁၉၅၆)၊ ဦးဥတ္တမ လက်ရွေးစင် (၁၉၆၇)၊ မြန်မာ နိုင်ငံ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း (၁၉၆၈)၊ ဂျပန်ခေတ် မြန်မာပြည် (၁၉၆၉)၊ အာဇာနည် အရှင် ဦးဝိစာရ (၁၉၇၁)၊ သေဖော်ရှင်ဖက် [ဘာသာပြန်] (၁၉၇၂) တို့မှာ ထင်ရှားသည်
'မြန်မာ နိုင်ငံ အလုပ်သမားများ လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း' ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ စာပေ ဒုတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်
နိုင်ငံတော်က လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်)နှင့် နိုင်ငံ့ ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) များ ချီးမြှင့် ခဲ့သည်
၁၉၉၆ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ
စာ ၃၂၆ - ၃၂၇
ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ
စာ ၁၅၈ - ၁၆၈
ကန်တော့ခံ သက်ကြီး စာပေ ပညာရှင်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (သက္ကရာဇ် ၁၃၅၈ ခုနှစ်)
စာ ၄၂ - ၄၃
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၉၇)
ဘင်ဂို − မစ်ခအိချိဘူတာ  (備後三日市駅 ဘင်ဂို − မစ်ခအိချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ရှေားဘရ၊ အုအဲဟာရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဂင်ဒိတ်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gindeikkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကုလားတက်တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုလားတက်တွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၁ ဦး၊ မ ၁၀၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၆ ဦးနေထိုင်သည်
ထနောင်းစုရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanaungsu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဇင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၈၀ ဦး၊ မ ၅၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်
မွန်ခမာအုပ်စုမှ ဝ ပလောင်အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်သော ယင်းလူမျိုးအနွယ်ဝင်တို့သည် များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း ကျေးသီးမံစံနယ် အတွင်းပိုင်းရှိ ကျေးလက်တောရွာများ၌လည်းကောင်း၊ ပင်လုံမြို့ အနီးတစ်ဝိုက်တောင်တန်းဒေသရှိ ကျေးရွာများ၌လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်
ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အနည်းငယ် မျှလောက်သာ နေထိုင်သည်
မိုးနဲနယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းများမှာ ယင်းတို့၏ ဗဟိုအချက်အချာဒေသ ဖြစ်၏
အချို့သည် ကျိုင်းတုံနယ်တွင် ပျံ့နှံ့နေသည်
ထိုလူမျိုး စုကို မြန်မာတို့က ယင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းတို့က ယန်းဟူ၍ လည်းကောင်း အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်
ယန်းလမ်း သို့မဟုတ် ဟင်းနက် နှင့် ယန်းဆက်၊ သို့မဟုတ် ယင်းကျားဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ ယင်း နက်ကို အချို့က ကရင်နက်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၍ ယင်းကျားကို ကရင်ကျား ခေါ်ဆိုကြလေသည်
ယင်းလူမျိုးတို့ပြောဆိုသော ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့သည် ပလောင်တို့၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အလွန် နီးစပ်လေသည်
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများဖြစ်၍ ပလောင်တို့နည်းတူ ဒေသဆိုင်ရာ နတ်များကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြလေသည်
ယင်း လူမျိုးတို့သည် ပလောင်တို့၏ တောင်ပိုင်းအဆက်အနွယ်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ကောင်းပေသည်
ယန်းလမ်းတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားတို့နှင့် တစ်ရွာတည်း၌ ရောပြွမ်း၍ နေထိုင်လေ့ရှိသည်
သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ်နှင့် ကျေးသီးမံစံနယ်တို့တွင် ဆန်စပါးအပြင် ဝါကိုလည်း စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်
ယန်းလမ်း အမျိုးသမီးတို့သည် ပလောင် အမျိုးသမီးတို့ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်
အမျိုးသားတို့ကမူ ရှမ်းအမျိုးသားတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်
တောင်ဘက်အစွန်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိနေကြသော ယင်းကျား တို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်တို့နှင့် ပို၍နီးစပ်ကြသည်
ထိုကြောင့် ယင်းကျားအမျိုးသမီးတို့ ဝတ်ဆင်ပုံမှာ တောင်ပေါ်ကရင်အမျိုးသမီးတို့ ဝတ်ဆင်ပုံနှင့် တူသည်
သို့ရာတွင် အဖြူနှင့် အနီ အစင်းကျား သင်တိုင်းကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်
ခြေထောက် တွင် ကြေးချေကျငိးများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ထားလေ့ ရှိကြသည်
ယင်းလူမျိုး၏ လူဦးရေမှာ ၁၄ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် (အင်္ဂလိပ်: The Lord of the Rings) သည် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန် ရေးသားသော ထူးခြားဆန်းပြားသော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်
ဤဇာတ်လမ်းကား တော်လ်ကီးန်၏ ၁၉၃၇ ခုနှစ် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုဖြစ်သည့် ဟော့ဘစ်၏ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ပြီး ဟော့ဘစ်ထက်ပို၍ များစွာကြီးမားကျယ်ပြန့်ခဲ့လေသည်
၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၉ ထိ အဆင့်လိုက်ရေးသားခဲ့သော ဤဝတ္ထုကြီးကား သန်း(၁၅၀) ကျော်ရောင်းရသော ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ဝတ္ထုများထဲမှတစ်အုပ်ဖြစ်လေသည်
ဝတ္ထု၏ခေါင်းစဉ်မှာ ဤဇာတ်လမ်း၏ အဓိကရန်သူ အမှောင်သခင်ဆော်ရွန်ကို ရည်ရွယ်၍ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်
ဆော်ရွန်မှာ အစောပိုင်းခေတ်ကာလတွင်  Middle-earth တစ်ခွင်လုံးအားစိုးမိုးဖို့အလို့ငှာ တခြားသောစွမ်းအားရှိလက်စွပ်များ (Rings of Power) ၏စွမ်းအားကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ၎င်း၏ထိုးစစ်၌ အဆုံးစွန်လက်နက်အဖြစ် တစ်ခုတည်းသောလက်စွပ် (the One Ring) ကိုထုလုပ်ခဲ့သည်
တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သော ဟော့ဘစ်တို့နေထိုင်ရာ ရှိုင်းယားဒေသ (Shire) မှစတင်ကာ  Middle-earth ရှိ နေရာအများစုကို ဝတ္ထုတွင်ပုံဖော်ရေးသားထားပေသည်
ခက်ခက်ခဲခဲခရီးစဉ်များ၊ ထူးခြားဆန်းကြယ်သည့်တွေ့ကြုံမှုများ၊ ကြည်နူးဖွယ်ရာနှင့်စိတ်ပျက်အားငယ်မှုများ၊ ကြီးကျယ်သောတိုက်ပွဲကြီးများစသည့်အကြောင်းအရာတို့ကိုရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်၏
ဇာတ်လမ်းအကြောင်းအရာများသာမက သီချင်းဂီတများကိုပါ ဝေဝေဆာဆာရေးသားထားလေသည်
စာဖတ်သူများအနေဖြင့် သုံးအုပ်တွဲအဖြစ်သိကြသော်လည်း တော်ကီးန်သည် မူလက The Silmarillion နှင့် The Lord of the Rings ကိုနှစ်တွဲတစ်အုပ်အဖြစ်ထုတ်ဝေချင်သည်
သို့သော် ဤစိတ်ကူးကို သူ့ထုတ်ဝေသူကပယ်ချခဲ့သည်
အကျိုးအမြတ်အတွက်အလို့ငှာ The Lord of the Rings ကို၁၉၅၄ ဇူလိုင် ၂၉ မှ  ၁၉၅၅ အောက်တိုဘာ ၂၀ အထိတစ်နှစ်တာကာလအတွင်း အတွဲသုံးတွဲဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်
စာအုပ်၏အမည်များကို လက်စွပ်အဖွဲ့ဝင်များ (The Fellowship of the Ring)ရဲတိုက်မျှော်စဉ်ကြီးနှစ်ခု (The Two Towers)ဘုရင်အဖြစ်ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်း (The Return of the King) ဟူ၍ပေးထား၏
တစ်အုပ်တွင် နှစ်ပိုင်းပါဝင်၍ စုစုပေါင်းသုံးအုပ်တွဲ အပိုင်းအားဖြင့် (၆) ပိုင်းဖြစ်ကာ နောက်ခံသိစရာဇာတ်လမ်းအကြောင်းအရာများကို နောက်ဆက်တွဲအပိုင်းအဖြစ် စာအုပ်၏အဆုံး၌ ထည့်သွင်းထားလေသည်
အချို့သောထုတ်ဝေမှုများ၌ ဤဝတ္ထုတစ်ခုလုံးကို တစ်အုပ်တည်းအဖြစ် ထုတ်ဝေကာ အကြိမ်များစွာပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရပြီး ဘာသာစကားပေါင်း (၃၈) ဘာသာသို့ပြန်ဆိုပြီးဖြစ်ခဲ့လေသည်
တော်ကီးန်၏ လက်ရာများသည် လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် ဇာတ်လမ်းဇာစ်မြစ် နှင့် ၎င်းဇာတ်အိမ်အကြောင်းအရာကို စူးစူးစိုက်စိုက် စေ့စပ်လေ့လာသုံးသပ်ထားသော အကြောင်းအရာများဖြစ်ကြသည်
ဤဝတ္ထုကိုယ်တိုင်မှာ အဓိကလက်ရာကြီးဖြစ်သော်လည်း ယခုဇာတ်လမ်းသဘောမှာ ၁၉၁၇ ကတည်းက ကြိုးစားရေးသားခဲ့သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဇာတ်အိမ်ကြီး၏ နောက်ဆုံး အရွေ့တစ်ခုလည်းဖြစ်၏
ထိုကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခဲ့သော ဇာတ်အိမ်ကို ဒဏ္ဍာရီ တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ဟု တော်ကီးန်က ဆိုသည်
၎င်း၏ လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် ဇာတ်လမ်းနှင့် အစောပိုင်းစာပေလက်ရာများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုများတွင် ဝေါဟာရဗေဒ၊ ဒဏ္ဍာရီ၊ ဘာသာရေး၊ စာရေးဆရာ၏ စက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာထွန်းကားလာခြင်းအပေါ်မနှစ်မြို့မှုနှင့် ၎င်း၏ အစောပိုင်းစိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းများ၊ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွေ့အကြုံများစသည်တို့ပါဝင်လေ၏
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်ဝတ္ထုသည် အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ခေတ်ပေါ်စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းများ အပေါ်သို့ အကြီးအကျယ်အကျိုးသက်ရောက်ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်
တော်ကီးန်လက်ရာများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်တွင် Tolkienian နှင့် Tolkienesque ဟူ၍ စကားလုံးအသုံးများကို မှတ်တမ်းတင်ထည့်သွင်းထားသည်အထိဖြစ်ပေသည်
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်ဝတ္ထု၏ ကြာရှည်ခိုင်မြဲစွာ လူကြိုက်များမှုကြောင့် ခေတ်ပေါ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် မြောက်မြားစွာသော ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုများ၊ တော်ကီးန်လက်ရာများ၏ အခိုင်မာပရိသတ်အစုအဖွဲ့ (Tolkien fandom) များဖွဲ့စည်းခြင်းတို့ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်
ထို့အပြင် တော်ကီးန်နှင့်ပတ်သက်၍သော်လည်းကောင်း ၎င်းစာပေများကိုသော်လည်းကောင်း ရေးသားထုတ်ဝေသောစာအုပ်များစွာရှိလေသည်
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်သည် အနုပညာလက်ရာဖန်တီးမှုများ၊ ဂီတ၊ ရုပ်ရှင်၊ Middle-earth video games ၊ board games များနှင့် ခေတ်ပေါ်စာပေများတွင် ဆက်လက်လှုံ့ဆော်တွန်းအားပေးနိုင်လိမ့်ဦးမည်ဖြစ်သည်
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်ကို မှီငြမ်းပုံဖော်တင်ဆက်ထားသော ရေဒီယိုဇာတ်လမ်းတွဲများ (၁၉၈၁) ၊ ဂီတပြဇာတ် နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများသည် ဆုတံဆိပ်များရရှိထားသောတင်ဆက်မှုများဖြစ်သည်
၂၀၀၃ ခုနှစ် BBC၏ The Big Read အစီအစဉ်တွင်  ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ အကြိုက်ဆုံးဝတ္ထုအဖြစ်ဖော်ခဲ့ကြသည်
ဤဝတ္ထုပါ အဖြစ်ပျက်များမတိုင်ခင် နှစ်ထောင်ချီသောကာလတစ်ခု၌ အမှောင်သခင် ဆော်ရွန်သည် တစ်ခြားစွမ်းအားရှိသော လက်စွပ်များ(Rings of Power)ကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ထိုလက်စွပ်များအား ဝတ်ဆင်ထားသူများကို ပျက်ဆီးစေရန်အလို့ငှာ တစ်ကွင်းတည်းသောလက်စွပ်(One Ring)ကို ထုလုပ်ခဲ့ပေသည်
စွမ်းအားရှိသော လက်စွပ်များမှာ အက်လ်ဖ်များအတွက် ၃ ကွင်း၊ ဒွာ့ဗ်လူပုများအတွက် ၇ ကွင်း၊ လူသားများအတွက် ၉ ကွင်းတို့ဖြစ်ကြသည်
ဂီ ဂဲလက်(Gil-galad) နှင့် အက်လန်းဒီလ်(Elendil)တို့ဦးဆောင်သော အက်လ်ဖ်နှင့် လူသားမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုကြီးက ဆော်ရွန်ကို ခြေမှုန်းနိုင်ခဲ့၏
နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲတွင် အက်လန်းဒီလ်၏သား အစ်ဆီဒူးလ်(Isildur)က ဆော်ရွန်လက်ကိုဖြတ်ကာ ထိုတစ်ကွင်းတည်သောလက်စွပ်(One Ring)ကိုရရှိခဲ့၏
ဆော်ရွန်ကား ရုပ်ခန္ဓာဆုံးရှုံးသွားရပေသည်
အစ်ဆီဒူးလ်က ထိုလက်စွပ်ကို ၎င်းမျိုးဆက်၏ အမွေခံပစ္စည်းအဖြစ်မှတ်ယူခဲ့၏
သို့သော် ၎င်းအား အော့ခ်(Orcs)များကချောင်းမြောင်းလုပ်ကြံရာ လက်စွပ်မှာ အန်ဒူရင်(Anduin)မြစ်ထဲကျသွားခဲ့လေသည်
နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်ကျော်ကြာသော် မြစ်ကမ်းနဘေးနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည့်  ဒီဂိုက လက်စွပ်ကိုတွေ့ရှိပြီး သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဆမီဂိုမှာ လက်စွပ်၏ညှို့ဆွဲအားအောက်ရောက်သွား၍ ဒီဂိုကိုလည်ပင်းညစ်သတ်ကာ ရယူခဲ့လေသည်
ဆမီဂိုသည် ဖယ်ကျဉ်ခြင်းခံရသောကြောင့် နှင်းမြူခိုးတောင်တန်းကြီး(Misty Mountains)အောက်တွင်ပုန်းနေခဲ့ရ၏
လက်စွပ်ကား ၎င်းကို သက်တမ်းရှည်စေပြီး နှစ်ကာလများစွာ ထိုလက်စွပ်အစွမ်းကဖျက်စီးခဲ့လေရာ မူလရုပ်မရှိတော့ပဲ မှင်စာပုံစံယဲ့ယဲ့သာရှိသော ဂိုလမ်(Gollum)အဖြစ်ရောက်ရှိသွားသည်
သူခေါ်ဝေါ်သုံးဆွဲသော အဖိုးတန်ရတနာလေးဆိုသည့် ထိုလက်စွပ်မှာပျောက်ဆုံးသွားပြီး ထိုအကြောင်းကို ဟော့ဘစ် (The Hobbit) ဝတ္ထု၌ ဖော်ပြထားလေရာ ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်(Bilbo Baggins)က တွေ့ရှိခဲ့သည်
ထိုကာလများအတွင်း ဆော်ရွန်သည် ရုပ်ပုံစံအသစ်တစ်ခု၏အသွင်ဖြင့် ၎င်း၏နေရပ်ဟောင်း မော်ဒေါ(Mordor)သို့ ပြန်လည်ခိုဝင်၏
ဂိုလမ်မှာ လက်စွပ်ရှာပုံတော်ဖွင့်စဉ် ဆော်ရွန်ကဖမ်းဆီးပြီး နှိပ်စက်ညှင်းပမ်းရာ ရှိုင်းယားဒေသရှိ ဘက်ဂင်ဆိုသူလက်စွပ်ယူသွားကြောင်းသိရှိ၍ ဂိုလမ်ကိုလွှတ်ပေးခဲ့သည်
ဆော်ရွန်မှာ ၎င်းစွမ်းအားအပြည့်ကိုပြန်လည်ရရှိရန် လက်စွပ်လိုသဖြင့် ၎င်း၏ စွမ်းအားထက်သော လူယုံတော် နာဇ်ဂူးလ် (Nazgûl)များကို လွှတ်၍ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ယူစေခဲ့လေသည်
ဦးလေးလည်းဖြစ် အုပ်ထိန်းသူလည်းဖြစ်သော ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်ထံမှ လက်စွပ်(One Ring)ကို ဖရိုဒို ဘက်ဂင်က အမွေအဖြစ်ရရှိခဲ့သော ရှိုင်းယားတွင် ဤဇာတ်လမ်းအစပြုသည်
နှစ်ဦးစလုံးမှာ လက်စွပ်အကြောင်းကို မသိရှိကြပေ
သို့သော် ဘီလ်ဘို၏ မိတ်ဆွေဟောင်း မှော်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော မီးခိုးရောင် ဂန်ဒက်ဖ်(Gandalf the Grey)က ဆော်ရွန်၏ လက်စွပ်မှန်းသံသယရှိနေခဲ့၏
ထိုမှန်းဆချက်ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ၁၇နှစ်ကြာသော် ဂန်ဒက်ဖ်မှာ ဖရိုဒိုအား လက်စွပ်သမိုင်းကြောင်းကိုပြောပြ၍ ရှိုင်းယားမှ  သယ်ထုတ်သွားရန်အကြံပေးခဲ့သည်
ဖရိုဒိုသည် ၎င်းသူငယ်ချင်းလည်းဖြစ် လူယုံလည်းဖြစ်သော ဥယျာဉ်မှူး ဆမ်ဝိုက် "ဆမ်" ဂမ်ဂျီး(Samwise "Sam" Gamgee)၊ ညီဝမ်းကွဲနှစ်ယောက်ဖြစ်သော မယ်ရီဒေါ့(က်) "မယ်ရီ" ဘရန်ဒီဘပ်က်(Meriadoc "Merry" Brandybuck) ၊ ပရယ်ဂရင် "ပစ်ပင်"တွတ်ခ် (Peregrin "Pippin" Took)တို့နှင့်အတူ ရှိုင်းယားမှစတင်ထွက်ခွာသည်
လေးယောက်သားအား အနက်ရောင်စီးနင်းသူများ (Black Riders)က မိမလိုဖြစ်ခဲ့ကာ သစ်တောအိုကြီး(Old Forest)ကို ဖြတ်သန်းရင်းလွတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်
ထိုသစ်တောအိုကြီး၌ ၎င်းတို့လေးဦးကို ဆန်းပြား၍ လူပျော်ကြီး တွန် ဘွန်ဘာဒီလ်(Tom Bombadil)နှင့် ဇနီးသည် ဂိုးဘယ်ရီ(Goldberry)တို့က အကူညီပေးခဲ့ကြသည်
ဟော့ဘစ်လေးယောက် ဘရီး(Bree)ခေါ်မြို့လေးသို့ရောက်ရှိပြီး ထိုမြို့တွင် လှည့်လည်သွားလာစောင့်ကြပ်သူတစ်ဦး(Ranger)အဖြစ် နာမည်ရှိသော Strider နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်
ဂန်ဒက်ဖ်က အာရဂွန်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ပေးစာတွင်ဖော်ပြထားခဲ့၏
Strider က ဟော့ဘစ်တို့ကို ၎င်းတို့၏ ကာကွယ်လမ်းပြသူအနေဖြင့် သူ့အားခေါ်ဆောင်ရန်စည်းရုံးခဲ့လေသည်
အနက်ရောင်စီးနင်းသူများ၏ရန်မှ နောက်တစ်ကြိမ်ကပ်၍လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် အားလုံးအတူတူ ဘရီးမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်
ဝဲသာတော့ပ်ခံတပ်မျှော်စင်(Weathertop)တွင် အနက်ရောင်စီးနင်းသူများက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဖရိုဒိုမှာ ဆိုးဝါးသော(ကျိန်စာသင့်သော) ဓားဒဏ်တစ်ချက်ရရှိခဲ့ပြီး Striderမှ ပြန်လည်ခုခံတွန်းလှန်ရင်း ဟော့ဘစ်တို့ကို အက်လ်ဖ်တို့နေရပ်တစ်ခုဖြစ်သော ရစ်ဗန်ဒဲလ်(Rivendell)သို့ ခိုလှုံရန်ဦးဆောင်ခေါ်သွားခဲ့လေသည်
ဖရိုဒိုကား ဒဏ်ရာကြောင့် သေလုမြောပါးဖြစ်ခဲ့ရ၏
ဘရူးယင်နန်းမြစ်(Bruinen)ရေတိမ်ပိုင်းအရောက် ဖရိုဒိုအား  အနက်ရောင်စီးနင်းသူများက ဖမ်းလုဖမ်းခါနီး၌  ရစ်ဗန်ဒဲလ်အရှင် အယ်လ်ရွန်(Elrond)က ၎င်း၏အစွမ်းဖြင့် ရေထုရေအလျှံကိုဆင့်ခေါ်၍ ၎င်းတို့ကို ရေတွင်နှစ်၍မြောပါသွားစေခဲ့သည်
အယ်လ်ရွန်၏ ကုသမှုဖြင့် ဖရိုဒိုမှာသက်သာလာသည်
အယ်လ်ရွန်ကောင်စီတွင် ဆော်ရွန် နှင့်လက်စွပ်သမိုင်းကြောင်းတို့ကိုဆွေးနွေးကြသည်
Strider မှာ အစ်ဆီဒူးလ်၏ မျိုးဆက် အာရဂ္န် (Aragorn)ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိခဲ့ကြ၏
မှော်ဆရာအကြီးအကဲ ဆာရူမန်(Saruman)မှာ သစ္စာဖောက်သွား၍ ၎င်းကိုယ်တိုင် စွမ်းအားတစ်ရပ်ရရှိရန်ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ဂန်ဒက်ဖ်က ပြောပြခဲ့ရာ ကောင်စီ၏ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လက်စွပ်ကို ဖျက်ဆီးရမည်
သို့ရာတွင် ထိုပစ္စည်းကို ဖျက်ဆီးမည့်တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းကား လက်စွပ်သွန်းလုပ်ခဲ့သောနေရာ မော်ဒေါရှိ  ကြမ္မာဆိုးတောင်(Mount Doom)၏ မီးလျှံထဲသို့ယူဆောင်သွားရန်ပင်ဖြစ်၏
ဖရိုဒိုမှာ သူကိုယ်တိုင်ပင် တာဝန်ယူ၍ ဂန်ဒက်ဖ်၏ အကြံပေးချက်ဖြင့် အယ်လ်ရွန်က လက်စွပ်အဖွဲ့ဝင်များကိုရွေးချယ်ပေးခဲ့သည်
လက်စွပ်အဖွဲ့ဝင်များ (The Fellowship of the Ring or Company of the Ring )တွင် ကိုးယောက်ရှိပြီး ပါဝင်သူများမှာ : ဖရိုဒို၊ ဆမ်၊ မယ်ရီ၊ ပစ်ပင်၊ အာရဂွန်၊ ဂန်ဒက်ဖ်၊ ဒွာ့လူပုမျိုးနွယ် ဂင်းမလီ(Gimli)၊ အက်လ်ဖ်မျိုးနွယ် လက်ဂိုလက်စ်(Legolas)၊ ဂွန်ဒိုးနိုင်ငံ(Gondor) ဘုရင့်အစားအုပ်ချုပ်သူ ဒက်နက်သော်(Denethor)၏သား ဘော်ရိုမီယာ(Boromir)တို့ဖြစ်ကြ၏
နှင်းမြူခိုးတောင်တန်း(Misty Mountains)ကို ရက်ဟောန်တောင်ကြားဖြတ်လမ်း(Redhorn Pass)မှ ဖြတ်သန်းခြင်းမအောင်မြင်သောကြောင့် အဖွဲ့မှာ အန္တရာယ်ရှိသော မော်ရီယာမိုင်းတွင်း(Mines of Moria)လမ်းကြောင်းကိုရွေးချယ်ခဲ့၏
ယင်းနောက် ဘာလင်( Balin - ဟော့ဘစ်တွင်ပါရှိသော ဇာတ်ကောင်)၏ကံကြမ္မာနှင့် ဒွာ့ဗ်လူပုများ၏ အသိမ်းပိုက်ခံနယ်မြေအကြောင်းကို သိရှိခဲ့ရသည်
တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုမှ လွတ်မြောက်အပြီး အဖွဲ့နောက်ကို အော့ခ်များနှင့် ရှေးဟောင်းမီးမိစ္ဆာကြီး ဘဲလ်ရော့ခ်၏(Balrog) လိုက်ပါတိုက်ခိုက်ခြင်းခံခဲ့ရကာ ဂန်ဒက်ဖ်က ဘဲလ်ရော့ခ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရာတွင် နှစ်ဦးစလုံး အသူရာချောက်နက်ထဲ့သို့ ကျသွားခဲ့လေသည်
အဖွဲ့မှတစ်ခြားသူများလွတ်မြောက်သွားခဲ့ကြပြီး အက်လ်ဖ်တောအုပ် လော့သ်လိုရီးယန်(Lothlórien)သို့ရောက်ရှိခိုလှုံသည်
ထိုတောအုပ်သခင်နှစ်ပါးဖြစ်သည့် ဂလက်ဒရီးယယ်(Galadriel) နှင့် ကယ်လီဘောန်(Celeborn)တို့က တိုင်ပင်အကြံပေးခဲ့ကြ၏
ဂလက်ဒရီးယယ်ထံမှ လှေနှင့်လက်ဆောင်များယူဆောင်ရင်း အဖွဲ့သည် အန်ဒူရင်မြစ်ကြောင်းအတိုင်းစုန်ဆင်းပြီး အေမွန်ဟန်တောင်ကုန်းသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာလာခဲ့ရာ ထိုနေရာ၌ ဘော်ရိုမီယာသည် ဖရိုဒို၏ လက်စွပ်ကိုလုယူရန်ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဖရိုဒိုက လက်စွပ်ကို ဆင်မြန်း၍ ကိုယ်ပျောက်သွား၏
ဖရိုဒိုမှာ မော်ဒေါဆီသို့ တစ်ဦးတည်းထွက်ခွာရန်ဆုံးဖြတ်သော်လည်းပဲ ဆမ်က ဖရိုဒို့အကြံကို မှန်းဆခဲ့ကာ အတူလိုက်ပါသွားလေတော့သည်
ဆာရူမန်နှင့် ဆော်ရွန်စေလွှတ်လိုက်သော အော့ခ်များသည် ဘောရိုမီယာကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြပြီး မယ်ရီ၊ ပစ်ပင်တို့နှစိယောက်ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားလေသည်
အာရဂွန်၊ ဂင်းမလီ နှင့် လက်ဂိုလက်စ်တို့မှာ မည်သည့်ဟော့ဘစ်အုပ်စုနောက်သို့ လိုက်ရမည်လဲဆိုသည်ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြရာ မယ်ရီ၊ ပစ်ပင်တို့ကို ဖမ်းဆီးသွားသောအော့ခ်များနောက်လိုက်ခဲ့ကြသည်
ရိုဟန်တိုင်းပြည်တွင်(Rohan) အော့ခ်များကို ရိုဟစ်ရင် (Rohirrim)ခေါ် ရိုဟန်တပ်ဖွဲ့ကသုတ်သင်ခဲ့ကြရာ မယ်ရီ၊ပစ်ပင်တို့မှာ ဖန်ဂွန်(Fangorn)တောအုပ်ထဲသို့ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့၍ လွတ်မြောက်သည်
အဆိုပါတောအုပ်ထဲ၌ သစ်ပင်ပုံစံကဲ့သို့အဆင်းရှိသောအန့်တ်မျိုးနွယ်မှ(Ent) ရှေးအကျဆုံးသစ်မုတ်ဆိတ်ကြီး(Treebeard)နှင့် ခင်မင်ခဲ့ကြသည်
အာရဂွန်၊ ဂင်းမလီ နှင့် လက်ဂိုလက်စ်တို့ ဖန်ဂွန်တောအုပ်ထဲဝင်သွားကြသော ဟော့ဘစ်တို့နောက်လိုက်ရာ မမျှော်လင့်ပဲ ဂန်ဒက်ဖ်ကို တွေ့ဆုံခဲ့ကြ၏
ဂန်ဒက်ဖ်က သူ ဘဲလ်ရော့ခ်ကိုသတ်ခဲ့ပုံ၊ အမှောင်ထုကြီးက သူ့အားခေါ်ဆောင်သွားပြီး ထို့နောက်မှ ကျန်ရှိနေသေးသော တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ရန် အလယ်ပိုင်းကမ္ဘာမြေ Middle-earth သို့ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရပုံစသည်တို့ကို ရှင်းပြခဲ့သည်
မှော်ဆရာအကြီးအကဲနေရာကို ဆာရူမန်ဆီမှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သဖြင့် အဖြူရောင်ဝတ်စုံဖြင့် ယခုအခါ အဖြူရောင်ဂန်ဒက်ဖ်(Gandalf the White)အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားပြီဖြစ်လေသည်
ဆက်လက်၍ မယ်ရီ၊ ပစ်ပင်မှာ အန္တရာယ်ကင်းကြောင်း ၎င်းမိတ်ဆွေများ အာမခံပြောဆိုသည်
ရိုဟန်မြို့တော် အက်ဒေါ်ရက်(Edoras)သို့ အတူတကွထွက်ခွာလာကြပြီး ဂန်ဒက်ဖ်သည် သီယိုဒန်ဘုရင်ကြီးကို ဆာရူမန်၏သူလျှို ဂရီးမာ ဝမ်းတန့်(Gríma Wormtongue)၏ လွှမ်းမိုးထားမှုမှ ဖယ်ရှားပေးနိုင်ခဲ့၏
သီယိုဒန်ဘုရင်(Theoden)မှာ လူသူအင်အားများစုဆောင်းပြီး ၎င်းတပ်များနှင့်အတူ ရှေးဟောင်းခံတပ် ဟမ်းဒိ ( Helm's Deep )သို့ အရောက်သွားကာ တစ်ဖက်တွင် ဂန်ဒက်ဖ်ကလည်း သစ်မုတ်ဆိတ်ကြီး၏ အကူအညီကိုရယူရန်ထွက်ခွာခဲ့သည်
မယ်ရီ၊ ပစ်ပင်တို့၏စေ့ဆော်နှိုးဆွမှုကြောင့် ငြိမ်သက်သော နေထိုင်မှုပုံစံမှ နိုးကြားတက်ကြွလာကာ ဆာရူမန်၏ ခံတပ်နယ်မြေ အိုင်ဆန်ဂတ်(Isengard)ကိုတိုက်ခိုက်ကြပြီး ဆာရူမန်မှာ အော်သန့်ခ်(Orthanc) ရဲတိုက်မျှော်စဉ်တွင်ပိတ်မိသွား၏
ဂန်ဒက်ဖ်က သစ်မုတ်ဆိတ်ကြီးကို သီယိုဒန်ဘုရင်အား ကူညီရန် အန့်တ်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို ဟူးယော်န်(Huorn)သို့စေလွှတ်ပေးရန်ပြောဆိုနိုင်ခဲ့သည်
ဂန်ဒက်ဖ်ကိုယ်တိုင် ရိုဟစ်ရင်တပ်ဖွဲ့ကို ဟမ်းဒိသို့ ခေါ်ဆောင်လာပြီး အော့ခ်များကိုနှိမ်နင်းသည်
ထိုအော့ခ်များ ဟူးယော်န်သစ်အုပ်ထဲ ထွက်ပြေး၍ ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရလေသည်
ဂန်ဒက်ဖ်မှာ ဆာရူမန်ကို အမှောင်လမ်းမှ (မိစ္ဆာ)ပြန်လာရန် အခွင့်ရေးပေးသော်လည်း ငြင်းဆန်သဖြင့် ဆာရူမန်၏ရာထူးနှင့် စွမ်းအားများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်
ဆာရူမန်က ထိုရဲတိုက်အကျဉ်းတိုက်ကြီးထဲသို့ တရွေ့ရွေ့ပြန်တက်သွားချိန်ဝယ် ဝမ်းတန့်က ဂန်ဒက်ဖ်ကို လုပ်ကြံရန် အလုံးတစ်လုံးကို ပစ်ချလုပ်ကြံခဲ့ပေ၏
မအောင်မြင်ပဲ ထိုအလုံးကို ပစ်ပင်မှ ကောက်ယုခဲ့သည်
ထိုပစ္စည်းသည် ပလန့်တီယာ(palantír)ခေါ် ဖန်ဓာတ်လုံးပင်ဖြစ်သည်
ထိုဖန်ဓာတ်လုံးသည် ဆော်ရွန်နှင့်ဆက်သွယ် စကားပြောရန်အသုံးချသည့် ပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ထိုဓာတ်လုံးမှပင် ဆာရူမန်သည် ဆော်ရွန်၏ကျော့ကွင်းတွင်မိခဲ့ရလေသည်
ထို့နောက်ပိုင်း ပစ်ပင်မှ ခိုးယူကြည့်ရှုမိရာ ဆော်ရွန်က ပစ်ပင်ကို တွေ့မြင်ခဲ့သဖြင့် ဂန်ဒက်ဖ်သည် ပစ်ပင်ကိုခေါ်ဆောင်၍ မိနက်စ် တစ်ရစ်(Minas Tirith)သို့ မြင်းဖြင့် ခရီးနှင်ကြသည်
မိနက်စ် တစ်ရစ် မှာ ဂွန်ဒိုးတိုင်းပြည်မြို့တော်ဖြစ်သည်
​မော်ရီယာမိုင်းတွင်းမှသည် နောက်မှတောက်လျှောက်လိုက်ပါနေခဲ့သော ဂိုလမ် ကို ဖရိုဒို၊ဆမ်တို့က ဖမ်းခဲ့ကြပြီး မော်ဒေါသို့ လမ်းပြရန် အတင်းအကျပ်စေခိုင်းသည်
မော်ဒေါ၏ အနက်ရောင်ဂိတ်တံခါးကြီး (Black Gate of Mordor) မှာ ဖြတ်သန်း၍မရနိုင်လောက်အောင် အစောင့်ထူထပ်၏
သို့အတွက်ကြောင့် ယင်းကိုဖြတ်သန်းမည့်အစား ဂိုလမ်သိသော လျှို့ဝှက်လမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်သွားခဲ့ရလေသည်
လမ်းတွင် ဖယ်ရာမီယာ(Faramir)နှင့်တွေ့ဆုံ၍ အကိုဖြစ်သူ ဘော်ရိုမီယာလိုမဟုတ်ပဲ ဖယ်ရာမီယာသည် လက်စွပ်ညှို့အားကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်ခဲ့သည်
လက်စွပ်လား ဖရိုဒိုအပေါ်ကို သစ္စာရှိမည်လားကို လွန်ဆွဲနေရသည့် ဂိုလမ်သည် နောက်ဆုံး၌သစ္စာဖောက်ကာ ပင့်ကူမကြီး ရှီလော့ဘ်(Shelob) နေသော ခစ်ရစ်အန်ဂေါလ်ဥမင်လှိုင်ခေါင်း(Cirith Ungol)သို့ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်
ဖရိုဒိုမှာ ရှီလော့ဘ်အဆိပ်မိခဲ့ကာ ဆမ်သည်လေဒီ ဂလက်ဒရီယယ်ထံမှရသော လက်ဆောင်အကူအညီဖြင့် ပင့်ကူမကြီးကိုပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်
ဖရိုဒို သေဆုံးပြီဟု မှတ်ထင်ရင်း ဆမ်မှာ ခရီးစဉ်ရည်ရွယ်ချက်ကို တစ်ဦးတည်းထမ်းဆောင်ရန် လက်စွပ်ကို ယူခဲ့လေသည်
အော့ခ်များ ဖရိုဒိုကို တွေ့ရှိပြီး ဆမ်မှာ ဖရိုဒိုမသေသေးကြောင်းကြားလိုက်သည်
ဆော်ရွန်သည် ကြီးမားသည့်တပ်ကြီးအား ဂွန်ဒိုးကိုတိုက်ရန်စေလွှတ်ခဲ့၏
ဂန်ဒက်ဖ် မိနက်စ် တစ်ရစ်မြို့ကိုရောက်လာပြီး ထီးနန်းစောင့် ဒက်နက်သော်ကို အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးရန်ရောက်လာသည်
ထိုစဉ်အချိန်အတွင်း သီယိုဒန်ဘုရင်က ရိုဟစ်ရင်စစ်တပ်ကို စုစည်း၍ ဂွန်ဒိုးကို စစ်ကူရန်ချီတက်လာခဲ့သည်
မိနက် တစ်ရစ်သည် အတိုက်ခံနေရပြီဖြစ်ကာ ဒက်နက်သော်မှာ ဆော်ရွန်၏ လှည့်စားခြင်းစက်ကွင်းထဲကျရောက်နေပြီး မျှော်လင့်ချက်လည်းမဲ့နေသည် (မိနက်စ် တစ်ရစ်ရှိ ဖန်ဓာတ်လုံးတစ်လုံးမှတဆင့်လှည့်စားခြင်း)
၎င်းသည် သားဖြစ်သူ ဖယ်ရာမီရာနှင့်အတူ မီးရှို့ရန်အခိုက်အတန့်တွင် ကိုယ်တိုင် မီးရှို့လောင်ကျွမ်းသွား၏
ဂင်းမလီ၊ လက်ဂိုလက်စ်၊ မြောက်ပိုင်းက လှည့်လည်သွားလာသူ (Rangers of the North) တို့နှင့်တကွ အာရဂွန်သည် သေသောသူများလမ်းကြောင်း (the Paths of the Dead) ကိုရွေးချယ်ခဲ့ကြ၏
အကြောင်းမူကား တစ်ချိန်က ဂွန်ဒိုးဘုရင်ကို သစ္စာခံကာ ဆင့်ခေါ်လျှင်စစ်တိုက်ပေးပါမည်ဟု ကတိကဝတ်ပေးထားသော အုပ်စုတစ်စုသည် ကြိမ်စာကြောင့် မကျွတ်လွတ်ဘဲရှိနေကြသည်
ထို ဒန်းဟဲရိုး (Dunharrow) ရှိ သေသောသူများ သို့ ဝိညာဉ်များကို ဆင့်ခေါ်ရန်အတွက် အာရဂွန်သွားခြင်းဖြစ်၏
ယင်းသေသောသူများ၏ တပ်ဖွဲ့ကြီးမှာ အာရဂွန်နောက်လိုက်လာခဲ့ကြပြီး အမ်းဘား (Umbar) အရပ်က ဂွန်ဒိုးကို (ဆော်ရွန်ဆင့်ခေါ်သဖြင့်) ကျူးကျော်ရန်လာသော ပင်လယ်ပျော်ဓားပြများကို ကြောက်ရွံ့စေနိုင်ပြီး အာရဂွန်တို့ ၎င်းတို့ကိုတိုက်ခိုက်ခြေမှုန်း၍ ၎င်းတို့သင်္ဘောများဖြင့် ဂွန်ဒိုးတောင်ပိုင်းကသူများကိုခေါ်ဆောင်၍ အန်ဒူရင်မြစ်အတိုင်းဆန်တက်လာခဲ့ကြပေသည်
မိနက်စ် တစ်ရစ်သို့ ရောက်ကာ တိုက်ပွဲအလှည့်အပြောင်းဖြစ်သွားခဲ့၏
သီယိုဒန်ဘုရင်၏ တူမတော်စပ်သူ အီယိုဝင် (Eowyn) ကားရုပ်ဖျက်၍ စစ်တပ်နှင့်အတူလိုက်ပါလာခဲ့ရာ မယ်ရီအကူအညီဖြင့် နာဇ်ဂူးလ်ခေါင်းဆောင် (the Lord of the Nazgûl ) ကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့၏
ဂွန်ဒိုး၊ ရိုဟန်တပ်ဖွဲ့ပေါင်း၍ ဆော်ရွန်လွှတ်လိုက်သောတပ်ကို ပယ်လန်းနော်စစ်တလင်းတိုက်ပွဲ၌ (Battle of the Pelennor Fields) အနိုင်ရယူနိုင်ခဲ့ကြ၏
သီယိုဒန်ဘုရင် နတ်ရွာစံ၍ အီယိုဝင်၊မယ်ရီတို့ ဒဏ်ရာရကြသည်
တစ်ဖက်တွင်ကား ဆမ်မှာ ဖရိုဒိုကို ခစ်ရစ်အန်ဂေါလ်ရဲတိုက်မှ ကယ်ဆယ်၍ နှစ်ဦးသား မော်ဒေါကိုဖြတ်သန်းကြ၏
ဂွန်ဒိုးနှင့် ရိုဟန်မှ တပ်ဖွဲ့ကြီးကို ဦးဆောင်ပြီး အာရဂွန်တို့ အနက်ရောင်ဂိတ်တံခါးကြီးဆီသို့ ချီတက်လာခဲ့သည်
ရည်ရွယ်ချက်ကား ဆော်ရွန်ကိုကျရှုံးစေမည့်အစီအစဉ် (ဖရိုဒို၏ လက်စွပ်ဖျက်ဆီးခြင်း) လမ်းလွှဲရန်ပင်ဖြစ်သည်
အာရဂွန်တို့တပ်မှာ ဆော်ရွန်၏ တပ်မဟာအဖွဲ့ကြီးနှင့်ယှဉ်ပါက အဆမတန်အင်အားသေးငယ်လှပေသည်
ဖရိုဒို၊ဆမ်တို့ ကြမ္မာဆိုးတောင်ပေါက်ဝ (Cracks of Doom) အစွန်းဆီသို့ရောက်ချေပြီ
ဖရိုဒိုသည် လက်စွပ်ညှို့ဓာတ်ကို လုံးဝတောင့်မခံနိုင်တော့ပဲ ၎င်း၏ပိုင်ဆိုင်သောအရာဟုပြောလျှက် ဝတ်လိုက်သည်
ဂိုလမ်မှာ ရုတ်တရက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ဖရိုဒိုနှင့် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ခဲ့ရာ ဖရိုဒို၏ လက်စွပ်ဝတ်ထားသောလက်ချောင်းအားကိုက်ဖြတ်ပစ်ခဲ့သဖြင့် လက်စွပ်ရသော်လည်း ဟန်ချက်မထိန်းနိုင်ပဲ မီးထဲသို့ လက်စွပ်နှင့်အတူ ဂိုလမ်ပြုတ်ကျသွားခဲ့သည်
လက်စွပ်ပျက်ဆီးသဖြင့် ဆော်ရွန်သည်လည်း စွမ်းအားအလုံးစုံ ဆုံးရှုံးသွားပြီဖြစ်သည်
၎င်းဖန်တီးထားသမျှ အရာရာပျက်ဆီးသည်
နာဇ်ဂူးလ်များလည်း ဒုက္ခရောက်ပျက်ယွင်းသည်
၎င်းစစ်တပ်ကြီးမှာ ဖရိုဖရဲ ကစဉ့်ကလျှားဖြစ်၍ အာရဂွန်တို့ အနိုင်ရခဲ့ကြသည်
အာရဂွန်ကို အာနောရ် (Arnor) နှင့် ဂွန်ဒိုးဘုရင်အဖြစ်တင်မြှောက်ကြပြီး အယ်လ်ရွန်၏သမီးတော် အာရ်ဝင် (Arwen) နှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏
ထို့နောက် ဟော့ဘစ်လေးယောက် ရှိုင်းယားသို့ အပြန်တွင်  ရှိုင်းယားကို ရှာကေး (Sharkey) ခေါ်သောသူမှ ညွှန်ကြားစေခိုင်းသော လူများက ထိန်းချုပ်ထား၏ (ရှာကေးသည် ဆာရူမန်ဖြစ်ကြောင်း နောက်မှတွေ့ရှိ)
ဟော့ဘစ်တို့ ပြန်လည်တော်လှန်ကြကာ ရှိုင်းယားနယ်မြေလွတ်မြောက်သည်
ထိုတော်လှန်တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဟော့ဘစ် ၁၉ယောက်ဆုံးပါး၍ ၃၀ဒဏ်ရာရသည်
ဆာရူမန်က ဖရိုဒိုအား ဓားဖြင့်ထိုးရန်ကြိုးပမ်းခဲ့အပြီး  ဖရိုဒိုက ဟော့ဘစ်များကို မှော်ဆရာဆာရူမန်အား မသတ်ရန် တားခဲ့သည်
ဖရိုဒို၏အိမ် ဘက်ဂ်အန်းဒ် (Bag End) နေရာတွင်ပင် ဂရီမာက မကြေနပ်မှုများကြောင့် ဆာရူမန်ကိုသတ်ခဲ့သည်
ဂရီမာကိုလည်း ဟော့ဘစ်လေးသည်တော်များက ပစ်သတ်ခဲ့ကြသည်
လက်စွပ်စစ်ပွဲကြီး၏ အဆုံးသတ်သည့်နေရာကား ဖရိုဒိုအိမ်ရှေ့နေရာလှေကားထစ်ကလေးပင်ဖြစ်ပေတော့သည်
မယ်ရီနှင့်ပစ်ပင်ကိုသူရဲကောင်းများအဖြစ် ချီးမြှောက်ဂုဏ်ပြုကြသည်
ဆမ်မှာ ရို့စ်ကော်တွန်နှင့်လက်ထပ်၏
ဆမ်သည် လေဒီ ဂလက်ဒရီးယယ်ထံမှရခဲ့သော လက်ဆောင်ပစ္စည်းများသုံးကာ ရှိုင်းယားကို ပြန်လည်မွန်းမံသည်
ဖရိုဒိုကား လက်စွပ်သယ်ဆောင်ခဲ့ရသောဒဏ်ကြောင့် လူရောစိတ်ရော နွမ်းနယ်ပင်ပန်းနေခဲ့၏
နှစ်အနည်းငယ်အကြာ ဂန်ဒက်ဖ်၊ဘီလ်ဘိုတို့နှင့်အတူ ဂရေးဟက်ဗန်လှေဆိပ် (Grey Havens) သို့ရောက်ရှိ၍ ထိုမှတဆင့် ထာဝရကျွန်း (Undying Lands) သို့ အက်လ်ဖ်များနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်
စာအုပ်နောက်ဆက်တွဲ၌ ဆမ်သည် ၎င်းသမီးဖြစ်သူ အက်လန်နော် (Elanor) ကို အနောက်ဘက်ခရီးစဉ်မှတ်တမ်း အနီရောင်စာအုပ် (Red Book of Westmarch) ကို ပေးရစ်ခဲ့သည်
အဆိုပါစာအုပ်မှာ ဘီလ်ဘို၏ စွန့်စားခန်းများ၊ လက်စွပ်စစ်ပွဲကြီးအကြောင်း ဟော့ဘစ်တို့သိရှိသမျှ ပါဝင်ပေသည်
ဆမ်သည်လည်း လက်စွပ်နောက်ဆုံးသယ်ဆောင်ခဲ့သူအဖြစ် ပင်လယ်ကိုဖြတ်သန်း၍ အနောက်အရပ်ဆီသို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြောင်း ထိုသို့ ပြောဆိုကြသည်လည်းရှိပေတော့သည်
တော်ကီးန်သည် လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်ကို စိတ်ကူးယဉ်ပုံစံဘောင်ထဲ ၌ ထား၍တင်ဆက်သည်
အဆိုပါသတ်မှတ်သော ဘောင်သည်ကား ၎င်းကိုယ်တိုင် ဤဇာတ်လမ်းရေးသူ စာရေးဆရာမဟုတ်၊ ရှေးဟောင်းစာအုပ်ဖြစ်သော အနောက်ဘက် ခရီးစဉ်မှတ်တမ်းစာအုပ်နီ(Red Book of Westmarch)ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဘာသာပြန်သောသူမျှသာဆိုသည့် ပုံစံကိုယူ၍ ဖန်တီးသည်
ဤပုံစံဘောင်ရှိသော ဇာတ်လမ်း၏ ထွေရာအသေးစိတ်ကို "နိဒါန်" အခန်း၊ ရှိုင်းယားနှင့်ပတ်သက်သော
ဂန္ထဗေဒ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ စာပေကျမ်းဂန် သို့မဟုတ် စာအုပ်များအကြောင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ပြသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်
ဂန္ထဗေဒကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် ဘစ်ဘလီယိုဂရပ်ဖီဟု ခေါ်သည်
ဂန္ထဗေဒ၏ မူလသဘောမှာ စာအုပ်စာတမ်းများ အကြောင်းကို ရေးသားပြုစု၍ စာပေ လေ့လာသူတိုင်းအား မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ဘာသာရပ်အသီးသီးကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် စေ့စုံစွာ လေ့လာနိုင်စေရန်အတွက် ကူညီပေးသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်
ဂန္ထဗေဒသဘော သက်ဝင်သော လုပ်ငန်းများကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရစ်နှစ် ၁၈ ရာစုများအတွင်းက စတင် လုပ် ဆောင်ခဲ့ကြသည်
စာပေလောကတွင် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်များပြားလာသော စာအုပ်စာတမ်းများကို စာရင်းပြုလုပ်ကာ စာဖတ်သူတို့အား အကျိုးပြုရန် လိုအပ်လာသည့် အတွက်ကြောင့်သာ ဤဂန္ထဗေဒပညာရပ်မှာ ထူးထူးခြားခြားပင် အသုံးများလာခဲ့ပေသည်
အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့တော်တွင် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဂန္ထဗေဒ အသင်းကြီး ရှိလေသည်
ဤဂန္ထဗေဒပညာရပ်ကို ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်းမှ ယနေ့အထိ သုံးစွဲလာခဲ့ရာ အများသိရှိနေသော ဝေါဟာရအဖြစ် ဤပညာရပ်တွင် လုပ်ကိုင်နည်း ၂ မျိုး သက်ဝင်လျက် ရှိသည်
ပထမအမျိုးကား စာအုပ်များကို စနစ်တကျ အမည်စာရင်း တင်သွင်းနည်းဖြစ်သည်
သို့ရာတွင် ဤလုပ်ငန်းနှင့် စာအုပ် ကတ်တလောက်ခေါ် စာအုပ်စာရင်းတို့မှာ ခြားနားလေသည်
စာအုပ်ဆိုင်တွင် ရှိရှိသမျှ စာအုပ်များကို ဝယ်ယူသူ သိရှိနိုင်ရန် စုပေါင်းစာရင်း တင်ထားခြင်းမှာ ကြော်ငြာသဘောသာဖြစ်၍ ဂန္ထဗေဒလုပ်ငန်းနှင့် များစွာ ကွာခြားလှပေသည်
ဒုတိယအမျိုးကား စာအုပ်စာတမ်းများ၏ အကြောင်းကို စုံလင်အောင် ဝေဖန် ဖော်ထုတ်၍ စာရင်းတင်ခြင်း ဖြစ်သည်
ဥပမာဆိုသော် စာအုပ်အမည်၊ စာရေးဆရာအမည်၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူအမည်၊ ရိုက်နှိပ်သည့်ခုနှစ် စသော ထည့်ရိုးထည့်စဉ် အချက်အလက်များဖြင့် စာအုပ်အရွယ်အစား၊ စာအုပ်၏တန်ဖိုး၊ မည်သည့် အကြိမ်မြောက် တည်းဖြတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ပုံနှိပ် ခြင်း၊ ပါဝင်သည့်ရုပ်ပုံ၊ ပုံကြမ်းနှင့် မြေပုံများ၊ စုစုပေါင်း စာမျက်နှာ စသည်တို့နှင့်တကွ စာအုပ်ပါ အကြောင်းအချက် များကိုပါ စုံလင်နိုင်သရွေ့ စုံလင်အောင် ဝေဖန် ထည့်သွင်း ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်လေသည်
ဂန္ထဗေဒဟူ၍ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် အထင်အရှား လိုက်စားပြုစု ခြင်း နည်းပါးလှငြားသော်လည်း ဂန္ထဗေဒသဘောသက်ဝင်သော ပြုစုထားချက်များကို တွေ့ရသည်
ပုံစံအားဖြင့် ကုန်းဘောင် ခေတ် မိုင်းခိုင်းမြို့စား အတွင်းဝန် မဟာသီရိဇေယျသူ၏ ပိဋကတ်သမိုင်းတွင် ရှေးခေတ်မှစ၍ ကျမ်းပြုဆရာပေါင်း ၃၃၈ ဦးတို့ ပြုစုခဲ့သော ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ဝတ္ထု၊ ဋီကာ၊ ကျမ်း၊ ရာဇဝင်ကျမ်း၊ ဆန်းကျမ်း၊ တက်ကျမ်း၊ ပူရာဏ်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း စသည့် ကျမ်းမျိုး စုံကို ရေးသူအမည်၊ ရေးသည့်ကာလနှင့် ကျမ်းလာအကြောင်း အရာအမြွက်နှင့်တကွ ဖော်ပြထားလေသည်
ထို့ပြင် မြောင်လှ မြို့စား နိုင်ငံခြားဝန်ထောက်တော်မင်း၊ မင်းကြီးသီရိမဟာဇေယျ သူ ရေးသားသော ကဝိလက္ခဏဒီပနီကျမ်းတွင်လည်း ကျမ်းပြု ရာတွင် မိမိ
ယင်းတိုက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဓနု နက္ခတ်တာရာ  (Sagittarius) သည် ၁၂ ရာသီခွင်၏ နက္ခတာရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဘက်တွင် တည်ရှိသည်
ယင်းသည် နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီပြုစုသော ကြယ်စုတန်း ၄၈ ခုစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်
ဆာဂျစ်ထယ်ရီယပ်စ် (Sagittarius) ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် မြားပစ်သမားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်
သင်္ကေတမှာ  (U+2650 ♐ sagittarius) မြားပုံစံဖြစ်သည်
ဓနု နက္ခတာရာဓနုသည် မြင်းတပိုင်းလူတပိုင်း သတ္တဝါ စန်းတောမှ လေးမြားကိုဆွဲတင်နေသည့်ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်
ဓနု နက္ခတာရာသည် အနောက်ဘက်တွင် ဆကော်ပီယပ်နှင့် အော်ဖီယူကပ် ကြယ်စုတန်းတို့၏ကြား၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာပရီကော်နပ်နှင့် မိုက်ခရိုစကော်ပီယမ် တို့၏ကြား၌ တည်ရှိသည်
နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ အလယ်ဗဟိုသည် ဓနု နက္ခတ်တာရာ၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံးအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်
(ဆာဂျစ်ထယ်ရီယပ်စ် အေ ကိုကြည့်ပါ)
ပကော့ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Pakawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ ကဝမြို့ (အ.ထ.က - ကဝ) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့ ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ဤကျောင်းတွင် ကဝမြို့ပေါ်မှ ကျောင်းသားများအပြင် ကဝမြို့နယ်အရပ်ရပ်ရှိ ရွာများမှ ကျောင်းသားများလည်း ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်
အရှင်ဓမ္မရုစိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဓမ္မရုစိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
မောင်ဗဟုန် ကို တောင်ကြီးမြို့တွင် အဖ ရဲအင်စပက်တော် ဦးမောင်မောင်၊ အမိ ဆရာမ ဒေါ်ဘို့မယ်တို့မှ ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်
မွေးချင်း ၅ ဦးတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်
မောင်ဗဟုန် ကျောင်းနေရမည့် အရွယ်တွင် ဖခင် ကွယ်လွန် သွားလေသည်
ခင်ပွန်းသည် ကွယ်လွန်သွား၍ မိခင် ဒေါ်ဘို့မယ်သည် မိသားစုနှင့် အတူ မိမိ၏ ဇာတိ မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်
မောင်ဗဟုန် တတိယတန်း တက်မည့်နှစ်တွင် အေဘီအမ် အသင်းတော်၏ အစီအစဉ် အရ မောင်ဗဟုန်၏ မိခင် ဆရာမ ဒေါ်ဘို့မယ်အား ဗန်းမော် အေဘီအမ် အလယ်တန်းကျောင်းသို့ မူလတန်း ဆရာမ အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ရလေသည်
မောင်ဗဟုန်သည်လည်း ဗန်းမော် အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် တတိယတန်းမှ စတင် ပညာ ဆည်းပူးသည်
၁၉၂၉ - ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် မောင်ဗဟုန်သည် အစိုးရစစ် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ သတ္တမတန်း အောင်မြင်သည်
မောင်ဗဟုန်သည် ကူရှင်ကျောင်း၌ အဋ္ဌမတန်း တက်ရောက်ပြီး နွေကျောင်းပိတ်ရက်၌ မြေနီကုန်းနေ ကြီးတော် ဒေါ်မမလေးက မိမိ၏ သားများနှင့် အတူ တူဖြစ်သူ မောင်ဗဟုန်အား ရှင်ပြုပေးသည်
ယင်းနောက် မောင်ဗဟုန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်လာသည်
ကိုဗဟုန်သည် ဗန်းမော်မြို့သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ မှ ထုတ်ဝေသော မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာတွင် ဗန်းမော် သတင်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဗန်းမော် အရေးပိုင်ရုံးတွင် အငယ်တန်း စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်
ကိုဗဟုန်သည် မိမိ၏ တာဝန် ဝတ္တရားများကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်သည်
ရုံးအားရက်များတွင် ကိုဗဟုန်သည် မင်းကုန်းရပ်တွင် စာနယ်ဇင်း ဆိုင်ဖွင့်ထားသော သတင်းထောက် 'နယ်ခြားမောင်' အမည်ခံ ဦးသီလထံ သွားရောက် လည်ပတ်လေ့ ရှိသည်
ဦးသီလသည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အတွက် ပြင်းထန်သည့် အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ် ထကြွ နိုးကြားသူ ဖြစ်သည်
ကိုဗဟုန်နှင့် နိုင်ငံရေး အယူဝါဒ တူညီသည့် ဦးသီလတို့သည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး ကိစ္စများနှင့် နိုင်ငံတကာ အရေးအခင်းများဖြင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ဆွေးနွေးလေ့ ရှိသည်
ထိုအချိန်က ကိုဗဟုန်သည် ဗန်းမော် ဒေသက လူငယ်များ အနက် နိုင်ငံရေး နိုးကြား ထကြွသော လူငယ် တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်
ကိုဗဟုန်သည် ဗန်းမော် အရေးပိုင်ရုံး၌ စာရေး ဝန်ထမ်း အဖြစ် လေးနှစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အလုပ်က နုတ်ထွက်ရန် အကြောင်းက ဖန်လာသည်
တဖက်ကလည်း မန္တလေး သူရိယ သတင်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက် နေသည်ကို အရေးပိုင်က အစ မြို့လူထု အဆုံး အားလုံး သိကြသည်
တစ်နေ့တွင် ကိုဗဟုန်က မိမိတို့ရုံးမှ လာဘ်စားလွန်းသည့် ရုံးအုပ် စာရေးကြီး မစ္စတာ ရာဖဲယ်လ် အကြောင်းကို 'မြို့စောင့်နတ်ကြီး' ကလောင် အမည်ဖြင့် 'နင်မတက်၊ နတ်မတင်ဋီကာ' ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာသို့ ပေးပို့လိုက်ရာ တပတ်အတွင်း ယင်းသတင်း ဆောင်းပါး ပါရှိလာသည်
ယင်းသတင်းကြောင့် ဗန်းမော် တမြို့လုံး ဂယက်ရိုက် သွားလေတော့သည်
ထိုအခါ ခရိုင် ရာဇဝတ်ဝန် (D.S.P) ဦးွကြယ်က ကိုဗဟုန်အား မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာပါ 'နင်မတက်၊ နတ်မတင်ဋီကာ' သတင်း ဆောင်းပါးရှင် ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံရန် ချော့၍ တမျိုး၊ ခြိမ်းခြောက်၍ တဖုံ စုံစမ်း စစ်ဆေး မေးမြန်းသည်
ကိုဗဟုန်ကလည်း ယင်းကိစ္စ မိမိဘာမှ မသိရကြောင်း ထွက်ဆိုသည်
ထို့ကြောင့် ဗန်းမော် အရေးပိုင် မစ္စတာ ကင်စလေ M.REM. Kinsly က မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာ ပိုင်ရှင်နှင့် အယ်ဒီတာ သူရိယ ဦးထွန်းရင်အား 'နင်မတက်၊ နတ်မတင်ဋီကာ' ဆောင်းပါးရှင်ကို ဖော်ထုတ်ပေးရန် ရာဇသံ ပေးလိုက်သည်
မန္တလေး သူရိယသတင်းစာ ပိုင်ရှင်နှင့် အယ်ဒီတာ ဦးထွန်းရင်ကလည်း ယင်းဆောင်းပါးရှင်၏ အမည်ကို ထုတ်ဖော် မပေးနိုင်ကြောင်း၊ မကျေနပ်ပါက တရား စွဲဆိုနိုင်ကြောင်း ပြန်ကြားလိုက်သည်
ထိုအခါ ဗန်းမော် အရေးပိုင်မှာ မကျေမနပ် ဖြစ်ရပြီး ကိုဗဟုန်နှင့် အခြား သတင်းထောက်နှင့် သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် ဦးသီလတို့အား နယ်နှင်ဒဏ် ပေးရန် စီစဉ် လေတော့သည်
ထိုအချိန်က ဗန်းမော်မြို့သည် နယ်ခြားဥပဒေ သက်ရောက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်
ဒေသခံ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးအား မကျေနပ်ပါက အရေးပိုင် အနေဖြင့် နယ်နှင့်ဒဏ် ပေးနိုင်သည့် အာဏာရှိသည်
ကိုဗဟုန်နှင့် ဦးသီလတို့အား နယ်နှင်သည့် အမိန့်စာကို မထုတ်ပြန်မီ နယ်နှင်ဒဏ် ပေးသည့် အမိန့်စာ မူကြမ်းကို ကြိုတင် ဖတ်ရသည့် လက်နှိပ်စက် စာရေး မစ္စတာ လားဇရိုးက ကိုဗဟုန်အား ကြိုတင် သတင်း ပေးခဲ့သည်
ယင်းသတင်းကို ကိုဗဟုန်က သတင်းထောက် ဦးသီလအား ရုံးဆင်းပြီးနောက် သွားရောက် အကြောင်းကြားသည်
သတင်းထောက် ဦးသီလက ကိုဗဟုန်အား ညတွင်းချင်း သမ္ဗာန်လှေငယ် တစင်းဖြင့် သားဖြစ်သူ မောင်လှမောင်အား စာဝတီးရွာသို့ ပို့စေသည်
စာဝတီးရွာသည် ဗန်းမော် အောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီ သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်သည့် ရွာဖြစ်သည်
ယင်းမှ ကိုဗဟုန်သည် ကသာသို့ရုပ်ဖျောက်၍ သင်္ဘောဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကသာမှ မန္တလေး သို့ ရထားဖြင့် လည်းကောင်း ထွက်ခွာ လာခဲ့သည်
ယင်းနောက် မန္တလေး မှ ရန်ကုန်သို့ ရထားဖြင့် ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် လာခဲ့လေသည်
ကိုဗဟုန် ဗန်းမော်မှ ထွက်ခွာ လာခဲ့သော နေ့မှာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်
ရန်ကုန် ရောက်လာသည့် ကိုဗဟုန်သည် မြေနီကုန်းရှိ ကြီးတော် ဒေါ်မမလေးတို့ နေအိမ်တွင် နေထိုင်သည်
အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်း အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်ရုံး တိရစ္ဆာန် ဆေးကုဌာနတွင် အငယ်တန်း စာရေး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်
ထိုစဉ် အတွင်း ကုလား ဗမာ အဓိကရုဏ်း ဖြစ်လာ၍ အမျိုးသား နိုင်ငံရေး စိတ်ဓာတ် ပိုမို ပြင်းထန်လာကာ အလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက် ပြီးနောက် ကိုဗဟုန်သည် သခင် အဖြစ် ခံယူကာ 'သခင် ဗဟုန်' ဖြစ်လာ ခဲ့လေသည်
သခင် ဗဟုန်သည် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီး ချောက်မြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက်လာသည့် အခါ အသေခံ ဗိုလ်စာရင်းသို့ တင်သွင်းသည်
တဖက်ကလည်း ရန်ကုန် စီရင်စု တို့ဗမာ အစည်းအရုံးတွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်နေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် ပါဝင် လှုပ်ရှားသည်
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့မှ ၁၆ ရက်နေ့ အထိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ကြီးမှူးသည့် စတုတ္ထ အကြိမ်မြောက် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ညီလာခံကို စည်ကား သိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပခဲ့ရာ ယင်း ညီလာခံသို့ ၃၁ ခရိုင်မှ သခင် ၂၄၂ ဦး တက်ရောက် ခဲ့ကြသည်
ရန်ကုန် ခရိုင်မှ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် ၁၅ ဦး၊ သခင်မ တဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ရာ သခင် ဗဟုန်လည်း ပါဝင် ခဲ့လေသည်
သခင် ဗဟုန်သည် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အတွက် စည်းရုံး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
သခင် ဗဟုန်၏ စည်းရုံးမှုကြောင့် မြေနီကုန်းသား တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင် အေးမောင် သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စစ်ပညာသင်ရန် စေလွှတ်သည့် ပထမ အသုတ် ၄ ဦးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်
သခင် အေးမောင် သည် စစ်ပညာ သင်တန်းကို ဟိုင်နန်ကျွန်းတွင် ၁၉၄၁ ခု၊ ဧပြီလမှ ၁၉၄၁ ခု အောက်တိုဘာလ အထိ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရဲဘော် သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မိုး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် သခင် ဗဟုန်သည် သခင်မြ၏ တာဝန်ပေးချက် အရ မန္တလေးမြို့နေ တိုင်းချစ် သခင် သိန်းဖေနှင့် သွားရောက် ဆက်သွယ်စဉ် အဖမ်းခံရပြီး မန္တလေး ထောင်မှ ဗန်းမော်ထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်
ယင်းနောက် ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့ ရန်ကုန်မြို့ကို ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်သည်
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည် ဖက်ဆစ်ရန်ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဆုတ်ခွာ ထွက်ပြေးရသည်
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် သခင်များကိုလည်း ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင် သွားကြပြီး ကသာထောင်နှင့် ဗန်းမော်ထောင်တို့တွင် ထိန်းသိမ်း ထားလိုက်သည်
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁ရက်နေ့တွင် မြန်မာ တပြည်လုံး ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့ လက်အောက် ကျရောက်သွားသည်
၁၉၄၂ ခု၊ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ် ဂျပန် စစ်ဗိုလ် နာကာမူရာ စကားပြန် ကုဒိုတို့ ဗန်းမော်သို့ရောက်ရှိ လာကြသည်
ဗန်းမော် အကျဉ်းထောင်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ ထိန်းသိမ်းထားသော သခင် ဗဟုန် အပါအဝင် တို့ဗမာ သခင်များသည် အကျဉ်းသော့ကို ရိုက်ချိုး၍ ထွက်လာကြပြီး ရွှေကျီးနား စေတီတော် အာရုံခံ တန်ဆောင်းတွင် စတည်းချ နကြေသည်
ယင်းနောက် သခင် ဗဟုန်တို့ အဖွဲ့သည် ဖက်ဆစ် ဂျပန် စစ်ဗိုလ် နာကာမူရာနှင့် သွားရောက် တွေ့ဆုံကြသည်
ဖက်ဆစ် ဂျပန်စစ်ဗိုလ်က ဗန်းမော်တွင် ယာယီ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်းစေသည်
ယင်းအဖွဲ့တွင် (၁) ဥက္ကဋ္ဌ သခင် ဗဟုန်၊ (၂) ဒု- ဥက္ကဋ္ဌ သခင် အုန်းဖကြေီး၊ (၃) အတွင်းရေးမှူး သခင် အေးမောင်၊ (၄) တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး သခင် သန်းမြိုင်၊ (၅) သခင် လှကြိုင်တို့ ပါဝင်သည်
ယင်းနောက် အဆိုပါ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များနှင့် မြို့မိ မြို့ဖ ငါးဦး ပါဝင်သော ဗန်းမော် ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းသည်
ယင်းအဖွဲ့တွင် ပါဝင် သူတို့မှာ (၁) သခင်ဗဟုန် - ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) ဆရာထီ - ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ (၃) သခင် အုန်းဖကြေီး၊ (၄) သခင် သန်းမြိုင်၊ (၅) သခင် လှကြိုင်၊ (၆) သခင် ထွန်းခင် (သခင် အေးမောင် ကိုယ်စား အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသူ)၊ (၇) ဦးဟန်၊ (၈) ဦးသာဝ၊ (၉) ဦးသိုက်၊ (၁၀) ဦးထွန်းတင်တို့ ဖြစ်သည်
ရုံးအုပ်မှာ အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီး ဖြစ်သည်
အာဠာဝက သခင် ဖိုးလှကြီး နေရပ် ပြန်သွားသည့် အခါ သခင် ကျော်ဇောက ရုံးအုပ် ဖြစ်လာသည်
သခင်ဗဟုန်သည် ဗန်းမော်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၄၂ ခု၊ မေလ ၂ ရက်မှ ၁၉၄၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်
ယင်းနောက် ဒေါက်တာ ဘမော် အစိုးရ အဖွဲ့မှ စေလွှတ်သည့် ခရိုင်ဝန် ဦးလှတင်အား ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေး တာဝန်များကို လွှဲပြောင်းပြီး ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်
ထိုစဉ် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် သခင် ဗဟုန်သည် ရန်ကုန်မြို့ ဝပ်ဆင်ကုန်တိုက် ဒုတိယ မန်နေဂျာ မစ္စတာ ကဲနက်၊ ဒေါ်အိုဇာတို့၏ သမီး မမြင့်ကြည်နှင့် လူငယ်သဘာဝ မေတ္တာ သက်ဝင် ချစ်ခင်ပြီး နှစ်ဖက်မိဘ သဘောတူညီချက်ဖြင့် လက်ထပ် လိုက်ကြသည်
ယင်းလက်ထပ်ပွဲတွင် ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ကိုယ်တိုင် လက်ထပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်
သခင် ဗဟုန်နှင့် မမြင့်ကြည်တို့တွင် တဦးတည်းသော သမီး မနု⁠နုယဉ် (B.A., B.Ed.) ထွန်းကား ခဲ့လေသည်
ယင်းနောက် စစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၊ မြေနီကုန်းတွင် အာရှ လူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း လူငယ်တို့အား ဗလငါးတန် ဖွံ့ဖြိုးရေး အတွက် ဆောင်ရွက်သည်
ထိုမှတဖန် သခင် မြ၏ တာဝန်ပေးချက် အရ ရဲအင်စပက်တော် အဖြစ် မန္တလေး မြို့တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရသည်
ယင်းသို့ တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ်၊ ၁၉၄၅ ခု၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးနီးကပ်လာသည့် အခါ သခင် ဗဟုန်သည် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် လျှို့ဝှက်စွာ ပါဝင်သည်
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့က သခင် ဗဟုန်အား ဖမ်းဆီးပြီး ကလောထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်
သခင် ဗဟုန်အား ထောင်တွင်း၌ တလတိတိ နှိပ်စက် ညှဉ်းပန်းမှု အမျူးိမျိုး ခံရသည်
တော်လှန်ရေး ကာလတွင် ဖက်ဆစ်တို့ အရေးနိမ့်၍ ဆုတ်ခွာရစဉ် သခင် ဗဟုန်နှင့် ဗန်းမော်သား သခင် ဖမြေင့်တို့သည် ကလောထောင်မှ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် လာကြသည်
မန္တလေး မြို့သို့ ရောက်ရှိသည့် အခါ သခင် ဗဟုန်အား အာဏာပိုင်တို့က ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်ချလိုက်သည်
ယင်းနောက် သခင် ဗဟုန်အား မန္တလေး ထောင်မှ ဗန်းမော်ထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်
ဗန်းမော်ထောင်တွင် ၆ လကြာမျှ၊ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ပြန်လွှတ်လေသည်
သခင် ဗဟုန်သည် ရန်ကုန်မြို့ ရောက်ပြီးနောက် မြေနီကုန်းရပ် ဖဆပလ အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
ထို့နောက် မြေနီကုန်း ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဗားကရာ တိုက်နယ် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
သခင် ဗဟုန်သည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ နှစ်ခြမ်း ကွဲပြီးနောက် ဗားကရာ တိုက်နယ် ပမညတ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်
ယင်းမှ ရန်ကုန် ခရိုင်၊ ပမညတ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
သခင် ဗဟုန်သည် မြေနီကုန်း ဓမ္မာရုံလမ်းတွင် အိမ်ခန်းရှည်ကြီးဖြင့် နေထိုင်ခဲ့သည်
သခင် ဗဟုန်သည် တဘက်ကလည်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အဖြစ် စာအုပ် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သည်
စာပေ ဝါသနာ အခံရှိသော သခင် ဗဟုန်သည် ပြည်ထောင်စု သတင်းစာတွင် 'လေနီ'ကလောင် အမည်ဖြင့် သတင်း ဆောင်းပါးများ ရေးသည်
ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲပြီး နောက် ဦးနုက 'ပြည်ထောင်စု ပါတီ' ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်သည့် အခါ သခင် ဗဟုန်သည် မြေနီကုန်း ပြည်ထောင်စု ပါတီ (ပထစ) တွင် အမှုဆောင် ဖြစ်လာသည်
တော်လှန်ရေး အစိုးရ တက်လာသည့် အခါ သခင် ဗဟုန်သည် နိုင်ငံရေး မလုပ်တော့ဘဲ သာသနာရေးနှင့် လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှား ခဲ့လေသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏ ယုဝ အသင်းနှင့် မြန်မာပြည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းတို့တွင် နာယက အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်
တရား အားထုတ်ရာ ရက်ပေါင်း ၇၀ ကြာသည့်အခါ တရားထူး တရားမြတ်၏ အနှစ်သာရကို ရရှိပြီး မဟာစည် ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံတွင် ဉာဏ်စဉ် နာခဲ့ရလေသည်
ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်သည် နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး အသင်းအဖွဲ့များတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှား နေချိန်တွင် ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်၏ ပါရမီဖြည့်ဖက် ဒေါ်မြင့်ကြည်က မြေနီကုန်း ဈေးတွင် ကုန်စုံဆိုင် ဖွင့်၍ အိမ်စီးပွားရေးကို ဦးဆောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်နေရာမှ ဒေါ်မြင့်ကြည်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် နှလုံး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရှိ ခဲ့လေသည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၄၂ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်
ဇနီးသည် ဒေါ်မြင့်ကြည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အိမ်၏ စီးပွားရေးကို ဇနီးသည် အဒေါ် ဒေါ်မေထွေးက ကုန်စုံဆိုင် လုပ်ငန်းကို ဆက်လက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်
ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်၏ တဦးတည်းသော သမီး မနု⁠နုယဉ်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဘွဲ့များ ရရှိပြီး အထက်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း ဖခင်ကြီးကို ပြုစု စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်
ထို့ပြင် ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်သည် လူမှုရေး လုပ်ငန်းများတွင်လည်း စိတ်ဝင်စားသူ ဖြစ်ရာ ရန်ကုန်မြို့တွင် တောင်ကြီး အသင်း၊ မန္တလေး အသင်း (၁၉၇၂)၊ ဗန်းမော် အသင်း (၁၉၇၂) စသည့် လူမှုရေး အသင်းများ တည်ထောင်ရာတွင်လည်း ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်
သခင် ဗဟုန်၏ မွေးရာ ဇာတိမှာ တောင်ကြီးမြို့ ဖြစ်၍ တောင်ကြီး အသင်းတွင် နာယက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
မန္တလေး အသင်း၌ နာယက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရခြင်းမှာ မန္တလေး မြို့သည် သခင် ဗဟုန်၏ မိဘမျိုးရိုး ဇာတိဖြစ်ခြင်း၊ မူလတန်း ကျောင်းသား ဘဝ ပညာ ဆည်းပူးရာ မြို့ဖြစ်ခြင်း၊ စစ်အတွင်း ရဲအရာရှိ အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့ရသည့် မြို့ဖြစ်ခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်
ဗန်းမော် အသင်း၌ သခင် ဗဟုန် ပါဝင် လှုပ်ရှားရခြင်းမှာ ဗန်းမော်မြို့သည် မူလတန်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းသား ဘဝက ပညာ ဆည်းပူးရာ မြို့ဖြစ်ဖြင်း၊ အစိုးရ ဝန်ထမ်းဘဝ စတင်ရာ မြို့ဖြစ်ခြင်း၊ ငယ်ပေါင်း ကြီးဖော်တို့နှင့် ကြီးပြင်းရသည့် ပဝတ္တိမြို့ ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်
အကြောင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ဗန်မော် အသင်း လှုပ်ရှားမှု မရှိလျှင် အသင်း ရှင်သန်ရေး အတွက် အမှုဆောင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ နာယက အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်သည် မြန်မာနိုင်ငံရေး သမိုင်း ဖြစ်စဉ်တွင် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတို့တွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့ခြင်း၊ လွတ်လပ်ရေး ခေတ်တွင်လည်း နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ဒုတိယဆင့်) ကို ချီးမြှင့် ခဲ့လေသည်
အသက် ၈၇ နှစ် အရွယ် ၂၀⁠၀၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရှိ ခဲ့လေသည်
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီး ဒေါ်နု⁠နုယဉ်၊ သမက် ဦးထွန်းအောင်နှင့် မြေးမလေး နှစ်ဦး ကျန်ရစ် ခဲ့လေသည်
ဆရာကြီး သခင် ဗဟုန်သည် ခန္ဓာရုပ်နာမ်တို့ ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း၎၏ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အတွက် လှုပ်ရှားခဲ့မှုများ၊ လွတ်လပ်ရေးခေတ် လူမှုဘာသာ သာသနာ အကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများသည် သမိုင်းမော်ကွန်း ကျန်ရစ်နေမည် ဖြစ်ပါသတည်း
မကျီးကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဖုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဗလေဒီမိုင် သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ (မေတောင်ကြား) သည် ဆေးရှဲနိုင်ငံ ပရာစလင်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော သဘာဝဥယျာဉ်နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်
ထိုဥယျာဉ်တွင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အုန်းတောကြီးရှိပြီး ထိုဒေသရှိ ဒေသရင်းပင် ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားသော ကိုကိုးဒီမာ ဟု ခေါ်သည့် အုန်းပင်များနှင့် အခြား ဒေသရင်း အုန်းပင် ၅ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်
ကိုကိုး ဒီမာသည် အုန်းပင် မျိုးစိတ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရှိသမျှ အပင်ထဲတွင် အကြီးဆုံးသော အဆံ ရှိသည်
ထိုဥယျာဉ်တွင် သီးသန့် အဖြစ်တည်ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်များတွင်လည်း ဆေးရှဲ ကြက်တူရွေးနက်၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ ကဏန်းများ၊ ပက်ကျိများနှင့် အခြားတွားသွားသတ္တဝါများ ပါဝင်သည်
အခြားလာရောက်စိုက်ပျိုးထားသော အပင်များကို ထိုဒေသမှ ဖယ်ရှားရန် အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ကော်ဖီပင်၊ နာနတ်ပင် နှင့် အလှစိုက်အုန်းပင်တို့ကို ဖယ်ရှားရာတွင် ယခုတိုင် မအောင်မြင်သေးပေ
ယခင်က ဧရာမတိုက်ကြီးဖြစ်သော ဂွန်ဒွါနာ မှ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်ကွဲထွက်ရာတွင် ဆေးရှဲလ်အား ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယနှင့် မဒါဂတ်စကားကျွန်းတို့ကြားတွင် ကျွန်းများ အဖြစ် ကျန်ရှိစေခဲ့သဖြင့် ဤသစ်တောတွင် ရှိသော ထူးဆန်းသော အပင်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များသည် ထိုအချိန်ကတည်း ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်
ဒရယ်သည် စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် နို့တိုက်သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်သည်
ဒရယ်သည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် သမင်နှင့်ဆင် သည်
ကိုယ်ထည်လုံးပြီး မွဲညစ်ညစ်မီးခိုးရောင် ရှိသည်
ဒရယ်၏ဦးချိုသည် သမင်တို့ကဲ့သို့ ရှည်လျားခြင်းမရှိဘဲ အတန်ငယ်တိုသည်
ဒရယ်ဖို အများစုသည် နှစ်စဉ် ချိုများ ကျွတ်ကာ အသစ်ပြန်ပေါက်လေ့ရှိသည်
ဒရယ်သည် အသီးအရွက်စားသော သတ္တဝါဖြစ်ပြီး တောတွင်းတွင် အခြားအသားစား သတ္တဝါများ၏ အစာအဖြစ် ကိုက်သတ်စားသောက်ခြင်းကို ခံကြရသည်
ဒရယ်သည် များသောအားဖြင့်  အုပ်ဖွဲ့ ပြီး နေလေ့ရှိသည်
ဒရယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာ၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်
“ဒရယ်သားသည် အေး၏
အားကိုဖြစ်စေတတ်၏
လေသည်း ခြေကိုနိုင်၏
သလိပ်ကို စဉ်းငယ်ပျက်စေတတ်၏”ဟု ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိသည်
ဂန်ဂေါ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Gangaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ ဟိမဝန္တာ တောင်မင်း၌ မျောက်တို့လည်း မသွားလာနိုင်၊ လူတို့လည်း မသွားလာနိုင်သော၊ သွားလာရခက်ခဲသော မညီညွတ်သောဒေသ၊ မျောက်တို့သာသွားလာနိုင်ပြီး လူတို့ သွားလာ၍မရသော အသွားရခက်ခဲသော မညီမညွတ်သောဒေသ၊ မျောက်နှင့်လူတို့ သွားလာနိုင်သော ညီညွတ်သောဒေသတို့ရှိကုန်၏
ထိုဒေသ၌ မျောက်တို့ကိုဖမ်းဆီး နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်ခြင်းငှာ လူတို့သည် မျောက်နှဲစေးကို ထောင်ထားကြကုန်၏
လိမ္မာသောမျောက်တို့သည် မျောက်နှဲစေးကိုမြင်လျှင် ဝေးရာကရှောင်ကွင်း သွားကြကုန်၏
မလိမ္မာသော လျှပ်ပေါ်လော်လီသောမျက်သည် မျောက်နှဲစေး၌ လက်နှစ်ဖက်, ခြေနှစ်ဖက်, ဦးခေါင်းတို့ဖြင့် ကပ်ငြိနေခြင်းကြောင့် ညီးတွားလျက် အိပ်နေရပြီး အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်ရ၏
ထိုမျောက်သည် မကျက်စားရာ၌ ကျက်စားခြင်းကြောင့်ပေတည်း
ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတ, ရဇနီယဖြစ်သော အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်များဟူသော တစ်ပါးသော မကျက်စားသင့်သောအရာတို့၌ မကျက်စားကြကုန်လင့်
မကျက်စားရာ၌ လှည့်လည်ကျက်စားသော ရဟန်းကို ကိလေသာမာရ်သည် နှိပ်စက်ရန် ဖျက်ဆီးရန်အခွင့်ရ၏
ရဟန်းတို့ မိမိဖခင်၏အရာဖြစ်သော သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးဟူသော အာရုံ၌သာ လှည့်လည်ကျက်စားကြကုန်လော့ အစရှိသည်ဖြင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်
ဂမုန်းလိပ်မထွားသည် မြေပြင်ကပ်၍ ပေါက်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်
အမြစ်ဥ၏ အဖြူနှစ်ရောင် အစေးများကို လိပ်သတ္တဝါအား သုတ်ခြင်းဖြင့် ထိုလိပ်သည် ဆက်လက် မတွားသွားနိုင်တော့ပေ
ထို့ကြောင့် ဂမုန်းလိပ်မထွား(ဂမုန်းလိပ်မတွား)ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်
အရွက်မှာ ဆိတ်ဖူးရွက်နှင့်တူပြီး ပြာလဲ့လဲ့ဖျော့၏
အရွက်ထိပ်ဖျား ချွန်းခြင်း မရှိပါ
အရွက်ကျရာ၌ အပင် ပေါက်နိုင်သည်
မြေပြင်အမြင့်ထက် ၆"ခန့်သာ ရှိတတ်သည်
အမြစ်ဖျား မြေပေါ်၌ပေါ်သည်
အရွက်ရော်ကျလျင် အဥမြစ်ကျန်၏
အဥမြစ်သည် တစ်ပင်တစ်ဥ ဖြစ်သည်
တစ်နှစ်လျှင် ၂ ကြိမ် အပင်အရွက်ကျတတ်သည်
ဘင်နီဟာမက် ခံတပ် သို့မဟုတ် ဘင်နီဟာမက်၏ အယ်လ်ကာလာ သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ တံတိုင်းကာရံထားသော နန်းစိုက်ရာ မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်
ယခုအခါ အပျက်အစီး အခြေအနေတွင် ရှိသော်လည်း ၁၁ ရာစုက ဟမ်မာဒစ် မင်းဆက်၏ ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်
အမ်ဇီလာမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဟော့ဒ်နာတောင်တန်းများ အတွင်းတွင် တည်ရှိကာ အမြင့်ပေ ၄,၆၅၂ပေ (၁,၄၁၈ မီတာ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်
အနီးအနားရှိ တောင်ကုန်းများမှ ရေပေါများစွာ ရရှိသည်
ဘင်နီဟာမက် ခံတပ်သည် မာဒစ်မြို့ အနီးတွင် တည်ရှိပြီး အယ်လဂျီးယားမြို့ ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၄၀မိုင် (၂၂၅ ကီလိုမီတာ) အကွာ မာဂရက်ဘ် ဒေသ အတွင်း တည်ရှိသည်
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး "တံတိုင်း တည်ဆောက်ထားသော မွတ်စလင် မြို့တော်၏ ပုံ အစစ်အမှန်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်
ပကျားထူးရွာ (အင်္ဂလိပ်: PaKyarhtu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရေငံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေငံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၈ ဦး၊ မ ၁၉၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်စခမ်းကြီးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinsakhangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ ဆင်စခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်စခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၈၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဘတ်နွယ်ပရန်ရွာ(အင်္ဂလိပ်: Batnweparan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဖားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဟတ်တဘူတာ  (八田駅 ဟတ်တ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နဂိုယမြို့၊ နခမုရရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်
ယင်းယိမ် (ရွာမ)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinyein(Ywarma))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ယင်းယိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်းယိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၂ ဦး၊ မ ၁၃၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဗင်နုဖော်ဆန်  သို့ ဗင်နုဖောလက် သည် နော်ဝေနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြောက်ခုမြောက် အရှည်ဆုံးရေတံခွန် ဖြစ်သည်
အရှည်မှာ ၈၆၅ မီတာ (၂၈၃၈ ပေ) ရှိသည်
တည်နေရာမှာ နော်ဝေနိုင်ငံ၊ Møre og Romsdal စီရင်စု၊ ဆန်းဒယ်မြို့၊ Sunndalsøra  ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်
ရေတံခွန်သည် Vinnu မြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်
ရေတံခွန်သည် Vinnufjellet  တောင်မှ စီးကျနေပြီး Vinnufonna  ပြင်မှ ရေများသည် ရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စီးဆင်းစေသည်
Hoelsand ကျေးရွာအနီးတွင် ရေတံခွန်သည်Driva  မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်
ညောင်ကားယားရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkaryar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ ညောင်ကားယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကားယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဗာဗွေရွာ (အင်္ဂလိပ်: Barbway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၀ ဦး၊ မ ၁၆၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၀ ဦးနေထိုင်သည်
နဂါးချောင်းရွာ၊ ကုန်းကလေး
ရခိုင်လူမျိုးတို့သုံးစွဲခဲ့သော ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံကို အခြေခံဖော်ပြထားသည်
ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရခြင်းမှာ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အနုပညာ ဓနာဥစ္စာ ကြွယ်၀ခြင်းနှင့် ရှေးပေ၀သဏီကပင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားလာခဲ့သည်ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ထုတ်လို၍ ဖြစ်သည်
ရခိုင်ပြည်နယ် တံဆိပ်၏ အပေါ်ထိပ်တွင် ကြယ်ဖြူတစ်ပွင့်၊ အောက်ဘက်တွင် “ရခိုင်ပြည်နယ်”ဟု ရေးသာဖော်ပြထားပြီး သဇင်ပန်းခွေနှစ်ခက်ဖြင့် ခြံရံထားသည်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအလံတွင်ပါရှိသော ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း (၁၄)ခုကို ဖော်ညွှန်း ထားသည့် ကြယ်ဖြူ(၁၄)လုံးအနက် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကြယ်ဖြူ တစ်ပွင့်ကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် သဇင်ပန်းသည် ပြည်နယ်၏ အဓိကမြင့်မြတ်ဖြူစင်သော ပန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်
ယင်းပန်းကို အမှီပြု၍ အမြင့်အမြတ်စကားလုံးတို့ကိုသုံးစွဲရာတွင် သဇင်ပန်းကို ဥပမာပြု၍တင်စား သုံးစွဲ ခဲ့ကြသည်
သဇင်ပန်းကို ရခိုင်တို့က သန့်စင် ပန်းဟုခေါ်သည်
သန့်ရှင်းဖြူစင်သော အနားရစ်ရှိသည်
ပွင့်ဖတ်အယ်တွင် ဝါဝင်း၍ ရွှေရောင်ရှိသော ဝတ်ဆံနှစ်ခုရှိသည်
မွှ​ေးလည်မွ​ှ​ေးကြိုင်သည်
မြင့်မြတ်သော သစ်ပင်ကြီးများအပေါ် ၌သာ ပေါက်ရောက်သည်
ဖြူစင်သော သီလရောင် ဝါဝင်းသော ဝတ်ဆံအရောင်တို့မှာ ဗုဒ္ဓ၏ သင်္ကန်းရောင်ကို ဆောင်နေသည်
ယင်းကြောင့် အမြတ်ဆုံးပန်းဟူ၍ တင်စားသမုတ်ကြသည်
ယင်းကို အစွဲပြု၍ ဘုရားပေါင်းချုပ်၏ သင်္ကေတအခေါ်အဝေါ်ကဗျာတွင် “သဇင်ပန်းခိုင်တမြိုင်မြိုင် ရခိုင်ဘုရား ပေါင်း” ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်
သဇင်ပန်းခက်၏ တစ်ဖက်စီတွင် ပါရှိသော (၈)ပွင့်နှင့် ထိပ်ပေါ်တွင် တစ်ပွင့်ပေါင်းလိုက်သော်လည်း ၉ ဖြစ်သည်
ထိပ်ပေါ်၌ရှိသော အပွင့်သည် နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် ဆိုင်သည်
ဘေးဥပါဒ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန် ကိုးနဝင်းကျ​ေသော လက္ခဏာကိုပြထားသည်
ဖော်ပြပါ သဇင်ပန်းခက်တစ်ခက်စီတွင် အပွင့်ငယ်လက်ဝဲမှာ (၈)ပွင့် လက်ယာမှာ (၈)ပွင့်စီ ရိုးတံကိုမှီ၍ ရှိနေကြသည်
ထိပ်ပေါ်မှ တစ်ပွင့်နှင့်ပေါင်းလိုက်သော် (၁၇)ပွင့်ဖြစ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ် (၁၇)မြို့နယ်ကို ဖော်ဆောင်ပါသည်
ဝေသာလီဒင်္ဂါးအပြင်ဘက်စက်ဝိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသော ဗိန္နူပြောက်များမှာ နက္ကဒါန်တီးဝိုင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်
ဝေသာလီဒင်္ဂါးများတွင် ပါရှိသော ဗိန္နူ များမှာ အရေအတွက်အားဖြင့် လုံးရေ ၂၀ ပါရှိသော ဒင်္ဂါးအမျိုးအစားရှိသကဲ့သို့ လုံးရေ ၂၀ ထက်ပိုမိုပါရှိသော ဒင်္ဂါး များလည်း ရှိကြောင်း တွေ့ရ သည်
သို့သော်လည်း ယခုသတ်မှတ်ထားသော ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်ပါဗိန္နူပြောက်များ၏ အရေ အတွက်ကို လုံးရေ ၂၀ ဟုသတ်မှတ်ထားသည်
ယင်းသို့ သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ တံဆိပ်၏ အလှအပနှင့် ရှေးရခိုင်မင်းများ၏ အဓိကကျင့်ဝတ်ဖြစ်သော မင်းကျင့်တစ်ရားဆယ်ပါး၊ နာယက ဂုဏ်ခြောက်ပါး၊ သင်္ဂဟ တရားလေးပါးတို့ကို ပေါ်လွင်စေရန် ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်
သီရိဝစ္ဆမှာ သဇင်ပန်းခွေအလယ်တွင်ရှိသည်
၎င်းသည်ဝေသာလီစန္ဒြားမင်းတို့ ဒင်္ဂါးတွင် ခပ်နှိပ်သုံးစွဲသော ပုံဖြစ်လေသည်
ဤတံဆိပ်ကို ဒင်္ဂါးတွင်သာမက ရာဇပလ္လင်မုတ်တံကဲများ၊ ဘုရားတန်ဆောင်မုတ်တံကဲများတံခါးမုတ်စီများတို့တင် အမြဲသုံးစွဲခဲ့ကြသည်
သီရိဝစ္ဆမှာ ကျက်သရေ မင်္ဂလာအဖြာဖြာနှင့် ပြည့်စုံသည်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်
ယင်းအထဲတွင် သင်္ကေတာများစွာပါရှိသည်
နေနှင့်လတို့မှာ ပထမဆုံးရခိုင်ဟူသော အမည်ကိုခံယူခြင်းမှစ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သောမင်းတို့သည် နေလရှိသော ဘွဲထူး၊ ဂုဏ်ထူးအမည်များကိုခံယူခဲ့ကြသည်
သူရိယမင်းဆက်၊စန္ဒြားမင်းဆက်ဟူ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်
နေလတို့သည် ကမ္ဘာ၏တန်ဆာများဖြစ်ကြသည့်အလျှောက် အအေးနှင့်အပူ၊ အလင်းနှင့်အမှောင်၊ အကျိုးနှင့်အမြစ်တို့ကို ထင်ရှားစေနိုင်သော သတ္တိရှိကြသည်
နေမင်းနှင့်တူသော အကျင့်၊ လမင်းနှင့်တူသော အကျင့်တို့ရှိကြသည်
ယင်းနည်းအတူ မင်းနှင့်တကွ ပြည်သူတို့သည် သစ္စာတရားတည်ကြည်ကြရမည်
ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ၊ စီးပွားရေးအခြေအနေနှင့် အမျိုးသားများ လက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းထားသည်
နေသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ လူသတ္တဝါတို့ကို အလင်းရောင် ပေးသည်
လသည်အေးမြကြည်လင်သော သာယာမှုတို့ကို ဒေသဌာနမရွေး၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမရွေး မျှတသော အရောင်ကိုပေးတတ်သည်
လူသား သတ္တဝါတို့အပေါ်တွင် အေးမြကြည်လင်သော သစ္စာတရားရှိသည်ကို ဖော်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်
တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်သော ဘုရင်များ၊ ဘိသိတ်ခံရာ၌ လက်ဝဲနှင့်လက်ယာရစ်ခရုသင်းတို့ဖြင့် သစ္စာရေစင်ဖြန်းရသည်
ရေစင်ဖြန်းရာတွင် တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းတို့အား သစ္စာ၊ သီလ၊ ဓမ္မ ရှိကြပါစေဟူသော သရုပ်ဖော်ကိုဖော်ဆောင်ပါသည်
စိန်တောင်သည် အလယ်ဗဟိုတည့်တည့်တွင် မဏ္ဍိုင်အဖြစ် မားမားမတ်မတ်ဖြောင့်တန်းစွာ ရပ်တည်ထားသည်
ဖော်ပြခဲ့သော သစ္စာ၊ ဓမ္မတရားတို့သည် မင်းနှင့်တကွ ပြည်သူတို့အားတည့်တည့် မတ်မတ်အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ ခံယူလိုက်နာခြင်း လက္ခဏာကိုဖော်ပြထားသည်
စိန်တောင်အောက်ခံမှာ လခြမ်းသဏ္ဌာန်ရှိပြီး စိန်တောင်အား မတိမ်းမယိုင်ဈေခင်းငှာ အောက်ခံပြုလုပ်ထားခြင်း သဘောကိုသရုပ်ဆောင်သည်
ရခိုင်တို့သည် ကြတ္တိကာနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်သည့်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်
ကြတ္တိကာနက္ခတ်သည် စပါးပင်၊ မြေများ၏လက္ခဏာကိုဆောင်သည်
(တချို့ ကျမ်း၌ ကြင်ခုနစ်ကောင်ဟုဆိုသည်)
ကြတ္တိကာ နက္ခတ်ကိုမှီး၍ ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရိတ်သိမ်းခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်သည် ကြတ္တိကာနက္ခတ်နှင့် လျော်ညီစွာ စပါးစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကပြု၍ သက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဆောင်ရွက်ရသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်လေသည်
ယင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အသက်သွေးခဲဖြစ်သော စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလက္ခဏာသဘောကိုဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ခြူးပန်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ပန်းတစ်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်
ခြူးပန်း မှာ အပင်မှ ပွင့်သော ပန်းမျိုးမဟုတ်ပေ
ခြူးကောင်ဟုခေါ်သော သတ္တဝါတစ်မျိုး၏ ခန္ဓာကိုယ်လက်မှ ပေါက်ရောက်နေသော အမွှေးအမှင်တို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်တွင် အခွေခွေအလိပ်လိပ်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကို သရုပ်ဖော်၍ ပန်းချီပန်းပုဆရာတို့သည် ဘုရား၊ စေတီ၊ အဆောက်အဦး၊ ပလ္လင်၊ မုတ်တံကဲများ၊ ထီးဆောင်န်းဆောင်စသော အဆောက်အဦးတို့တွင် အပြောက်အပြိန်းများ၊ ပန်းခက်၊ ပန်းခွေ၊ ပန်းလိပ်၊ ပန်းနွယ်များ ထုလုပ်ရာတွင် သရုပ်ဖော်၍ ထုလုပ်ခဲ့ကြသည်
ပန်းခက်တို့၏ အလယ်တွင် ခြူးကောင်များထုလုပ်ထားခြင်းကြောင့် ခြူးပန်းဟုခေါ်သည်
ခြူးကောင်တို့သည် လူအပေါင်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုလည်းကောင်း၊ အသီးအနှံတို့ကိုလည်းကောင်း လုံး၀ဖျက်စီးခြင်းမရှိ၊ သူတို့သွားရာတွင် အမွေးအမျှင်များ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုထိခိုက်၍ ဆွဲလွဲမြည်သံကဲ့သို့ တခြွင်ခြွင် မြည်သည်
ယင်းကြောင့် ဆွဲလည်းငယ်များကို ခြူးငယ်ဟူ၍ခေါ်သည်
မင်္ဂလာရှိသော၊ တေးသံသာ သောအသံတို့ကို သရုပ်ဆောင်ထားသည်
၎င်းတို့သည် ကာမဆန္ဒတရား၌ တစ်သက်လျှင် တစ်ကြိမ်သာမှီဝဲခြင်းရှိသည်
သူတစ်ပါးအမျိုးအနွယ်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးခြင်းမရှိ၊ အဗြဟ္မစရိယာ သိက္ခာပုဒ်ကိုစောင့်ထိန်းခြင်း၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည်လည်း မုဒိန်းတန္တ မကျူးလွန်ကြစေရန် သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်
ဤ သီရိဝစ္ဆတစ်ခုလုံး၏ သဘောတရားမှာ သစ္စာဓမ္မရှိခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၌ စပါးသီးနှံများပွားများဈေခင်း အလင်းနှင့်အမှောင်အကျိုးနှင့်အပြစ်တရားတို့ကို ဆင်ခြင်နိုင်ဈေခင်း၊ မိမိတို့ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများကိုစောင့်ထိန်းနိုင်ခြင်း၊ ခေတ်နှင့်လျော်ညီစွာတစည်းတစ်လုံးတည်း တည်မြဲနိုင်ဈေခင်း၊ ထွန်းသစ်ပေါ်များတိုးတက်စေနိုင်သော သင်္ကေတ သဘောများကို သရုပ်ဖော်ဆောင်ထားသည်
ရခိုင်ပြည်နယ်အောင်လံကို ရှေးရခိုင်ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော အခြေခံသင်္ကေတာ အမှတ်အသားများကို မူတည်ခဲ့ကြသည်
အောင်လံအတိုင်းအတာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်သုံးစွဲခဲ့သော အောင်လံသည် အလွန်ရှည်လျား ကြီးမားခဲ့သဖြင့် ယခုခေတ်နှင့်ဆီလျော်အောင်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက်
မူလအတိုင်းအတာကို မှီ၍ အချိုးအစားအလိုက်ပြုပြင်ခဲ့ကြည်
မူလအတိုင်းအတာ၏ အချိုးအစားမှာ အလျားကိုးတောင်၊ အနံ ခြောက်တောင်ရှိခဲ့သည်
အောင်လံ၏ အရောင်အဆင်းကိုမူလအရောင်အတိုင်းအတည်ပြုခဲ့ကြသည်
မူလအရောင် အဆင်းမှာ အဖြူရောင်ထက်ဝက်နှင့် အနီရောင်ထက်ဝက်ဖြစ်သည်
အပေါ်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အောက်ပိုင်းထက်ဝက်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အပေါ်ပိုင်း အရောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏ ဖြူစင်သော စိတ်ဓာတ်ရှိခြင်း၊ အမျိုးသီလနှစ်ဌာနကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ ဖြူစင်ဖြောင့်မတ်သော စိတ်ဓာတ်ရှိခြင်းနှင့် ဖြူစင်တည်ကြည်စောင့်ထိန်းအပ်သော ကိုယ်ကျင့်တရားရှိခြင်းတို့ကို ဖော်ဆောင်သည်
အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲရင့်တည်ကြည်သော သတ္တိနှင့် ခိုင်ခန့်တည်ကြည်သော ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန်ရှိခြင်းတို့ကိုအဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပါသည်
﻿ဟက်ဇ် (သင်္ကေတ - Hz) သည် ကြိမ်နှုန်း (frequency) ၏ ယူနစ် ဖြစ်သည်
၎င်းယူနစ်သည် SI ယူနစ် ဖြစ်သည်
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ် (Heinrich Rudolf Hertz) ၏ အမည်မှ ဤယူနစ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်
Heinrich Rudolf Hertz သည် လျပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ ဖြစ်တည်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်
Hetz ကို kilohertz (103Hz, kHz), megahertz (106Hz, MHz), gigahertz (109Hz, GHz), terahertz (1012Hz,THz), petahertz (1015Hz, PHz), and exahertz (1018Hz, EHz) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ ရှိသည်
အချို့သော ယူနစ်များသည် sine waves နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ tones များကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်
အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုနှင့် အသံဆိုင်ရာတို့တွင် ဖော်ပြသုံးစွဲလေ့ရှိသည်
ထို့ပြင် ကွန်ပျူတာနှင့် အခြားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်
ကွန်ပျူတာများတွင် CPU ၏ Clock rate ကို ဖော်ပြရာတွင် hertz ဖြင့် ဖော်ပြသည်
တမ်းပလိတ်:SI multiples
ညသည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် ဒသမမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ယင်းတိုက်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yintaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ယင်းတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်းကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်၊ ငါးဖယ်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးဖယ်အင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၅ ဦး၊ မ ၂၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၂၃ ဦးနေထိုင်သည်
ထန်းတပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htantapin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဇန်နဝါရီ ၁ - ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင်ပိုလန် - ဆိုဗီယက်စစ်ပွဲ
ဇန်နဝါရီ ၁ - ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင်ပိုလန် - ဆိုဗီယက်စစ်ပွဲ
အကယ်ရွာ၊ ဝါးဒူး
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံကို စွဲ၍ ရဟန်းရှစ်မျိုးရှိသည်
ယင်းရှစ်မျိုးအနက် ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းဟူသည် ဘုရားရှင်က ဧဟိဘိက္ခု (ရဟန်း၊ လာလှည့်) ဟု ခေါ်တော်မူကာမျှဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လာသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်
ဘိက္ခု  သံသရာဘေးကို ရှုသောပုဂ္ဂိုလ်
ဧဟိ  ထိုဘေးကို ပယ်ဖျောက်ရန် သရဏဂုံသို့ (ဝါ-သာသနာသို့) "သံသရာဘေးမှ စောင့်ရှောက်တတ်သော တရားဖြစ်သည်၊ သံသရာ ဘေးမှ ကြောက်သူတို့ ပုန်းအောင်းရာ ဖြစ်သည်”ဟု နှလုံးသွင်းလျက် စိတ်ဖြင့် လာပါလော့ ဆည်းကပ်ပါလော့
ဧဟိ-လာပါလော့ တောင်းပန်အပ်သော ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူပါလော့
ရှေးဘဝက အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အားသော်လည်းကောင်း၊ သီလဝန္တ ပုထုဇဉ်အားသော်လည်းကောင်း ပရိက္ခရာရှစ်ပါး၊ သို့မဟုတ် သပိတ်၊ သင်္ကန်းမျှကို လှူဒါန်းခဲ့ဘူးခြင်း၊ လှူဒါန်းသည့်အခါ ဤပရိက္ခရာ အလှူဒါနသည် နောင်အခါ၌ ဧဟိ ဘိက္ခုရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကူအညီ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ပါစေ သတည်း ဟု ဆုတောင်းခဲ့ဘူးခြင်းဟူသော အကြောင်းအချက်များသည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ပါရမီဆုတောင်းများ ဖြစ်သည်
ဘုရားရှင်သည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ဖော်ပြပါ ပါရမီ ဆုတောင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမြင်၍ နီမြန်းသော ပံ့သကူသင်္ကန်းတော်အတွင်းမှ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့အဆင်းရှိသော လကျာ်လက်တော်ကိုထုတ်၍ မြတ်သောအသံတော်ကိုမြွက်ဟလျက် ရဟန်းလာလှည့်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ သာသနာတော်တည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လှည့် ဟု ခေါ်ဆိုတော်မူ၏
ဤသို့ ဘုရားရှင်က ခေါ်ဆိုတော်မူလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သက်တော်တစ်ရာ (ဝါတော်ရှစ်ဆယ်) ရရှိပြီးသော မထေရ်ကြီးကဲ့သို့ ပရိက္ခရာရှစ်ပါး အပြည့်အစုံနှင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်
ဘုရားရှင်တို့သည် ပဌမဗောဓိကာလ၌ ရှေးဦးအစ အချိန် အခါ၌ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းအဖြစ်ဖြင့်သာ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်စေခဲ့သည်
ပဉ္စဝဂ္ဂီ (၅)ပါး
ယသ ရဟန်း(၁)ပါး
၎င်း၏ သူငယ်ချင်း (၅၄)ပါး
ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီညီနောင် (၃၀)
ဥဠုဝေလကဿပ အမှူးရှိသော ရသေ့ (၁၀၀၀)
အဂ္ဂသာဝကတို့နှင့်တကွ အခြံအရံ (၂၅၀)
အင်္ဂုလိမာလ(၁)ပါးအားဖြင့် (၁၃၄၁)ပါး ရှိသည်
ထေရအဋ္ဌကထာ၌—ယသ ရဟန်း (၁)ပါး
၎င်း၏သူငယ်ချင်း ဝိမလ၊ သုဗာဟု၊ ပုဏ္ဏဇိ၊ ဂဝမ္ပတိ(၄)ပါး
ယသ၏သူငယ်ချင်း များပင်ဖြစ်ကြသော အခြားရဟန်း (၅၅)ပါး-ဟုပြဆို၍ အားလုံးပေါင်းသော် (၁၃၅၀) ရှိသည်ဟုလာသည်
ယင်းအလို ဥဠုဝေလ ကဿပ စသော ရသေ့ညီနောင် (၃)ပါး၊ အဂ္ဂသာဝက(၂)ပါးတို့ကိုသီးခြား ဖြည့်စွက် ရေတွက်ရမည်
ထို့ပြင် အခြံအရံ(၃၀၀)ရှိသော သေလပုဏ္ဏား
အခြံအရံ(၁၀၀၀)ရှိသော မဟာကပ္ပိနမင်း
သုဒ္ဓေါဓနမင်းက စေလွှတ်အပ်သော ကပိလဝတ်ပြည်သား (၁၀၀၀၀)
အခြံအရံ (၁၆၀၀၀) ရှိသော ပါရာယနိက(ဗာဝရီ)ပုဏ္ဏား၊ ပေါင်း (၂၇၃၀၀) အစရှိသည်တို့သည်လည်း ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများ ဖြစ်ကြသည်
ထို့ပြင် သုနီတထေရ် ဥဂ္ဂသေနထေရ် အာမဂန္ဓပုဏ္ဏားနှင့်တပည့်ငါးရာ မဟာကပ္ပိနမင်းနှင့် အမတ် (၁၀၀၀) မဟာကစ္စယနထေရ်  အစရှိသည်တို့သည်လည်း ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများပင် ဖြစ်ကြသည်
ကင်းကဲရွာ (အင်္ဂလိပ်: Kinke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၁၃၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၇၃ ဦးနေထိုင်သည်
ဟင်းငုတ်ပင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hinngokepin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ ဝဲဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၈ ဦး၊ မ ၂၅၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၃၆ ဦးနေထိုင်သည်
ပင်စုတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Pinsoke)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ သိုက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိုက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၉ ဦး၊ မ ၁၇၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဝက်လာတော (ကရင်)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Wetlartaw(Kayin))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဝက်လာတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လာတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၉ ဦး၊ မ ၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်
ဒန်ပါဆာမြို့သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘာလီနယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်
ဒန်ပါဆာမြို့၏ လူဦးရေမှာ အလျှင်အမြန် တိုးတက်လျက် ရှိပြီး ယခင် ဆယ်စုနှစ်များက ၅၃၃,၂၅၂ ဦး မျှသာ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၇၈၈,၄၄၅ ဦး အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်
ဒန်ပါဆာသည် ယခင်က ဘန်ဒေါင်းတိုင်းပြည်၏ မြို့တော် ဖြစခဲ့သည်
၁၉၀၆ ခု ဒတ်ချ်တို့ ဘာလီသို့ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဒတ်ချ်တို့ လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့သည်
နန်းတော် အတွင်းရှိ ပစ္စည်းများကို ဒတ်ချ်တို့ လုယုပြီး မီးရှို့ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ အချိန်တွင် ဗဟို ရင်ပြင် နေရာတွင် ကွက်လပ်သာ ကျန်ရှိခဲ့တော့သည်
ဆာအာသာ စတန်လီအက်ဒင်တန် (အင်္ဂလိပ်: Sir Arthur Stanley Eddington) သည် နာမည်ကျော် ဗြိတိသျှ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၏
၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ကင်ဒဲမြို့၌မွေးဖွား၍ ထရင်းနီတီကောလိပ်၊ ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်
ပညာသင်ကြား ရာဝယ် သင်္ချာဘာသာကို ကောင်းစွာနိုင်၍ ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ခဲ့သည်
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ချာဘာသာ၌ အမှတ် အများဆုံးရသူဖြစ်၍ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ထရင်းနီတီကောလိပ်၏ အာဏာပိုင်တစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်
၁၉ဝ၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ ဂရင်းနစ်မြို့ရှိ နက္ခတ်မျှော်စင်၌ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်၌ နက္ခတ္တဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်
၁၉၁၄ ခုနှစ် တွင် ကိန်းဘရစ်ချ် နက္ခတ်မျှော်စင်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်ဖြစ်လာ၍ တော်ဝင်အသင်းသားလည်း ဖြစ်လာလေသည်
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာအသင်းကြီးမှ ဆုတံဆိပ်ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ၁၉၃၂ ခုနှစ်အထိ ဖီဆီကယ် အသင်းကြီး ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်
၁၉၃ဝ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် လည်း ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်
ဆာအက်ဒင်တန်သည် ရူပဗေဒပညာတိုးတက်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသော ကျမ်းစာအုပ်အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့သည်
သူတတ်သိနားလည်သော ပညာကို လူတိုင်းသဘောပေါက်အောင် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဟောပြောရေးသားတတ်သည်
သို့ဖြစ်၍ သူ၏ စာအုပ်များကို လူအများကနှစ်သက်ကြသည်
အက်ဒင်တန်သည် နက္ခတ္တဗေဒပါရဂူ အဖြစ်လည်း ကျော်စောခဲ့၏
ကောင်းကင်ရှိ ကြယ်တာရာနက္ခတ်တို့၏ ရွေ့လျားပုံ၊ ပေါက်ပွားလာပုံနှင့် ကြယ်များတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အစပ်ရှိပုံတို့ကို ရှာဖွေစူးစမ်းခဲ့၏
ကောင်းကင်နှင့်ပတ်သက်၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အက်ဒင်တန်သည် အတော်များများ ပြုလုပ်ခဲ့၏
သူရှာဖွေသိရှိသည့် အကြောင်းအရာများကို စာအုပ်များရေးထား၏
ယင်းတို့အနက် စကြဝဠာဖြစ်တည်နေပုံနှင့် ကြယ်တို့ ရွေ့လျားပုံ၊ ကြယ်များနှင့် အက်တမ်များအကြောင်း၊ သိပ္ပံပညာ၏လမ်းကြောင်းသစ်များ စသောစာအုပ်များသည် သိပ္ပံပညာ တိုးတက်ထွန်းကားမှုအတွက် အထောက်အပံ့များစွာရလေသည်
အက်ဒင်တန်သည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်လေသည်
ဇင်ကျွန်းရွာ၊ ဇင်ကျွန်း
ဆက်ရက်ပြောက် (Sturnus vulgaris) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်၊ ဥရောပတိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ထ သည် မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် တစ်ဆယ့်ခုနစ်လုံးမြောက် ဗျည်းအက္ခရာ ဖြစ်သည်
ထ - ထဘီ၊ ထမနဲ၊ ထမင်းကြမ်း ၊ထမင်းချိုး၊ ထမင်းဆုပ်ပင်၊ ထမင်းရည်၊ ထမင်းလုတ်၊ ထမင်းဦးပေါင်း၊ ထမုန်၊ ထရံအကာထာ - ထာဝစဉ်၊ ထာဝရထား - ထားဝယ်ဆောင်၊ ထားဝယ်မှိုင်းပင်ထိ - ထိကရုံးပင်ထီ - ထီပေါက်စဉ်ထီး - ထီး၊ ထီးချက်စောင့်နတ်သမီး၊ ထီးချက်တော်၊ ထီးတည်း(တစ်ယောက်...)၊ ထီးထီးကြီး၊ ထီးရံနန်းရံ(စော်ဘွားစော်ကန်)၊ ထီးရန်နန်းရန်(အိမ်ရှေ့မင်း)၊ ထီးအုံထု - ထုချေလွှာ၊ ထုထည်၊ ထုပိကာ(ပြာသာဒ်အထွတ်)၊ ထုပိတ်(လှေကား အစိတ်အပိုင်း)၊ ထုသားပေသားရထူ - ထူထပ်၊ ထူပါရုံစေတီ၊ ထူပိန်းပိန်း၊ ထူပြော-(ရောဂါ...-)၊ ထူလပိန်း၊ ထူလပျစ်၊ ထူလအန်းထူး - ထူးခတ်၊ ထူးခြား၊ ထူးချွန်၊ ထူးဆန်း၊ ထူးပြား၊ ထူးပွတ်(ဆင်...)၊ ထူးမြတ်ထဲ - ထဲ(အ...မှာ)ထော - ထောပေးထောပတ်၊ ထောမနာ၊ ထောလပတ်ပင်ထော် - ထော်ပည်ပင်၊ ထော်ပန်၊ ထော်မိုင်းထော်ကန်၊ ထော်လော်ကန့်လန့်ထံ - ထံတျာ၊ ထံဒျန့်၊ ထံသို့ထို - ထိုရွေ့ထိုမျှထိုး - ထိုးကျင့်၊ ထိုးကြိတ်၊ ထိုးခုတ်၊ ထိုးဆွပ်၊ ထိုးထိုးထုတ်ထုတ်အသံ၊ ထိုးမုန့်၊ ထိုးသုတ်ထက် - ထက်ကြပ်မကွာ၊ ထက်ခြမ်းခွဲ၊ ထက်မြက်၊ ထက်ဝက်ခွဲ၊ ထက်ဝန်းကျင်၊ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ၊ ထက်သန်ထောက် - ထောက်ကြံ့ပင်၊ ထောက်ခံ၊ ထောက်ချင့်၊ ထောက်ပံ့၊ ထောက်ရှာပင်၊ ထောက်လှမ်းထိုက် - ထိုက်တန်ထင် - ထင်ကြေးပေး၊ ထင်မြင်ချက်၊ ထင်မှတ်၊ ထင်ယောင်ထင်မှား၊ ထင်ရှား၊ ထင်ရှားပင်၊ ထင်ဟပ်ထင်း - ထင်းရှူးပင်ထောင် - ထောင်ကြီးချုပ်၊ ထောင်ချောက်၊ ထောင်တန်းအချုပ်၊ ထောင်ဒဏ်၊ ထောင်ပုံရာပုံ၊ ထောင်မတ်၊ ထောင်လှန့်ထောင့် - ထောင့်ကြီးအုပ်(လယ်ထွန်နည်း)၊ ထောင့်တန်းဆွဲ၊ ထောင့်ဖြတ်၊ ထောင့်မကျိုး၊ ထောင့်မှန်၊ ထောင့်သန်းနာ၊ ထောင့်အရပ်ထောင်း - ထောင်းထောင်းကြေ၊ ထောင်းဖွပ်ထိုင် - ထိုင်ခုံ၊ ထိုင်မသိမ်းအင်္ကျီထိုင်း - ထိုင်းမျဉ်း၊ ထိုင်းမှိုင်းထစ် - ထစ်(လှေကား...)၊ ထစ်ကြူးမြည်၊ ထစ်ကြိုး၊ ထစ်ခုံ၊ ထစ်ချုန်း၊ ထစ်ခြိမ်း၊ ထစ်အုန်းထည် - ထည်ကြီးပျက်၊ ထည်ချင်းလဲ၊ ထည်စွပ်ထည်လဲ၊ ထည်ထည်ဝါဝါ၊ ထည်လဲဝတ်ထည့် - ထည့်သွင်းထတ် - ထတ်ထတ်ပျောင်းပျောင်းထိတ် - ထိတ်ခတ်၊ ထိတ်တုံး၊ ထိတ်ထိတ်ကြဲ၊ ထိတ်ထိတ်ပျာပျာ၊ ထိတ်လန့်ထုတ် - ထုတ်-(အပြင်...-)၊ ထုတ်ချောက်၊ ထုတ်ချင်းခပ်၊ ထုတ်ဆောင်ပြ၊ ထုတ်ထုတ်(မြည်သံ)၊ ထုတ်နုတ်၊ ထုတ်ပယ်၊ ထုတ်ပြန်ကြေညာ၊ ထုတ်ဖော်၊ ထုတ်လုပ်ထန် - ထန်-(ခက်...-)၊ ထန်ထန်မာမာ၊ ထန်ပြင်းထန့် - ထန့်ထန့်ထန်း - ထန်းကျင့်နွယ်ပင်၊ ထန်းကြောဖျာ၊ ထန်းခေါက်ဖာ၊ ထန်းစေ့မှုတ်၊ ထန်းစေ့မှုတ်ငှက်၊ ထန်းစေ့မှုတ်ပျား၊ ထန်းစစ်၊ ထန်းဆင့်ပင်၊ ထန်းတစ်ရင်းတက်၊ ထန်းပလပ်ပြား၊ ထန်းပင်၊ ထန်းပပ်၊ ထန်းရည်၊ ထန်းလျက်ထိန် - ထိန်ညီး၊ ထိန်ထိန်တောက်၊ ထိန်လျှပ်၊ ထိန်ဝင်းထိန့် - ထိန့်ထိန့်ကျော်၊ ထိန့်ထိန့်ရိုက်ထိန်း - ထိန်းကျောင်း၊ ထိန်းကြပ်၊ ထိန်းကွပ်၊ ထိန်းချုပ်၊ ထိန်းထိန်း(မြည်သံ)၊ ထိန်းသိမ်း၊ ထိန်းအုပ်ထပ် - ထပ်ကျော့၊ ထပ်ချောဖွပ်၊ ထပ်ဆင့်၊ ထပ်တလဲလဲ၊ ထပ်တူထပ်မျှ၊ ထပ်တစ်ရာပင်၊ ထပ်တစ်ရာမုန့်၊ ထပ်တွန့်၊ ထပ်မံထိပ် - ထိပ်(ဦး...)၊ ထိပ်ကပ်နာ၊ ထိပ်ခေါင်၊ ထိပ်ချာ၊ ထိပ်စွန်၊ ထိပ်ဆံကြိုး၊ ထိပ်တန်း၊ ထိပ်ပေါက်သရက်ပင်၊ ထိပ်ဖျား၊ ထိပ်သီးထုပ် - ထုပ်-(ဖက်ဖြင့်...-)၊ ထုပ်စွပ်လျောက်စွပ်၊ ထုပ်ဆီးတိုး၊ ထုပ်ဆီးတမ်းကစား၊ ထုပ်တိုး၊ ထုပ်ပိုး၊ ထုပ်ပြန်လျောက်ပြန်၊ ထုပ်လျောက်ဒိုင်းမြားထမ်း - ထမ်းစင်၊ ထမ်းပိုး၊ ထမ်းပိုးကျည်း၊ ထမ်းပိုးတက်၊ ထမ်းပိုးထမ်းညီမျှ၊ ထမ်းပိုးလှင်ကန်၊ ထမ်းရွက်ထိမ် - ထိမ်-(အမှုကို...-)၊ ထိမ်ချန်၊ ထိမ်ပင်၊ ထိမ်မြူး၊ ထိမ်မြှုပ်၊ ထိမ်ဝှက် -ထိမ်း - ထိမ်းမြား-ထုံ - ထုံ-(ဝါသနာ...-)၊ ထုံကျဉ်၊ ထုံကြိုင်၊ ထုံဆေး၊ ထုံတေတေ၊ ထုံထိုင်း၊ ထုံနာနာ၊ ထုံပေပေ၊ ထုံမွမ်း၊ ထုံမွှေး၊ ထုံသင်းထုံ့ - ထုံ့ပိုင်းကြိုးကြားထုံး - ထုံး(ကွမ်းစား...)၊ ထုံးကြက်တက်ရည်၊ ထုံးခြောက်ရောင်၊ ထုံးစံ၊ ထုံးတမ်း၊ ထုံးနည်း၊ ထုံးပုံ၊ ထုံးဖွဲ့၊ ထုံးဘူး၊ ထုံးမီစံကျ၊ ထုံးမြိတ်၊ ထုံးအိုင်ထယ် - ထယ်ဒူး(လယ်ယာသုံး)၊ ထယ်ရေးညက်ထေရ် - ထေရ်ကြီးဝါကြီးထွာ - ထွာဆိုင်ထွား - ထွားကျိုင်း၊ ထွားညံ့၊ ထွားမွတ်ထွေ - ထွေဆန်း၊ ထွေထွေလည်လည်၊ ထွေပစ်၊ ထွေပြား၊ ထွေလီကာလီထွေး - ထွေးခံ၊ ထွေးယှက်၊ ထွေးရောယှက်တင်၊ ထွေးလေး၊ ထွေးလုံးရစ်ပတ်ထွက် - ထွက်စံ၊ ထွက်မြောက်၊ ထွက်ရပ်လမ်းထွင် - ထွင်ခုတ်၊ ထွင်နုတ်ထွတ် - ထွတ်ထွတ်နုနု၊ ထွတ်မြင်းနာ၊ ထွတ်မြတ်၊ ထွတ်ရရွတ်၊ ထွတ်အိုင်းနာထွန် - ထွန်-(လယ်...-)၊  ထွန်ကျစ်စာ၊ ထွန်ချေးခဲ၊ ထွန်ခြစ်၊ ထွန်စိပ်တုံး၊ ထွန်ညှင်းကွင်း၊ ထွန်တုံးပိတ်၊ ထွန်သန်လှည်းသန်ထွန့် - ထွန့်ထွန့်လူး-ထွန်း - ထွန်း-(ဖြစ်...-)၊ ထွန်းကား၊ ထွန်းညှိ-(မီး...-)၊ ထွန်းထိန်၊ ထွန်းပေါက်၊ ထွန်းပြောင်
ယန်းကွီတိုင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yangkywitaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်
ဘဇံချောင်းရွာ(အင်္ဂလိပ်: Bazanchaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်
အရှင်ဥဒုမ္ဗရဖလဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဥဒုမ္ဗရဖလဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ရစ်ကန်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yitkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရစ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရစ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဆင်ငယ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Sinnge)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဆင်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
တင်ပွတ်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Tinput)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၁ ဦး၊ မ ၁၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဆိတ်ဖူးရွက်သဏ္ဌာန် အရွက်ရှိ၍ ညှင်းပြောက်ကဲ့သို့ရှိ၏
မြေနှင့် တစ်ထွာတစ်မိုက်ခန့် ကွာ၍ အရွက်ထွက်သည်
နာမည်အပြည့်အစုံမှာ Pieter Mondrian ဖြစ်သည်
မွန်ဒရီယွန် သည် တကယ်တော့ပန်းချီဆရာပါ
Wikipedia ရဲ့ ၂ဝ ရာစု အာခီတက် စာရင်းမှာ Piet Mondrian နှင့် theo Van Doesburg (၁၈၈၃-၁၉၃၁) တို့ ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်
(၁)မော်ဒန်ပန်းချီပန်းပု ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို လေ့လာသူများ သိသင့်သိထိုက်သော အနုပညာရှင် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်
(၂) De Stijl. မပြောမဖြစ် ပြောရပါမည်
Mondrian နှင့် Van Doesburg အကြောင်းပြောလျှင် De Stijl အကြောင်း ပါလာရမည်ဖြစ်သည်
ဒတ်ခ်ျဘာသာစကား အသံထွက်ဖြစ်သည်
စတိုင်လ် The Style ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်
Neoclassicism ဟုလည်း လူသိများပါသည်
၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ နယ်သာလန် တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဒတ်ခ်ျ အနုပညာလှုပ်ရှားမှု Dutch Artistic Movement ဖြစ်သည်
၁၉၃၁ ခုနှစ် အထိ ခေတ်စားခဲ့သည်
ပန်းချီ ဆရာ၊ ဒီဇိုင်နာ၊ ဝေဖန်ရေးဆရာ Doesburg ပေးခဲ့သော အမည်နာမ ဖြစ်သည်
(၃) မွန်ဒရီယွန်သည် Amsterdam အကယ်ဒမီ ကျောင်းဆင်းဖြစ်သည်
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တိုင် Naturalistic Painter ဟုခေါ်ဆိုသော သဘာဝကျကျ ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲပျော်မွေ့သူဖြစ်သည်
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်မှာ Toorop ရဲ့ အငွေ့အသက်များ ရလာပြီး သင်္ကေတဝါဒ Symbolism ကို စတင်လက်ခံကျင့်သုံးစပြု လာသည်
Landscape with Mill. နယူး ယောက်မြို့ရှိ MOMA မော်ဒန် ပန်း ချီပြတိုက်ရှိမွန်ဒရီယွန်ရဲ့ ပန်းချီကား တစ်ကား၏ အမည်ဖြစ်သည်
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မတိုင်မီ လက်ရာ ဆီဆေး ကားတစ်ချပ်ဖြစ်သည်
အပ်စ်ထ ရပ်-Abstract တော့ မဖြစ်သေးပါ
ရေ၊ တံတား၊ စက်ရုံ၊ သစ်ပင်တို့ကို အထင်းသား မြင်တွေ့နေရပါသေး သည်
အလျားလိုက်သဘော Linear Structure. ဒေါင်လိုက် ရေပြင် ညီ အထားအသို-Vertical Horizontal Composition. ရုပ်ပုံကားချပ် ဟင်းလင်းဖွဲ့ပုံ-Picture Space များ ကိုတော့ မြေစမ်းခရမ်းပျိုး စမ်းသပ် ရေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်
မော်ဒန်ပန်းချီသဘောကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်လောက်မှ မွန်ဒရီယန် သိလာရ လေသည်
သူ့ရဲ့ အရောင်သုံးစွဲမှုမှာ ဝါ၊ နီ၊ ပြာ၊ စိမ်း
နောက်ပိုင်းနှစ် များမှာ ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများ ၌ အက်ပ်စထရပ်ပြင်ညီ - Planes of Abstract တွေများလာသည်
စူးရဲ သော ရေးချက် Brush Strokes တွေ ကတော့ Van Gogh လိုလို ဘာလို လို
သူ၏ အနုပညာဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် Evolution သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှသာ ပိုမိုပီပြင်လာသည်
ဥပမာ- Oriental Mosticism . ပန်းချီဆရာဖြစ်ဖြစ်၊ ပန်းပု ဆရာ ဖြစ်ဖြစ်ပါ
အနုပညာသမား တစ် ယောက်အဖို့ အတွေ့အကြုံ၊ အချိုး အကွေ့များစွာကို ဖြတ်သန်းလာသော ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ရှိစမြဲ
၁၉၁၁ ခုနှစ်
မွန်ဒရီယွန်သည် ဟော်လန်ကို စွန့် ခွာပြီး ပါရီကို ချီတက်သည်
သူတို့ ခေတ်မှာ ပါရီကို ချီတက်မှ ပါရီမှာ ပန်းချီဆွဲဖူးမှ ပန်းချီဆရာဖြစ်တယ်လို့ ယူဆကြတာကိုး
ကျူဘစ်ဇင် -Cubism နှင့် စတင် ထိတွေ့ခွင့်ရ သည်
သစ်ပင်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ဘုရား ကျောင်း၊ စက်ရုံ စသဖြင့် ဟော်လန် ဝန်းကျင်ကတည်းက သူ့ရဲ့ စွဲလမ်း မှုတွေ၊ နှစ်သက်မှုတွေ ရှိခဲ့သည်
ဒါတွေကို သူ ဘယ်လိုဖန်တီးမလဲ
Naturalism မှသည် Symbolism, Impressionism, Post-impressionism, Fauvism နှင့် Cubism... The RedTree (၁၉ဝ၈) ကိုကြည့်လျှင် Van Gogh ရဲ့ သရုပ် ဖော်ချက် Expression မျိုးဖြစ်သည်
Van Gogh စုတ်ချက်၊ Van Gogh ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အရောင်သုံးပုံ မျိုးဖြစ်သည်
Art Nouveau ဟန်ရဲ့ အလျားလိုက် အဆင်အသွေး Linear Pattern သဘောမျိုးလည်း ဖွဲ့ စည်းထားလေသည်
မွန်ဒရီယွန်သည် သစ်ပင်ဆိုသော Subject ကို အလွန်သဘောကျသဖြင့် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ရေးဆွဲလာရာနောက်နှစ် အနည်းငယ်ကြာသောအခါ Linear Abstraciton သဘော ပိုမိုသက်ဝင် လာသည်
ပါရီရောက်သော အစော ပိုင်းနှစ်ကာလများမှာတော့ Picasso နှင့် Brague တို့ရဲ့ ကျူဘစ်ဇင် အငွေ့ အသက်တွေ မကင်းခဲ့ပါ
မီးခိုး၊ အစိမ်း၊ အဝါရောင်များ လွန်ကဲစွာ ရေးခြယ်တတ်သည်
သစ်ပင်ဟူသော Subject ပေါ်တွင် မွန်ဒရီယွန်၏ ရူးသွပ်မှုမှာ မခန်းခြောက်နိုင်သေးပေ
သစ်ပင်ကို နှစ်စဉ်ထပ်မံ၍ ရေးဆွဲပြန်သည်
၁၉၁၂ ခုနှစ်
သို့သော် တင်ပြပုံသည် အရင်သစ်ပင်များ၏ တင်ပြပုံနှင့် တော်တော်လေး ကွာခြားသွားပါ သည်
ဝင်္ကပါလိုဖြစ်နေပြီး အလျား လိုက်သဘောဆောင်သည်
ဗဟိုချက် အထားအသို-Centralized Composition ဖြစ်သည်
သစ်ပင်ပုံသဏ္ဌာန် မှာ သဘောလောက်သာ ဖြစ်တော့ သည်
ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်တွေဖြင့် ဖွဲ့ စည်းပုံမှာ ကျူဘစ်ဇင် အငွေ့အသက် ပါနေသည်
Flowering Apple Tree. နောက်ထပ်၍ ဥပမာပေးချင် သော ပန်းချီကားမှာ နယူးယောက် MOMA ပြတိုက်ထဲက Color Square in Oral (၁၉၁၄- ၁၅)ဖြစ်သည်
အလျားလိုက်ဖွဲ့စည်းမှု Linear Structure မှသည် စတုဂံနှင့်အက်ပ် စထရပ် Rectangular and Abstract ဆီသို့ ကူးပြောင်းလာလေသည်
တစ်နည်း ဆိုရလျှင် Geometric Abstraction of Vertical and Horizontal ဖြစ် သည်
၁၉၁၃ ခုနှစ်ကာလများမှာပဲ ထိုပန်းချီဆရာက အရောင်များ၊ အသွင် သဏ္ဌာန်များကို ဆက်၍စမ်း သပ်နေဆဲဖြစ်သည်
အလျား သဘောဆန်သော စတုဂံ-Linear Rectangular ဘက်သို့ တိမ်းညွှတ် ပြန်ပါသည်
ပါရီကိုရောက်စ မွန်ဒရီယွန် ပထမဆုံးရင်ခုန်မိတာ ကျူဘစ်ဇင် ပဲဖြစ်သည်
သို့သော် ကျူဘစ်ဇင်သည် သူသွားလိုသော ပန်းတိုင်တော့ မဟုတ်
ဖြတ်သန်းသွားသော မှတ် တိုင်တစ်ခုသာဖြစ်သည်
သူ တကယ် ဖော်ပြချင်သော ဆန္ဒမှာ Expression of pure reality ဖြစ်သည်
ဤသို့ ထုတ်ဖော်ပြသရန် Pure Plastics (plasticism) နည်း (အယူအဆ)ဖြင့် သာ ထူထောင်နိုင် သည်ဟုဆိုသည်
ကာလမှာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်ဖြစ်သည်
လိုရင်းကိုချုပ် လိုက် သော် စာလုံးနှစ်လုံးသာ မွန်ဒရီယွန် အာရုံစိုက်လေသည်
ယင်းတို့မှာ Plastic နှင့် Reality Plastic Expression ဆိုတာဘာလဲ
Plastic Expression ဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းသည်
ထုသွင်နှင့် အရောင်တို့၏ပြုမှု-The action of form and color ဖြစ်သည်
Reality သို့မဟုတ် New relity ဆို တာကတော့ Reality of Plastic expression သို့မဟုတ် The Reality of forms in the Painting ပန်းချီ ကားပေါ်ရှိ ထုသွင်နှင့် အရောင်တို့၏ ပြုမှုThe Action of form and Color ဖြစ်သည်
Reality သို့မဟုတ် New Reality ဆိုတာကတော့ Reality of Plastic Experssion သို့မဟုတ် The Reality of form and Colors in the Paintin. ပန်းချီကားပေါ်ရှိ ထု သွင်နှင့် အရောင်တို့၏ အရှိတရား သို့မဟုတ် ရှိသောအရာကို ဆိုလို သည်
ဆိုလိုသည်မှာ တကယ့်ပြင်ပ က လူ၊ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ရေ၊ မြေ၊ တောတောင်ကို တုပခြင်းမဟုတ်
ယခင်က ပန်းချီသမားများ လက်ခံ ထားသော သဘာဝကို အခြေခံတုပ ၍ သရုပ်ဖော်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည်
Opposed to illusionistic Reality Based on Imitation of Nature. တိုက်ဆိုင်၍ဖြစ်သည်
မွန်ဒ ရီယွန်၏ ပန်းချီအတွေးအခေါ် အယူအဆကို မြတ်စွာဘုရား၏ အခြေခံ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာနှင့် နှိုင်း ယှဉ်ပြောရလျှင် ပို၍မြင်သာ ထင်သာ ရှိမည်ဟု ထင်ပါသည်
အဘိဓမ္မာ ကျမ်းမှာ အဓိက တရား နှစ်မျိုးရှိသည်
ပညတ်နှင့် ပရမတ်ပါ
ပညတ်ကို သမုတိသစ္စာဟုလည်းဆို သည်
အမည်နာမ၊ ဒြပ်ဝတ္ထု၊ ကိုယ်၊ ရှိသည့်အရာများကို ပညတ်ဟု ပြော သည်
ပညတ် နှစ်မျိုးရှိသည်
လူတွေ ပြောသည့် အသံများကို စာလုံး များဖြင့်မှတ်တမ်းတင်တာကို သဒ္ဒ ပညတ်ဟုခေါ်ပြီး ဒြပ်၊ ကိုယ်ရှိသည့် အရာတွေကို အတ္တပညတ်ဟု ခေါ် သည်
ပရမတ်ကို သစ္စာနှင့်ပြောလျှင် ပရမတ္ထသစ္စာ
သမုတိသစ္စာနှင့်မတူ
သမုတိသစ္စာက သဏ္ဌာန်ပြောင်းလျှင် အမည်ပြောင်းသွားသည်
ပရမတ္ထက ပုံသဏ္ဌာန် ဘယ်လိုပြောင်းပြောင်း လိုက်မပြောင်း
ဝါဂွမ်းသည် ချည် ဖြစ်သွားသည်
ပြီးမှ အထည်ဖြစ်ရ သည်
အနှစ်သာရကတော့ ဝါဂွမ်းမှ အထည်သည် မပြောင်း
ဒါသည် ပရမတ္ထပဲဖြစ်သည်
ပညတ်သည် အပေါ်ယံအခွံ အအုပ်
ပရမတ်သည် အတွင်းအနှစ်သာရပိုင်းဟု ပြော၍ လည်းရမည်ထင်ပါသည်
ပန်းချီအယူအဆများကို ပြန် သွားပါမည်
Reality Based on Imitation of Nature ဟုဆိုသော Reality သည် အပေါ်ယံ ပညတ် Reality ဖြစ်သည်ဟု New Reality ဟုခေါ်ဆိုသော Reality of Plastic Expression သည်သာ ပရမတ္ထသဘော၊ အနှစ်သာရသဘော ဆောင်သည်ဟု ယူဆပါသည်
အနုပညာတစ်ရပ် ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးသကဲ့သို့ပင် တစ်နေ့ တစ်နေ့ တရွေ့ရွေ့ပါပဲ
တွေးတော ကြံဆရင်း၊ စိတ်ကူးရင်း၊ ဖန်တီး ရင်းမှ အသိပညာ နက်ရှိုင်းလာသည့် သဘောရှိသည်
Plastic Art Reality ဖြစ်ဖို့ ဘယ်လိုတင်ပြမလဲဆို သောသဘောပါ
ထုသွင်နှင့် အရောင် အထားအသိုမှာ အင်အားပါသော၊ ဆွဲဆောင်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုသဘော ရှိရပါမည်
သည်လှုပ်ရှားမှုများသည် လည်း ညီညီညွတ်ညွတ် မျှမျှတတ ဖြစ်ရမည့်သဘော ပါဝင်သည်
The Equilibrium of Dynamic Movements of Form and Color. သွားရမည့် နည်းလမ်းကတော့ Pure ဖြစ်ဖို့လိုသည်
ထောင့်မှန် Right Angle, အခြေခံအရောင် -Primary Color, အဖြူနှင့် အမည်း
၁၉၁၄ ခုနှစ်ကာလများမှ စတင် သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်
မျဉ်းကွေး၊ မျဉ်းကောက် -Curve Lines များကို ဖယ်ရှားပြီး မျဉ်းဖြောင့် -Straight Lines များဖြင့်ရေးဆွဲတော့သည်
ဒေါင်လိုက်နှင့် အလျားလိုက် -Vertical &Horizontal. ၁၉၁၇ ခုနှစ် ကာလများမှာတေ့ စတုဂံရောင်ပြင်များ - Rectangles of Flat Color ပေါင်းဖွဲ လာပြန်သည်
အနားစွန်းတွေမှာ အတိအကျ ဖြစ်သည်
ထိုမှ Rectangular Arrangement မျိုးဖြစ်လာ သည်
စတုဂံလေးတွေက အချို့ အရောင်တူပြီး အချို့ အရောင် မတူ
အချို့သီးသန့်၊ အချို့ တစ်ခုနှင့် တစ် ခု ထပ်လျက်
Overlap နောက်ခံ ကားချပ်ကတော့ အရောင်နုနုကလေး တွေချည်းဖြစ်သည်
စတုဂံ၊ စတုရန်း အရောင်ပြင် ငယ်များကို ဖန်တီးရင်း၊ ဖန်တီး ရင်းမှ အရောင်ပြင်များ၏ အနီး၊ အဝေး၊ အတိမ်၊ အနက်များကို ပိုမိုသဘော ပေါက်လာဟန်ရှိသည်
ဤသို့ပင် ရှာဖွေစူးစမ်းရင်း၊ ဖန်တီးရေးဆွဲရင်း မှ ၁၉၁၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၉ ခုနှစ် စတု ဂံကွက်-Rectangular Grid စီးရီး ရေးဆွဲဖို့ စိတ်ကူးရလာဟန်ရှိသည်
ထိုကာလများမှာပဲ အရောင်အထား အသို၊ ဂျီဩမေတြီ အထားအသို၊ Composition များ စီးရီးလိုက် ရေးဆွဲ ဖြစ်လာသည်
(၄) မွန်ဒရီယွန်အကြောင်းကို ပြော လျှင်ချန်ထား၍မရနိုင်သော အကြောင်း တစ်ခုမှာ Neoplasticism ပဲဖြစ်သည်
၁၉၁၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း နှစ်ကာလများမှာ မွန်ဒရီယွန်တို့အုပ် စုလှုပ်ရှားခဲ့သော၊ စည်းကမ်းတင်း ကျပ်သော အက်ပ်စထရပ်ရှင်း Austere Abstraction မျိုးဖြစ်သည်
ယင်း အက်ပ်စထရပ်ရှင်းသည် သဘာဝတရားဘက်သို့ တိမ်းညွှတ်မှု များမှလွတ်မြောက်အောင် ဆောင် ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်
Freed from any Naturalistic Tendercies ဖြစ်သည်
တစ်နည်းဆိုရသော် သဘာဝကျစရာ မလို
သဘာဝကို တုပရန်မဟုတ်
သူတို့ရဲ့ ဒီဇိုင်းတွေမှာ ရိုးရှင်းသည်
ဒေါင်လိုက်နှင့် ရေပြင်ညီမျဉ်းဖြောင့် များ၊ ထောင့်မှန်များပဲဖြစ်သည်
အရောင်ကိုလည်း ထွေထွေထူးထူး ရောစပ်စရာမလို
အခြေခံအရောင် များနှင့် အဖြူ၊ အနက်၊ မီးခိုးရောင်၊ သုံးဘက်မြင် ထုထည် Three Dimensional Form တွေကိုလည်း ရိုး အောင်၊ ရှင်းအောင်လုပ်ဖို့ Simplified ကြိုးစားသည်
အခြေခံကျကျ ပန္နက်ပုံ Elemental Plan ဖွဲ့စည်းဖို့ စိတ်ကူးသည်
တကယ်တော့ Neo -plasticism သည် De Stijl ၏ အလှဗေဒ Aesthetic ပင်ဖြစ်သည်
၁၉၂ဝ ခုနှစ် ကာလများ၏ ဗိသုကာ ပန္နက်ဖွဲ့စည်းပုံ Architectural Plans စဉ်းစားရာမှာ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်ဟု ဆိုသည်
အာခီတက်များ အမြဲတစေ အသုံးပြုနေရသော အခြေခံစကား လုံးတွေရှိသည်
၉ဝ ဒီဂရီ ဖြစ်သည်
မွန်ဒရီယွန်ကို ဦးခင်မောင်ရင် (ပန်းချီ၊ အာခီတက် ဆရာကြီး) အလွန်ကြိုက်ပါသည်
ဆရာ ကို တာနှင့် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် မွန် ဒရီယွန်ဟာ ကျွန်တော့်အသည်း၊ ကျွန်တော့်အချစ်၊ ကျွန်တော်ဗိသုကာ ပညာကို လေ့လာရင်းနဲ့ ပန်းချီပုံများ ကိုလဲလေ့လာခဲ့ပါတယ်
အဲဒီထဲက အကြိုက်ဆုံးပုံဟာ မွန်ဒရီယွန် ဖြစ် ပါတယ်
ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မွန်ဒရီယွန်ရဲ့ပုံတွေဟာ ၉ဝ ဒီဂရီ လေးထောင့်နဲ့ နီ၊ ဝါ၊ပြာ အဓိက အရောင်နဲ့ ဖြူ၊ မီးခိုး၊ အနက် စသည်တို့နှင့်သာလျှင် ဆွဲထားပြီး ဗိသု ကာပညာကို အလွန်အထောက်အကူ ပြုခဲ့တဲ့ ပုံစံများဖြစ်ပါတယ် ဆရာကြီးခင်မောင်ရင်က အာခီ တက်များနှင့် ဆိုင်သော စကားတချို့ ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပြောဆိုခဲ့ပါသေးသည်
မြန်မာပြည်ရှိ ဗိသုကာများ တွင်သာမက ကမ္ဘာရှိဗိသုကာများပင် လျှင် မွန်ဒရီယွန်ရဲ့လွှမ်းမိုးမှုကို မခံရ သူဟူ၍မရှိ
ဒါကို ရဲရဲကြီးပြောချင် တယ်
အရှင်ဧကဒုဿဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကဒုဿဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏
ညဏ်ဦးရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyanu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ညဏ်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညဏ်ဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၂ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၁ ဦးနေထိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ မြင်ကဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်ကဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၄၉ ဦး၊ မ ၂၈၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၁၂ ဦးနေထိုင်သည်
ဆရာတော် သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ၏ မိဘမျိုးရိုးဇာတိမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၊  မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ၊ မကွေးခရိုင် ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်ဘက် (၁၆)မိုင်အကွာရှိ မြို့သစ်မြို့မှ ဖြစ်သည်
အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နောက်ဆုံးစစ်ပွဲ၏ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ဖြင့်ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရစဉ် တောင်တွင်းကြီးမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခွဲခန့်အကွာ ဆီမီးထွန်းရွာငယ်တွင် ၁၂၅၉ ခုနှစ်တော်သလင်းလဆုတ် (၉)ရက် (၁၈၉၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့နံနက် (၄)နာရီအချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်
အဖ မွန်းရွှေထပ် ၊ အမိ မယ်လှဝါ တို့၏ သားသမီးငါးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်
မွေးချင်းပေါက်ဖော်တို့မှာ ကိုပေါ၊ ကိုမင်းဟန်၊ ကိုဂေါ်ရာ၊ မဖွားမုန်း နှင့် ဆရာတော်လောင်းလျာ ကိုအောင်ဇံထွန်း တို့ဖြစ်ကြသည်
ဆရာတော်အား ၁၉၆၃၊ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပကာသနိယကံ ပြုခဲ့ကြသည်
၁၉၈၀ အထူးဝိနိစ္ဆယခုံရုံး အမှတ် ၂ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဆရာတော်၏လူသေလူဖြစ်ဝါဒကို ဖျက်သိမ်းစေခဲ့သည်
သူငယ်တော်ဘဝ၏ထူးခြားချက်မှာ အလွန်ဆော့သည်
အငြိမ်မနေ အမြဲလှုပ်ရှားနေတတ်သည်
၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် အိမ်နီးချင်းကစားဖော်တစ်ဦးနှင့် ဓားလုကြရာ တစ်ဘက်ကလေးမှ ခုတ်လိုက်သဖြင့် နဖူးတွင် သေရာပါအမာရွတ်ကြီးရှိသည်
ထို့နောက် လှည်းနှင့်အလှူလိုက်သွားရာ မိခင်ဖြစ်သူမှာ လှည်းပေါ်မှ လက်တစ်ဖက်ကိုဆွဲ၍ချလိုက်ရာ လက်မောင်းရင်းအဆစ်လွဲသွားပြီး လက်ဝဲဘက်လက်မှာ ယောင်ယောင်သိမ်နေသည်
၇ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရွာ၏တောင်ဘက်ရှိ ရတနာပင်စည်တောရရိပ်သာသို့ ပို့ဆောင်အပ်နှံ ပညာသင်ကြားသည်
ကံ့ကူလက်လှည့်ငယ်ဆရာမှာ ဆရာတော်ဦးရာဇိန္ဒဖြစ်သည်
(၈) နှစ်သားတွင် ရှင်ပြု၍ သာမဏေဘောင် သွတ်သွင်းသည်
အသက် (၁၀)နှစ်သားတွင် သဒ္ဒါကြီး ရှစ်ဆောင်နှင့်တကွ သင်္ဂြိဟ်ကျမ်းပါ အာဂုံဆောင်နိုင်သည်
သာမဏေဘဝတွင် နေ့စဉ်နံနက်စောစောတွင် တောင်တွင်းမြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်ရသည်
နေ့ပိုင်းတွင် စာအံရသည်
ညနေပိုင်းတွင် အနောက်ဘက်တစ်ကျောင်းခြားရှိ ငှက်ပစ်တော်တောရမှ ဟံသာဝတီ သတင်းစာကို ယူပြီး ဆရာတော်ကြီးအား ဖတ်ပြရသည်
ထို့ကြောင့်လည်း ထိုစဉ်ကစ၍ ဗမာ့ရေးရာ၊ ကမ္ဘာ့ရေးရာ၊ ဝံသာနုအရေး၊ ရုရှား-ဂျပန်စစ်ပွဲ၊ ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲကြီးများ စသော အရေးအခင်းများကို အာရုံသက်ဝင် ရင်းနှီးခဲ့သည်
မြို့တွင်းဆွမ်းခံရာမှအပြန် ကန်ဘောင်ရိုးတွင် နံနက်ခင်းတိုင်း လမ်းလျှောက်လေ့ရှိသော အင်္ဂလိပ် မျက်နှာဖြူ သစ်တောဝန်ထောက် ဇနီးမောင်နှံတို့နှင့် နေ့စဉ်တွေ့ရှိရင်းနှီးခင်မင်ရာမှအစ ရှင်ကျင့်ဝတ်နှင့် သင်ကြားရသော ပညာရပ်များအကြောင်းကို ပြောပြယင်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတော်ကြီးထံမှောက် အရောက် ခေါ်ဆောင်သွားကာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် သက်ဝင်လက်ခံလာသည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ရဟန်းဘဝရောက်သည်အထိ အဆက်အသွယ်မပြတ် လေးစားကြည်ညိုလျက် ရှိသည်
အသက် ၁၁ နှစ်သားတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားရန် မန္တလေးသို့ပို့သည်
ထိုစဉ်က မန္တလေးအရှေ့ပြင် အင်းကန်းတိုက် (မဟာဝိသုဒ္ဓါရာမတိုက်သစ်ဟောင်း) တွင် ဦးကြီးတော်စပ်သူ ဦးသုဒ္ဓမှာ တိုက်အုပ်ဖြစ်ခါစ၊ အစ်ကိုတစ်ဦးမှာ ဦးတေဇောဘာသအမည်ဖြင့် စာချပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ရှိနေသည်
အင်းကန်းတိုက်တွင် လအနည်းငယ်နေထိုင် စာလိုက်ပြီး အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေသည်
မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်တွင် စာချဆရာတော် ဦးမာဂဝထံ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ဆည်းကပ်စာလိုက်ရာ ပိဋကတ်သုံးပုံကို နှုတ်ဂုံဆောင်နိုင်သည်အထိ ပေါက်မြောက်ခဲ့သည်
ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီး၏ ဦးစီးခေါင်းကိုင် သာသနာပိုင်ဖြစ်သော မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်ကြီး၏ ခြေရင်းသို့ ဝပ်စင်းချဉ်းကပ်ကာ ပညာရေနို့ သောက်စို့ခဲ့ရရုံမက ဆရာတော်ကြီး၏ ဆွမ်းကပ်ကွမ်းကပ်နီးစပ်သော အလုပ်အကျွေးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်
ထိုစဉ် ဒီပဲရင်းဆရာတော် အလုံဆရာတော် သရိုင်ဆရာတော် ကလေးဝဆရာတော်ကြီးများစသော ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဆိုင်ရာဆရာတော်ကြီးများနှင့် ရင်းနှီးဆုံးမမှုများကို ခံယူခဲ့ရသည်
သက်တော် ၁၃ နှစ်သား သာမဏေငယ်ဘဝတွင် ပိဋကရေးရာ သင်အံကုန်ဆုံးနေပြီး အခြားဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်ရာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးရင်း သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် ပျံလွန်တော်မူချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်
ယင်းသို့နေထိုင်စဉ် စာသင်သံဃာတော်ငါးရာကျော်တို့ရှေ့တွင် ဆရာတော်ကြီးနှင့် စာမေးစာလျှောက်ပြုလုပ်ရသည်
ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီး၏ ထူးခြားချက်များတွင် ဆရာတော် သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ လောင်းလျာသာမဏေငယ်၏ စွယ်စုံမြောက်ထူးခြားပုံကို ရွှေကျင်သာသနာဝင်ကျမ်းနှင့် စံကင်းဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ထေရုပ္ပတ္တိကျမ်းများတွင် အထင်းအရှားဖော်ပြ၍ ထားသည်
ဆရာတော်ဘုရားကြီးပျံလွန်တော်မူသောအခါ မန္တလေးမြို့ အနောက်ပြင်ချမ်းသာကြီးတိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကာ ဆင်တဲဆရာတော်ကြီးခင်မကန်တိုက် စာချဆရာတော်ဦးသီလာစာရ၊ ဦးရေဝတ၊ နှင့် တကွခေမာသီဝံဆရာတော်တို့ ထံ ဆက်လက်စာလိုက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်၍ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်တွင် ဆရာတော် ဦးပညာ၊ ဆရာတော် ဦးဇဝန ဆရာတော် ဦးနန္ဒဝံသတို့ထံတွင် နှံ့စပ်ကုန်လွန်အောင် စာလိုက်ခဲ့သည်
လောကရေးရာ ဗဟုသုတများကိုလည်း ရန်ကုန် မန္တလေး အထက်အောက်တခွင်တွင် လှည့်လည်လေ့လာသည်
ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ အဂ္ဂိရတ်ကျမ်း၊ ကဗျာလင်္ကာများကိုလည်း ဆက်လက် လေ့လာသည်
ထို့ကြောင့်လည်း ရှင်သာမဏဘဝဖြင့် စိန်တင့်ကြီးဝတ္တုကို စတုတ္ထတွဲအထိ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
သက်တော် ၁၇နှစ်သားအရွယ်တွင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဒုတိယသာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီး၏ စေလွှတ်ချက်အရ ရွှေဘိုမန်ကျည်းတန်းကျောင်းတွင် သာမဏေဘဝနှင့် နှစ်ဝါစာချခဲ့သည်
ထို့နောက် တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ပြန်ကာသာမဏေဘဝနှင့် နောက်ဆုံး ရတနာပင်စည်ကျောင်းတွင် တစ်ဝါဆိုပြီး ရဟန်းခံခဲ့သည်
ရဟန်းဒါယကာမမှာ တောင်တွင်းကြီးမြို့ မောင်တိုင်ရပ် ကန်တော်မင်းကျောင်းလမ်းမှ ဒေါ်ဖွားဖြစ်ပြီး ရှေ့အစဉ်အလာအရ ရှင်မဟာသီလဝံသသိမ်ဟုသမုတ် ထင်ရှားရာ ရတနာပင်စည်ကျောင်း၏ အရှေ့ဘက် (ယခုလမ်းဘေးရှိ) သိမ်တွင် ရတနာဗိမာန်ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းခံခဲ့သည်
ရဟန်းဘဝ ပထမဝါကို မိဘဆွေမျိုးများအား ကျေးဇူးပေးဆပ်သည့်အနေဖြင့် မြို့သစ်မြို့ သရက်တောကျောင်းတွင် ဝါဆိုနေထိုင်ခဲ့သည်
ဝါကျွတ်လျှင် မန္တလေးမြို့သို့ပြန်ကြွပြီး တောင်ပြင်ရွှေရေးဆောင်တိုက်တွင် နေထိုင်လျှက် စာချနာမည်ကြီးဆရာတော် ဦးကြည်ထံ စာဆက်လိုက်သည်
ထို့နောက် ငယ်စဉ်က အတူတူနေခဲ့ဖူးသော ဓမ္မကတိက ဦးဝိစိတ္တ၏ ပင့်ဆောင်ချက်အရ ပဲခူးကြခတ်ဝိုင်းကျောင်းတွင် ၂ ဝါ စာချခဲ့သည်
ကြခတ်ဝိုင်းကျောင်းတွင် စာချစဉ် ဦးပဉ္ဇင်းကလေးငယ်ငယ် နှစ်ဝါတည်းနှင့် စာကြီးပေကြီးတွေ ချပေးနေသည်ဟုဆိုကာ တမင်လာရောက်ကြည့်ကြသည့် အခြေအနေသို့ရောက်ခဲ့သည်
ပဲခူးကြခတ်ဝိုင်းကျောင်းတွင် စာချရင်း သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ပြန်ကြွလာသော သထုံသားဘုန်းကြီး ဦးပါမောက္ခနှင့်တွေ့ရှိ၍ အင်္ဂလိပ်စာကို စသင်သည်
သုံးလကြာ အင်္ဂလိပ်သင်ခန်းစာ ဒုတိယအုပ်သင်ကြားအပြီး၌ ဦးပါမောက္ခ လူထွက်သွားသဖြင့် အာသာမမြောက် ဆက်တငင့်ငင့်နှင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်
ကြခတ်ဝိုင်းကျောင်းတွင် နှစ်နှစ်မျှနေထိုင်ပြီး ကမာစဲရွာတွင် ဒေါ်ငြိမ်းဦး၊ ဒေါ်အေး၊ ဦးစံနွမ်းတို့၏ ပင့်လျှောက်ချက်အရ တစ်ဝါ သီတင်းသုံးနေထိုင်ပြီး ထိုမှ အိန္ဒိယသို့ကြွသွားသည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့မကြွမီအရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်းများတွင် စာပေများရေးသားသည့် အပြင်စိန်တင့်ကြီးဝတ္ထုလေးတွဲကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
အိန္ဒိယသို့ကြွရန် စောစောပိုင်းကတည်းက မြို့သစ်မှ ဆွေမျိုးသားချင်းများ၊ ကမာစဲမှ ဒါယကာ ဒါယိကာမများထံမှ လစဉ် မူးစုပဲစု စုဆောင်းထောက်ပံ့ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
ကိုယ်တိုင်လည်း ရန်ကုန် မန္တလေး စုန်ဆန်ကာ ထိုစဉ်က ထုတ်ဝေလျက် ရှိသော မဂ္ဂဇင်းဂျာနယ်များတွင် ဆောင်းပါးစာပေများ ရေးသားခြင်းဖြင့် စုဆောင်းခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်စာသင်ခန်းစာ ဒုတိယအုပ်မျှသင်ကြားဖူးသော ရဟန်းငယ် ရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် အိန္ဒယသို့ သင်္ဘောခရီးဖြင့် သုံးရက်ကြာသွားရရာ လမ်းခရီးတွင် ဦးထွန်းငြိမ်းအဘိဓာန်ဖြင့် မီးနင်းစာလုံး ၅၅၀ နှုန်း အာဂုံဆောင် အရကျက်သွားခြင်းဖြင့် အသင့်စီစဉ်သွားသည်
အိန္ဒိယသို့ရောက်သော် ကာလကတ္တားတွင် အရှင်အာဒိစ္စဝံသ အရှင်သေဋ္ဌိခလတို့နှင့် ၉ရက်ကြာ အတူနေထိုင်ပြီး ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ကြွသွားသည်
တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ ရောက်မဆိုက် ဂါယာကွန်ဖရင့်ကြီးနှင့် ကြုံကြိုက်ပြီး ဧည့်ခံကော်မတီတွင် တာဝန်ကျကာ အိန္ဒိယ မြန်မာ သီဟိုဋ္ဌ် ဗုဒ္ဓဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ရင်းနှီးခွင့်ရသည်
ဗုဒ္ဓဘာသာ သုတေသီ ပညာရှင် အကျော်အမော်များဖြစ်ကြသည့် ဂါယာကွန်ဂရက်ကြီး၏ဥက္ကဋ္ဌ ဆီယာဒတ်စ်ပရာဒတ်စ်၊ ဘင်္ဂါလီခေတ်ပေါ်ပညာရှင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းစောင့်ရှောက်ရေးတာဝန်ခံ ကတ်စ်တိုးရီးယား၊ ရဟန်းဖြစ်ခါနီး ကိုရင်ကြီးဘဝနှင့် ရှိသေးသော ရာဟုလာသံကိစ္စည်း၊ သီဟိုဋ္ဌ်မှ အရှင်အာနန္ဒာကောသလ္လ တို့နှင့် အတူလက်တွဲဆောင်ရွက်ရင်း ရင်းနှီးချစ်ကြည်ခဲ့သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗာရာဏသီတွင် သုံးနှစ်၊ လက်ခနောင်းတွင် ၂နှစ် ပန်ဂျပ်ပြည် အမရပ်တာတွင် ၁နှစ်ခွဲမျှနေထိုင်ပြီး အင်္ဂလိပ်၊ ဟင်ဒီ၊ အူရ်ဒူ၊ ဘင်္ဂါလီဘာသာ မျိုးစုံတို့ကို သင်ကြားခဲ့သည်
တဖက်မှာလည်း ခရစ်ယာန်၊ မဟာမေဒင်၊ ဟိန္ဒူဘာသာရေးမျိုးစုံတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်
ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အိန္ဒိယပညာရှင်များ၊ ကမ္ဘာ့သုတေသီများနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ နှီးနှောခြင်း၊ ရှည်လျားသော ငြင်းခုံခြင်းများကို မပြတ်ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် စွယ်စုံမြောက် မိမိ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်
ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာကွန်ဖရင့်များ၊ အိန္ဒိယဗုဒ္ဓဘာသာကွန်ဖရင့်များ၊ အစည်းအဝေးများ၊ ဟောပြောပွဲများကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်
ဆက်လက်၍ တစ်နှစ်နီးပါးမျှ အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်းလုံးလှည့်လည်သာသနာပြုခဲ့သည်
ဘင်္ဂါလီ ဗုဒ္ဓဘာသာလောက၊ တမီလ်ဗုဒ္ဓဘာသာလောကတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရောက်ရှိပြီး ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ကထာဝတ္ထုတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုထုတ်ဝေခြင်း၊ ဓမ္မပဒကို အူရ်ဒူ ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
လက်ခနောင်းမြို့တွင် နေထိုင်စဉ် တနင်္ဂနွေနေ့တိုင်း ညနေ ၆နာရီမှ ၈နာရီအထိ ဗုဒ္ဓဘာသာရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းပို့ချသော ဟောပြောပွဲကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်သည်
တချိန်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ခရစ်ယန်ကွန်ဖရင့်ကြီးနှင့် ကြုံကြိုက်ရာ ထိုကွန်ဖရင့်တွင် ကမကထပြုသူများက ထက်မြက်သူ သျှင်ဥက္ကဋ္ဌအား ခရစ်ဇာတ်ထဲသွင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖိတ်ကြားတတ်ရောက်ခဲ့စေရာ ခရစ်ယာန်နှင့်ပတ်သက်သော စောဒကမေးခွန်းမြောက်မြားစွာမေးခဲ့သည်
ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်များ မဖြေနိုင်ကြသည့်အဆုံး (တကယ့် မာရ်နတ်) စေတန်ဟု သမုတ်ကာ ပထမဆုံး အိန္ဒိယခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းပေါင်းစုံက ပကာသနီယကံပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်
အိန္ဒိယတွင် (၇)နှစ်ကျော်မျှ နေထိုင်ခဲ့စဉ် ဘာသာမျိုးစုံကို ပါရဂူမြောက် ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်ခြင်း၊ အဓိက ဘာသာရေးကြီး (၄)ဘာသာကို ထိုဘာသာဆိုင်ရာ ဘုန်းကြီးများ၊ ပဏ္ဍစ်များ၊ မော်လဝီများကဲ့သို့ ကျွမ်းကျင်မှုအခြေခံကို ရခဲ့သည်
ဒေသန္တရဘာသန္တရစုံလင်စွာဖြင့် ကမ္ဘာ့ပညာရွှေအိုးကြီးဟု အမည်ရသော အိန္ဒိယပြည်မှ ပညာရှင်မျိုးစုံနှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီးပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်ခဲ့သည်
မြို့သစ်မြို့တွင် ပြန်လည်၍သီတင်းသုံးကာ အမျိုးသားရေး စိတ်ဓာတ်မြင့်မားရင့်သန်စေမှုအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဘာသာများကို သရက်တောကျောင်း၌ ကျောင်းဖွင့်သင်ကြားပေးသည်
ထိုစဉ် တဘက်မှ ဒိုင်အာတီဝံသာနုအကွဲဇာတ်ကြီးနှင့် ကြုံကြိုက်ခဲ့ရာ၊ ဆရာတော်ကျောင်းဖွင့်သည့် သရက်တောကျောင်းမှာလည်း ဝံသာနုဂိုဏ်း၊ ဆရာတော်၏ လုပ်ငန်းမှာလည်း အမျိုးသားတိုးတက်မှုဖြစ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုပြဿနာ ကြီးမားကာ နိုင်ငံရေးလုပ်ကြံမှု၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလုပ်ကြံခံရမှု နည်းမျိုးစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ရတော့သည်
အဆုံးတွင် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ သားတော်ရင်းပီပီ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်အား ဘုရားကြီး (၆)ဆူဂိုဏ်းက လုပ်ကြံခဲ့သည့် နည်းမျိုးစုံအလားကဲ့သို့ ရင်ဆိုင်ခံစားခဲ့ရသည်
၁၉၃၁-၃၂ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်း (နေရှင်နယ် ခေါ် အမျိုးသားကျောင်း)ကို တည်ထောင်ကာ နှစ်စဉ် ရဟန်းသံဃာ ၂၀၀ ကျော် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၇၀၀ ကျော်တို့ကို အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာ အခြေခံထား၍ သင်ကြားပို့ချပေးသည်
တဖက်တလမ်းမှ နိုင်ငံတွင်းလှည့်လည်၍ သာသနာပြုခြင်း၊ တရားဓမ္မများ ဟောပြောပို့ချခြင်း၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာဆွေးနွေးပွဲများကျင်းပခြင်း၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်၊ စာစောင်တို့တွင် ဆောင်းပါးစာပေများရေးသားခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် နယူးဘားမားဂျာနယ်၊ တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၊ လယ်တီတရားသတင်းစာ၊ ဟံသာဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ စာဆိုတော်မဂ္ဂဇင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် မဟာဗောဓိဂျာနယ်တို့တွင် မပြတ် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်
ယင်းဆောင်းပါးများကို အရှင်ဥက္ကဋ္ဌဟူသောအမည် အပြင် မောင်မေတ္တာ'ဘိုးမေတ္တာ ဆာဒူးကြီး စသော ကလောင် အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်
အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထုတ်ဝေသော မဟာဗောဓိဂျာနယ်၌ကား အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဟူသော အမည်ဖြင့်ပင် ရေးသားခဲ့သည်
ထို့ပြင် နယူးဘားမား အင်္ဂလိပ်သတင်းစာ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် မေးမြန်းသည်များကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပင် ပြန်လည်ဖြေဆိုခဲ့သည်
အမျိုးသားရေးတွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ တပည့်များ၊ ကျောင်းမှ ဆရာဆရာမ များ ပတ်ဝန်းကျင် ဒါယကာ ဒါယိကာမများပါ တက်ကြွစွာ စည်းရုံးစုစည်း ထားခြင်းဖြင့် ထိုစဉ်က သခင်အစည်းအရုံးကြီး၏ ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်ရာ စခန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်
သခင်များ မွေးထုတ်ပေးရာ တော်လှန်ရေးသမား လူငယ်များ မွေးထုတ်ပေးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်
နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တိုင်း၏ လဲလျောင်းရာ အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်ခဲ့သည်
အင်္ဂလိပ်အစိုးရများ အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားများ အလိုတော်ရိများ၊ ဓနရှင်များနှင့် တကျက်ကျက်ရှိခဲ့ပြီး မကြာခဏ စစ်တပ်နှင့် ဝိုင်းခြင်း၊ ကျောင်းသားထဲ ဆရာများထဲမှ အဖမ်းစီးခံရခြင်းများဖြင့် ကြုံခဲ့ရသည်
ဘာသာရေးဘက်တွင် ဆရာတော်ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်လျှက် တောင်တန်းသာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ပရဟိတ သံဃာ့လုပ်ငန်းများ၊ ဟောပြောပွဲများကို နိုင်ငံနှင့် အနှံ့လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်
အထူးသဖြင့် ၁၉၃၆−ခုနှစ်တွင် ပြည်ခရိုင် ဝက်ထီးကန်နယ် ကျောက်ကွင်းရွာ၌ ခရစ်ယန်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝါဒပြိုင်ပွဲကြီးတွင် ဦးစီးခေါင်းဆောင် ပြု၍ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် အနိုင်ရယူခဲ့ခြင်း၊ တောင်ငူခရိုင် ကျွဲပွဲတွင် ခရစ်ယာန်ဝါဒကို မကျေနပ်၍ ဖိုးသူတော်ဂိုဏ်းထောင်နေသော မစ္စတာသွန်မဆင်နှင့် နောက်လိုက်များကို အမှန်လမ်းကြောင်းသို့ ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း၊ ရွှေဖီအရေးတော်ပုံ နောက်ဆက်တွဲ ပေါ်ပေါက်လျက် ရှိသော မဟာမေဒင် ဗုဒ္ဓဘာသာပြဿနာများကို ယှဉ်ပြိုင်ဟောပြောခြင်း၊ ရေးသားခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်
ပလက်ဝကျောင်း ဆရာဦးဘိုးလှ၏ပန်ကြားချက်အရ ခရစ်ယန်ဂိုဏ်းများမှ စွဲချက်တင်ထားသော ရွှေချိန်ခွင် စာအုပ်ကို အဖြေလွှာထုတ်၍ ရေးသားပေးခြင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာဂိုဏ်းပေါင်းစုံ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်ခေါင်းဆောင်တို့က ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက် စောင်းတန်းအတွင်း ဘာသာကြီး လေးဘာသာအကြောင်းကို မေးမြန်းရာ၌ တာဝန်ခံ ဖြေကြားရှင်းလင်းပေးခဲ့ခြင်း၊ (ထိုရှင်းလင်းချက်မှာ ကပ္ပပြဿနာ စာအုပ်ဖြစ်သည်
ဆာဦးသွင်၊ ဗြိတိသျှဘားမားဦးညွှန့်၊ ပဲရော့ဦးဆန်နီတို့နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပြန့်ပွားရေးကိစ္စရပ်များကို လက်တွဲဆောင်ရွက်သည်
၁၉၄၂−ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်များ ဆုတ်ခွာချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်မှ ဖမ်းဆီး၍ လေးလကြာ ထောင်ထဲတွင် ချုပ်နှောင်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်
အင်္ဂလိပ်အပြေး ဂျပန်အဝင်မှစ၍ မြို့တွင်းကျောင်းကို ဆရာတော် အသျှင်ဇဝနသို့ လွှဲအပ်ကာ နတ်မှီတောရတွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်သည်
ယင်းသို့နေထိုင်စဉ် ရန်ကုန်သာသနာရေးဌာနမှ ပင့်သဖြင့် ကြွလာပြီး ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ၏ စီမံချက်ဖြစ်သော ဂျပန်စစ်တပ်၏အလိုကျ ဂျပန်ဘုန်းကြီး နာဂအီဆန်၊ သာဓုဆရာတော်တို့၏ အာဏာ လက်နက်လွှမ်းမိုးသော သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို တာဝန်ပေးအပ်သည်
အာဏာလက်နက်နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာမည်သို့မျှမအပ်စပ်ကြောင်း တာဝန်ကိုလက်မခံနိုင်ကြောင်း ငြင်းပယ်လိုက်ရာ ဂျပန်စစ်ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်မိုးကြိုး ကိုယ်တိုင် အာဏာဖီဆန်မှုဖြင့် လည်ပင်းပေါ်ဓားတင်၍ စစ်ဆေးခြင်းခံခဲ့ရသည်
ဂျပန်အထွက် အင်္ဂလိပ်အဝင် အမျိုးသားလွှတ်မြောက်ရေး အုံကြွလှုပ်ရှားမှုကြီးမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် နေသူရိန်အစည်းအဝေး (ဖဆပလ ပထမ အစည်းအဝေးကြီးတွင်) ရဟန်းသံဃာထဲမှ ဆရာတော်သျှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် မန္တလေး အရှင်ပဝရတို့နှစ်ပါးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်တတ်ရောက်ခွင့်ရသည်
ထိုအစည်းအဝေးမှာပင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်လက်အောက်ခံ ဆာပေါ်ထွန်း၏ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ခရစ်ယန်ဘုန်းကြီး မစ္စတာအက်ပဲလ်တန်က ဆရာတော် သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဦးပဝရ တို့နှစ်ပါးအား ဖိတ်ခေါ်ပြီး ပြည်လမ်းဘူတာအနီးနေ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းကြီး ဘစ်ရှော့ပ်ဝက်စ်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည်
ဆွေးနွေးသည့်ပြဿနာမှာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် ကမ္ဘာတွင်နေရာအနှံ့ဝင်ရောက်နေရာယူနေကြောင်း၊ ဗမာနိုင်ငံတွင်လည်း ဝင်စပြုနေကြောင်း၊ ယင်းကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ဘုန်းကြီးမဲ့ ဘာသာမဲ့ဝါဒဖြစ်ကြောင်း ထို့ကြောင့် ဘာသာပေါင်းစုံတို့က စုပေါင်းဆန့်ကျင်၍ ခုခံတိုက်ပွဲဝင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ယင်းသို့တိုက်ပွဲဝင်ရာတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘက်က ခေါင်းဆောင်တာဝန်ယူစေလိုကြောင်း ထိုသို့ခေါင်းဆောင်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့သုစရိတ (အမ်အာရ်အေ) အဖွဲ့မှ စရိတ်စက ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ယခုလည်း လုပ်ငန်းအစတွင် ငွေသိန်း(၂၀) မတည်ထုတ်ပေးပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးနှင့် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းများကို စုစည်းဆောင်ရွက်ပေးစေလိုကြောင်း တင်ပြသည်
ဆရာတော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရေးကို သန့်စင်စွာ ဆောင်ရွက်လိုသည်
အခြားဘာသာများနှင့် ရောနှောဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်
ငွေကြေး အထောက်အပံ့ကိုလည်း လက်မခံ
မမှန်ဟုဆိုကာ ငြင်းပယ်လိုက်သည်
၁၉၄၇−ခုနှစ်ထဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ကြွသွားပြီး တစ်နှစ်ကြာမျှ သာသနာပြုခဲ့သည်
ထိုစဉ် လမ်းနှစ်သွယ်စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်
အိန္ဒိယမှ ပြန်လာသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့ လုပ်ကြံခံရခြင်း၊ ကွန်မြူနစ်ပြည်သူ့ရဲဘော်လှုပ်ရှားမှုများ စသည်တို့ကာလအတွင်း နတ်မှီတောရ၌သာ တရားဓမ္မများ ဟောပြောသီတင်းသုံးနေသည်
၁၉၅၂- ၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာမှစ၍ ဆရာတော်ရေးသားပြုစုသောကျမ်းများ အစဉ်တစိုက် ထွက်ပေါ်လာသည်
ကိုယ်တိုင်လည်း နိုင်ငံအနှံ့ လှည့်လည်ဟောပြောနေသည်
အရှင်အာဒိစ္စဝံသ ရှိစဉ်ကတည်းက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပါဠိပိဋကစာပေများကို စိစစ်ခြင်းကိစ္စ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်
အရှင်အာဒိစ္စဝံသ၏ သာသနာပြုဘက်များဖြစ်ကြသော လွယ်ကော်ဆရာတော်၊ ကမာကလိတ်ဆရာတော်၊ အရှင်သေဠိလ၊ အရှင်ဣဿရိယ၊ အရှင်ဝိလာသတို့နှင့် တကွ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ ပိဋကကျွမ်းကျင်သော ဆရာများ ပါဝင်ကြသည်
ဆဋ္ဌသံဃာယနာတင်ပွဲကြီးတွင် ပါဠိများကို စစ်ဆေးပေးရန် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသော ပါဠိဝိသောဒကအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရသည်
သို့သော် ယင်းပါဠိတော်များတွင် ဗြဟ္မဏဝါဒ နှင့် အတ္တလမ်းစဉ်များ ယောဂလမ်းစဉ်များ ရောနှောရှုပ်ထွေးနေသည်ကို သန့်စင်ဖယ်ထုတ်တင်ပြလိုက်သောအခါ ဝန်ဆောင်ဆရာတော်များက ထုတ်နေ နှုတ်နေရန်မလို ပဉ္စမသံဃာယနာတင် မန္တလေးကျောက်စာမူအတိုင်း တည်းဖြတ်ပြုပြင်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်မိန့်ကြားသဖြင့် သဘောထားကွဲလွဲကာ တာဝန်မှထွက်ခဲ့သည်
၁၉၅၆−နှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပသော အာရှ-အာဖရိက စာပေညီလာခံတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအဖွဲ့ကို ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြု၍ တတ်ရောက်ခဲ့သည်
၁၉၅၈- ၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်င စတော့ဟုန်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ဖရင့်သို့ မြန်မာအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်တက်ရောက်ကာ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးပြဿနားများကို တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သည်
တဆက်တည်းမှာပင် ဥရောပ ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၊ တရုတ်ပြည်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်လေ့လာခဲ့သည်
၁၉၅၈-၁၉၅၉ ခုနှစ် ဖဆပလ နိုင်ငံရေးအကွဲလှိုင်း ဂယက်ကြောင့် ကြားဖြတ် အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဓမ္မအန္တရာယ်လှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်
ဆရာတော်၏ စစ်မှန်သော ဗုဒ္ဓဝါဒဆိုင်ရာ အဘိဓမ္မာများကလည်း ပျံ့နှံ့လျက်ရှိရာ မိရိုးဖလာ အတ္တစွဲသမားတို့ အထိနာကြလျက် ရှိနေချိန်လည်း ဖြစ်သည်
ဗြဟ္မဏ လောင်းရိပ်မကင်းသူ ဘာသာရေး ဩဇာခံကြီးများ၊ ဖဆပလ ပထစ နိုင်ငံရေးသမားများအားလုံး ဆူစရာပွတ်စရာ အကွက်ရကြပြီး ဆရာတော်အား ဓမ္မအန္တရာယ်ဇာတ်ထဲသို့ အသွင်းခံလိုက်ရသည်
အစိုးရကလည်း ဖမ်းဆီးကာ (၉)လတိုင်တိုင် ထောင်ထဲချုပ်နှောင်ထားသည်
ထောင်မှထွက်လာသောအခါ နှစ်နှစ်ကျော်သုံးနှစ်မျှတရားရုံးတွင် အမှုကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသည်
အမ်အာရ်အေ ဩဇာခံဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များက တရားလိုပြ သက်သေပြု၍ ဥပဒေတွင်း တိုက်ပွဲဆင်ကြသည်
တရားသူကြီး လေးဆက်ပြောင်းသည်တိုင် ပြီးပြတ်ခြင်းမရှိ နောက်ဆုံး (၁၉၆၂)ခုနှစ် တော်လှန်ရေး အစိုးရတက်လာပြီး လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကြီးနှင့်အတူ တရားရုံးတွင် အမှုကို ပလပ်လိုက်သည်
သို့စဉ်ဆရာတော်သည် ဟောမြဲဟောလျှက်၊ ရေးမြဲရေးလျှက် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို မနားမနေ ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်လျှက်ပင် ၁၉၆၂−ခုနှစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာပြီး နိုင်ငံရေးဝါဒ (အညမည)လမ်းစဉ်ထွက်၍ လာသည်
ဤတွင် သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ၏ လက်ရာဟု ဇွတ်အမည်တပ်လျှက် အစိုးရ၏ ဆရာ သျှင်ဥက္ဋ္ဌကို အလျင်တိုက်မည်ဆိုပြီး (ပကာသနိယကံပြုပွဲတွင် မန္တလေးရဟန်းပျိုခေါင်းဆောင် ဦးကေသရ၏ မိန့်ခွန်း) လှုပ်ရှားတော့သည်
ပထစ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးများ၊ ဖဆပလ ရဟန်းပျိုများ၊ ဖဆပလ ပထစ အာဏာပြုတ်နိုင်ငံရေးသမားများ အမ်အာရ်အေ ခေါ် ခရစ်ယန်တဖြစ်လဲ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ကမ္ဘာ့သုစရိယအဖွဲ့ကြီးမှ ထောက်ပံ့ကြေး ရယူထားသော ဘာသာရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ ဓနရှင်အမြတ်ကြီးစား စီးပွားရေးသမားများ၊ ပေါင်းစီးလျှက် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးအခြေခံ အသျှင်ဥက္ကဋ္ဌ ရှုတ်ချပွဲ ပကာသနီယကံပြုပွဲများကို နိုင်ငံနှင့်အဝန်း လုပ်ကြလေတော့သည်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သုဓမ္မာ၊ ရွှေကျင်၊ ကံ၊ ဒွါရ၊ ငှက်တွင်းဟူ၍ သံဃာဂိုဏ်းမကြီးများရှိကြသည်
ထိုအထဲတွင် သုဓမ္မာတစ်ဂိုဏ်းတည်းမှာပင် နိုင်ငံတော် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်များအဖွဲ့ (ပထစ) တတိယကျောင်းထိုင်ဆရာတော်များအဖွဲ့ဟူ၍ သုံးဖွဲ့ရှိသည်
ဤထဲတွင် သုဓမ္မလက်အောက်ခံ ပထစကျောင်းထိုင် တစ်ဖွဲ့တည်း၏ သဘောဖြင့်ဦးစီးပြုလုပ်သော ပထစ ဖဆပလ စီးပွားရေးသများ၏ လုပ်ကြံပွဲ ပကာသနီယကံသည် ကံမမြောက်ကြောင်း ဓမ္မကြောင်း၊ ဝိနည်းကြောင်း၊ ဥပဒေကြောင်းများစွာဖြင့် သံဃာ့အဖွဲ့များစွာက စောဒကတက်လျက် ရှိကြသည်
ဆရာတော် သျှင်ဥက္ကဋ္ဌကမူ ရေးမြဲရေးလျှက်၊ ပြောမြဲပြောလျှက် စစ်မှန်သော ဗုဒ္ဓဝါဒထွန်းပြောင်ရေးအတွက် အားသွန်ခွန်စိုက် ဆောင်ရွက်လျှက် ဝါတွင်းကာလများ၌ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ နတ်မှီတောရ၌ တရားဟောလျှက် ဝါပကာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် လှည့်လည်ဟောပြောလျှက် သံဃာတော်များအား အဘိဓမ္မာရေးရာကို နတ်မှီတောရ၌ ပို့ချပေးလျှက် ပါဠိပိဋကများကို အထက်အောက်နိုင်ငံ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် စုပေါင်းလျက် ဒေဒရဲမြို့၊ ကွင်းကျောင်းတွင် နှစ်စဉ်စိစစ်လျက် ရှိပြီး ဆရာတော်ကြီး၏ သက်ရှင်ပြုပြင်မှု အာယုသင်္ခါရသည် လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်မှစ၍ တစတစလျော့နည်း လာခဲ့သည်
ဆရာတော်ကြီးသည် အိပ်ယာနှင့် ထိုင်ခုံတွင်သာ တလှည့်စီ သီတင်းသုံးခဲ့သလို အစာကိုလည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်
အားဆေးမသွင်းတော့ရန် ပြောခဲ့သည်
၁၃၄၀−ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် (၈)ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မိမိကိုယ်ကို သေခြင်းတရား၏လက်သို့ အပ်နှံကြောင်း လူသိရှင်ကြား လက်မှတ်ထိုးလိုက်သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ အိပ်ယာ၏ အပြင်ဘက်သို့ တဖဝါးမှ မရွေ့လျားတော့ပေ
၁၃၄၀−ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် (၁၃)ရက်၊ (၁၉၇၈ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်) တနင်္လာနေ့ မနက်ပိုင်းတွင် ဆရာတော်ကြီး၏ ဘယ်ဘက်ဒူးသည် စတင်၍ လှုပ်ရှားရပ်သွားခဲ့သည်
သုံးနာရီခန့်တွင် ညာဘက်ဒူးပါ လှုပ်ရှားမှု ကင်းသွားပြန်သည်
နေ့လယ်(၁)နာရီတွင် ပက်လက်အနေအထားမှ လက်ဝဲဘက်သို့ စောင်းငဲ့၍ ပေးလိုက်ကြသည်
လှုပ်ရှားငြင်းဆန်မှုမပြု အေးငြိမ်းမှုကိုသာ မျက်မှောက်ပြုနေဟန်ရှိ၏
ညနေ(၃)နာရီခွဲတွင် ဆရာတော်ကြီး၏ အထက်အောက် နှုတ်ခမ်းအစုံတို့သည် စဉ်းငယ်မျှ ငါးကြိမ်တိုင်ဟလျှက် ငါကားအစဉ်ငြိမ်းချမ်းပြီဟု ကြွေးကြော်ကာ (၃)နာရီ (၃၅)မိနစ်တွင် ရှူထုတ်မှုကို ရပ်တန့်လိုက်ပြီးနောက် (၃)နာရီ(၄၅)မိနစ်အချိန်တွင် ခန္ဓာဝန်ချခဲ့သည်
သက္ကတဟင်ဒီနာဂရီအူရ်ဒူအာရ်တီဘင်္ဂါလီပါဠိအင်္ဂလိပ်မြန်မာပြင်သစ်လက်တင်ဆစ်ဂ်ရွှေချိန်ခွင်စာအဖြေတကယ့်စာတန်ကပ္ပပြဿနာစိန်တင့်ကြီးဝတ္တု ( ပ-ဒု-တ-စ)စင်ပြိုင်သာသနာ (ပ-ဒု)ကန်တော့ပန်းနတ်မှီရေးစမ်းမှ ရေပန်းကလေးများဓမ္မစကြာတရား (နတ်မှီဟောစဉ်)စစ်တွင်းကြုံရ ငါ့ဘဝဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာဗုဒ္ဓဝါဒဗုဒ္ဓလမ်းစဉ်ဗုဒ္ဓစာခ  ဗုဒ္ဓမှတ်ကျောက်အသင်လူသားဘာမှားနေသလဲအို ယောဂီ သင်ဘယ်ကိုသွားမလဲကြိုက်ရာရွေးလမ်းနှစ်သွယ်အစွဲပြုတ် တဲကုပ်ရွှေနန်းတော်အနတ္တရောင်ခြည်ဗုဒ္ဓသိနည်းနိဗ္ဗာန်ဆိုတာလက်ဝဲနိုင်ငံများနှင့် ဘာသာလွတ်လပ်မှုလူသေလူဖြစ်မဟာယနဗုဒ္ဓဝင်ဘဝရေစီးလူသားနှင့်မြေလွှာသမ္မာသမဂ္ဂဝါဒမဟာသမဂ္ဂဝါဒကမ္ဘာ့အဘိဓမ္မာလက်စွဲယုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ (တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်စာမူ)အဘိဓမ္မာ၏ အဘိဓမ္မာ (ကမ္ဘာ့ဒဿနိကကျမ်းကြီး)ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)ကထာဝတ္တု (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)မိဂဒါဝုန်တရား (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)လမ်းနှစ်သွယ် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)ဓမ္မပဒ (အူရ်ဒူဘာသာ)အခြား မောင်မေတ္တာ၊ ဘိုးမေတ္တာ၊ ဆာဒူးကြီး၊ သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ စသော အမည်မျိုးစုံဖြင့် လယ်တီတရားသီတင်းစာ တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၊ ပြုပြင်ရေးမဂ္ဂဇင်း၊ဟံသာဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ဘားမားဂျာနယ် အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် မဟာဗောဓိဂျာနယ်တို့တွင် အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်
ညဗလီးခီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Nyabaleekhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ နွဲ့ပညာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နွဲ့ပညာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၉၉ အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၄၃ ဦး နေထိုင်သည်
ရင်းမီးနတ်စင်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yinmeenatsin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်
ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်
ဖင့်စာနီ (Scarlet Finch) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်
ဖတ်ဟာ (လီရှော)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Hpathar (Lishaw))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဖတ်ဟာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်ဟာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၆ ဦး၊ မ ၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်
ကြွက်နားရွက် ဝက်တပ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်
ကြွက်၏နားရွက်ကို ဝက်တွင် တပ်ဆင်သကဲ့သို့ အမြင်မတော်လောက်အောင် အရွယ်ပမာဏ မတူမမျှ ဆင်ယင်မွမ်းမံသည်
ဆင့်နားရွက် ကြွက်တပ်ဝက်နားရွက် ကြွက်တပ် တို့နှင့်အတူတူဖြစ်သည်
"အင်္ဂလိပ်စာအသံတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းမှာ ဆင့်နားရွက် ကြွက်ကိုတပ်သကဲ့သို့ ရှိချေပြီ
" [၁၂၉၇] ပြုပြင်ရေး၊ ၁၊ ၇
ဖတ်မာဒီးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Hpatmardee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်
တက်ဆိပ်ရွာ၊ မြေနု
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်အပြည့်အစုံ မှာ အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များအစည်းအရုံး (ဗမာနိုင်ငံ) ဖြစ်သည်
ဦးကျော်မြင့်ကလေးသည်ပါလီမန်ခေတ်တွင် ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ပုဂံဦးဘဂျမ်းဖြစ်သည်
ဦးဘဂျမ်းခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ မစ္စတာတီကေဘွန်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ညီလေး စတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဦးကျော်မြင့်လေး (မွေးဖွား. ၁၈၉၈ - သေဆုံး. ၁၉၈၈) အား ကျနော် ပထမဆုံး အကြိမ် တွေ့ဖူးသည်မှာ စစ်အတွင်း ဂျပန်ပြည်၌ သင်ကြားနေစဉ်၊ ဦးကျော်မြင့်လေးက အာရှလူငယ် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဂျပန် အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက် အရ လာရောက်စဉ်က ဖြစ်သည်
မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အနက် အာရှ လူငယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် နှစ်ဦး၊ ကိုမောင်မောင်စိုးနှင့် ကိုထွန်းအုန်တို့ ပါရှိသည်
ထိုစဉ်က ဂျပန်စာနှင့် စကား အကျွမ်းကျင်ဆုံး ကျောင်းသား အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း၏ ညီ ကိုဟန်တိုးနှင့် မြို့မ ကျောင်းနေဖက် အဖြစ် လည်းကောင်း ကျနော့်ကို ဦးကျော်မြင့်လေးက ခင်မင်ရင်းနှီး သွားပုံရသည်
ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ဒိုင်အိုကျောင်းထွက် ဖြစ်ရာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား ပြောဆိုရော၊ စာ အရေးအသားပါ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ မိတ်ဆွေ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ၎င်းထံမှ အကူအညီ ရယူ သင်ကြားခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်
ဦးကျော်မြင့်လေး ဂျပန်၌ ရှိစဉ်ပင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာသည်
လူငယ် ခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံတော် အဓိပတိတို့ အကြား ဆက်ဆံမှု မပြေလည်ကြောင်းကို ကျနော်တို့ ချာတိတ်များ သတိပြုမိပါသည်
ဒေါက်တာဘမော်က လူအများရှေ့တွင် ဦးကျော်မြင့်လေးအား မောင်ကျော်မြင့်လေး ဟု ခေါ်၍ အသက်ငယ်သော ၎င်း၏တူ ကိုညွန့်ဟန်အား ဦးညွန့်ဟန်ဟု ခေါ်ပါသည်
နောက်ပိုင်းတွင် အာရှ လူငယ်နှင့် တွဲထားသော ဂျပန် အရာရှိ တဦးက ဒေါက်တာဘမော်အား လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင် ပါသည်ဟု ကောလာဟလ တခု ထွက်လာပြီး ကျနော်တို့ ဂျပန် မလာခင် သင်တန်းပေးသော ဆရာမိုဒါကို စွပ်စွဲလေသည်
နောက်မှ စင်ကာပူမှ လာသော အခြား ဂျပန် ဆရာ တဦး ဖြစ်နေကြောင်း အာမခံ၍ ၎င်းအားလည်း လအနည်းငယ် သင်္ကန်း ဆည်းခိုင်းလေသည်
ဦးကျော်မြင့်လေးအား နောက်တကြိမ် တွေ့သည်မှာ ၁၉၅ဝ ခုနှစ်၊ ၎င်းက ဦးနု အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဖြစ်၏
ကျနော် အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်း ညစာစားပွဲသို့ သူလာစဉ် ကျနော် ဘာလုပ် နေသနည်းဟု မေး၏
ကျနော် လန်ဒန် တက္ကသိုလ် ဘောဂဗေဒ ဌာန၌ နည်းပြ လုပ်နေသည်ဟု ပြန်ကြားလိုက်၏
နောက်နှစ်လ အကြာ အမျိုးသား စီမံကိန်း ဒုတိယ အတွင်းဝန် ဦးဘငြိမ် DWPP သို့ ဝင်ပြီးနောက် ဦးကျော်မြင့်လေးသည် သူဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော အမျိုးသား စီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့၌ စီးပွားရေး သုတေသန အရာရှိငယ် အဖြစ် ခန့်ထားလေသည်
သူက ဘုတ်အဖွဲ့ အမှုဆောင် အရာရှိ အလုပ် ခန့်ထားရန် အဆိုပြုချက်ကို နောင်အခါတွင် ဖတ်ရှုခွင့်ရရာ ချောမောသော အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် အလွန်တိကျသော အဆိုပြုချက် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်
ယင်းအချိန်၌ သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်နှင့် မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်းက အောင်မြင်စွာ တောင်းဆို ရရှိပြီး ဖြစ်သော နိုင်ငံခြားဘွဲ့ ရရှိသူတို့အား ပေးအပ်သော ငါးနှစ်တိုး လစာကိုလည်း ကျနော် ရရှိခဲ့သည်
ကျနော်သည် ဦးကျော်မြင့်လေး ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော စီးပွားရေး ကောင်စီ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုရသည်
သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အမြဲတမ်း သဘာပတိ လုပ်သောကြောင့် ကောင်စီသည် စီးပွားရေး ကဲဘိနက် အဖွဲ့သဖွယ် ဖြစ်နေပါသည်
ကျနော်၏ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို ဥက္ကဋ္ဌထံ တင်ပြရသည် ဖြစ်ရာ၊ ကျနော်က ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး ဦးဘဆိုင် (ဖဆပလ နိုင်ငံရေးသမားဟောင်း) ထက် ဥက္ကဋ္ဌကို ပိုမို တွေ့ရှိခွင့် ရခဲ့သည်
ထိုအချိန် အခါမျိုး၌ ဦးကျော်မြင့်လေးက ဖဆပလ၏ စီးပွားရေး ပေါ်လစီတို့သည် ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့၏ အန္တရာယ်ကြောင့် ထုတ်ဖော် မပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောသည်
နောက်တကြိမ် ဦးကျော်မြင့်လေးအား တွေ့ရသည်မှာ ရန်ကုန် ဗဟိုထောင်ကြီး အတွင်း၌ ဖြစ်သည်
သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီး အဖြစ် တရုတ်လူမျိုး AH Fong အား အဂတိ လိုက်စား၍ မိုင်းလိုင်စင် ထုတ်ပေးသည် ဆို၍ အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်သိန်းနှင့် အတူ ထောင်နန်းစံရခြင်း ဖြစ်သည်
ပါတီတွင်း အာဏာလုမှု ဂယက်လည်း ပါနိုင်သော်လည်း ယောက်ဖတော်၏ကြွားဝါမှုလည်း ပါနိုင်သည်
ထိုအချိန်၌ ကျနော်၏ ဦးလေး တဝမ်းကွဲ ဦးဆိတ်မှာ ရန်ကုန် ထောင်ပိုင်ကြီး ဖြစ်နေရာ အခက်အခဲ မရှိပါ
ဦးကျော်မြင့်လေးအား ဝင်တွေ့ခဲ့နိုင်သည်
ကျနော် ပါရီ၌ ဆယ်နှစ်ကြာ နေထိုင်ပြီး ပြည်တော် ပြန်သည့်အခါ လူငယ်ရေးရာ၊ နိုင်ငံရေးရာတို့၌ လုံးပမ်း နေရ၍ အိမ်ထောင်ပြု နောက်ကျသော ဦးကျော်မြင့်လေးအား သားသမီး ရှစ်ယောက် ခြံရံလျက် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်သည်ကို တွေ့၏
သို့သော် နိုင်ငံရေး တခါလုပ်မိလျှင် တသက်တာ နိုင်ငံရေးမှ ခွာလို့မရ ဟူသော စကားအရ ၁၉၉ဝ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီး၌ ဦးအောင်ကြီး နာယက ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတဝန်းလုံး အရွေးခံသော Union Nationals Democracy Party (UNDP) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်
အသက် ၈ဝ ကျော် ဘဝကို အားရပါးရ နေထိုင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ညင်သာစွာ ဘဝတပါး ပြောင်းလဲသွားလေသည်
ပင်လုံတက္ကသိုလ် (အင်္ဂလိပ်: Panglong University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ ပင်လုံမြို့တွင် တည်ရှိသည်
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
ပင်လုံတက္ကသိုလ်တွင် ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ဥပဒေပညာရပ်များအတွက် ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက်ရောက်နိုင်သည်
ညောင်ကုန်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ ကုန်းခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၁၂၃၀ (၁) ရက်
ထန်ဂါးရွာ(အင်္ဂလိပ်: Htanggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်၊ ထန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၆၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၅ ဦး နေထိုင်သည်
ယန်လော့ကြည်ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Yanglawtkyi (Yangluozi))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လောက်ကိုင်-ကိုးကန့်အထူးဒေသ (၁)၊ ကုန်းကြမ်း (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်၊ ဟုံအိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ထန်ပါကျိုင်းရွာ (အင်္ဂလိပ်: Htanparkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လောက်ကိုင်-ကိုးကန့်အထူးဒေသ (၁)၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်၊ မြင်ဆူရှမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
ဒန်နီလာ မယ်ချိယို (ပေါ်တူဂီ: Daniela Melchior; နိုဝင်ဘာ 1, 1996 မွေးဖွား) သည်ပေါ်တူဂီမင်းသမီးဖြစ်သည်
သူမသည် အမျိုးသမီး တွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး 2014 ခုနှစ်တွင်သူမ၏အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကိုစတင်ခဲ့သည်
သူမသည် ဆယ်ကျော်သက်ဒရာမာ လတ်ဆတ်သောမုန့်စိမ်း (၂၀၁၆), ရွှေစိမ်း (၂၀၁၇) နှင့် အမွေဆက်ခံသူ (၂၀၁၈) တို့တွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်
သူမသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အနက်ရောင်စာအုပ် ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်
သူမသည် DC ဇာတ်ကား သေကြောင်းကြံ စိပ်ပါ
(၂၀၂၁) တွင် ကလီယို ကာဇို အဖြစ် နိုင်ငံတကာမှ အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ပေါ်တူဂီ Golden Globes တွင် အကောင်းဆုံးလူသစ်အဖြစ် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်
နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် မာလို (၂၀၂၂), လူသတ်သမား ကလပ် (၂၀၂၃), ဂလက်ဆီ၏အုပ်ထိန်းသူများ အတွဲ ၃ (၂၀၂၃) နှင့် အမြန် ရှီ (၂၀၂၃)
ညိုမီးဘုရားဖြူရွာ (အင်္ဂလိပ်: Nyomeehpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီဖောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီဖောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၃ ဦး၊ မ ၃၆၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၈ ဦးနေထိုင်သည်
ဦးကြွက်နီစု (ရွာလေး)ရွာ (အင်္ဂလိပ်: Ukywetnisu(Ywarlay))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ အင်းတဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းတဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆၂ ဦး၊ မ ၁၈၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၀၅ ဦးနေထိုင်သည်
ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် ရောက်ရှိရေး အတွက် မိမိတို့၏ သန္နိဌာန်မိမိတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း နိုင်ငံရေးနှင့်လူမှုရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်စေရေး လှုပ်ရှားမှုကြီး၌ မိမိတို့ရပ်ရွာ အသိုင်းအဝိုင်းကို ခြေပြုသည့် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များ၊ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးများကို လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက် သွားမည်
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ဆိုသည်မှာ-ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း နှင့် ရှမ်းပြည်အတွင်း လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသည့် တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့အစည်း များ စုပေါင်းပြီး ဖွဲ့စည်းထားသည်
ဓနုအမျိုးသားကောင်စီ ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၁ ရက်နေ့ တွင် စတင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်
တိုင်းရင်းသားများ၏ အခွင့်အရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန်
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ် အမြတ်ထုတ်မှု များကို ဆန့်ကျင်တားဆီးရန်