१८५७ पासून १९४२ पर्यंत देशाच्या स्वातंत्र्यलढ्याचे वेगवेगळे टप्पे होते हे आपण पाहिले या आंदोलनकाळात अनेक चढउतार आले नवनवी नेतृत्वे आली कधी क्रांतीचा पक्ष वरचढ ठरला तर कधी अहिंसेच्या पक्षाने बाजी मारली